Jaarverslagen over het jaar 2003; Rapport bij het jaarverslag 2003 van het Ministerie van VROM (XI)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29540, nr. 25

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

17-05-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29540 nr. 25

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInhoudSAMENVATTING 2003JaarverslagBedrijfsvoeringBezwaaronderzoek financieel beheer directoraat-generaal
MilieuConclusieReactie minister van VROMNawoord Algemene Rekenkamer1 INLEIDING1.1 Rapport bij het jaarverslag1.2 Leeswijzer2 HET MINISTERIE2.1 Inleiding2.2 Ontvangsten, uitgaven, verplichtingen2.3 Belangrijke ontwikkelingenTaakstellingVerbeterplan tijdig wegwerken knelpunten financieel beheerAuditdienst2.4 Onderzoeksprogramma3 JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE3.1 Inleiding3.2 Oordeel jaarverslag3.3 Financiële informatieVerantwoordingsstaat ministerie en toelichtingOverzicht 1 Bedragen van de verantwoordingsstaat 2003,
Ministerie van VROM (bedragen x € 1 miljoen)Verantwoordingsstaat agentschap Rijksgebouwendienst en
toelichting3.4 Saldibalans en toelichtingOverzicht 2 Bedragen van de saldibalans per 31 december
2003, Ministerie van VROM (bedragen x € 1 miljoen)3.5 Informatie over beleidOordeelStaat van de beleidsevaluatieVBTB-conformiteit3.6 Informatie over de bedrijfsvoering4 BEDRIJFSVOERING VAN HET MINISTERIE4.1 Inleiding4.2 Bezwaaronderzoek financieel beheer directoraat-generaal
MilieuHet bezwaarbeleid van de Algemene RekenkamerAanleiding voor bezwaaronderzoek DG MilieuDoelstelling van het bezwaaronderzoekAanpak van het bezwaaronderzoekUitkomsten van het bezwaaronderzoekBeslissing Algemene Rekenkamer4.3 Oordeel financieel beheer en materieelbeheer4.3.1 Inleiding4.3.2 Naleving Europese aanbestedingsregels4.3.3 Verstrekking van huursubsidie4.3.4 Innovatieprogramma Stedelijke Vernieuwing4.3.5 Subsidies voor bodemsaneringAlgemeenUitkomsten onderzoekConclusie4.3.6 Energiepremieregeling4.3.7 ICT-aspecten van de bedrijfsvoeringInleidingAutorisatie- en wijzigingenbeheerInformatiebeveiligingWet Bescherming Persoonsgegevens (Wbp)Conclusie4.3.8 Financieel beheer RijksgebouwendienstInleidingAutomatiseringManagementinformatieAdministratieve organisatieConclusie4.4 Bevindingen overige bedrijfsvoering4.4.1 Weerbaarheid Rijksgebouwendienst tegen integriteitsschendingenInleidingUitkomsten onderzoekConclusie4.4.2 Vooruitblik op afrekening voorschotten voor bodemsanering
en stedelijke vernieuwing in 20054.4.3 Financieel beheer directoraat-generaal RuimteFinanciële functieBudget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)4.4.4 VROM-Inspectie4.5 Ontwikkelingen bedrijfsvoering5. REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER5.1 Algemeen5.2 Bezwaaronderzoek Directoraat-Generaal MilieuNawoord Algemene Rekenkamer5.3 Naleving Europese aanbestedingsregelsNawoord Algemene Rekenkamer5.4 Verstrekking huursubsidieNawoord Algemene Rekenkamer5.5 InnovatieProgramma Stedelijke Vernieuwing (IPSV)5.6 M&O-beleid energiepremieregelingNawoord Algemene Rekenkamer5.7 ICT-aspecten bedrijfsvoeringNawoord Algemene Rekenkamer5.8 Financieel beheer Rijksgebouwendienst5.9 Weerbaarheid Rijksgebouwendienst tegen integriteitsschendingen5.10 Afrekenen voorschotten stedelijke vernieuwing en
bodemsanering (art. 4 en 7)5.10.1 Afrekenen voorschotten stedelijke vernieuwing (art.
4)Nawoord Algemene Rekenkamer5.10.2 Afrekenen voorschotten bodemsanering (art. 7)Nawoord Algemene Rekenkamer5.11 Financieel beheer Directoraat-Generaal Ruimte (artikel
6, 8 en 9)5.12 Financiële functie VROM-Inspectie5.13 JaarverslagBIJLAGE 1FOUTEN EN ONZEKERHEDENOverzicht fouten en onzekerheden in de financiële
informatie in het Jaarverslag 2003 van het Ministerie van VROM(bedragen x 1 miljoen euro)BIJLAGE 2(ERNSTIGE) ONVOLKOMENHEDENOnvolkomenheden in het financieel beheer, het materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties bij het Ministerie van VROM (bedragen
x € 1 miljoen)BIJLAGE 3GEBRUIKTE AFKORTINGENBIJLAGE 4VERKLARENDE WOORDENLIJSTAccountantsrapportAccountantsverklaringAdministratieve systemenAgentschapArtikelgewijze oordeelsvormingBaseline financieel beheer en materieelbeheerBaten-lastendienstBedrijfsvoeringBegrijpelijkheidBeleidsintensiveringenBeleidsprioriteitenBestuurskostenBetrouwbaarheidBezwaaronderzoekBudgetrecht Tweede KamerConformiteit aan wettelijke regels (voor de inhoud)Conformiteit aan wettelijke regels (voor vormvereisten)Departementale accountantsdienst/auditdienst (DAD)Deugdelijke weergaveEuropese aanbestedingsrichtlijnenFinancieel beheerFinancieel Jaarverslag en Saldibalans van het RijkFoutenJaarverslag (departementaal)M&O-beleidMaterieelbeheerOnvolkomenheidOnzeker (onzekerheden)OverdrachtsuitgavenPotentieel bezwaargevalPrestatiegegevenRechtmatigheidRechtspersoon met een wettelijke taak (RWT)ReviewVBTB-begrotingZEUS-operatie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29540Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 221 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 540Jaarverslagen over het jaar 2003nr. 25RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2003 VAN HET MINISTERIE VAN VOLKSHUISVESTING,
RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER (XI)Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 19 mei 2004Hierbij bieden wij u aan het op 10 mei 2004 door ons vastgestelde «Rapport
bij het Jaarverslag 2003 van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer (XI)».Algemene Rekenkamerdrs. Saskia J. Stuiveling,presidentJhr. mr. W.M. de Brauw,secretarisInhoudSamenvatting 20035Reactie minister en nawoord Algemene
Rekenkamer6    Audit Actielijst 20048   1Inleiding121.1Rapport bij het jaarverslag121.2Leeswijzer12    2Het ministerie142.1Inleiding142.2Ontvangsten, uitgaven, verplichtingen142.3Belangrijke ontwikkelingen152.4Onderzoeksprogramma 200316   3Jaarverslag van het ministerie173.1Inleiding17 3.2Oordeel jaarverslag173.3Financiële informatie19 3.4Saldibalans en toelichting19 3.5Informatie over beleid213.6Informatie over de bedrijfsvoering23   4Bedrijfsvoering van het ministerie254.1Inleiding25 4.2Bezwaaronderzoek financieel beheer
directoraat-generaal Milieu27 4.3Oordeel financieel beheer en materieelbeheer28 4.3.1Inleiding284.3.2Naleving Europese aanbestedingsregels284.3.3Verstrekking van huursubsidie294.3.4Innovatieprogramma Stedelijke
Vernieuwing304.3.5Subsidies voor bodemsanering304.3.6Energiepremieregeling31 4.3.7ICT-aspecten van de bedrijfsvoering32 4.3.8Financieel beheer Rijksgebouwendienst33 4.4Bevindingen overige bedrijfsvoering36 4.4.1Weerbaarheid Rijksgebouwendienst
tegen integriteitsschendingen36 4.4.2Vooruitblik op afrekening voorschotten
voor bodemsanering en stedelijke vernieuwing in 200538 4.4.3Financieel beheer directoraat-generaal
Ruimte39 4.4.4VROM-Inspectie404.5Ontwikkelingen bedrijfsvoering40   5Reactie minister en nawoord Algemene Rekenkamer425.1Algemeen425.2Bezwaaronderzoek Directoraat-Generaal
Milieu425.3Naleving Europese aanbestedingsregels425.4Verstrekking huursubsidie435.5InnovatieProgramma Stedelijke Vernieuwing
(IPSV)435.6M&O-beleid energiepremieregeling435.7ICT-aspecten bedrijfsvoering445.8Financieel beheer Rijksgebouwendienst445.9Weerbaarheid Rijksgebouwendienst
tegen integriteitsschendingen445.10Afrekenen voorschotten stedelijke
vernieuwing en bodemsanering (art. 4 en 7)455.10.1Afrekenen voorschotten stedelijke
vernieuwing (art. 4)455.10.2Afrekenen voorschotten bodemsanering
(art. 7)465.11Financieel beheer Directoraat-Generaal
Ruimte (artikel 6, 8 en 9)465.12Financiële functie VROM-Inspectie475.13Jaarverslag47   Bijlage 1Fouten en onzekerheden48Bijlage 2(Ernstige) onvolkomenheden51Bijlage 3Gebruikte afkortingen52Bijlage 4Verklarende woordenlijst53SAMENVATTING 2003In dit rapport geeft de Algemene Rekenkamer haar beoordeling van het jaarverslag
van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(VROM) over het begrotingsjaar 2003 en over het financieel beheer en materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties.JaarverslagOp grond van haar bevindingen is de Algemene Rekenkamer van oordeel dat
het Jaarverslag 2003 van het Ministerie van VROM voldoet aan de gestelde eisen,
met uitzondering van € 26 miljoen aan onrechtmatige uitgaven voor
het Innovatieprogramma Stedelijke Vernieuwing (IPSV).BedrijfsvoeringOp grond van haar bevindingen is de Algemene Rekenkamer van oordeel dat
de onderzochte onderdelen van het financieel beheer, het materieelbeheer en
de daartoe bijgehouden administraties van het Ministerie van VROM in 2003
hebben voldaan aan de gestelde eisen, met uitzondering van de volgende onderdelen:– naleving Europese aanbestedingsregels;– verstrekking huursubsidie;– Innovatieprogramma Stedelijke Vernieuwing;– verstrekking subsidies voor bodemsanering;– M&O-beleid energiepremieregeling;– ICT-aspecten bedrijfsvoering;– financieel beheer Rijksgebouwendienst.Bezwaaronderzoek financieel beheer directoraat-generaal
MilieuVorig jaar besloot de Algemene Rekenkamer een bezwaaronderzoek in te stellen
naar de oorzaken van de ernstige onvolkomenheden in het financieel beheer
bij het directoraat-generaal Milieu. Het bezwaaronderzoek is nog niet afgerond
tijdens het opstellen van het Rapport bij het Jaarverslag 2003. De Algemene
Rekenkamer zal in 2004 een vervolg-bezwaaronderzoek uitvoeren. De inmiddels
door het ministerie opgestelde tussenproducten voldoen aan de eisen van de
Algemene Rekenkamer.ConclusieVolgens de Algemene Rekenkamer was het financieel beheer van het Ministerie
van VROM in 2003 beter dan in 2002. Het ministerie kent geen ernstige onvolkomenheden
meer. In 2003 deden zich wel nieuwe onvolkomenheden voor bij de Energiepremieregeling
en het Innovatieprogramma Stedelijke Vernieuwing. Het financieel beheer bij
het directoraat-generaal Ruimte en de financiële functie van de VROM-Inspectie
vormen aandachtspunten. De Algemene Rekenkamer concludeert verder dat de Rijksgebouwendienst
de in het onderzoek betrokken aspecten van het integriteitsbeleid in 2003
overwegend goed heeft ingevuld, maar ziet tegelijkertijd nog mogelijkheden
om het beleid verder te versterken.Zowel in 2002 als in 2003 hadden de nieuwe onvolkomenheden betrekking
op de uitvoering van nieuwe of gewijzigde wet- en regelgeving.Volgens de Algemene Rekenkamer moet het Ministerie van VROM meer aandacht
schenken aan de borging van het financieel beheer bij nieuwe of aangepaste
wet- en regelgeving.Het Ministerie van VROM zal in 2005 de voorschotten voor de stedelijke
vernieuwing en bodemsanering mede afrekenen op basis van een beleidsverantwoording
die niet door een onafhankelijke derde, bijvoorbeeld een gemeentelijke of
provinciale accountant, is gecontroleerd. De Algemene Rekenkamer beschouwt
dit als een tekortkoming in het controlebeleid die zal leiden tot onzekerheid
over de rechtmatigheid van de afrekening, tenzij het Ministerie van VROM alsnog
maatregelen treft1.Reactie minister van VROMDe minister van VROM kan zich over het algemeen vinden in de conclusies
en aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer en constateert verheugd dat de
Algemene Rekenkamer tot de conclusie komt dat het financieel beheer in 2003
beter was dan in 2002. Zij is van mening dat de VROM-brede aandacht voor goed
financieel beheer blijkbaar vruchten afwerpt en zal deze aandacht in 2004
voortzetten middels de continuering van het VROM-brede verbeterplan financieel
beheer. De aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer zullen hierin een plek
krijgen. De minister geeft bovendien aan dat zij de suggestie van de Algemene
Rekenkamer om meer aandacht te schenken aan de borging van het financieel
beheer bij nieuwe of aangepaste wet- en regelgeving zal laten agenderen in
het Audit Committee van het Ministerie van VROM. Het vervolgbezwaaronderzoek
naar het financieel beheer van het directoraat-generaal Milieu ziet de minister
met vertrouwen tegemoet.Zij deelt de mening van de Algemene Rekenkamer niet dat het noodzakelijk
is om de beleidsverantwoording van subsidies voor bodemsanering door een onafhankelijke
derde te laten controleren en is van mening dat het ministerie goed in staat
is de beleidsverantwoordingen zelf te beoordelen en dat de uitvoering van
de bodemsanering is geborgd door kwaliteitswaarborgen. Bij de subsidies voor
stedelijke vernieuwing vindt zij een «onafhankelijke controle» –
naast de accountantsverklaring bij de bestedingsverantwoording – niet
noodzakelijk. In haar reactie somt zij maatregelen op die naar haar oordeel
de resterende onzekerheid tot een aanvaardbaar peil terugbrengen.De ICT-aspecten van de bedrijfsvoering wil de minister verbeteren in het
kader van de reorganisatie van de ondersteunende diensten (het ZEUS-project).
Tevens wil zij de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties vragen
om het Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst te evalueren.De minister heeft het voornemen meer doelmatigheid na te streven bij de
door de Rijksgebouwendienst gehanteerde aanpak voor het integriteitsvraagstuk.
Zonder afbreuk te willen doen aan het doel waartoe het integriteitsbeleid
wordt gevoerd, is de minister de mening toegedaan dat de inzet van mensen
en middelen momenteel te groot is.Tenslotte kondigt de minister aan verder te gaan met de verbetering van
het financieel beheer bij de Rijksgebouwendienst en het directoraat-generaal
Ruimte. Zij is van mening dat het financieel beheer van de VROM-Inspectie
inmiddels is verbeterd.Nawoord Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer is van mening dat bij de subsidies voor bodemsanering
en stedelijke vernieuwing risico's blijven bestaan dat de minister zich baseert
op een beleidsverantwoording waarvan de betrouwbaarheid niet is geborgd. De
Algemene Rekenkamer handhaaft haar conclusie dat dit – zonder nadere
maatregelen – zal leiden tot een onzekerheid over de rechtmatigheid
van de subsidie-afrekeningen in 2005 en nodigt de minister nogmaals uit om
de betrouwbaarheid van de beleidsverantwoording te borgen door middel van
een controle door een onafhankelijke derde.De Algemene Rekenkamer waardeert het dat de minister van VROM haar collega
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties vraagt om evaluatie van het
VIR om zodoende het voorschrift dat al weer bijna tien jaar bestaat op zijn
merites te beoordelen. Een versnelling van de aanpak voor verbetering van
de ICT-aspecten van de bedrijfsvoering is naar de mening van de Algemene Rekenkamer
mogelijk en gewenst.1 INLEIDING1.1 Rapport bij het jaarverslagIn dit rapport beoordeelt de Algemene Rekenkamer het jaarverslag, het
financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties
van het Ministerie van VROM.Om tot deze beoordeling te komen maakt de Algemene Rekenkamer gebruik
van de werkzaamheden van de accountantsdienst en verricht zij eigen onderzoek.1.2 LeeswijzerDit rapport bij het jaarverslag van het Ministerie van VROM omvat, behalve
een samenvatting en een inleiding, vier hoofdstukken, te weten: «Het
ministerie» (hoofdstuk 2), «Jaarverslag van het ministerie»
(hoofdstuk 3), «Bedrijfsvoering van het ministerie» (hoofdstuk
4) en «Reactie minister en nawoord Algemene Rekenkamer» (hoofdstuk
5).Na de samenvatting vindt u de Audit Actielijst (AAL) 2004. Deze bouwt
voort op de AAL 2003. De AAL laat zien op welke punten de Algemene Rekenkamer
vindt dat het ministerie actie moet ondernemen. Het overzicht meldt ook de
verbetermaatregelen die de minister heeft aangekondigd en de termijn waarbinnen
ze moeten leiden tot verbetering. Tevens biedt de AAL inzicht
in de voortgang van verbeteracties die de minister eerder heeft ingezet.Hoofdstuk 2 laat zien wat de belangrijkste geldstromen en de belangrijkste
ontwikkelingen zijn binnen het ministerie, en naar welke onderwerpen de Algemene
Rekenkamer onderzoek heeft gedaan.Hoofdstuk 3 beschrijft het oordeel van de Algemene Rekenkamer over het
jaarverslag en de saldibalans van het Ministerie van VROM.In hoofdstuk 4, dat gewijd is aan de bedrijfsvoering van het ministerie,
worden het oordeel van de Algemene Rekenkamer over het financieel beheer en
materieelbeheer en de ontwikkelingen daarin weergegeven.Hoofdstuk 5 bevat de reactie van de minister van VROM en het nawoord van
de Algemene Rekenkamer.2 HET MINISTERIE2.1 InleidingHet Ministerie van VROM stelt zich als doel om de randvoorwaarden te scheppen
voor de kwaliteit van wonen en leven in onze huidige èn toekomstige
samenleving. Het beleidsprogramma van het ministerie richt zich de komende
jaren (periode 2004–2007) onder meer op ruimtelijk investeren en ruimte
geven aan ontwikkelingen, vitalisering van steden, duurzame ontwikkeling en
duurzame productieketens.Het Ministerie van VROM kenschetst zichzelf als een beleidsdepartement
dat via nota's en wet- en regelgeving kaders stelt. Het VROM-beleid gaat over
wonen, ruimte en milieu en is ondergebracht in gelijknamige directoraten-generaal.
Het departement coördineert daarnaast op rijksniveau het externe veiligheidsbeleid.
Decentrale overheden voeren het beleid uit. De VROM-Inspectie (het inspectoraat-generaal)
handhaaft de wet- en regelgeving, controleert de uitvoering van het beleid
en rapporteert haar belangrijkste bevindingen daarover aan de minister.Het Ministerie van VROM kent één agentschap, de Rijksgebouwendienst.Het Ministerie van VROM voert de huursubsidieregeling uit. In 2003 was
hier € 1,6 miljard aan uitgaven mee gemoeid, ongeveer de helft van
alle uitgaven.De bewindslieden zijn politiek verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering
van het departement. Aan de top van de ambtelijke besturingskolom van het
departement staat de bestuursraad. De departementsonderdelen zorgen verder
in hoge mate voor de eigen bedrijfsvoering. Centrale kaders voor de bedrijfsvoering
worden opgesteld door de directie Financieel-Economische Zaken (DFEZ). DFEZ
ziet daarnaast toe op adequate uitvoering van de gestelde kaders en naleving
van de geldende richtlijnen. Het belangrijkste auditorgaan binnen het Ministerie
van VROM is het Audit Committee. Het Audit Committee is op hoofdlijnen verantwoordelijk
voor de borging van de kwaliteit van de bedrijfsvoering en de beleidsuitvoering.2.2 Ontvangsten, uitgaven, verplichtingenFiguur 2 laat zien wat de belangrijkste uitgaven en daarnaast de verplichtingen
en ontvangsten van het Ministerie van VROM zijn geweest in de verantwoordingen
2002 en 2003 en in de begroting 2004.2.3 Belangrijke ontwikkelingenTaakstellingAls uitvloeisel van het streven van de regering om te komen tot een doeltreffender,
doelmatiger en meer transparante overheid door het verminderen van bureaucratie
en het terugdringen van regelzucht moet het ministerie in de periode van 2003–2007
personele taakstellingen realiseren. Deze bedragen in totaal 590 fte. De personeelsreductie
zal voor een groot deel via de zogenaamde ZEUS-operatie worden gerealiseerd.
In het kader van ZEUS wordt de bedrijfsvoering in sterke mate gecentraliseerd
en gestandaardiseerd. Dit moet leiden tot een personeelsreductie van 350 fte.Het andere deel van de taakstelling (240 fte) wordt ingevuld door reorganisatie
van het beleid. VROM heeft de intentie om taken te schrappen. De uitgangspunten
uit het regeerakkoord gelden als vertrekpunt voor de te maken keuzes. De inmiddels
gestarte voorbereiding van de overdracht van de uitvoering van de individuele
huursubsidie aan een uitvoeringsinstantie die aan de Belastingdienst is gelieerd,
vormt hier een voorbeeld van.De taakstellingen kunnen negatieve gevolgen hebben voor de kwaliteit van
de bedrijfsvoering en de uitkomsten daarvan. Dat is de reden dat deAlgemene
Rekenkamer de realisatie van de taakstellingen gedurende de genoemde periode
zal betrekken in haar rechtmatigheidsonderzoek.Verbeterplan tijdig wegwerken knelpunten financieel beheerEind april 2003 besloot de Bestuursraad om een VROM-breed verbeterplan
op te stellen voor het wegwerken van de geconstateerde problemen in het financieel
beheer. De 28 beschreven aandachtspunten zijn door DFEZ getoetst aan de criteria
van de Algemene Rekenkamer voor verbeterplannen. Over de voortgang is in 2003
viermaal aan de bestuursraad gerapporteerd. Aan de minister is tweemaal gerapporteerd
(in oktober 2003 en in januari 2004).AuditdienstNaar verwachting zal de auditdienst van het Ministerie van VROM medio
2004 formeel worden ingesteld. In 2003 zijn het plan voor de nieuwe organisatiestructuur
en de formatie van de auditdienst vastgesteld. De werkzaamheden van de auditdienst
zullen vooral bestaan uit financial audits, IT-audits en operational audits.
Het nieuwe takenpakket vereist ook andere deskundigheden dan die tot op heden
binnen de accountantsdienst voorhanden zijn. In 2003 is hier op geanticipeerd
via opleidingen en door het uitvoeren van pilotaudits. In de verwachting dat
het departement vanwege de taakstelling taken zal afstoten wordt de formatie
van de auditdienst waarschijnlijk ingekrompen van de huidige 54 fte naar 41
fte in 2008. De Algemene Rekenkamer zal dit proces met grote belangstelling
(blijven) volgen.2.4 OnderzoeksprogrammaDe Algemene Rekenkamer maakt jaarlijks een risicoanalyse. Op basis van
de risicoanalyse 2003 en de Audit Actielijst 2003 stelt zij een programma
op voor het jaarlijkse rechtmatigheidsonderzoek bij het Ministerie van VROM.
De onderwerpen van onderzoek voor dit ministerie worden hieronder weergegeven.• bezwaaronderzoek financieel beheer directoraat-generaal Milieu,
paragraaf 4.2;• verstrekking van huursubsidie, paragraaf 4.3.3;• energiepremieregeling, paragraaf 4.3.6;• subsidies voor bodemsanering, paragraaf 4.3.5;• Clean Development Mechanism, paragraaf 4.5;• integriteitswaarborgen Rijksgebouwendienst, paragraaf 4.4.1;• ICT-aspecten van de bedrijfsvoering, paragraaf 4.3.7;• financieel beheer Rijksgebouwendienst, paragraaf 4.3.8.Naast de bovengenoemde onderwerpen bevat het onderzoeksprogramma ook reviewactiviteiten
om vast te stellen of de Algemene Rekenkamer gebruik kan maken van de werkzaamheden
van de accountantsdienst.3 JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE3.1 InleidingDe Algemene Rekenkamer heeft het Jaarverslag 2003 van het Ministerie van
VROM beoordeeld. In paragraaf 3.2 staat het oordeel van de Algemene Rekenkamer
over het jaarverslag als geheel. Dit oordeel is opgebouwd uit deeloordelen
over de volgende onderdelen van het jaarverslag:– financiële informatie,– informatie over beleid,– informatie over bedrijfsvoering.Deze deeloordelen komen aan de orde in de volgende paragrafen.Daarnaast beschrijft dit hoofdstuk het oordeel van de Algemene Rekenkamer
over de saldibalans van het ministerie en de toelichting op de saldibalans.Voor haar oordeelsvorming over het jaarverslag van het ministerie maakt
de Algemene Rekenkamer gebruik van de werkzaamheden van de departementale
accountantsdienst van VROM. De oordelen van de Algemene Rekenkamer over het
jaarverslag zijn dan ook mede tot stand gekomen op basis van de uitkomsten
van de werkzaamheden van de accountantsdienst.3.2 Oordeel jaarverslagOp grond van haar bevindingen is de Algemene Rekenkamer van oordeel dat
het Jaarverslag over 2003 van het Ministerie van VROM voldoet aan de eisen
die de Comptabiliteitswet (CW) 2001 stelt, met uitzondering van € 26
miljoen aan onrechtmatige uitgaven voor het IPSV. Zie paragraaf 3.3.De Algemene Rekenkamer is tot dit oordeel gekomen op basis van onderzoek
naar het jaarverslag van het Ministerie van VROM. Zij heeft oordelen over
de volgende onderdelen: financiële informatie, saldibalans en toelichting,
informatie over het gevoerde beleid en informatie over de bedrijfsvoering.
Zij baseert haar oordelen op eisen die de CW 2001 stelt aan deze onderdelen.
De eisen, de (deel)oordelen van de Algemene Rekenkamer en de onderbouwing
van de oordelen zijn in de volgende paragrafen te vinden. 3.3 Financiële informatieOp grond van haar bevindingen is de Algemene Rekenkamer van oordeel dat
de financiële informatie in het Jaarverslag over 2003 van het Ministerie
van VROM voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt, met uitzondering van € 26
miljoen aan onrechtmatige uitgaven voor het IPSV als gevolg waarvan de tolerantiegrens
van de Algemene Rekenkamer van begrotingsartikel 4 «Fysieke Stedelijke
Vernieuwing» (circa € 4,5 miljoen) is overschreden. Zie paragraaf 4.3.4
voor een nadere toelichting.Met financiële informatie wordt bedoeld:– alle verplichtingen, uitgaven, ontvangsten zoals opgenomen in
de verantwoordingsstaat over het ministerie en de toelichting daarbij;– alle baten, lasten, kapitaaluitgaven, kapitaalontvangsten, balansposten
zoals opgenomen in de verantwoordingsstaat over de agentschappen en de toelichting
daarbij. Het Ministerie van VROM kent één agentschap, te weten:
de Rijksgebouwendienst.Verantwoordingsstaat ministerie en toelichtingOnderstaand overzicht laat zien welke belangrijke fouten en/of onzekerheden
dan wel onvolledigheden de Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd met betrekking
tot de rechtmatigheid en/of deugdelijke weergave.Overzicht 1 Bedragen van de verantwoordingsstaat 2003,
Ministerie van VROM (bedragen x € 1 miljoen) Verplichtingen1Uitgaven1OntvangstenTotaal2 978,23 504,0210,2 Belangrijke fouten/onzekerheden026,00Onvolledigheden0001 Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven bevat in totaal € 121,3
miljoen respectievelijk € 51,6 miljoen aan overschrijdingen. Indien
de Staten-Generaal niet akkoord gaan met de desbetreffende slotwetmutaties,
zal de Algemene Rekenkamer haar oordeel over de financiële informatie
moeten herzien.In bijlage 1 worden de belangrijke fouten en onzekerheden nader toegelicht.
Uit de bijlage blijkt dat de totaalbedragen aan fouten, onzekerheden en onvolledigheden
binnen de goedkeuringsgrenzen voor de verantwoording als totaal vallen, met
uitzondering van € 26 miljoen aan onrechtmatige uitgaven voor het
IPSV die ten laste van begrotingsartikel 4 «Fysieke Stedelijke Vernieuwing»
zijn verantwoord.Verantwoordingsstaat agentschap Rijksgebouwendienst en
toelichtingDe Algemene Rekenkamer heeft geen belangrijke fouten en/of onzekerheden
geconstateerd met betrekking tot de rechtmatigheid en/of de deugdelijke weergave
en/of het voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.3.4 Saldibalans en toelichtingOp grond van haar bevindingen is de Algemene Rekenkamer van oordeel dat
de saldibalans 2003 en de toelichting van het Ministerie van VROM voldoen
aan de eisen die de CW stelt.Onderstaand overzicht laat de totaalbedragen zien waaruit de saldibalans
2003 is opgebouwd en welke belangrijke fouten en/of onzekerheden dan wel onvolledigheden
de Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd met betrekking tot de rechtmatigheid
en/of deugdelijke weergave.Overzicht 2 Bedragen van de saldibalans per 31 december
2003, Ministerie van VROM (bedragen x € 1 miljoen) DebetCreditTotaal13 788,613 788,6 -/- uitgaven respectievelijk ontvangsten en tegenrekeningen9 309,67 968,4Beoordeeld4 479,05 820,2 Belangrijke fouten/onzekerheden00 Onvolledigheden00Het totaal aan openstaande voorschotten die zijn afgerekend, bedraagt € 1 750,7
miljoen. De Algemene Rekenkamer stelt vast dat deze afrekeningen aan de eisen
voldoen. De Algemene Rekenkamer heeft geen belangrijke fouten en onzekerheden
geconstateerd in de saldibalans.3.5 Informatie over beleidOordeelOp grond van haar bevindingen is de Algemene Rekenkamer van oordeel dat
de informatie over het gevoerde beleid in het Jaarverslag 2003 van het Ministerie
van VROM voldoet aan de verslaggevingseisen.Op grond van haar onderzoek en het onderzoek van de departementale accountantsdienst
kan de Algemene Rekenkamer nog geen oordeel geven over de deugdelijke totstandkoming
van de informatie over beleid in het Jaarverslag 2003 van het Ministerie van
VROM. Omdat sprake is van een groeitraject, waarbij ook de te hanteren normen
nog verder uitgewerkt moeten worden, doet de accountantsdienst van het Ministerie
van VROM geen separate mededeling over dit proces.De Algemene Rekenkamer kan voor het verslagjaar 2003 nog geen volledig oordeel geven over de informatie over het gevoerde
beleid in het jaarverslag. Volgens de CW 2001 behoort de Algemene Rekenkamer
te onderzoeken of de informatie over het gevoerde beleid in het jaarverslag
deugdelijk tot stand is gekomen en voldoet aan de daaraan te stellen kwaliteitsnormen.
Voor de kwaliteit van de informatie over beleid is het onderzoek beperkt tot
het voldoen aan de verslaggevingseisen. Dit heeft tot het oordeel in de eerste
alinea geleid.De kwaliteitsnormen voor informatie over beleid zijn rijksbreed nog niet
uitgewerkt. Evenmin is er een bijbehorende controlestructuur opgezet. Bovendien
doet de accountantsdienst volgens de CW 2001 slechts onderzoek naar de deugdelijke
totstandkoming van de informatie over beleid en niet naar de kwaliteit van
de informatie. Hij geeft geen oordeel over de totstandkoming van de informatie.
Met betrekking tot de kwaliteit van de informatie over het gevoerde beleid
kan de Algemene Rekenkamer geen gebruik maken van de departementale voorcontrole,
zoals gebruikelijk bij de andere onderzoeksobjecten.Met ingang van de begrotingscyclus 2005 moeten de normen en de controlestructuur
uitgewerkt zijn én toegepast worden (motie-Van Walsem)1.Staat van de beleidsevaluatieDe Algemene Rekenkamer onderzoekt sinds 2000 op gezette tijden hoe het
staat met de evaluatiefuncties bij de ministeries. Het rapport Staat van de beleidsinformatie 2004, dat de Algemene Rekenkamer ook
op Verantwoordingsdag 2004 publiceert, richt zich op de rol van de beleidsdirecties
in de evaluatiefunctie van de ministeries.De beleidsinformatie die ministeries opleveren en die deels voortkomt
uit beleidsevaluaties, is voor een groot deel terug te vinden in de jaarverslagen
van de ministeries. Daarmee is er een directe link tussen het jaarlijkse onderzoek
naar de staat van de beleidsinformatie en het jaarlijkse onderzoek van de
Algemene Rekenkamer naar de jaarverslagen van ministeries.Het rapport Staat van de beleidsinformatie 2004
bevat echter geen onderzoek naar en geeft dus geen oordeel over de kwaliteit
van evaluatieonderzoeken en de gegevens uit de systemen van reguliere prestatiegegevens.
Het rapport geeft daarom nog geen bevindingen voor het oordeel van de Algemene
Rekenkamer over de deugdelijke totstandkoming en de kwaliteit van de informatie
over het gevoerde beleid.VBTB-conformiteitVerder heeft de Algemene Rekenkamer dit jaar – in het kader van
het rechtmatigheidsonderzoek – onderzoek gedaan naar de VBTB-conformiteit
van de niet-financiële informatie over het beleid in het jaarverslag.
Dat wil zeggen dat de Algemene Rekenkamer bij het ministerie onderzoek heeft
verricht naar de volgende vraag:«In welke mate worden voor de operationele doelstellingen, waarvoor
in de begroting 2003 voldoende inzicht werd geboden in de drie w-vragen, ook
de drie h-vragen beantwoord in het jaarverslag?»1De Algemene Rekenkamer is van mening dat een goede begroting een belangrijke
voorwaarde is voor een goede verantwoording. De w-vragen, de h-vragen en de
resultaten van dit onderzoek worden in onderstaand figuur weergegeven.De Algemene Rekenkamer concludeert dat de VBTB-conformiteit van het jaarverslag
2003, in navolging van de begroting 2003, is verbeterd ten opzichte van het
voorgaande jaar. Hoewel de beantwoording van de vraag «Hebben we bereikt
wat we wilden bereiken?» nog duidelijk voor verbetering
vatbaar is, biedt het jaarverslag een voldoende tot goed inzicht in de realisatie
van de in de begroting aangekondigde prestaties van het ministerie («Hebben
we gedaan wat we daarvoor zouden moeten doen?») en in de uitgaven («Hebben
we uitgegeven wat we daarvoor mochten uitgeven?»).Niettemin is het jaarverslag op belangrijke onderdelen nog voor verbetering
vatbaar. Zo ontbreken veelal indicatoren en realisatiewaarden die inzicht
kunnen geven in de gerealiseerde effecten van het beleid. Deels ligt de oorzaak
hiervoor al in de begroting, waarin voor meerdere operationele doelen indicatoren
ontbreken of bijvoorbeeld wel streefwaarden voor 2010 zijn opgenomen, maar
streefwaarden voor het begrotingsjaar 2003 ontbreken. De minister dient echter
in ieder geval de indicatoren en streefwaarden die wel in de begroting worden
genoemd en nu nog deels in het jaarverslag ontbreken, in het jaarverslag op
te nemen.Ook is de relatie tussen doelen, prestaties en middelen nog niet overal
even duidelijk. Uitgavenposten zijn in een aantal gevallen niet goed tot instrumenten
en/of prestaties te herleiden en overwegend wordt niet duidelijk welke effecten
het ministerie met haar gerealiseerde prestaties heeft bereikt. Zo blijkt
bijvoorbeeld uit het jaarverslag niet wat de concrete prestaties en effecten
zijn van de uitgaven aan het IPSV (€ 61,3 miljoen) op artikel 3.De aanbeveling over de implementatie van VBTB uit het Rapport bij het
Jaarverslag 2002 is door het Ministerie van VROM opgevolgd door het begrip
«VBTB-proof» te operationaliseren met concrete eisen op het niveau
van de beleidsartikelen. De VBTB-eisen zijn opgenomen in de begrotingsaanschrijving
2004. DFEZ heeft in de loop van het begrotingsproces de beleidsartikelen beoordeeld
op deze eisen en heeft hierover kritisch gerapporteerd aan de Bewindslieden
en Bestuursraad. Daarnaast heeft DFEZ in 2003 een aantal workshops op beleidsartikelniveau
georganiseerd ter verhoging van het VBTB-gehalte van de beleidsartikelen.
De Algemene Rekenkamer is van mening dat DFEZ met haar begeleiding en bewaking
van de implementatie van VBTB het VBTB-proces binnen het ministerie een goede
stimulans geeft. Dit neemt niet weg dat het Ministerie van VROM naar de mening
van de Algemene Rekenkamer ook in de toekomst aandacht zal moeten blijven
schenken aan VBTB.3.6 Informatie over de bedrijfsvoeringIn het Jaarverslag 2002 dienden de ministers een mededeling over de bedrijfsvoering
op te nemen waarin zij voor met name genoemde onderdelen van de bedrijfsvoering
verklaren dat er sprake is van beheerste processen. Die verplichting is voor
het Jaarverslag 2003 vervallen. De ministers hebben een grote vrijheid gekregen
in de wijze waarop zij zich over hun bedrijfsvoering moeten verantwoorden.De minister van VROM heeft er niettemin voor gekozen opnieuw te verklaren
dat er sprake is van beheerste processen. De Algemene Rekenkamer waardeert
dit positief. De minister geeft hiermee aan dat zij bewust de verantwoordelijkheid
voor de bedrijfsvoering op zich neemt en bereid is zich hierover te verantwoorden.De mededeling van de minister van VROM betreft het financieel beheer,
materieelbeheer, informatiebeveiliging, de Wet Bescherming Persoonsgegevens
(Wbp), personeelsbeleid, enkele organisatieaspecten, interne milieuzorg en
het interne huisvestingsbeleid. Het ministerie is daarmee goed
op weg naar een mededeling die de totale bedrijfsvoering omvat. Dat zal volgens
het ministerie in het jaarverslag 2004 het geval zijn.Naast de mededeling beschrijft de paragraaf de punten van aandacht die
in de bedrijfsvoering naar voren zijn gekomen en belangrijke ontwikkelingen
in de bedrijfsvoering.De Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of de in het jaarverslag opgenomen
informatie over de bedrijfsvoering op deugdelijke wijze tot stand is gekomen.
Op grond van haar bevindingen is de Algemene Rekenkamer van oordeel dat de
informatie over de bedrijfsvoering in het Jaarverslag 2003 van het Ministerie
van VROM op deugdelijke wijze tot stand is gekomen en voldoet aan de verslaggevingseisen,
met uitzondering van hetgeen in de volgende alinea wordt opgemerkt.Op grond van haar onderzoek en het onderzoek van de departementale accountantsdienst
komt de Algemene Rekenkamer tot de conclusie dat de controleerbaarheid van
de totstandkoming van de mededeling verbetering behoeft. Onderliggende bewijsstukken
ter onderbouwing van het afwegingsproces ontbreken vaak. De aangelegde dossiers
ter onderbouwing van de mededeling van de afzonderlijke diensten geven onvoldoende
inzicht in de wijze waarop de werkzaamheden in het proces van kwaliteitsbewaking
zijn uitgevoerd en welke informatiebronnen zijn geraadpleegd.Voor de controle en de verantwoordingsstructuur van informatie over de
bedrijfsvoering geldt hetzelfde als voor de controle van de beleidsinformatie:
de Algemene Rekenkamer kan voor het verslagjaar 2003 nog geen volledig oordeel geven over de informatie over het gevoerde beleid
in het jaarverslag. Zij kan evenmin steunen op de departementale voorcontrole
van de kwaliteit van de bedrijfsvoeringsinformatie.4 BEDRIJFSVOERING VAN HET MINISTERIE4.1 InleidingDit hoofdstuk beschrijft de resultaten van het onderzoek van de Algemene
Rekenkamer naar de bedrijfsvoering van het Ministerie van VROM. Onder «bedrijfsvoering»
verstaat de Algemene Rekenkamer op de eerste plaats het financieel beheer
en materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties. Tot de bedrijfsvoering
van het ministerie rekent de Algemene Rekenkamer ook de controle door de accountantsdienst.
De Algemene Rekenkamer baseert haar oordelen op basis van eisen die de CW
2001 stelt aan deze onderdelen. De onderdelen van de bedrijfsvoering en de
eisen die de CW 2001 stelt aan de controle van de bedrijfsvoering zijn samengevat
in figuur 6.Bij haar oordeelsvorming over het jaarverslag en de bedrijfsvoering van
het ministerie maakt de Algemene Rekenkamer gebruik van de werkzaamheden van
de accountantsdienst. Vooraf beoordeelt de Algemene Rekenkamer of zij kan
steunen op de werkzaamheden van de accountantsdienst. Hiervoor
doet zij uitvoerig onderzoek naar deze werkzaamheden. Bij een positieve uitslag
van dit onderzoek zullen de oordelen van de Algemene Rekenkamer over de bedrijfsvoering
mede tot stand komen op basis van de uitkomsten van de werkzaamheden van de
accountantsdienst.4.2 Bezwaaronderzoek financieel beheer directoraat-generaal
MilieuHet bezwaarbeleid van de Algemene RekenkamerAls de Algemene Rekenkamer fouten en onzekerheden in de financiële
verantwoording of onvolkomenheden in het financieel beheer onaanvaardbaar
vindt, dan kan ze daartegen bezwaar maken. Indien de minister onvoldoende
maatregelen treft om aan het bezwaar van de Algemene Rekenkamer tegemoet te
komen, dan handhaaft de Algemene Rekenkamer haar bezwaar. Gaat het bezwaar
over fouten en onzekerheden in de financiële verantwoording, dan is de
regering gedwongen dit via de procedure van een indemniteitswet recht te trekken.
Gaat het bezwaar over onvolkomenheden in het financieel beheer, dan moet de
minister zijn standpunt over dit bezwaar meedelen aan de Staten-Generaal.
Ter onderbouwing van een eventueel bezwaar kan de Algemene Rekenkamer een
bezwaaronderzoek uitvoeren.Aanleiding voor bezwaaronderzoek DG MilieuAanleiding voor het bezwaaronderzoek zijn de problemen die de Algemene
Rekenkamer heeft gesignaleerd in het financieel beheer bij het Clean Development
Mechanism (CDM) en bij bodemsanering.De Algemene Rekenkamer constateerde in het rechtmatigheidsonderzoek over
2002 ernstige onvolkomenheden bij het afsluiten van contracten in het kader
van CDM. Daarnaast constateert de Algemene Rekenkamer sinds 1998 onvolkomenheden
in het financieel beheer rond de overdrachtsuitgaven voor bodemsanering. In
2002 is de kwaliteit van het financieel beheer op dit terrein verder achteruitgegaan.
Dat jaar constateerde de Algemene Rekenkamer ernstige onvolkomenheden bij
de toekenning van meerjarenbudgetten voor bodemsanering. Naar aanleiding van
de onvolkomenheden op het terrein van bodemsanering heeft de minister in 2002
een verbeterplan opgesteld. De Algemene Rekenkamer achtte dit plan ontoereikend
en heeft daarom in haar Rapport bij het Jaarverslag 2002 een bezwaaronderzoek
aangekondigd.Doelstelling van het bezwaaronderzoekDoelstelling van het bezwaaronderzoek is het wegnemen van de oorzaken die ten grondslag hebben gelegen aan de problemen in
het financieel beheer bij het DG Milieu. Op deze wijze wordt voorkomen dat
zich de komende jaren opnieuw problemen zullen voordoen. Het bezwaaronderzoek
richt zich derhalve op de oorzaken van onvolkomenheden en niet op de onvolkomenheden
zelf. De actuele situatie rond de in 2002 geconstateerde onvolkomenheden wordt
beschreven in de paragrafen 4.3.5 (subsidies voor bodemsanering) en 4.5 (CDM).Aanpak van het bezwaaronderzoekHet bezwaaronderzoek is door het ministerie zelf uitgevoerd binnen door
de Algemene Rekenkamer gestelde kaders, inclusief een tijdpad. Overeengekomen
is dat het ministerie (het DG Milieu) in het kader van het bezwaaronderzoek
een viertal producten oplevert. Het gaat hierbij om de volgende producten:
(a) een probleeminventarisatie, (b) een oorzakenanalyse, (c) een verbeterplan
en (d) voortgangsrapportages over de implementatie van de verbetermaatregelen.
De producten worden, voordat deze aan de Algemene Rekenkamer ter beoordeling
worden aangeboden, inhoudelijk getoetst door DFEZ en de accountantsdienst.Uitkomsten van het bezwaaronderzoekNa overleg met de Algemene Rekenkamer is het overeengekomen tijdpad voor
het bezwaaronderzoek met twee maanden verlengd, omdat het onderzoek moeizaam
op gang kwam. Het ministerie heeft tijdig, dat wil zeggen conform het bijgestelde
tijdpad, de probleeminventarisatie en de oorzakenanalyse opgeleverd. In het
bezwaaronderzoek is vastgesteld dat beide producten voldoen aan de eisen van
de Algemene Rekenkamer.Beslissing Algemene RekenkamerGezien de bereikte resultaten zal de Algemene Rekenkamer geen bezwaar
maken. In het rechtmatigheidsonderzoek over 2004 zal de Algemene Rekenkamer
een vervolg-bezwaaronderzoek uitvoeren. Het verbeterplan en de implementatie
van de verbetermaatregelen vormen dan het onderwerp van onderzoek. De Algemene
Rekenkamer spreekt haar waardering uit voor het feit dat het ministerie de
uitvoering van het bezwaaronderzoek zelf ter hand heeft genomen.4.3 Oordeel financieel beheer en materieelbeheer4.3.1 InleidingOp grond van haar bevindingen is de Algemene Rekenkamer van oordeel dat
de onderzochte onderdelen van het financieel beheer, het materieelbeheer en
de daartoe bijgehouden administraties van het Ministerie van VROM in 2003
hebben voldaan aan de gestelde eisen, met uitzondering van de volgende onderdelen:– Naleving Europese aanbestedingsregels (zie paragraaf 4.3.2)– Verstrekking van huursubsidie (zie paragraaf 4.3.3)– Innovatieprogramma Stedelijke Vernieuwing (zie paragraaf 4.3.4)– Verstrekking van subsidies voor bodemsanering (zie paragraaf 4.3.5)– M&O-beleid energiepremieregeling (zie paragraaf 4.3.6)– ICT-aspecten van de bedrijfsvoering (zie paragraaf 4.3.7)– Het financieel beheer van de Rijksgebouwendienst (zie paragraaf
4.3.8).4.3.2 Naleving Europese aanbestedingsregelsIn het Rapport bij het Jaarverslag 2002 constateerde de Algemene Rekenkamer
problemen bij de toepassing van Europese aanbestedingsregels door de VROM-Inspectie
en door de Rijksgebouwendienst.Bij de controles over 2003 heeft de accountantsdienst wederom problemen
geconstateerd bij de naleving van de Europese aanbestedingsregelgeving. Bij
het DG Wonen en de VROM-Inspectie werden financiële fouten aangetroffen
en bij enkele andere diensten procedurele fouten. De aangetroffen financiële
fouten overschrijden de tolerantiegrenzen van de Algemene Rekenkamer overigens
niet.Ten aanzien van de Rijksgebouwendienst constateerde de accountantsdienst
dat de aanbestedingsregelgeving is nageleefd. Wel beveelt de accountantsdienst
de Rijksgebouwendienst aan om ontheffing te vragen van de plicht om Europees
aan te besteden voor het herstel van brandschades, die qua omvang boven de
grensbedragen uitkomen.Op grond van haar onderzoeksbevindingen heeft de accountantsdienst aanbevelingen
gedaan om de administratief-organisatorische procedures te verbeteren. Op
basis van deze aanbevelingen heeft het ministerie inmiddels aanvullende maatregelen
getroffen. Omdat de goede werking van de getroffen maatregelen nog niet is
aangetoond, handhaaft de Algemene Rekenkamer haar oordeel. Er blijft sprake
van een onvolkomenheid.De Algemene Rekenkamer beveelt aan de aanvullende maatregelen voor de
naleving van de regels voor Europese aanbesteding toe te passen.4.3.3 Verstrekking van huursubsidieDe verplichtingen en uitgaven voor huursubsidie maken in het jaarverslag
deel uit van begrotingsartikel 2 «betaalbaarheid van het wonen».
De omvang van de verplichtingen en uitgaven bedroeg over 2003 respectievelijk € 1,69
miljard en € 1,63 miljard.De uitvoering van huursubsidie is de afgelopen jaren vernieuwd. Met ingang
van 2002 hoeven huurders niet meer jaarlijks een aanvraag in te dienen. De
huursubsidie wordt in principe bepaald op grond van brongegevens die het ministerie
verkrijgt via gegevensuitwisseling met andere instanties.In 2002 heeft de Algemene Rekenkamer een ernstige onvolkomenheid in de
bedrijfsvoering rond de verstrekking van huursubsidie geconstateerd. Dit betrof
vooral de gegevensuitwisseling met de primaire bronnen: Belastingdienst, Gemeentelijke
Basisadministratie (GBA) en verhuurders. Als gevolg hiervan is in 2002 voor
circa € 35 miljoen aan verplichtingen onrechtmatig aangegaan en
is het beleid ter voorkoming en beperking van misbruik en oneigenlijk gebruik
(M&O-beleid) niet toereikend geweest.In reactie op de problemen heeft de minister in 2002 een verbeterplan
opgesteld. In het rechtmatigheidsonderzoek over 2002 oordeelde de Algemene
Rekenkamer positief over het ingezette verbeterproces.In het rechtmatigheidsonderzoek over 2003 heeft de Algemene Rekenkamer
geconstateerd dat de bedrijfsvoering verbeterd is. In de gegevensuitwisseling
met de Belastingdienst en de controle op de huur- en servicekosten zijn belangrijke
stappen voorwaarts gezet. Mede als gevolg hiervan is de omvang van de onrechtmatigheden
teruggebracht tot circa € 6,2 miljoen en is het M&O-beleid op
een aanvaardbaar niveau gekomen. Ook is de bedrijfsvoering vanuit het perspectief
van de huursubsidieontvangers verbeterd. Zo zijn de betalingen bijvoorbeeld
in nagenoeg alle gevallen tijdig verricht.De bedrijfsvoering en het M&O-beleid vertonen ondanks de bereikte
verbeteringen nog tekortkomingen met risico's voor de rechtmatigheid. Dit
betreft enerzijds knelpunten in de gegevensuitwisseling met de GBA en anderzijds
het onvoldoende toezicht houden op het uitbestede deel van het behandelproces.
In de piekperiode voor de afgifte van de beschikkingen wordt een deel van
de invoer van de aanvraag- en reactieformulieren namelijk afgehandeld door
externen.Gelet op het financieel belang van de huursubsidie en de risico's van
de bestaande tekortkomingen voor de rechtmatigheid, kwalificeert de Algemene
Rekenkamer deze tekortkomingen als een onvolkomenheid in de bedrijfsvoering
en het M&O-beleid.De Algemene Rekenkamer beveelt aan om de gegevensuitwisseling met de Gemeentelijke
Basisadministratie en het toezicht op het uitbestede deel van het behandelproces
te verbeteren.4.3.4 Innovatieprogramma Stedelijke VernieuwingBij het IPSV heeft het DG Wonen in december 2003 voorschotten betaald
in strijd met artikel 41 van het Besluit innovatieve ontwikkelingen stedelijke
vernieuwing. De regeling stelt uitvoeringsprotocollen verplicht, om van tevoren
zoveel mogelijk zeker te stellen dat het project ook daadwerkelijk zal worden
uitgevoerd. In 2003 zijn de indieningstermijnen voor subsidie-aanvragen verlengd,
waardoor voor het ministerie de tijd ontbrak uitvoeringsprotocollen op te
stellen. Ondanks het ontbreken van de noodzakelijke uitvoeringsprotocollen
heeft het ministerie toch voor 12 projecten voorschotten uitgekeerd.Door de aanwezigheid van andere documenten (aanvragen en beschikkingen)
in haar oordeel te betrekken is volgens de accountantsdienst voor negen projecten
gehandeld in de geest van de subsidieregeling. Voor drie projecten is dit
niet het geval. Hierdoor komt de accountantsdienst tot het oordeel dat voor
deze drie projecten sprake is van een rechtmatigheidsfout met een gezamenlijk
financieel belang van € 10,5 miljoen.Omdat niet volgens de voorschriften van de regeling is gehandeld komt
de Algemene Rekenkamer tot een andere conclusie dan de accountantsdienst.
De Algemene Rekenkamer is van mening dat de bevoorschotting – vanwege
het ontbreken van de voorgeschreven uitvoeringsprotocollen – van alle
projecten onrechtmatig is. Het financieel belang dat hiermee is gemoeid, bedraagt € 26
miljoen.De Algemene Rekenkamer concludeert op grond van het financieel belang
van de rechtmatigheidsfout dat er een onvolkomenheid bestaat in het financieel
beheer bij het IPSV. Zij beveelt aan dat het ministerie beheersmaatregelen
treft om de naleving van de bepalingen van de subsidieregeling te borgen.4.3.5 Subsidies voor bodemsaneringAlgemeenDe subsidies voor bodemsanering zijn ondergebracht in beleidsartikel 7,
Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal niveau. In 2003 is door VROM € 159,2
miljoen uitgegeven aan bodemsanering.De Algemene Rekenkamer constateerde in het Rapport bij het Jaarverslag
2002 een ernstige onvolkomenheid bij de toekenning van meerjarensubsidies
voor bodemsanering aan gemeenten en provincies (tijdvak 2002–2004) omdat
de meetbaarheid van de prestaties niet goed was geregeld en de interne controle
op de subsidietoekenningen onvoldoende was geweest. Los daarvan waren er problemen
bij de afwikkeling van het kostenverhaal en deden zich bij de afwikkeling
van de projectfinancieringen achterstanden voor.De ernstige onvolkomenheid was voor de Algemene Rekenkamer mede aanleiding
om een bezwaaronderzoek uit te voeren naar het financieel beheer van het directoraat-generaal
Milieu. Het bezwaaronderzoek richt zich specifiek op het wegnemen van de oorzaken achter de onvolkomenheden en niet op het
wegnemen van de ernstige onvolkomenheid zelf. Dit laatste heeft de Algemene
Rekenkamer ook onderzocht. De uitkomsten hiervan worden in deze paragraaf
weergegeven.Uitkomsten onderzoekHet Ministerie van VROM stelde in 2003 het Plan van
aanpak activiteiten programmafinanciering bodemsanering op voor het
wegwerken van de ernstige onvolkomenheid en de overige problemen. De afronding
van de meeste acties staat gepland voor de periode tussen 2003 en 2005. Vanwege
het tijdrovende karakter staat de afronding van het kostenverhaal1 gepland voor 2007. Het resultaat van de belangrijkste
acties zal in het Rapport bij het Jaarverslag 2005 beoordeeld kunnen worden.De uitvoering van de activiteiten uit dit plan is in 2003 redelijk probleemloos
verlopen. Wel hebben DFEZ en de accountantsdienst inmiddels op onderdelen
zorgen geuit over de haalbaarheid van de planning.Voor de toegekende meerjarenbudgetten bodemsanering 2002–2004 zijn
in overleg met provincies en gemeenten drie prestatie-indicatoren ontwikkeld
voor het meetbaar maken van de saneringsinspanningen van provincies en gemeenten.
Bijna alle provincies en gemeenten hebben met terugwerkende kracht de meerjarenprogramma's
2002–2004 vertaald in deze prestatie-indicatoren en zullen in de meerjarenverantwoordingen
de gerealiseerde prestaties in deze indicatoren uitdrukken.In 2003 is de wijze van toetsing en controle van de subsidietoekenningen
voor het volgende tijdvak (2005–2007) bepaald. In 2004 zal het DG Milieu
dit uitwerken in procedures. Vervolgens zullen de accountantsdienst en DFEZ
deze procedures beoordelen.Het afwikkelen van het kostenverhaal verliep in 2003 gestaag. Streefdatum
om het kostenverhaal te hebben afgewikkeld blijft 2007.De oude afspraken ten aanzien van budgetfinanciering/projectfinanciering
zijn nog niet geheel afgewikkeld. De administratieve afwikkeling van de jaarverantwoordingen
is nog niet afgerond. Daarnaast moet nog voor een bedrag van circa € 900
miljoen aan verantwoordingen milieutechnisch worden getoetst. In opdracht
van de directie Lokale Milieukwaliteit en Verkeer (LMV) heeft een extern bureau
voor de afwikkeling van deze toetsing een plan van aanpak opgesteld.ConclusieDe Algemene Rekenkamer concludeert dat het financieel beheer bij bodemsanering
is verbeterd, maar handhaaft haar oordeel dat nog sprake is van een onvolkomenheid
bij bodemsanering.Pas als de afronding van de acties tot bevredigende resultaten heeft geleid
zal de Algemene Rekenkamer haar oordeel heroverwegen. Gelet op de planning
van de nog te verrichten acties uit het Plan van aanpak zal dit in het Rapport
bij het Jaarverslag 2005 zijn. De Algemene Rekenkamer beveelt daarom aan de
acties uit het Plan van aanpak volgens planning af te ronden. De toekenning
van nieuwe subsidies en de afrekening van oude subsidies moet ordelijk verlopen.4.3.6 EnergiepremieregelingDe verplichtingen en uitgaven op grond van de Energie Premieregeling 2003
(EPR) zijn verantwoord op begrotingsartikel 3 «Duurzame woningen en
gebouwen».De Energie Premieregeling biedt eigenaren, huurders en verhuurders van
woningen subsidiemogelijkheden voor het aanschaffen van energiezuinige apparaten
en/of het treffen van energiebesparende voorzieningen. Het totaal aan verplichtingen
en uitgaven voor 2003 is geraamd op € 54 miljoen.Uitgaande van schattingen van de energiebedrijven zal het totaal aan uitgaven
en verplichtingen over 2003 circa € 175 miljoen bedragen. Dit wordt
veroorzaakt doordat er in de laatste weken van 2003 en de eerste weken van
2004 nog een zeer groot aantal subsidieaanvragen is ingediend. Indien de aanvragen
voldoen aan de criteria en tijdig zijn ingediend, dan is het Ministerie van
VROM verplicht de energiepremie uit te keren.De energiebedrijven zijn belast met de daadwerkelijke uitvoering van de
regeling. De energiebedrijven verantwoorden zich in 2004 over de uitvoering
van de EPR. Hiertoe dienen zij verantwoordingen in die voorzien moeten zijn
van een accountantsverklaring. Op grond van de EPR strekt deze accountantsverklaring
zich slechts uit over de rechtmatigheid van de uitvoeringskosten van de energiebedrijven.
In een controle van de rechtmatigheid van de verstrekte energiepremies door
de accountants van de energiebedrijven is in de regeling niet voorzien. Door
deze tekortkoming in het M&O-beleid is het risico aanwezig dat de minister
in 2004 geen zicht heeft op de rechtmatigheid van de verstrekte energiepremies.Gelet op het financieel belang (de totale omvang van de uitgaven loopt
naar verwachting op tot circa € 175 miljoen) en de risico's voor
de rechtmatigheid van de subsidieafrekeningen met de energiebedrijven kwalificeert
de Algemene Rekenkamer de gesignaleerde tekortkoming in het M&O-beleid
als een onvolkomenheid in de bedrijfsvoering.De Algemene Rekenkamer beveelt aan om een nader controlebeleid uit te
werken teneinde de rechtmatigheid van de betaalde subsidies vast te kunnen
stellen.4.3.7 ICT-aspecten van de bedrijfsvoeringInleidingDe Algemene Rekenkamer constateerde in het Rapport bij het Jaarverslag
2002 een onvolkomenheid bij de ICT-aspecten van de bedrijfsvoering van het
Ministerie van VROM. Er deden zich tekortkomingen voor in het autorisatie-
en wijzigingenbeheer, de informatiebeveiliging en bij de implementatie van
de Wet Bescherming Persoonsgegevens (Wbp). ICT diende bovendien meer als een
integraal onderdeel van de bedrijfsvoering te worden beschouwd. De minister
onderschreef deze aanbeveling en kondigde maatregelen aan om de belangrijkste
tekortkomingen weg te nemen. De Algemene Rekenkamer onderzocht of de in het
Rapport bij het Jaarverslag 2002 geconstateerde onvolkomenheid in 2003 is
weggenomen.Autorisatie- en wijzigingenbeheerEen adequaat autorisatie- en wijzigingenbeheer is onder andere nodig om
ongeoorloofde bewerkingen van informatie te voorkomen en er voor te zorgen
dat systemen tijdig worden aangepast aan gewijzigde procedures. In reactie
op het Rapport bij het Jaarverslag 2002 gaf de minister aan dat het autorisatiebeheer
en het beheer van systeemwijzigingen zou verbet ren als de nieuwe ICT-infrastructuur
werd ingevoerd. Het ministerie zal deze nieuwe ICT-infrastructuur
medio 2004 invoeren. De tijdens het Rapport bij het Jaarverslag 2002 geconstateerde
tekortkoming is daarom ultimo 2003 nog niet weggewerkt.InformatiebeveiligingInformatiebeveiliging is nodig om de betrouwbaarheid van informatiesystemen
te waarborgen. Daarnaast moeten informatiesystemen beschikbaar zijn voor de
continuïteit van de bedrijfsvoering. Het Voorschrift Informatiebeveiliging
Rijksdienst (VIR) geeft hier richtlijnen voor. De minister stelde in reactie
op het Rapport bij het Jaarverslag 2002 dat met de invoering van de «baseline
informatiebeveiliging VROM» aan het VIR voldaan zou worden en dat de
informatiebeveiliging beter ingebed zou worden in de bedrijfsvoering. In 2003
is het Ministerie van VROM begonnen met de implementatie van de maatregelen
uit de baseline. In het najaar heeft de VROM-beheerraad met het oog op de
ZEUS-operatie besloten om af te zien van het volledig invoeren van de maatregelen
uit de baseline tot de nieuwe organisatie een feit is. De ZEUS-operatie beïnvloedde
tevens de realisatie van de inbedding van de informatiebeveiliging in de bedrijfsvoering.
Die was daardoor eind 2003 nog niet bij alle departementsonderdelen gereed.
Het Ministerie van VROM voldeed eind 2003 nog niet aan het VIR en de tekortkoming
is niet weggenomen.Wet Bescherming Persoonsgegevens (Wbp)Sinds 1 september 2002 moet het Ministerie van VROM aan de vereisten
van de Wbp voldoen. Eind 2003 voldeed Ministerie van VROM nog niet volledig
aan de Wbp-verplichtingen. In 2003 heeft het departement overigens wel vorderingen
gemaakt bij de implementatie van de Wbp. Evenals bij de informatiebeveiliging
is de voortgang van de werkzaamheden op het terrein van de Wbp echter negatief
beïnvloed door de ZEUS-operatie. De Algemene Rekenkamer concludeert daarom
dat er nog sprake is van een tekortkoming.ConclusieHet Ministerie van VROM heeft in 2003 vorderingen gemaakt bij het wegnemen
van de onvolkomenheid, maar is hier in 2003 nog niet volledig in geslaagd.
Veel verbetermaatregelen zullen worden doorgevoerd tijdens en na de komende
ZEUS-operatie. Er blijft daarom nog sprake van een onvolkomenheid in de ICT-aspecten
van de bedrijfsvoering.De Algemene Rekenkamer begrijpt de keuze om de nieuwe organisatiestructuur
af te wachten voor het doorvoeren van verbetermaatregelen, maar verwacht dan
wel dat het ministerie in 2004 de onvolkomenheid (goeddeels) heeft weggewerkt.4.3.8 Financieel beheer RijksgebouwendienstInleidingDe Rijksgebouwendienst is het grootste onroerendgoed-bedrijf in Nederland.
De organisatie schaft gebouwen aan, ontwikkelt zelf nieuwe huisvesting, verhuurt
en beheert deze en stoot gebouwen af.De jaarrekening van de Rijksgebouwendienst, opgenomen in een aparte agentschapsverantwoording
naast die van het ministerie, geeft een totaal aan baten te zien van € 1,4
miljard en bijna € 1,4 miljard aan lasten. De Rijksgebouwendienst
beheert voor circa € 4,3 miljard aan grond en gebouwen.Wat betreft het financieel beheer van de Rijksgebouwendienst oordeelde
de Algemene Rekenkamer vorig jaar dat er nog sprake was van een onvolkomenheid.
Er deden zich in 2002 nog tekortkomingen voor bij de automatisering,
de managementinformatie, de kwaliteit van de administratie en de administratieve
organisatie. In het Rapport bij het Jaarverslag 2003 heeft de Algemene Rekenkamer
het wegwerken van de onvolkomenheid onderzocht.AutomatiseringInformatiebeveiliging is zeer belangrijk voor het waarborgen van de betrouwbaarheid
van de informatiesystemen. Daarnaast moeten de informatiesystemen beschikbaar
blijven om de continuïteit van de bedrijfsvoering zeker te stellen. Daarom
is het noodzakelijk de regelingen op het gebied van de informatiebeveiliging
te implementeren.De Rijksgebouwendienst heeft de aandachtspunten voor de automatisering
uit 2002 gestructureerd aangepakt. De Rijksgebouwendienst heeft een in 2003
af te ronden korte-termijnplan gemaakt en een in 2004 af te ronden lange-termijnplan.
In 2003 is ongeveer driekwart van de geplande acties voor de korte termijn
afgerond. De Rijksgebouwendienst voorziet de definitieve afronding van de
werkzaamheden in 2004. De Rijksgebouwendienst voldeed eind 2003 nog niet geheel
aan het VIR en de VROM-baseline informatiebeveiliging. Vooral het uitvoeren
van de voorgenomen Afhankelijkheids- en Kwetsbaarheidsanalyses (A&K-analyses)
is nog een belangrijk aandachtspunt uit het lange-termijnplan.Bij het functioneel beheer bestaan geen belangrijke tekortkomingen meer.
De verbetering van het technisch beheer zal in 2004 geheel moeten worden afgerond.
Het autorisatie- en wijzigingenbeheer is op orde.De Algemene Rekenkamer is van mening dat in 2003 verbeteringen zijn gerealiseerd
op het gebied van de automatisering, maar dat er nog tekortkomingen bestaan.De accountantsdienst signaleerde in 2003 positieve ontwikkelingen in het
financieel beheer van de Rijksgebouwendienst. Deze betroffen onder meer werkzaamheden
om het belangrijkste geautomatiseerde systeem geschikt te maken voor de werkprocessen
na de reorganisatie. Zij achtte de uitvoering van het korte- en het lange-termijnplan
informatiebeveiliging in brede zin nog een aandachtspunt ter verdere verbetering
van de kwaliteit van het financieel beheer.ManagementinformatieVoor een beheerst verantwoordings- en sturingsproces vindt de Algemene
Rekenkamer het van belang dat de administratie zodanig op orde is dat tussentijdse
financiële verantwoordingsinformatie actueel en betrouwbaar is. De kwaliteit
van de administratie en de beheersing van het administratieve proces binnen
de Rijksgebouwendienst zijn in 2003 verder verbeterd, maar de directies leven
de administratieve organisatie rond de gegevens van het primaire proces nog
niet volledig na. De Rijksgebouwendienst heeft zich voorgenomen de acties
om de naleving van de administratieve organisatie te waarborgen in 2004 af
te ronden.Verder heeft de Rijksgebouwendienst vorderingen gemaakt op het gebied
van de vervolmaking van de opzet van de managementinformatie. De acties ter
afronding lopen nog in 2004 door.De Algemene Rekenkamer is van oordeel dat de aanlevering van gegevens
vanuit het primaire proces nog dient te verbeteren om de tekortkomingen in
de kwaliteit van de administratie weg te nemen. Ook dient de Rijksgebouwendienst,
zoals voorgenomen, de opzet van de managementinformatie in 2004 gereed te
hebben.De accountantsdienst constateert in haar rapport bij de jaarrekening 2003
van de Rijksgebouwendienst dat de kwaliteit van het financieel beheer bij
de Rijksgebouwendienst gedurende het eerste halfjaar 2003 onder druk heeft
gestaan door de per 1 januari 2003 doorgevoerde organisatieverandering
(«de kanteling»). De door de Rijksgebouwendienst zelf geconstateerde
tekortkomingen hebben tussentijds geleid tot verdere verbeteringen in structuren,
processen en procedures. De accountantsdienst acht voor 2004 meer aansturing
en naleving van afspraken nodig voor het tussentijds adequaat afleggen van
verantwoording over zowel financiële als niet-financiële informatie
door de directies van de Rijksgebouwendienst. De accountantsdienst signaleert
het probleem dat bij belangrijke posten van de jaarrekening de definitieve
standen en de onderbouwing pas op een laat moment bekend waren. Hierdoor heeft
het controle- en verantwoordingsproces onder druk gestaan.Verder constateert de accountantsdienst dat de mutaties in de materiële
vaste activa niet tijdig in de vastgoedadministratie van de Rijksgebouwendienst
zijn verwerkt. Tevens merkt de accountantsdienst op dat de voor 2003 geplande
omvang van onderhoudsinspecties niet geheel is gerealiseerd.De accountantsdienst acht de aanzet om te komen tot gestructureerde managementinformatie
en de acties om de beschrijvingen van de administratieve procedures verder
te completeren positieve ontwikkelingen in het financieel beheer.Administratieve organisatieEen goede beschrijving van de administratieve organisatie is van belang
om de werkprocessen in beeld te brengen en deze gestructureerd en conform
de bedoelingen van het management uit te laten voeren.De Rijksgebouwendienst heeft eind 2003 de beschrijving van het laatste
nog niet beschreven proces afgerond.De Algemene Rekenkamer is van oordeel dat de beschrijving van de administratieve
organisatie bij de Rijksgebouwendienst hiermee voldoende is.ConclusieIn 2003 is het financieel beheer van de Rijksgebouwendienst verder verbeterd.Op de drie door de Algemene Rekenkamer onderzochte terreinen heeft de
Rijksgebouwendienst belangrijke vorderingen gemaakt om de bestaande problemen
op te lossen. De accountantsdienst signaleert, naast aandachtspunten om het
financieel beheer verder te verbeteren, positieve ontwikkelingen bij de automatisering,
managementinformatie en de beschrijving van de administratieve procedures.De Algemene Rekenkamer is van mening dat er nog sprake is van een onvolkomenheid
in het financieel beheer van de Rijksgebouwendienst. Het gaat om tekortkomingen
in kritieke processen die al enige jaren bestaan. Vooral de informatiebeveiliging
en de tijdige en kwalitatief toereikende aanlevering van gegevens vanuit het
primaire proces blijven aandachtspunten. De Rijksgebouwendienst heeft in 2003
de plannen om alle knelpunten weg te nemen niet kunnen afronden. De Rijksgebouwendienst
zal met de uitvoering van de plannen in 2004 op de ingeslagen weg door
moeten gaan om de voorgenomen acties hun vruchten te laten afwerpen.4.4 Bevindingen overige bedrijfsvoering4.4.1 Weerbaarheid Rijksgebouwendienst tegen integriteitsschendingenInleidingDe afgelopen jaren staat het onderwerp integriteit volop in de belangstelling.
Met de uitkomsten van de parlementaire enquête naar de bouwnijverheid
is het belang van een integere – onkreukbare – overheid onderstreept.
Integriteit vormt de basis voor het vertrouwen van de burger in de overheid.
De overheid moet daarom integer zijn en blijven.De Rijksgebouwendienst is de afgelopen jaren geconfronteerd met enkele
(vermoedelijke) schendingen van de integriteit. In 2003 is een voormalige
medewerker van de Rijksgebouwendienst vanwege fraude veroordeeld. Tegen enkele
andere medewerkers loopt momenteel een onderzoek door het Openbaar Ministerie.De Algemene Rekenkamer heeft tussen februari en maart 2004 een onderzoek
uitgevoerd naar het integriteitsbeleid van de Rijksgebouwendienst in 2003.
Onderzocht is hoe de Rijksgebouwendienst zicht trachtte te krijgen op de integriteitsrisico's
die zij loopt. Daarnaast richtte het onderzoek zich op de getroffen maatregelen
binnen de organisatie en de activiteiten ter bevordering van een cultuur,
waarin integriteit centraal staat.Integriteitsschendingen zijn nooit volledig uit te sluiten. Echter: de
risico's zijn met het uitdragen van normen en waarden en het stellen van regels
wel binnen zekere grenzen te brengen. Van maatregelen ter bevordering van
integer gedrag en denken is de werking soms alleen via gericht onderzoek vast
te stellen. Bij schendingen worden grenzen veelal bewust overtreden en tracht
de overtreder dit te maskeren.Uitkomsten onderzoek• Zicht op risico'sNaar aanleiding van de parlementaire enquête bouwnijverheid en de
reeds aangehaalde (vermoedens van) fraude zijn binnen de Rijksgebouwendienst
onderzoeken uitgevoerd en verbetermaatregelen doorgevoerd. Deze maatregelen
richten zich zowel op de eigen organisatie als op risico's met externe partijen.
Voorbeelden van dat laatste zijn het versterken van de voorcalculaties bij
projecten en het ontwikkelen van een systeem voor het uitsluiten van niet-integere
aannemers.Intern zijn in 2003 onder meer alle functies binnen de Rijksgebouwendienst
beoordeeld en geclassificeerd op de aan die functies verbonden integriteitsrisico's.
Momenteel wordt nog gewerkt aan voorstellen voor maatregelen. Tijdens de parlementaire
enquête en met de veroordeling van een voormalige medewerker van de
Rijksgebouwendienst is gebleken dat medewerkers van de Rijksgebouwendienst
in sommige functies over een onwenselijk grote handelingsvrijheid konden beschikken.
De betreffende bevoegdheden zijn sindsdien ingeperkt.De aandacht voor de specifieke integriteitsrisico's binnen de bedrijfsvoering
is volgens de Algemene Rekenkamer tot op heden vooral gericht geweest op zaken
die op ad hoc basis de aandacht kregen. Bijvoorbeeld door de parlementaire
enquête, reorganisaties of door concrete incidenten. De
Rijksgebouwendienst kende tot en met 2003 nog geen echte periodieke beoordelingen
van de processen op integriteitsrisico's. Naar de mening van de Algemene Rekenkamer
zou de Rijksgebouwendienst dit wel moeten doen om zo een meer proactieve invulling
te geven aan het integriteitsbeleid.• Beleid en maatregelenDe Rijksgebouwendienst voldoet in opzet aan de uit het integriteitsbeleid
van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en VROM voortkomende
verplichtingen1. De Rijksgebouwendienst hanteert
de VROM-gedragscode en ambtenaren leggen bij indiensttreding de ambtseed af.
Uitnodigingen van externe relaties mogen pas worden geaccepteerd nadat de
directieraad van de Rijksgebouwendienst deze heeft goedgekeurd. Daarnaast
kent de Rijksgebouwendienst de zogenaamde letter of representation2. In dit kader is sinds 2003 voorgeschreven dat aan alle
medewerkers van de Rijksgebouwendienst gevraagd wordt of zij weet hebben van«onregelmatigheden
aangaande directie- of personeelsleden van de Rijksgebouwendienst».
Medewerkers zijn verplicht deze te melden.Aan het versterken van het integriteitsbesef bij medewerkers wordt door
de Rijksgebouwendienst veel waarde gehecht. Op verschillende manieren is in
2003 gewezen op het belang van integer handelen. Behalve de hiervoor reeds
aangehaalde maatregelen is integriteit een voorgeschreven onderdeel van de
functioneringsgesprekken en is in 2003 tijdens cursussen en in interne publicaties
het belang van integer gedrag binnen de Rijksgebouwendienst uitgedragen.In 2003 zijn binnen de Rijksgebouwendienst overigens slechts met circa
60 procent van de medewerkers geregistreerde functioneringsgesprekken gevoerd.
Naar de mening van de Algemene Rekenkamer dient de Rijksgebouwendienst daarom
alert te zijn op de daadwerkelijke toepassing van de uitgevaardigde maatregelen.Het treffen van integriteitswaarborgen in de sfeer van de administratieve
organisatie van de primaire processen van de Rijksgebouwendienst staat verder
niet op zichzelf, maar is verweven met de reguliere bedrijfsvoering. De bedrijfsvoering
dient vanuit integriteitsoptiek op orde te zijn. In 2003 was er bij het financieel
beheer nog sprake van tekortkomingen. Paragraaf 4.3.8 van dit rapport
gaat hier uitvoerig op in. Het wegwerken van deze tekortkomingen is ook voor
een adequate borging van de integriteit van groot belang.ConclusieDe Algemene Rekenkamer concludeert dat de Rijksgebouwendienst de in dit
onderzoek betrokken aspecten van het integriteitsbeleid in 2003 overwegend
goed heeft ingevuld. Op grond van haar bevindingen ziet de Algemene Rekenkamer
echter nog wel mogelijkheden om dit beleid te versterken en meer toe te spitsen
op specifieke risico's. De Rijksgebouwendienst dient alert te zijn en te blijven
op de juiste toepassing van de uitgevaardigde maatregelen. Tekortkomingen
in het financieel beheer dienen te worden weggewerkt om integriteitsrisico's
terug te dringen. Bovendien zou de Rijksgebouwendienst periodiek de bedrijfsvoeringsprocessen
op integriteitsrisico's kunnen gaan beoordelen, ook zonder dat daar een specifieke
aanleiding voor is.4.4.2 Vooruitblik op afrekening voorschotten voor bodemsanering
en stedelijke vernieuwing in 2005Op grond van de Wet stedelijke vernieuwing (WSV) en de Regeling financiële
bepalingen bodemsanering 2002 (RFB) verstrekt het Ministerie van VROM aan
gemeenten en provincies voorschotten voor respectievelijk stedelijke vernieuwing
en bodemsanering. De voorschotten zijn toegekend op basis van programma's
waarin de gemeenten en provincies hun ambities (in termen van meetbare prestaties)
op het terrein van stedelijke vernieuwing en bodemsanering hebben vastgelegd.
De voorschotten voor stedelijke vernieuwing beslaan voor de periode 2000–2004
een bedrag van € 2,1 miljard. De voorschotten voor bodemsanering
beslaan voor de periode 2002–2004 een bedrag van € 333 miljoen.
De voorschotten voor stedelijke vernieuwing zijn in het jaarverslag verantwoord
op beleidsartikel 4 «Fysieke Stedelijke Vernieuwing». De voorschotten
voor bodemsanering zijn in het jaarverslag verantwoord op beleidsartikel 7
«Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal niveau».De minister van VROM is systeemverantwoordelijk voor bodemsanering en
stedelijke vernieuwing. De minister heeft daarbij vooral een voorwaardenscheppende
verantwoordelijkheid. Het beleid voor bodem en stedelijke vernieuwing wordt
uitgevoerd door de provincies en gemeenten. Voor de uitvoering van dit beleid
heeft de minister voorschotten verstrekt die in 2005 zullen worden afgerekend.
De Algemene Rekenkamer is van mening dat de minister binnen haar verantwoordelijkheid
moet nagaan of provincies en gemeenten de voorwaarden hebben nageleefd waaronder
de voorschotten zijn verstrekt.In 2005 zal de minister de voorschotten afrekenen. Op grond van de WSV
en RFB beoordeelt de minister hierbij of (a) de voorschotten zijn besteed
aan respectievelijk stedelijke vernieuwing en bodemsanering en (b) of de prestaties
uit de programma's in voldoende mate zijn gerealiseerd. Uitgaande van de WSV
en RFB baseert de minister zich hierbij op een bestedingsverantwoording met
accountantsverklaring en een beleidsverantwoording waarmee verantwoording
wordt afgelegd over de gerealiseerde prestaties. De WSV en RFB voorzien niet
in een controle van de beleidsverantwoording door een onafhankelijke derde.De Algemene Rekenkamer beschouwt het ontbreken van een controle van de
beleidsverantwoording door een onafhankelijke derde, bijvoorbeeld een gemeentelijke
of provinciale accountant, als een tekortkoming in het controlebeleid, omdat
dit als risico met zich meebrengt dat de minister zich bij de afrekening baseert
op een beleidsverantwoording waarvan de betrouwbaarheid niet is geborgd. Indien
de minister in 2005 overgaat tot het afrekenen van voorschotten zonder borging
van de betrouwbaarheid van de beleidsverantwoording, dan leidt dit tot een
onzekerheid over de rechtmatigheid van de afrekening.In het Rapport bij het Jaarverslag 2002 en het rapport Rijksbeleid stedelijke vernieuwing van 18 september 2003 is
reeds aandacht gevraagd voor de borging van de betrouwbaarheid van de beleidsverantwoording.
In reactie op het rapport Rijksbeleid stedelijke vernieuwing en Kamervragen naar aanleiding van dit rapport beaamt de minister
dat het Rijk moet borgen dat de beleidsverantwoording juist is. Gelet op de
risico's voor de rechtmatigheid, beveelt de Algemene Rekenkamer nogmaals aan
om de betrouwbaarheid van de beleidsverantwoordingen te borgen.4.4.3 Financieel beheer directoraat-generaal RuimteFinanciële functieHet DG Ruimte heeft in 2003 circa € 55 miljoen uitgegeven, verdeeld
over de beleidsartikelen 6 «versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke
gebieden», 8 «versterken ruimtelijke kwaliteit landelijke gebieden»
en 9 «versterken ruimtelijke kwaliteit in Europees verband».De Algemene Rekenkamer signaleert nog verbeterpunten in de financiële
functie van het DG Ruimte.In 2003 heeft het DG Ruimte de voorgenomen maatregelen uitgevoerd om de
werking van de financiële functie te verbeteren. Het DG Ruimte blijft
echter nog kampen met een bezetting die in kwalitatief opzicht nog niet voldoende
is. Dit blijkt onder andere uit het feit dat de accountantsdienst veel ondersteuning
moet bieden om de begrotingsuitvoering ordelijk te laten verlopen. De verificatie-
en de IC-functie hebben niet voldoende kunnen waarborgen dat fouten werden
ondervangen of tijdig werden gecorrigeerd.De communicatie tussen beleidsafdelingen en financiële afdelingen
blijft eveneens een aandachtspunt. Dit vindt deels zijn oorzaak in het feit
dat er binnen de beleidsdirectie nog onvoldoende bekendheid is met de formele
procedures rond bepaalde financiële zaken, zoals voor het Fonds Economische
Structuurversterking (FES). Het DG Ruimte heeft enkele belangrijke voorwaarden
voor declaratie van uitgaven voor het Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit
(BIRK) bij het FES niet nageleefd. Hierdoor heeft het Ministerie van Economische
Zaken als beheerder van het FES geen begrotingsgelden laten overhevelen naar
het Ministerie van VROM.De Algemene Rekenkamer concludeert dat bij de financiële functie
van het DG Ruimte nog verbeterpunten bestaan. De kwaliteit van de personele
bezetting is nog niet op het vereiste niveau en de versterking van de communicatie
met de beleidsafdelingen blijft aandacht vragen.Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)De subsidies in het kader van het BIRK zijn ondergebracht in beleidsartikel
6, Verbeteren ruimtelijke kwaliteit stedelijke gebieden. Voor de periode 2001–2010
is voor BIRK-projecten circa € 419 miljoen gereserveerd in het Fonds
Economische Structuurversterking (FES).Vóór de totstandkoming van het BIRK heeft het ministerie
toezeggingen voor rijksbijdragen op het gebied van de ruimtelijke ontwikkeling
gedaan. Deze zogenoemde oude projecten zijn ondergebracht in het BIRK. Voor
deze oude projecten had het DG Ruimte geen prestatie-indicatoren beschikbaar,
maar zijn in 2003 uitvoerings- en verantwoordingsafspraken met de subsidie-aanvragers
vastgelegd. Voorbeelden van deze projecten zijn bijdragen van het Ministerie
van VROM aan landschapsinrichting van de Bommelerwaard en de Renkumse beek.In het formuleren van prestatie-indicatoren voor de toekenning van BIRK-subsidies
heeft het DG Ruimte in 2003 goede resultaten behaald. Voor de uitvoering van
nieuwe projecten moet het DG Ruimte nog prestatie-indicatoren per project
opstellen om de realisatie van de afspraken te kunnen volgen. Voorbeelden
van nieuwe projecten zijn herinrichting van het landschap voor de Nieuwe Hollandse
Waterlinie en de Hoeksche Waard.De vaststelling van het subsidiebedrag in relatie tot de ruimtelijke kwaliteit
moet nog nader worden uitgewerkt, zodanig dat het risico wordt weggenomen
dat de subsidie wordt besteed aan een doel waarvoor de middelen van beleidsartikel
6 niet zijn bestemd.De Algemene Rekenkamer concludeert dat bij het BIRK nog belangrijke aandachtspunten
bestaan. Het DG Ruimte moet in sommige gevallen nog projectspecifieke prestatie-indicatoren
opstellen en de besteding van de subsidie aan het doel waarvoor die is verstrekt,
is nog niet geheel gewaarborgd. De Algemene Rekenkamer beveelt aan het financieel
beheer van het DG Ruimte verder te verbeteren en de uitvoering van de regeling
verder «VBTB-proof» te maken.4.4.4 VROM-InspectieDe financiële functie van de VROM-Inspectie heeft betrekking op beleidsartikel
13, Handhaving. Het financieel belang van dit artikel bedroeg in 2003 € 78,8
miljoen.Binnen de financiële functie bestonden in 2003 een aantal tekortkomingen.
De verificatie van met name de verplichtingen door het Bedrijfsbureau Centraal
(BBC) vindt niet toereikend plaats. Hierdoor doen zich problemen voor bij
het naleven van de offerteprocedure en het aangaan van informele opdrachten.
Oorzaken zijn de organisatorische zelfstandige verantwoordelijkheid van de
directies ten opzichte van de positie van het BBC en de beperkte personele
capaciteit bij het BBC.Gedurende het jaar hebben correcties in de administratie moeten plaatsvinden.
Inmiddels zijn maatregelen genomen ten behoeve van de verbetering van de financiële
functie van de VROM-Inspectie door de interne procedure voor de opdrachtverlening
aan te scherpen en de verificatiefunctie te verbeteren.Gezien de geringe omvang van de fouten is de Algemene Rekenkamer van mening
dat het financieel beheer vooralsnog geringe tekortkomingen vertoont. De Algemene
Rekenkamer acht het van belang dat de minister van VROM de ontwikkeling van
het financieel beheer van de VROM-Inspectie kritisch blijft volgen.4.5 Ontwikkelingen bedrijfsvoeringHet financieel beheer bij het Ministerie van VROM is verbeterd ten opzichte
van 2002. Met het verbeterplan Tijdig wegwerken knelpunten
financieel beheer en de specifieke verbeterplannen voor huursubsidie
en bodemsanering zijn resultaten geboekt. De ernstige onvolkomenheden zijn
weggenomen.De ernstige onvolkomenheid bij het Clean Development Mechanism is opgelost
omdat medio 2003 een toereikende administratieve organisatie voor het afsluiten
van contracten is vastgesteld. Bij de twee contracten die daarna zijn afgesloten
is volgens deze administratieve organisatie gehandeld.De twee andere ernstige onvolkomenheden (huursubsidie en bodemsanering)
zijn teruggebracht tot het niveau van onvolkomenheden. Enkele onvolkomenheden
blijken hardnekkig.In 2003 zijn er nieuwe onvolkomenheden geconstateerd bij de Energiepremieregeling
en het Innovatieprogramma Stedelijke Vernieuwing. Zowel in 2002 als in 2003
hadden de nieuwe onvolkomenheden betrekking op de uitvoering van nieuwe of
gewijzigde wet- en regelgeving. Volgens de Algemene Rekenkamer moet het Ministerie
van VROM in het vervolg meer aandacht schenken aan de borging van het financieel
beheer bij nieuwe of aangepaste wet- en regelgeving.5. REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMERDe minister van VROM heeft op 28 april 2004 op het onderzoek van
de Algemene Rekenkamer gereageerd. Hieronder volgt een samenvatting van haar
reactie. De volledige reactie is te vinden op de website van de Algemene Rekenkamer
www.rekenkamer.nl.5.1 AlgemeenDe minister geeft aan dat zij verheugd is te constateren dat de Algemene
Rekenkamer tot de conclusie komt dat het financieel beheer in 2003 beter was
dan in 2002. De minister constateert dat de VROM-brede aandacht voor een goed
financieel beheer blijkbaar zijn vruchten afwerpt. De minister zal in 2004
het VROM-brede verbeterplan financieel beheer continueren. Zij geeft verder
aan dat de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer en de Audit Actielijst
in het VROM-brede verbeterplan 2004 een plek krijgen. De minister geeft ook
aan dat zij de suggestie van de Algemene Rekenkamer om meer aandacht te schenken
aan de borging van het financieel beheer bij nieuwe of aangepaste wet- en
regelgeving zal laten agenderen in het Audit Committee van VROM.5.2 Bezwaaronderzoek Directoraat-Generaal MilieuDe Algemene Rekenkamer heeft besloten om in 2004 een vervolgbezwaaronderzoek
uit te voeren. Het ministerie zal hierbij in 2004 opnieuw het voortouw nemen.
Het verbeterplan en de implementatie van de verbetermaatregelen vormen dan
het onderwerp van onderzoek. In haar reactie hierop geeft de minister aan
dat zij dit vervolgbezwaaronderzoek met vertrouwen tegemoet ziet.Nawoord Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer verwacht dat het vervolgbezwaaronderzoek –
nu de onderscheiden partijen in hun rol gegroeid zijn – met voortvarendheid
zal worden uigevoerd.5.3 Naleving Europese aanbestedingsregelsDe minister zegt toe in 2004 te gaan werken aan de daadwerkelijke toepassing
van de aanvullende maatregelen voor de naleving van de Europese aanbestedingsregels.
Wel vraagt zij zich af op grond van welke normatiek de Algemene Rekenkamer
tot de conclusie kwam dat er nog een onvolkomenheid bestaat bij de Europese
aanbesteding. De aangetroffen financiële fouten overschrijden namelijk
de tolerantiegrenzen van de Algemene Rekenkamer niet.Nawoord Algemene RekenkamerHet oordeel onvolkomenheid kent ook kwalitatieve aspecten. Bij de Europese
aanbesteding is het oordeel met name gebaseerd op het al enige jaren voorkomen
van fouten in de naleving van procedures, die zich voordoen op meerdere plaatsen
binnen het ministerie waar Europees aanbesteed dient te worden. De naleving
van procedures dient te verbeteren, om te voorkomen dat zich fouten voor zullen
doen die wel de tolerantiegrenzen overschrijden.5.4 Verstrekking huursubsidieOver de conclusie inzake de bedrijfsvoering rond de verstrekking van huursubsidie
merkt de minister in haar reactie op dat zij de conclusie van de Algemene
Rekenkamer dat sprake is van een onvolkomenheid niet vindt aansluiten bij
de constatering dat de bedrijfsvoering en het M&O-beleid op een aanvaardbaar
niveau zijn gekomen.De minister geeft aan dat zij gevolg zal geven aan de aanbevelingen van
de Algemene Rekenkamer ter versterking van de gegevensuitwisseling met de
Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) en ter verbetering van het toezicht
op het uitbestede deel van het behandelproces. Wat betreft de gegevensuitwisseling
met de GBA geeft zij aan dat het gaat om een controletechnische oplossing.
Over het toezicht op het uitbestede deel van het behandelproces merkt zij
op dat het in 2003 opgestelde kwaliteitshandboek, waarin de normen voor en
de controles bij de verwerkingsorganisaties zijn beschreven, verder zal worden
geoptimaliseerd en geïmplementeerd.Nawoord Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer is van mening dat de geconstateerde (resterende)
tekortkomingen rechtvaardigen om van een onvolkomenheid te spreken. Overigens
wordt met instemming kennisgenomen van de gegevensuitwisseling en het toezicht
op het uitbestede deel van het behandelproces.5.5 InnovatieProgramma Stedelijke Vernieuwing (IPSV)Wat betreft het IPSV geeft de minister aan 27 verbetermaatregelen door
te voeren, waaronder het schrappen van het verplichte uitvoeringsconvenant
uit de regeling. Door middel van nadere explicitering van de te leveren prestaties
wil de minister voldoende materiële zekerheid verkrijgen over de te leveren
prestaties. Verder zal de minister de planning en de checks en balances binnen
het directoraat-generaal Wonen structureel verbeteren, gericht op een betere
interne controle van de beschikkingen voor het IPSV.5.6 M&O-beleid energiepremieregelingIn reactie op de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer om controlebeleid
uit te werken om de rechtmatigheid van de betaalde energiepremies te kunnen
vaststellen, meldt de minister dat accountantscontrole van de eindafrekeningen
wordt voorbereid. Deze afrekeningen worden in juni 2004 bij het Ministerie
van VROM ingediend. Ook meldt de minister in haar reactie dat uit overleg
met (de koepel) van energiebedrijven niet is gebleken dat de energiebedrijven
zich gaan verzetten tegen een accountantsverklaring die ook betrekking heeft
op de rechtmatigheid van de subsidietoekenningen. De minister
verwacht zeer binnenkort het concept-accountantsprotocol definitief te kunnen
maken.Nawoord Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer waardeert het positief dat de minister zich inzet
om controlebeleid uit te werken om de rechtmatigheid van de uitbetaalde energiepremies
te kunnen vaststellen.5.7 ICT-aspecten bedrijfsvoeringDe minister verwacht dat het autorisatie- en wijzigingsbeheer in 2004
door de implementatie van de nieuwe ICT-infrastructuur zal verbeteren. De
herinrichting van de ICT-beheerorganisatie in het kader van ZEUS (een grote
reorganisatie binnen het departement) zal hier in 2004 ook aan bijdragen.
Deze ZEUS-operatie heeft ook gevolgen voor de nog te implementeren maatregelen
uit de informatiebeveiliging en de bescherming persoonsgegevens. Uit praktische
en efficiency-overwegingen is met het oog op ZEUS een aantal maatregelen uitgesteld.
In 2004 zal het Ministerie van VROM hiervoor eerst de administratieve organisatie
herschrijven om vervolgens op basis daarvan in 2005 de resterende maatregelen
door te voeren. Het Ministerie van VROM voert momenteel nader onderzoek uit
naar onder meer aspecten van informatiebeveiliging en bescherming van persoonsgegevens.
Tenslotte is de minister voornemens om het Ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties te vragen naar de evaluatie van het Voorschrift Informatiebeveiliging
Rijksdienst, omdat zo schrijft de minister: «de normen die voortvloeien
uit dit dossier wellicht te omvangrijk en mede daardoor te weinig toe te snijden
zijn op de specifieke bedrijfsrisico's van VROM.»Nawoord Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer heeft waardering voor de stap van de minister van
VROM om bij haar collega van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties te
vragen naar de evaluatie van het VIR en zodoende het voorschrift dat al weer
bijna tien jaar bestaat eens op zijn merites te beschouwen. De Algemene Rekenkamer
vraagt verder aandacht voor het voorgenomen tijdpad waardoor het Ministerie
van VROM tot in 2005 bezig zal zijn met het treffen van maatregelen. Versnelling
van deze aanpak is naar de mening van de Algemene Rekenkamer mogelijk en gewenst.5.8 Financieel beheer RijksgebouwendienstWat betreft het financieel beheer van de Rijksgebouwendienst geeft de
minister aan dat zij het eens is met de bevindingen en aanbevelingen van de
Algemene Rekenkamer. De minister kondigt aan dat ook in 2004 verbeterslagen
worden gerealiseerd in de informatiebeveiliging en in de tijdige en kwalitatief
toereikende aanlevering van gegevens door de primaire processen.5.9 Weerbaarheid Rijksgebouwendienst tegen integriteitsschendingenDe minister van VROM is het eens met de bevindingen en aanbevelingen van
de Algemene Rekenkamer op het gebied van de weerbaarheid van de Rijksgebouwendienst
tegen integriteitsschendingen. De Rijksgebouwendienst zal de beheersing van
de integriteitsaspecten van de bedrijfsvoering verbeteren. De minister geeft
verder aan dat zij voornemens is meer doelmatigheid na te streven bij de door
de Rijksgebouwendienst gehanteerde aanpak van het integriteitsvraagstuk.
Zonder afbreuk te willen doen aan het doel waartoe het beleid wordt gevoerd,
is de minister de mening toegedaan dat momenteel de inzet van mensen en middelen
te groot is.5.10 Afrekenen voorschotten stedelijke vernieuwing en
bodemsanering (art. 4 en 7)5.10.1 Afrekenen voorschotten stedelijke vernieuwing (art.
4)In haar reactie op het door de Algemene Rekenkamer gesignaleerde risico
voor de rechtmatigheid van de afrekening in 2005 van de voorschotten voor
stedelijke vernieuwing, vraagt de minister om duidelijkheid over het standpunt
van de Algemene Rekenkamer dat het ontbreken van een controle van de beleidsverantwoording
door een onafhankelijke derde leidt tot een tekortkoming in het controlebeleid.
Hierbij verwijst de minister naar de DOREAC-doorlichting, gericht op het terugdringen
van onnodige accountantsverklaringen, en stelt de minister dat haar geen regels
bekend zijn op grond waarvan sprake moet zijn van controle door een onafhankelijke
derde.In haar reactie kondigt de minister verschillende maatregelen aan om de
betrouwbaarheid van de beleidsverantwoording te borgen. In dit kader noemt
zij:• De beoordeling van de betrouwbaarheid van de beleidsverantwoording
zal gedetailleerd voor de verschillende prestatievelden worden vastgelegd
in een administratieve organisatie. Daarbij wordt rekening gehouden met de
kennis en deskundigheid van VROM, eventueel voorzover nodig aangevuld met
externe expertise.• De werking van de AO zal in een vroegtijdig stadium worden gereviewed
door de controller.• De beoordeling van de verantwoordingsverslagen en de besluitvorming
daarover door VROM maken onderdeel uit van de accountantscontrole van de AD/VROM.• De relevante aanbevelingen uit het Rekenkamerrapport stedelijke
vernieuwing (medio 2003) zullen worden betrokken bij de uitwerking van de
AO.Met deze maatregelen verwacht de minister voldoende invulling te geven
aan de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer om maatregelen te treffen
en de resterende onzekerheid tot een aanvaardbaar peil terug te brengen.Nawoord Algemene RekenkamerHet standpunt van de Algemene Rekenkamer is gebaseerd op het uitgangspunt
dat de minister zich bij subsidievaststellingen moet baseren op betrouwbare
en dus gecontroleerde verantwoordingsinformatie. Gelet op het omvangrijke
financieel belang van de onderhavige regeling, is de Algemene Rekenkamer van
mening dat in dit geval niet kan worden gesproken van onnodige controle.In haar reactie noemt de minister verschillende maatregelen ter borging
van de betrouwbaarheid van de beleidsverantwoording. Hiervan heeft de Algemene
Rekenkamer kennisgenomen. De Algemene Rekenkamer zal de rechtmatigheid van
de afrekening in 2005 beoordelen.5.10.2 Afrekenen voorschotten bodemsanering (art. 7)Over het ontbreken van een onafhankelijke controle van de beleidsverantwoordingen ten behoeve van de afrekening van voorschotten voor
bodemsanering in 2005 merkt de minister op dat zij het niet met de Algemene
Rekenkamer eens is dat dit leidt tot een onzekerheid over de rechtmatigheid
van de afrekening. De minister is van mening dat het ministerie zelf goed
in staat is om de beleidsverantwoordingen van een bevoegd gezag te beoordelen,
mede met behulp van onderlinge vergelijkingen. Ook stelt de minister dat de
Algemene Rekenkamer naar haar mening voorbij gaat aan het feit dat de uitvoering
van de bodemsanering mede geborgd wordt door protocollen respectievelijk normbladen
die ontwikkeld zijn door de Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodem,
en het feit dat bij elke bodemsanering een onafhankelijk milieukundig begeleider
is betrokken. Tot slot merkt de minister op dat de bestedingsverantwoordingen
van een accountantsverklaring voorzien dienen te zijn.Nawoord Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer heeft met belangstelling kennisgenomen van de maatregelen
die zijn getroffen om de juistheid van de beleidsverantwoording te borgen.
De Algemene Rekenkamer zal de rechtmatigheid van de afrekening in 2005 beoordelen.5.11 Financieel beheer Directoraat-Generaal Ruimte (artikel
6, 8 en 9)Wat betreft de verbetering van de financiële functie van het directoraat-generaal
Ruimte merkt de minister op dat ook in 2004 zal worden doorgegaan met het
verbeteren van het financieel beheer van het directoraat-generaal. De verwachting
is dat de reorganisatie in het kader van ZEUS hier een belangrijke bijdrage
aan zal leveren. Door het centraliseren van de administratie en het instellen
van een Bureau Directoraat-Generaal verwacht de minister dat de communicatie
tussen beleidsafdelingen en de financiële functie makkelijker zal gaan
verlopen.5.12 Financiële functie VROM-InspectieWat betreft de problemen bij de financiële functie van de VROM-Inspectie
geeft de minister aan dat er inmiddels al maatregelen zijn geïmplementeerd.
De interne procedure voor de opdrachtverlening is aangescherpt, evenals de
verificatiefunctie. Verder geeft de minister aan dat de rechtmatigheid wordt
bevorderd door een gewijzigde taakverdeling binnen het Bedrijfs Bureau Centraal
(BBC) en door controle achteraf op uitgaande opdrachten.5.13 JaarverslagDe minister geeft in haar reactie aan dat zij zich blijft inzetten voor
de implementatie van VBTB. Zij geeft aan dat het rijksbrede tempo daarbij
voor haar leidend is.BIJLAGE 1FOUTEN EN ONZEKERHEDENOverzicht fouten en onzekerheden in de financiële
informatie in het Jaarverslag 2003 van het Ministerie van VROM(bedragen x 1 miljoen euro)OmschrijvingTotaal w.v. Foutenw.v. Onzekerheden Artikel Toelichting in paragraafNr.Omschrijving OmvangVerplichtingen               Subtotaal fouten en onzekerheden buiten de tolerantiegrenzen00     Totaal overige fouten en onzekerheden binnen de tolerantiegrenzen13,213,10,1    Totaal13,2      Totaal verplichtingen = € 2978,2       Foutpercentage ten opzichte van totale verplichtingen
= 0,4%       Onzekerheidspercentage ten opzichte van totale
verplichtingen = 0,003%       OmschrijvingTotaal w.v. Foutenw.v. Onzekerheden Artikel Toelichting in paragraafNr.Omschrijving OmvangUitgaven               Subtotaal fouten en onzekerheden buiten de tolerantiegrenzen26,026,0 4Fysieke Stedelijke Vernieuwing455,14.3.4 Totaal overige fouten en onzekerheden binnen de tolerantiegrenzen1,01,0<0,1    Totaal27,0      Totaal uitgaven = € 3 504       Foutpercentage ten opzichte van totale uitgaven
= 0,7%       Onzekerheidspercentage ten opzichte van totale
uitgaven = 0,01%       OmschrijvingTotaal w.v. Foutenw.v. Onzekerheden Artikel Toelichting in paragraafNr.Omschrijving OmvangOntvangsten               Subtotaal fouten en onzekerheden buiten de tolerantiegrenzen000    Totaal overige fouten en onzekerheden binnen de tolerantiegrenzen< 0,10< 0,1    Totaal       Totaal ontvangsten = € 210,2       Foutpercentage ontvangsten = 0%       Onzekerheidspercentage ontvangsten = <0,001%       OmschrijvingFoutenOnzekerheden*Artikel
 Toelichting
in paragraafNr.Omschrijving OmvangSaldibalans              15,50    Totaal15,50    Gecorrigeerd totaal saldibalans = € 10 299,2      Foutpercentage ten opzichte van gecorrigeerd
totaal saldibalans = 0,02%      Onzekerheidspercentage ten opzichte van gecorrigeerd
totaal saldibalans = 0%      OmschrijvingFoutenOnzekerheden*Artikel Toelichting in paragraafNr.Omschrijving OmvangAfgerekende voorschotten      In totaal is € 1 750,7 miljoen aan openstaande
voorschotten afgerekend. De Algemene Rekenkamer stelt vast dat, rekening houdend
met haar tolerantiegrenzen, deze afrekeningen aan de eisen voldoen.9,8     Totaal9,8     OmschrijvingFoutenOnzekerheden*Artikel Toelichting in paragraafNr.Omschrijving OmvangAgentschappen             Totaal1,12,6 (1,1)    Agentschap Rijksgebouwendienst = € 1 426,7      Foutpercentage ten opzichte van totale baten
agentschap RGD = 0,08%      Onzekerheidspercentage ten opzicht van totale
baten agentschap RGD = 0,2%      OmschrijvingFoutenOnzekerheden*Artikel Toelichting in paragraafNr.Omschrijving OmvangAgentschappen             Totaal0,60,7 (0,3)    Agentschap Rijksgebouwendienst = € 1 364,0      Foutpercentage ten opzichte van totale lasten
agentschap RGD = 0,04%      Onzekerheidspercentage ten opzichte van totale
lasten agentschap RGD = 0,05%      * Het tussen haakjes geplaatste bedrag duidt op onzekerheden over de volledigheid
van de verantwoorde bedragen (dit bedrag is niet meegenomen in de telling)Bovenstaande tabel geeft alle fouten en onzekerheden aan die de Algemene
Rekenkamer heeft geconstateerd én die haar tolerantiegrenzen op artikelniveau
overschrijden. Het betreffen fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid en
in de deugdelijke weergave in het jaarverslag. De tolerantie op artikelniveau
bedraagt voor fouten en onzekerheden bij elkaar opgeteld:– voor artikelen < € 50 miljoen: 10% van het artikelbedrag
(voor de saldibalans: per individuele post);– voor artikelen ≥ € 50 miljoen en < € 0,5
miljard: € 5 miljoen (voor de saldibalans: per individuele post);– voor artikelen ≥ € 0,5 miljard: 1% van het artikelbedrag
(voor de saldibalans: per individuele post).De goedkeuringstolerantie in de totalen bedraagt 1% voor alle fouten en
3% voor alle onzekerheden.Tegen fouten en onzekerheden kan de Algemene Rekenkamer bezwaar maken
op grond van artikel 88 CW 2001.BIJLAGE 2(ERNSTIGE) ONVOLKOMENHEDENOnvolkomenheden in het financieel beheer, het materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties bij het Ministerie van VROM (bedragen
x € 1 miljoen)Omschrijving Jaar van constateringArtikelToelichting in paragraafnromschrijving Omvang (x € 1
miljoen) De naleving van Europese aanbestedingsrichtlijnen is niet in alle
gevallen gewaarborgd, waardoor er sprake is van een onvolkomenheid. 20012 13Betaalbaarheid van het wonen
Handhaving1 860,4 78,84.3.2 4.3.2      Onvolkomenheid in de bedrijfsvoering bij de huursubsidie.20022Betaalbaarheid van het wonen1 860,44.3.3       Onvolkomenheid in de uitbetaling van voorschotten bij het IPSV20034Fysieke stedelijke vernieuwing455,14.3.4       Gelet op de nog te verrichten acties uit het Plan van aanpak bodemsanering
is er nog sprake van een onvolkomenheid bij de verstrekking van subsidies
voor bodemsanering.19987Verbetering
integrale milieukwaliteit op lokaal niveau237,34.3.5       Gezien het financieel belang en de risico's voor de rechtmatigheid
van de subsidieafrekeningen is er door een tekortkoming in het M&O-beleid
een onvolkomenheid in de bedrijfsvoering bij de Energiepremieregeling.20033Duurzame woningen en gebouwen280,74.3.6       Het Ministerie van VROM voldoet niet aan het VIR
en andere aspec- ten van ICT zijn ook nog niet goed geregeld. De onvolkomenheid
bij de ICT wat betreft het VIR, de Wbp en het autorisatie- en wijzigingenbeheer
is nog niet volledig weggenomen.2001Diverse  4.3.7       Er bestaat nog een onvolkomenheid in het financieel beheer van
de Rijksgebouwendienst wat betreft de informatiebeveiliging en de tijdige
en kwalitatief toereikende aanlevering van gegevens vanuit het primaire proces.1999 Jaarverantwoording Agentschap
RijksgebouwendienstBalanstotaal 5 604,5 Totaal lasten
1 363,04.3.8Bovenstaande tabel geeft alle onvolkomenheden weer die de Algemene Rekenkamer
heeft geconstateerd én die haar (kwalitatieve) tolerantiegrenzen overschrijden.
Deze onvolkomenheden merkt de Algemene Rekenkamer aan als «potentiële
bezwaargevallen». De Algemene Rekenkamer kan eventueel bezwaar maken
tegen deze onvolkomenheden op grond van artikel 88 en 89, CW 2001.BIJLAGE 3GEBRUIKTE AFKORTINGENAALAudit ActielijstA&K-analyseAfhankelijkheids-
en kwetsbaarheidsanalyse  BBCBedrijfsbureau Centraal BIRKBudget Investeringen
Ruimtelijke Kwaliteit   CDMClean Development
MechanismCERCertified Emission
Reductions CWComptabiliteitswet  DFEZDirectie Financiële
en Economische Zaken  EPREnergie Premieregeling   FESFonds Economische
Structuurversterking FteFulltime equivalent  GBAGemeentelijke Basisadministratie   ICInterne Controle ICTInformatie- en CommunicatietechnologieIFCInternational Finance
CorporationIPSVInnovatieprogramma
Stedelijke VernieuwingISVInvesteringsbudget
Stedelijke Vernieuwing  LMVDirectie Lokale Milieukwaliteit
en Verkeer  M&OMisbruik en oneigenlijk
gebruik   RFBRegeling Financiële
Bepalingen bodemsanering 2002   VBTBVan Beleidsbegroting
Tot Beleidsverantwoording VIRVoorschrift Informatiebeveiliging
Rijksdienst VROMVolkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer   WbpWet bescherming persoonsgegevens WSVWet Stedelijke Vernieuwing  ZEUSZeer Excellente Uitvoering
Secundaire Processen.BIJLAGE 4VERKLARENDE WOORDENLIJSTHieronder vindt u in alfabetische volgorde een aantal veel voorkomende
belangrijke woorden en begrippen uit het rechtmatigheidsonderzoek van de Algemene
Rekenkamer. Van iedere term wordt de betekenis omschreven. Waar relevant wordt
ook het gebruik van de term in het onderzoek uitgelegd.AccountantsrapportSchriftelijk verslag van een accountant over de bevindingen naar aanleiding
van het onderzoek naar het jaarverslag van een departement dan wel het jaarverslag
van het Rijk.AccountantsverklaringSchriftelijke mededeling van een accountant waarin een oordeel wordt gegeven
over de deugdelijkheid van het departementale jaarverslag. De accountantsverklaring
geeft aan of de gegevens in het jaarverslag betrouwbaar zijn en of het jaarverslag
is opgesteld overeenkomstig de voorschriften, en bevat daarnaast ook een expliciete
uitspraak over de rechtmatigheid.Administratieve systemenSystemen waarin de uitkomsten van de uitvoeringssystemen aan de hand van
boekingsdocumenten worden vastgelegd en worden verwerkt tot deugdelijke informatie
over het beheer.AgentschapZie baten-lastendienst.Artikelgewijze oordeelsvormingWijze waarop het oordeel van de Algemene Rekenkamer over begrotingsartikelen
tot stand komt. Om het budgetrecht van de Staten-Generaal voor de afzonderlijke
begrotingsartikelen tot zijn recht te laten komen, hanteert de Algemene Rekenkamer
kwantitatieve tolerantiegrenzen op het niveau van begrotingsartikelen.Baseline financieel beheer en materieelbeheerDe algemene normen en de daaruit afgeleide criteria voor het financieel
beheer en het materieelbeheer van departementen. De baseline is door het Ministerie
van Financiën op 13 juni 2001 aan alle directeuren van de departementale
accountantsdiensten en van de directies Financieel-Economische Zaken toegezonden
met het verzoek deze vanaf 1 juli 2001 als handleiding toe te passen
en in deze toepassing ook het management te betrekken.Baten-lastendienstOnderdeel van de rijksdienst met een grotere zelfstandigheid dan andere
departementale (buiten)diensten. De ministeriële verantwoordelijkheid
en het budgetrecht van de Tweede Kamer worden niet ingeperkt door de instelling
van baten-lastendiensten. Een baten-lastendienst heeft een afzonderlijke plaats
in de begroting en de financiële verantwoording en voert een administratie
los van de begrotingsadministratie van het moederministerie.BedrijfsvoeringDe bedrijfsprocessen die tot doel hebben de door de minister geformuleerde
beleidsdoelstellingen te bereiken, alsmede de sturing en beheersing van deze
processen.BegrijpelijkheidNorm voor vorm en presentatie van het jaarverslag van departementen. Informatie
moet helder en eenvoudig gepresenteerd worden. Dit wordt bevorderd als er
een duidelijke structuur is, als de informatie eenduidig is, als de informatie
niet teveel vaktermen bevat, als het zelfstandig leesbaar is en zonodig duidelijke
verwijzingen bevat. Ook is het belangrijk dat er een helder onderscheid is
tussen middelen, activiteiten, prestaties en effecten.BeleidsintensiveringenVerhogingen van collectieve uitgaven en/of verlagingen van ontvangsten
ten opzichte van de begroting en/of meerjarencijfers, waaraan een beleidsbeslissing
ten grondslag ligt.BeleidsprioriteitenSpeerpunten in het beleid van de minister. Deze kunnen gebaseerd zijn
op het regeerakkoord en/of afspraken met de Tweede Kamer. Over de beleidsprioriteiten
wordt apart verslag gedaan in het beleidsverslag.BestuurskostenUitgaven waarmee de top van het ministerie zich persoonlijk bemoeit of
die rechtstreeks aan de top ten goede komen.BetrouwbaarheidNorm voor zowel de informatie in het jaarverslag van een ministerie zelf,
als voor het proces van informatieverzameling en informatieverwerking. De
informatie moet een getrouwe weergave vormen van hetgeen zij beoogt weer te
geven. Dat wil zeggen: de informatie mag geen materiële onjuistheden
of onvolledigheden bevatten en dient evenwichtig te zijn. Om betrouwbare informatie
te kunnen krijgen, moet er goed gemeten worden en moet herhaalde meting tot
hetzelfde resultaat leiden. Ook validiteit speelt een rol: er moet gemeten
worden wat men beoogt te meten. Verder kan de betrouwbaarheid en continuïteit
van geautomatiseerde systemen een rol spelen.BezwaaronderzoekOnderzoek ten behoeve van de besluitvorming door de Algemene Rekenkamer
over het al dan niet maken van bezwaar. De Algemene Rekenkamer kan bezwaar
maken op grond van artikelen 88 en 89 van de Comptabiliteitswet 2001. De Algemene
Rekenkamer hanteert een selectief bezwaarbeleid.Budgetrecht Tweede KamerRecht van het parlement om van tevoren toestemming te verlenen aan de
regering voor het aangaan van verplichtingen, het doen van uitgaven en het
innen van ontvangsten (belastingen).Conformiteit aan wettelijke regels (voor de inhoud)De vereiste dat de beleidsinformatie van een ministerie voldoet aan bepaalde
regels en richtlijnen. Een van de belangrijkste richtlijnen is de Regeling
Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek Rijksoverheid (RPE). Hierin is vastgelegd
dat (a) de kwaliteit van de systemen van reguliere prestatiegegevens
en (b) de aanwezigheid van (en de onafhankelijkheid van) evaluatieonderzoek
vast te stellen moeten zijn aan de hand van beschrijvingen van het systeem,
de administratieve organisatie en/of de onderzoeksdossiers.Conformiteit aan wettelijke regels (voor vormvereisten)De presentatie van de informatie in het jaarverslag van een ministerie
moet voldoen aan de verslaggevingseisen zoals die zijn opgenomen in de Rijksbegrotingsvoorschriften.Departementale accountantsdienst/auditdienst (DAD)Onderdeel van het ministerie dat belast is met de controle van het financieel
beheer van het departement en de verantwoording daarover. De DAD voert een
wettelijke taak uit. De Algemene Rekenkamer beschouwt de DAD principieel als
een interne accountant, zij het een relatief onafhankelijke. Een waarborg
voor deze relatieve onafhankelijkheid vormt het feit dat de taak en de plaats
van de DAD wettelijk geregeld zijn. De plaats, direct onder de secretaris-generaal,
waarborgt de onafhankelijkheid ten opzichte van de te controleren afdelingen
en diensten.Deugdelijke weergaveDe financiële verantwoording dient het gevoerde beheer deugdelijk
weer te geven. Dit houdt in dat de informatie betrouwbaar, aanvaardbaar en
toereikend moet zijn, zodat de Staten-Generaal als gebruiker van de informatie
een oordeel over de uitkomsten kan vormen.Europese aanbestedingsrichtlijnenRichtlijnen voor het openstellen van overheidsopdrachten voor leveranciers
uit alle Europese lidstaten gebaseerd op de beginselen: non-discriminatie,
transparant proces en objectieve selectie- en gunningscriteria.Financieel beheerHet geheel van beslissingen, handelingen en regels die zijn bedoeld voor
de sturing en beheersing van, alsmede de verantwoording over, de financiële
transacties en de saldi waarvoor de minister (mede)verantwoordelijkheid draagt.
Deze begripsomschrijving is gebaseerd op de Comptabiliteitswet (CW 2001).Financieel Jaarverslag en Saldibalans van het RijkDeze vormen samen de jaarlijkse financiële verantwoording van het
Rijk. Het jaarverslag bevat de rekening van uitgaven en ontvangsten van het
Rijk. De saldibalans van het Rijk sluit op deze rekening aan. Beide worden
opgesteld door de minister van Financiën.FoutenFouten zijn afwijkingen van de criteria «rechtmatigheid» en
«deugdelijke weergave». Rechtmatigheidsfouten en deugdelijke weergave
fouten worden beide onderscheiden in «onjuistheden» en «onvolledigheden».Jaarverslag (departementaal)Het departementale jaarverslag bestaat uit het beleidsverslag en de jaarrekening.
Hiermee legt de minister verantwoording af over het het gevoerde beleid en
de bedrijfsvoering van het ministerie.M&O-beleidHet geheel van maatregelen genomen door ministers om misbruik en oneigenlijk
gebruik van (subsidie)regelingen zoveel mogelijk te beperken.MaterieelbeheerDe zorg voor niet-geldelijke zaken vanaf het moment van ontvangst tot
aan het moment van afstoting. Deze definitie is gebaseerd op het besluit Materieelbeheer
1996.OnvolkomenheidOverschrijding van de kwalitatieve tolerantiegrens van de Algemene Rekenkamer.Onzeker (onzekerheden)Oordeel dat de Algemene Rekenkamer in bepaalde gevallen geeft over het
financieel beheer van een ministerie. Het oordeel «onzeker» wordt
gegeven wanneer de Algemene Rekenkamer door onvolkomenheden in het financieel
beheer niet kan vaststellen of de betreffende bedragen al dan niet rechtmatig
of al dan niet deugdelijk weergegeven zijn.OverdrachtsuitgavenSubsidies en specifieke uitkeringen.Potentieel bezwaargevalOnvolkomenheden in het financieel beheer of in de financiële verantwoording
van een ministerie die de kwalitatieve of kwantitatieve tolerantiegrenzen
van de Algemene Rekenkamer overschrijden.PrestatiegegevenOnder prestatiegegevens kunnen zowel effect(indicator)en als informatie
over de prestaties van de overheid worden verstaan.RechtmatigheidNorm waaraan de financiële verantwoordingen van de ministeries en
van het Rijk moeten voldoen, inhoudende dat: (a) de verantwoordingen zijn
opgesteld overeenkomstig de wijze waarop dat in wettelijke regelingen is voorgeschreven,
en (b) de in de verantwoordingen opgenomen bedragen bij de verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de begrotingswetten
en andere wettelijke regelingen.Rechtspersoon met een wettelijke taak (RWT)Instelling die een bij of krachtens de wet geregelde taak uitoefent en
daartoe geheel of gedeeltelijk wordt bekostigd uit de opbrengst van bij of
krachtens de wet ingestelde heffingen.ReviewDe beoordeling van de controle die is uitgevoerd door de departementale
accountantsdienst/auditdienst (DAD).Deze review dient om vast stellen of de DAD-controle zodanig is uitgevoerd
dat de Algemene Rekenkamer gebruik kan maken van de resultaten ervan.VBTB-begrotingIn de VBTB-begroting nieuwe stijl moeten beleidsdoelen helder worden geformuleerd,
er moet expliciet worden vastgelegd welke maatregelen worden genomen om de
beleidsdoelen te halen, en het moet duidelijk worden hoeveel die maatregelen
gaan kosten.ZEUS-operatieHet doel van de operatie ZEUS is het beleid bij VROM efficiënter
te ondersteunen. Dit wordt bereikt door een fundamentele herbezinning op de
beleidsondersteunende taken c.q. de bedrijfsvoering van VROM.XNoot1Zie ook het rapport Rijksbeleid stedelijke vernieuwing van de Algemene
Rekenkamer (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 211, nrs.
1 en 2).XNoot1Motie-Van Walsem, Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 27 849
en 28 035, nr. 24.XNoot1De w-vragen luiden: «Wat willen we bereiken?»; «Wat
gaan we daarvoor doen?»; «Wat mag het kosten?». De h-vragen
luiden: «Hebben we bereikt wat we wilden bereiken?»; «Hebben
we daarvoor gedaan wat we zouden moeten doen?»; «Hebben we daarvoor
uitgegeven wat we mochten uitgeven?».XNoot1Kostenverhaal is het in rekening brengen van de door het Rijk betaalde
kosten voor bodemsanering bij de veroorzaker van de verontreiniging.XNoot1Getoetst is het bestaan van de zogenaamde «klokkenluidersregeling»,
de regeling gericht op het tegengaan van «draaideurconstructies»,
de geschenkenregeling en het toepassen van voorgeschreven beperkingen aan
nevenfuncties/nevenverdiensten.XNoot2De letter of representation wordt door de Rijksgebouwendienst afgegeven
aan de accountantsdienst. De leiding van de Rijksgebouwendienst erkent hiermee
ervoor verantwoordelijk te zijn dat de jaarrekening een getrouwe weergave
bevat in overeenstemming met de van toepassing zijnde grondslagen voor de
verslaggeving en dat de leiding van de huishouding de jaarrekening heeft opgesteld
en ondertekend. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29540-25.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl