Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 ten behoeve van de bevordering van de opwekking van duurzame elektriciteit; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28782, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

14-04-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28782 nr. 5

09-04-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI ALGEMEEN1. Doel en aanleiding2. Richtlijnverplichtingen die niet in regelgeving omgezet
worden2.1. Artikel 32.2. Artikel 62.3. Artikel 72.3.1. Aansluiting en aansluitkosten2.3.2. Artikel 7 overig3. Richtlijnverplichtingen die door dit wetsvoorstel in
regelgeving omgezet worden4. Verhouding met andere Nederlandse regelgeving5. Uitvoering5.1. Import5.2. Uitvoering overigII ARTIKELENArtikel I, onderdeel AArtikel I, onderdeel BArtikel I, onderdeel FArtikel 73Artikel 74Artikel 76Artikel 77Artikel 77bArtikel 77cArtikel I, onderdeel IOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28782Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 72 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 782Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 ten behoeve van de bevordering
van de opwekking van duurzame elektriciteitnr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 9 april 2003I ALGEMEEN1. Doel en aanleidingMet belangstelling heb ik kennis genomen van de vragen van de diverse
fracties over het wetsvoorstel. Graag ga ik hieronder in op de verschillende
vragen. Een voortvarende behandeling van het wetsvoorstel in uw Kamer is essentieel
met het oog op tijdige implementatie van de richtlijn 2001/77/EG van het Europees
Parlement en de Raad van de Europese Unie van 27 september 2001 betreffende
de bevordering van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen
op de interne elektriciteitsmarkt (PbEG L 283, hierna: de richtlijn).
Deze richtlijn moet namelijk uiterlijk 27 oktober 2003 in Nederlandse
regelgeving omgezet zijn. Ik spreek de hoop uit dat onderstaande beantwoording
van de vragen een spoedige behandeling van het wetsvoorstel mede mogelijk
zal maken.De leden van de fractie van het CDA vroegen hoe het wetsvoorstel zich
verhoudt tot het initiatief-wetsvoorstel van mevrouw Vos (Kamerstukken II
2001/02, 28 178, nrs. 1–2), waarbij een wettelijke verplichting
tot etikettering van elektriciteit wordt voorgesteld. Het wetsvoorstel van
mevrouw Vos regelt de etikettering van alle elektriciteit, opdat voor afnemers
zichtbaar wordt hoe hun elektriciteit is geproduceerd en wat de eventuele
gevolgen daarvan zijn voor het milieu. In de vervolgbrief inzake stroometikettering
van de minister van Economische Zaken (Kamerstukken II 2001/02, 25 097,
nr. 56) en het daarbij behorende onderzoeksrapport wordt de etikettering van
elektriciteit nader toegelicht. Het voorliggende wetsvoorstel vervangt het
systeem van groencertificaten (thans opgenomen in de Regeling groencertificaten
Elektriciteitswet 1998) door een systeem van garanties van oorsprong en maakt
daarmee de etikettering van duurzame elektriciteit, als eerste stap op weg
naar volledige etikettering, mogelijk. Zodoende kan namelijk het onderscheid
tussen «grijze» en «groene» stroom worden gemaakt.Voorts vroegen de leden van de CDA-fractie naar mijn visie op het systeem,
dat afnemers door middel van een toeslag op de tarieven financiële middelen
beschikbaar stelt die vervolgens kunnen worden ingezet voor de financiering
van technologisch onderzoek. Ik ben daar geen voorstander van.
Instrumenten gericht op de stimulering van technologisch onderzoek worden
nu gefinancierd uit de algemene middelen. Deze zeer gebruikelijke financieringswijze
werkt naar behoren en ik zie dan ook geen enkele reden om van deze manier
van financiering af te wijken. Verder zou een toeslag op de tarieven een onnodige
en onwenselijke lastenverzwaring voor afnemers met zich mee brengen die niet
te rechtvaardigen is. Het feit dat als uitzondering de subsidie, bedoeld in
de voorgestelde paragraaf 2 in hoofdstuk 5 van de Elektriciteitswet 1998
(die in de wet zal worden opgenomen indien het wetsvoorstel tot wijziging
van de Elektriciteitswet 1998 ten behoeve van de stimulering van de milieukwaliteit
van de elektriciteitsproductie, Kamerstukken II 2002/03, 28 665, nrs.
1–2, hierna: wetsvoorstel MEP, wordt aangenomen) wel wordt gefinancierd
door middel van een heffing per aansluiting houdt verband met de keuze voor
de defiscalisering van het stimuleringsbeleid voor duurzame elektriciteit,
elektriciteit opgewekt door middel van warmtekrachtkoppeling en klimaatneutrale
fossiele energiedragers.2. Richtlijnverplichtingen die niet in regelgeving omgezet
worden2.1. Artikel 3De leden van de PvdA-fractie vroegen of de regering denkt de streefcijfers
echt te zullen halen. Ook de leden van de VVD-fractie en de leden van de SGP-fractie
vroegen in hoeverre de in de richtlijn gestelde verbruiksdoelen haalbaar zijn
en hoe groot de kans is dat de verschillende maatregelen afdoende zijn om
deze doelen te halen. De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen of de regering
het percentage van 9% duurzaam opgewekte elektriciteit als doelstelling voor
haar beleid hanteert. Het kabinet zet zich inderdaad daartoe in. In 2010 dient
9% van het elektriciteitsverbruik duurzaam te zijn. ECN raamt in 2010 een
elektriciteitsverbruik van 124 TWh (ECN, december 2002). Daarvan dient dus
ongeveer 11 TWh (9%) duurzaam te zijn. Op basis van de huidige prognoses kan
het meeste daarvan in Nederland worden geproduceerd; dit is ook mijn streven.
Import is echter eveneens mogelijk. Ik heb er vertrouwen in dat de doelstelling
met behulp van de vijf in de memorie van toelichting genoemde maatregelen
gehaald zal worden. Met name de op basis van het wetsvoorstel MEP voorgestelde
subsidiëring van (onder meer) duurzame elektriciteit zal de ontwikkeling
van nationale productiecapaciteit aanzienlijk stimuleren. In combinatie met
het verlaagde tarief van de regulerende energiebelasting (hierna: de REB)
voor duurzame elektriciteit, opgenomen in artikel 36i, zesde lid, van de Wet
belastingen op milieugrondslag (hierna: de Wbm) en de overige instrumenten
ter stimulering van de opwekking van duurzame elektriciteit zorgt dit voor
de gunstige randvoorwaarden die nodig zijn om de doelstelling van 9% in 2010
te halen.De leden van de PvdA-fractie vroegen om uitleg over de relatie tussen
het eigen Nederlandse doel van 5% duurzame energie
in 2010 en de doelstelling van 9% duurzame elektriciteit
in Europees verband. In de Derde Energienota (Kamerstukken II, 1995/96, 24 525,
nr. 1) wordt voor het eerst gesproken over de doelstelling van 10% duurzame
energie(verbruik) in 2020. Dit is naast elektriciteit ook duurzame
warmte, brandstof en gas. Het streven is, de helft van deze doelstelling in
2010 te halen. Vandaar de doelstelling van 5% duurzame energie in 2010. Deze
doelstellingen zullen in belangrijke mate met behulp van duurzame elektriciteit
gerealiseerd moeten worden. Berekend is dat daartoe 17% van het totale elektriciteitsverbruik in 2020 duurzaam moet zijn. Voor
2010 is dit weer de helft, dus 8,5% (afgerond 9%). De tussendoelstelling van
9% duurzame elektriciteitsverbruik in 2010 in Nederland is nu vastgelegd in
de richtlijn. In dit verband vroegen de leden van de PvdA-fractie hoe andere
lidstaten omgaan met deze «transpositie» (van doelstellingen).
De nationale indicatieve streefcijfers zoals deze zijn opgenomen in de richtlijn,
zijn gebaseerd op ramingen van het toekomstige elektriciteitsverbruik
per lidstaat, het technische en economische potentieel aan duurzame elektriciteit
per lidstaat en het beleid dat in de afzonderlijke lidstaten wordt gevoerd.
De doelstellingen gaan er vanuit dat in alle lidstaten het verbruik van duurzame
elektriciteit toeneemt, resulterend in een totaal verbruik van duurzame elektriciteit
in de Europese Unie (hierna: de EU) in 2010 van 22%. Aangezien het in de richtlijn
om verbruiksdoelstellingen gaat, mogen lidstaten import van duurzame elektriciteit
meerekenen. Het systeem van garanties van oorsprong, die verhandelbaar gemaakt
kunnen worden, maakt import en de controle daarop mogelijk.Het antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie of Nederland,
of een andere lidstaat van de EU, hogere (of lagere) streefcijfers kan vaststellen,
luidt bevestigend. De richtlijn bevat namelijk indicatieve streefcijfers. Voorts vroegen deze leden of lidstaten een strengere
definitie voor duurzame energiebronnen kunnen hanteren. De definities uit
de richtlijn moeten door alle lidstaten worden overgenomen in hun nationale
regelgeving. Op deze manier wordt gewaarborgd dat in de gehele EU het begrip
«elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen» eenduidig wordt
gehanteerd, hetgeen de totstandkoming van één elektriciteitsmarkt
bevordert. Alleen voor doeleinden die buiten het bereik van de richtlijn vallen,
zouden lidstaten andere (strengere) definities kunnen hanteren. Lidstaten
zijn overigens vrij – binnen de staatssteunregels voor het milieuonderscheid
te maken in de mate waarin de verschillende opwekkingsvormen financieel worden
gestimuleerd, zoals ook blijkt uit overweging 9 bij de richtlijn.De leden van de PvdA-fractie vroegen in hoeverre de Europese Commissie
de lidstaten bindende streefcijfers op kan leggen en in hoeverre een lidstaat
zich daartegen kan verzetten. De leden van de fractie van de ChristenUnie
vroegen onder welke voorwaarden de Europese Commissie dit streefcijfer kan
omzetten in een bindend streefcijfer. De Europese Commissie beoordeelt aan
de hand van periodiek in te sturen verslagen van de lidstaten of de lidstaten
vorderingen hebben gemaakt voor het bereiken van de nationale indicatieve
streefcijfers. Voorts bekijkt zij of de nationale indicatieve streefcijfers
verenigbaar zijn met het algemene indicatieve streefcijfer van de gehele EU.
De Commissie publiceert de conclusies iedere twee jaar in een verslag. In
artikel 3, vierde lid, van de richtlijn staat dat de Commissie naar aanleiding
van dat verslag aan de Raad en het Europees Parlement voorstellen voor Europese
regels kan doen voor nationale, eventueel bindende, streefcijfers indien de
nationale indicatieve streefcijfers niet met het algemene indicatieve streefcijfer
verenigbaar zijn en het waarschijnlijk om ongegronde redenen of om niet op
wetenschappelijk onderzoek gebaseerde redenen het geval is. De gegrondheid
van de redenen staat ter beoordeling aan de Commissie. De voorstellen voor
de eventueel bindende streefcijfers die de Commissie de lidstaten in een dergelijk
geval zou willen opleggen, moeten de gebruikelijke procedure van Europese
regelgeving doorlopen voordat zij de lidstaten daadwerkelijk kunnen binden.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen of ik streef naar 0% import,
om zodoende op 9% volledig binnenlands geproduceerde consumptie uit te komen.
De doelstelling van 9% is een – indicatieve – verbruiksdoelstelling
van duurzame elektriciteit. In theorie zou die 9% volledig uit het buitenland
geïmporteerd kunnen worden, waarmee Nederland zou voldoen aan de doelstelling.
Echter, om deze reden heb ik het wetsvoorstel MEP ingediend: ik heb de ambitie
om een groot deel van de doelstelling te gaan realiseren met in Nederland
opgewekte elektriciteit. Import zal waarschijnlijk wel in beperkte mate nodig
blijven om de doelstelling te halen. De exacte verhouding tussen nationale
productie en import zal uiteindelijk bepaald worden door de internationale
marktverhoudingen en de ontwikkelingen van het beleid omtrent duurzame elektriciteit in andere landen. De doelstelling van 9% is in mijn ogen
vooralsnog realistisch en ik zie op dit moment geen reden om deze –
in Europees verband vastgelegde – doelstelling reeds nu naar boven bij
te stellen.De leden van de GroenLinks-fractie vroegen of in de rapportages aan de
Commissie alleen het aandeel in Nederland geproduceerde duurzame elektriciteit
wordt vermeld. De nationale indicatieve streefcijfers in de richtlijn zijn
geformuleerd als verbruikscijfers. De rapportages zullen derhalve ook verbruikscijfers
betreffen. Naast binnenlandse productiecijfers zal, voor zover import van
duurzame elektriciteit bijdraagt aan het nationale verbruik van duurzame elektriciteit,
dus ook over geïmporteerde duurzame elektriciteit worden gerapporteerd.Het antwoord op de vraag van de leden van de ChristenUnie-fractie of het
klopt dat het streefcijfer of de referentiewaarde wordt berekend door de hoeveelheid
opgewekte duurzame elektriciteit uit te drukken als percentage van het totale
elektriciteitsverbruik, luidt ontkennend. Het streefcijfer wordt bepaald door
de hoeveelheid geconsumeerde duurzame elektriciteit te delen door het totale
elektriciteitsverbruik. Dit omvat dus zowel nationaal opgewekte duurzame elektriciteit
als import van deze elektriciteit. Op basis van de cijfers op pagina 4 van
de memorie van toelichting kan dus niet gesteld worden dat Nederland nu slechts
op een referentiewaarde van 2% zit. In 2001 was ongeveer 4% van het totale
Nederlandse elektriciteitsverbruik afkomstig uit duurzame bronnen, waarvan
2,8% in Nederland opgewekt. Hoewel er nog geen officiële verbruikcijfers
over 2002 bekend zijn, kan op grond van het gegeven dat ongeveer 1,4 miljoen
huishoudens inmiddels duurzame elektriciteit afnemen wel de verwachting worden
uitgesproken dat de consumptie van duurzame elektriciteit in 2002 verder is
toegenomen.De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen of de vijf categorieën
maatregelen die zijn genomen naar verwachting voldoende zijn om het streefcijfer
van 9% in 2010 te behalen, gelet op de vermageringskuur die het fiscale instrumentarium
heeft ondergaan per 1 januari jl. Ik heb er vertrouwen in dat de 9%-doelstelling
met de beschreven maatregelen gehaald gaat worden. In de plaats van het vermagerde
fiscale instrumentarium zal het wetsvoorstel MEP, indien dit aangenomen wordt,
een krachtige impuls geven aan de productie van duurzame elektriciteit in
Nederland. Per saldo betekenen de in het wetsvoorstel MEP voorgestelde subsidies
samen met het verlaagde REB-tarief voor diverse opties overigens geen vermagering
maar juist een versterking. Daarnaast wordt er gewerkt aan het oplossen van
bestuurlijke en ruimtelijke knelpunten (voor een nadere uitwerking hiervan
verwijs ik kortheidshalve naar paragraaf 2.2 van deze nota naar aanleiding
van het verslag). Het voorliggende wetsvoorstel beoogt tenslotte een belangrijke
bijdrage te leveren aan het verder vormgeven van een Europese markt voor duurzame
elektriciteit, waardoor het streefcijfer verder in het zicht zal komen.De leden van de SGP-fractie vroegen in hoeverre de regering verwacht dat
de vijf in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel genoemde regelingen
ook daadwerkelijk in een goede samenhang aan de Europese verwachtingen voldoen.
Daarnaast vroegen de leden van de SGP-fractie of de vijf verschillende methoden
niet juist een belemmering voor een helder zicht op de regels met betrekking
tot duurzame elektriciteit vormen. In ben van mening dat dit niet het geval
is. Ik heb er vertrouwen in dat de doelstelling met de beschreven maatregelen
gehaald gaat worden. Met name het wetsvoorstel MEP zal een belangrijke impuls
betekenen voor de ontwikkeling van nationale productiecapaciteit. In combinatie
met de REB-faciliteit voor duurzame elektriciteit en de overige in de memorie
van toelichting genoemde instrumenten ter stimulering van de opwekking van
duurzame elektriciteit zorgt dit voor de gunstige randvoorwaarden die nodig zijn om de doelstelling van 9% in 2010 te halen. De genoemde
instrumenten vullen elkaar aan en zijn waar noodzakelijk op elkaar afgestemd.
Zo zal bijvoorbeeld bij het bepalen van de hoogte van de verschillende subsidiebedragen
op basis van het wetsvoorstel MEP rekening kunnen worden gehouden met voordelen
die bepaalde opwekkingsmethoden genieten vanuit andere regelingen, zoals het
verlaagde REB-tarief en de energie-investeringsaftrek.2.2. Artikel 6De leden van de CDA-fractie vroegen naar de laatste stand van zaken rond
de MDW-verkenning met betrekking tot knelpunten voor de realisatie van windprojecten
en naar het moment waarop de eerste concrete stappen gezet worden voor het
oplossen van de gesignaleerde knelpunten. Daarnaast vroegen zij aan welke
oplossingsrichtingen wordt gedacht. De in het Energierapport 2002 (Kamerstukken
II 2001/02, 28 241, nrs. 1–2) aangekondigde MDW-verkenning naar
de knelpunten rond gas- en windprojecten en de mogelijkheden voor bekorting
en vereenvoudiging van procedures rond deze projecten, is eind 2002 afgerond.
Deze verkenning betrof een globaal uitgevoerde analyse met als belangrijkste
uitkomst dat het vergunningencomplex rond windenergieprojecten wordt gekenmerkt
door diverse procedures en verschillende instanties, elk met hun eigen afwegingskader
en inspraakmomenten, hetgeen de snelle realisatie van windenergie onnodig
belemmert. Op grond van de analyse van de bestuurlijk-juridische knelpunten
is vastgesteld dat deze knelpunten voornamelijk de lengte van procedures en
de complexiteit van relevante wet- en regelgeving betreffen. Derhalve is een
aantal oplossingsrichtingen aangedragen: het starten van de zogeheten B4-operatie
(Beter Bestuur voor Burger en Bedrijf) en gerichte interventie-acties, bijvoorbeeld
met betrekking tot het geluidsinstrumentarium en de nieuwe Wet Ruimtelijke
Ordening. Onlangs is de interdepartementale voorbereiding voor de B4-operatie
gestart. Met B4 wordt het gehele wetgevingscomplex dat van toepassing is op
windenergieprojecten, met alle daarbij behorende vergunningen, grondig doorgelicht
met als ambitie te komen tot een verkorting van de doorlooptijd van windenergieprojecten
tot gemiddeld ongeveer tweeënhalf jaar. Dit kan door te streven naar
één inspraakmoment per vergunning, minder momenten voor bezwaar
en beroep en bundeling en inkorting van de rechtsbeschermingsprocedures. Over
het doel en de opzet van B4, naar aanleiding van de uitkomsten van de hiervoor
genoemde MDW-verkenning, bent u per brief van 18 december 2002 (Kamerstukken
II 2002/03, 28 755, nr. 1) geïnformeerd. Het voornemen is om eind
2003 het eindrapport aan de Tweede Kamer aan te bieden. In antwoord op de
vraag van de leden van de GroenLinks-fractie naar het tijdstip waarop de aan
het begin van deze paragraaf genoemde MDW-verkenning aan de Tweede Kamer wordt
aangeboden, merk ik op dat deze verkenning zelf vooralsnog niet naar uw Kamer
gestuurd zal worden.De leden van de CDA-fractie vroegen naar een inschatting van het potentieel
aan windenergie dat in de exclusieve economische zone (hierna: de EEZ) nog
redelijkerwijs kan worden ontwikkeld. Zoals in het Energierapport 2002 aangegeven
zet de regering in op de realisatie van 6000 MW aan windenergie op zee in
2020. Op dit moment vindt ambtelijk overleg plaats over de keuze voor locaties
ten behoeve van windenergie. De invulling van de motie-Vendrik c.s. (Kamerstukken
II 2002/03, 28 600 XIII, nr. 31), betreffende windenergie op zee, wordt
hierbij betrokken. Indien de gehele EEZ wordt opengesteld voor windenergie,
is ruimte voor de opwekking van tenminste 6000 MW duurzame elektriciteit met
behulp van windenergie in de EEZ. Daarbij dient overigens wel aandacht besteed
te worden aan de effecten op de stabiliteit van de elektriciteitsvoorziening
en dus de leveringszekerheid. Ik ga ervan uit dat het nieuwe kabinet een volledig overzicht naar de Tweede Kamer zal zenden van alle maatregelen
in het kader van voorzieningszekerheid en dat daarbij de inpassing van windenergie
ook aan de orde komt.De leden van de CDA-fractie vroegen welke financiële instrumenten
respectievelijk wel en niet toegankelijk worden gemaakt in de EEZ en welke
criteria bij de beoordeling zullen worden gehanteerd. Artikel 1, tweede lid,
van de op 28 april 2000 in werking getreden Rijkswet instelling exclusieve
economische zone definieert de EEZ van het Koninkrijk als «het gebied
buiten en grenzend aan de territoriale zee van het Koninkrijk dat zich niet
verder uitstrekt dan tweehonderd zeemijlen vanaf de basislijnen, vanaf welke
de breedte van de territoriale zee wordt gemeten.» Gelet hierop is de
EEZ het gebied dat aan de «kustzijde» wordt begrensd door de 12
zeemijlen-grens van de Nederlandse territoriale zee, berekend vanaf de basislijnen,
en aan de «zeezijde» door de grens van het aan Nederland toekomende
deel van het continentaal plat. Gezien deze definitie kan het in de EEZ gaan
om duurzame elektriciteit opgewekt met behulp van windenergie op zee, golfenergie
en getijdenenergie. Andere vormen van duurzame elektriciteit komen immers
in de EEZ niet voor. Het Nederlandse potentieel aan golf- en getijdenenergie,
waarnaar de leden van de CDA-fractie tevens vroegen, is in Nederland zeer
klein. Het technische potentieel van golfenergie in Nederland is verwaarloosbaar,
het theoretisch technische potentieel van getijdenenergie betreft ongeveer
1000 MW. Op dit moment zijn mij overigens geen initiatieven met betrekking
tot getijdenenergie bekend. Voor zover het de toepasbaarheid van het bestaande
instrumentarium ten aanzien van windenergie op zee betreft, wordt –
met uitzondering van de hoogte van de via het wetsvoorstel MEP in de Elektriciteitswet
1998 op te nemen subsidiëring van duurzame elektriciteit en de Regeling
groenprojecten – geen onderscheid gemaakt tussen windenergie op land
en op zee. Zo kan windenergie op zee profiteren van de reeds bestaande energie-investeringsaftrek
(EIA) en komt de geproduceerde elektriciteit, indien in Nederland geleverd
aan kleinverbruikers, in aanmerking voor het verlaagde REB-tarief. Op grond
van het wetsvoorstel MEP zal – indien dit wetsvoorstel wordt aangenomen –
in hoofdstuk 5, paragraaf 2, van de Elektriciteitswet 1998 worden geregeld
dat ook de met behulp van windenergie op zee opgewekte elektriciteit in aanmerking
komt voor subsidie. Daarnaast kunnen projecten in aanmerking komen voor subsidies
in het kader van het CO2-reductieplan. Ik wil tenslotte opmerken dat met betrekking
tot de Regeling groenprojecten een uitzondering geldt. Aangezien off-shore
windparken zich buiten de Nederlandse territoriale wateren bevinden, kunnen
investeringen in deze projecten niet in aanmerking komen voor de Regeling
groenprojecten. Deze regeling geldt alleen voor groenprojecten in Nederland.
De Regeling groenprojecten buitenland is alleen van toepassing op groenprojecten
in ontwikkelingslanden of daarmee gelijk te stellen gebieden, zodat ook deze
regeling niet van toepassing is.De leden van de PvdA-fractie gaven aan het belangrijk te vinden dat het
huidige ruimtelijk ordeningsbeleid op land en op zee verbeterd wordt. Ik onderschrijf
het belang dat de leden van de PvdA-fractie hechten aan ruimtelijke ordeningsaspecten
voor de realisatie van met name windenergie. Ik merk op dat de Elektriciteitswet
1998 gezien haar aard en werkingssfeer niet het juiste kader is voor het regelen
van ruimtelijke ordeningsaspecten. Hiervoor heb ik reeds uiteengezet wat de
voornemens in het kader van de B4-operatie zijn. Aan de departementale projectgroep
die met de gesignaleerde knelpunten aan de slag gaat, neemt ook het ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer deel. De ruimtelijke
ordeningsbarrières met betrekking tot wind op land krijgen op deze
wijze de nodige aandacht. Voor windenergie op zee wordt op dit moment gewerkt
aan een vereenvoudigd concessiestelsel dat de ruimtelijke ordening en realisatie
van windparken op zee regelt.De leden van de GroenLinks-fractie vroegen wat de stand van zaken is met
betrekking tot de uitvoering van de motie Vendrik c.s. over windenergie op
zee (Kamerstukken II 2002/03, 28 600 XIII, nr. 31). Op dit moment wordt
in samenwerking met de ministeries van Verkeer en Waterstaat en Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer gewerkt aan invulling van deze motie.
Hierbij wordt gekeken naar de mogelijkheid om in principe de gehele Noordzee,
behalve harde uitsluitingen, open te stellen voor windenergie. Met harde uitsluitingen
worden bedoeld de gebruiksfuncties van het Noordzeegebied, waarmee windenergieparken
niet gecombineerd kunnen worden. Voorbeelden hiervan zijn scheepvaartroutes,
defensierestrictiegebieden en ankergebieden. Zodra er meer duidelijkheid is
over de condities waaronder totstandkoming van windparken op de Noordzee mogelijk
is, zal ik u hierover nader informeren.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen naar de stand van zaken
van het onderzoek naar de mogelijkheid van windlocaties op terreinen van de
overheid. In 2002 is een interdepartementaal overleg gestart tussen de ministeries
van Economische Zaken, van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, van Defensie en van Verkeer en Waterstaat
teneinde de beleidsafstemming op het gebied van windenergie te intensiveren.
Eén van de onderwerpen is het bezien van mogelijkheden van plaatsing
van windturbines op grond in bezit van het Rijk. Er heeft een eerste, intern
uitgevoerde inventarisatie plaatsgevonden die nog geen vermeldenswaardige
resultaten heeft opgeleverd. Wel heeft de minister van Defensie een onderzoek
aangekondigd naar de plaatsingsmogelijkheden van windturbines op haar eigen
terreinen.De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen of de aanleg van grootschalige
windmolenparken in aanmerking komt voor de inzet van de Rijksprojectenprocedure.
Toepassing van de Rijksprojectenprocedure is in dit kader niet aan de orde
en wel om de volgende redenen. Om de bestuurlijke knelpunten voor de ontwikkeling
van windenergie op land aan te pakken is in juli 2001 een convenant gesloten
tussen het Rijk, provincies en de Vereniging Nederlandse Gemeenten, de Bestuursovereenkomst
Landelijke Ontwikkeling Windenergie (hierna: BLOW), gericht op de realisatie
van tenminste 1500 MW windvermogen op land in 2010. Indachtig de uitgangspunten
van de BLOW ligt de regie van de ontwikkeling van windenergie in handen van
de provincies. Het Rijk vult in deze een faciliterende rol. Ik ga er dan ook
vanuit dat in 2010 met behulp van de BLOW in Nederland tenminste 1500 MW windenergie
op land is gerealiseerd. Gezien het vorenstaande is inzet van de Rijksprojectenprocedure
op windenergieprojecten op dit moment dan ook niet van toepassing.2.3. Artikel 72.3.1. Aansluiting en aansluitkostenDe leden van de CDA-fractie vroegen of ik ermee bekend ben dat netbeheerders
gevraagde aansluitingen of verzoeken om transportcapaciteit weigeren bij gebrek
aan voldoende netcapaciteit, welke gevallen dat betreft en wat voor een oplossing
ik denk te hebben voor deze problematiek. Voor zover mij bekend zijn er een
zeer beperkt aantal gevallen waarin één bepaalde netbeheerder
verzoeken om transport ten behoeve van een windturbine heeft geweigerd. De
Dienst uitvoering en toezicht energie (hierna: de DTe) beziet thans deze zaak.
In de Elektriciteitswet 1998 is een regeling opgenomen die hierin voorziet.
Op grond van artikel 24, eerste lid, is een netbeheerder verplicht degene
die daarom verzoekt een aanbod te doen om het transport van elektriciteit
uit te voeren tegen het vastgestelde tarief. Alleen in gevallen waarin de netbeheerder redelijkerwijs geen capaciteit ter beschikking heeft voor
het gevraagde transport mag de netbeheerder weigeren (artikel 24, tweede lid).
Indien zich in de toekomst meerdere gevallen voordoen zal de DTe deze ook
bezien. Overigens merk ik in het algemeen op dat de netbeheerder verplicht
is om op grond van artikel 20 van de Elektriciteitswet 1998 elke twee jaar
een raming voor de totale behoefte aan capaciteit voor transport te doen en
de wijze waarop de netbeheerder denkt te voorzien hierin. Indien naar het
oordeel van de directeur van de DTe blijkt dat de netbeheerder in onvoldoende
mate of op een ondoelmatige wijze zal kunnen voorzien in de behoefte kan de
minister van Economische Zaken de desbetreffende netbeheerder op grond van
artikel 22 van de Elektriciteitswet 1998 opdragen voorzieningen te treffen.De leden van de fractie van het CDA vroegen hoe ik sta tegen over het
opnemen van regels inhoudende dat bij een schaarste aan beschikbare transportcapaciteit
duurzaam geproduceerde elektriciteit bij voorrang wordt getransporteerd. Ik
acht dit een onnodige maatregel om de volgende redenen. In de bestaande situatie
kan schaarste van transportcapaciteit uitsluitend worden veroorzaakt door
schaarste op grensovergangen, of door transportknelpunten binnen Nederland.
De transportcapaciteit op grensovergangen wordt marktconform geveild. Dit
betekent dat importeurs van duurzame elektriciteit zelf in de hand hebben
of zij op de veiling voldoende bieden. Indien duurzame elektriciteit niet
onder het veilingmechanisme zou vallen, zou de markt ernstig worden verstoord.
Transportknelpunten binnen Nederland doen zich bij normaal functioneren van
de netwerken niet voor. Er is dan ook geen reden om duurzame elektriciteit
een bijzondere positie toe te kennen. Knelpunten kunnen in uitzonderingssituaties
ontstaan door uitval van een centrale of door het niet inzetten van een centrale.
Hierdoor ontstane knelpunten worden door de netbeheerders conform de in Nederland
geldende onbalanssystematiek opgelost. Binnen deze systematiek past het niet
om duurzaam geproduceerde elektriciteit bij voorrang te transporteren. Ten
eerste omdat in de meeste gevallen een snelle reactie van de netbeheerder
van het landelijk hoogspanningsnet is geboden om te voorkomen dat de elektriciteitsvoorziening
in de regio waarin het probleem zich voordoet wordt onderbroken. Ten tweede
omdat de inzet van onbalansvermogen tijd- en plaatsafhankelijk is. In een
situatie waarin het gaat om een nieuwe aanvraag om transportcapaciteit kan
er sprake zijn van schaarste wanneer een netbeheerder op dat moment redelijkerwijs
geen capaciteit heeft om aan het verzoek van transport te voldoen (artikel
24, tweede lid, van de Elektriciteitswet 1998). In deze situatie zou het verlenen
van voorrang ertoe leiden dat elders in het net bestaande afnemers moeten
worden afgeschakeld omdat er voor hen geen transportcapaciteit meer beschikbaar
is Indien de netbeheerder zijn netuitbreidingen en netverzwaringen goed prognosticeert
en effectief uitvoert zou slechts in uitzonderingssituaties onvoldoende transportcapaciteit
beschikbaar zijn. De Elektriciteitswet 1998 legt aan netbeheerders de verplichting
op om periodiek capaciteitsplannen in te dienen bij de directeur van de DTe.
Indien deze plannen onvoldoende voorzien in capaciteit bevat artikel 22 van
de Elektriciteitswet 1998 de mogelijkheid om netbeheerders in het uiterste
geval te dwingen tot het doen van investeringen in capaciteit.De leden van de CDA-fractie vroegen waarom ik niet kies voor een reguleringsmethodiek,
waarbij de netbeheerders de lasten van netaanpassingen moeten dragen. Ook
de leden van de GroenLinks-fractie vroegen hiernaar. Voor een dergelijke reguleringsmethodiek
is niet gekozen vanuit de overweging dat alle afnemers, dus ook producenten,
uiteindelijk profijt hebben van een netverzwaring en daar dus ook aan bij
moeten dragen. In het systeem van de Elektriciteitswet 1998 is een netbeheerder
verplicht op grond van een ieder die daarom verzoekt te voorzien van een aansluiting
op het net (zie artikel 23). Daarvoor mag de netbeheerder het in artikel 28
bedoelde aansluittarief bij de afnemer in rekening brengen. De
kosten voor uitbreiding van het netwerk daarentegen zijn diepte-investeringen
die via het transporttarief terugverdiend moeten worden. De afnemer die profijt
heeft van een aansluiting betaalt derhalve het aansluittarief. Kosten voor
verzwaring van het netwerk worden via het transporttarief over alle afnemers
verrekend. Ik deel dus niet de mening van de leden van de GroenLinks-fractie
dat vanuit het publieke belang van duurzame elektriciteit een gehele of gedeeltelijke
kwijtschelding van de aansluitkosten voor hernieuwbare energiebronnen te rechtvaardigen
zou zijn. De leden van de CDA- en GroenLinks-fractie vroegen tevens of er
landen zijn die wel hebben gekozen voor een systeem waarbij de netbeheerders
de lasten van netaanpassingen moeten dragen. Mij is momenteel niet bekend
of er lidstaten zijn die op basis van de richtlijn voor een dergelijk systeem
hebben gekozen. Ik merk hierbij nog op dat in Nederland in sommige gevallen,
namelijk bij zogenaamde diepe aansluitingen, de netbeheerder wel de lasten
van netaanpassing moet dragen. Dit omdat deze netaanpassingen ook ten goede
komen aan andere afnemers die op het desbetreffende net zijn aangesloten.De leden van de CDA-fractie vroegen of ik het wenselijk acht de wet zodanig
aan te passen dat aansluittaken door de netbeheerders kunnen worden uitbesteed
op de voet van artikel 16, vijfde lid, van de Elektriciteitswet 1998. Op grond
van artikel 16, eerste lid, onderdeel e, van de Elektriciteitswet 1998 heeft
de netbeheerder tot taak aansluitingen op het elektriciteitsnet te verzorgen
Voor wat betreft deze taak moet een onderscheid gemaakt worden in enerzijds
het besluit om een afnemer aan te sluiten op het net en anderzijds de fysieke
handeling van het aansluiten. Het besluit zal altijd door de netbeheerder
genomen moeten worden. Dit is een zogenaamde strategische taak, zoals ik in
een brief (Kamerstukken II 1997/98, 25 621, nr. 39) reeds heb uiteengezet.
Het verrichten van de fysieke handeling van het aansluiten mag echter door
de netbeheerder worden uitbesteed, met dien verstande dat de netbeheerder
altijd eindverantwoordelijk blijft voor de aansluiting. Dit betekent dus dat
uitbesteding op grond van de wet nu reeds mogelijk is en dat aanpassing van
de wet op dit punt dus niet nodig is. In de praktijk worden deze werkzaamheden
ook vaak al uitbesteed.De leden van de CDA-fractie vroegen of ik bereid ben de Elektriciteitswet
1998 zodanig aan te passen dat afnemers de mogelijkheid krijgen de aansluitwerkzaamheden
op basis van een openbare aanbesteding te laten verrichten. Ik merk op dat
ik de bescherming van afnemers van groot belang acht en dat daarom in ieder
geval het principe van gereguleerde nettoegang gehandhaafd dient te blijven.
De Elektriciteitswet 1998 is hierover ook duidelijk. De netbeheerder is verplicht
een ieder die daarom verzoekt te voorzien van een aansluiting op grond van
artikel 23 van deze wet. Daartoe mag hij de in artikel 28 genoemde kosten
in rekening brengen. Het verzorgen van een aansluiting is een exclusieve taak
van de netbeheerder om de integriteit van het netwerk te waarborgen. Na de
zogenoemde beveiliging begint de installatie van de afnemer. De afnemer heeft
de keuze door wie hij de installatie wil laten aanleggen.De leden van de fractie van de PvdA vroegen zich af hoe de «verantwoordelijkheid
voor de aansluiting» zich verhoudt tot de verschillende energie-infrastructuur
instrumenten (EPL, OEI, BAEI) en waarom van deze instrumenten geen melding
is gemaakt. De instrumenten EPL (Energieprestatie op locatie) en OEI (Optimalisatie
Energie-infrastructuur) zijn vrijwillige instrumenten die met name door gemeenten
kunnen worden toegepast om ambities te formuleren op het gebied van energiebesparing
en emissiereductie voor nieuwbouw. Er is geen directe relatie tussen deze
instrumenten en de verantwoordelijkheid van de netbeheerder voor de aansluiting.
Vandaar dat van deze instrumenten geen melding is gemaakt in de memorie van
toelichting. Het Besluit aanleg energie-infrastructuur (hierna: het BAEI)
is een algemene maatregel van bestuur die is gebaseerd op artikel
20 van de Elektriciteitswet 1998. Dit besluit stelt regels over de wijze waarop,
gelet op een betrouwbaar, duurzaam en doelmatig functionerende energiehuishouding,
een afweging wordt gemaakt met betrekking tot de aanleg van elektriciteits-
en gasleidingen. Het verbod voor anderen dan de netbeheerder om een net aan
te leggen, wordt ingevolge artikel 16, derde lid, juncto artikel 20, derde
lid, van de Elektriciteitswet 1998 opzijgezet, ingeval een openbare aanbestedingsprocedure
zoals in het BAEI is aangegeven, is gevolgd. Het BAEI gaat derhalve niet over
aansluitingen, maar maakt het mogelijk de exclusiviteit van de netbeheerder
ten aanzien van leidingaanleg te doorbreken. Degene die het net aanlegt moet
volgens de gebruikelijke regelingen vervolgens een netbeheerder aanwijzen.
Vandaar dat in de memorie van toelichting ook geen melding is gemaakt van
het BAEI.De leden van de VVD-fractie vroegen of er een volgorde kan worden aangegeven
op grond waarvan afnemers die vallen binnen een bepaalde afnemerscategorie
kunnen inschatten of zij met voorrang op het net zullen worden aangesloten
of niet. Ik merk op dat de netbeheerder op grond van artikel 23 van de Elektriciteitswet
1998 verplicht is degene die daarom verzoekt te voorzien van een aansluiting
op het door hem beheerde net. Met andere woorden, een ieder die om een aansluiting
verzoekt zal die krijgen, onafhankelijk van de afnemerscategorie waarin hij
valt. Tevens vul ik nog aan dat een netbeheerder op grond van het tweede lid
van artikel 23 verplicht is zich te onthouden van iedere vorm van discriminatie
tussen degenen jegens wie de verplichting bedoeld in het eerste lid geldt.
Gezien de geldende systematiek van de Elektriciteitswet 1998 is een systeem
van voorrang tussen de diverse afnemerscategorieën
dus evenmin nodig als een dergelijk systeem binnen
de afnemerscategorieën.2.3.2. Artikel 7 overigDe leden van de fractie van het CDA vroegen of de programmaverantwoordelijkheid
voor producenten die elektriciteit opwekken uit niet-regelbare bronnen zoals
windenergie, zonne-energie en golfenergie, zodanig aangepast zou kunnen worden
dat deze producenten worden afgerekend op basis van een vooraf bepaald «productieprofiel»
in plaats van per dag in te dienen programma's. Ik ben daar geen voorstander
van. Het systeem van programmaverantwoordelijkheid dient ertoe de balans op
het landelijk hoogspanningsnet te handhaven. Geplande productie en verbruik
van elektriciteit dienen met het oog op de balans overeen te komen met werkelijke
productie en verbruik. Afwijkingen van programma's leiden tot ingrijpen van
de netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet, waardoor ervoor gezorgd
wordt dat vraag en aanbod weer in evenwicht komen. Indien er minder wordt
geproduceerd of meer afgenomen dan volgens de programma's gepland is, moet
de netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet elektriciteit bijkopen.
Op deze transacties is de zogenaamde prijs van onbalans van toepassing, aangezien
door de balanshandhaving kosten worden veroorzaakt. Een onderdeel van deze
prijs is een component die producenten een prikkel geeft om het geplande en
werkelijke programma zoveel mogelijk aan elkaar gelijk te laten zijn. Op deze
manier wordt bereikt dat de markt zich zo veel als mogelijk houdt aan de afgesproken
programma's. Ik ben mij ervan bewust dat het voor niet-regelbare bronnen zoals
windenergie lastig kan zijn om vooraf een goede inschatting te maken van de
productie van de volgende dag. Voor producenten die beschikken over een installatie
met een vermogen dat kleiner is dan 100 kW is in de Systeemcode een uitzondering
gemaakt, aangezien deze producenten niet over continu en op afstand uitleesbare
meters beschikken. Om hun productie te bepalen in het kader van programmaverantwoordelijkheid
wordt gebruik gemaakt van profielen. Echter, in het kader van een betrouwbare elektriciteitsvoorziening acht ik het zeer onwenselijk dat de programmaverantwoordelijkheid
van alle producenten die gebruik maken van niet-regelbare energiebronnen wordt
uitgevoerd op basis van profielen. Tenslotte wijs ik erop dat er initiatieven
worden ontplooid om de te verwachten productie bij niet-regelbare bronnen
zo nauwkeurig mogelijk in te schatten aan de hand van weersverwachtingen.
Op basis daarvan kunnen de kosten voor onbalans voor deze bronnen in de toekomst
verder worden verkleind.De leden van de CDA-fractie vroegen of ik bereid ben een nultarief voor
systeemdiensten voor kleinverbruikers in te voeren. Het systeemdienstentarief
is gebaseerd op het principe dat de kostenveroorzaker betaalt. Het past niet
bij de strekking van dit tarief om het als subsidie-instrument in te zetten.
Hiervoor zijn andere instrumenten beschikbaar, zoals het Energieprestatieadvies
en de Energiepremieregeling voor duurzame energie achter de meter (zogenaamde
DEAM). Met deze instrumenten wordt eigen opwekking van duurzame elektriciteit
door kleinverbruikers gestimuleerd. Daarnaast is in het wetsvoorstel MEP ten
gevolge van een amendement van de heer Korstenhorst een verplichte terugleververgoeding
voor duurzame elektriciteit achter de meter opgenomen. De DTe onderzoekt momenteel
hoe dit tarief praktisch het beste vorm gegeven kan worden zodat voldaan wordt
aan het principe dat de kostenveroorzaker betaalt.De leden van de VVD-fractie en van de GroenLinks-fractie vroegen welke
kostenvoordelen producenten van duurzame elektriciteit precies genieten. De
leden van de VVD-fractie vroegen of dergelijke kostenvoordelen wenselijk zijn
voor de correcte marktverhoudingen. Alle producenten die de door hen opgewekte
elektriciteit invoeden op netvlakken beneden 110 kV, het laagspanningsnet,
behoeven geen Landelijk Uniform Producententarief te betalen. Hiermee hebben
al die producenten een kostenvoordeel van (momenteel) 1,1496 euro/MWh. Hierboven
op komt nog de vergoeding van de decentrale invoeders van 0,10 eurocent/kWh
door middel van de op pagina 7 van de memorie van toelichting tijdelijke regeling
opgesteld in overleg met een aantal marktpartijen. Aangezien de meerderheid
van de producenten van duurzame elektriciteit op het laagspanningsnet is aangesloten,
komen deze voordelen aan de meeste producenten van duurzame elektriciteit
toe. Hierbij kan worden opgemerkt dat artikel 7, zesde lid, van de richtlijn
nadrukkelijk aangeeft dat kostenvoordelen voor producenten van duurzame elektriciteit
kunnen voortvloeien uit het rechtstreekse gebruik van het laagspanningsnet.
Een en ander levert mijns inziens geen problemen op met betrekking tot de
marktverhoudingen. Met betrekking tot het Landelijk Uniform Producententarief
streeft Nederland naar harmonisatie van de systematiek van dergelijke tarieven
in Europa. Op dit moment zijn er nog aanzienlijke verschillen. Dat kan de
komende tijd wel tot aanpassingen leiden. Met betrekking tot de vergoeding
voor de decentrale invoeders is reeds aangegeven dat het een tijdelijke regeling
betreft, die op een nader tijdstip zal worden geëvalueerd. Dan zal bezien
worden of deze regeling eventueel omgezet wordt in een regeling met een meer
permanent karakter.De leden van de GroenLinks-fractie vroegen op welk onderzoek bovengenoemde
korting van 0,10 eurocent per kWh is gebaseerd. Deze vergoeding is vastgesteld
naar aanleiding van een onderzoek dat door Kema samen met de marktpartijen
is gedaan naar (onder andere) de problematiek inzake uitgespaarde netkosten
bij decentrale invoeding ter voorbereiding van de evaluatie van de Tarievencode
in 2002 (Onderzoek uniforme regeling voor uitgespaarde netkosten, Kema, april
2002).De leden van de GroenLinks fractie vroegen op welke termijn onderzocht
zal worden hoe groot de werkelijk uitgespaarde netkosten van aansluiting van
hernieuwbare energiebronnen op het laagspanningsnet met zich meebrengen en
welke korting op de nettarieven daarom gerechtvaardigd is. Ik
merk daarover op dat het onderzoek momenteel door de DTe wordt gestart. Ik
verwacht dat dit onderzoek eind 2003 afgerond zal zijn.De leden van de GroenLinks-fractie vroegen hoe ervoor gezorgd wordt dat
er geen benadeling is van duurzame bronnen in perifere gebieden en hoe artikel
7, zesde lid, van de richtlijn in dit verband geïnterpreteerd moet worden.
Alhoewel dat niet direct blijkt uit de memorie van toelichting, ben ik het
met de leden van de fractie van GroenLinks eens dat artikel 7, zesde lid,
van de richtlijn zo geïnterpreteerd moet worden dat er geen benadeling
is van perifere locaties ten opzichte van niet-perifere locaties. Dit vloeit
nu reeds voort uit artikel 24 van de Elektriciteitswet 1998. Op grond van
het eerste en het derde lid van dit artikel is benadeling niet toegestaan,
ongeacht of het een aansluiting op een perifere locatie betreft of niet. De
netbeheerder kan een verzoek om capaciteit alleen in die gevallen weigeren
wanneer hij voor het gevraagde transport redelijkerwijs geen capaciteit ter
beschikking heeft.Artikel 7 van de richtlijn biedt inderdaad de mogelijkheid waar de leden
van de ChristenUnie-fractie naar vroegen: bevoordeling via de aansluit- en
de transporttarieven van producenten die vormen van duurzaam opgewekte elektriciteit
aanbieden welke (nog) niet in aanmerking komen voor de bestaande fiscale en
subsidieregelingen te bevoordelen. Ik kies echter niet voor die mogelijkheid,
omdat dit ingaat tegen het in de wet vastgelegde principe dat netwerkregulering
gebaseerd is op kostenveroorzaking. Daarnaast zal ingevolge het wetsvoorstel
MEP, indien dit wordt aangenomen, worden voorzien in voldoende stimulering
van de productie van duurzame elektriciteit. De voor deze subsidiëring
benodigde financiële middelen zullen daarbij worden verkregen via inning
door netbeheerders van een tarief bij alle op het net aangesloten afnemers.
Dit tarief staat los van de aansluit- en transporttarieven. De in het wetsvoorstel
MEP voorgestelde subsidiëring omvat overigens reeds alle vormen van duurzame
elektriciteitsproductie.In antwoord op de vraag van de leden van de ChristenUnie-fractie naar
de eventuele ruimte die artikel 7 van de richtlijn zou kunnen bieden om de
transporttarieven te differentiëren naar de mate waarin producenten bij
de opwekking energieverliezen weten te voorkomen, merk ik op dat de richtlijn
geen bepaling van die strekking bevat.3. Richtlijnverplichtingen die door dit wetsvoorstel in
regelgeving omgezet wordenDe leden van de PvdA-fractie merkten op dat zij het niet wenselijk vinden
dat hoofdstuk 5, paragraaf 3, van de wet, waarin een afnameverplichting
van duurzame elektriciteit staat, uit de wet wordt gehaald. Een afnameverplichting
is bijvoorbeeld aan de orde als de vraag naar duurzame elektriciteit dermate
stagneert dat de realisatie van de consumptiedoelstelling van 9% in 2010 in
gevaar komt. Dat is op dit moment niet het geval, zoals ook aangegeven in
het Energierapport 2002 en tijdens de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel
MEP. De vraag naar duurzame elektriciteit is in de afgelopen jaren immers
sterk gestegen. Momenteel gebruiken ongeveer 1,4 miljoen huishoudens duurzame
elektriciteit en ik verwacht dat dit in de komende jaren nog verder zal toenemen.
Indien alsnog een afnameplicht zou worden overwogen, kan die verplichting
in de wet worden opgenomen. In ieder geval zal die bepaling anders geformuleerd
moeten worden dan de huidige bepaling, die ingevolge het voorliggende wetsvoorstel
geschrapt wordt. Die bepaling is namelijk gekoppeld aan een van de huidige
en beoogde praktijk afwijkend systeem van groencertificaten, zoals dat bij
de totstandkoming van de Elektriciteitswet 1998 was voorzien.De leden van de GroenLinks-fractie vroegen hoe de controle op de wederzijdse
erkenning van garanties van oorsprong uit andere lidstaten in zijn werk gaat
en wie toezicht op de betrouwbaarheid van deze uitwisseling houdt. Iedere
lidstaat is er zelf verantwoordelijk voor dat de uitgifte, handel en inname
van garanties van oorsprong in die lidstaat betrouwbaar verloopt (vergelijk
artikel 5, eerste lid, van de richtlijn). Voor wat betreft de wederzijdse
erkenning is de betrouwbaarheid het beste gewaarborgd indien alle lidstaten
een vergelijkbaar (elektronisch) systeem gebruiken. Aan deze harmonisatie
van systemen wordt momenteel reeds gewerkt door de netbeheerders van de landelijke
hoogspanningsnetten in andere lidstaten, waarbij de Nederlandse netbeheerder
van het landelijk hoogspanningsnet, de beoogde garantiebeheerinstantie, een
belangrijke rol speelt. Overigens biedt artikel 5 van de richtlijn de mogelijkheid
om garanties van oorsprong afkomstig uit andere lidstaten op basis van objectieve,
transparante en niet-discriminerende criteria te weigeren, onder andere met
het oog op fraudepreventie.De leden van de SGP-fractie vroegen op welke wijze de in de richtlijn
genoemde beoordelingscriteria voor de uitgifte van garanties van oorsprong,
te weten «objectief, transparant en niet-discriminerend», getoetst
worden. Wat betreft de objectiviteit, is het van belang dat eenduidig wordt
vastgesteld wat wel en wat niet wordt verstaan onder duurzame elektriciteit.
Daartoe is in de richtlijn een eenduidige definitie voor duurzame elektriciteit
opgenomen, die in artikel 1 van de Elektriciteitswet 1998 zal worden vastgelegd
via het wetsvoorstel MEP. De transparantie wordt gewaarborgd doordat, zoals
ook nu gebeurt in het groencertificatensysteem, maandelijks geaggregeerde
informatie over de aantallen en soorten uitgegeven garanties van oorsprong
op internet zal worden geplaatst. Aangezien iedere producent die duurzame
elektriciteit produceert die voldoet aan de wettelijke definities, garanties
van oorsprong kan ontvangen (hetgeen overigens ook mogelijk zal moeten zijn
om voor de subsidie, voorgesteld in hoofdstuk 5, paragraaf 2, van de
Elektriciteitswet 1998 via het wetsvoorstel MEP, in aanmerking te komen),
wordt ook voldaan aan het criterium «niet-discriminerend». Waar
nodig zullen nadere regels om het bovenstaande te waarborgen, worden vastgelegd
in de uitvoeringsregeling die op basis van artikel 77c van het voorliggende
wetsvoorstel zal worden opgesteld.4. Verhouding met andere Nederlandse regelgevingDe leden van de GroenLinks-fractie en van de SGP-fractie vroegen naar
de stand van zaken met betrekking tot de stimulering van duurzaam gas. In
Nederland wordt nagenoeg geen duurzaam gas (gas uit biomassa) aangeboden.
Dit heeft te maken met het feit dat duurzaam gas bijna altijd direct wordt
omgezet in elektriciteit. Duurzame elektriciteit die uit duurzaam gas wordt
opgewekt zal in aanmerking kunnen komen voor de subsidiëring die op grond
van het wetsvoorstel MEP in de Elektriciteitswet 1998 zal worden opgenomen,
mits er sprake is van een onrendabele top bij de investering. Indirect wordt
hiermee dus de productie van duurzaam gas gestimuleerd. Zolang er nagenoeg
geen aanbod van duurzaam gas is dat niet direct in elektriciteit wordt omgezet,
acht ik het niet zinvol om met een apart standpunt over dit onderwerp te komen.
Voor zover mij bekend speelt het onderwerp duurzaam gas ook niet op Europees
niveau. In tegenstelling tot elektriciteit zijn er geen richtlijnen met ambities
op Europees niveau voor de inzet van duurzaam gas.5. Uitvoering5.1. ImportDe leden van de fractie van de PvdA vroegen – met het oog op het
nog ontbreken van een Europees level playing field –
om een spoedige publicatie van de ministeriële regelingen ter uitvoering
van het wetsvoorstel MEP, een spoedige goedkeuring van het wetsvoorstel MEP
door de Eerste Kamer en een spoedige publicatie van de toegezegde extra controle-eisen
voor de import van duurzame elektriciteit, met het oog op inwerkingtreding
gelijktijdig met de invoering van het wetsvoorstel MEP. De leden van de fractie
van GroenLinks vroegen hoe het staat met de uitwerking van de toezegging dat
voor import uit biomassastroom als aanvullende eis zal worden gesteld dat
niet alleen transportcapaciteit op het landsoverschrijdende net is gereserveerd,
maar ook dat elektriciteit daadwerkelijk uit het land van productie naar Nederland
wordt getransporteerd. Ook vroegen deze leden hoe deze aanvullende eis valt
te combineren met het systeem van garanties van oorsprong. Inmiddels heb ik
de ministeriële regelingen ter uitvoering van het wetsvoorstel MEP in
concept via internet openbaar gemaakt zodat marktpartijen daar op kunnen reageren.
De reacties zullen verwerkt worden en voorts worden de concept-regelingen
voor toetsing op de administratieve lasten aan het Adviescollege toetsing
administratieve lasten (hierna: Actal) voorgelegd. Indien de Eerste Kamer
het wetsvoorstel MEP aanneemt, zullen de diverse uitvoeringsregelingen in
werking kunnen treden. Inmiddels is de Eerste Kamer begonnen met de behandeling
van het wetsvoorstel MEP. Voor zover dat in mijn vermogen ligt, zal ik er
alles aan doen deze behandeling zo spoedig mogelijk af te ronden. Ik kan u
verder nog mededelen dat de Europese Commissie inmiddels ook haar goedkeuring
aan het wetsvoorstel MEP heeft gegeven. Wat betreft de aanvullende importeisen,
zoals ik die tijdens het wetgevingsoverleg over het wetsvoorstel MEP heb toegezegd,
merk ik op dat deze niet specifiek op elektriciteit opgewekt met behulp van
biomassa betrekking hebben. Ik heb aangegeven, naast de importeisen, ook extra
controlemaatregelen te zullen treffen voor biomassa. Deze zijn vanaf 1 januari
van dit jaar van kracht geworden. Samen met de aanpassingen in de fiscale
stimulering voor elektriciteit uit biomassa per 1 januari 2003 hebben
deze controlemaatregelen ertoe geleid dat het aantal uitgegeven groencertificaten
voor geïmporteerde duurzame elektriciteit opgewekt met behulp van biomassa
in februari jongstleden bijna is gehalveerd ten opzichte van december 2002.
Ik ben ook aan de slag gegaan met de toegezegde aanvullende eis dat niet alleen
transportcapaciteit op het landsgrensoverschrijdende net moet zijn gereserveerd,
maar ook dat de elektriciteit daadwerkelijk uit het land van productie naar
Nederland moet worden getransporteerd. Ik ben tot de conclusie gekomen dat
een sluitende controle op het transport van de elektriciteit van de productielocatie
in het buitenland naar Nederland nagenoeg onmogelijk is en gepaard zal gaan
met excessieve administratieve lasten. Omdat de extra importeisen direct verband
houden met de motie van de heer Crone (Kamerstukken II 2002/03, 28 665,
nr. 30) over de fiscale vraagstimulering voor duurzame elektriciteit (het
verlaagde tarief van de REB, bedoeld in artikel 36i, zesde lid, van de Wbm),
wil ik in samenhang daarmee over enkele maanden een besluit nemen over de
aanvullende importeisen.De leden van de D66-fractie vroegen naar de wijze waarop in de wet wordt
omgegaan met de mogelijkheid dat landen na 27 oktober 2003 de bepaling
van garanties van oorsprong nog niet in hun nationale wetgeving hebben geïmplementeerd.
De garantiebeheerinstantie kan op grond van artikel 77, derde lid, slechts
ten behoeve van Nederlandse duurzame elektriciteit een garantie van oorsprong
afgeven. Artikel 77b bepaalt dat garanties van oorsprong uitgegeven door andere
EU-lidstaten in Nederland erkend dienen te worden. In artikel
74 van het wetsvoorstel is aangegeven dat een garantie van oorsprong het uitsluitende
bewijs is dat elektriciteit op duurzame wijze is opgewekt. In het wetsvoorstel
zijn geen voorzieningen opgenomen voor de situatie dat andere lidstaten de
richtlijn niet tijdig implementeren. Voor dit systeem is gekozen aangezien
de nationale autoriteiten van iedere lidstaat het beste in staat zijn de oorsprong
van de op hun eigen grondgebied opgewekte elektriciteit op betrouwbare wijze
te controleren en vast te stellen dat het gaat om duurzame elektriciteit.
Het uitgangspunt van dit systeem is dat alle lidstaten de richtlijn tijdig
implementeren. Echter, dit lijkt niet het geval te zijn. Dit betekent dat
duurzame elektriciteit uit de landen die de richtlijn niet op tijd implementeren
niet als duurzaam in Nederland verkocht mag worden. Ik zal in overleg met
de Europese Commissie treden om te bezien op welke wijze met deze situatie
moet worden omgegaan. Het gevolg voor Nederlandse bedrijven die duurzame elektriciteit
uit deze landen importeren is, dat zij moeten overschakelen op import van
duurzame elektriciteit uit landen die de richtlijn wel geïmplementeerd
hebben of op in Nederland geproduceerde duurzame elektriciteit.Het antwoord op de vraag van de leden van de D66-fractie of er lidstaten
zijn waarvan vermoed wordt, dat deze de regelgeving niet op tijd in hun nationale
wetgeving hebben opgenomen, luidt bevestigend. Ik ben momenteel niet in het
bezit van een volledig en actueel overzicht van de stand van zaken in de andere
lidstaten voor wat betreft de implementatie van de richtlijn. Wel heb ik vernomen
dat een lidstaat reeds met de implementatie gereed is (Oostenrijk) en dat
enkele lidstaten in een vergevorderd stadium van implementatie zijn (Zweden,
Finland, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk). Diverse andere lidstaten
hebben onder andere in het verband van het Renewable Energy Certificate System
(het RECS) reeds een systeem van (verhandelbare) garanties of certificaten
ontwikkeld of zijn bezig met de ontwikkeling daarvan. Zo'n systeem zou relatief
snel en eenvoudig kunnen worden aangepast of aangevuld tot een systeem van
garanties van oorsprong zoals bedoeld in de richtlijn. Ik acht de kans echter
aanwezig dat er diverse lidstaten zijn die de richtlijn niet tijdig in hun
wetgeving zullen omzetten.De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen op welke wijze gemonitord
kan worden wat de herkomst van duurzame elektriciteit is nu er sprake is van
geharmoniseerde garanties van oorsprong. Ook vroegen zij of producenten van
in het buitenland opgewekte duurzame elektriciteit een garantie van oorsprong
in Nederland behalve verhandelen ook kunnen aanvragen. In Nederland zullen
uitsluitend garanties van oorsprong worden uitgegeven voor duurzame elektriciteit
die in Nederland wordt geproduceerd. Producenten van in het buitenland opgewekte
duurzame elektriciteit kunnen dus geen Nederlandse garanties van oorsprong
aanvragen. Wel zullen garanties van oorsprong die elders in Europa zijn uitgegeven
in Nederland verhandeld kunnen worden. Ook kunnen zij worden toegepast om
de levering van duurzame elektriciteit in Nederland aan te tonen. Op deze
wijze kan immers een Europese markt voor duurzame elektriciteit ontstaan.
Het geharmoniseerde systeem van garanties van oorsprong is daarnaast een uitstekend
instrument om de productie, handel en consumptie van duurzame elektriciteit
in Nederland te monitoren. De aantallen uitgegeven, geïmporteerde, geëxporteerde
en vervallen garanties van oorsprong die door de garantiebeheerinstantie worden
geregistreerd, geven een nauwkeurig en gedetailleerd beeld van de ontwikkelingen
met betrekking tot duurzame elektriciteit in Nederland. Uit de garanties van
oorsprong kan ook precies worden afgeleid van welke hernieuwbare energiebron
en uit welk land de duurzame elektriciteit afkomstig is.5.2. Uitvoering overigDe leden van de PvdA-fractie vroegen of men slechts garanties van oorsprong
verkrijgt als het om nieuwe installaties gaat. Ook vroegen zij of er een bepaald
jaartal van toepassing is om in aanmerking te komen voor groencertificaten
en of oude installaties in aanmerking komen voor groencertificaten. Conform
de richtlijn zullen voor alle vormen van duurzame elektriciteit garanties
van oorsprong worden uitgegeven, ongeacht het bouwjaar van de installatie
waarmee de duurzame elektriciteit wordt opgewekt. Garanties van oorsprong
hebben betrekking op de elektriciteit, niet op de installatie. In het huidige
groencertificatensysteem speelt het bouwjaar van installaties ook geen rol
en komt dus ook duurzame elektriciteit opgewekt in oude installaties in aanmerking
voor groencertificaten.De leden van de VVD-fractie uitten hun zorg over de administratieve lasten
voor de netbeheerders voor wat betreft het vaststellen van het type installatie
en vroegen om een reactie op dit punt. Ook ik maak me zorgen om de administratieve
lasten die veroorzaakt (kunnen) worden door dit wetsvoorstel. Ik zal me inzetten
om deze zo beperkt mogelijk te houden, zonder dat dit ten nadele komt van
de betrouwbaarheid van het systeem van garanties van oorsprong. Juist daarom
zullen de regels van het groencertificatensysteem op het punt van de vaststelling
van de productie-installatie als duurzame installatie gehandhaafd blijven.
Deze regels, opgenomen in de Regeling groencertificaten Elektriciteitswet
1998, zijn in overleg met – onder meer – de netbeheerders tot
stand gekomen. Daarbij is nadrukkelijk gestreefd naar een beperking van de
administratieve lasten voor de netbeheerders door zoveel mogelijk aan te sluiten
bij bestaande administratieve systemen. Ik merk op dat vaststelling van nagenoeg
alle bestaande productie-installaties onder het huidige systeem reeds heeft
plaatsgevonden en dat dit niet opnieuw zal hoeven te gebeuren bij de overgang
van het systeem van groencertificaten naar een systeem van garanties van oorsprong.
In de toekomst ligt hier dus alleen een taak voor wat betreft nieuw gebouwde
installaties. Tenslotte merk ik op dat het gehele systeem van groencertificaten
binnenkort onderzocht zal worden op administratieve lasten. Afhankelijk van
de uitkomsten van dit onderzoek zal worden bezien of de administratieve lasten
van dit systeem voor alle betrokkenen verder beperkt kunnen worden, zonder
dat dit negatieve gevolgen heeft voor de uitvoerbaarheid en betrouwbaarheid
van het groencertificatensysteem. De uitkomsten van dit onderzoek zullen worden
gebruikt bij het opstellen van de uitvoeringsregels voor het voorliggende
wetsvoorstel, die bovendien getoetst zullen worden door Actal.De veronderstelling van de leden van de GroenLinks-fractie, dat de eis
die wordt gesteld in artikel 5, derde lid, van de richtlijn, wordt uitgewerkt
bij ministeriële regeling op basis van artikel 77c, onderdeel b, is juist.
In de uitvoeringsregelgeving, op te stellen op grond van artikel 77c, zullen
een aantal meer technische en gedetailleerde punten met betrekking tot het
systeem van garanties van oorsprong nader uitgewerkt worden. Zoals artikel
77c, onderdeel b, aangeeft, gaat het daarbij onder meer om het vermelden van
gegevens op de garanties van oorsprong. Daaronder worden in ieder geval begrepen
de gegevens die op grond van artikel 5, derde lid, van de richtlijn op de
garanties van oorsprong moeten worden vermeld: de energiebronnen waaruit de
desbetreffende duurzame elektriciteit is opgewekt, plaats en datum van productie,
alsmede, in het geval van waterkrachtcentrales, het vermogen.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen waarom voor niet-zuivere
biomassa en waterkracht nog groencertificaten worden uitgegeven terwijl zij
geen aanspraak kunnen maken op fiscale voordelen. Ook vroegen zij waartoe
deze groencertificaten dienen. De groencertificaten – die ingevolge
dit wetsvoorstel voortaan garanties van oorsprong zullen heten – zijn in eerste instantie bedoeld om aan te tonen dat duurzame elektriciteit
is opgewekt. Aangezien elektriciteit opgewekt met behulp van waterkracht en
niet-zuivere biomassa ook onder de definitie van duurzame elektriciteit (opgenomen
in de richtlijn en over te nemen in de Elektriciteitswet 1998) valt, zullen
ook voor deze vormen van duurzame elektriciteit garanties van oorsprong uitgegeven
worden. De garanties van oorsprong zullen bovendien worden gebruikt als productiebewijs
ten behoeve van verkrijging van de subsidiëring die– indien het
wetsvoorstel MEP aangenomen wordt – in hoofdstuk 5, paragraaf 2,
van de Elektriciteitswet 1998 wordt opgenomen. In die paragraaf is bepaald
dat alle vormen van duurzame elektriciteit in principe in aanmerking zullen
komen voor subsidie, dus ook elektriciteit opgewekt met behulp van waterkracht
en niet-zuivere biomassa.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen of niet-zuivere biomassa
straks voor garanties van oorsprong in aanmerking komt, en zo ja, hoe dan
met het systeem van garanties van oorsprong de niet-zuivere biomassa kan worden
onderscheiden van de zuivere biomassa. Via het wetsvoorstel MEP zal de Europese
definitie van duurzame elektriciteit uit de richtlijn in de Elektriciteitswet
1998 geïmplementeerd worden. Onder het begrip duurzame elektriciteit
valt dan elektriciteit opgewekt met behulp van biomassa. Biomassa is een ruim
begrip, omdat het de biologisch afbreekbare fractie als uitgangspunt neemt.
Onder niet-zuivere biomassa zal worden verstaan: biomassa met meer dan drie
massaprocent onvermijdbare verontreiniging in de vorm van bijvoorbeeld kunststoffen
of fossiele brandstoffen (ik verwijs voor deze definitie naar het voorgestelde
artikel 1, eerste lid, onderdeel k, van de Regeling groencertificaten Elektriciteitswet
1998 zoals te wijzigen in verband met het wetsvoorstel MEP). Ook niet-zuivere
biomassa zal, indien het wetsvoorstel MEP in werking treedt, vanaf dat moment
een hernieuwbare energiebron zijn. Vanaf dat moment zullen desgevraagd ook
groencertificaten worden afgegeven ten behoeve van elektriciteit opgewekt
met behulp van niet-zuivere biomassa. Op dit moment ligt de wijziging van
de Regeling groencertificaten Elektriciteitswet 1998 waarin dit wordt geregeld,
via internet voor aan marktpartijen die de mogelijkheid hebben om daarop te
reageren. Zoals hierboven reeds aangegeven zullen na inwerkingtreding van
het voorliggende wetsvoorstel garanties van oorsprong ten behoeve van elektriciteit
opgewekt met behulp van niet-zuivere biomassa uitgegeven worden. Uit de groencertificaten –
en straks de garanties van oorsprong – zal duidelijk blijken uit welke
biomassasoort(en) de elektriciteit is opgewekt en of er sprake is van zuivere
biomassa of niet.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen of het mogelijk is om met
garanties van oorsprong verschillende soorten biomassa te onderscheiden. Dit
is inderdaad mogelijk. De huidige Regeling groencertificaten Elektriciteitswet
1998 voorziet daar nu reeds in voor zover het zuivere biomassa betreft en
met de hiervoor beschreven wijziging van deze regeling, voorgesteld ter uitvoering
van het wetsvoorstel MEP, zullen ook de nodige regels voor niet-zuivere biomassa
worden opgenomen. Deze regels zullen met inwerkingtreding van het voorliggende
wetsvoorstel worden opgenomen in de uitvoeringsregelgeving die op basis van
artikel 77c zal worden opgesteld. In die uitvoeringsregelgeving zal worden
bepaald (conform hetgeen thans in de Regeling groencertificaten Elektriciteitswet
1998 staat en conform hetgeen daarin na inwerkingtreding van het wetsvoorstel
MEP zal worden opgenomen) dat Nederlandse producenten die duurzame elektriciteit
met behulp van biomassa opwekken, ieder half jaar een biomassaverklaring in
moeten vullen waarop zij aangeven welke soort(en) biomassa zij omzetten in
elektriciteit. Afhankelijk van de opgegeven soort biomassa zal een reguliere
of steekproefsgewijze controle plaatsvinden op de aard en samenstelling van
de biomassa. Maandelijks zal de producent aan de garantiebeheerinstantie door
moeten geven welk deel van de geproduceerde elektriciteit volgens de definitie
als duurzaam kan worden aangemerkt en tot welke biomassasoort
zoals opgegeven in de biomassaverklaring de elektriciteit is te herleiden.
Op basis van deze gegevens zullen garanties van oorsprong worden uitgegeven,
waaruit eenduidig blijkt met behulp van welke soort biomassa de elektriciteit
is opgewekt. Ieder half jaar zal een accountantscontrole op de juistheid van
de opgegeven gegevens plaatsvinden.De leden van de GroenLinks-fractie vroegen naar de bijkomende eisen die
niet langer gesteld kunnen worden aan garanties van oorsprong om de betrouwbaarheid
van meetgegevens en productiewijze te waarborgen. De bijkomende eisen die
hier bedoeld zijn, betreffen onder andere aparte verklaringen omtrent de betrouwbaarheid
van de meetgegevens en het type installatie en de eis dat de elektriciteit
niet reeds eerder als duurzaam mag zijn verkocht of anderszins en vergoeding
mag hebben ontvangen. Deze eisen worden op dit moment gesteld om in aanmerking
te kunnen komen voor Nederlandse groencertificaten voor geïmporteerde
duurzame elektriciteit. Aangezien in Nederland geen garanties van oorsprong
meer zullen worden uitgegeven ten behoeve van duurzame elektriciteit die in
het buitenland is geproduceerd en de garanties van oorsprong in het land van
productie al voldoende waarborgen bieden, komen deze eisen te vervallen.Ten aanzien van het detailniveau van de plaatsaanduiding op garanties
van oorsprong waarnaar de leden van de GroenLinks-fractie vroegen, het volgende.
Uit de garantie van oorsprong zal in ieder geval het land van herkomst en
de hernieuwbare energiebron met behulp waarvan de duurzame elektriciteit is
opgewekt, moeten blijken. In het Nederlandse systeem zullen de garanties van
oorsprong eenvoudig tot de productie-installatie waarin de duurzame elektriciteit
is opgewekt, te herleiden zijn. Dit gebeurt aan de hand van EAN-codes (European
Article Numbers). Dit zijn de 18-cijferige codes die bekend zijn van de streepjescodes
op allerlei artikelen. Er wordt door Nederland naar gestreefd om dit coderingssysteem
in de gehele EU toe te passen, zodat iedere garantie van oorsprong volledig
te herleiden is tot de productie-installatie. Een belangrijk bijkomend voordeel
is, dat de garanties van oorsprong elektronisch eenvoudig en betrouwbaar verhandeld
kunnen worden in Europa.De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen of de minister van
Economische Zaken rechtstreeks verantwoordelijk is voor het functioneren van
de garantiebeheerinstantie. Tevens vroegen deze leden hoe de parlementaire
controle door de Kamer is geregeld. De minister van Economische Zaken dient
zorg te dragen voor een goede uitvoering van de Elektriciteitswet 1998 en
de daarop gebaseerde regelgeving en kan daarop worden aangesproken door het
parlement. De uitvoering van de wettelijke taak die het wetsvoorstel oplegt
aan de door de minister van Economische Zaken aan te wijzen garantiebeheerinstantie,
valt daar uiteraard ook onder. In het wetsvoorstel is opgenomen dat de garantiebeheerinstantie
de minister alle benodigde inlichtingen dient te verschaffen, alsmede dat
deze instantie jaarlijks een jaarverslag naar de minister zal zenden.De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen welke kosten verbonden zijn
aan het elektronische systeem voor de garanties van oorsprong en hoe deze
gedekt worden. De hoogte van de kosten zal met name bepaald worden door het
aantal partijen dat participeert in het systeem en de volumes garanties van
oorsprong die zullen worden uitgegeven, verhandeld en vervallen. Ter indicatie:
om deze kosten voor het huidige groencertificatensysteem te dekken betalen
producenten jaarlijks 25 euro en handelaars en leveranciers jaarlijks 2 500
euro. Veder wordt er voor het uitgeven en laten vervallen van een certificaat
van 1 MWh 10 eurocent betaald. Voor handelstransacties van een certificaat
van 1 MWh wordt 2 eurocent betaald. Indien het aantal partijen of het volume
toeneemt, zullen de kosten per partij of per transactie dalen. De leden van
de ChristenUnie-fractie vroegen voorts welke investeringen door de garantiebeheerinstantie
moeten worden gedaan om het elektronische systeem op te zetten.
Dit betreft investeringen in computerinfrastructuur en computersystemen, voor
zover die niet reeds gedaan zijn in het kader van het opzetten van het elektronische
groencertificatensysteem.De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen hoe wordt bepaald dat de
meetgegevens betrouwbaar zijn en waarom deze taak niet is opgedragen aan de
garantiebeheerinstantie. De meetgegevens op basis waarvan de garanties van
oorsprong worden uitgegeven, zijn dezelfde als welke worden gebruikt voor
de balanshandhaving en facturering. De regels die de betrouwbaarheid van deze
gegevens waarborgen zijn vastgelegd in de Elektriciteitswet 1998 en de daarop
gebaseerde Meetcode. Zo mogen alleen de netbeheerders en de op grond van de
Meetcode toegelaten gecertificeerde meetbedrijven de metingen verrichten.
De gecertificeerde meetbedrijven zullen de meetgegevens via de netbeheerders
moeten doorgeven aan de garantiebeheerinstantie. In de Meetcode zijn ook de
eisen opgenomen die worden gesteld aan de meetinrichting. Controle hierop
vindt plaats door de netbeheerder. De DTe is op grond van artikel 5 van de
Elektriciteitswet 1998 verantwoordelijk voor het toezicht op de juiste uitvoering
van de Elektriciteitswet 1998 en daarop gebaseerde regelgeving zoals de Meetcode.
Met het oog op het vorenstaande is de betrouwbaarheid van de meetgegevens
omtrent duurzame elektriciteit voldoende gewaarborgd.De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen hoe vaak het in de
praktijk is voorgekomen dat de netbeheerder de installatie van een producent
die groencertificaten aanvroeg daadwerkelijk ging bekijken en in welke gevallen
hiertoe aanleiding bestaat. In de praktijk komt het weinig voor dat een netbeheerder
de installatie gaat bekijken. Dit komt omdat de aansluitgegevens van de installatie
normaal gesproken al bij de netbeheerder bekend zijn vanwege zijn verantwoordelijkheid
voor de aansluiting en het netbeheer. De installatie wordt alleen bekeken
indien er onvoldoende informatie beschikbaar is over de aansluit- of meetsituatie.
Deze informatie is normaal gesproken reeds beschikbaar omdat netbeheerders
over het algemeen reeds in een eerder stadium de feitelijke situatie bij de
aansluiting hebben bekeken, bijvoorbeeld in het kader van het aansluiten,
het plaatsen of het controleren van de meetinrichting. Overigens worden kleine
installaties, met een aansluitwaarde kleiner dan 3 x 80 Ampère, meestal
wel jaarlijks bezocht door de netbeheerder of een gecertificeerd meetbedrijf
om de meterstanden op te nemen. Die installaties beschikken in de meeste gevallen
namelijk niet over een op afstand uitleesbare meter.De leden van de SGP-fractie vroegen naar de begrippen certificaten van
oorsprong en groencertificaten. De richtlijn introduceert in de gehele EU
het begrip garanties van oorsprong. Deze term wordt in het voorliggende wetsvoorstel
overgenomen. Het tot op heden bestaande begrip groencertificaten, geïntroduceerd
in juli 2001 door de Regeling groencertificaten Elektriciteitswet 1998, wordt
vervangen door de Europees geharmoniseerde term garanties van oorsprong en
zal daarmee vanaf het moment van inwerkingtreding van het voorliggende wetsvoorstel
komen te vervallen. In Nederland zijn er dan na de overgangsperiode, bedoeld
in artikel V van het wetsvoorstel, geen groencertificaten meer. De leden van
de SGP-fractie vroegen hoe dit zich verhoudt tot overweging 11 bij de richtlijn,
dat aangeeft dat een duidelijk onderscheid gemaakt moet worden tussen garanties
van oorsprong en verhandelbare groenestroomcertificaten. De lidstaten dienen
bij de implementatie van de richtlijn in ieder geval te komen tot een systeem
van garanties van oorsprong. Lidstaten kunnen verder gaan dan de richtlijn
voorschrijft, mits daarmee het doel van de richtlijn niet doorkruist wordt.
Verder gaan kan op twee manieren: door naast het systeem van garanties van
oorsprong een systeem van groenestroomcertificaten in te stellen of door aan
de garanties van oorsprong een aantal extra mogelijkheden te verbinden. Ik
heb voor de tweede optie gekozen. Aan de Nederlandse garanties
van oorsprong wordt bijvoorbeeld de extra mogelijkheid van verhandelbaarheid
verbonden. Opgemerkt zij, dat overweging 11 in de preambule bij de richtlijn
is opgenomen naar aanleiding van terminologische onduidelijkheden die tijdens
de onderhandelingen over de richtlijn rezen bij diverse lidstaten.II ARTIKELENArtikel I, onderdeel AHet antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie naar de betekenis
van de term «het net» in artikel 1, eerste lid, onderdeel x, van
het wetsvoorstel, luidt dat met «het net» wordt gedoeld op de
definitie opgenomen in artikel 1, eerste lid, onderdeel i, van de Elektriciteitswet
1998. «Net» is daar gedefinieerd als één of meer
verbindingen voor het transport van elektriciteit en de daarmee verbonden
transformator-, schakel-, verdeel- en onderstations en andere hulpmiddelen,
behoudens voor zover deze verbindingen en hulpmiddelen liggen binnen de installatie
van een producent of van een afnemer. De vraag of een net al dan niet wordt
beheerd door een netbeheerder, staat hier los van. Voorts vroegen de leden
van de CDA-fractie waarom duurzaam opgewekte elektriciteit die wordt ingevoed
op een particulier net niet in aanmerking komt voor de verlening van garanties
van oorsprong. Ook elektriciteit, opgewekt met behulp van hernieuwbare energiebronnen,
die niet op een net maar op een installatie is ingevoed, valt uiteraard onder
de definitie van duurzame elektriciteit. Bij nota van wijziging worden de
woorden «en op het net is ingevoed» dan ook geschrapt in het voorgestelde
artikel 1, eerste lid, onderdeel x. Aldus zullen garanties van oorsprong worden
uitgegeven ten behoeve van zowel duurzame elektriciteit die op het openbare
net, als duurzame elektriciteit die op een particulier net, als duurzame elektriciteit
die op een installatie is ingevoed.Artikel I, onderdeel BDe leden van de CDA-fractie verzochten mij om in artikel 23, eerste lid,
van de Elektriciteitswet 1998 expliciet tot uitdrukking te brengen dat het
bij de door de netbeheerder te verstrekken opgave van uit te voeren werkzaamheden
en van de daartoe te berekenen kosten moet gaan om een volledige en gedetailleerde
opgave van de werkzaamheden. Naar mijn mening is dit echter niet noodzakelijk.
De voorgestelde toevoeging in die bepaling, »De netbeheerder verstrekt
degene die om een aansluiting op het net verzoekt een opgave van de uit te
voeren werkzaamheden en de te berekenen kosten van de handelingen, onderscheiden
in artikel 28, eerste lid», is voldoende duidelijk en past in het systeem
van dit artikel. Het tarief van netaansluiting wordt immers uitsluitend bepaald
wordt door de te berekenen kosten van de drie handelingen, onderscheiden in
artikel 28, eerste lid, van de Elektriciteitswet 1998:a. het verbreken van het net van de desbetreffende netbeheerder om een
fysieke verbinding van de installatie van een afnemer met dat net tot stand
te brengen,b. het installeren van voorzieningen om het net van de desbetreffende
netbeheerder te beveiligen en beveiligd te houden enc. het tot stand brengen en in stand houden van een verbinding tussen
de plaats waar het net verbroken is en de voorzieningen om het net te beveiligen.Van deze tariefcomponenten dient een opgave verstrekt te worden, zoals
de voorgestelde toevoeging in artikel 23, eerste lid, aangeeft.Artikel I, onderdeel FArtikel 73De leden van de CDA-fractie vroegen of in het voorgestelde artikel 73,
tweede lid, bewust gekozen is voor de term «distributeurs» in
plaats van de in de Elektriciteitswet 1998 doorgaans gehanteerde term «leverancier».
De term «distributeurs» in artikel 73, tweede lid, is gebaseerd
op artikel 5, tweede lid, van de richtlijn, dat met betrekking tot de aan
te wijzen instantie spreekt van onafhankelijkheid van «productie- en
distributiebedrijven.» In artikel 73, tweede lid, doel ik derhalve met
«distributiebedrijven» inderdaad op leveranciers, gedefinieerd
in artikel 1, eerste lid, onderdeel f, van de Elektriciteitswet 1998 als organisatorische
eenheden die zich bezighouden met het leveren van elektriciteit. Met het oog
op de consistentie in terminologie in de Elektriciteitswet 1998 zal ik door
middel van de nota van wijziging de term «distributeurs» wijzigen
in «leveranciers.»De leden van de CDA-fractie vroegen voorts waarom in het voorgestelde
artikel 73, tweede lid, slechts gesproken wordt over producenten en distributeurs;
handelaren kunnen immers ook belangen hebben die zich niet goed verdragen
met de gewenste onafhankelijkheid van de in dit artikel bedoelde garantiebeheerinstantie.
Ik ben het met de leden van de CDA-fractie eens dat het de bedoeling is dat
de garantiebeheerinstantie onafhankelijk van producenten, leveranciers en
handelaren is. Ik zal bij nota van wijziging «en handelaren» toevoegen
aan artikel 73, tweede lid.De leden van de CDA-fractie verzochten mij om in het voorgestelde artikel
73 een bekendmakingsplicht van de aanwijzing van de garantiebeheerinstantie
op te nemen. Mijns inziens is het niet noodzakelijk daartoe een aparte bekendmakingsplicht
in de wet op te nemen. De minister van Economische Zaken wijst de garantiebeheerinstantie
aan. Publicatie van dit aanwijzigingsbesluit is niet voorgeschreven, maar
ik ben wel voornemens het aanwijzigingsbesluit van de garantiebeheerinstantie
te publiceren in de Staatscourant.Artikel 74De leden van de CDA-fractie vroegen hoe moet worden omgegaan met op garanties
van oorsprong vermelde foute gegevens. Allereerst merk ik op dat gezien de
beoogde systematiek voor het meten van de elektriciteit en het aanmaken van
garanties van oorsprong de kans op fouten minimaal is. Mij zijn op dit punt
ook geen voorbeelden uit de huidige praktijk met de groencertificaten bekend.
Indien er onverhoopt toch foutieve gegevens op de garanties van oorsprong
worden vermeld, is het uiteraard wenselijk dat deze fouten op een eenvoudige
en betrouwbare manier worden hersteld. Indien daartoe nadere regels opgesteld
moeten worden, biedt het voorgestelde artikel 77c hiervoor de mogelijkheid.Artikel 76De leden van de CDA-fractie vroegen of ik het wetsvoorstel wil aanpassen
zodat de garantiebeheerinstantie de minister van Economische Zaken kan verzoeken
om haar aanwijzing in te trekken. Dit is echter niet noodzakelijk. De garantiebeheerinstantie
wordt aangewezen bij besluit en dient dan de haar opgedragen taken uit te
voeren. Het voorgestelde artikel 76, eerste lid, onderdeel b, geeft aan dat
deze instantie bij de minister melding dient te maken van het voornemen een
of meer van de haar opgedragen taken niet langer uit te (kunnen) voeren. Het
nemen van het besluit de aanwijzing van de instantie al dan niet in te trekken
is een bevoegdheid van de minister. Op grond van de Algemene wet bestuursrecht
kan verzocht worden een reeds genomen besluit te wijzigen of een nieuw besluit
te nemen. Het desbetreffende bestuursorgaan, in dit geval de minister van Economische Zaken, moet dan ook een besluit nemen. Als de garantiebeheerinstantie
wil dat haar aanwijzing ingetrokken wordt, kan zij daartoe een verzoek indienen
bij de minister. De minister moet naar aanleiding van dat verzoek dan een
besluit nemen. Een aparte bepaling in de wet die daarin voorziet, is dan ook
overbodig.Artikel 77De leden van de CDA-fractie vroegen waarom in het voorgestelde artikel
77, derde lid, expliciet wordt gesproken over een gemachtigde. Opnemen van
het begrip gemachtigde is in dit artikel inderdaad overbodig. Het begrip «gemachtigde»
in artikel 77, derde lid, ziet op een privaatrechtelijke volmacht. Deze is
geregeld in artikel 60, eerste lid, van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek.
Volgens dit artikel is volmacht de bevoegdheid die een volmachtgever verleent
aan een ander, de gevolmachtigde, om in zijn naam rechtshandelingen te verrichten.
Artikel 60, eerste lid, van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek roept derhalve
een vertegenwoordiging in het leven, echter het recht van de volmachtgever
wordt daarbij niet overgedragen aan een derde. Het recht van aanvraag van
garanties van oorsprong en het daartoe overleggen van de meetgegevens conform
artikel 77, derde lid, berust te allen tijde bij de producent. Op grond van
genoemd artikel uit het Burgerlijk Wetboek bestaat echter de mogelijkheid
dat een derde de aanvraag in naam van de producent doet en de daarbij behorende
gegevens overlegt. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan diens advocaat,
accountant, boekhouder of projectbureau. Bij nota van wijziging wordt «of
zijn gemachtigde» in artikel 77, derde lid, geschrapt omdat het ook
zonder deze toevoeging altijd mogelijk is dat door een gemachtigde aanvragen
worden gedaan en gegevens worden overgelegd.De leden van de SGP-fractie gaven aan van mening te zijn dat de term «overlegt»
in het tweede en derde lid van artikel 77 behoort te worden gewijzigd in «legt
over.» Taalkundig gezien zijn naar mijn mening beide formuleringen correct.
Ik kies er derhalve voor de term «overlegt» in artikel 77, tweede
en derde lid, te handhaven.Artikel 77bDe leden van de fractie van het CDA vroegen of ik artikel 77b van het
wetsvoorstel zodanig wil herzien, dat de minister van Economische Zaken bevoegd
is tot intrekking van certificaten in het geval van misbruik op grond van
objectieve en niet-discriminerende bekendgemaakte criteria. Artikel 77b van
het wetsvoorstel ziet op de wederzijdse erkenning van garanties van oorsprong
afkomstig uit andere lidstaten. Aangezien de Nederlandse garantiebeheerinstantie
geen bevoegdheid heeft om garanties van oorsprong uit te geven voor duurzame
elektriciteit die in het buitenland geproduceerd is, is er dus ook geen mogelijkheid
om buitenlandse garanties van oorsprong in te trekken. Op grond van artikel
5, vierde lid, van de richtlijn bestaat wel de mogelijkheid om op basis van
objectieve, transparante en niet-discriminerende criteria erkenning van buitenlandse
garanties van oorsprong te weigeren. Dit kan onder andere geschieden om redenen
in verband met fraudepreventie. De gevolgen die gewoonlijk aan garanties van
oorsprong zijn verbonden, manifesteren zich in een dergelijk geval niet. Zo
kan de desbetreffende elektriciteit dan niet als duurzaam in Nederland geïmporteerd
en verkocht worden of kan de toepassing van de buitenlandse garanties van
oorsprong voor bijvoorbeeld het toepassen van het verlaagde REB-tarief in
Nederland door de Belastingdienst worden geweigerd in geval van fraude en
andere situaties van misbruik.Artikel 77cDe leden van de fractie van het CDA vroegen mij om in de Elektriciteitswet
1998 vast te leggen dat de op te stellen uitvoeringsregelgeving pas tot stand
komt of gewijzigd wordt na overleg met representatieve organisaties van netgebruikers
en netbeheerders. Ik zeg u hierbij toe de uitvoeringsregelgeving in overleg
met de betrokken partijen te zullen opstellen en hen ook vooraf te betrekken
bij eventuele wijzigingen. Ik acht het niet wenselijk en ook niet nodig dit
in het wetsvoorstel op te nemen.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen hoe bij het systeem van
garanties van oorsprong zal worden gegarandeerd dat bij niet-zuivere biomassa
alleen het biomassadeel in aanmerking komt voor certificaten. Dit wordt gegarandeerd
doordat ten aanzien van alle niet-zuivere biomassa bepaald zal worden (conform
de voorgestelde wijziging van de Regeling groencertificaten Elektriciteitswet
1998 in verband met invoering van het wetsvoorstel MEP) dat aan de hand van
bemonstering wordt vastgesteld welk deel van de niet-zuivere biomassa (waaronder
ook afval) als biologisch afbreekbaar kan worden aangemerkt. Conform de wettelijke
definitie zal immers alleen de elektriciteit uit de biologisch afbreekbare
fractie als duurzaam kunnen worden aangemerkt en dus garanties van oorsprong
kunnen ontvangen. Voor de methode van bemonstering bestaat reeds een beoordelingsrichtlijn
aan de hand waarvan kan worden vastgesteld welk deel van de elektriciteit
als duurzaam kan worden aangemerkt. De leden van de fractie van GroenLinks
vroegen hoe de controle verloopt voor het aantal opgewekte kilowatturen bij
niet-zuivere biomassa en hoe duidelijk is hoeveel kilowatturen van het biomassadeel
afkomstig zijn. Graag verwijs ik voor het antwoord op deze vraag kortheidshalve
naar het antwoord op een soortgelijke vraag van de leden van de GroenLinks-fractie
in paragraaf 5.2 van deze nota naar aanleiding van het verslag.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen of elke installatie waarin
elektriciteit wordt opgewekt uit verbranding kan worden aangemerkt als duurzame
elektriciteitsinstallatie, omdat de mogelijkheid bestaat hierin biomassa te
verbranden. Dat kan inderdaad zo zijn. Voor de vraag of de elektriciteit duurzaam
is of niet is namelijk het type installatie waarin de elektriciteit is opgewekt
niet van belang. Het gaat om de vraag of de elektriciteit met behulp van een
hernieuwbare energiebron is opgewekt of niet. De biologisch afbreekbare fractie
van producten, afvalstoffen en residuen van de landbouw – met inbegrip
van plantaardige en dierlijke stoffen –, de bosbouw en aanverwante bedrijfstakken,
alsmede de biologisch afbreekbare fractie van industrieel en huishoudelijk
afval, vallen onder de richtlijndefinitie van biomassa (die zal worden overgenomen
in artikel 1 van de Elektriciteitswet 1998), een van de hernieuwbare energiebronnen.Artikel I, onderdeel IDe leden van de CDA-fractie wezen erop dat artikel 95c van de Elektriciteitswet
1998 ten gevolge van een amendement ingediend tijdens de behandeling van het
wetsvoorstel MEP is gewijzigd in artikel 95d. Ik ben deze leden erkentelijk
voor die correctie, die ik door middel van nota van wijziging in het wetsvoorstel
zal doorvoeren.De Staatssecretaris van Economische Zaken,J. G. Wijn 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28782-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl