Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen voor het jaar 2001; Brief minister over de uitgangspunten van een Wet op de beroepen in het onderwijs in verband met een kwaliteitsstelsel
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27400-VIII, nr. 61

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

21-02-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27400-VIII nr. 61

12-02-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Bedoeling van deze brief; overzicht van de voorstellenBedoeling briefNadere inzichten2. Een bredere doelgroep dan volgens het Regeerakkoord3. Geen verplicht register voor leraren4. Overheid en onderwijsveld samen verantwoordelijk voor
kwaliteit scholen5. Overheidsverantwoordelijkheid voor de bekwaamheidseisenBekwaamheidseisenBelang van de bekwaamheidseisenMogelijkheid van bekwaamheidseisen voor onderwijsondersteunende
werkzaamhedenWegnemen belemmeringen6. Verantwoordelijkheid van het onderwijsveld voor het
onderhouden van bekwaamheidBelang en noodzaak onderhouden van bekwaamheidVerantwoordelijkheid van werkgever en werknemerScholingWettelijk ankerpuntOverleg met scholen en leraren7. De bijzondere positie van de beroepsgroep8. Proeve van wettelijke voorschriftenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27400-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 35 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 400 VIIIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar
2001nr. 61BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 12 februari 2001Hierbij zend ik u, mede namens de Minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij, de uitgangspunten van een Wet op de beroepen in het onderwijs,
in het kader van een kwaliteitsstelsel voor onderwijspersoneel.Bij deze brief is als bijlage een proeve gevoegd1 van een wetsvoorstel, nog beperkt tot het voortgezet onderwijs.Die proeve dient uitsluitend ter illustratie van de hoofdlijnen uit de
brief.Een wetsvoorstel zelf zal zo spoedig mogelijk worden ingediend, volgens
de gebruikelijke procedure, waaronder advisering door de Raad van State.1. Bedoeling van deze brief; overzicht van de voorstellenBedoeling briefIn het Regeerakkoord (Kamerstukken II 1997/98, 26 024, nr. 10) is
over de leraar de volgende passage opgenomen: «Goed onderwijs staat
of valt met de kwaliteit en motivatie van het lerarencorps.Om het werken in het onderwijs aantrekkelijker te maken worden de arbeidsverhoudingen
in het onderwijs gemoderniseerd. Om carrière-perspectieven te vergroten
wordt een nieuwe functiedifferentiatie ingevoerd. In het kader hiervan moet
de schoolleiding voldoende ruimte krijgen om bij de beoordeling de prestaties
van leraren mee te laten tellen. Structureel wordt hiervoor een bedrag oplopend
tot 215 miljoen beschikbaar gesteld. De verbetering van de lerarenopleiding
blijft van groot belang. Er komt een wet op het leraarschap, waarin het register
van leraren wordt geregeld.»Het Kabinet constateert dat in de afgelopen jaren belangrijke stappen
zijn gezet om de doelstellingen uit het Regeerakkoord te realiseren en wijst
daarvoor bijvoorbeeld op het tot stand komen van de achtereenvolgende CAO's,
het in uitvoering nemen van een groot aantal maatregelen als aangegeven in
de achtereenvolgende «Maatwerknota's», de inspanningen op
het terrein van het integraal personeelsbeleid en de vernieuwing van de lerarenopleidingen,
het tot stand brengen en implementeren van wetgeving op het terrein van zij-instroom
etcetera. Kortom: op het terrein van het leraarsberoep is veel gerealiseerd
en in gang gezet.In deze brief krijgt het Regeerakkoord een nadere uitwerking op het gebied
van professionalisering van het leraarschap.Bij de uitwerking van dit onderdeel van het Regeerakkoord is het Kabinet
op twee aspecten tot nadere inzichten gekomen. Met deze brief informeer ik
u daarover, mede namens de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.Nadere inzichtenKort gezegd zijn de nadere inzichten van het Kabinet de volgende.Ten eerste: we moeten ons in het kwaliteitsbeleid niet alleen op leraren
richten maar de aandacht verbreden naar de kwaliteit van ook onderwijsondersteunende
werkzaamheden daar dicht tegenaan. Het Kabinet wil het aangekondigde wetsvoorstel
een bredere strekking geven gelet op ontwikkelingen in het onderwijsleerproces
zelf: wijzigingen in de organisatie van het onderwijsleerproces die voortvloeien
uit het streven naar variëteit en differentiatie geven daartoe aanleiding.
Die aanleiding is er ook gelet op de ontwikkelingen op de onderwijsarbeidsmarkt
en het streven die onderwijsarbeidsmarkt meer te ontsluiten door ook andere
wegen naar beroepen in het onderwijs mogelijk te maken.Zie hiervoor meer uitgebreid paragraaf 2 van deze brief.In de tweede plaats: het wettelijk regelen van een register sluit onvoldoende
aan bij het centraal stellen van de eigen verantwoordelijkheid van het onderwijsveld
voor het onderhouden van de bekwaamheid van leraren, een verantwoordelijkheid
die in de eerste plaats door zelfregulering gestalte zou moeten krijgen. In
de achtereenvolgende onderwijsbeleidsbrieven is zelfregulering – in
toenemende mate – een centraal thema.Kunnen de beleidsdoelstellingen (geheel of ten dele) langs andere wegen
dan regelgeving worden bereikt, dan hebben die andere wegen de voorkeur, zeker
als ze kunnen aansluiten bij de zelfregulerende vermogens in het onderwijsveld
en in de samenleving zelf. Belangrijk is dus in hoeverre het veld tot zelfregulering
in staat en bereid is. Zie hiervoor meer uitgebreid paragraaf 3 van deze
brief.In het licht van de Grondwet heeft de overheid een verantwoordelijkheid
als het gaat om de kwaliteit van de leraar. Gelet op de algemene benadering
van de verdeling van verantwoordelijkheden, die onder meer blijkt uit de recente
onderwijsbeleidsbrief, dragen partijen in het veld een zeer grote verantwoordelijkheid
voor de kwaliteit binnen een kwaliteitsstelsel waarvoor de overheid de basis
legt, zoals ook in de nota «Maatwerk voor morgen» is aangegeven.
Anders gezegd: de overheid ordent het speelveld en de rollen.Overheidsbetrokkenheid kan in het uiterste geval van zelfregulering geheel
ontbreken, maar vaak is er bij zelfregulering een zekere «mengvorm»
van betrokkenheid van veld en overheid. Dat is hier ook het geval. Omdat het
onderwerp van de kwaliteitseisen niet het exclusieve domein kan en mag zijn
van het onderwijsveld, is overheidsinterventie nood-zakelijk. In dit geval
wat het Kabinet betreft door het vaststellen van bekwaamheidseisen. Volledige
zelfregulering is hier dus geen optie. Bij de keuze van in elk geval te regelen
onderwerpen is grote terughoudendheid gepast zolang nog duidelijker moet worden
in hoeverre zelfregulering een passend alternatief is.In paragraaf 4 van deze brief zet het Kabinet zijn visie uiteen op
de gezamenlijke kwaliteitsverantwoordelijkheid van overheid en onderwijsveld. Paragraaf 5 werkt die uit voor de positie van de overheid, paragraaf 6
voor die van het onderwijsveld.Paragraaf 7 beschrijft de bijzondere positie van de beroepsgroep
in relatie tot het kwaliteitsbeleid.Paragraaf 8 geeft een overzicht van onderwerpen die naar huidig inzicht
in elk geval in een Wet op de beroepen in het onderwijs geregeld zouden moeten
worden.Tenslotte is bij de brief een proeve van wetgeving gevoegd. Omdat deze
dient voor de beeldvorming en de vier betrokken sectorwetten op vrijwel dezelfde
manier moeten worden gewijzigd, is ervoor gekozen om de proeve te beperken
tot één van die sectorwetten.2. Een bredere doelgroep dan volgens het RegeerakkoordHet Regeerakkoord noemt bij een Wet op het leraarschap alleen het leraarschap.
Maar het kwaliteitsstelsel behoort een bredere strekking te krijgen en alle
beroepsbeoefenaren te omvatten die in het primair en voortgezet onderwijs
en in het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie werkzaamheden verrichten
die van belang zijn voor het primaire onderwijsproces.Door zo'n verbreding van het bereik van het kwaliteitsstelsel zou de ontwikkeling
naar de school als moderne arbeidsorganisatie beter kunnen worden gefaciliteerd.Deze bredere benadering sluit ook aan bij de ontwikkelingen die de scholen
doormaken.In alle onderwijssectoren zijn de scholen bezig het leerproces en daarmee
hun organisatie anders in te richten. Waar het onderwijs tot nu vooral een
«platte organisatie» is en de leraren een kernfunctie vervullen,
verrichten die leraren ook vaak werkzaamheden die niet per se bij hun functie
behoren. Het is goed mogelijk om deze werkzaamheden af te splitsen en zo de
werkdruk van leraren te verlichten.Daarnaast verandert het primaire proces: leerlingen zullen meer in eigen
tempo en naar eigen vermogen gaan leren en de computer zal daarbij een grotere
plaats kunnen innemen. In dat geheel krijgt de leraar een andere rol: de leraar
zal veel tijd besteden aan klassen-management en aan het behouden van overzicht
over en verantwoordelijkheid voor het leerproces van alle leerlingen. In dat
kader zal de leraar in toenemende mate in team-verband werken ook met anderen
dan leraren.Tenslotte is de bredere benadering wenselijk omdat ontwikkelingen op de
onderwijsarbeidsmarkt ertoe zullen leiden dat het belang van onderwijsondersteunende
werkzaam-heden in de nabije toekomst sterk zal toenemen. Een verdergaande
functiedifferentiatie ligt in het verschiet. De leraarsfunctie staat meer
dan ooit centraal. In het team op de school draagt de leraar verantwoordelijkheid
voor het gehele onderwijs-leerproces. Het bestuur van de school moet ervoor
zorgdragen dat hij die centrale rol ook daadwerkelijk kan waarmaken. De leraar
zal meer en meer ondersteund door verschillende onderwijsondersteunende functionarissen
die in een aantal gevallen, op verzoek of onder verantwoordelijkheid van de
leraar, doch met een soms grote mate van zelfstandigheid, werkzaamheden kunnen
verrichten.De mogelijkheid tot functiedifferentiatie om de werkzaamheden naar behoren
te kunnen vervullen, veronderstelt een heldere omschrijving van die werkzaamheden
ook in termen van bekwaamheidseisen. Het bepalen van bekwaamheidseisen voor
het geheel van de onderwijswerkzaamheden aan de school kan de ontwikkeling
naar de school als moderne arbeidsorganisatie ondersteunen. Het formuleren
van kwaliteitswaarborgen voor alle hier relevante werkzaamheden, en daarmee
het zichtbaar maken van de elementen waarin het beroep van leraar zich onderscheidt
van andere beroepen, geeft een betere garantie dat functiedifferentiatie niet
zal leiden tot uitholling van het leraarsberoep. In de bekwaamheidseisen zou
dan kunnen worden vastgelegd dat de leraar nadrukkelijk eindverantwoordelijk
is voor het primaire proces en voor de bijdragen van onderwijsondersteunende
collega's daaraan. In deze zin zal een samenhangend kwaliteitsstelsel tevens
een opwaardering betekenen van het leraarschap. Zo'n samenhangende kwalificatiestructuur
positioneert de verschillende onderwijsberoepen en werkzaamheden dus helder
ten opzichte van elkaar, draagt daarmee bij aan de maatschappelijke status
van die beroepen en werkzaamheden en biedt beroepsbeoefenaren door de beter
herkenbare positie van hun onderscheiden werkzaamheden meer perspectief op
een loopbaan binnen en buiten de onderwijsarbeidsmarkt. Het bevorderen van
een samenhangende kwalificatiestructuur sluit tevens aan bij het advies dat
aan de Onderwijsraad is gevraagd over een samenhangende educatieve infrastructuur.3. Geen verplicht register voor lerarenHet register voor leraren dat volgens het Regeerakkoord in de wet op het
leraarschap zou behoren te worden geregeld, werd gezien als een instrument
om de permanente kwaliteitsborging van de zittende leraren zichtbaar te maken
en om het belang van het beroep te accentueren. Een dergelijk instrument bestaat
ook voor de beroepen in de gezondheidszorg.Het Kabinet is tot de slotsom gekomen dat het veld zelf behoort te beslissen
over het (steeds met toestemming van de betrokkenen) vergaren van informatie
over de bekwaamheid en het onderhouden daarvan en om die informatie desgewenst
ook inzichtelijk te documenteren.Nieuwe instrumenten voor het onderhouden en bewaken van bekwaamheid kunnen
in beeld komen. Zo zouden beroepsbeoefenaren als beroepsgroep of individueel
en, passend bij persoonlijke ontwikkelingsplannen, in overeenstemming met
scholen kunnen werken aan ontwikkeling en gebruik van portfolio's. Dat zou
een, door het veld zelf gekozen, alternatief kunnen zijn voor een centraal
geregelde registratie.Dat laat onverlet dat de overheid verantwoordelijkheid draagt voor het
waarborgen van bekwaamheid door het vaststellen van bekwaamheidseisen. De
inspectie van het onderwijs zal toezien op de manier waarop scholen invulling
geven aan hun in het schoolplan neergelegde kwaliteitsbeleid en de voortdurende
scholing van personeel in dat verband.4. Overheid en onderwijsveld samen verantwoordelijk voor
kwaliteit scholenDe kwaliteit van het onderwijs en de leraren is een verantwoordelijkheid
van zowel de overheid als het onderwijsveld. Recente beleidsdocumenten leggen
daarop grote nadruk.Die visie op verantwoordelijkheden moet gevolgen hebben voor de keuze
van beleids-instrumenten. De beleidsnota «Maatwerk voor morgen, het
perspectief van een open onderwijsarbeidsmarkt» (april 1999) en de recent
uitgebrachte onderwijsbeleidsbrief «Onderwijs in stelling: kracht en
creativiteit voor de kennissamenleving» (november 2000) schetsen de
gedachten over verantwoordelijkheden van actoren in het onderwijsveld en over
een daarbij passende actieve en terughoudende overheid; een overheid die geen
gedetailleerde eisen vooraf stelt maar die:– nagaat of onderwijsinstellingen hun maatschappelijke opdracht
waarmaken,– onderwijsinstellingen en leerkrachten optimaal toerust, en– het speelveld ordent waarin onderwijsinstellingen opereren.De onderwijsbeleidsbrief schetst de verantwoordelijkheden van verschillende
actoren voor de kwaliteit van het onderwijs, uitgaande van een overheid die
kwaliteit moet waarborgen. Daarop aansluitend ziet de onderwijsbeleidsbrief
een nieuwe verdeling van verantwoordelijkheden, waarin scholen
en leraren meer ruimte hebben om aan leerlingen faciliteiten te bieden die
ze nodig hebben, gelet op hun talenten.De onderwijsbeleidsbrief zegt daarover: «De ruimte is geen doel
op zich, die ruimte is nodig om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren.
(...) Kwaliteitsnormen worden helder geformuleerd, de prestaties van onderwijsinstellingen
zijn transparant, het toezicht is scherp, ouders, leerlingen, studenten en
andere bij het onderwijs betrokken partijen worden in positie gebracht. (...).
Bij het vergroten van de ruimte voor leerkrachten en instellingen om eigen
beleid te voeren, hoort dat deze verantwoording afleggen.» (pagina 24).De brief benadrukt dat de kwaliteitsontwikkeling van leraren en ander
personeel in het onderwijs een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van scholen,
individuele beroepsbeoefenaren en beroepsbeoefenaren als beroepsgroep (pagina
49).De overheid zou daarbij het speelveld, stelsel en rollen moeten ordenen
en transparantie moeten garanderen door kwaliteit in beeld te brengen. Gewezen
wordt dan ook op de rol van de inspectie, het sluitstuk in het systeem van
kwaliteitsborging en -toezicht, zoals beschreven in de nota «Variëteit
en waarborg» (pagina 25).Het beleid is er dus op gericht leerkrachten en instellingen de komende
jaren de ruimte te geven die zij nodig hebben om invulling te geven aan hun
eigen verantwoordelijkheid voor de inhoud en organisatie van het onderwijsproces.
De inspectie ziet met het oog op het waarborgen van kwaliteit, toe op instrumentatie
en resultaat daarvan.5. Overheidsverantwoordelijkheid voor de bekwaamheidseisenBekwaamheidseisenHet is aan de centrale overheid om kwaliteitseisen vast te stellen voor
de toegang tot het leraarschap. Zo geeft de overheid gestalte aan haar op
de Grondwet berustende zorg voor «de bekwaamheid en de zedelijkheid
van de onderwijsgevenden». Op dit moment hebben de kwaliteitseisen aan
leraren de vorm van bevoegdheidseisen.Zij zijn met name operationeel bij de toegang tot het beroep. Wie niet
aan de eisen voldoet, is niet benoembaar. Wie er wel aan voldoet, is benoembaar
maar is verder niet verplicht om zijn bekwaamheid te onderhouden. In het licht
van de Grondwet behoort het vaststellen van de «startbekwaamheid»
om in het onderwijs werkzaam te mogen zijn, een verantwoordelijkheid te zijn
van de overheid. Daarom is wetgeving aan de orde. Een Wet op de beroepen in
het onderwijs zal in elk geval een regeling moeten bevatten voor het vaststellen
van bekwaamheidseisen, als minimumnormen voor kwaliteit voor verschillende
beroepen. De relevante actoren in het veld krijgen de gelegenheid, daarvoor
voorstellen te doen.Vaststelling door de centrale overheid van bekwaamheidseisen was ook al
voorzien in de schets van een Wet op het leraarschap in de nota «Maatwerk
voor morgen; het perspectief van een open onderwijsarbeidsmarkt». Die
bekwaamheidseisen zouden elke vijf jaar moeten worden geactualiseerd, zodat
ze steeds aansluiten bij de ontwikkelingen in het onderwijs en op deze wijze
een afspiegeling zijn van wat de samenleving verlangt van het onderwijs en
van het onderwijspersoneel.Belang van de bekwaamheidseisenHet belang van bekwaamheidseisen is groot. Zij gaan al met al verschillende
functies vervullen:a. ze worden richtinggevend voor de lerarenopleidingen en voor de opleidingen
voor andere onderwijsberoepen waarvoor bekwaamheidseisen gelden:
de aan die opleidingen afgestudeerde beroepsbeoefenaren moeten aan die eisen
voldoen;b. het formuleren van bekwaamheidseisen maakt het vergroten van de toegang
tot het beroepsuitoefening mogelijk, in die zin dat daar andere wegen heen
zullen kunnen leidend dan alleen die van de lerarenopleiding of de opleiding
tot een ander onderwijs beroep waarbij getoetst kan worden of personen voldoen
aan de bekwaamheidseisen.Zo zullen de bekwaamheidseisen functioneren in het kader van het openen
van de onderwijsarbeidsmarkt. Eerder verworven competenties (EVC) spelen daarbij
nadrukkelijk een rol;c. ze worden ook richtinggevend voor de permanente scholing van zittende
beroepsbeoefenaren om hun bekwaamheid op peil te houden. Hier ligt de relatie
met het personeelsbeleid van de school: de werkgever moet waarborgen treffen
zodat het personeel zijn bekwaamheid onderhoudt.Mogelijkheid van bekwaamheidseisen voor onderwijsondersteunende
werkzaamhedenHet bevoegd gezag draagt verantwoordelijkheid voor het resultaat van het
onderwijsproces. De leraar heeft daarbij een sleutelrol. Voor de leraren wil
het Kabinet dat bij algemene maatregel van bestuur bekwaamheidseisen worden
vastgesteld. Voor bepaalde onderwijsondersteunende werkzaamheden ligt zo'n
plicht niet onmiddellijk voor de hand.Er zijn drie manieren in beeld om de kwaliteit van de onderwijsgerelateerde
werkzaamheden van onderwijsondersteunend personeel te positioneren en te waarborgen:1. door vaststelling van bekwaamheidseisen door de overheid, zoals ook
voor de leraar wordt voorgesteld of2. in de wet vast te leggen dat de overheid bekwaamheidseisen kán
vaststellen of3. door af te zien van (de mogelijkheid tot) vaststellen van bekwaamheidseisen
voor onderwijsgerelateerde werkzaamheden van ondersteunend personeel; het
bevoegd gezag is verantwoordelijk voor inschakeling van onderwijsondersteuners
en is verantwoordelijk voor die werkzaamheden en de kwaliteit ervan. In de
regel zal de leraar daarbij een centrale rol hebben.Naar verwachting zullen de ontwikkelingen in het onderwijs en op de onderwijsarbeidsmarkt
ertoe leiden dat het aandeel en het belang van onderwijsondersteunende werkzaamheden
sterk toenemen. In de nabije toekomst zullen functies ontstaan die, in vergelijking
met de functie van onderwijsassistent, dichter staan bij het leraarschap en
worden gekenmerkt door een grotere mate van zelfstandigheid.Eventueel kan, als tussenvariant, nog worden overwogen om wettelijk een
beperkte set van bekwaamheidseisen in termen van competenties vast te stellen
en bij algemene maatregel van bestuur uitgaande van dezelfde factoren (zelfstandigheid
en mate van benadering van het echte onderwijsgeven) te bepalen voor welke
functies die zich dan hebben ontwikkeld, die bekwaamheidseisen zullen gelden.Alles afwegend kiest het Kabinet ervoor om in de wet vast te leggen dat
bij algemene maatregel van bestuur bekwaamheidseisen kúnnen worden
vastgesteld voor bepaalde onderwijsondersteunende werkzaamheden. De zelfstandigheid
waarmee die werkzaamheden zullen worden verricht en de mate waarin zij het
«echte onderwijsgeven» benaderen, zullen belangrijke factoren
zijn om te bepalen of de centrale overheid zo'n mogelijkheid zal gebruiken.Wegnemen belemmeringenTot slot: bekwaamheidseisen geven houvast om te bepalen welke werkzaamheden wel en welke niet mogen worden verricht door beroepsbeoefenaren.
Het Kabinet kiest dus niet op voorhand voor het vaststellen van bekwaamheidseisen
voor alle werkzaamheden van al het onderwijspersoneel, maar gaat wél
uit van een toenemend belang van die werkzaamheden. Daarom zullen eventuele
belemmeringen voor een meer zelfstandig optreden bij het verrichten (nu of
in de toekomst) van onderwijsondersteunende werkzaamheden (moeten) worden
weggenomen uit regelgeving en/of decentrale afspraken.6. Verantwoordelijkheid van het onderwijsveld voor het
onderhouden van bekwaamheidBelang en noodzaak onderhouden van bekwaamheidEen kwaliteitstoets aan de poort is niet voldoende: eenmaal benoemde leraren
moeten hun bekwaamheid ook onderhouden. De vormgeving van dat onderhoud is
vooral een verantwoordelijkheid van het onderwijsveld zelf, en niet in de
eerste plaats van de centrale overheid.Werken aan kwaliteit moet ook tijdens de loopbaan een belangrijk aandachtspunt
zijn.Op dat punt benadrukt de onderwijsbeleidsbrief (o.m. op pagina 17) de
spilfunctie van leraren in het onderwijsproces.De noodzaak tot voortdurende scholing van docenten is er altijd. Het onderwijs
moet leerlingen goed voorbereiden op een functioneren in de maatschappij.
Zo stelt de ontwikkeling tot informatiemaatschappij eisen aan het onderwijs
en aan wie daarin een sleutelrol vervullen. De rol van kennis verandert en
het verwerven en verwerken van informatie staan centraal. Zonder onderwijspersoneel
dat «bij is», kan het onderwijs deze omslag niet maken. Nieuwe
ontwikkelingen kunnen, in aansluiting op al verworven competenties en opgedane
ervaringen, nu en in de toekomst nieuwe competenties vragen van de leraar
en van anderen in het onderwijs. Bekwaamheid kan daarmee geen rustig bezit
zijn. Zo blijken de deskundigheid en voortdurende professionalisering van
leraren van groot belang voor de implementatie van onderwijsvernieuwingen.
Dit komt onder andere naar voren uit inspectierapporten. Onderwijsvernieuwing
in de verschillende onderwijssectoren heeft effect als leraren daarop zijn
voorbereid.Dit alles maakt dat wie ooit een onderwijsbevoegdheid verkreeg –
in de regel door het verwerven van een bewijs van bekwaamheid – niet
altijd ook zonder meer bekwaam blijft. Puntig gezegd: «eens bevoegd»
staat niet gelijk met «altijd bekwaam».De onderwijsbeleidsbrief stelt dat leraren nog meer dan nu kansen moeten
krijgen om aan hun eigen professionele ontwikkeling te werken. Scholen moeten
daarvoor in het kader van integraal personeelsbeleid ruimte scheppen.Deze visie sluit ook nauw aan bij de inzichten van de Stichting van de
Arbeid in haar notitie «Er is meer nodig: aanbevelingen voor het arbeidsvoorwaardenoverleg
2001».Paragraaf 4 van die aanbevelingen benadrukt het belang voor werknemers
om zich tijdens de loopbaan verder te ontwikkelen, ook met het oog op een
verbetering van hun arbeidsmarktpositie. De notitie bepleit een verbreding
en verdieping van het beleid van scholing en employability op het niveau van
de sectoren. In loopbaanontwikkeling en employability zou fors moeten worden
geïnvesteerd. Iedere werknemer en werkzoekende zou, volgens de notitie,
in beginsel recht moet krijgen op een persoonlijk ontwikkelingsplan met een
daarbij behorend budget. Overeenkomstig die hoofdlijnen zouden recht op scholing
en op employability in CAO's meer aandacht moeten hebben. Verantwoordelijkheid van werkgever en werknemerIn aansluiting op de visie in de onderwijsbeleidsbrief en passend bij
de aanbevelingen van de Stichting van de Arbeid zijn het onderhouden van bekwaamheid
en de verdere professionalisering bij uitstek een verantwoordelijkheid van
werknemer en werkgever.Afspraken tussen sociale partners (centraal en decentraal) en eventueel
tussen overheid en sociale partners, gericht op toerusting en versterking
van het zelfreguleren vermogen, passen bij uitstek bij die eigen verantwoordelijkheid.
Een deugdelijk inspectietoezicht moet verzekeren dat dergelijke afspraken
in overeenstemming zijn met de noodzakelijke kwaliteit van de leraar en van
het onderwijs.Elke school moet in het kader van het integraal personeelsbeleid op dat
terrein afspraken maken met aan die school werkzame personen. Maar dan moet
het personeel wel echt in staat zijn gesteld, de bekwaamheid op peil te houden.
De inspectie kan erop toezien dat scholen daar inderdaad voorzieningen voor
treffen.ScholingScholingsbeleid is als onderdeel van personeelsbeleid bij uitstek een
zaak van de scholen zelf. In het scholingsbeleid ligt de verbinding met de
invoering van onderwijsvernieuwingen (bijvoorbeeld via teamgebonden nascholing
of via collegiale consultatie), maar ook met integraal personeelsbeleid. Scholing
is bijvoorbeeld een belangrijk element in het creëren van loopbaanperspectieven
voor het personeel of bij het invullen van taakdifferentiatie. Scholing is
ook een van de instrumenten voor het bevorderen van de «employability»
van de leraar, in het kader van «leren voor alle leeftijden».Sinds de scholen een eigen nascholingsbudget hebben (1993), zijn ze aan
de slag met een eigen vormgeving daarvan. Dat blijkt uit de achtereenvolgende
evaluatieonderzoeken over de vraaggestuurde financieringssystematiek van nascholing.Niet alleen een passend en vraaggestuurd nascholingsbudget is nodig: ook
is het noodzakelijk dat de markt voor die professionele ontwikkeling en nascholing
volledig open is, dat wil zeggen dat er zowel publiek als privaat aanbod is.
Het advies dat de Onderwijsraad zal uitbrengen over de educatieve infrastructuur
is daarbij relevant.Wettelijk ankerpuntOndanks het accent op de eigen verantwoordelijkheid van het onderwijsveld
is het onderhouden van bekwaamheid wel zo essentieel dat het een ankerpunt
in regelgeving rechtvaardigt. Daarom zou aan de schoolplanartikelen in WPO,
WEC en WVO waar sprake is van het beleid met betrekking tot de bewaking en
verbetering van de kwaliteit van het onderwijs, moeten worden toegevoegd dat
het daarbij mede gaat om het beleid met betrekking tot het onderhouden van
de bekwaamheid van het personeel. Dat sluit goed aan bij de eerder genoemde
inzichten van de Stichting van de Arbeid en geeft houvast voor een betekenisvol
toezicht.Overleg met scholen en lerarenDe benadering die hiervoor is uiteengezet, is voor de instrumentatie van
het kwaliteitsbeleid een andere dan in de nota Maatwerk voor morgen, omdat
daarin nog het accent werd gelegd op de weg van centrale regelgeving, ook
voor het onderhouden van actuele bekwaamheid. Zie daarvoor de schets van de
Wet op het leraarschap in de tekst van die nota alsmede in de bijlage daarbij.
In het licht van de onderwijsbeleidsbrief ligt het voor de hand om in overleg
met scholen en leraren te bezien hoe werkgevers en werknemers
onderling en met de overheid stabiele afspraken kunnen maken die daadwerkelijk
bijdragen aan een blijvende bekwaamheid. Het kan daarbij gaan om zaken als
het vastleggen van de frequentie van het aantonen van actuele bekwaamheid,
het faciliteren van scholing, het certificeren van scholingsactiviteiten ter
actualisering van de bekwaamheid, de wijze waarop eerder verworven competenties
een rol spelen bij het onderhoud (ook daarbij is een vorm van certificering
denkbaar: een eigen keurmerk).7. De bijzondere positie van de beroepsgroepDe beroepsbeoefenaren leveren een essentiële bijdrage aan het voorgenomen
kwaliteitsstelsel. Zij zullen daarom ook een belangrijke rol moeten hebben
in het publieke debat over kwaliteit van onderwijspersoneel, over het leggen
van een fundament voor een kwalificatiestructuur en over de blijvende borging
van die kwaliteit.Dat kunnen zij onder meer tot uiting brengen door als beroepsgroep mét
scholen een centrale rol te vervullen bij de periodieke ontwikkeling van voorstellen
voor bekwaamheidseisen die in het kwaliteitsstelsel centraal zullen staan
en die in regelgeving als minimumnormen voor kwaliteit zullen worden vastgelegd.
Voorstellen voor bekwaamheidseisen komen van onderop, op voorstel van de praktijk
zelf, in samenwerkende kringen van beroepsbeoefenaren tot stand en leiden
in een cyclisch proces tot een definitief voorstel in nauwe samenwerking en
afstemming met de relevante omgeving van scholen en onderwijswerkgevers. Ook
lerarenopleiders en overige deskundigen en belanghebbenden moeten zich kunnen
uitspreken over voorstellen voordat de overheid de bekwaamheidseisen vaststelt.
Op die wijze kunnen bekwaamheidseisen en het gebruik daarvan op een breed
draagvlak rekenen en recht doen aan de verschillende belangen in de samenleving.
Want succesvolle zelfregulering op het terrein van het onderhoud van de bekwaamheid
en de professionele ontwikkeling vereist dat alle geledingen in het onderwijs
zich daadwerkelijk verbonden voelen met de vastgestelde bekwaamheidseisen.
In het proces van vaststelling van die bekwaamheidseisen zal dat een belangrijk
ijkpunt zijn.In aansluiting daarop zou, als product van zelfregulering, de beroepsgroep
ook criteria kunnen ontwikkelen die in overeenstemming met onderwijswerkgevers
worden gehanteerd om te bepalen of individuele beroepsbeoefenaren nog steeds
voldoen aan actuele bekwaamheidseisen. De beroepsgroep kan ook suggesties
doen over trajecten die bijdragen aan blijvende bekwaamheid. Denkbaar is dat
certificering van deskundigheidsbevordering bijdraagt aan het waarborgen van
minimumkwaliteit. Van groot belang is dat ook zulke voorstellen met voldoende
gezag kunnen worden gedaan om in brede zin te worden opgepakt in het veld.Daarom is het draagvlak bij de scholen zelf, ook in hun rol als werkgever
met verantwoordelijkheid voor personeelsbeleid, van groot belang.De beroepsgroep behoort dus een centrale rol te vervullen. Wel moet die
beroepsgroep open en representatief zijn. Een beroepsgroep kortom waarin de
stem van alle beroepsbeoefenaren kan worden gehoord en die, werkend en denkend
met en door beroepsbeoefenaren, op het punt van beroepskwaliteit aanspreekbaar
is. De vakorganisaties, die een aanzienlijk deel van de leraren organiseren,
kunnen daarin uiteraard een prominente, maar niet exclusieve, rol vervullen.Een centrale rol van een beroepsgroep die zo is georganiseerd, kan wezenlijk
bijdragen aan het publieke debat over de kwaliteit van het leraarsberoep en
aan de «beroepstrots» van de beroepsgroep. Zo'n beroepsgroep kan
vruchtbaar gestalte geven aan het concept van zelfregulering. Natuurlijk moet
wel worden voorkomen dat beroepsuitoefening een «closed shop»
wordt. 8. Proeve van wettelijke voorschriftenTer illustratie van de inhoud van de wettelijke voorschriften die het
Kabinet naar huidig inzicht noodzakelijk vindt, zijn in de bijgaande proeve –
die nog is beperkt tot de Wet op het voortgezet onderwijs (deel I) –
de belangrijkste wijzigingen geformuleerd. Die omvatten ook het incorporeren
van de Interimwet zij-instroom leraren primair en voortgezet onderwijs, conform
de afspraken met uw Kamer bij de behandeling van het desbetreffende wetsvoorstel.Soortgelijke wijzigingen worden aangebracht in de Wet op het primair onderwijs,
de Wet op de expertisecentra, deel II van de Wet op het voortgezet onderwijs
en (behalve voor de zij-instroom) in de Wet educatie en beroepsonderwijs.De noodzakelijke wettelijke voorschriften zijn in de voorafgaande paragrafen
al aangekondigd. Samengevat gaat het om:– aanpassing van de benoemings- en bekwaamheidartikelen (33 tot
en met 37f WVO) door daarin voor de bekwaamheid van leraren niet meer te verwijzen
naar (in uitvoeringsregels opgenomen) bewijzen van bekwaamheid, maar naar
bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen bekwaamheidseisen; zie
het nieuwe artikel 35. Dat artikel is zo vormgegeven dat indien wenselijk/noodzakelijk,
onderscheid kan worden gemaakt naar onderwijssoort en onderwijsfase. Het artikel
heeft als vertrekpunt een breed bereik van de bekwaamheid, daarmee aansluitend
op het beleid dat is gericht op verbreding van de inzetbaarheid;– verankering van het belang van (onderhouden van) de bekwaamheid
in het schoolplanartikel (artikel 24 WVO);– opneming van de mogelijkheid om regels vast te stellen over de
bekwaamheid voor bepaalde, nader te benoemen onderwijsondersteunende werkzaamheden;– incorporering van de zij-instroomvoorschriften;– opneming van regels over certificering van instellingen die daardoor
bevoegd zijn om het geschiktheidsonderzoek voor de zij-instroom uit te voeren,
zoals toegezegd bij de parlementaire behandeling van de Interimwet zij-instroom;– aanpassing van de benoemings- en bekwaamheidsregels voor het aangewezen
onderwijs;– invoerings- en overgangsvoorzieningen.Per saldo is er aanzienlijke dereguleringswinst, door het vervallen van
de voorschriften over het aanwijzen van bewijzen van bekwaamheid bij algemene
maatregel van bestuur of bij ministeriële regeling. Het gaat daarbij
om zeer omvangrijke uitvoeringsregelingen. Overgangsrechtelijk zullen ze nog
wel geruime tijd van toepassing zijn om het mogelijk te maken dat wie een
«oud» bewijs van bekwaamheid heeft, in elk geval benoembaar blijft.
De entree is zo gewaarborgd. Is men eenmaal leraar, dan geldt net als voor
«nieuwkomers» dat de bekwaamheid moet worden onderhouden.Het streven is om bij indiening van het wetsvoorstel (medio 2001) meer
zicht te bieden op het kunnen maken van breed gedragen afspraken over de blijvende
borging van kwaliteit van het onderwijspersoneel.Om de wetgevingsproeve goed te kunnen interpreteren, zijn de relevante
artikelen van de WVO erbij gevoegd.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, mede namens
de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,L. H. L. M. A. HermansXNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27400-VIII-61.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl