Wijziging bepalingen Wet verontreiniging oppervlaktewateren i.v.m. zuivering van stedelijk afvalwater en andere redenen; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27615, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

26-02-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27615 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN1. Inleiding2. Zuivering van stedelijk afvalwater3. Samenwerking gemeenten en waterschappen4. Zuivering van het stedelijk afvalwater in opdracht
van het waterschap5. Marktactiviteiten waterschappen6. Waterbeheerder als bevoegd gezag tot vergunningverlening7. De verklaring van ongenoegzaamheid8. Gevolgen voor burger en bedrijfsleven9. Overleg en adviseringARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGARTIKEL IOnderdeel AOnderdelen B en C (artikel 2 en opschrift Hoofdstuk II)Onderdeel D (artikel 3)Onderdeel E (artikel 6)Onderdeel F (artikel 14)Onderdeel G (artikel 14a)Onderdeel H (artikel 15a)Onderdeel I (Artikel 17)Onderdeel K (Artikel 20)Onderdeel L (artikel 21)Onderdeel M (artikel 22)Onderdeel N (Artikel 23)Onderdeel O (Artikel 25)ARTIKEL IIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27615Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 615Wijziging van enige bepalingen van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren
in verband met de zuivering van stedelijk afvalwater en toekenning bevoegdheid
aan waterschapsbesturen tot vergunningverleningnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGALGEMEEN1. InleidingDe strekking van dit wetsvoorstel is duidelijkheid te scheppen in verband
met de ontwikkeling van taken en verantwoordelijkheden van waterschappen binnen
het kader van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren (hierna: de Wvo).
Het wetsvoorstel omvat twee onderwerpen.Het eerste onderwerp betreft de vastlegging van het beginsel dat zuivering
van het van de gemeentelijke riolering afkomstige water – het stedelijk
afvalwater – wordt aangemerkt als een taak die rechtstreeks valt onder
de zorg van de overheid en die op basis van dat uitgangspunt wordt verricht
door of in opdracht van waterschappen.Het tweede onderwerp betreft een tweetal (gedateerde) regelingen in de
Wvo, inzake respectievelijk het tot vergunningverlening bevoegde gezag en
de zg. verklaring van ongenoegzaamheid. De Wvo (artikel 3 in samenhang met
artikel 6) kent de bevoegdheid tot vergunningverlening voor lozing op andere
dan rijkswateren niet rechtstreeks toe aan de waterkwaliteitsbeheerder maar
aan het provinciaal bestuur. Die wettelijke constructie past al geruime tijd
niet meer bij de bestuurlijke organisatie van het waterbeheer, zoals deze
zich heeft ontwikkeld sinds de invoering van de Wvo. Hetzelfde geldt de in
artikel 2 van die wet geregelde figuur van de verklaring van ongenoegzaamheid
die het voor een hoofdwater bevoegde gezag kan richten aan het voor een zijwater
bevoegde gezag vanwege de waterkwaliteit van dat afstromende zijwater.Het derde onderwerp betreft de wijziging van het voor de verontreinigingsheffing
geldende forfait van glastuinbouwbedrijven. Bij nader inzien wordt ook met
betrekking tot dit forfait een regeling voor tijdsevenredigheid opgenomen
indien het gebruik van de tuinbouwkas gedurende het kalenderjaar aanvangt
of eindigt. De vigerende regeling heeft op dit punt een onbillijke uitwerking.Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om enkele technische oneffenheden
weg te nemen en een aantal redactionele verduidelijkingen en vereenvoudingen
in hoofdstuk IV van de Wvo aan te brengen. Het betreft wijzigingen van technische
aard die geen materiële gevolgen met zich mee brengen.2. Zuivering van stedelijk afvalwaterVoor het punt van de zuivering van het stedelijk afvalwater kan allereerst
worden verwezen naar de Vierde Nota waterhuishouding, Regeringsbeslissing
(uitgave Ministerie van Verkeer en Waterstaat, december 1998), toegezonden
bij brief van de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat van 10 februari
1999 (Kamerstukken II, 1998/1999, 26 401, nr. 1) en op 19 juni 1999 door
de Tweede Kamer behandeld.In deze Vierde Nota waterhuishouding, zoals zij op grond van artikel 3
van de Wet op de waterhuishouding is vastgesteld, wordt in hoofdstuk 5 (Bestuurlijke
organisatie, blz. 97–99) uiteengezet, dat in vergelijking tot de derde
Nota waterhuishouding het accent van de doelstellingen naast integraal waterbeheer
(door o.a. de instelling van all-in waterschappen) sterk ligt op optimalisatie
van rioleringsbeheer, zuiveringsbeheer en watersysteembeheer, bezien in hun
onderling verband. Een gegeven daarbij is dat doelstellingen van gemeenten,
waterschappen en provincies elkaar over en weer beïnvloeden.In bedoelde uiteenzetting wordt ook gewezen op het belang van een dergelijke
optimalisatie voor zowel het omgaan met water en watersystemen als voor de
maatschappelijke kosten.Optimalisatie van maatschappelijke kosten is een zaak, die de gehele «waterketen»
aangaat. De waterketen bevat als schakels de watervoorziening, het watergebruik,
de inzameling en transport van afvalwater en de zuivering van afvalwater.Binnen die keten is van bijzonder belang dat de bestuurlijke samenwerking
zoals die tussen waterschappen en gemeenten verder wordt ontwikkeld. Onderdeel
van die samenwerking aan de gemeentelijke kant is het realiseren van extra
berging bij piekafvoeren en het van de gemeentelijke riolering «afkoppelen»
van de afwatering van bepaalde verharde oppervlakten. De bedoeling van dat
laatste is daarmee te bewerkstelligen dat minder grote hoeveelheden hemelwater
(niet of nauwelijks verontreinigd water) via die riolering worden afgevoerd
naar de rioolwaterzuiveringsinrichting van het waterschap.Voor het punt van die beoogde optimalisatie kan ook worden gewezen op
het rapport dat door KIWA NV in samenwerking met de Stichting RIONED is uitgebracht
onder de titel «Optimalisatie van het waterbeheer» met als subtitel
«winst door samenwerking» (Nieuwegein, juni 1998). In dit rapport
worden de mogelijkheden tot kostenbesparing door samenwerking beschreven.
Een van die mogelijkheden is de afstemming van de infrastructuur voor verzameling,
transport en zuivering van afvalwater. Te denken valt aan zaken als pompcapaciteit,
bergingscapaciteit, en vooral de noodzakelijke extra berging. Daarmee kunnen
reeds in de ontwerp-fase de kosten van investering (of aanpassing) van deze
infrastructuur worden beperkt of verlaagd. In de sfeer van de uitvoering van
taken worden in enkele gebieden reeds concrete mogelijkheden tot samenwerking
of integratie bij het beheer van riolering en rioolwaterzuiveringsinrichting
tussen en door gemeenten en waterschappen onderzocht, zowel uit een oogpunt
van kostenbesparing en grotere «klantvriendelijkheid als uit een oogpunt
van het milieu (in zoverre is zorg voor de zuivering van het afvalwater stellig
ook meer dan het leveren van een dienst).Met het gebruik van mogelijkheden zoals bovengenoemd kan een reductie
van jaarlijkse lasten (rente-afschrijving etc.) worden bewerkstelligd en daarmede een kostenstijging in het bijzonder voor de huishoudens en
voor de kleine bedrijven die vanwege hun schaal geen alternatief hebben (de
z.g. gebonden klanten) worden voorkomen of zoveel mogelijk beperkt. Het bovengenoemde
rapport noemt op het punt van afstemming tussen riolering en capaciteit van
de rioolwaterzuiveringsinrichting zelfs een besparingsmogelijkheid van 10%.
Volgens dat rapport zou de realisering daarvan voor nieuwe investeringen een
geschatte kostenbesparing kunnen betekenen van wel 1 miljard gulden in de
periode tot 2005. Dat laatste vormt in elk geval – daargelaten de hoogte
van die schatting – een duidelijke indicatie van de omvang van het belang
dat hier met het oog op de ontwikkeling van de maatschappelijke kosten aan
de orde is bij onvoldoende verdere versterking van afstemming en samenwerking
tussen gemeenten en waterschappen.Voor het onderwerp optimalisatie van kosten is verder belangrijk de door
waterschappen uit te voeren onderlinge bedrijfsvergelijking (de z.g. benchmarking).
Ter bevordering daarvan is eind 1998 door het bestuur van de Unie van Waterschappen
opdracht gegeven aan een extern adviesbureau tot de ontwikkeling van een door
de betrokken waterschappen toe te passen methodiek. Het betreft behalve de
financiële kant van het beheer en de exploitatie ook onderwerpen als
het functioneren en de innovatie van de zuiveringsinrichtingen, dat laatste
is niet zonder belang voor de bescherming van de ecologische functie van het
betrokken watersysteem.De hierboven geschetste ontwikkeling is ook van belang uit een oogpunt
van bestuur en wetgeving: In genoemde Vierde Nota waterhuishouding wordt erop
gewezen, dat het voor het bereiken van het gestelde doel (optimalisatie) noodzakelijk
is, dat binnen de waterketen ook de uitgangspunten voor het kunnen werken
tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten worden vastgelegd. Om tot
een dergelijke vastlegging van uitgangspunten te komen en deze vervolgens
te handhaven is een duidelijke taakafbakening en verdeling van verantwoordelijkheden
tussen de partners onmisbaar. In die constellatie past dat de zuivering van
het stedelijk afvalwater, d.i. het water dat met de zich daarin bevindende
afvalstoffen via de gemeentelijke riolering wordt geloosd, een zaak is die
als bestanddeel van het waterkwaliteitsbeheer valt aan te merken als een zorgverplichting
voor waterschappen (de zorgplicht van de gemeente voor de riolering komt hierna
nog afzonderlijk ter sprake in verband met de bestuurlijke samenwerking tussen
waterschappen en gemeenten en de positie daarbij van de gemeenten: zie onderdeel
3 van deze memorie van toelichting).Het voorgaande betekent ook dat rioolwaterzuivering geschiedt door of
in opdracht van het betrokken waterschap. De Vierde Nota waterhuishouding
(blz. 99) bevat als conclusie, dat dit laatste wettelijke verankering zal
verkrijgen in de Wvo. Die conclusie is bij de eerdergenoemde behandeling in
de Tweede Kamer onderschreven. Eerder reeds had de Staatscommissie voor de
waterstaatswetgeving, in haar advies naar aanleiding van een in 1997 door
het Centrum voor Milieurecht over de modernisering van de waterkwaliteitswetgeving
uitgebracht onderzoeksrapport, blijk gegeven van haar opvatting dat een dergelijke
wettelijke voorziening gewenst zou zijn.Het is de bedoeling dat met dit wetsvoorstel het beginsel, dat de zuivering
van stedelijk afvalwater behoort tot de publieke taak – hetgeen de zorgplicht
voor de in bredere zin met waterbeheer belaste waterschappen impliceert –
een plaats krijgt in de Wvo. In het wetsvoorstel heeft dit vorm gekregen door
een wettelijke beginselbepaling die als nieuw artikel 15a (Hoofdstuk IIC)
wordt ingevoegd. Dat nieuwe artikel houdt in, dat de zuivering
van het stedelijk afvalwater plaats vindt in een rioolwaterzuiveringsinrichting
in beheer bij een waterschap dan wel, in opdracht van een waterschap, in een
zuiveringsinrichting van derden (dat laatste punt wordt nader uiteengezet
in onderdeel 4 van deze memorie van toelichting).De regeling moet in dat opzicht ook in nauw verband worden gezien met
artikel 10.16a van de Wet milieubeheer. Die bepaling behelst voor de gemeente
de zorgplicht voor de doelmatige inzameling en het doelmatig transport van
afvalwater dat vrijkomt bij de binnen haar grondgebied gelegen percelen. De
onderhavige nieuwe bepaling in de Wvo gaat er overigens vanuit, dat, overeenkomstig
het grondwettelijk regime (artikel 133) en het daarop aansluitende beginsel
van de Waterschapswet (artikel 2, tweede lid), de vaststelling van de zuiveringstaak
en de opdracht daarvan aan het waterschap niet geschiedt bij wet maar bij
provinciale verordening. De regeling van de waterschapstaak behoort immers,
in samenhang ook met de regeling van de organisatie van het waterkwaliteitsbeheer,
tot de primaire bevoegdheid van provinciale staten.Vooral vanwege het staatsrechtelijk aspect van dat laatste in de waterstaatwetgeving,
wordt daarop ook gewezen in het advies van genoemde Staatscommissie.Overigens betekent de beginselbepaling, en de daaraan verbonden zorgplicht
voor de waterschappen, in het nieuwe artikel 15a geenszins, dat daarmee op
waterschappen zonder meer – hetzij direct hetzij indirect – tevens
een bepaalde acceptatieplicht komt te rusten voor de zuivering van afvalwater,
en dan met name voor bedrijfsafvalwater, in welke hoeveelheid en hoedanigheid
dan ook.De aanleiding tot de onderhavige bepaling is – zoals hiervoor uiteengezet –
gelegen in de wens om het kunnen werken tegen zo laag mogelijke maatschappelijke
kosten te waarborgen. Een acceptatieplicht zou daarmee – althans onder
bepaalde omstandigheden – niet in overeenstemming zijn. Zo dient bijvoorbeeld
het bestuur van een waterschap over de beleidsvrijheid te beschikken om, zoals
hierna nog ter sprake komt, het zuiveren van het rioolwater op te dragen (uit
te besteden) aan een commerciële instelling of aan een aangrenzend waterschap.
Van dat laatste is tevens de consequentie dat het bestuur van het waterschap,
als de tot vergunningverlening voor het lozen op de riolering bevoegde instantie,
bevoegd is om in het belang van de doelmatige werking van de rioolwaterzuiveringsinrichting,
dan wel in verband met de aan de zuivering verbonden kosten, voorwaarden te
stellen aan individuele vergunningplichtigen. Aldus is het mogelijk dat het
bestuur van een waterschap een vergunning weigert te verlenen aan een aanvrager
bij wie de bereidheid of de mogelijkheid ontbreekt om aan een of meer van
de gestelde voorwaarden, bijvoorbeeld een bepaalde mate van voorzuivering,
te voldoen.In dit verband dient te worden ingegaan op de omstandigheid dat het bestuur
van het waterschap verantwoording draagt voor zowel het vergunningbeleid als
voor het beheer van de zuiveringsinrichting. Een aspect van dat beheer is
ook de zorg voor een goede exploitatie van de zuiveringsinrichting, waaronder
begrepen de doelmatige werking van die inrichting. Van de kant van het VNO/NCW
(zie ook onderdeel 9 van deze memorie van toelichting) is aandacht gevraagd
voor mogelijk ongewenste gevolgen van een samenloop van verantwoordelijkheden.
Ook van de kant van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is daarop
gewezen.Wat dat laatste betreft moet voorop worden gesteld, dat die samenloop
geen nieuw element: vormt: die samenloop is er praktisch gesproken al sinds
de invoering van de Wvo. Feitelijk gezien zijn ook geen concrete aanknopingspunten
voor de veronderstelling dat er sprake is van een verwevenheid van functies
die gelegenheid geeft tot misbruik van bevoegdheden.Voorzover daarbij gedacht zou worden aan verminderde aandacht van het
waterschap voor milieueisen, valt er allereerst op te wijzen dat die eisen
zijn opgenomen in het Lozingenbesluit Wvo stedelijk afvalwater (Stb. 1996,
140) en voorts dat het waterschap zelf, als beheerder van het ontvangende
oppervlaktewater, ook een specifiek eigenbelang heeft bij de hoedanigheid
van het effluent dat door de zuiveringsinrichting wordt geloosd. Afgezien
daarvan, zou een dergelijk misbruik tegenover derde-belanghebbenden zich moeten
voordoen in de sfeer van de wettelijke vergunningprocedure. Daarom is hoe
dan ook van belang dat de Wvo op de vergunningverlening voor lozingen, tenzij
het betreft kleine lozingen (vervuilingswaarde van minder dan 100 i.e.), de
uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure van de Algemene wet bestuursrecht
(paragrafen 3.5.2.t/m/ 3.5.5.) in verbinding met de Wet milieubeheer (afdeling
13.2) van toepassing verklaart.Tenslotte zal uit de bovenstaande uiteenzetting in dit onderdeel van de
memorie van toelichting duidelijk zijn dat de voorgestelde wettelijke voorziening
geen betrekking heeft op de zuivering van afvalwater dat niet via de gemeentelijke
riolering wordt verzameld en vervoerd (en dat in zoverre dus niet valt onder
de bovenbedoelde «waterketen»). Voor de zuivering van dat niet-stedelijk
afvalwater doen zich, voorzover de zuivering althans niet geschiedt door de
afvalwaterproducent zelf, in beginsel twee mogelijkheden voor: De ene is dat
de afvalwaterproducent rechtstreeks met een eigen aansluiting loost op een
rioolwaterzuiveringsinrichting van het waterschap (en de zuivering daar geschiedt),
in welk geval daarvoor verontreinigingsheffing wordt geheven (en de vergunningplicht
geldt van de Wvo). De andere is dat de afvalwaterproducent de opdracht tot
zuivering geeft aan een particuliere onderneming, die een of meer zuiveringsinrichtingen
exploiteert.3. Samenwerking gemeenten en waterschappenHierboven werd in onderdeel 2, alinea 3 e.v., reeds geschetst hoe aanzienlijk
de betekenis is van de bestuurlijke samenwerking van gemeenten en waterschappen
voor de optimalisatie van kosten.De met het voorgestelde nieuwe artikel 15a beoogde vastlegging van het
beginsel, dat zuivering van het stedelijk afvalwater behoort tot de publieke
zorg, raakt dan ook zeker niet alleen de waterbeheerder. Het voorstel moet
evenzeer worden gezien in het licht van de wettelijke positie van de betrokken
gemeenten. Het is weliswaar zo, dat het wetsvoorstel er vanuit gaat dat de
rechtstreekse verantwoordelijkheid voor de zuivering van dat afvalwater ligt
bij de waterschappen die met de waterkwaliteitszorg zijn belast. Daarmee is
evenwel niet gezegd – ook niet impliciet – dat aldus de vraag
hoe het centrale doel (zo laag mogelijke maatschappelijke lasten voor de huishoudelijke
en andere gebonden lozers) is te bereiken of te handhaven, uitsluitend een
waterschappelijke aangelegenheid is. Nog minder is het de bedoeling dat de
vraag, hoe die doelstelling op de beste wijze kan worden gerealiseerd, aan
het oordeel van het gemeentebestuur is onttrokken. Afgezien nog van het feit
dat op de gemeente ingevolge de Wet milieubeheer de wettelijke zorgplicht
rust voor de riolering in haar gebied, komt het gemeentebestuur hier een belangrijke
rol toe.Die gemeentelijke rol komt ook in het bijzonder tot uiting, wanneer het
gemeentebestuur in de fase van de voorbereiding en ontwikkeling van plannen
voor nieuwe woonwijken in het gemeentelijke buitengebied (eventueel ook bij
renovatie van een wijk) voor de vraag staat, of het wellicht aantrekkelijk
is te kiezen voor een bepaalde vorm van decentrale zuivering van het stedelijk
water, bijvoorbeeld in plaats van vergroting van de capaciteit van grootschalige
zuivering in waterschapsbeheer. Decentrale zuivering kan inhouden de binnengemeentelijke
toepassing van inrichtingen voor individuele afvalwaterbehandeling (afgekort:
IBA) of ook van bepaalde innovatieve kleinschalige vormen van afvalwaterzuivering
zoals membraamzuivering. Die keuzevraag is uiteraard verweven met beslissingen
in de sfeer van het gemeentelijk rioleringsplan. Het gemeentebestuur kan daarbij
bovendien ook overwegingen laten gelden op het gebied van de ruimtelijke ordening.Parallel hieraan vergt dit voor het waterschapsbestuur een afweging op
het gebied van de toekomstige capaciteitsplanning voor de zuivering van het
stedelijk afvalwater. Criterium ook bij die afweging is de «winst door
samenwerking» die uiteindelijk te behalen valt voor de maatschappelijke
lasten voor de gebonden lozers. In dat verband moet worden opgemerkt dat het
afhankelijk van de concrete situatie juist een voordeel kan zijn, dat niet
alle stedelijk afvalwater – zeker niet dat van dun bebouwd gemeentelijk
buitengebied – op de centrale grootschalige zuiveringsinrichtingen behoeft
te worden ontvangen. In dat licht bezien is het van belang dat naast gemeentelijke
maatregelen tot gescheiden afvoer van het regenwater ook op (bijvoorbeeld)
gemeentelijk initiatief de mogelijkheid van meer decentrale zuivering actief
wordt onderzocht en plannen daarvoor worden ontwikkeld. Bovendien kan dit
in het belang zijn van de benutting van water in het watersysteem, een aspect
dat in bredere zin het waterschap als waterbeheerder aangaat. Onder zekere
voorwaarden kan plaatselijk enigerlei vorm van decentrale zuivering ook in
dat opzicht een aantrekkelijke optie zijn.Beoordelingsmaatstaf zal uiteraard wel moeten blijven dat het voornemen
van een individuele gemeente niet nadelig zal uitpakken voor de hoogte van
het tarief van de zuiveringsheffing welke moet worden berekend aan de gebonden
lozers die zijn aangewezen op de centrale zuivering door (of in opdracht van)
het waterschap.Van de kant van de VNG is bij de voorbereiding van het wetsvoorstel de
wens naar voren gebracht de zorgplicht voor de zuivering van het stedelijk
afvalwater geheel bij de gemeente (en dus niet bij het waterschap) te leggen,
in aansluiting op meergenoemde krachtens de Wet milieubeheer bestaande gemeentelijke
zorgplicht voor de riolering.Het bezwaar van die zienswijze is, dat deze wel geheel voorbijgaat aan
de situatie zoals die zich sinds de invoering in 1970 van de Wvo op zowel
bestuurlijk als technisch vlak heeft ontwikkeld op basis van de provinciale
verordeningsbevoegdheid en met inachtneming van het decentralisatiebeginsel
van de Waterschapswet (zie in dat verband ook het hieronder gestelde in onderdeel
6 van deze memorie van toelichting).Het volgen van die zienswijze zou een verschuiving betekenen van de thans
nog op provinciale verordening gebaseerde «zorgplicht» van het
waterschap naar de gemeente. Daarmee zou tevens een tamelijk ingrijpende verschuiving
worden bewerkstelligd van de bestuurlijke verhouding tussen waterschappen
en gemeenten, zowel in algemene zin als meer in het bijzonder op het gebied
van het waterbeheer en de bevoegdheid tot verguningverlening (zie voor dat
laatste ook onderdeel 5 van deze memorie van toelichting). De gemeente zou
nl. in die optie de instantie zijn die verantwoordelijk wordt voor de zuivering
en het waterschap de instantie die deze taak uitvoert in opdracht van gemeente.
Het lijkt weinig waarschijnlijk dat een wettelijke maatregel van die strekking
het lopende proces van gemeenschappelijke oprichting van waterketenbedrijven
en van gedachtenvorming over vereenvoudiging van de financiering van het zuiveringsbeheer zal kunnen bevorderen. Eerder lijkt het tegendeel
het geval. In elk geval valt niet goed in te zien hoe een dergelijke«verschuiving»
thans een bijdrage kan leveren aan het uiteindelijke gemeenschappelijke doel,
t.w. het zo laag mogelijk houden van de lasten voor de gebonden lozers.Het staat buiten twijfel, dat die doelstelling slechts kan worden bereikt
en gehandhaafd in het kader van samenwerking tussen gemeenten en waterschappen.
Onbetwist is ook dat, onverminderd het belang van samenwerking tussen gemeenten
en waterschappen op het meer technische vlak, de meeste winst uit de samenwerking
toch valt te boeken met afstemming op bestuurlijk vlak tussen gemeenten en
waterschappen in de fase van de voorbereiding van plannen en maatregelen,
behorende tot de competentie van enerzijds de gemeenten en anderzijds van
de waterschappen. Daartoe dienen zo gunstig mogelijke voorwaarden aanwezig
te zijn. Het is daarnaast evenzeer noodzakelijk dat die voorwaarden ook bestuurlijk
zijn gewaarborgd.Een belangrijk middel daartoe is gelegen in het beheersplan dat het waterschapsbestuur
ingevolge artikel 9 van de Wet op de waterhuishouding moet vaststellen en
in de wijze waarop het waterschapsbestuur ingevolge diezelfde wetsbepaling
de betrokken gemeentebesturen daarbij betrekt. Dat plan heeft ingevolge die
wetsbepaling betrekking op hetgeen het waterschap ter vervulling van zijn
taak verricht Tot dat laatste behoren ook de plannen en maatregelen op het
gebied van het z.g zuiveringsbeheer als intrinsiek bestanddeel van het waterbeheer
in bredere zin.Dat laatste is niet zonder belang, aangezien dat beheersplan onderworpen
is aan de voorafgaande goedkeuring van de gedeputeerde staten. Deze hebben
een toezichthoudende rol te vervullen ten aanzien van de vervulling van de
zorgplicht van zowel de gemeente (riolering) als het waterschap (waterkwaliteitszorg).
Zeker ook bezien vanuit de positie van de gemeente, ligt aan deze door de
wetgever aan gedeputeerde staten opgedragen rol een waarborg opgesloten. Gedeputeerde
staten hebben er immers ook op toe te zien dat met bepaalde beleidsonderdelen
of -uitspraken van het waterschapsbestuur die rechtstreeks van belang zijn
voor het terzake te voeren gemeentelijk beleid niet tekort wordt gedaan aan
gerechtvaardigde gemeentelijke belangen en inzichten aan die zijde. Daarvoor
moet zonder meer ook worden gedacht aan zaken zoals capaciteitsplanning van
de rioolwaterzuiveringsinrichtingen en de ruimte die, in samenhang daarmee,
al dan niet op termijn wordt gelaten aan decentrale zuivering en/of uitbesteding
van de uitvoering van de zuivering van het stedelijk afvalwater. Een soortgelijke
opgave ligt voor gedeputeerde staten uiteraard bij hun bemoeienis ten aanzien
van het gemeentelijk rioleringsplan. In eerste aanleg zal echter de nadruk
liggen op rechtstreekse bestuurlijke samenwerking en overleg tussen gemeenten
en waterschappen binnen de waterketen.4. Zuivering van het stedelijk afvalwater in opdracht
van het waterschapNaast de situatie dat het waterschap zuivert in een eigen inrichting die
het waterschap zelf in beheer heeft en exploiteert, kan het zijn dat het bestuur
van het waterschap als overheid de zuivering in zijn opdracht laat verrichten
door een derde.Het publieke belang daarvan is in het bijzonder gelegen in het kunnen
bevorderen van zo laag mogelijke zuiveringslasten voor burger en bedrijfsleven.
Bij dat laatste past ook dat de betrokken waterschappen daarbij handelen met
inachtneming van de algemene mededingingsregels. Deze mogelijkheden
zijn overigens van verscheidene aard. Het kan in concreto betekenen dat een
waterschap in de gelegenheid is om voor de zuivering van het rioolwater op
contractbasis gebruik te maken van een niet in waterschapsbeheer zijnde, commercieel
geëxploiteerde, zuiveringsinrichting. Men denke ook aan het geval dat
een zuiveringsinrichting wordt aangelegd door, dan wel wordt ingebracht in
een rechtspersoon die tot doel heeft de exploitatie van een of meer zuiveringsinrichtingen,
al dan niet in combinatie met andere zaken, zoals riolering of drinkwatervoorziening.
Ook komt het voor dat een waterschap de zuivering van het (stedelijk) afvalwater
voor een gedeelte van zijn gebied in zijn opdracht laat verrichten door een
ander, aangrenzend, waterschap. Een andere mogelijkheid is, dat een particulier
bedrijf in de eigen zuiveringsinrichting beschikt over een zekere restcapaciteit
en dat vervolgens die capaciteit tegen aantrekkelijk tarief ten nutte kan
worden gemaakt van de zuiveringstaak van het waterschap.Het wetsvoorstel houdt met het voorgaande uitdrukkelijk rekening door
bedoeld artikel 15a. Die bepaling voorziet namelijk ook in de mogelijkheid
dat de zuivering van het stedelijk afvalwater in plaats van in een rioolwaterzuiveringsinrichting
van het waterschap geschiedt in een zuiveringsinrichting van een derde in
opdracht van het waterschap. Dat laatste dient vervolgens ook door te werken
in de regeling van de aanwijzing van het tot de vergunningverlening voor de
lozing bevoegde gezag. Zie daarvoor de uiteenzetting in onderdeel 6 van deze
memorie van toelichting.Bij dit alles moet niet uit het oog worden verloren, dat het hier betreft
de vervulling van een bij provinciale verordening aan het waterschap opgedragen
(zuiverings)taak. Dat betekent allereerst dat de mogelijkheid om de uitvoering
van de zuivering in opdracht te laten verrichten mede kan zijn bepaald door
bij of krachtens die verordening gestelde randvoorwaarden. Bovendien is (blijft)
het waterschapsbestuur, ook in het geval de zuivering feitelijk plaats vindt
in een door een ander geëxploiteerde inrichting, het bevoegde gezag tot
vergunningverlening ten aanzien van de indirecte lozing in de zin van artikel
1, tweede lid, van de Wvo (dus de lozing vanuit de vergunningplichtige inrichting
via riolering en transportleiding op de zuiveringsinrichting). Dit laatste
wordt uitdrukkelijk zo bepaald in het voorgestelde nieuwe derde lid van artikel
3 van de Wvo: zie hiervoor ook de artikelsgewijze toelichting op dat onderdeel
van het wetsontwerp.Uitgangspunt bij het door het waterschapsbestuur aan een derde verstrekken
van een dergelijke opdracht (en de aanvaarding daarvan door die derde) is
de overheidsverantwoordelijkheid, die het waterschap draagt uit hoofde van
zijn zorg voor de zuivering van het stedelijk afvalwater. Een vereiste voor
de «uitbesteding» van de feitelijke uitvoering van die zuivering,
zal in elk geval zijn dat die verantwoordelijkheid blijft gewaarborgd en dat
het waterschapsbestuur in staat is deze in zowel bestuurlijk, juridisch als
feitelijk opzicht tot gelding te brengen. Dat laatste vereiste is sterker
aan de orde naarmate de periode waarover het waterschap zich als opdrachtgever
bindt langer is. De voorwaarden waaronder de opdracht tot uitvoering van de
zuivering wordt verleend zullen ook betrekking moeten hebben op het verzekeren
van de continuïteit, zeker ook vanwege de kwaliteitseisen van het ontvangende
oppervlaktewater.Een van de concrete voorwaarden zal zijn dat de opdrachtnemer zich juridisch
verplicht tot de uitvoering van de binnen de contractperiode door het waterschap
noodzakelijk te achten voorzieningen voor groot onderhoud en/of renovatie.Het voorgaande is ook van directe betekenis voor de verplichtingen die
op de opdrachtnemer rusten als lozer van het effluent van de door deze geëxploiteerde zuiveringsinrichting. In veel, zo niet de meeste gevallen
zal het gaan om lozing op een oppervlaktewater in beheer bij het rijk, zodat
de Minister van Verkeer en Waterstaat het bevoegde gezag is tot de vergunningverlening.
De vergunning zal moeten zijn aangevraagd, althans verkregen, door de exploitant.
Krachtens artikel 7, vierde lid, van de Wvo is ten deze artikel 8.20 van de
Wet milieubeheer van overeenkomstige toepassing. Ingevolge die laatste bepaling
geldt de vergunning voor «ieder die de inrichting drijft» en rust
op deze de zorg dat de aan de vergunning verbonden voorschriften worden nageleefd.
Alhoewel niet valt uit te sluiten dat in een bepaalde situatie het waterschap
zelf als de drijver van de inrichting valt aan te merken, moet er toch van
worden uitgegaan ,dat de exploitant van de zuiveringsinrichting de vergunninghouder
wordt.Dat leidt er tevens toe dat het tot vergunningverlening bevoegde gezag
er belang bij heeft – zeker met het oog op de handhaving van de lozingsvoorschriften –
dat het waterschap zich als opdrachtgever de nodige mate van zeggenschap en
daarmee direct verband houdende bevoegdheden contractueel heeft voorbehouden
om te kunnen optreden. Tot zodanig optreden zal aanleiding kunnen zijn, wanneer
de exploitant/opdrachtnemer de voor hem uit een oogpunt van milieueisen geldende
vergunningverplichtingen, dan wel verplichtingen die rechtstreeks volgen uit
het Lozingenbesluit stedelijk afvalwater (Stb. 1996, 140), niet of onvoldoende
naleeft. Dat laatste raakt immers mede de publieke verantwoordelijkheid van
het waterschap.In zoverre ligt het voor de hand dat het tot vergunningverlening bevoegde
gezag bij de beoordeling van de vergunningaanvraag nagaat, of daadwerkelijk
is voldaan aan het vereiste dat de vergunninghouder als opdrachtnemer ook
de passende contractuele verplichtingen op zich heeft genomen, die de opdrachtgever
in staat stellen van zijn kant het niet naleven van vergunning- of
andere wettelijke voorschriften doeltreffend te sanctioneren.In het bijzonder valt te denken aan het geval, dat een waterschap de zuivering
van het stedelijk afvalwater voor zijn gebied (of voor een gedeelte daarvan)
heeft uitbesteed aan een exploitant van een of meer zuiveringsinrichtingen,
die volledig of nagenoeg volledig worden geëxploiteerd (en eventueel
ook zijn aangelegd) voor de zuivering van stedelijk afvalwater. Zeker in een
dergelijk geval zal het tot vergunningverlening bevoegde gezag (veelal dus
de Minister van Verkeer en Waterstaat) redelijkerwijs garanties mogen verlangen
van de lozer, niet zijnde een waterschap. Die garanties zullen er met name
in moeten bestaan dat de vergunningaanvrager zich tegenover de opdrachtgever
(het waterschapsbestuur) heeft verbonden tot een bepaalde wijze van exploitatie
die tevens in lijn is met datgene waartoe het waterschap zelf als kwaliteitsbeheerder
van het oppervlaktewater, of meer in het bijzonder uit hoofde van zijn zorgplicht
ten aanzien van de zuivering van het stedelijk afvalwater, is gehouden. Zo
zal het tot vergunningverlening bevoegde gezag eventueel als zekerheid kunnen
verlangen dat het waterschap als opdrachtgever ingevolge dit contract bindende
aanwijzingen kan geven in het belang van (tevens) het blijvend voldoen van
de effluentlozing aan de milieu-eisen en dat het waterschap deswege de aan
niet nakoming van desbetreffende contractsverplichtingen te verbinden sancties
kan toepassen (zoals beëindiging van het contract of tijdelijke overdracht
van de exploitatie aan een ander, eventueel aan het waterschap zelf). Bovendien
kan het zijn, dat bepaalde meer algemene waterkwaliteitsdoelstellingen een
rol spelen bij de wijze van exploitatie van de zuiveringsinrichting. Gesteld,
dat een bepaalde doelstelling – bijvoorbeeld het terugdringen van de
fosfaatbelasting van het oppervlaktewater – is aangescherpt en daarmede
tevens de taakstelling van het betrokken waterschap voor zijn gebied op dit
punt aanpassing heeft ondergaan. Voor dat geval is het gewenst,
dat het contract ruimte biedt om dienovereenkomstig over te gaan tot aanpassing
van hetgeen is overeengekomen over de wijze van exploitatie.Overigens valt uit de jurisprudentie van de Afdeling Bestuursrechtspraak
van de Raad van State af te leiden, dat – afhankelijk van de mate waarin
de opdrachtgever het in de concrete situatie in zijn macht heeft om op grond
van zijn contractuele verhouding met de exploitant een einde te maken aan
de overtreding van de wettelijke voorschriften – een last onder dwangsom
door het bevoegde gezag behalve aan de opdrachtnemer/exploitant ook kan worden
opgelegd aan de opdrachtgever/het waterschap.5. Marktactiviteiten waterschappenWel te onderscheiden van de taken op het gebied van de zuivering van het
stedelijk afvalwater zijn die activiteiten van het waterschap welke, alhoewel
zij in de praktijk veelal een zekere relatie hebben met de uitvoering van
de publieke taak en met de aanwezigheid van de daarvoor aanwezige kennis,
zijn aan te merken als marktactiviteiten. Voor dat soort activiteiten kan
er aanleiding zijn tot het treffen van voorzieningen om eventuele effecten
met een concurrentievervalsende uitwerking te voorkomen.Veelal gaan dit soort activiteiten gepaard met de instelling van een aparte
rechtspersoon. Als voorbeeld daarvan zijn te noemen een door een waterschap
met een of meer gemeenten en een waterleidingbedrijf opgericht waterketenbedrijf
of een door een waterschap opgerichte BV waarin de zuivering van afvalwater
van een of meer grote bedrijven, die hun afvalwater niet lozen op gemeentelijke
riolering, is ondergebracht. Andere voorbeelden zijn gemeenschappelijke voorzieningen
op het gebied van heffing en invordering van zuiveringsheffing, alsmede op
het gebied van slibverwerking of laboratoria. Primair doel daarvan is overigens
het effectief en kostenbesparend kunnen werken en het mede daarmee bereiken
van lagere lasten voor de gebonden lozers op de riolering.Dat alles neemt niet weg, dat het hier uit een oogpunt van de voorgenomen
Wet markt en overheid gaat om marktactiviteiten en dat waterschappen wat die
activiteiten betreft zullen moeten zijn gebonden aan de spelregels die op
grond van een dergelijke wet zullen gaan gelden. Wanneer bedoelde Wet markt
en overheid daartoe aanleiding geeft, zal dit punt, voorzover het meer concreet
de systematiek van de financiering betreft, en daarmee ook het belang van
het voorkomen van een eventueel concurrentievervalsend neveneffect, in beschouwing
moeten worden genomen in het bredere verband van de financiële bepalingen
in de Wet verontreiniging oppervlaktewateren. Daarbij is het eindrapport van
de Commissie onderzoek financiering (Commissie Togtema) en de toekomstige
besluitvorming naar aanleiding van de in dat rapport opgenomen aanbevelingen
van bijzonder belang.6. Waterbeheerder als bevoegd gezag tot vergunningverleningOp het punt van de aanwijzing van het tot vergunningverlening bevoegd
gezag kent hoofdstuk II van de Wvo thans in de artikelen 3 en 6 een regeling
welke in de kern neerkomt op het volgende. Voor de oppervlaktewateren die
in beheer zijn bij het Rijk is de Minister van Verkeer en Waterstaat de bevoegde
instantie.Ten aanzien van de overige oppervlaktewateren bevat de regeling in artikel
3 van de Wvo een wat andere, zg. gelede figuur. Deze houdt in dat in de wet
als bevoegd gezag primair wordt aangewezen het provinciaal bestuur, in dier
voege dat artikel 6 van de Wvo aan het provinciaal bestuur uitdrukkelijk
de bevoegdheid geeft om bij verordening de bevoegdheid tot vergunningverlening
toe te kennen aan een waterschap, een gemeente of een ander openbaar lichaam.
Deze opzet heeft zijn ontstaan te danken aan de situatie zoals die nog bestond
ten tijde van de invoering van de Wvo in 1970. Bestuurlijk en bestuurlijk-organisatorisch
gezien bevond de bestrijding van de waterverontreiniging zich toen nog betrekkelijk
in een beginfase. Duidelijk was destijds dat de waterkwaliteitszorg, waartoe
het vergunningenbeleid en het realiseren van de zuiveringstechnische voorzieningen
behoort, hoe dan ook zou moeten worden gevoerd over vrij grote waterstaatkundige
en tevens bestuurlijke eenheden. Bij de toenmalige stand van de organisatie
van het waterbeheer, in het bijzonder vanwege enerzijds de plaats van de provincie
in die organisatie en anderzijds de schaal van het«klassieke»
waterbeheer (kwantiteitsbeheer) door waterschappen, stond vast dat de toedeling
van de bevoegdheid tot vergunningverlening primair moest worden beschouwd
als een aangelegenheid van het provinciaal bestuur. Daarbij voorzag het wettelijk
stelsel in de mogelijkheid van toedeling («delegatie») van de
betreffende bevoegdheid aan een andere overheid bij provinciale verordening.Het voorgaande moet ook in verband worden gezien met het in artikel 2,
tweede lid, van de Waterschapswet neergelegde beginsel. Dat laatste bevat
immers het wettelijk uitgangspunt dat de zorg voor de waterhuishouding, tot
welke zorg in het algemeen ook de uitoefening van de bevoegdheid tot vergunningverlening
behoort, wordt opgedragen aan waterschappen tenzij dit niet verenigbaar is
met een goede organisatie van de waterstaatkundige verzorging van het betrokken
gebied. Ten tijde van de parlementaire behandeling van de Waterschapswet werd
dan ook reeds geconstateerd dat de geldende regeling van de Wvo die juist
uitgaat van een primair aan gedeputeerde staten toegekende bevoegdheid (tot
vergunningverlening), zich niet goed zou verdragen met de strekking van die
algemene bepaling van artikel 2 van de Waterschapswet (zie Kamerstukken I,
1990–1991, 19 995, nr. 95b, blz. 3–4).In feite had zich de zaak ten tijde van de inwerkingtreding van de Waterschapswet
(1 januari 1992) al in aanzienlijke mate ontwikkeld in de beoogde richting.
De provinciale besturen waren namelijk in de jaren na de invoering van de
Wvo en de invoering vervolgens van de krachtens artikel 5 van die wet vastgestelde
provinciale waterkwaliteitsverordeningen grotendeels overgegaan tot opdracht
van het waterkwaliteitsbeheer, en daarbij uitdrukkelijk ook van de vergunningverlening
en het zg. zuiveringsbeheer, aan een of meer waterschappen. Deze ontwikkeling
kan worden beschouwd als te zijn voltooid, nu ook door provinciale staten
van Groningen is besloten het waterkwaliteitsbeheer dat die provincie tot
dan toe (als laatste provincie) nog aan zich had gehouden, op te dragen aan
zg. all-in waterschappen. Dit zijn de nieuwe waterschappen die sinds 1 januari
2000 met het waterkwaliteitsbeheer in het gebied van die provincie zijn belast.Het in dit wetsontwerp opgenomen voorstel ten aanzien van de artikelen
3 en 6 van de Wvo betekent ook het sluitstuk van die ontwikkeling, doordat
die wet daarmee in overeenstemming wordt gebracht met bovenbedoeld algemeen
beginsel van artikel 2 van de Waterschapswet. Voor een verdere toelichting
kan worden verwezen naar het artikelsgewijze gedeelte van de toelichting,
met name het gedeelte dat betrekking heeft op die bepalingen van de Wvo.In verband met deze wetswijziging is ook een voorziening van overgangsrecht
gewenst met het oog op nog van kracht zijnde vergunningen, verleend door gedeputeerde
staten van een provincie dan wel – krachtens provinciale verordening –
door een gemeentebestuur of een andere instantie, niet zijnde
een waterschap. Zie daarvoor ARTIKEL II van dit voorstel van wet.Tenslotte wordt, nu het punt van het tot vergunningverlening bevoegde
gezag op wetsniveau wordt geregeld, van de gelegenheid gebruik gemaakt tot
het treffen van een voorziening – binnen het kader van die bevoegdheidstoekenning –
die van belang is voor het z.g.grensoverschrijdende afvalwater. Daarmee wordt
gedoeld op de situatie waarbij de zuivering niet geschiedt door het waterschap
in het gebied waarvan de afvalwaterproducent is gelegen, maar in opdracht
van dat waterschap in een zuiveringsinrichting van een aangrenzend waterschap.
Het kan n.l. zijn, dat vanwege de ligging van een bepaald gedeelte van het
gebied van een waterschap ten opzichte van dat van een zuiveringsinrichting
van een aangrenzend waterschap, het uit een oogpunt van bepaalde kostenbestanddelen
(aanleg, beheer of exploitatie van riolering en/of persleiding) voordelen
biedt het uitvoeren van de zuivering te laten geschieden bij dat andere waterschap.
Dit moet ook worden gezien tegen de achtergrond van de eerdergenoemde doelstelling
de zuivering te laten geschieden tegen zo laag mogelijke maatschappelijke
kosten.Intussen heeft het op deze wijze door een ander waterschap (doen) uitvoeren
van de zuivering van dergelijk «grensoverschrijdend» afvalwater
ook bepaalde juridische implicaties: in het huidige stelsel is het waterschap
waarbij de zuiveringsinrichting in beheer is ook het tot vergunningverlening
bevoegde gezag, terwijl het waterschap dat de transportleiding naar de zuiveringsinrichting
in beheer heeft de bevoegde instantie is voor de verontreinigingsheffing.
De praktijk is echter deze, dat het in feite het laatstbedoelde waterschap
is dat de vergunning voorbereidt, dat het overleg daarover voert met het betrokken
bedrijf of inrichting en dat daar ook de controles uitvoert op de naleving
van de aan de vergunningen verbonden voorschriften. Tot het nemen van de formele,
krachtens de Wvo vereiste besluiten in de sfeer van de vergunningverlening
en eventueel ook van de handhaving is echter uitsluitend het andere waterschap,
d.w.z. het waterschap waarbij de zuiveringsinrichting in beheer is, bevoegd.Om deze, niet in de laatste plaats voor de afvalwaterproducent, tamelijk
verwarrende en gecompliceerde situatie zoveel mogelijk te kunnen tegengaan,
worden er onderling tussen waterschappen wel afspraken gemaakt over een z.g.
medebeheer van zuiveringsinrichtingen. Door het bestuur van de Unie van Waterschappen
is er in zijn commentaar op het ontwerp van het onderhavige wetsvoorstel op
aangedrongen om thans, bij gelegenheid van de onderhavige herziening van de
regeling inzake de bevoegdheid tot vergunningverlening, daarin ook rekening
te houden met de bedoelde situatie van het grensoverschrijdend afvalwater.
Het ligt voor de hand daarvoor aan te sluiten (in het nieuwe artikel 3, derde
lid) op de in het wetsontwerp geregelde figuur dat de zuivering van afvalwater
in opdracht van een waterschap geschiedt door een ander die een zuiveringsinrichting
in exploitatie heeft. Voor dat laatste kan immers ook worden gedacht aan een
aangrenzend waterschap. Dat betekent dat het waterschap dat de opdracht geeft
het vergunningverlenend gezag wordt.Het voordeel van deze wettelijke constructie is, dat het de vereiste duidelijkheid
schept tegenover de afvalwaterproducent en eventuele derde-belanghebbenden,
aangezien daarmee buiten twijfel wordt gesteld dat zij voor zowel de lozingsvergunning
als de verontreinigingsheffing te maken hebben met één waterschap.
Tegelijk echter moet worden benadrukt dat, wanneer het aangrenzende waterschap
de zuivering uitvoert in opdracht van een ander waterschap en daarmee het
bestuur van dat aangrenzende waterschap niet langer zelf het vergunningverlenende
gezag is, dat bestuur niettemin een eigen en zelfstandig belang
behoudt bij de door het bestuur van het opdrachtgevend waterschap te nemen
besluiten inzake vergunningverlening en de daaraan te verbinden voorschriften.
Om dat te onderstrepen is in het wetsontwerp het vereiste van overleg met
het bestuur van het aangrenzende (opdrachtnemende) waterschap opgenomen.7. De verklaring van ongenoegzaamheidArtikel 2 van de Wvo regelt de bevoegdheid tot uitreiking van een zg.
verklaring van ongenoegzaamheid. Doel van die bepaling is de beheerder van
een hoofdwater over een bijzonder wettelijk instrument te laten beschikken
om de beheerder van een zijwater te activeren tot bestrijding van de verontreiniging
van het afstromende water. In samenhang daarmee bood de Wvo in artikel 17
bovendien de mogelijkheid tot het opleggen van een heffing aan de beheerder
van het oppervlaktewater, nadat hem een dergelijke verklaring van ongenoegzaamheid
was uitgereikt.Ook het huidige artikel 2 van de Wvo moet, zoals hierboven in paragraaf 3
uiteengezet voor de artikelen 3 en 6 van de Wvo, worden gezien tegen de achtergrond
van de situatie ten tijde van de voorbereiding en de totstandkoming van die
wet.Dit wettelijk instrument past echter al geruime tijd niet meer bij de
bestuurlijke verhoudingen, en de organisatie daarvan, tussen de waterbeheerders
onderling. Een en ander vindt thans ook uitdrukking in de coördinatiemechanismen
in de sfeer van de strategische en operationele plannen krachtens de in 1989
totstandgekomen Wet op de waterhuishouding. Die wet kent bovendien in de regeling
van het waterakkoord (artikel 17 e.v.) een meer eigentijds en goed werkbaar
instrument om te komen tot bindende vaststelling van hetgeen de beheerder
van het afstromende zijwater van diens kant staat te doen. Hierdoor is het
ook te verklaren dat dit wettelijk instrument van de Wvo nimmer is toegepast.Bij de nu voorgestelde wetswijziging wordt van de gelegenheid gebruik
gemaakt om artikel 2 van de Wvo in zijn geheel te schrappen. Daarbij wordt
er op gewezen dat de bovenbedoelde mogelijkheid tot het opleggen van een heffing
aan de waterbeheerder waaraan een verklaring van ongenoegzaamheid is uitgereikt,
reeds is komen te vervallen door een wijziging van artikel 17 van de Wvo bij
de Wet van 16 maart 2000, Stb. 131, tot vervanging van hoofdstuk IV van
de Wet verontreiniging oppervlaktewateren.8. Gevolgen voor burger en bedrijfslevenUit het voorgaande zal duidelijk zijn, dat aan het wetsontwerp, waar het
de vastlegging inhoudt van het beginsel dat zuivering van het stedelijk afvalwater
behoort tot de publieke zorg en verantwoordelijkheid van de waterschappen,
geen directe gevolgen zijn verbonden voor bedrijven of voor de burger. Het
beginsel is primair van belang voor de waterketen en voor de structuur van
de samenwerking daarbinnen tussen waterschappen en gemeenten op het gebied
van rioleringbeheer en zuiveringbeheer. Daarvan zijn gunstige effecten te
verwachten, niet alleen voor het milieu uit een oogpunt van beheer van het
watersysteem, maar zeker ook voor de lokale lasten die worden gedragen door
huishoudens en bedrijven (met name bedrijven die geen alternatief hebben voor
lozing op de riolering).Het in de wet opnemen van de bevoegdheid van waterschapsbesturen tot vergunningverleningheeft
geen effect voor burger en bedrijfsleven. Inhoudelijk ondergaan
de regels inzake de vraag welk bestuursorgaan bevoegd is tot vergunningverlening
geen wijziging (afgezien van het hierboven besproken punt van het «grensoverschrijdend»
afvalwater). Wèl biedt het voorstel van wet op dit punt het voordeel
dat daarin de bepalingen van de Wvo die betrekking hebben op de aanwijzing
van het waterschapsbestuur als bevoegd gezag (voor de niet-rijkswateren) bijeen
zijn geplaatst. Een voordeel derhalve in vergelijking tot de huidige situatie
waarin die bepalingen zijn te vinden in deels de Wvo en deels de provinciale
verordeningen krachtens de Wvo.9. Overleg en adviseringEen ontwerp van wet met memorie van toelichting is behandeld in het Overlegorgaan
Waterbeheer en Noordzee-aangelegenheden. Daar waren in het bijzonder de opmerkingen
aan de orde van respectievelijk de VNG, het Interprovinciaal Overleg (IPO),
de Unie van Waterschappen, het VNO/NCW en de ANWB. Het Overlegorgaan heeft
mij vervolgens doen weten dat het kan instemmen met het beginsel, dat de zuivering
van het stedelijk afvalwater een zorgplicht is van de overheid en ook met
het wettelijk beginsel van artikel 15a dat de uitvoering van de zuivering
geschiedt door of in opdracht van een waterschap.Wel heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (de VNG) in het Overlegorgaan
te dien aanzien het voorbehoud gemaakt dat de mogelijkheid moet open blijven
dat de zorgplicht voor de zuivering van het stedelijk afvalwater komt te liggen
bij de gemeente. Zie voor de bespreking van dat standpunt (en vooral voor
hetgeen nadien nog van die kant naar voren is gebracht) onderdeel 3 van deze
memorie van toelichting dat betrekking heeft op de samenwerking tussen waterschappen
en gemeenten.Ook van de kant van de VNO/NCW – dat op zichzelf met het wettelijk
beginsel kan instemmen – is een bepaald voorbehoud gemaakt. Dat voorbehoud
houdt in, dat uitgangspunt moet zijn dat het uitvoeren van de zuivering van
het stedelijk afvalwater zoveel mogelijk door het waterschap moet worden uitbesteed.
Dit laatste acht het VNO/NCW temeer van belang opdat daarmee een vermenging
met de functie van het waterschap als vergunningverlenende instantie wordt
tegengegaan. Met betrekking tot dat voorbehoud zie in het bijzonder onderdeel
4 van deze memorie van toelichting (ten aanzien de veronderstelde vermenging
van functies zie onderdeel 2, voorlaatste alinea).Het bestuur van de Unie van Waterschappen heeft daarnaast nog afzonderlijk
schriftelijk van commentaar gediend op het toegezonden ontwerp. Daarbij is
o.m. nader de vraag opgeworpen in hoeverre de wetswijziging voor waterschappen
als beheerder van een rioolwaterzuiveringsinrichting ook een z.g. acceptatieplicht
van afvalwater, met name bedrijfsafvalwater, doet ontstaan dan wel versterkt
.Voor dat laatste zie onderdeel 2, vierde alinea v.o.Voorts is desgevraagd advies over het ontwerp uitgebracht door de Staatscommissie
voor de waterstaatswetgeving. De Staatscommissie heeft aanbevolen om in de
memorie van toelichting in te gaan op het aspect van de uitbesteding van het
zuiveren van het stedelijk afvalwater, ook uit een oogpunt van eventuele gevolgen
voor de burger.In de voorgaande paragrafen is op de hier bedoelde onderwerpen ingegaan.
Meer in het bijzonder hebben de in het overleg en bedoeld advies en commentaar
gemaakte opmerkingen en neergelegde conclusies geleid tot onderdeel 3 (samenwerking
gemeenten en waterschappen) en tot aanvulling van respectievelijk onderdeel
4 (zuivering van het stedelijkafvalwater in opdracht van het
waterschap) en onderdeel 6 (waterbeheerder als bevoegd gezag tot vergunningverlening)
van deze memorie van toelichting.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGARTIKEL IOnderdeel ATechnische aanpassing in verband met de onderdelen C en D (welke strekken
tot respectievelijk de wijziging van artikel 3 en het vervallen van artikel
6 van de Wvo).Onderdelen B en C (artikel 2 en opschrift Hoofdstuk II)Het ingevolge onderdeel B vervallen van artikel 2 is toegelicht in paragraaf
6 van het algemeen deel van deze memorie van toelichting. Onderdeel C (en
ook onderdeel D onder 2) bevat de daarmee verband houdende technische wijziging.Onderdeel D (artikel 3)De aanpassing van het eerste lid is van louter redactionele aard.In het nieuwe tweede lid wordt – zoals hierboven toegelicht in paragraaf
4 van het algemeen deel – de bevoegdheid tot vergunningverlening rechtstreeks
toegekend aan het bestuur van het waterschap dat het waterkwaliteitsbeheer
heeft. Dit betreft ingevolge de geldende wettekst de oppervlaktewateren voorzover
niet in beheer bij het Rijk respectievelijk de oppervlaktewateren die met
de laatstbedoelde voor de toepassing van de Wvo worden gelijkgesteld.Verder is in dit nieuwe artikellid verwerkt het vervallen van artikel
2 (zie paragraaf 6 van het algemeen deel van deze memorie van toelichting).Het nieuwe derde lid betreft evenals het geldende derde lid de vraag,
welk gezag bevoegd is ten aanzien van de indirecte lozing in de zin van artikel
1, tweede lid, d.w.z. de lozing van afvalwater dat via een transportleiding
wordt gebracht op een zuiveringsinrichting. Bij lozing van dat stedelijk afvalwater
moet worden rekening gehouden met een drietal in dat artikellid achtereenvolgens
aangeduide situaties:De eerste situatie is die waarbij de zuivering geschiedt door een waterschap.
Het betreft in dat geval het stedelijk afvalwater (eventueel ook ten dele,
ingevolge opdracht van een of meer afvalwaterproducenten, niet-stedelijk afvalwater).
In die situatie is het betrokken waterschapsbestuur het bevoegd gezag tot
vergunningverlening.De tweede situatie is die waarbij de zuivering niet geschiedt door een
waterschap maar in opdracht van een waterschap door een rechtspersoon (niet
zijnde een waterschap) die de exploitant is van een zuiveringsinrichting.
Ook in dat geval zal het bestuur van het waterschap het tot vergunningverlening
bevoegde gezag zijn.De derde situatie betreft het afvalwater dat niet behoort tot het stedelijk
afvalwater en doet zich voor bij lozing ingeval van afvalwaterzuivering in
opdracht van de afvalwaterproducent door de exploitant van een zuiveringsinrichting
(niet in beheer bij een waterschap). In die laatstbedoelde situatie zal het
bestuursorgaan dat bevoegd gezag is met betrekking tot vergunningverlening
voor directe lozing op een oppervlaktewater – ingevolge het eerste en
het tweede lid van artikel 3 ofwel de Minister van Verkeer en
Waterstaat ofwel het bestuur van een waterschap – ook het bevoegde gezag
zijn tot vergunningverlening voor de indirecte lozing.Tenslotte wordt opgemerkt dat van het geldende derde lid niet is overgenomen
de daarin voorkomende verplichting tot voorafgaand overleg met de waterkwaliteitsbeheerder
van het ontvangende oppervlaktewater. Aan een wettelijke vastlegging van zodanige
verplichting bestaat geen behoefte meer. Hetzelfde geldt de aanwijzing in
dat artikellid van het voor het ontvangende water bevoegde gezag, in de plaats
van het tot vergunningverlening voor de indirecte lozing bevoegde gezag, als
de bevoegde instantie voor de toekenning van eventuele schadevergoeding op
grond van artikel 9, van de Wvo (de zg. nadeelcompensatie) bij wijziging of
intrekking van een vergunning.Onderdeel E (artikel 6)Nu ingevolge het nieuwe tweede lid van artikel 3 de bevoegdheid tot vergunningverlening
rechtstreeks bij wet wordt toegekend aan waterschapsbesturen, en ook de mogelijkheid
tot toekenning van die bevoegdheid door het provinciaal bestuur aan andere
openbare lichamen niet wordt gehandhaafd (zie ook onderdeel 6 van het algemeen
deel van deze memorie van toelichting), dient artikel 6, eerste lid, van de
Wvo in zijn geheel komen te vervallen. Verder kan het tweede lid van die bepaling
komen te vervallen, omdat daaraan niet langer afzonderlijk behoefte bestaat.
Ingevolge artikel 56, eerste lid, van de Waterschapswet bezitten waterschapsbesturen
een algemene bevoegdheid tot regeling ter behartiging van de taken die het
waterschap bij reglement (provinciale verordening) zijn opgedragen.Onderdeel F (artikel 14)Technische aanpassing in verband met de onderdelen D en E (betreffende
respectievelijk de wijziging van artikel 3 en het vervallen van artikel 6
van de Wvo).Onderdeel G (artikel 14a)Technische aanpassing in verband met de onderdelen D, E en H (respectievelijk
de wijziging van artikel 3, het vervallen van artikel 6 en de invoeging van
het artikel 15a in de Wvo).Onderdeel H (artikel 15a)In de eerste volzin wordt de reikwijdte van de bepaling op het gebied
van de zuivering beperkt tot rioolwaterzuivering, ter onderscheid van het
wat ruimere begrip zuivering van afvalwater. Onder dat laatste begrip zouden
n.l. strikt genomen naar hun aard ook andere voorzieningen kunnen worden begrepen,
zoals bepaalde voorzieningen in overstorten die onderdeel zijn van de gemeentelijke
riolering. De tweede volzin bevat een omschrijving van stedelijk afvalwater
die tot doel heeft buiten twijfel te stellen dat de nieuwe bepaling van artikel
15a uitsluitend geldt voor de zuivering van afvalwater dat afkomstig is van
riolering waarvan de aanleg en instandhouding valt onder de gemeentelijke
zorgplicht ingevolge de Wet milieubeheer.Voor de goede orde wordt er op gewezen dat een omschrijving van het begrip
stedelijk afvalwater ook voorkomt in meergenoemd, op de Wvo gebaseerd Lozingenbesluit
stedelijk afvalwater. Dat besluit bevat de specifieke eisen die worden gesteld
aan de zuivering van stedelijk afvalwater. Met het oog daarop worden in dat
besluit naast het begrip stedelijk afvalwater ook de onderscheidene bestanddelen
huishoudelijk afvalwater, bedrijfsafvalwater en afvloeiend hemelwater
als afzonderlijke begrippen omschreven. Voor de onderhavige beginselbepaling
van artikel 15a kan met een (kortere) omschrijving van stedelijk afvalwater
worden volstaan.Onderdeel I (Artikel 17)Op basis van de huidige begripsbepaling van «bedrijfsruimte»
zouden een zuiveringtechnisch werk en een riolering ten onrechte ook als bedrijfsruimte
aangemerkt kunnen worden. Op basis van de voorgestelde wijziging van onderdeel
d wordt dit tegen gegaan.Onderdeel K (Artikel 20)De aanhef van artikel 20, achtste lid, is aangepast aan de meest recente
redactie van artikel 18, derde lid. De heffingplichtigen met betrekking tot
rioleringen en zuiveringtechnische werken worden in het laatstgenoemde artikel
aangeduid als beheerder en niet als gebruiker. (Zie Kamerstukken II 1998/99,
26 367, nr. 6, blz 1 en 2). Op basis van het voorgestelde nieuwe artikel
20, achtste lid, onderdeel b, kan de kwaliteitsbeheerder de vervuilingswaarde
schatten indien artikel 22, vierde lid, toegepast zou kunnen worden doch geen
verzoek daartoe door de heffingplichtige is gedaan en geen meting, bemonstering
en analyse heeft plaatsgevonden.Onderdeel L (artikel 21)Op basis van het voorgestelde nieuwe artikel 21, zesde lid, is duidelijk
gemaakt dat het forfait van drie vervuilingseenheden per hectare per deel
van een hectare vloeroppervlak van kunststof of glas naar evenredigheid wordt
gehanteerd. Indien het vloeroppervlak van glas of kunststof van een bedrijfsruimte
of een onderdeel 1,80 hectares bedraagt dan wordt de vervuilingswaarde voor
een geheel kalenderjaar op 1,80*3 vervuilingseenheden = 5,4 vervuilingseenheden
gesteld.Op basis van het voorgestelde artikel 21, zevende lid, moet de glatuinbouwcoëfficiënt
naar tijdsevenredigheid worden toegepast. De toepassing naar tijdsevenredigheid
dient te worden toegepast indien het gebruik van de bedrijfsruimte en daarmee
de subjectieve heffingplicht in de loop van het kalenderjaar aanvangt of eindigt.Onderdeel M (artikel 22)Ingevolge het voorgestelde nieuwe vierde lid kan de toepassing van dat
lid slechts op verzoek van de heffingplichtige plaatsvinden. Indien voldaan
wordt aan de in het vierde lid genoemde vereisten en de heffingplichtige gedurende
het heffingsjaar niet een zodanig verzoek heeft gedaan en geen meting, bemonstering
en analyse heeft plaatsgevonden dan kan de kwaliteitsbeheerder op basis van
het voorgestelde artikel 20, achtste lid, onderdeel b, de vervuilingswaarde
schatten.Onderdeel N (Artikel 23)Het woonruimteforfait voor de verontreinigingsheffing rijkswateren is
in de meest recente redactie van artikel 23 opgenomen in het elfde lid. Artikel
23, dertiende lid, is hieraan aangepast.Onderdeel O (Artikel 25)Artikel 9, vierde lid en artikel 18 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen
zijn komen te vervallen. Artikel 25, elfde lid, is hiermee overbodig geworden. ARTIKEL IIVoor de toelichting op dit artikel kan worden verwezen naar onderdeel
6, vijfde alinea v.o. van het algemeen deel van deze memorie van toelichting.De Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,J. M. de Vries 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27615-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl