Dierenwelzijn; Lijst van vragen en antwoorden over brief minister LNV van 12 oktober 2007 over het onderdeel 'Nota Dierenwelzijn' van het kamerstuk 28286 / 29683, nr. 76
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28286, nr. 96

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

24-01-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

28286 nr. 96

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamAmbitieniveau9, 14, 18, 20, 22, 23, 24, 25, 35, 36, 38, 39, 41, 85,
87, 93, 100, 101, 114, 116, 187, 240, 250, 268, 274, 276 en 295Werkprogramma15 en 17Consultatierondes29, 30, 31, 32, 33, 34, 37 en 314Verantwoordelijkheid verschillende maatschappelijkepartners46, 47, 103, 105, 106, 107, 111, 123 en 382Ethische aspecten19, 66, 69, 72, 73, 74, 84 en 184Definitie dierenwelzijn67, 68, 75, 79, 82 en 386Toetsingskader ongerief70, 71 en 8392Integraal beoordelingskader4, 40, 86, 208, 209, 216, 217, 218, 219, 220, 221, 222,
223 en 233Handhaving381129130133134 en 135137316Kennis54141142143Educatie147148Stimuleren consumentenvraagCampagne Voedingscentrum98, 151, 164, 171, 172, 173, 174, 175 en 176Tussensegment en convenant104, 108 en 109119, 120, 121 en 156124, 125, 160, 161 en 181144, 150, 154, 155, 157, 158 en 159Etikettering145152, 153, 165, 166, 167, 168 en 170169149 en 177162 en 163178Enqûete26, 27 en 28179180448460HuisvestinglandbouwhuisdierenAlgemeen1089, 94 en 959996 en 102185188207Integrale stalsystemen11, 21, 182, 183, 197, 198, 199, 200, 201, 202, 203, 204,
205, 206, 210, 211, 212, 213, 305, 306, 307, 308, 309 en 311Ingrepen49186304WUR-analyse189190191, 192, 193 en 194195Tabel 1 Meest prioritaire welzijnsaantastingen landbouwhuisdieren196Naar meer robuuste dieren214, 215, 224 en 225Internationale inzetInzet in Europees verband6, 16, 55, 118 en 2275011011757, 58, 112, 113, 115, 226, 298 en 29960 en 6159OIE62, 63, 64 en 65Instrumenten veehouderij269 en 287MelkveehouderijWeidegang234, 235, 243, 244 en 245Huisvesting melkveehouderij236, 237, 238, 239, 241, 242, 246 en 254Kalf bij koe247, 248 en 249Vriesbranden251VleeskalverhouderijHuisvesting/Rubbermatten252, 253, 260, 263 en 278Voeding/verzorging en welzijnsmonitor kalveren1, 51, 255, 261, 262, 264, 265, 266, 267 en 279Export kalfsvlees258 en 259Dikbilhouderij270, 271, 272 en 273Varkenshouderij275277 en 288280230, 281, 122, 282 en 283284285286289 en 290PluimveeImplementatie Vleeskuikenrichtlijn43, 228, 297 en 300Groeisnelheid vleeskuikens291, 293, 301, 302 en 303Verbod op gebruik van de legbatterij44 en 229Verrijkte kooi292 en 294Scharreleieren310Hobbydierhouderij97, 312 en 315313Sectoren diversen42, 45, 48 en 232Verwaarlozing van dieren317Meldingen bij het Vertrouwensloket Preventie Landbouwhuisdieren319Doden van dieren56318324320, 321, 322, 323 en 326Diertransport2965280256 en 257325327 en 33032890, 231 en 329331332VisHouder gevangen vis77Duurzame visserij en viskweek333 en 346Dodingsmethoden kweekvis334, 335, 336, 337, 338, 339, 342, 352, 353 en 361Dodingsmethode kust-en zeevisserij340, 341, 366 en 377Zeevisserij343 en 368, 370 en 371Financiën345, 347, 348, 349, 378 en 379Rallyvisserij350 en 363Gedragscode sportvisserij351, 362, 364, 365, 374, 375 en 376Onderzoek houderij-omstandigheden van vis344, 355, 358 en 369Gedragscode kweeksector356, 357 en 360Kweek van roofvissoorten359Transport372 en 373Onderzoek354GezelschapsdierenRegelgeving gezelschapsdieren383, 384, 385, 391 en 392Informatievoorziening aan houders van gezelschapsdieren
en hobbydieren380, 387, 388, 389, 390, 394 en 398Onderzoeksprogramma Welzijn Gezelschapsdieren399Identificatie en registratie395, 396 en 404Gids voor goede praktijken397 en 400Certificering401 en 403402407410Zwerfdieren2, 405 en 406Positieflijst415, 416, 417Dierenwelzijn gezelschapsdieren in Europa53 en 393Fokken van gezelschapsdieren408, 409, 411, 412, 413 en 414Dierenambulances en asielen420 en 424422 en 425421 en 423Overig gezelschapsdieren1378381418419PaardenPrioritering427Regelgeving428, 429, 430, 434 en 441431432 en 433Couperen van paardenstaarten435 en 436437Dierentuinen en circussen91440Dieren in de natuurSchade preventie439Opvang442443445446Faunabeheer444 en 447449Grote grazers451452453Natuureducatie450 en 454Proefdieren (VWS)76455 en 456457458459461462463464465466467468469470471472473474475476478479Biotechnologie888477Juridische aspectenWetsvoorstel dieren12, 126, 127, 128, 131 en 132Houdverbod136139Overig51384387
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 28286, nr. 96 b1Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 28286, nr. 96 b2Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 28286, nr. 96 b3Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 28286, nr. 96 b4Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 28286, nr. 96 b5Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 28286, nr. 96 b6Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 28286, nr. 96 b7Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28286Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 201 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 286Dierenwelzijn29 683Dierziektebeleidnr. 96LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 21 januari 2008De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit1 heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister voor Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit over de brief van 12 oktober 2007 over het
onderdeel «Nota Dierenwelzijn» van het Kamerstuk 28 286/29 683,
nr. 76.De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 18 januari
2008. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,Schreijer-PierikDe griffie van de commissie,Van LeidenAmbitieniveau9, 14, 18, 20, 22, 23, 24, 25, 35, 36, 38, 39, 41, 85,
87, 93, 100, 101, 114, 116, 187, 240, 250, 268, 274, 276 en 295Bent u bereid om met organisaties, die opkomen voor
de belangen van dieren en daarbij dus niet handelen uit eigenbelang, maar
een maatschappelijke waarde vertegenwoordigen in tegenstelling tot de sectorale
belangenbehartigers, een belangrijke rol te laten spelen bij het opkrikken
van de ambities in deze nota?Kunt u aangeven of u in het geval van het afschaffen
van de apartheid, slavernij en kinderarbeid ook liever had gewacht totdat
op Europese of mondiale schaal hierover overeenstemming was bereikt? Zo ja,
waarom en hoe verhoudt zich dit tot de veranderende inzichten en kennis van
een samenleving over morele en ethische kwesties en de wens om daar wat aan
te doen? Zo neen, waarom wenst u wel af te wachten daar waar het om een beter
dierenwelzijn gaat?Kunt u aangeven op welke wijze u in het licht van het
coalitieakkoord van dit kabinet respect voor het dier en een respectvolle
omgang met het dier in deze nota verder heeft uitgewerkt? Kunt u puntsgewijs
aangeven hoe na uitvoering van deze nota het respect voor dieren is toegenomen,
op welke terreinen en op welke wijze dat zichtbaar wordt? Kunt u daarnaast
aangeven op welke meetbare wijze de respectvolle omgang met het dier wordt
verbeterd?Kunt u aangeven op welke wijze u de doelstelling van
het beleidsprogramma van dit kabinet, namelijk dat «productiedieren
en gezelschapsdieren beter worden behandeld» heeft vertaald naar meetbare
en concrete verbeteringen? Welke dieren worden na het uitvoeren van de nota
dierenwelzijn beter behandeld, hoeveel beter worden ze behandeld en op welke
wijze draagt u zorg dat dit doel wordt behaald?Kunt u aangeven waarom uw ambitieniveau voor de korte
termijn zo laag is en hoe dit zich verhoudt tot uw hogere ambitieniveau op
de lange termijn van 15 jaar? Kunt u aangeven of u voorkomt dat u de echte
ambities ten aanzien van de verbetering van het dierenwelzijn in Nederland
overlaat aan uw opvolger? Zo ja, hoe?Kunt u aangeven op welke wijze en binnen welke tijdsspanne
u de door u geschetste ambities voor de lange termijn in de komende vijftien
jaar wilt realiseren? Kunt u daarbij een overzichtelijk schema maken waarin
de daarvoor benodigde stappen uiteen worden gezet en mijlpalen voor de komende
vijftien jaar worden gemarkeerd?Kunt u aangeven welke stappen u nu al zult ondernemen
om te voorkomen dat de door u geschetste lange termijndoelstellingen en ambities
ten aanzien van de verbetering van het welzijn van dieren door uw opvolger
op de lange baan worden geschoven of niet worden doorgevoerd?Kunt u aangeven welke mijlpalen ten aanzien van de
verbetering van dierenwelzijn u tot 2022 heeft gepland om uw lange termijn
ambities nu al gestalte te geven?Kunt u aangeven hoe het kan dat alle dierenwelzijnsorganisaties,
die u betrokken heeft bij het opstellen van de nota, teleurgesteld zijn over
het resultaat?Kunt u aangeven op welke wijze u heeft besloten de
suggesties, verzoeken, opmerkingen en gesignaleerde problemen van de dierenwelzijnsorganisaties
wel of niet mee te nemen en welke overwegingen daarbij doorslaggevend zijn
geweest?Kunt u aangeven of u een economische analyse heeft
laten uitvoeren om de kosten in kaart te brengen die zijn gemoeid bij het
doorvoeren van dierenwelzijnsverbeteringen voor een dierwaardig leven van
dieren in Nederland? Zo ja, op welke wijze?Kunt u aangeven in hoeverre de met de verbetering van
dierenwelzijn gepaarde kosten mee hebben gespeeld bij het bepalen van het
ambitieniveau van de voorgestelde maatregelen in de nota dierenwelzijn?Kunt u aangeven welke criteria u heeft gehanteerd in
het opstellen van de doelstellingen en in welke volgorde deze hebben bepaald
in hoeverre het voortduren van dierenwelzijnsproblemen door u wordt geaccepteerd?
Kunt u aangeven op welke wijze u heeft bepaald dat andere criteria, zoals
kosten voor het aanbrengen van dierenwelzijnsverbeteringen, inkomensgevolgen,
vrije handels overwegingen, Europese regelgeving, etc. van meer doorslaggevend
belang zijn dan een striktere invulling van het leidend beginsel uit het coalitieakkoord,
namelijk een respectvolle omgang met het dier?Kunt u aangeven op welke wijze u de zorgen van de Nederlandse
samenleving over hoe we met dieren omgaan heeft meegenomen in de nota? Kunt
u daarbij concreet aangeven op welke wijze deze zorgen tot uiting zijn gekomen
in meetbare doelstellingen en concrete maatregelen om het dierenwelzijn te
vergroten? Kunt u aangeven op welke wijze de overheid verantwoordelijkheid
zal gaan nemen in het wegnemen van deze zorgen en in hoeverre deze zorgen
zullen leiden tot strengere wettelijke kaders in de manier waarop we met dieren
omgaan?Kunt u aangeven waarom u enerzijds constateert dat
de samenleving eist dat het welzijn van dieren beter wordt gegarandeerd en
dat u anderzijds een tijdshorizon van 15 jaar wilt hanteren terwijl juist
nu de samenleving vraagt om grote verbeteringen?Kunt u aangeven waarom u de langetermijndoelstellingen
niet heeft vertaald naar concrete doelstellingen en maatregelen voor deze
kabinetsperiode?Kunt u aangeven of in uw beleid de economische consequenties
voor veehouders of de zorg en het respect voor dieren leidend is geweest in
het opstellen van deze nota? Kunt u aangeven waar dat uit blijkt?Kunt u aangeven in hoeverre u bij het bepalen van de
randvoorwaarden waarbinnen de veehouderij haar eigen verantwoordelijkheid
draagt voor het welzijn van gehouden dieren, economische afwegingen heeft
gemaakt waarbij niet het basisniveau van het welzijn van dieren als criterium
werd genomen, maar de kosten die gemoeid zijn bij het overstappen op dit basisniveau
van dierenwelzijn? Waaruit blijkt dat u dit wel/niet heeft gedaan?Kunt u aangeven op welke wijze uw constatering dat
als Nederland voorop zal lopen met dierenwelzijn, de dieren er per saldo niets
mee opschieten zich verhoudt tot het besluit om een eeuw geleden de kinderarbeid
in Nederland af te schaffen?Kunt u aangeven of u in het hypothetische geval dat
u degene was die kinderarbeid in Nederland had kunnen afschaffen dezelfde
keuze gemaakt en kinderarbeid in Nederland had laten voortduren omdat de arbeid
zich anders zou verplaatsen naar kinderen in andere landen? Zo neen, kunt
u aangeven waarom het in geval van kinderarbeid een andere discussie is?Kunt u duidelijk maken op welke wijze u in de totstandkoming
bent omgegaan met het door u genoemde spanningsveld tussen economie en dierenwelzijn?
In hoeverre zijn economische gevolgen leidend gebleken bij het stellen van
doelen en het bepalen van het ambitieniveau? Kunt u daarbij concrete voorbeelden
geven?Kunt u aangeven of u bij het bepalen van haar beleidsambities
in de veehouderij, de benodigde dierenwelzijnsverbeteringen als uitgangspunt
heeft genomen of dat u zich vooral heeft laten leiden door de economische
belangen die de sector heeft?Kunt u aangeven waarom u enerzijds wel goed op de hoogte
bent van de welzijnsproblemen die spelen in de melkveehouderij, maar anderzijds
de ambitie ontbeert om daadwerkelijk tot verbeteringen van de situatie te
komen? Kunt u daarbij duidelijk maken waarom u de door u gesignaleerde knelpunten
niet hebt willen vertalen naar een kaderstellend, richtinggevend en randvoorwaardenstellend
beleid? Kunt u aangeven waarom u enerzijds wel goed op de hoogte
bent van de welzijnsproblemen die spelen in de kalverhouderij, maar anderzijds
de ambitie ontbeert om daadwerkelijk tot verbeteringen van de situatie te
komen? Kunt u daarbij duidelijk maken waarom u de door u gesignaleerde knelpunten
niet hebt willen vertalen naar een kaderstellend, richtinggevend en randvoorwaardenstellend
beleid?Kunt u aangeven waarom u enerzijds wel goed op de hoogte
bent van de welzijnsproblemen die spelen in de dikbilhouderij, maar anderzijds
de ambitie ontbeert om daadwerkelijk tot verbeteringen van de situatie te
komen? Kunt u daarbij duidelijk maken waarom u de door u gesignaleerde knelpunten
niet hebt willen vertalen naar een kaderstellend, richtinggevend en randvoorwaardenstellend
beleid?Kunt u aangeven waarom u enerzijds wel goed op de hoogte
bent van de welzijnsproblemen die spelen in de varkenshouderij, maar anderzijds
de ambitie ontbeert om daadwerkelijk tot verbeteringen van de situatie te
komen? Kunt u daarbij duidelijk maken waarom u de door u gesignaleerde knelpunten
niet hebt willen vertalen naar een kaderstellend, richtinggevend en randvoorwaardenstellend
beleid?Kunt u aangeven waarom u enerzijds wel goed op de hoogte
bent van de welzijnsproblemen die spelen in de pluimveehouderij, maar anderzijds
de ambitie ontbeert om daadwerkelijk tot verbeteringen van de situatie te
komen? Kunt u daarbij duidelijk maken waarom u de door u gesignaleerde knelpunten
niet hebt willen vertalen naar een kaderstellend, richtinggevend en randvoorwaardenstellend
beleid?Ik heb in de nota dierenwelzijn gekozen voor doelstellingen ter verbetering
van het dierenwelzijn met een tijdshorizon van vijftien jaar. Deze vind ik
ambitieus en realistisch. Ik doe concrete voorstellen, om op termijn grote
stappen te bereiken in de verbetering van het dierenwelzijn. De overheid is
niet als enige verantwoordelijk voor een goed dierenwelzijn. Voor het waar
maken van de ambitie tot verbetering van het dierenwelzijn is een breed maatschappelijk
draagvlak nodig. Ik neem zelf initiatief tot een groot aantal acties en daag
de andere maatschappelijke partners uit hun eigen verantwoordelijkheid te
nemen. Juist door het stellen van haalbare doelen neem ik de zorgen in de
Nederlandse samenleving over het dierenwelzijn serieus. Het realiseren van
deze doelstellingen kan de overheid niet alleen. Grote welzijnsverbeteringen
zijn niet van vandaag op morgen te realiseren.In de nota is bij elk hoofdstuk aangegeven wat mijn aanpak is ter uitvoering
van de beschreven ambitie en geef ik aan een groot aantal concrete acties
te gaan uitvoeren. Ik sta een evenwichtige aanpak voor met kennisontwikkeling,
stimulering marktvraag, regelgeving en handhaving. Samen met andere partijen
maar niet vrijblijvend.De ambities in de nota zijn voorzien voor een bepaald jaar in deze kabinetsperiode.
Voor een groot aantal is een deadline genoemd. Alle ambities op de verschillende
in de nota genoemde diergroepen worden uitgevoerd via het vierjarige werkprogramma.Ik herken de gesuggereerde parallel tussen mijn dierenwelzijnsbeleid met
het afschaffen van kinderarbeid, apartheid en slavernij volstrekt niet. Bij
het uitvoeren van mijn ambitie tot verbetering van het dierenwelzijn wacht
ik niet af tot er Europese of mondiale overeenstemming is bereikt. Nederland
heeft met de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren en de Flora- en faunawet
vooruitstrevende wetgeving. Ik streef naar een voorhoede in Europees verband
en zet mij daarom in voor het vormen van een diervriendelijke coalitie binnen
de Europese Unie. Ik heb mij het afgelopen jaar internationaal ingezet voor
verbetering van het dierenwelzijn en zal dit ook blijven doen.Er is geen integrale economische analyse van de Nota dierenwelzijn uitgevoerd.
Ik heb het Landbouw Economisch Instituut (LEI) de economische gevolgen van
een verbod op verrijkte kooien voor leghennen en van een sanering van de nertsenhouderij
in kaart laten brengen. Deze rapporten heb ik op 7 respectievelijk 21 september
2007 aan de Tweede Kamer aangeboden. Op basis van het LEI-rapport over de
verrijkte kooien heb ik besloten niet over te gaan tot een eenzijdig Nederlands
verbod op dergelijke kooien.Werkprogramma15 en 17Wanneer wordt het aangekondigde werkprogramma dierenwelzijn
naar de Kamer gestuurd?Kunt u aangeven wanneer we het werkprogramma van de
in de nota genoemde acties kunnen verwachten?Het werkprogramma, waarin de in de nota dierenwelzijn genoemde acties
verder zijn uitgewerkt, is bijna gereed. Mijn streven is dat u het nog ontvangt
voor het Notaoverleg op 28 januari as.Consultatierondes29, 30, 31, 32, 33, 34, 37 en 314Kunt u aangeven waarom in de consultatierondes gemiddeld één
dierenwelzijnsorganisatie per ronde is uitgenodigd om deel te nemen, tegenover
drie a vier belangenbehartigende organisaties met een economisch belang vanuit
de desbetreffende sector?Kunt u aangeven hoe u door de beperkte mogelijkheid
van dierenwelzijnsorganisaties om deel te nemen een goed beeld heeft gekregen
van de knelpunten, problemen en misstanden in de wijze waarop dieren in Nederland
worden behandeld?Kunt u aangeven hoe u, zoals u ze zelf noemt, de «zwakke
waarden» voldoende de kans heeft gegeven om geuit te worden in de consultatierondes
en welke inspanningen u hiervoor heeft verricht om de belangen van het dier,
zoals onder anderen vertegenwoordigd door dierenwelzijnsorganisaties serieus
te nemen?Kunt u aangeven in hoeverre u de inbreng van de verschillende
deelnemers tijdens de consultatierondes heeft gebruikt voor de verdere vormgeving
en inhoud van uw nota en in hoeverre u verschillende belangen heeft afgewogen?Kunt u aangeven waarom u belangenbehartigende organisaties
uit de veehouderij, visteelt, huisdieren, circusdieren, etc. die met name
economische belangen van hun leden vertegenwoordigen heeft uitgenodigd om
deel te nemen aan de consultatierondes?Kunt u aangeven in hoeverre u de economische belangen,
die deze organisaties vertegenwoordigen, heeft meegenomen in de verdere vormgeving
en invulling van de nota en in hoeverre u deze heeft afgewogen tegen de noodzakelijke
verbeteringen voor het welzijn van dieren zoals is verwoord door onder anderen
de betrokken dierenwelzijnsorganisaties?Kunt u per organisatie, die u heeft geconsulteerd ter
voorbereiding op deze nota, aangeven welke van de door hen gemaakte opmerkingen
wel zijn meegenomen en welke niet en waarom deze opmerkingen niet zijn meegenomen?
Kunt u in ieder geval ingaan op de inbreng van de volgende organisaties: Dierenbescherming,
Varkens in Nood, Dier en Recht, de Vissenbescherming, Wilde dieren de tent
uit en de Faunabescherming?Kunt u aangeven of organisaties die opkomen voor de
belangen van hobbydieren zijn betrokken bij de totstandkoming van de nota
Dieren-welzijn? Zo ja, hoe? Wat is hierbij de input geweest en
op welke wijze is deze verwerkt in de nota?Voor de consultatiebijeenkomsten was een representatieve samenstelling
van de deelnemers een leidend vertrekpunt. Daarbij was het niet alleen van
belang dat alle partijen die een behoorlijke en relevante achterban vertegenwoordigen
aanwezig waren, maar er tevens sprake was van een voor de discussie werkbare
omvang van de groep. Zo zijn er voor de bijeenkomsten steeds verschillende
dierenwelzijnsorganisaties uitgenodigd als ook vertegenwoordigers van de diverse
sectoren en van de hobbydierhouders (zie bijlage lijst genodigden)1. Inherent aan de organisatievorm en -graad betekent dat
feitelijk dat er bij de bijeenkomsten getalsmatig meer vertegenwoordigers
van de diverse sectoren waren dan van de dierenwelzijnsorganisaties. Dit betekent
echter niet dat daardoor de economische belangen in de beleidsafweging zwaarder
hebben gewogen.Als objectief vertrekpunt voor de discussie lag er voor iedere bijeenkomst
een analyse van de Wageningen-UR die de belangrijkste en meest ernstige welzijnsknelpunten
voor de verschillende sectoren benoemde. Het betrof hier een samenvatting
van het WUR-rapport dat u hierbij ook toegestuurd krijgt. Of de belangrijke
welzijnsknelpunten tijdens een bijeenkomst al dan niet aan de orde kwamen,
was daardoor niet afhankelijk van de aanwezigheid en inbreng van de dierenwelzijnsorganisaties.Dierenwelzijn is een complex onderwerp waar tal van waarden een rol spelen.
Zo is er op dit moment bijvoorbeeld een breed maatschappelijk draagvlak voor
een verbetering van het dierenwelzijn, wil de consument tegelijkertijd een
betaalbaar voedselpakket, zijn er grote nationale economische belangen in
het geding en spelen er tal van ethische discussies. Het is de taak van de
politiek om in die complexe situaties afwegingen te maken en de kaders te
bepalen. Dat is wat gedaan is in deze nota. Daarbij zijn economie en dierenwelzijn
heel belangrijk maar niet het enige dat telt, ook milieu, voedselveiligheid
en diergezondheid zijn bij die afweging van groot belang.Verantwoordelijkheid verschillende maatschappelijkepartners46, 47, 103, 105, 106, 107, 111, 123 en 382Kunt u aangeven waarom u vertrouwt op het bedrijfsleven
als het gaat om het stellen van welzijnseisen aan het houden van zeer kwetsbare
groepen dieren? Kunt u aangeven waarom de samenleving, welke dierenwelzijn
een van de belangrijkste maatschappelijke waarden acht, gebaat is bij het
overlaten van het opstellen en uitvoeren van welzijnseisen aan de sector zelf?Kunt u aangeven welke belangen, andere dan economische,
gediend zijn bij het overlaten van het opstellen van dierenwelzijnseisen aan
een sector?Op welke verantwoordelijkheid van de houder van dieren
doelt u precies? Kunt u dit nader toelichten?Waarop baseert u de veronderstelling dat, middels de
zelfregulering die u voorstaat, genoemde doelen gehaald kunnen worden? Is
er zicht op de resultaten van een beleid dat vooral uitgaat van zelfregulering?
Welke verwachtingen mogen we ontlenen aan de evaluatie van het beleid van
de afgelopen jaren?Over welke randvoorwaarden spreekt u? Gaat het hier
om minimumnormen voor dierenwelzijn en duurzaamheid?Hoe wordt de voortgang van zelfregulering gemonitord?
Hoe wordt er eventueel bijgestuurd? Zijn er tussentijdse doelen gesteld en
evaluatiemomenten ingelast?Wat gaat er gebeuren, mochten de sector, maatschappelijke
organisaties en onderzoeksinstellingen er samen niet uitkomen?Kunt u aangeven hoe uw streven naar het realiseren
van een hoger niveau van dierenwelzijn en het daarbij toekennen van een belangrijke
rol aan het marktmechanisme zich verhoudt tot uw eerdere uitspraak dat het
vooral de overheid is die hoeder is van het publieke belang en de zwakke waarden
in de samenleving?Welke criteria hanteert u bij het bepalen of kaderstelling
vanuit de overheid wel of niet noodzakelijk is als het gaat om dierenwelzijn
in de verschillende sectoren? Gaat het hierbij louter om de economische waarde?De verantwoordelijkheid voor het welzijn van het gehouden dier ligt primair
bij de houder van dat dier. Voor een eigenaar van voor productie gehouden
landbouwhuisdieren komt daar nog bij, dat hij – naast het zorgdragen
voor de huisvesting en verzorging van zijn dieren – ook moet voldoen
aan de eisen die de markt stelt. Dit maakt de andere partijen in de keten
en de consument mede verantwoordelijk voor het welzijn van landbouwhuisdieren.Verbetering van dierenwelzijn in de veehouderij zie ik als een integraal
onderdeel van de verdere verduurzaming van de veehouderij op alle aspecten
van maatschappelijk verantwoord ondernemen: people, planet en profit. De overheid
bepaalt de randvoorwaarden waarbinnen gehandeld kan worden. Daarnaast stimuleert
de overheid kennisontwikkeling en verspreiding en bevordert vernieuwingen
door de sector in de bedrijfsvoering en de markt. In de nota dierenwelzijn
heb ik per sector aangegeven wat mijn prioriteiten zijn bij de inzet op verbetering
van het dierenwelzijn. Ik daag de dierhouderij uit zijn verantwoordelijkheid
te nemen voor bovenwettelijke verbeteringen en de andere maatschappelijke
organisaties de hunne.Concreet streef ik er de komende jaren naar samen met de andere betrokken
partijen te komen tot een substantieel tussensegment (vlees tussen gangbaar
en biologisch) in het schap van de supermarkten en hiertoe in 2008 een convenant
te sluiten.Ethische aspecten19, 66, 69, 72, 73, 74, 84 en 184Kunt u aangeven op welke wijze u de door u genoemde «verantwoordelijkheid
die de mens draagt voor de aarde» concreet heeft uitgewerkt in zichtbare
en meetbare doelstellingen wat betreft dierenwelzijn per diergroep?Waar is het verschil in gelegen tussen het welzijn
van dieren en de ethische aspecten rondom de wijze van omgaan met dieren?Kan er naast een definitie van dierenwelzijn niet ook
een ethisch toetsingskader komen?Kunt u aangeven waarom de ethische aspecten rond de
wijze van omgang met dieren niet zijn meegenomen in de nota? Hoe is deze keuze
tot stand gekomen?Deelt u de mening dat de ethische aspecten rond de
wijze van omgang met dieren een essentiële rol spelen in de beleidsvorming
rondom dierenwelzijn? Zo ja, bent u bereid de nota te herschrijven waarbij
deze ethische aspecten de grondsteen vormen? Zo neen, kunt u dit toelichten?Bent u voornemens een apart beleidsstuk te presenteren
rondom de ethische aspecten rond de wijze van omgang met dieren of hier een
apart overleg over te agenderen? Zo neen, wat bedoelt u dan met de zin «Het
spreekt voor zich dat deze vraagstukken er toe doen in het publieke debat,
maar ze moeten onderscheiden worden van het vraagstuk van dierenwelzijn»?Kunt u aangeven waarom een ethisch kader ontbreekt
in de nota?Kunt u aangeven welk ethisch kader u hanteert in de
uitwerking van de nota dierenwelzijn als het gaat om de mate waarin een dier
mag worden gebruikt door de mens voor de productie van dierlijke producten?Het kabinet huldigt bij de omgang met dieren de opvatting dat de mens
dieren mag gebruiken voor eigen doeleinden zoals die in de Nederlandse samenleving
aanvaardbaar worden gevonden zoals voeding, sport, gezelschap, onder de uitdrukkelijke
voorwaarde dat de mens zorgt draagt voor de gezondheid en welzijn van het
dier.In deze nota zijn daarom de voornemens van het kabinet opgenomen om nadere
invulling te geven aan deze verantwoordelijkheid en het verder verbeteren
van het dierenwelzijn. Hierbij geldt de intrinsieke waarde van het dier –
dat voorkomt uit de ethiek – als het uitgangspunt.Rondom het houden van dieren spelen ook vele andere maatschappelijke vraagstukken.
Enkele daarvan zoals de vraag of het houden van dieren voor alle nu gebruikelijke
doeleinden toegestaan moet blijven, en de vraag of bepaalde dodingsmethoden
aanvaardbaar zijn, vinden hun oorsprong in ethische opvattingen. Deze vraagstukken
gaan niet direct over dierenwelzijn. Ik wil deze vraagstukken onderscheiden
van het welzijnsvraagstuk.Deze onderwerpen krijgen hun plaats in de maatschappelijke debatten over
de dierhouderij en in het verkeer tussen Kamer en kabinet.Om deze redenen heb ik geen voornemen om een aparte nota over de ethische
aspecten rond de wijze van omgang met dieren uit te brengen.Definitie dierenwelzijn67, 68, 75, 79, 82 en 386Doet het versmallen van de definitie van dierenwelzijn
tot het hebben van wel of geen ongerief recht aan het huidige maatschappelijke
debat en de normen en waarden, die wenselijk zijn in de omgang met dieren?Is de definitie, die een combinatie is van een deel
van de definitie van Bracke en de vijf vrijheden van Brambell, een geaccepteerde
en algemeen gehanteerde definitie in de wetenschap?Op welke wijze worden de vijf vrijheden van Brambell
(vrij van honger, dorst, onjuiste voeding, thermaal en fysiek ongerief, pijn,
verwonding of ziekten, angst, chronische stress en de vrijheid om een natuurlijk
soorteigen gedragspatroon te kunnen hebben) die u noemt als parameters voor
een goed dierenwelzijn, doorvertaald naar uw beleid in deze nota?Wat bedoelt u met het «respecteren» van
de vijf vrijheden in uw definitie van dierenwelzijn? In hoeverre is de houder
van een dier hieraan gebonden?Kunt u aangeven op welke wijze u de definitie van dierenwelzijn,
namelijk dat de houder van dieren de vijf vrijheden van het dier respecteert,
in de praktijk heeft ingevuld? Kunt u daarbij aangeven wat u onder het «respecteren
van de vijf vrijheden» verstaat en in welke mate deze vijf vrijheden
gerespecteerd dienen te worden? Welke meetbare criteria hanteert u daarbij?Kunt u aangeven op welke wijze gezelschapsdieren binnen
het huidig wettelijk kader kunnen rekenen op een verzorging die minimaal voldoet
aan de vijf vrijheden van Brambell?In de wetenschap zijn niet alleen in de loop der tijd verschillende definities
voor dierenwelzijn gehanteerd, ook zijn er op dit moment meerdere definities
die naast elkaar worden gebruikt. Het is dan ook een illusie te denken dat
de in de nota opgenomen definitie de enige en algemeen geaccepteerde definitie
is of wordt. De definitie is bedoeld als werkdefinitie en bevat de belangrijkste
geaccepteerde wetenschappelijke uitgangspunten zoals de internationaal geaccepteerde
vijf vrijheden van Brambell en het feit dat dieren, net als mensen,
een zeker adaptievermogen hebben om zich aan te passen aan de omgeving.In mijn ogen biedt deze definitie daarmee een goed vertrekpunt voor de
nota en de ambitie op langere termijn.Daarbij wil ik opmerken dat voor iedere definitie geldt dat die nog geen
directe handvatten biedt voor concrete normvoorschriften voor regelgeving
of concreet handelen van de houder van dieren. Het is daarom dat ik het werk
in het EU Welfare Quality programma zo belangrijk vind. In dit programma worden
onder andere concrete indicatoren ontwikkeld die het mogelijk maken het welzijn
van de dieren te meten aan de dieren zelf.Toetsingskader ongerief70, 71 en 83Kunt u aangeven waarom een toetsingskader ontbreekt
om te bepalen welk dier welke mate van ongerief mag ondergaan?Kunt u aangeven hoe u bepaalt welke soorteigen gedragingen
dieren in gedomesticeerde omstandigheden nog moeten kunnen uitoefenen om zo
de integriteit van het dier niet aan te tasten en om zo op een respectvolle
manier met dieren om te gaan? Kunt u aangeven in hoeverre u dit toetst aan
onomstotelijk vastgestelde criteria? Kunt u daarbij concreet ingaan op de
behoefte aan varkens om te wroeten en in hoeverre een met plastic omhulde
ketting is toegestaan om aan deze behoefte van wroeten te kunnen voldoen?
Op basis van welke criteria heeft u bepaald dat een ketting toelaatbaar is
om aan het wroetgedrag van varkens tegemoet te komen?Kunt u aangeven welk toetsingskader u hanteert om te
kunnen vaststellen welke mate van ongerief is toegestaan?Er zijn wetenschappelijk onderbouwde methoden om het ongerief bij dieren
te meten. Voor de bepaling van de belangrijkste welzijnsknelpunten heeft WUR
gebruik gemaakt van zo’n methode. In dit verband wil ik ook wijzen op
de ontwikkeling van welzijnsmonitor voor landbouwhuisdieren in het kader van
het Europese Animal Welfare Quality programma. Op basis van deze geobjectiveerde
meetmethoden kunnen ook normen of niveau’s van dierenwelzijn worden
afgeleid.Voor de vragen inzake afleidingsmateriaal verwijs ik naar mijn antwoorden
gegeven op de vragen 5 tot en met 11 van Kamerstuk 2060723780.92Waarom leidt bij circussen en dierentuinen het maatschappelijke
draagvlak wellicht tot investeringen en aanpassingen en bij andere «ethische»
kwesties als het doden van eendagshaantjes niet?Ook ethische kwesties kunnen tot investeringen en aanpassingen leiden.
Zo wordt onderzoek gedaan naar andere methoden rond de kwestie doden van eendagskuikens
en zal er een debat worden gevoerd over de ethische kanten hiervan wat tot
aanpassing van beleid, regelgeving en praktijk kan leiden.Integraal beoordelingskader4, 40, 86, 208, 209, 216, 217, 218, 219, 220, 221, 222,
223 en 233Wat zijn de overwegingen geweest om de integrale beleidsaanpak
op het gebied van dierenwelzijn, diergezondheid, voedselveiligheid, ruimtelijke
ordening én milieu, die door eerdere kabinetten in gang is gezet, los
te laten en over te gaan op een gefragmenteerde aanpak? Welke initiatieven
gaat u ondernemen om tot een integrale aanpak te komen?Kunt u aangeven of u het lijden van dieren in Nederland
als leidend principe hebt gekozen bij het stellen van doelen en maatregelen
in uw dierenwelzijnsnota of dat u zich vooral heeft laten leiden
door het kostenplaatje dat aan het verbeteren van dierenwelzijn hangt? Kunt
u aangeven op grond van welke criteria en randvoorwaarden u heeft besloten
tot het stellen van doelen en verbeterpunten?Kunt u aangeven in hoeverre u de analyses van Wageningen
Universiteit en Researchcentrum (WUR) en de Universiteit Utrecht (UU) waarin
wordt gesteld dat er wezenlijke welzijnsknelpunten zijn, hebt meegenomen in
uw nota? Waar blijkt dat uit en hoe heeft u deze bevindingen vertaald naar
kaderstellende maatregelen en/of doelstellingen om deze welzijnsknelpunten
weg te nemen?Kunt u aangeven op welke wijze u zult omgaan met mogelijke
conflicterende eisen aan stalsystemen als het gaat om het afvangen van emissies
en het vergroten van dierenwelzijn? Kunt u aangeven welk belang dan zal prevaleren
en op basis van welke criteria u hierin keuzes maakt?Kunt u aangeven hoe u voorkomt dat het welzijn van
dieren zal lijden onder de strengere eisen die worden gesteld aan om de milieu
effecten van de (intensieve) veehouderij zoals het afvangen van ammoniak en
andere schadelijke emissies? Kunt u aangeven op basis van welke criteria u
de milieumaatregelen toetst op dierenwelzijn?Kunt u aangeven op welke wijze u dierenwelzijn beziet
in relatie tot andere factoren? Op welke wijze gaat u voorkomen dat het welzijn
van dieren het onderspit delft als u deze afweegt tegen andere waarden? Welke
criteria heeft u daarvoor ontwikkeld?Kunt u aangeven of het welzijn van het dier of milieumaatregelen
zwaarder weegt in uw beleid als ze niet samengaan? Kunt u garanderen dat het
welzijn van het dier niet zal lijden bij de maatregelen die worden genomen
om de milieuproblemen van de veehouderij aan te pakken? Zo ja, op welke wijze?
Zo neen, waarom niet?Kunt u aangeven op welke wijze het afwegingskader verder
vormgegeven zal worden en of dierenwelzijn daarin als een van de factoren
zal worden opgenomen die tegen elkaar worden afgewogen of als randvoorwaarde
waarbij het nemen van maatregelen op andere terreinen het welzijn van dieren
niet mag schaden?Kunt u aangeven welke wetenschappelijke disciplines
zijn betrokken bij het ontwikkelen van het afwegingskader en waarom deze disciplines
volgens u toereikend zijn om een afwegingskader te ontwikkelen dat voldoet
aan de zorg van de samenleving over het welzijn van dieren in Nederland?Kunt u aangeven of de onderzoekers die aan het afwegingskader
werken, daarnaast ook onderzoek uitvoeren in opdracht van het agrarische bedrijfsleven?
Zo ja, kunt u aangeven op welke wijze u belangenverstrengeling tracht te voorkomen?
Zo neen, op welke wijze heeft u dat getoetst?Kunt u aangeven in hoeverre in het afwegingskader economische
belangen impliciet of expliciet worden meegenomen in het opstellen ervan?Kunt u aangeven welke andere waarden worden meegenomen
in het opstellen van het afwegingskader en welke belangen het zwaarst zullen
wegen?Kunt u aangeven waar het welzijn van het dier staat
ten opzichte van de andere waarden in het afwegingskader en hoe de toetsing
door de overheid zal plaatsvinden op het moment dat het afwegingskader klaar
is?Op welke wijze zal het dierenwelzijnsbeleid worden
afgestemd op het afwegingskader dat eind 2008 gereed zal zijn, waarmee welzijn
en andere maatschappelijke waarden worden afgewogen in geval van ingrijpende
koerswijzigingen? Zullen ethische aspecten ook deel uitmaken van dit afwegingskader?Als teruggekeken wordt naar de ontwikkelingen van de afgelopen 50 jaar
kan worden vastgesteld dat stap voor stap meerdere waarden centraal zijn komen
te staan. Stond bij de ontwikkeling van de veehouderij eerst vooral groei
van de productie tegen lage kosten centraal, in de loop van de tijd zijn daar
milieu, arbeidsomstandigheden en dierenwelzijn bij gekomen. Niet in alle gevallen
zijn integrale oplossingen voor de vraagstukken waar de veehouderij mee te
maken kreeg, ontwikkeld.Daarom heb ik besloten een integraal afwegingskader te laten ontwikkelen.
Dit afwegingskader is in mijn ogen een methode om inzichtelijk te maken welke
waarden in het geding zijn bij veranderingen in de veehouderij. Op deze manier
wordt voor de samenleving duidelijk wat de gevolgen zijn van beleidskeuzes.
In 2008 laat ik deze methode ontwikkelen en in enkele praktijksituaties uit
proberen. Ik denk aan een methode waarbij naast wetenschap ook maatschappelijke
partijen betrokken zijn bij het in beeld brengen van de gevolgen.In ieder geval zullen dierenwelzijn, milieu, economie, diergezondheid,
voedselveiligheid en arbeidsomstandigheden worden meegenomen. Ethische aspecten
maken geen onderdeel uit van het afwegingskader. Ik stel me voor dat de aspecten
die een rol spelen kunnen veranderen, afhankelijk van nieuwe inzichten en
ontwikkelingen.Ik heb de opdracht verstrekt aan Wageningen UR en hierbij zullen wetenschappers
uit verschillende disciplines (zoals maatschappij, dier en milieu) zijn betrokken.
De vraag of de onderzoekers ook onderzoek uitvoeren voor andere opdrachtgevers
is niet relevant. Wat telt is dat de onderzoekers goed wetenschappelijk onderzoek
verrichten. De bestaande systemen van kwaliteitsbewaking volstaan daarvoor.De uiteindelijke weging van de waarden ten opzichte van elkaar vormt geen
onderdeel van het afwegingskader, maar is nu bij uitstek het domein van degene
de beleidsbeslissingen neemt. Voor zover het gaat om beslissingen ten aanzien
van de veehouderij is de inzet van het kabinet om te streven naar integraal
duurzame houderijsystemen waarbij de verschillende waarden op een hoog niveau
worden gerealiseerd. Voor dierenwelzijn betekent dit dat de komende jaren
substantiële voortgang moet worden geboekt. Op voorhand wordt echter
niet de ene waarde geplaatst boven de andere.Handhaving3Welke stappen gaat u ondernemen om de (illegale) handel
op internet in dieren aan te pakken?De dienst opsporing van de AID zal ook komend jaar inzet plegen om illegale
handel via het internet op te sporen.81Kunt u aangeven op welke wijze u bepaalt of dieren
chronisch stress ervaren en op welke wijze in de wet is verankerd dat het
veroorzaken van chronische stress wordt voorkomen? Kunt u aangeven op welke
wijze u deze uitgangspunten heeft geborgd in handhaving, controle en sanctionering
van houders van dieren die dieren chronische stress bezorgen?Of dieren chronische stress ondervinden als gevolg van menselijk handelen
of ingrijpen, wordt doorgaans op basis van onderzoek bepaald. Dit onderzoek
vormt de basis voor voorschriften in regelgeving waardoor ernstige en langdurige
stress zoveel mogelijk wordt voorkomen. Wanneer uit de beoordeling van de
situatie volgt dat het wenselijk is om door middel van regelgeving aanvullende
beperkingen te stellen, worden voorschriften vastgesteld. Voorbeelden zijn
de voorschriften omtrent diertransport en de oppervlaktevoorschriften voor
het houden van bepaalde dieren. Ook de regels met betrekking tot het afleidingsmateriaal
voor varkens kunnen als voorbeeld worden aangehaald. Het uitoefenen van toezicht op de naleving van deze voorschriften en het vervolgen van
overtreders, moet bijdragen aan de naleving van deze voorschriften door de
houders. Overtredingen ten aanzien van landbouwhuisdieren zijn als economisch
delict strafbaar gesteld in artikel 1, onder 4o, van de Wet op de economische
delicten. Hierop staat een maximum straf van zes maanden hechtenis, een taakstraf
of een boete van de vierde categorie (€ 18 500,–). Is
er geen sprake van een economisch delict, dan bedraagt de hoogste op te leggen
geldboete een boete van de derde categorie (€ 7 400,–)129Wat zijn de principes van het programmatisch handhaven?Programmatisch handhaven is een planmatige methode, waarbij handhavings-
en nalevingsinstrumenten zo effectief en efficiënt mogelijk worden ingezet.
Dit is gericht op de bevordering van naleving en zo worden de risico’s
van niet-naleving zo optimaal mogelijk beheerst.130Op welke wijze worden de mogelijkheden voor Toezicht
op Controle en het gebruik van private kwaliteitssystemen onderzocht? Door
wie wordt dit onderzoek uitgevoerd? Wordt de Kamer over de resultaten geïnformeerd
en zo ja wanneer?Initiatieven voor private controlesystemen worden door de minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit getoetst aan de in het beleidskader Toezicht
op controle (Kamerstukken II 2004/05, 29 515, nr. 63) neergelegde
voorwaarden.Verder verwijs ik u naar mijn brief van 21 december 2007, Kamerstukken
II 2007/08, 28 286, 30 401, 21 501-32, nr. 93.133Hoeveel procent van het budget van de Landelijke Inspectiedienst
Dierenbescherming (LID) bestaat uit uw financiële steun?De LID is geheel zelfstandig en als zodanig ook zelf verantwoordelijk
voor haar begroting. Niettemin heb ik in 2007 nog ingestemd met een verhoging
in de tegemoetkoming van de kosten tot 300 000 euro.134 en 135Wat moet onder capaciteitsuitbreiding bij de Algemene
Inspectiedienst (AID) en de Voedsel en Warenautoriteit (VWA) verstaan worden
als het budget voor deze diensten daalt?Welke garantie kan gegeven worden dat voor de hobby-
en gezelschapsdieren de handhaving door de AID voldoende blijft?Het kabinet heeft extra middelen vrijgemaakt om de capaciteit van de handhaving
voor dierenwelzijn uit te breiden. Dit is opgenomen in de financiële
paragraaf van de nota. Deze uitbreiding is niet onderhevig aan de bezuinigingstaakstelling
die het kabinet heeft afgesproken.Ook ten aanzien van de handhaving van de regelgeving met betrekking tot
hobby- en gezelschapsdieren zal de methode van het programmatisch handhaven
worden toegepast. De capaciteit bij de AID ten behoeve van gezelschapsdieren
wordt uitgebreid. Naast de AID draagt vooral de LID zorg voor de handhaving
bij deze sector.137Kunt u aangeven hoe vaak er sinds de inwerkingtreding
van de Gwwd een maximumstraf is opgelegd voor het overtreden van het verbod
op dierenmishandeling? Zo neen, waarom bestaat hier geen overzicht
van? Bent u bereid het aantal overtredingen van het verbod op dierenmishandeling
en de hierbij opgelegde straffen te registreren, zodat er een eenduidig overzicht
ontstaat, ontwikkelingen gemonitord kunnen worden en er kan worden bezien
of de huidige strafmaat voldoende ruimte biedt?Navraag door Justitie bij het Openbaar Ministerie (OM)heeft geleerd dat
deze informatie niet uit het bedrijfsprocessensysteem (COMPAS) van het OM
kan worden gegenereerd. Om de gevraagde informatie alsnog boven tafel te krijgen
zouden door het OM alle sinds de inwerkingtreding van de Gezondheids- en welzijnswet
voor dieren afgedane zaken handmatig moeten worden doorgenomen. Dit zou zeer
veel tijd en capaciteit van het OM vergen en is derhalve niet proportioneel.
Of deze informatie wel uit het nieuwe bedrijfsprocessensyteem (GPS) van het
OM zal kunnen worden gegenereerd is nog niet duidelijk. Dat hangt onder meer
af van de wijze waarop de rechters vonnissen in GPS zullen gaan registreren.
Daar bestaat nog geen duidelijkheid over.316Bent u voornemens de controle op dierenwelzijn bij
hobbydieren te verscherpen? Zo ja, op welke wijze en op welke termijn? Zo
neen, waarom niet? Op welke wijze zullen de controles op dierenwelzijn en
de naleving van de informatie over dierenwelzijn worden vormgegeven?De welzijnsproblemen bij de hobbydieren worden vooral veroorzaakt door
onwetendheid bij de houders. Het voorkomen van deze problemen kan vooral worden
bereikt door het opheffen van de kennislacune en niet door het aanscherpen
van controles. Ik ben dan ook niet voornemens om de controle te verscherpen.Kennis54Welke onderzoeken vinden op dit moment in Europa plaats
naar beleidsvorming en welzijnsproblemen voor dieren?Binnen de Europese Unie vinden tal van onderzoeken plaats ten behoeve
van dierenwelzijn. Alle informatie over onderzoeken die door de EU worden
(mede-)gefinancieerd wordt gepubliceerd op het Europese portaal «EU-agrinet».
Dit portaal bevat informatie over onderzoeken die hebben plaatsgevonden, nu
worden uitgevoerd of nog uitgevoerd gaan worden. Het meest omvangrijke en
zeer belangrijke onderzoeksprogramma dat op dit moment wordt uitgevoerd is
Welfare Quality. In Welfare Quality werken zo’n 150 onderzoekers verbonden
aan 40 verschillende instituten en universiteiten, en afkomstig uit 13 verschillende
Europese landen, samen. Het programma strekt zich uit over alle belangrijke
landbouwhuisdieren (runderen, varkens en pluimvee). Binnen Welfare Quality
is met name het onderzoek naar een welzijnsmonitor voor de genoemde diersoorten
noemenswaardig.141Op welke wijze gaat u de komende jaren in kennisontwikkeling
investeren? Wat zijn de gebruikelijke financieringskaders?Naast het investeren in fundamentele wetenschappelijke kennis via kennisbasisonderzoek
investeer ik ook in kennis waar op dit moment in de praktijk behoefte aan
is via beleidsondersteunend onderzoek, om de noodzakelijke verbeteringsslagen
en ambitie van de Nota Dierenwelzijn te realiseren. Tevens zullen perspectiefvolle
initiatieven aangedragen door bedrijfsleven mede worden ondersteund. De gebruikelijke
financieringskaders zijn via DLO-programmering (DLO staat voor
Dienst Landbouwkundig onderzoek) en via Open Programmering.142Wat is de inhoud van het onderzoeksprogramma van de
Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)?Het betreft een geïntegreerd en interdisciplinair onderzoeksprogramma
dat antwoorden moet verschaffen op de vragen die rijzen rond het dilemma tussen
efficiënte productie en dierenwelzijn. Belanghebbenden als fokkerijorganisaties,
veehouders, instellingen voor diergezondheid, maatschappelijke organisaties,
retailers, ethici en dier-, markt-, en consumentenwetenschappers worden daar
gericht bij betrokken. De vragen bestrijken ook een breed terrein, dat zich
over zowel de bètawetenschappen als de gammawetenschappen uitstrekt.
Ze gaan over de ethische en biologische grenzen van het aanpassingsvermogen
van dieren en de consequenties daarvan voor dierenwelzijn, en over de mogelijkheden
tot verwaarding van dierenwelzijn en de relatie met maatschappelijke trends
en consumentengedrag.143Kunt u toezeggen dat de Kamer de Kennisagenda Dierenwelzijn
ontvangt voor het overleg over de Nota Dierenwelzijn?Nee, de Kennisagenda Dierenwelzijn is nog in ontwikkeling. Mijn streven
is om deze agenda in de loop van 2008 gereed te hebben.Educatie147Wat wordt er in het onderwijs gedaan op het gebied
van de omgang met dieren en het respect voor de natuur, naast de voorlichting
over voedsel?In het primair en voortgezet onderwijs zijn de doelstellingen (kerndoelen
genaamd) dat de leerlingen in de eigen omgeving veel voorkomende planten en
dieren leren onderscheiden en benoemen. Ze leren hoe die planten en dieren
functioneren in hun leefomgeving. Ook leren zij over de bouw van planten,
dieren en mensen en over de vorm en functie van hun onderdelen. Ze leren met
zorg om te gaan met het milieu. Daarnaast leren de leerlingen zich te gedragen
vanuit respect voor algemeen aanvaarde waarden en normen, waaronder waarden
en normen die betrekking hebben op dieren en natuur.Scholen bepalen zelf de wijze waarop zij deze doelstellingen realiseren,
bijvoorbeeld welke onderwijsmethode zij hanteren en of ze de leerlingen vaak
of minder vaak direct met de natuur in aanraking brengen.148Welke categorieën dieren worden in de pilot «Houden
van dieren» meegenomen? Wanneer kan deze pilot afgerond worden?De pilot «Houden van dieren» zal dit voorjaar ontwikkeld worden.
Bij het bepalen van de categorieën van dieren zal gekeken worden naar
het reeds beschikbare (les)materiaal en mogelijke aansluiting daarbij. Gestreefd
wordt de ontwikkeling van de pilot dit jaar af te kunnen ronden.Stimuleren consumentenvraagCampagne Voedingscentrum98, 151, 164, 171, 172, 173, 174, 175 en 176Kunt u aangeven op welke wijze u de doelstelling dat
consumenten over voldoende kennis, informatie en ondersteuning beschikken
om een redelijke afweging te maken bij hun aankoop van dierlijke producten,
heeft vertaald naar concrete doelstellingen en maatregelen voor deze kabinetsperiode?Deelt u de mening dat consumenten en burgers alleen
verantwoord kunnen kiezen als zij inzicht hebben in alle aspecten van het
productieproces van dierlijke producten en dat daarom in voorlichtingscampagnes
aandacht besteed dient te worden aan de dierenwelzijnsknelpunten in de gangbare
veehouderij? Zo ja, op welke wijze geeft u hier vorm aan? Zo neen, waarom
niet?Waar zijn de procenten, waarmee gegoocheld wordt (85%
en 33%), op gebaseerd en hoe gaat dit gemeten worden? Is het gat tussen
85 en 33% niet wat te groot?Kunt u aangeven waarom u in de campagne gericht op
het stimuleren van duurzame producten met als prioriteit het thema dierenwelzijn,
consumenten niet verder wil informeren dan dat een kip of een varken niet
kan kiezen en de consument wel?Kunt u aangeven waarom u er niet voor heeft gekozen
om in deze campagne veel sterker de omstandigheden waarin gangbaar geproduceerde
kippen en varkens zich bevinden aan de consument duidelijk te maken, bijvoorbeeld
over de ingrepen die zij moeten ondergaan en de huisvesting waarin zij zich
bevinden?Kunt u aangeven of u alsnog bereid bent om veel duidelijker
in de informatiecampagnes aan te geven onder welke omstandigheden kippen en
varkens worden gehouden en welke systemen een hoger dierenwelzijn garanderen
en welke het laagste niveau zijn? Zo ja, op welke wijze en binnen welke termijn?
Zo neen, waarom niet?Kunt u de doelstelling dat «85% van de
Nederlandse bevolking realiseert zich dat men door de keuze voor bepaalde
producten invloed heeft op het welzijn van dieren in de veehouderij»
verder concretiseren en aangeven wat u bedoelt met «realiseren», «bepaalde
producten», «invloed» en «welzijn van dieren in de
veehouderij»? Kunt u daarbij aangeven welk kennisniveau deze 85%
van de Nederlanders dient te bezitten over houderijsystemen van landbouwhuisdieren
en toegestane ingrepen?Kunt u de doelstelling dat «in 2011 33%
van de consumenten dierenwelzijn mee weegt bij de aankoopbeslissing van vlees»
verder concretiseren? Kunt u bevestigen dat u tevreden bent als 33%
van de consumenten zegt na te denken over dierenwelzijn bij de aankoop van
vlees? Hoe verhoudt zich dat dan tot uw eerste doel waarin u iets soortgelijks
beoogt of bent u pas tevreden als dierenwelzijn bij 33% van de consumenten
daadwerkelijk de keuze voor de aankoopbeslissing heeft bepaald?Gaat u op uw website ook aandacht geven aan de dierlijke
producten die alleen voldoen aan de wettelijk eisen en dus niet bovenwettelijk
diervriendelijk produceren en waarbij de mate van diervriendelijkheid van
een dusdanig niveau is dat dierenwelzijnsknelpunten blijven voortduren? Zo
ja, zet u de negatieve dierenwelzijnsaspecten, de zogenaamde knelpunten als
verwoord door WUR en UU ook op deze site zodat de consument ook op de hoogte
is van de tekortkomingen van de wettelijke systemen? Zo neen, waarom niet
en hoe voorkomt u dat consumenten alleen inzicht krijgen in de verschillen
tussen de bovenwettelijke systemen zoals het tussensegment en biologisch en
geen zicht hebben op de manier waarop dierlijke producten aan de onderkant
van de markt zijn geproduceerd?Mijn inzet is om consumenten te stimuleren om te kiezen voor duurzaam
geproduceerde voedselproducten. Zoals aangegeven in de Nota Dierenwelzijn
is het onderwerp dierenwelzijn daarbinnen voor mij een van de prioriteiten.
Om dit te stimuleren zet ik enerzijds in op het faciliteren van een herkenbaar
productaanbod met een hoger niveau van dierenwelzijn. Anderzijds zet ik daarvoor
in op het bevorderen van de bewustwording en kennis bij consumenten.Een herkenbaar productaanbod draagt bij aan het betrekken van dierenwelzijn
bij keuzes in de winkel. Hier wil ik actief op inzetten via onder meer etikettering
en het sluiten van een convenant met betrokken partijen. Ik kom hier elders
op terug in mijn beantwoording van de door u gestelde vragen.Het bewustzijn van consumenten bevorder ik met onder meer met educatie
en een campagne van het Voedingscentrum en inzet op educatie waarover u mij
enkele vragen gesteld heeft. Uw vragen over educatie komen elders in mijn
beantwoording terug. Over de campagne van het Voedingscentrum kan ik u melden
dat zij momenteel met een meerjarige campagne aandacht vragen voor de wijze
waarop ons voedsel is geproduceerd. Deze campagne is in 2007 en 2008 met name
gericht op dierenwelzijn. Voor het thema dierenwelzijn zijn doelstellingen
geformuleerd met zowel aandacht voor bewustzijn en kennis van consumenten
als voor hun gedrag. Bij het opstellen van deze doelstellingen is gebruik
gemaakt van consumentenonderzoek door een extern bureau. Als concrete doelen
zijn benoemd: In 2011 realiseert 85% (was 65%) van de Nederlandse
bevolking zich dat men door de keuze voor bepaalde producten invloed heeft
op het welzijn van dieren in de veehouderij. Op dat moment weegt 33%
(was 22%) van de consumenten dierenwelzijn mee bij de aankoopbeslissing
van vlees.Bovenstaande doelen zijn in mijn ogen specifiek, meetbaar, acceptabel,
realistisch en tijdgebonden geformuleerd. Ik ben derhalve van mening dat deze
doelen niet verder hoeven te worden geconcretiseerd. Het gaat hierbij overigens
om twee ambities van verschillende aard. Dit verklaart ook het verschil in
hoogte van de streefcijfers.Ik deel uw mening dat consumenten en burgers alleen verantwoord kunnen
kiezen als zij inzicht hebben in alle aspecten van het productieproces. Op
de website van het Voedingscentrum komen daarom alle veehouderijsystemen aan
bod. Hierbij is nadrukkelijk ook aandacht voor de gangbare veehouderij die
zich in de productie beperkt tot de wettelijke eisen. Op de website van het
Voedingscentrum is zowel kennis te vinden over de veehouderijsystemen zelf
en hoe de producten die daaruit afkomstig zijn, zijn te herkennen. Hierbij
is ook aandacht voor de positieve en negatieve aspecten die met deze systemen
verbonden zijn. Deze informatie is gebaseerd op wetenschappelijke gegevens
waarin – voorzover van toepassing – onderzoek van de door u genoemde
instituten betrokken is.De campagne gaat daarmee dus duidelijk verder dan de boodschap dat een
kip of een varken niet kan kiezen en de consument wel. Deze boodschap dient
als een herkenbare slogan om dit vraagstuk bij consumenten onder de aandacht
te brengen. Ik ben het daarom niet eens met uw suggestie dat de houderij-omstandigheden
of de bijbehorende knelpunten onvoldoende in deze campagne aan bod zouden
komen.Tussensegment en convenant104, 108 en 109Wat is de bedoeling van uw visie over 15 jaar, zijn
dan alle producten diervriendelijk of zijn er dan nog steeds verschillende
producten op de markt waarbij de consument moet kiezen tussen verschillende
dierenwelzijnsniveaus?Hoe gaat het toezicht geregeld worden in het markt-
en consumentenspoor zodat de verbetering daadwerkelijk behaald gaat worden?Zijn er positieve of negatieve prikkels bedacht waardoor
de sector beloond gaat worden voor inzet op het gebied van verbetering van
dierenwelzijn?Allereerst wil ik opmerken dat nu en ook in de toekomst de producten in
de winkelschappen tenminste voldoen aan de vigerende wettelijke dierenwelzijnseisen.
Ik voorzie een ontwikkeling dat de komende jaren de wettelijke welzijnsnormen
op Europese schaal in kleine stapjes op een hoger niveau worden gebracht.
Daarnaast zal er ruimte blijven voor innovaties en marktsegmenten met onderscheidende
extra dierenwelzijns- en duurzaamheidsclaims.Bij toezicht gaat het om toezicht op de naleving van door de overheid
vastgestelde verboden en verplichtingen. Daarvan is in dit kader geen sprake.Het kabinet ondersteunt een deel van de investeringen van welzijnsverbeterende
maatregelen in stallen via fiscale maatregelen (MIA en Vamil) en andere financiële
stimuleringsmaatregelen zoals een investeringsregeling voor integraal duurzame
en diervriendelijke stallen.119, 120, 121 en 156Kunt u aangeven hoe u de door uw gewenste verantwoordelijkheid
van retail, horeca en consument voor een beter dierenwelzijn in Nederland
zich verhoudt tot het feit dat meer dan 70% van de dierlijke productie
in Nederland wordt geëxporteerd?Kunt u aangeven op welke wijze u de buitenlandse consument,
retail en horeca, welke goed is voor ruim 70% van de Nederlandse productie
gaat aansporen om bij hun aankoopgedrag rekening te houden met het welzijn
van dieren in Nederland?Kunt u aangeven of u de verantwoordelijkheid van retail,
horeca en consument voor een beter dierenwelzijn in Nederland van voldoende
sturingskracht vindt getuigen, gezien het feit dat zij nog geen 30%
uitmaken van de totale vraag naar Nederlandse dierlijke producten, om de Nederlandse
veehouderijsector meer dierenwelzijnsvriendelijk te laten opereren?Kunt u aangeven of u consumenten in het buitenland,
die een marktaandeel hebben van 70% van de totale hoeveelheid dierlijke
producten die in Nederland worden geproduceerd, gaat aansporen om meer diervriendelijk
vlees te consumeren? Zo ja, op welke wijze en binnen welke termijn? Zo neen,
waarom niet en accepteert u dan het voortbestaan van een veehouderij die dieronvriendelijk
vlees voor de buitenlandse markt blijft produceren?Het kabinet heeft geen mogelijkheden om het aankoopbedrag van de buitenlandse
consument direct te beïnvloeden. De Nederlandse overheid speelt wel een
belangrijke rol bij het faciliteren van ontwikkelingstrajecten voor nieuwe
diervriendelijke en duurzame tussensegmenten. De ambitie van het kabinet is
een marktaandeel van tussensegmenten dat verder gaat dan een niche-markt en
dat de inspanningen niet alleen gericht worden op de Nederlandse markt maar
ook op de voor Nederland belangrijke Noordwest-Europese afzetmarkt waar dierenwelzijn
ook een actueel maatschappelijk thema is. De internationaal opererende
Nederlandse vleesverwerkende industrie en retail spelen een centrale rol bij
het vermarkten van tussensegmenten op de binnen- én buitenlandse consumentenmarkten.124, 125, 160, 161 en 181Kunt u aangeven waarom u er niet voor kiest het zogenaamde «tussensegment»
niet het basisniveau te laten zijn van wat er in de schappen van de supermarkt
wordt aangeboden zodat de consument geen foute keuzes meer hoeft te maken?Kunt u aangeven of u het wenselijk acht dierlijke producten,
waarvan u zelf onderkent dat aan het productieproces belangrijke dierenwelzijnsknelpunten
kleven, uit de schappen te weren? Zo ja, op welke wijze bent u voornemens
daar wat aan te gaan doen en binnen welke termijn? Zo neen, waarom niet?Kunt u aangeven of u het acceptabel vindt dat er in
de toekomst een meer diervriendelijker veehouderijsegment voor de Nederlandse
markt zal ontstaan die op welzijnsgebied bovenwettelijk opereert, terwijl
de Nederlandse veehouderij voor de exportmarkt door kan gaan met het produceren
tegen een minimum aan dierenwelzijnseisen? Zo ja, waarom vindt u dit acceptabel
en bent u bereid om het minimum niveau aan dierenwelzijnseisen zo ver op te
schroeven dat deze op zijn minst de vijf vrijheden van het dier respecteert?
Zo neen, welke beleidsinstrumenten gaat u inzetten om deze tweedeling te voorkomen
en binnen welke termijn gaat u dat doen?Op welke wijze gaat u de consumentenvraag naar diervriendelijke
producten stimuleren? Wat is de afrekenbare doelstelling die u hiervoor stelt?Kunt u de door u genoemde elementen van uw aanpak richting
burgers en consumenten koppelen aan meetbare en afrekenbare doelstellingen
op het gebied van verbetering van dierenwelzijn? Kunt u aangeven op welke
wijze Nederlandse productiedieren baat hebben bij de inzet van deze instrumenten,
waarom u deze instrumenten het meest effectief acht in vergelijking tot alternatieven
en hoeveel dieren als percentage van het totaal gehouden zullen worden in
bovenwettelijke huisvestingssystemen als gevolg van de inzet van deze maatregelen?Wanneer het tussensegment het basisniveau wordt van wat er in winkels
aan consumenten mag worden verkocht, betekent dit dat er dus een verbod komt
te gelden op het verkopen van levensmiddelen die niet voldoen aan dit basisniveau.
Dat is een maatregel die de handel belemmert, en dus niet is toegestaan op
grond van de Europese regelgeving. Los daarvan zou een dergelijke maatregel,
als zij al zou zijn toegestaan, grote sociaal-economische gevolgen voor de
Nederlandse veehouderijsector hebben, en voor de overheid bovendien tot zware
handhavingslasten leiden. Het kabinet ziet daarom meer perspectief in een
andere aanpak. In de eerste plaats streeft het kabinet er naar zoveel mogelijk
in Europees verband alle krachten te mobiliseren om op een hoger niveau van
wettelijke normen voor dierenwelzijn te komen dan thans in wet- en regelgeving
is vastgelegd. In Europa komt verbetering van dierenwelzijn en duurzame productie
in kleine stappen en langzaam tot stand. Nederland heeft de ambitie mee te
doen in de voorhoede van Europa en wil laten zien hoe dierenwelzijn verder
verbeterd kan worden. Het kabinet streeft er in de tweede plaats naar in deze
kabinetsperiode te komen tot een omslag in de benadering van dierenwelzijn.
Niet alleen via regelgeving, maar ook via het stimuleren van innovaties in
stal- en houderijsystemen en het ontwikkelen van nieuwe marktconcepten zoals
tussensegmenten. Hierbij geeft de sector in samenwerking met ketenpartijen,
maatschappelijke organisaties en overheid invulling aan de kritische maatschappelijke
wensen op het terrein van dierenwelzijn en duurzaamheid in Nederland en Noordwest
Europa. Het kabinet is ervan overtuigd dat een dergelijke benadering
sneller en meer resultaat oplevert doordat de veehouderijketen op een stimulerende
en positieve manier wordt uitgedaagd tot verbeteringen in het dierenwelzijn
te komen.144, 150, 154, 155, 157, 158 en 159Is in de gezamenlijke aanpak door sector, ketenpartijen,
retail, maatschappelijke organisaties om verandering van productiewijze en
consumptiegedrag te bewerkstelligen daadwerkelijk aandacht voor het verbeteren
van de kwaliteit?Wat is het verdere tijdspad na ondertekening van het
convenant voor het convenant op uiterlijk 1 mei 2008?Kunt u concreet aangeven op welke wijze u wil bewerkstelligen
dat «de boer een eerlijke prijs krijgt voor zijn product en dat de consument
bereid is een meerprijs te betalen voor dierenwelzijn»? Kunt u aangeven
welke beleidsinstrumenten u hiervoor gaat inzetten en welke resultaten u daarmee
beoogt? Op welke meetbare doelen kan de Kamer u over drie jaar afrekenen?Kunt u aangeven wat u onder een substantieel tussensegment
(vlees tussen gangbaar en biologisch) verstaat? Welk percentage van de totale
vleesconsumptie heeft u hierbij voor ogen en welke dierenwelzijnsverbeteringen
worden hiermee gerealiseerd?Kunt u aangeven wat u, naast «het bij elkaar
brengen van verantwoordelijke personen» zelf voor concrete stappen zult
ondernemen en beleidsinstrumenten zult inzetten om het aanbod en de verkoop
van diervriendelijke geproduceerd vlees te stimuleren?Kunt u aangeven welke strekking en/of doelstelling
het door u voorgestelde convenant zal hebben, binnen welke termijn dit convenant
concrete resultaten beoogd en welke stok achter de deur u in zal zetten als
het convenant niet gehaald zal worden?Kunt u aangeven of ook buitenlandse afnemers, toch
goed voor 70% van de dierlijke productie in Nederland, betrokken zullen
worden bij het convenant? Zo ja, op welke wijze en met welk doel? Zo neen,
waarom niet en welke consequenties heeft dat voor de realisatie van een diervriendelijker
veehouderij in Nederland?Bij de ontwikkeling van tussensegmenten vindt het kabinet het van groot
belang dat er gewaardeerde nieuwe vleesproducten op de markt komen waarvoor
de consument bereid is een meerprijs te betalen. Naast dierenwelzijn zijn
ook andere factoren van belang zoals smaak, gemak en een betere kwaliteit.
De ambitie van het kabinet is een marktaandeel van tussensegmenten dat verder
gaat dan een niche-markt en dat de inspanningen niet alleen gericht worden
op de binnenlandse markt maar ook op de voor Nederland belangrijke Noordwest-Europese
afzet- en consumentenmarkt.Een aantal zaken zijn bij de verdere ontwikkeling van belang. Ten eerste
moeten er nieuwe stallen en houderijsystemen ontworpen, onderzocht en in de
praktijk uitgeprobeerd worden voordat grootschalige introductie kan plaatsvinden.
Naast maatregelen op het terrein van dierenwelzijn die verder gaan dan de
wettelijke eisen, moeten deze stallen tegelijkertijd voldoen aan andere maatschappelijke
randvoorwaarden. Het kabinet heeft hiervoor extra onderzoeksmiddelen gereserveerd.
Welzijnsverbeteringen brengen extra investeringskosten en productiekosten
met zich mee, die voor een duurzame en levensvatbare ontwikkeling doorvertaald
moeten kunnen worden in de keten en naar een hogere prijs in de winkelschappen.
Het kabinet ondersteunt een deel van deze meerkosten via fiscale en andere
financiële stimuleringsmaatregelen.In de tweede plaats zullen nieuwe stallen moeten passen in nieuwe duurzame
en diervriendelijke marktconcepten van tussensegmenten. Het kabinet heeft
hiervoor extra financiële middelen gereserveerd.In de derde plaats kiest de consument op dit moment nog vaak voor het
goedkoopste vleesproduct omdat vlees veelal anoniem in de schappen ligt. De
tussensegmenten moeten zichtbaar en onderscheidend aangeboden worden. Verder
is het van belang dat voor het behalen van een structurele meerprijs voor
tussensegmenten vlees een geleidelijke implementatie en opschaling gewenst
is. Gaat de opbouw van het aanbod te snel (hoe gewenst dat ook is vanuit een
oogpunt van dierenwelzijn), dan is het risico groot dat de prijs instort,
de meerkosten niet meer vergoed worden en de productinnovatie om zeep wordt
geholpen.Over deze en andere zaken zullen nadere afspraken worden gemaakt in een
convenant met ketenpartijen, retail en maatschappelijke organisaties. Hierin
zal ook worden opgenomen welke bijdragen en instrumenten de verschillende
actoren de komende jaren zullen gaan leveren. Ik wil hier nu niet op vooruitlopen.Etikettering145Wie gaat bij de vrijwillige etikettering toezicht houden
op de gedane claims op etiketten en labels?Bij vrijwillige etikettering zetten het bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties zelf een standaard op. Het is, mede met het oog op het verkrijgen
en behouden van het vertrouwen van de consument, in het eigen belang van de
degenen die volgens een private standaard handelen, dat zij zich laten controleren
op de naleving van de voorschriften waaraan zij zich verbinden. Een eigen,
privaat controlesysteem met borging en certificering ligt dan in de rede.152, 153, 165, 166, 167, 168 en 170Kunt u aangeven of u bereid bent om verplichtingen
te stellen aan de manier waarop informatie wordt gegeven over de herkomst,
productiewijze en mate van diervriendelijkheid van dierlijke producten om
zo misleiding te voorkomen? Zo ja, bent u bereid hiervoor duidelijke etiketteringsrichtlijnen
te ontwikkelen? Zo neen, waarom niet en hoe verhoudt zich dat tot uw eigen
opmerking dat transparantie rondom het productieproces en herkenbaarheid in
het schap belangrijke voorwaarden zijn voor het maken van betere keuzes ten
aanzien van diervriendelijke producten?Kunt u aangeven of u bereid bent om het «redelijk
anonieme vlees» te voorzien van duidelijke etiketten waarbij de consument
meteen kan zien in welke mate het vlees diervriendelijk is geproduceerd? Zo
ja, op welke wijze en binnen welke termijn? Zo neen, waarom niet?Kunt u aangeven waarom een verplicht etiketteringsysteem
handelsbelemmerend kan werken terwijl eenzelfde systeem voor biologische producten
al jarenlang naar behoren functioneert?Kunt u aangeven waarom u enerzijds stelt dat etikettering
een belangrijk middel kan zijn om de consument te informeren over de mate
van dierenwelzijn van een product, terwijl u anderzijds de pogingen daartoe
volledig overlaat aan de markt en het maatschappelijk middenveld? Kunt u aangeven
waarom u de verantwoordelijkheid niet zelf in handen wil nemen?Kunt u aangeven of u getoetst heeft welke verplichte
etiketteringsystemen niet worden toegelaten vanwege mogelijke handelsbelemmerende
effecten? Zo ja, op welke wijze en bij wie? Kunt u deze toetsingen met de
Kamer delen? Zo neen, bent u bereid om een dergelijke toetsing alsnog uit
te laten voeren?Kunt u aangeven uit welk onderzoek of welke praktijkervaringen
is gebleken dat verplichte etikettering niet is toegestaan vanwege handelsbelemmerende
effecten? Kunt u deze onderzoeken of praktijkervaringen met de Kamer delen?
Zo neen, bent u bereid om na te gaan of deze handelsbelemmerende
effecten daadwerkelijk aanwezig zijn en de Kamer hierover binnen twee maanden
te informeren?Kunt u aangeven waarom u ook bij etikettering vooral
wacht op wat er in Europa gaat gebeuren, terwijl de kans groot is dat dit
proces langer gaat duren dan dat de Nederlandse regering zelf het voortouw
zou nemen om burgers goed te informeren over de mate van diervriendelijkheid
van de dierlijke producten in de supermarktschappen?Europese regelgeving met betrekking tot de gemeenschappelijke markt en
de vrije handel bepaalt dat Nederland geen drempel mag opwerpen voor buitenlandse
handelaren en producten. Voor vlees geldt bovendien een gemeenschappelijke
marktordening binnen de Europese Unie. Een verplichting in Nederland om vlees
via bepaalde etikettering te voorzien van informatie met betrekking tot de
wijze waarop het dier (waarvan het vlees afkomstig is) is gehouden uit het
oogpunt van dierenwelzijn, creëert al snel een dergelijke drempel. Er
wordt daarom een mogelijk handelsbelemmerend effect aanwezig geacht. Een toets
vooraf op dit punt is niet aan de orde.Ook wijs ik op artikel 18 van richtlijn nr. 2000/13/EG inzake etikettering
van levensmiddelen, geïmplementeerd via het Warenwetbesluit etikettering
van levensmiddelen. Op grond van die richtlijn is het lidstaten niet toegestaan
om de handel in levensmiddelen die voldoen aan etiketteringsvoorschriften
van die richtlijn, te verbieden op grond van verdergaande nationale regels
inzake etikettering. Om deze redenen ben ik niet voornemens om op nationaal
niveau een plicht tot etikettering in te voeren. Zoals in het voorgaande gesteld
is het aan de Europese Unie om beperkingen aan de vrije handel in vlees op
te leggen. Dat is in het verleden al gedaan, bijvoorbeeld ter bescherming
van de volksgezondheid (de hygiëneregels) en de diergezondheid. Een verplichte
vorm van etikettering op Europees niveau behoort dus wel tot de mogelijkheden.
Dit is in het verleden al gedaan voor biologische producten. Er gelden geen
eenzijdige nationale maatregelen voor biologische etikettering. Overigens
kan er wel sprake zijn van private initiatieven terzake.De Europese Commissie werkt sinds kort aan een kader voor een vrijwillige
of verplichte vorm van etikettering voor dierenwelzijn (zie antwoord op vraag
162 en 163). Dit initiatief ondersteun ik en hierop is mijn inzet gericht.
Daarnaast kunnen het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties zelf aan
de slag gaan met etikettering, op basis van vrijwilligheid. Het bedrijfsleven
en maatschappelijke organisaties zijn beter dan de overheid in staat om dierenwelzijn
via etikettering te stimuleren. De initiatieven die het Nederlandse bedrijfsleven
reeds neemt voor vrijwillige etikettering vind ik positief. Ik zorg via campagnes
dat de transparantie over welzijnsomstandigheden in de verschillende productiesystemen
wordt gestimuleerd en zodoende ook via dit spoor de bewustwording bij consumenten
wordt vergroot.169Kunt u aangeven of u bereid bent om onderzoek te laten
uitvoeren naar welke vormen van verplichte etikettering wel mogelijk zijn
binnen de kaders van de WTO en deze in Nederland toe te passen om de consument
te kunnen informeren over dierenwelzijn? Zo ja, binnen welke termijn zult
u dit onderzoek laten uitvoeren? Zo neen, waarom niet, en hoe verhoudt zich
dit tot uw opmerking dat «etikettering een wezenlijke bijdrage levert
aan het in staat stellen van de consument om zijn verantwoordelijkheid te
nemen»?Nederland zet zich in om te komen tot een Europees kader voor etikettering
van dierenwelzijn. Momenteel voert de Commissie hiertoe een onderzoek uit.
Bij dit onderzoek en bij de totstandkoming van Europese regels
over etikettering zullen de kaders van de World Trade Organisation (WTO) in
ogenschouw worden genomen. Om deze reden zal Nederland niet een zelfstandig
onderzoek doen, maar uiteraard hier wel in Europees verband aan meewerken.
Nadat er overeenstemming is over een Europees kader voor etikettering van
dierenwelzijn, zal deze uiteraard ook voor Nederland van toepassing zijn.149 en 177Is met vrijwillige etikettering te realiseren dat de
consument voldoende geïnformeerd is?Ziet u een rol voor het kabinet weggelegd in het stimuleren
van vrijwillige etikettering ten aanzien van dierenwelzijn in Nederland? Zo
ja, welke?Etikettering kan de consument stimuleren om producten te kopen die onder
goede dierenwelzijnseisen zijn geproduceerd. Tegelijkertijd geeft etikettering
een kans aan producenten die verder gaan dan de wettelijke eisen. Vrijwillige
etikettering is vooral een zaak voor het bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties zelf. Ik juich dergelijke initiatieven toe en tracht waar gewenst
en waar mogelijk ondersteuning te bieden. Etikettering alleen geeft nog geen
garantie voor het voldoende informeren van de consument. De partijen die een
etiket voor dierenwelzijn in de markt zetten, zullen ook aan informatieverstrekking
en voorlichting doen. Zoals reeds aangegeven, ondersteun ik ook campagnes
over dierenwelzijn gericht op consumenten en wil ik afspraken maken om een
tussensegment te ontwikkelen.162 en 163Op welke wijze werkt de Europese Commissie aan een
Europees kader voor etikettering of dierenwelzijn?Waar zal de inzet in Europa uit bestaan en is er zicht
op een termijn wanneer vrijwillige etikettering een feit kan zijn?Tijdens de Landbouw- en Visserijraad die op 8 mei 2007 in Brussel
plaatsvond, heeft de Raad conclusies aangenomen, waarin de Commissie wordt
opgeroepen om een rapport op te stellen over etikettering voor dierenwelzijn.
Momenteel werkt de Commissie aan een onderzoek. Aan de hand van dit rapport
zal in het Brussels traject gewerkt worden aan een kader voor etikettering
voor dierenwelzijn. Daarnaast is in richtlijn nr. 2007/43/EG, die in
dezelfde Landbouw- en Visserijraad is aangenomen, opgenomen dat de Commissie
voor 2009 met een rapport komt over de mogelijke invoering van een verplichte
etikettering van kippenvlees en -producten dat is gebaseerd op het voldoen
aan de Europese welzijnsnormen. Dit rapport gaat ook in op de economische
gevolgen en de conformiteit met de regels van WTO. De Commissie zal dan ook
met wetgevingsvoorstellen komen waarbij rekening wordt gehouden met huidige
praktijken voor vrijwillige etikettering. Mijn inzet is gericht op een actieve
bijdrage om een Europees kader voor etikettering voor dierenwelzijn mogelijk
te maken.178Hoe groot schat u het risico dat er een wildgroei aan
welzijnsetikettering ontstaat? Welke maatregelen zou u kunnen nemen om deze
wildgroei te voorkomen?Op dit moment heb ik nog geen zorg voor een wildgroei aan welzijnsetikettering.
Ik heb eerder een positief gevoel bij de initiatieven die momenteel door het
Nederlandse bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties worden ontwikkeld.
Een intensivering of uitbreiding van dergelijke initiatieven juich ik toe.
Uiteraard dient men waakzaam te zijn voor onterechte claims op dierenwelzijn.
In eerste instantie zullen bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties hier kritisch naar kijken. Verder geldt er al op grond van Europese
regelgeving een verbod op misleidende etikettering (EU-richtlijn 2000/13,
art. 2).Enqûete26, 27 en 28Kunt u aangeven op welke wijze u de enquête heeft
opgezet en wie daarin is bevraagd? Kunt u aangeven op wat uw doel is met deze
enquête en in op welke wijze u de resultaten heeft gebruikt?Kunt u aangeven of de resultaten uit deze enquête
representatief, onafhankelijk en gevalideerd zijn? Zo ja, waaruit blijkt?Kunt u aangeven waarom u de resultaten uit deze enquête
in de nota dierenwelzijn vermeldt zonder aan te geven wat de status, doelstelling,
strekking en betrouwbaarheid van deze enquête is?Zie voor de opzet en het doel van de enquête het rapport «Opvattingen
over dierenwelzijn in Nederland – verslag van een publieksenquête»
pagina 1 t/m 3. Dit onderzoeksrapport voeg ik als bijlage bij.De enquête is representatief gezien de omvang en de samenstelling
van de steekproef1. Het verantwoordelijke bureau
is door de RVD geselecteerd op basis van aanbesteding. Het verantwoordelijke
en het uitvoerende bureau zijn gecertificeerd en zijn aangesloten bij overkoepelende
brancheverenigingen en werken conform de richtlijnen voor opinie- en marktonderzoek
die door deze brancheverenigingen zijn opgesteld.De publieksenquête is onderliggende informatie die ik gebruikt heb
bij het schrijven van de nota Dierenwelzijn. Het rapport is voor iedereen
beschikbaar via de internetpagina van mijn ministerie (www.minlnv.nl). Om
de hoeveelheid informatie in de nota Dierenwelzijn toegankelijk te houden
heb ik de status, doelstelling, strekking en betrouwbaarheid van o.a. deze
enquête buiten de tekst gehouden.De resultaten zijn op diverse plaatsen in de nota Dierenwelzijn gebruikt
voor onderbouwing van beleidsvoornemens of verduidelijking.179Kunt een verklaring geven waarom bijna de helft van
de mensen vindt dat de overheid niet voldoende aandacht heeft voor dierenwelzijn?Nee.180Kunt u aangeven waarom u het belang dat mensen hechten
aan een sterke overheid in het verbeteren van het welzijn van dieren en het
bevorderen van duurzaam en diervriendelijk vlees in de schappen heeft vertaald
naar beleidsmaatregelen die weinig tot niets te maken hebben met het verbeteren
van het welzijn van dieren, zoals het openen van de deuren van de landbouw,
het ondertekenen vaan een convenant, gerichte campagnes voor duurzame consumptie,
etikettering op europees niveau en een eerlijke dialoog over dierenwelzijn?Uit de resultaten van de publieksenquête blijkt dat de overheid
een grote rol krijgt toebedeeld bij het vinden van oplossingen voor kwesties,
vooral wat betreft de pelsfokkerij (66%). Bij de overige kwesties vindt
een groot deel van de respondenten dat de houder of eigenaar van het dier
de aangewezen persoon is om de situatie te verbeteren. Uw mening, dat ik het
belang dat mensen hechten aan een sterke overheid vertaal in beleidsmaatregelen
die weinig tot niets met het verbeteren van dierenwelzijn te maken hebben,
deel ik derhalve niet.448In welke concrete formulering is de vraag over de acceptatie
van het afschieten van wild aan het publiek voorgelegd? Werd hier gesproken
over het zogenaamde «noodzakelijke afschot ten behoeve van populatiebeheer
en schadebestrijding»? Was voor het publiek bij deze vraag voldoende
duidelijk dat dit afschot vaak gedaan wordt door de zogenaamde «plezierjagers»,
en niet alleen door neutrale, deskundige terreinbeheerders?In de publieksenquête zijn wildbeheer en jacht op twee wijzen voorgelegd:
eerst als specifieke kwestie, daarna als dilemma (pagina 16 en p. 20 van het
rapport «Opvattingen over dierenwelzijn in Nederland»). De vraag
en uitspraken die zijn voorgelegd zijn niet nader toegelicht tijdens de enquête.460Waarom maakten proefdieren geen onderdeel uit van de
enquête naar de opvattingen over dierenwelzijn in Nederland?In 2006 heeft de Europese Commissie een publieksconsultatie uitgevoerd
in het kader van een Regulatory Impact Assesment ten behoeve van de Dierproevenrichtlijn
(86/609/EEG). Hierdoor leek het minder noodzakelijk om proefdieren in de Nederlandse
publieksenquête mee te nemen. In de publieksenquête 2007 in Nederland
werden proefdieren in 8% van de gevallen spontaan genoemd als situatie
waar in het welzijn van dieren eventueel te wensen overlaat.HuisvestinglandbouwhuisdierenAlgemeen10Hoe ziet u de houderij van de verschillende diersoorten
over vijftien jaar? Hoe verhoudt deze visie zich met betrekking tot de vijf
vrijheden van Brambell? Welke ambitie spreekt u uit met deze visie?Mijn visie is dat mensen die dieren houden voldoende inzicht hebben ín,
en respect ontwikkelen voor het natuurlijke gedrag en de daaraan gerelateerde
behoeften van dieren in hun omgeving.Zij passen hun omgang en de wijze van het houden van dieren daarop aan.
Hiermee wordt eveneens tegemoet gekomen aan de 5 vrijheden. De ambitie die
ik hiermee uitspreek is dat bij de inrichting van stallen en de bedrijfsvoering
het perspectief van het dier leidend is, zonder dat andere aspecten als economie,
milieu, diergezondheid, voedselveiligheid en arbeidsomstandigheden uit het
oog worden verloren. Dit geldt voor de veehouderij, de aquacultuur, bedrijfsmatig
gehouden gezelschapsdieren, circussen en dierentuinen. Integraal duurzame
houderijsystemen zijn de norm.Gehouden dieren kunnen behoeften voortvloeiend uit hun natuurlijk gedrag
uiten, krijgen daglicht, hebben voldoende ruimte en ondergaan geen fysieke
ingrepen als gevolg van de wijze van het houden.89, 94 en 95Wat is de betekenis van de ambitie dat het perspectief
van het dier leidend moet zijn bij de inrichting van stallen en de bedrijfsvoering?Kunt u aangeven op welke wijze u het perspectief dat
het dier leidend is bij de inrichting van stallen en bedrijfsvoering heeft
vertaald naar concrete doelstellingen en maatregelen voor deze kabinetsperiode?Kunt u aangeven op welke wijze u de doelstelling dat
dieren hun natuurlijk gedrag kunnen uiten, daglicht hebben en geen ingrepen
hoeven te ondergaan heeft vertaald naar concrete doelstellingen
en maatregelen voor deze kabinetsperiode?Met het perspectief van het dier bedoel ik dat de inrichting van stallen
en de bedrijfsvoering wordt gebaseerd op de behoeften van de dieren, voortvloeiend
uit hun natuurlijke gedrag.Deze ambitie is concreet vertaald naar het ontwikkelen, introduceren en
implementeren van integrale duurzame stalsystemen in zowel de melkveehouderij,
als de varkenshouderij en de pluimveehouderij.99Kunt u aangeven op welke wijze u de constatering dat
de doelstellingen voor de veehouderij het economisch meest lastig zullen zijn
heeft onderbouwd? Kunt u aangeven in hoeverre u deze constatering heeft laten
meewegen in de keuzes die u maakt ten aanzien van het verbeteren van het dierenwelzijn
in de veehouderij?Naast investeren in een beter dierenwelzijn krijgt de veehouderij de komende
jaren met veel andere zaken te maken zoals de nog steeds toenemende internationale
concurrentie, verdere eisen ten aanzien van milieu, klimaat en energie en
de groeiende maatschappelijke vraag naar kwaliteit en beleving van voedsel
en voedselproductie die investeringen zullen vereisen. In de huidige dierhouderij
is er sprake van wezenlijke welzijnsknelpunten. Afhankelijk van de ernst,
duur en omvang van het knelpunt per sector heb ik vervolgens bepaald waar
we de komende jaren op moeten inzetten maar daarbij tevens te zoeken naar
duurzame integrale oplossingen die niet alleen het dierenwelzijn verbeteren
maar, waar mogelijk, ook aandacht geven aan zaken als voedselveiligheid, diergezondheid,
milieu en arbeidsomstandigheden.96 en 102Kunt u aangeven op welke wijze u de doelstelling dat
gehouden dieren zichtbaar zijn voor burgers heeft vertaald naar concrete doelstellingen
en maatregelen voor deze kabinetsperiode?Hoe definieert u het begrip «maatschappelijke
transparantie»?Met maatschappelijke transparantie in het kader van de Nota Dierenwelzijn
bedoel ik dat gehouden dieren in principe zichtbaar zijn voor burgers, ofwel
in het landschap, of wel op het bedrijf. Het betreft een algemene doelstelling
voor alle bedrijfsmatig gehouden landbouwhuisdieren waarbij de houder van
de dieren de vrijheid krijgt om dit naar eigen kennis, ervaring en creativiteit
in te vullen.185Kunt u aangeven hoe het in het coalitieakkoord vastgelegde
leidend beginsel van een respectvolle omgang met dieren zich verhoudt tot
de maatregelen die u niet gaat nemen om de leefomstandigheden van landbouwhuisdieren
te verbeteren, zoals bijvoorbeeld het voortduren van de ingrepen bij varkens?Mijn ambitie is erop gericht dat dieren over 15 jaar dusdanig worden gehouden
dat geen ingrepen meer nodig zijn als gevolg van de wijze van het houden.
Dit geldt tevens voor de varkenshouderij.188Kunt u aangeven waarom u in de nota alleen het ongerief
heeft meegenomen en andere maatschappelijke perspectieven op wat het dier
toekomt of schaadt buiten beschouwing heeft gelaten? Kunt u aangeven op basis
van welke criteria u deze beslissing heeft genomen?In de Nota Dierenwelzijn wordt aan beide perspectieven aandacht besteed.
In de hoofdstukken 5 tot en met 10 wordt met name aandacht besteed aan en
een aanpak beschreven voor het ongerief zoals het dier dat ervaart en zoals
wij dat als mens kunnen meten en observeren aan het dier. In hoofdstuk 4 behandel
ik met name de meer maatschappelijke perspectieven. Middels de maatschappelijke
dialoog zullen ook deze perspectieven de komende jaren nadrukkelijk aan de
orde komen.207Kunt u aangeven of u van mening bent dat dieren wat
betreft hun dierenwelzijn het meest zijn gebaat bij een open stalsysteem?In een open stalsysteem is sprake van natuurlijke ventilatie door middel
van openingen in de zijgevels en de nok en hebben de varkens geen buitenuitloop.
Dergelijke stallen, zoals de Comfort Class stal, bieden voor de toekomst vanuit
een oogpunt van dierenwelzijn mogelijk perspectief. Vooral het beschikbaar
stellen van meer ruimte per dier biedt voordelen voor het welzijn. Daar staat
tegenover dat de bouwkosten van dergelijke stallen hoger zijn. Tot nu toe
zijn er geen langjarige gegevens beschikbaar over de gevolgen voor de diergezondheid.
Met name Duits onderzoek laat zien dat niet goed uitgevoerde stallen met natuurlijke
ventilatie met een suboptimaal klimaat een grotere kans geven op afwijkend
gedrag van de varkens. Uit Nederlands onderzoek is ook bekend dat een suboptimaal
klimaat leidt tot extra hokbevuiling met negatieve gevolgen voor diergezondheid,
milieu, arbeid en de technisch-economische resultaten. Verder is het de vraag
wat de risico’s zijn op insleep van bestrijdingsplichtige ziekten bij
open stallen. Verdere ontwikkeling en uittesten in de praktijk is nodig voordat
hier definitieve uitspraken over gedaan kunnen worden.Integrale stalsystemen11, 21, 182, 183, 197, 198, 199, 200, 201, 202, 203, 204,
205, 206, 210, 211, 212, 213, 305, 306, 307, 308, 309 en 311Wat is uw definitie van integraal duurzame houderijsystemen?Kunt u aangeven waarom in 2011 slechts 5% van
de stallen integraal duurzaam een diervriendelijk moeten zijn en voldoen aan
de eisen die verder gaan dan de huidige wettelijke eisen. Kunt u aangeven
waarom de overige 95% van de stallen dus niet integraal duurzaam en
diervriendelijk hoeven te zijn? Kunt u aangeven hoe zich dit verhoudt tot
het in het coalitieakkoord vastgelegde leidende beginsel dat uitgaat van respect
voor het dier en een respectvolle omgang met het dier? Kunt u aangeven hoe
u deze respectvolle omgang met dieren beziet, bijvoorbeeld bij dieren die
vanwege gebreken in de manier waarop ze zijn gehuisvest lichamelijke ingrepen
dienen te ondergaan om mutilatie van soortgenoten te voorkomen (staartknippen,
snavelknippen, tanden vijlen)? Kunt u aangeven waarom u hierbij het wettelijk
kader voor de huisvesting van dieren niet wenst op te schroeven naar een niveau
waarbij deze ingrepen niet meer nodig zijn?Wat wordt verstaan onder een integraal duurzame stal?Welke factoren maken deel uit van een integraal duurzaam
stalontwerp?U stelt dat het stalklimaat, gladde en natte vloeren,
de prikkelarme omgeving en de bedrijfsgebonden dierziekten belangrijke knelpunten
zijn die veel ongerief bij dieren veroorzaken. Kunt u aangeven waarom u vervolgens
geen enkele wettelijke eisen wilt stellen om het stalklimaat en dergelijke
te verbeteren?Kunt u aangeven welke garanties u heeft dat binnen
vijftien jaar de stallen zo zijn ontworpen dat dieren geen ingrepen meer hoeven
te ondergaan?Kunt u aangeven op welke wijze u gaat bewerkstelligen
dat deze stalontwerpen ook daadwerkelijk in de praktijk zullen worden toegepast?Kunt u aangeven wat u bedoelt met dat «de nieuwe
stalsystemen dienen zo te zijn ontworpen dat dergelijke ingrepen aan het aan
het dier als gevolg van het huisvestingssysteem binnen 15 jaar in principe
tot het verleden behoren»? Kunt u aangeven wat u onder «in principe»
verstaat? Kunt u aangeven of dit een toezegging is dat over 15 jaar alle ingrepen
als gevolg van gebrekkige huisvesting niet meer worden toegestaan of dat u
hier iets anders mee bedoelt?Kunt u aangeven waarom u wel de welzijnsproblemen schetst
die voortvloeien uit de gebrekkige huisvesting van landbouwhuisdieren in Nederland
en dat u daaraan vervolgens geen eisen koppelt om deze huisvesting zo snel
mogelijk te verbeteren?Kunt u aangeven welke ambitie u heeft om integraal
duurzame en diervriendelijke stallen ook daadwerkelijk in de praktijk in te
voeren? Kunt u aangeven aan welke percentages diervriendelijke stallen u denkt
in het jaar 2015 en waarom dat percentage volgens u voldoende is om de grote
welzijnsknelpunten die de huidige stalsystemen hebben het hoofd te bieden?Kunt u aangeven welk percentage van de landbouwhuisdieren
aan het eind van de kabinetsperiode nog in stallen zitten waarvan u nu heeft
laten vaststellen dat deze ernstige welzijnsknelpunten veroorzaken?Kunt u aangeven op welke wijze de overheid zich gaat
inzetten voor de ontwikkeling van integraal duurzame stallen en welke beleidsinstrumenten
zij hiervoor zal gaan inzetten?Kunt u aangeven op welke wijze u zult voorkomen dat
nieuwe stalontwerpen niet ten koste gaan van het dierenwelzijn en kunt u aangeven
welke criteria u daarvoor hanteert?Kunt u aangeven welke ervaringen er al zijn op het
gebied van integraal duurzaam ontwerpen en waarom u er niet voor kiest om
eerst diervriendelijk te ontwerpen en pas daarna milieumaatregelen mee te
nemen in het ontwerp om zo te voorkomen dat ontworpen stallen straks alleen
zullen leiden tot een compromis waarbij dieren nog steeds niet zijn gebaat?Kunt u aangeven waarom u, ondanks dat u het nee tenzij
beginsel hanteert als het gaat om ingrepen bij dieren, geen strengere regels
invoert in de ontwerpen van stalsystemen om zo ingrepen die sterk de integriteit
van het dier aantasten te kunnen verbieden?Kunt u aangeven waarom de overheid zich slechts in
wil zetten voor de ontwikkeling van duurzame stallen en waarom voor de toepassing
daarvan in de praktijk geen beleidsmaatregelen worden genomen?Kunt u aangeven waarom u enerzijds constateert en erkent
dat de huidige stalsystemen knelpunten veroorzaken wat betreft het welzijn
van dieren, dat deze ontwerpen hebben geleid tot talloze ingrepen die de integriteit
van het dier aantasten, maar dat u vanuit de overheid niets zult doen om deze
schrijnende situatie daadwerkelijk aan te pakken? Kunt u in dat verband uitleggen
hoe u de overheid, als hoeder van de zwakke waarden in deze samenleving, ziet
en hoe zich dit verhoudt tot het overlaten van verbeteringen op het gebied
van huisvesting aan de sector zelf?Kunt u aangeven, als het gaat om integraal duurzame
stallen, op welke gerealiseerde aantallen, cijfers en percentages u tevreden
terug kunt kijken aan het einde van uw ambtsperiode?Kunt u aangeven wat u bedoelt met integraal duurzame
proefstallen en in hoeverre dierenwelzijn daarin een randvoorwaarde is of
een van de factoren die worden meegewogen?Kunt u aangeven hoe u voorkomt dat bij de integrale
ontwerpen van pluimveehuisvesting verbeteringen op het gebied van dierenwelzijn
zullen worden afgewogen tegen verbeteringen op het gebied van milieu en economie?Kunt u aangeven op welke wijze u garanties biedt dat
dierenwelzijn de belangrijkste factor wordt bij het ontwerpen en inrichten
van nieuwe stalsystemen in de pluimveehouderij?Kunt u aangeven of u bereid bent om bij de fiscale
stimulering van bovenwettelijke welzijns- en milieumaatregelen dierenwelzijn
als randvoorwaarde op te nemen zodat er geen maatregelen worden gestimuleerd
die het dierenwelzijn kunnen schaden?Kunt u garanderen dat de milieumaatregelen, die worden
genomen om de uitstoot van schadelijke emissies in de pluimveehouderij te
verminderen, het dierenwelzijn niet zullen schaden? Zo ja, op welke wijze
en welke criteria hanteert u hierbij? Zo neen, waarom niet en hoe verhoudt
dit zich tot uw lange termijn visie op het gebied van dierenwelzijn?Maken stofbaden onderdeel uit van duurzame pluimveestallen?
Zo ja, wat is het effect van meer stofbaden op de uitstoot van fijn stof door
de pluimveehouderij? Welke gevolgen kan dit hebben voor het halen van de aangescherpte
EU-normen voor fijnstof?Integraal duurzame stallen en houderijsystemen zijn op het terrein van
dierenwelzijn uitgerust met maatregelen die verder gaan dan hetgeen bij of
krachtens de wet is voorgeschreven en die tegelijkertijd tenminste voldoen
aan maatschappelijke randvoorwaarden en wettelijke eisen ten aanzien van milieu,
diergezondheid, arbeidsomstandigheden, landschappelijke inpasbaarheid en economische
haalbaarheid.Bij het ontwerpen en ontwikkelen van integraal duurzame stallen en houderijsystemen
is het perspectief van het dier leidend zonder dat andere maatschappelijk
belangrijke aspecten uit het oog worden verloren. Ik vind het belangrijk om
ook milieu aspecten meteen integraal mee te nemen omdat voor uitrol in de
praktijk voldaan moet kunnen worden aan de eisen in de milieuregelgeving zoals
ammoniak, fijn stof en geur. Met deze wijze van werken zijn in het kader van
het project Houden van Hennen voor de legpluimveehouderij positieve resultaten
geboekt, die de komende jaren in de praktijk zullen worden toegepast.Ten aanzien van dierenwelzijn is de ambitie in het ontwerptraject dat
gehouden dieren hun behoeften kunnen uiten die voortkomen uit hun natuurlijk
gedrag, de beschikking hebben over daglicht, voldoende ruimte hebben en in
principe geen fysieke ingrepen meer hoeven te ondergaan als gevolg van de
wijze waarop ze worden gehouden. Overigens is het beleid van het kabinet er
ook op gericht om in bestaande stalsystemen de noodzaak van fysieke ingrepen
zo snel als mogelijk af te bouwen.Er komt veel bij kijken voordat dergelijke nieuwe stallen gebouwd kunnen
worden. Ze moeten eerst ontworpen, onderzocht en in de praktijk uitgeprobeerd
worden voordat grootschalige introductie kan plaatsvinden. Verder zullen deze
stallen moeten worden ingebed in nieuwe onderscheidende marktconcepten van
veehouderijproducten. Het ontwikkelen van nieuwe markten kost tijd en dient
geleidelijk vorm te krijgen zodat vraag en aanbod zich in gelijke tred kunnen
ontwikkelen en toegevoegde waarde gerealiseerd kan blijven worden. Alles overziend
is sprake van een forse innovatieopgave die tijd koste en inspanningen van
alle betrokken partijen. Ik ben van mening dat 5% nieuwe integraal
duurzame en diervriendelijke stallen in 2011 een forse ambitie is. Als het
vliegwiel eenmaal draait zal de toepassing van dergelijke stallen na 2011
via een ondersteunend stimuleringsbeleid steeds sneller gaan. Ik ben ervan
overtuigd dat een regelgevingstraject waarbij eenzijdig extra dierenwelzijnseisen
generiek worden voorgeschreven, los van de grote bezwaren die het kabinet
ziet, niet tot een snellere daadwerkelijke verbetering van het dierenwelzijn
leidt.Het kabinet ondersteunt de ontwikkeling en toepassing van integraal duurzame
en diervriendelijke stallen door de inzet van extra middelen voor onderzoek,
innovatie en demonstratie en investeringen (subsidieregeling en fiscale regelingen).
Verder ondersteunt het kabinet de ontwikkeling en marktintroductie
van tussensegmenten die in deze integraal duurzame stallen worden geproduceerd.Ingrepen49Kunt u aangeven waarom u ingrepen bij dieren in principe
verbiedt en dan wel expliciet toestaat daar waar het ingrepen op varkens,
kippen en runderen betreft. Kunt u aangeven waarom u deze ingrepen welk expliciet
heeft toegestaan en welke overwegingen daarbij zijn gemaakt? Kunt u aangeven
op basis van welke criteria u ingrepen expliciet toestaat terwijl deze bij
wet verboden zijn?Op dit moment worden alleen die ingrepen toe gestaan die nodig zijn ten
behoeve van identificatie en om erger dierenleed te voorkomen. De afweging
die ik hierbij maak is de eenmalige inbreuk op het welzijn die de ingreep
met zich meebrengt ten opzichte van de duur en de impact van de inbreuk op
het welzijn als deze ingreep niet wordt toegepast.Voor de criteria verwijs ik u naar de brief die ik u op 20 december
2007 heb gestuurd (Kamerstukken II 2007/08, 28 286, nr. 92).186Kunt u daarbij concreet aangeven waarom u ingrepen
bij varkens (onverdoofd castreren, onverdoofd vijlen van tanden, onverdoofd
knippen van staarten), ingrepen en doden van kippen (onverdoofd knippen van
snavels, vergassen of versnipperen van haantjes), ingrepen bij runderen (onthoornen)
blijft accepteren en hoe het voortduren hiervan zich verhoudt tot het leidend
beginsel van dit kabinet, namelijk een respectvolle omgang met dieren?Aan alle in deze vraag opgesomde handelingen aan dieren wordt in de nota
Dierenwelzijn aandacht besteed. Tevens heb ik hiervoor concrete doelstellingen
en acties in de nota opgenomen zodat op termijn deze handelingen zo pijnloos
mogelijk worden uitgevoerd dan wel geheel achterwege worden gelaten.304Kunt u toezeggen dat u binnen vijf jaar een verbod
op ingrepen in de pluimveehouderij zult instellen, ook als de sector zelf
niet voortijdig met oplossingen komt? Zo ja, op welke wijze en binnen welke
termijn? Zo neen, waarom niet en hoe verhoudt zich dit tot de overgangsperiode
die uw voorganger heeft ingezet en over vier jaar is afgelopen?Mijn voorganger heeft zowel de leg- als de vleessector een overgangstermijn
gegeven tot 1 september 2011 om op basis van een Plan van Aanpak te komen
tot houderijsystemen die zonder ingrepen kunnen. Ik wil deze toezegging in
stand laten. Wanneer de sector niet met oplossingen komt, overweeg ik zelf
stappen te zetten via het spoor van regelgeving.WUR-analyse189Kunt u aangeven op welke wijze het ongerief is gescoord?
Kunt u aangeven welke wetenschappelijke basis hiervoor is gehanteerd en of
er ook andere methoden beschikbaar zijn om ongerief bij dieren te meten?Per welzijnsprobleem is door middel van expertanalyse de ernst en de duur
van het ongerief ingeschat, en welk deel van de
populatie hierdoor getroffen wordt. Daaruit volgt een prioritering per diersoort.
De inschattingen zijn gebaseerd op wetenschappelijke publicaties
en waar die onvoldoende beschikbaar zijn op gegevens van meerdere experts.190Kunt u aangeven of de methode van het meten van ongerief
zoals gebruikt in het onderzoek van WUR, wetenschappelijk onderbouwd zijn
en ook buiten Nederland worden toegepast in wetenschappelijk onderzoek om
ongerief te meten?De methode van het meten van de aard en het bestaan van het ongerief is
wetenschappelijk gedefinieerd en onderbouwd. Soortgelijke werkwijzen worden
in het buitenland toegepast.191, 192, 193 en 194Kunt u aangeven of u het onderzoek van de WUR betrouwbaar
acht? Zo ja, waarom en waaruit blijkt dat?Kunt u aangeven waarom u hebt gekozen voor een onderzoek
naar ongerief onder dieren door de WUR, terwijl deze ook belanghebbend kan
zijn omdat zij grote delen van de financiering via u ontvangt en grote delen
via derde geldstroom onderzoek voor het agrarisch bedrijfsleven?Kunt u aangeven of en op welke wijze u heeft vermeden
dat belangenverstrengeling optreedt bij de opzet en uitwerking van het onderzoek
naar ongerief?Kunt u aangeven of de betrokken onderzoekers bij het
onderzoek naar ongerief onder landbouwdieren ook werken of hebben gewerkt
in opdracht van het agrarisch bedrijfsleven? Kunt u aangeven op welke wijze
u heeft gegarandeerd dat zij in het onderzoek alleen zuiver wetenschappelijke
belangen dienden?Wageningen Universiteit en Researchcentrum is een betrouwbaar onafhankelijk
wetenschappelijk kenniscentrum dat op mijn verzoek een expertview-analyse
naar het ongerief bij rundvee, varkens, pluimvee, paarden en nertsen heeft
uitgevoerd gebaseerd op dierwetenschappelijke kennis1.Wageningen UR is de enige kennisinstelling die alle benodigde kennis en
capaciteit in huis heeft om een dergelijke ongeriefanalyse uit te kunnen voeren.
Ik heb tevens hoge eisen gesteld aan de analyse naar het ongerief in de rundvee-,
varkens-, pluimvee-, paarden- en nertsenhouderij. Ik hecht aan een kwalitatief,
onafhankelijk, wetenschappelijk onderbouwd, praktijkgericht onderzoek, dat
zowel specialistisch als multidisciplinair zou worden uitgevoerd binnen een
beperkte tijdspanne. De vraag of de onderzoekers ook onderzoek uitvoeren voor
andere opdrachtgevers is niet relevant. Wat telt is dat de onderzoekers goed
wetenschappelijk onderzoek verrichten. De bestaande systemen van kwaliteitsbewaking
volstaan daarvoor.195Kunt u voor de duidelijkheid een overzicht geven van
de welzijnsknelpunten die het hoogst scoorden en die u tot onderwerpen heeft
gemaakt in het vijfde hoofdstuk van uw nota?Tabel 1 Meest prioritaire welzijnsaantastingen landbouwhuisdierenMelkveeVleesveeVleeskalveren – geen of beperkte weidegang – bewegingsongemak
a.g.v. stalinrichting – klauwproblemen – gevolgen keizersnede– bewegingsongemak a.g.v. stalinrichting – ijzergebrek – gebrek
aan vezelrijk voer – ademhalingsproblemen door suboptimaal stalklimaat – transport Guste/dragende zeugenKraamzeugen(gespeende)
biggenvleesvarkens– prikkelarme omgeving – huisvesting
in individuele boxen– huisvesting
in individuele boxen – prikkelarme omgeving – geen mogelijkheid
tot nestgedrag– prikkelarme
omgeving – transport – castratie – staart
couperen – maagzweren–
prikkelarme omgeving – luchtwegaandoeningen door suboptimaal stalklimaat – transport – maagzwerenVleeskuikenouderdierenVleeskuikensLeghennen – gedragsbeperkingen door suboptimale
stalinrichting – hoge infectiedruk – ruw paringsgedrag – honger
en dorst door voer- en watergiftbeperking – ingrepen– gedrags- en mobiliteitsbeperking a.g.v. selectie
op groeisnelheid e.d. – voetzoollesies en borstblaren – gedragsbeperkingen door suboptimale
stalinrichting – hoge infectiedruk – kannibalisme/verenpikken – ingrepen Paarden   – afwijkend gedrag door individuele huisvesting – onevenwichtige
rantsoensamenstelling – afwijkend gedrag door energierijk, vezelarm
rantsoen – couperen staarten – trainingsmethoden en
hulpmiddelen – afscheren tastharen   196Kunt u aangeven waarom u heeft gekozen voor de welzijnsknelpunten
die het hoogst scoorden in de mate waarin zij ongerief bij dieren veroorzaken
en dat u, ondanks het leed dit ongerief bij dieren veroorzaakt, heeft besloten
om de komende drie jaar, tijdens de duur van deze kabinetsperiode, dit ongerief
niet via wet- en regelgeving aan te pakken?De ernst van de hoog scorende ongeriefissues en de daaraan gerelateerde
ongeriefissues inclusief de ingrepen, vragen van alle genoemde sectoren een
dusdanig hoge inspanning tot verbetering dat ik deze prioritair achtte ten
opzichte van de wat lager scorende ongeriefissues.Het realiseren van meer gerief in de genoemde dierhouderijen moet naar
mijn mening gebeuren in een samenspel en dialoog tussen bedrijfsleven, maatschappelijke
organisaties en de overheid met gebruikmaking van de verschillende instrumenten.
Voor het oplossen van een aantal problemen is de ontwikkelen van integraal
duurzame houderijsystemen een voorwaarde.Naar meer robuuste dieren214, 215, 224 en 225Welke indicatoren zullen gebruikt worden om te meten
of de doelstelling of meer robuuste dieren gebruikt worden behaald is?Zijn er plannen om pilots te starten voor meer robuuste
dieren) Zo ja, waar?Kunt u aangeven waarom u in plaats van maatregelen
te nemen alleen maar verder onderzoek wil verrichten naar robuuste koeien
en het wel of niet inzetten van robuuste koeien overlaat aan de sector zelf?Kunt u aangeven waarom u, ondanks de gesignaleerde
welzijnsproblemen als gevolg van te ver doorfokken op enkele rasaspecten,
geen daadkrachtige maatregelen gaat nemen om deze welzijnsknelpunten te voorkomen?Naar meer robuuste dieren is geen nieuw fenomeen in de veehouderij. Zowel
in de fokkerij als in de dierhouderij ziet men de keerzijde van de veelal
op productie gerichte fokkerij en is de aandacht sterk gericht op het verbeteren
van de natuurlijke weerstand van de dieren. Eén van de onderzoeksthema’s
in het samenwerkingsverband tussen mijn ministerie en de NWO is een verkenning
naar het verkrijgen van meer robuuste dieren. Een belangrijk doel van deze
verkenning is te komen tot een set van parameters waarmee de mate van robuustheid
in het kader van dierenwelzijn meetbaar wordt gemaakt. Afhankelijk van deze
verkenning zal worden bezien wat in de praktijk nodig is om dieren meer robuustheid
mee te geven. Gezien de behoefte van veehouders zijn verdergaande maatregelen
om ook daadwerkelijk gebruik te maken van robuustere dieren wat mij betreft
niet aan de orde.Internationale inzetInzet in Europees verband6, 16, 55, 118 en 227Kunt u aangeven welke aanscherping wordt nagestreefd
in Europees verband met betrekking tot dierenwelzijn en waar de prioriteiten
voor deregulering liggen? Is er zicht op dierenwelzijnknelpunten van gelijkgestemde
lidstaten waarmee dit u internationaal aan de slag gaat?Op welke wijze streeft u naar het aanscherpen van wettelijke
eisen in Europees verband? Kunt u aangeven wat uw inzet afgelopen maanden
is geweest en op welke punten u de komende periode zult inzetten?Welke wettelijke eisen in Europees verband gaat u proberen
aan te scherpen?Kunt u aangeven wat u bedoelt met dat u «niet
lijdzaam gaat afwachten wat Europa doet»? Kunt u aangeven welke concrete
stappen u onderneemt en welke doelen u zichzelf hebt gesteld om «met
kracht» te strijden voor een verbetering van dierenwelzijn op Europees
niveau? Kunt u aangeven welke successen u op dat vlak wenselijk en haalbaar
acht? Kunt u aangeven wanneer u tevreden terug kunt kijken aan het einde van
de kabinetsperiode op de strijd die u in europa geleverd heeft?Kunt u duidelijk maken waarom u zelf niet het voortouw
wil nemen in het stellen van hogere eisen binnen Europa?In het huidige krachtenveld van de EU met 27 lidstaten is het lastig overeenstemming
te krijgen over een aanscherping van het Europese dierenwelzijnsbeleid. Om
in dit lastig krachtenveld toch stappen te kunnen zetten, volg ik de strategie
om nauwer samen te werken met gelijkgezinde lidstaten en de Commissie. Hierdoor
is het mogelijk meer contragewicht te vormen tegen remmende krachten. Ook
het aantonen en objectiveren van dierenwelzijnsproblemen is van belang voor
een beleidsmatige en politieke erkenning. Daarom streef ik ook naar samenwerking
op onderzoeksgebied met de lidstaten en de Commissie. De inzet van de afgelopen
maanden heeft zich met name geuit in de vaststelling van de vleeskuikenrichtlijn.
De ambitieuze inzet van Nederland samen met andere gelijkgezinde lidstaten
heeft geleid tot gunstige aanpassingen in de richtlijn. Op hetzelfde
moment zijn Raadsconclusies voor etikettering van dierenwelzijn vastgesteld.
Ook bij dit onderwerp heeft Nederland samen met andere gelijkgezinde lidstaten
ervoor gezorgd voor een constructieve bijdrage om dit vernieuwde spoor mogelijk
te maken. Verder is een Europees verbod op de handel in honden- en kattenbont
vastgesteld, dat mede op Nederlandse instigatie tot stand is gekomen. Mijn
prioriteiten voor verbetering van dierenwelzijn in Europees verband voor de
komende jaren zijn: behoud van het verbod op het gebruik van de Europese legbatterij
in 2012, aanscherping van de transportverordening, agenderen van het stoppen
met castratie van beerbiggen en etikettering voor dierenwelzijn. Bij deze
onderwerpen heb ik contact gezocht met gelijkgestemde lidstaten en bestaat
de bereidheid om samen te werken ten behoeve van een geslaagde agendering
en behandeling.50Kunt u aangeven waarom u bij de EU regelgeving ten
aanzien van dierenwelzijn alleen noemt dat er grote sprongen voorwaarts zijn
gemaakt terwijl keer op keer blijkt uit gerapporteerde misstanden, maar ook
uit wetenschappelijk onderzoek, dat het Europese niveau ten aanzien van vleeskippen,
legkippen en het transport van dieren nog steeds beneden de norm is die zou
moeten gelden om dieren van een respectvolle omgang te verzekeren?De voortgang die is geboekt in Europa is ook naar mijn mening nog niet
voldoende om het welzijn van dieren volledig te waarborgen. Daarom is mijn
inzet juist erop gericht om te komen tot een verdere verbetering en/of aanscherping
van het welzijnsbeleid in Europa. Hoewel dit in de EU met 27 lidstaten een
lastige opgave is, leidt een aanscherping evenwel tot een groot toepassingsgebied.110Is er onderzoek gedaan naar het risico van productieverplaatsing
naar andere landen, mocht Nederland teveel voorop gaan lopen, waar het welzijn
niet beter of zelfs slechter is geborgd? Wat zijn de conclusies van dit onderzoek?Niet over de hele linie. In het onderzoek naar een verbod op de verrijkte
kooi is de mate van verplaatsing van de productie naar buiten Nederland bekeken.
Het mogelijke risico van productieverplaatsing vanwege eenzijdig voorop lopen
noopt tot een zorgvuldige afweging tussen alle belangen.117Kunt u duidelijk maken in hoeverre uw zorg voor de
export van welzijnsproblemen voor dieren en daarmee het laten voortduren van
ernstige welzijnsknelpunten in Nederland, samenhangt het beschermen van de
Nederlandse veehouderij tegen de economische consequenties als gevolg van
hogere dierenwelzijnseisen binnen de landsgrenzen?Nederlandse veehouders moeten internationaal concurreren. Te strenge nationale
welzijnseisen zullen kostenverhogend werken en tot concurrentienadeel kunnen
leiden ten opzichte van buitenlandse ondernemers die aan minder strenge welzijnseisen
moeten voldoen. Een te groot concurrentienadeel kan vervolgens leiden tot
het verplaatsen van de productie naar landen waar minder kostenverhogende
welzijnseisen gelden. Dit impliceert inderdaad een nadeel voor dierenwelzijn.
Daarnaast is level playing field vanuit economische oogpunt een van de redenen
om dierenwelzijn niet alleen nationaal te verbeteren. Bovendien heeft een
Europese maatregel voor dierenwelzijn een groot schaalvoordeel: het welzijn
van dieren wordt dan in alle 27 lidstaten verbeterd.57, 58, 112, 113, 115, 226, 298 en 299U stelt dat vanwege het grote aantal spelers met verschillende
belangen en opvattingen het binnen de EU niet eenvoudig is om overeenstemming
te bereiken over regelgeving ten aanzien van dierenwelzijn. Kunt u aangeven
waarom u dan niet in wil zetten op strengere Nederlandse eisen ten aanzien
van dierenwelzijn om zo tegemoet te komen aan de wens van Nederlandse burgers
om dierenwelzijn beter te verankeren in wet- en regelgeving?Kunt u aangeven waarom u ervoor kiest Nederland niet
voorop te laten lopen in Europa door het verbeteren van dierenwelzijn meer
dan nu het geval is vast te leggen in Nederlandse wet- en regelgeving?Kunt u aangeven hoe het inzetten op Europese level
playing field, met de daarbij behorende traagheid in besluitvorming, zich
verhoudt tot uw constatering dat aanzienlijke welzijnsknelpunten resteren?
Kunt u aangeven in hoeverre u zich «als hoeder van het maatschappelijk
belang» kunt vrijwaren van een strengere Nederlandse wet- en regelgeving
ten aanzien van dierenwelzijn, terwijl Nederlandse burgers daar wel in allerlei
consultaties nadrukkelijk om hebben gevraagd?Kunt u aangeven in hoeverre en op welke onderdelen
en ten aanzien van welke sectoren en dierenwelzijnsknelpunten u daadkrachtiger
wilt optreden dan de Europese regelgeving? Kunt u hiervan een aantal voorbeelden
geven?Kunt u aangeven waarom u ervoor kiest, ondanks dat
u constateert dat Nederland nog grote welzijnsknelpunten kent, deze niet aan
te pakken zolang deze problemen zich naar het buitenland verplaatsen?Kunt u aangeven waarom u, ondanks de grote wens van
de Nederlandse samenleving voor een beter dierenwelzijn voor de productiedieren
in Nederland, wil wachten met het stellen van eisen, terwijl u anderzijds
aangeeft dat het Europese proces gezien de diversiteit aan belangen een lang
proces zal gaan worden bij het doorvoeren van verbeteringen op dierenwelzijnsgebied?Kunt u aangeven of u vindt dat wensen van een samenleving
genegeerd kunnen worden door het niet nemen van noodzakelijke stappen om het
welzijn van dieren te vergroten, met als reden dat door het nemen van deze
stappen het welzijnsprobleem zich zal verplaatsen naar andere landen? Zo ja,
waarom?Kunt u aangeven of we in het nemen van stappen over
morele en ethische kwesties met betrekking tot dierenwelzijn zelf het voortouw
moeten nemen? Kunt u uw antwoord relateren aan uw voornemen om in Europa niet
verder voorop te willen lopen dan de Europese regelgeving?In eerste instantie is mijn inzet gericht op het aanspreken van de sector,
zodat deze zelf welzijnsproblemen kan aanpakken. Tegelijkertijd pleit ik actief
voor het stellen van eisen in Europees verband. Dit zal ik alleen doen wanneer
het vanuit de optiek echt gewenst is en wanneer er een reëel handelingsperspectief
is zodat de stap op draagvlak kan rekenen. Op deze wijze ga ik voortvarend
aan de slag met het verbeteren van dierenwelzijn. Bovendien zijn er nu al
in de sfeer van regelgeving een aantal voorbeelden te noemen waarin Nederland
verder gaat dan de Europese regelgeving: handelsverbod op zeehondenbont, zo
min mogelijk ingrepen als gevolg van de wijze van het houden van dieren, het
Varkensbesluit. Afhankelijk van de mate waarin de sector zelf en Europa evidente
welzijnsproblemen aanpakken, zullen in de toekomst nog meerdere voorbeelden
volgen. Verder zet ik krachtig in op Europese wetgeving, onderzoek, stimuleren,
handhaving en vrijwillige afspraken met partijen.60 en 61Kunt u een overzicht geven van de acties die tot nu
toe zijn ondernomen naar aanleiding van het Europees actieplan voor dierenwelzijn?
Wat is de status van dit actieplan? Wat is de inzet van de minister ten aanzien
van dit plan? Wat is de reflectie op dit actieplan; is de minister
hierover tevreden of vindt zij het te summier, en kan zij toelichten waarom?Hoe verhoudt het Nederlandse beleid zich tot het Europese
actieplan voor dierenwelzijn? Waar in dit plan zit ruimte voor het eigen beleid
van de lidstaten?Het EU actieplan betreft een mededeling van de Commissie aan het Europees
Parlement en de Raad. Het actieplan bepaalt de Europese agenda voor dierenwelzijn
voor de komende jaren. Een overzicht van de doelstellingen en actiegebieden
die de Commissie heeft gepland voor de jaren 2006–2010 is te vinden
in deze mededeling. De acties die in dit actieplan voor 2006 en 2007 zijn
genoemd, zijn nog niet allemaal uitgevoerd. Nederland is tevreden met dit
ambitieus actieplan. Bijgevolg is de Nederlandse inzet gericht op een voortvarende
uitvoering van het actieplan. De regelgeving die voorkomt uit het Europese
actieplan dient te worden omgezet in de Nederlandse wetgeving. Naast het Europese
actieplan voor dierenwelzijn kunnen lidstaten eigen beleid voeren zolang deze
niet marktverstorend werkt.59Kunt u aangeven wat er gaat gebeuren als in de WTO
onderhandelingen het opnemen van dierenwelzijn in de Green Box niet zal slagen?
Wat betekent dat voor de dieren in Nederland en de mate waarin zij worden
beschermd?Momenteel is het niet toegestaan om voor dierenwelzijn ruimte te claimen
in de Green Box. De huidige situatie blijft dus onveranderd, als Europa in
de WTO-onderhandelingen niet slaagt om voor dierenwelzijn ruimte te claimen
in de Green Box. Dit heeft geen gevolgen voor het beschermingsniveau van de
dieren in Nederland. Deze blijft hetzelfde zoals deze thans uit hoofde van
nationale en Europese regelgeving geldt.OIE62, 63, 64 en 65Op welke wijze zet Nederland zich in voor de ontwikkeling
van een internationale verklaring over dierenwelzijn door de World Organisation
for Animal Health (OIE)?Kunt u aangeven wat de inzet van de Nederlandse regering
is bij het OIE en in hoeverre u een ambitieuze positie inneemt wat betreft
het verankeren en verbeteren van dierenwelzijn in wereldwijd verband en waar
uw inzet uit blijkt?Kunt u aangeven in hoeverre de OIE kansen biedt op
het gebied van het verbeteren van dierenwelzijn en op welke punten zij juist
een remmende factor is?Kunt u aangeven welke inzet u voor de komende vier
jaar in de OIE heeft gepland?De OIE biedt kansen voor het verbeteren van dierenwelzijn op mondiaal
niveau door het bereiken van consensus over dierenwelzijnsnormen. Het zijn
dan ook referenties voor internationale handel. De bij de OIE aangesloten
landen kunnen elkaar aanspreken als de normen niet worden opgevolgd. Bovendien
worden de normen die de OIE ontwikkelt, in het bijzonder de diergezondheidsnormen,
nu al gezien als referentie in het kader van het WTO-SPS-verdrag.Voor de komende jaren geeft de OIE prioriteit aan landbouwhuisdieren en
aquacultuur. Momenteel werkt de OIE aan standaarden voor laboratoriumdieren
en voor de controle van zwerfdieren.Mijn inzet is erop gericht het huidige normenpakket voor dierenwelzijn
in OIE verband uit te breiden. Het zal dan vooral gaan om reeds afgesproken
normen in Europees verband. Op deze wijze kunnen Europese normen immers een
nog veel bredere werking krijgen dan de Europese schaal. Verder hoop ik bij
te dragen aan het vergroten van de status van deze normen in multilaterale
handelsverdragen, zoals in de WTO. Mijn inzet is derhalve ambitieus. We moeten
echter wel realistisch zijn in de vooruitgang die we kunnen boeken. Cultuurverschillen
en verschillende handelsbelangen tussen de vele aangesloten landen moeten
worden overbrugd om mondiale consensus te bereiken. Desalniettemin levert
het bereiken van consensus grote winst op met een wijde uitstraling.Instrumenten veehouderij269 en 287Welke bovenwettelijke welzijns- en milieumaatregelen
vallen nu onder de Maatlat duurzame veehouderij? Wordt dit spectrum aan maatregelen
in de toekomst nog uitgebreid?Kunt u aangeven of u de fiscale instrumenten die u
in gaat zetten gaat toetsen op de diervriendelijkheid ervan om zo te voorkomen
dat milieu-investeringen het dierenwelzijn (onbedoeld) kunnen schaden? Zo
ja, op welke wijze en welke criteria worden hierbij gehanteerd? Zo neen, waarom
niet?Middels een certificaat op basis van de Maatlat duurzame veehouderij zal
getoetst worden of een te (ver)bouwen stal in aanmerking komt voor ondersteuning
via fiscale instrumenten als de Milieu-investeringsaftrek (MIA) en de Willekeurige
afschrijving (Vamil). De maatlat kent op dit moment bovenwettelijke keuzemaatregelen
voor zowel het thema dierenwelzijn als het thema milieu (reductie ammoniakemissie).
Op beide thema’s dient een stal punten te behalen om aan de certificatie-eisen
te voldoen. Er is een College van Deskundigen ingesteld dat de criteria beheert.
Dit College ziet erop toe dat de maatregelen in het certificatieschema bovenwettelijk
zijn, ook op het gebied van dierenwelzijn. Er vindt jaarlijks evaluatie van
de maatregelen en aanpassing van de duurzaamheidvereisten plaats. Het aantal
duurzaamheidthema’s zal in de toekomst worden uitgebreid. De specifieke
maatregelen en eisen zijn te vinden op de website van SMK: www.smk.nl.MelkveehouderijWeidegang234, 235, 243, 244 en 245Deelt u de mening dat de sterke toename van het permanent
opstallen van melkkoeien zal leiden tot ongerief bij melkkoeien?Deelt u de mening dat bij de welzijnsdiscussie rondom
het permanent opstallen van koeien, eigenlijk een indicator belangrijk is
in het meten van de gewenste situatie voor de koe: namelijk dat melkkoeien
kunnen kiezen om naar buiten gaan als je de staldeuren open zet?Kunt u aangeven waarom u niet van plan bent weidegang
via richtlijnen of financiële prikkels te ondersteunen, mede doordat
de weidemelk die nu wordt verkocht, nog geen 10% uitmaakt van de totale
productie van melk in Nederland en daardoor nooit een oplossing kan zijn om
de koe in de wei te houden?Kunt u aangeven waarom u toestaat dat een koe, die
maximaal 720 uren per jaar buiten staat, al het stempel weidekoe mag hebben,
terwijl deze koe voor het overgrote deel van zijn leven op stal staat?Bent u bereid om weidegang te verankeren in regelgeving
om zo te garanderen dat melkkoeien ook in de toekomst hun natuurlijk gedrag,
namelijk grazen, kunnen uiten? Zo ja, op welke wijze en binnen
welke termijn? Zo neen, waarom niet en hoe verhoudt zich dit tot uw eerdere
opmerking dat dieren hun natuurlijk gedrag moeten kunnen vertonen, ook in
houderijsystemen?Graag wijs ik u met betrekking tot het thema weidegang op mijn eerdere
antwoorden op vragen van het kamerlid Thieme (Aanhangsel Handelingen II 2006/07,
nr. 2339 en Aanhangsel Handelingen II 2007/08, nr. 315).Huisvesting melkveehouderij236, 237, 238, 239, 241, 242, 246 en 254Kunt u aangeven waarom u enerzijds constateert dat
gladde en harde vloeren leiden tot belangrijke welzijnsproblemen in de melkveehouderij
en anderzijds geen beleidsmaatregelen neemt of richtlijnen stelt waaraan stalvloeren
dienen te voldoen?Waarom stelt u enerzijds vast dat de infectiedruk op
het bedrijf een belangrijk welzijnsprobleem is bij melkveehouderijen, maar
dat u anderzijds geen beleidsmaatregelen neemt of richtlijnen opstelt om de
infectiedruk te verlagen?Kunt u aangeven waarom u enerzijds stelt dat de veelal
verouderde stallen leiden tot welzijnsproblemen bij melkkoeien omdat zij te
weinig ruimte hebben voor uitwijkgedrag en het ligcomfort beneden peil is,
maar dat u anderzijds hiervoor geen bindende richtlijnen opstelt?Kunt u aangeven waarom u door het achterwege laten
van concrete richtlijnen om het welzijn van melkkoeien te verbeteren de achterblijvers
de hand boven het hoofd wil blijven houden, ten koste van het welzijn van
de koeien, terwijl de voorlopers hogere kosten maken voor dierenwelzijnsinvesteringen
die zij op een concurrerende markt nauwelijks terug zullen verdienen?Kunt u aangeven waarop u precies doelt als u zegt dat
de overheid regelgeving met welzijnseisen voor de huisvesting van melkvee
op gaat stellen? Kunt u inzicht geven in concrete welzijnseisen die u voor
ogen heeft? Kunt u aangeven binnen welke termijn deze eisen verplicht zullen
zijn en welke welzijnsverbeteringen hiermee worden beoogd?Kunt u aangeven of u bereid bent om regelgeving in
te voeren om gladde en natte stalvloeren te verbieden en minimumeisen voor
comfortabele ligplaatsen voor te schrijven zodat de welzijnsproblemen op het
gebied van de melkveehouderij?Kunt u aangeven welke ambities u heeft ten aanzien
van het onthoornen van koeien? Bent u bereid om deze ingreep die de integriteit
van het dier aantast ter discussie te stellen en maatregelen te nemen die
leiden tot een stop op het onthoornen van koeien?Komen er in de regelgeving op het terrein van huisvesting
ook minimumeisen voor kwaliteit en omvang?Op dit moment krijgen uier- en klauwaandoeningen veel aandacht in onderzoek
en voorlichting, voor een belangrijk deel geïnitieerd en uitgevoerd door
het bedrijfsleven zelf.Ik ben voornemens om in 2009 regelgeving gereed te hebben, waarmee de
huidige goede praktijk bij stallenbouw als minimum wordt neergezet en met
een overgangstermijn voor bestaande stallen. Moderne stallen bieden bijvoorbeeld
meer ruimte, zowel loop- als ligruimte voor de koeien. De eisen hiervoor worden
de komende tijd vastgesteld na overleg met de betrokken maatschappelijke organisaties
en het bedrijfsleven.Hiernaast is een traject in gang gezet voor de ontwikkeling en introductie
van integraal duurzame stallen. Bij de ontwikkeling hiervan wordt met verschillende
aspecten rekening gehouden naast dierenwelzijn, zoals met diergezondheid
en milieu. Onthoornen krijgt bij de ontwikkeling van deze stallen ook aandacht,
waarbij ook oog is voor de nadelen voor mens en dier van niet-onthoornen.Kalf bij koe247, 248 en 249Kunt u aangeven waarom u in de nota dierenwelzijn geen
aandacht heeft besteed aan het weghalen van de kalveren bij de moederkoe?
Kunt u aangeven of u alsnog bereid bent om hierover een discussie met de sector
aan te gaan en ambities over op te stellen?Kunt u aangeven of u bereid bent te stimuleren dat
melkveehouders hun kalveren bij de koe laten lopen? Zo ja, op welke wijze?
Zo neen, waarom niet en hoe verhoudt zich dit tot uw uitspraak dat dieren
hun natuurlijk gedrag moeten kunnen uiten?Kunt u aangeven waarom u het geoorloofd acht dat dieren
direct na hun geboorte bij hun moeder worden weggehaald, zodat de moederkoe
haar natuurlijke zorggedrag niet kan uiten en de kalveren grote lichamelijke
gevolgen ondervinden?Ik heb mij in de nota dierenwelzijn gericht op de onderwerpen die in de
analyse van Wageningen-UR het hoogst scoren, dus het meeste ongerief met zich
meebrengen. Het weghalen van de kalveren bij de moederkoe hoort daar niet
bij.Dit betekent niet dat ik hiervoor mijn ogen wil sluiten, ook niet waar
deze niet zeer hoog «scoort». Ik steun daarom onderzoek en experimenten
bij enkele bedrijven in de biologische melkveehouderij, waarbij koe en kalf
niet gescheiden worden of slechts een deel van de tijd worden gescheiden.
Ik wil niet vooruitlopen op de resultaten hiervan.Vriesbranden251Op welke wijze kan een veehouder zijn rundvee herkennen
als zowel de huidige oorflappen als ook het vriesbranden/koudmerken verboden
gaat worden?Ik heb in de Nota dierenwelzijn aangegeven onderzoek te willen doen naar
een alternatief voor de flappen en in EU-verband hierop te willen aandringen.
Overigens ben ik van mening dat er, ook indien er geen grote flappen meer
in de oren zouden zitten en koudmerken niet meer is toegestaan, voldoende
herkenningsmethoden voor de veehouder over blijven, bijvoorbeeld via de halsband.VleeskalverhouderijHuisvesting/Rubbermatten252, 253, 260, 263 en 278Op basis van welk onderzoek gaat u het gebruik van
rubber matten in de kalverhouderij verplicht voorschrijven?Acht de minister het onvoldoende weglopen van urine
en mest bij gebruik van rubber matten niet schadelijk voor het dierenwelzijn?Kunt u aangeven waarom u genoegen neemt met de verplichting
om kalveren op rubber matten te huisvesten, terwijl stro op de vloer het minste
is wat gedaan kan worden om het welzijn van deze dieren enigszins te verbeteren?Kunt u aangeven wat precies de «forse»
welzijnsverbetering is geweest van het huisvesten van kalveren in groepen
en in hoeverre het samenvoegen van dieren in kale betonnen hokken zonder afleidingsmateriaal
of mogelijkheden om natuurlijk gedrag te vertonen opgevat moet
worden als een stap vooruit?Wat is het effect van rubber matten in stallen waar
vleeskalveren gehuisvest zijn op het welzijn van deze kalveren?Met ingang van 31 december 2006 is, op grond van de Richtlijn 91/629/EEG
inzake welzijnseisen voor kalveren, de volledige set van groepshuisvestingeisen
voor alle bedrijven verplicht geworden. Ten opzichte van de huisvestingssituatie
die daarmee niet langer was toegestaan, namelijk het houden van de dieren
gedurende de gehele mestperiode in eenlingboxen, kan van een forse welzijnsverbetering
worden gesproken. Die verbetering betreft de grotere beschikbare ruimte voor
de dieren en de mogelijkheid voor dieren zich onbelemmerd om te draaien, te
gaan staan en liggen. Ook is meer onderling sociaal contact mogelijk geworden.Dat neemt niet weg dat ook in de huidige situatie nog duidelijke verbeteringen
mogelijk zijn. Zo bieden de gebruikelijke hardhouten roostervloeren vaak onvoldoende
grip, waardoor de dieren alsnog in hun bewegingsmogelijkheden beperkt worden
en te maken kunnen krijgen met gewrichtsproblemen. Daarom heb ik de toepassing
van rubbermatten in stallen waar vleeskalveren anders dan op stro staan, per
1.1.2009 in de nota opgenomen als middel om op korte termijn het ligcomfort
en de begaanbaarheid te verbeteren. De matten dienen zodanig te worden uitgevoerd
dat ze voldoende schoon en droog blijven om het beoogde effect te halen.Voeding/verzorging en welzijnsmonitor kalveren1, 51, 255, 261, 262, 264, 265, 266, 267 en 279Betekent het uitbrengen van de Nota dierenwelzijn dat
het ontwikkelen van een dierenwelzijnsindex definitief van de baan is?Kunt u aangeven waarom u wel refereert aan het behaalde
succes van de Europese vereiste om kalveren in groepen te huisvesten, maar
achterwege laat dat het nog steeds is toegestaan dat deze kalveren niet zelf
kunnen kiezen wanneer zij kunnen eten en drinken en dat zij nog steeds kunstmatig
aan bloedarmoede moeten lijden?Waarom wordt het verhogen van de hoeveelheid ruwvoer
bij de kalverhouderij niet verplicht voorgeschreven, net als de rubber matten?Kunt u aangeven of het nog steeds is toegestaan dieren
slechts enkele keren per dag te voorzien van water en voer waardoor zij niet
zelf toegang hebben tot drinkwater en eten? Zo ja, hoe verhoudt zich dit tot
de vijf vrijheden van het dier van Brambell? Zo neen, op welke wijze is verplicht
gesteld dat kalveren te allen tijde toegang dienen te hebben tot schoon water
en voer en vrij zijn van honger en dorst?Bent u bereid de sector te verplichten tot het permanent
ter beschikking stellen van ruwvoer aan kalveren om zo pensproblemen tegen
te gaan, tegemoet te komen aan de foerageerbehoefte en afwijkende gedragingen
tegen te gaan?Bent u bereid afleidingsmateriaal voor kalveren verplicht
te stellen om zo afwijkend gedrag bij kalveren te voorkomen?Kunt u aangeven in hoeverre de anemie is verminderd,
dus welk percentage van het totaal aantal kalveren in de witvleessector nog
steeds lijdt aan gedwongen bloedarmoede en in hoeverre u de ambitie heeft
om dit percentage te verlagen naar 0%?Kunt u toezeggen dat u regels zal gaan stellen aan
het minimum hemoglobinegehalte van kalveren? Zo neen, waarom niet en kunt
u uitleggen hoe het kunnen laten voortbestaan van de situatie dat kalveren
moedwillig aan bloedarmoede mogen lijden zich verhoudt tot de vijf vrijheden
van het dier van Brambell en uw constatering dat respect voor het dier het
uitgangspunt is van dit kabinet?Kunt u aangeven waarom u de welzijnsmonitor die u samen
met de sector ontwikkelt eerst wil afwachten, in plaats van dat u met eigen
beleid komt om het welzijn van kalveren te verbeteren? Kunt u uitleggen waarom
de sector zelf met verregaande voorstellen zal komen om het welzijn van kalveren
daadwerkelijk te verbeteren en waarom u daar vertrouwen in heeft? Kunt u daarbij
ook uitleggen waarom u uw oren wel laat hangen naar de ideeën van de
sector die zeker voor een deel zijn ingegeven door economische belangen, in
plaats van dat u de constateringen, suggesties en aanbevelingen van organisaties
die opkomen voor het welzijn van dieren als leidraad neemt in het ontwikkelen
van het dierenwelzijnsbeleid?Wanneer zijn de resultaten van de «welzijnsmonitor
vleeskalveren» bekend? Wordt er in andere veehouderijsectoren ook gebruik
gemaakt van een welzijnsmonitor? Kan de welzijnsmonitor een rol spelen in
het opstellen van de diervriendelijkheidsindex voor vlees?Enkele aspecten van het voeren en drenken van vleeskalveren zijn communautair
voorgeschreven, zoals een minimum hoeveelheid ruwvoer en voldoende ijzer om
het hemoglobine (Hb) gehalte van de koppel op minimaal 4,5 mmol/liter te houden.
De kalveren moeten minstens twee keer per dag worden gevoerd en kalveren ouder
dan 2 weken moeten over voldoende vers water beschikken of hun dorst met andere
vloeistoffen kunnen lessen. Bij warm weer en voor zieke kalveren moet altijd
vers drinkwater beschikbaar zijn. Er zijn geen communautaire voorschriften
over afleidingsmateriaal.Op veel praktijkbedrijven wordt het Hb-gehalte gemonitord aan het begin
en halverwege de mestperiode en zonodig vindt dan een ijzerinjectie plaats.Thans vindt een meerjarig onderzoek (eind 2005–medio 2010) plaats
naar een zogenoemde welzijnsmonitor, waarmee op gestandaardiseerde wijze het
kalverwelzijn op bedrijfsniveau kan worden vastgesteld. Dit onderzoek met
50/50 financiering overheid/bedrijfsleven past binnen het Europese Welfare
Quality programma, dat gaat over het meten van welzijn in het algemeen. De
Europese Commissie heeft laten weten de uitkomsten van de welzijnsmonitor
te willen gebruiken voor herziening/bijstelling van het vleeskalverwelzijnsbeleid.In de huidige fase van dit onderzoek wordt in een uitgebreide praktijktest
op vleeskalverbedrijven aan de individuele dieren een aantal kenmerken gemeten
zoals (stereotiep) gedrag, gezondheid en pathologische kenmerken van lebmaag,
pens, longen. Daarnaast worden ook gegevens verzameld over huisvesting en
verzorging, waaronder voeding, afleidingsmateriaal en Hb-gehalte.Nadat alle metingen aan de diverse dierkenmerken zijn gedaan (eind 2008)
worden een aantal opties voor het monitoringssysteem gemodelleerd, op kosten/bateneffectiviteit
beoordeeld en is begin 2010 de definitieve monitor ontwikkeld en praktijkgereed.Ik wil niet vooruitlopen op de uitkomsten van dit onderzoek waarin een
veelheid van welzijnsaspecten tegelijkertijd systematisch worden verzameld.
Pas na de nodige analyse en modellering zal blijken welke dierkenmerken een
goede maat zijn voor het welzijn van het dier en zal ik bezien of en hoe de
voorschriften aangepast moeten worden. Ook voor andere sectoren worden de
mogelijkheden verkend. Daarbij wordt zoveel mogelijk aangesloten bij ontwikkelingen
binnen Europese onderzoeksprogramma «Welfare Quality». De welzijnsmonitor
kan gebruikt worden als instrument in een dierwelzijnsindex op vlees.Export kalfsvlees258 en 259Kunt u aangeven waarom u de import van kalveren uit
andere Europese landen, die vaak onder trieste omstandigheden over lange afstanden
zijn vervoerd, nog steeds toelaat en de sector alleen oproept om minder afhankelijk
te zijn? Kunt u aangeven waarom u niet bereid bent deze ongewenste transporten
scherper te veroordelen, maar juist met uw promotiecampagne van kalfsvlees
in het Middenoosten en China bijdraagt aan het voortduren van deze misstanden?Kunt u aangeven waarom u het wenselijk acht dat de
Nederlandse kalversector vlees gaat exporteren naar landen in het midden oosten
en naar China en waarom u zich daarvoor hebt ingezet, terwijl dit houderijsysteem,
ook volgens uw bevindingen, ernstige gebreken kent ten aanzien van dierenwelzijn?De voorschriften over dierentransport ter bescherming van dierenwelzijn
worden volledig, en dus exclusief geregeld door de Europese Unie in verordening
EG nr. 1/2005. Het is Europees rechtelijk niet toegestaan om in dit kader
nationale regelgeving vast te stellen.Ik heb het vleeskalverbedrijfsleven opgeroepen maatregelen te treffen
minder afhankelijk te worden van lange afstandsimporten van nuchtere kalveren
en te komen tot minder verzamelslagen, vanwege de bezwaren op het terrein
van dierenwelzijn en diergezondheid.Wat de rol van LNV bij een promotiecampagne voor de export van kalfsvlees
betreft merk ik op dat dit een faciliterende rol is.Dikbilhouderij270, 271, 272 en 273Komt er ook een plan van aanpak om te komen tot een
forse vermindering van afwijkingen als dikke tong, kromme poten en hart- en
ademhalingsproblemen?Wat is de achtergrond van het feit dat u geen grote
dwingende stappen wilt gaan zetten?Wanneer is het onderzoek naar de problematiek rond
de dikbilkalveren en de manier waarop ze geboren worden gestart? Wanneer wordt
het resultaat daarvan openbaar? Wie heeft dat onderzoek gefinancierd?Kunt u uitleggen waarom u enerzijds grote welzijnsproblemen
constateert als het gaat om het gigantisch hoge percentage van 80–90%
aan keizersneden bij dikbilrassen, terwijl u anderzijds geen enkele ambitie
heeft in de vorm van concrete beleidsmaatregelen of richtlijnen om dit percentage
drastisch te laten dalen?Ik heb mij in de nota dierenwelzijn gericht op de onderwerpen die in de
analyse van Wageningen-UR het hoogst scoren, dus het meeste ongerief met zich
meebrengen. De in de vragen genoemde afwijkingen horen daar niet bij. De verwachting
is echter dat de aanpak voor het reduceren van het aantal keizersnedes ook
een positief effect heeft op hart- en ademhalingsproblemen en kromme poten.Het in de nota dierenwelzijn genoemde onderzoek is in 2006 gestart en
heeft als titel «Natuurlijk geboorteverloop bij extreme vleesrassen».
De resultaten worden in 2009 bekend. Het onderzoek wordt deels gefinancierd
door LNV en deels door de Federatie Vleesveestamboeken. Ik wil de resultaten
van het onderzoek en tussenliggende acties van de sector afwachten voordat
ik conclusies trek over een eventuele vervolgaanpak.Varkenshouderij275Kunt u aangeven waarom volgens u het castreren, staartknippen
en het tanden vijlen bij varkens zich verhoudt tot het leidende beginsel uit
het coalitieakkoord, namelijk respect voor het dier en een respectvolle omgang
met dieren? Op welke wijze acht u deze ingrepen getuigen van een respectvolle
omgang met dieren en als u dat niet acht, waarom bent u dan niet voornemens
deze zo snel mogelijk af te schaffen?Op dit moment worden alleen die ingrepen toegestaan die nodig zijn ten
behoeve van identificatie en om erger dierenleed te voorkomen. De afweging
die ik hierbij maak is de eenmalige inbreuk op het welzijn die de ingreep
met zich meebrengt ten opzichte van de duur en de impact van de inbreuk op
het welzijn als deze ingreep niet wordt toegepast.Ik ben echter van mening dat dieren gehouden moeten worden op een dusdanige
wijze dat ingrepen, om ergere aantasting van dierenwelzijn te voorkomen, op
termijn achterwege moeten worden gelaten door huisvestingssystemen aan te
passen aan het natuurlijke gedrag en de daaruit voortvloeiende behoeften van
het dier en heb deze ambitie met daarbij behorende concrete doelstellingen
daarom ook opgenomen in mijn nota Dierenwelzijn.277 en 288Kunt u aangeven waarom u enerzijds stelt dat een varken
een sociaal en zindelijk dier is dat behoefte heeft aan afleiding en een comfortabele
ligplaats en anderzijds blijft toestaan dat vleesvarkens worden gehouden in
kleine kale betonnen hokken waarbij een geplastificeerde fietsketting als
toegestaan afleidingsmateriaal fungeert?Bent u bereid om lichamelijke ingrepen bij varkens
zo snel mogelijk te verbieden zodat varkensvriendelijke huisvestingssystemen
waarbij dieren elkaar niet mutileren als vanzelf als de norm zullen gaan gelden?
Zo ja, op welke wijze en binnen welke termijn? Zo neen, waarom niet en hoe
verhoudt zich uw lage ambitie tot uw opmerking dat de integriteit van dieren
gerespecteerd dient te worden?Ik heb als ambitie in mijn nota Dierenwelzijn aangegeven dat het perspectief
van het dier leidend is bij de inrichting van stallen en de bedrijfsvoering
en dat geldt dus ook voor varkens. Dat betekent dat varkens op termijn dusdanig
gehouden worden, dat de dieren uiting kunnen geven aan hun behoeften voortvloeiend
uit hun natuurlijk gedrag, daglicht krijgen, voldoende ruimte hebben en geen
fysieke ingrepen als gevolg van de wijze van het houden ondergaan. Integraal
duurzame houderijsystemen zullen de norm worden. In het Beleidsprogramma Kabinet
Balkenende IV is opgenomen dat dit in 2011 5% van de stallen zal bedragen.280Bent u bereid de minimale toegestane speenleeftijd
te verlengen?Ik zie daar op dit moment geen aanleiding toe.230, 281, 122, 282 en 283Kunt u aangeven of bent u bereid om in ieder geval
te komen met een verbod op castratie in Nederland per 2015 en niet af te wachten
of dat ook daadwerkelijk in Europees verband gerealiseerd kan worden?Op welke wijze ondersteunt u het onderzoek naar het
verder ontwikkelen van CO2-verdoving bij biggen?Kunt u aangeven hoe u aankijkt tegen de uitspraken
van LTO Nederland eerder dit jaar, waarin zij aangaven dat zij niet meer aan
de Nederlandse vraag voor varkensvlees wilden voldoen, nadat het CBL had aangekondigd vanaf 2009 alleen nog maar vlees van verdoofd gecastreerde
biggen in de schappen te willen? Kunt u aangeven hoe dit zich verhoudt tot
uw aanname dat de markt en de sector een groot deel van de verantwoordelijkheid
voor een beter dierenwelzijn kan dragen?Acht u CO2-verdoving vanuit het oogpunt
van dierenwelzijn een betere methode dan een lokale verdoving met lidocaïne?Kunt u aangeven waarom u zelf geen rol wilt spelen
in het uitbannen van castratie van biggen en het overlaat aan de marktpartijen
terwijl deze ingreep zelfs met verdoving zeer pijnlijk kan zijn voor biggen
en sterk ingrijpt op de integriteit van het dier?Eind november hebben het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), de
Centrale Organisatie voor de Vleessector (COV), de Nederlandse Vakbond Varkenshouders
(NVV) en LTO Nederland de Verklaring van Noordwijk getekend. In deze verklaring
is opgenomen dat de ondertekenaars het streven hebben om vóór
2015 op een verantwoorde wijze te stoppen met castreren van biggen. Verdoofd
castreren wordt door de ondertekenaars gezien als een tussenoplossing zolang
dit streven niet is bereikt. De in Noordwijk ondertekende verklaring is uniek
omdat hiermee marktpartijen de handen ineenslaan om extra dierenwelzijn via
de markt te realiseren. Ik ondersteun deze ambitie en heb deze Verklaring
daarom ook mede ondertekend. Deze ondersteuning houdt ondermeer in dat ik
onderzoek medefinancier en beleidsmatig meedenk over de oplossingsrichtingen.
Ik speel dus wel degelijk een rol in dit geheel. Een voorbeeld van mijn ondersteuning
zowel financieel als beleidsmatig is gasverdoving. Volgens onderzoekers is
gasverdoving een goede methode om pijnloos te castreren. Tevens kunnen andere
noodzakelijke ingrepen eveneens pijnloos worden uitgevoerd. Lidocaine heeft
een veel kleiner verdovend effect en heeft als bijwerking dat de toediening
ook pijnlijk is. Tevens zet ik me binnen de EU in om te stoppen met castreren.
Ik pleit daar in eerste instantie niet voor een verbod. Om te stoppen met
castreren, is namelijk consumentenvertrouwen en marktacceptatie nodig.284Kunt u aangeven waarom u het knippen van hoektanden
wel verbiedt en het vijlen niet? kunt u specifiek aangeven waarom volgens
u vijlen nog steeds kan worden geaccepteerd? Kunt u daarbij ook ingaan op
de verschillen in pijnbeleving tussen knippen en vijlen? Is vijlen minder
pijnlijk dan knippen en waaruit is dat gebleken?Biggen kunnen met hun puntige hoektanden verwondingen veroorzaken aan
de uier en tepels van de zeug. Dit probleem kan verminderd worden door het
verwijderen van deze punten door middel van knippen of vijlen. Uit praktijkervaring
blijkt dat bij knippen, tanden kunnen afbreken of versplinteren waarmee de
risico’s op verwondingen in de bek toenemen. Slijpen zorgt voor minder
verwondingen.285Kunt u uitleggen waarom u alleen in wilt zetten op
het verhogen van de eisen voor het varkenswelzijn in Europees verband, terwijl
u eerder heeft aangegeven dat dit proces zeer langzaam zal verlopen door tegengestelde
belangen van de Europese partners. Kunt u aangeven hoe deze minimale inspanning
zich verhoudt tot de door u gesignaleerde zorg van Nederlanders voor de manier
waarop varkens in Nederland worden gehouden?Het verbeteren van het dierenwelzijn, om tegemoet te komen aan de behoeften
van mens en dier, kan worden gerealiseerd door middel van gebruikmaking van
verschillende instrumenten. Eenzijdig inzetten op het verhogen van eisen zal
niet het gewenste effect opleveren. Het heeft zelfs het risico in zich dat
we daarmee het probleem exporteren. In mijn nota Dierenwelzijn
heb ik een scala aan verantwoordelijkheden en instrumenten beschreven die,
als totaalpakket, de ambitie van die nota kunnen waarmaken. Het inzetten op
hogere welzijnseisen in EU-verband maakt daar onderdeel van uit.286Kunt u aangeven of het stimuleren van een comfort class
stal ook daadwerkelijk zal leiden tot een praktijk waarin het overgrote deel
van de varkens in Nederland in zo’n systeem worden gehouden? Zo ja,
waaruit blijkt dat en bent u bereid deze toezegging aan de Kamer te doen?
Zo neen, waarom niet?De comfort class stal is gebaseerd op het principe, dat tegemoet wordt
gekomen aan de behoeftes van het dier, voortvloeiend uit zijn natuurlijke
gedrag. Dit principe hanteer ik ook in mijn nota Dierenwelzijn en zal verder
uitgewerkt worden in de ontwikkeling van integraal duurzame stalsystemen.
De comfort class stal typeer ik als een voorbeeldstal waaraan ondernemers
ideeën kunnen ontlenen om in hun eigen stal toe te passen of elementen
uit kunnen overnemen bij renovatie of nieuwbouw. Ik ben verheugd te zien dat
dit in de praktijk ook daadwerkelijk blijkt te werken. Er zijn diverse varkenshouders
gestart met het overnemen van aspecten en ideeën uit de comfort class
stal. In het Beleidsprogramma Kabinet Balkenende IV is opgenomen dat in 2011
5% van de stallen integraal duurzaam en diervriendelijk zijn. Dit geldt
ook voor varkens en behoeft daarom geen aanvullende toezegging.289 en 290Waarom wilt u een plan op laten stellen dat gericht
is op het vergroten van de export van biggen naar het buitenland?Betreft de zoektocht naar alternatieven voor lange
afstandtransporten van slachtvarkens alleen transport naar buiten de Europese
Unie (EU)? Bent u zich ervan bewust dat met de inlijving van nieuwe Europese
landen Europa zelf ineens veel groter is geworden en daarmee ook de afstanden
van veetransporten binnen de EU?De afgelopen 10 jaar is de export van biggen vanuit Nederland sterk gestegen.
De verwachting is dat deze export de komende jaren verder zal toenemen, van
4 miljoen in 2006 naar zeker 6 miljoen in 2010. De uitbreiding van de Europese
Unie heeft hier zeker invloed op. Het transport over grote afstanden van zeer
jonge dieren en dieren bestemd voor de slacht staat al enige tijd ter discussie.
Ik heb de sectoren die betrokken zijn bij de export van biggen opgeroepen
om met een plan te komen waaruit blijkt dat zij de zorg omtrent de biggen-
en slachtvarkensexport serieus nemen en met alternatieven komen om meer markten
dichter bij huis aan te boren om zo de duur en afstand van de transporten
te beperken. Wat betreft slachtvarkens zet ik in op aanscherping van de transportverordening
waardoor transportduur verkort wordt.PluimveeImplementatie Vleeskuikenrichtlijn43, 228, 297 en 300Wanneer treedt de richtlijn voor vleeskuikens in werking?Kunt u aangeven of u bereid bent om het goede voorbeeld
aan Europa te geven, in Nederland de vleeskuikenrichtlijn verder aan te scherpen?Kunt u aangeven waarom u enerzijds aangeeft dat er
nog veel is af te dingen op het dierenwelzijn in de vleeskuikensector, maar
dat u anderzijds geen concrete stappen neemt of aanvullende richtlijnen opstelt
om het lijden van dieren in deze sector te verlichten? Kunt u aangeven hoe
dit zich verhoudt tot de vijf vrijheden van Brambell en tot de
tekst uit het coalitieakkoord dat respect voor het dier en een respectvol
omgaan met dieren het leidende beginsel is?Kunt u aangeven of u voornemens bent om, vooruitlopend
op het aanscherpen van de Europese norm, in Nederland al doelvoorschriften
in te voeren waarbij indicatoren voor borstblaren, voetzoolaandoeningen en
sterfte een meer prominente plaats krijgen?Richtlijn nr. 2007/43/EG is op 1 augustus 2007 in werking getreden.
De omzetting in nationale regelgeving moet plaatsvinden voor 30 juni
2010 (artikel 12 van de richtlijn). Dit zal geschieden door middel van een
algemene maatregel van bestuur, gebaseerd op de Gezondheids- en welzijnswet
voor dieren. Deze richtlijn zie ik als een eerste stap in de verbetering van
het welzijn van vleeskuikens.Groeisnelheid vleeskuikens291, 293, 301, 302 en 303Wat gaat u doen om het door de WUR benoemde knelpunt
van de hoge groeisnelheid van dieren in de pluimveesector op te lossen?Kunt u aangeven waarom u geen aandacht heeft besteed
in de nota aan een van de grootste dierenwelzijnknelpunten bij ouderdieren,
namelijk dat zij voortdurend honger lijden?Kunt u aangeven waarom u enerzijds stelt dat de Volwaardkip
een goede manier is om meer dierenwelzijn in de markt te zetten, maar anderzijds
het houderijsysteem van de volwaard kip niet als minimum norm wilt nemen?Kun u uitleggen waarom u bij de mogelijkheden om te
komen tot een beter dierenwelzijn vasthoudt aan kleine marktinitiatieven die
vanwege het exportkarakter van de Nederlandse vleesindustrie nooit meer dan
5–10% kunnen bedragen?Kunt u uitleggen op welke wijze miljoenen vleeskippen
die worden gehouden voor de export en voor verwerking, en daardoor niet onder
het Volwaard label kunnen vallen, ook een beter leven gegund kunnen worden?Er zijn van overheidswege geen grote dwingende stappen te zetten op het
gebied van groeisnelheid van vleeskuikens en ouderdieren zonder letterlijk
het welzijnsprobleem te exporteren. Omdat oplossingen hiervoor in Europees
verband moeten worden gezocht, zal ik de gevolgen van de genetische aanleg
voor het welzijn van vleeskuikens, en daarmee indirect van ouderdieren, op
EU niveau agenderen. Ten aanzien van vleeskuikens die niet onder het label
Volwaard vallen, is de Vleeskuikenrichtlijn een eerste stap richting welzijnsverbetering.Verbod op gebruik van de legbatterij44 en 229Kunt u aangeven wat de stand van zaken is met betrekking
tot het verbod op de legbatterij? Zijn de (met name Oost-Europese) landen
nog bezig te proberen het verbod uit te stellen? Zo ja, wat zijn de stappen
die u onderneemt ten einde het verbod te handhaven?Kunt u aangeven waarom u het als een ambitie ziet om
het Europese verbod op de legbatterij per 2012 te behouden? Deelt u de mening
dat het risico dat het verbod op de legbatterij niet doorgaat een goede illustratie
is van het feit dat we dierenwelzijnsverbeteringen niet aan Europa over moeten
laten, maar zelf het voortouw moeten nemen?Het EU verbod op het gebruik van de legbatterij per 2012 op het gebruik
van de legbatterij per 2012 is een gegeven sinds 1999. Er zijn aanwijzingen dat bepaalde lidstaten het verbod willen uitstellen. Een uitstel van
het verbod kan alleen geregeld worden via een wijziging van de desbetreffende
Europese richtlijn (nr. 1999/74). Alleen de Europese Commissie kan het
initiatief nemen om een wijzigingsvoorstel in te dienen. Er is momenteel geen
wijzigingsvoorstel. De Commissie lijkt bovendien geen voorstander te zijn
van een dergelijk uitstel. Tezamen met gelijkgezinde lidstaten blijf ik voorstander
van het huidige verbod. In Europa en bilateraal met lidstaten bepleit ik het
belang van een voortvarende en tijdige implementatie van dit verbod. Overigens
deel ik niet de mening dat een dreiging voor een uitstel een illustratie is
van het feit dat we dierenwelzijnsverbeteringen niet aan Europa over moeten
laten. Ik zie het wel als een illustratie dat het verbeteren van dierenwelzijn
in Europa een lastige opgave is en dat ik daardoor juist in Europa het voortouw
dien te nemen, samen met andere gelijkgezinde lidstaten.Verrijkte kooi292 en 294Kunt u aangeven waarom u economische belangen laat
prevaleren boven een verbod op een zeer dieronvriendelijk houderijsysteem,
namelijk de verrijkte kooi?Kunt u aangeven hoe het niet uitvoeren van het verbod
op de verrijkte kooi zich verhoudt tot uw eigen uitspraak dat dieren hun natuurlijk
gedrag moeten kunnen uitoefenen? Kunt u aangeven op welke wijze een leghen
in een kooi stofbaden kan nemen en kan scharrelen? Kunt u aangeven op basis
van welke gronden u deze twee uitingen van natuurlijk gedrag de leghen wilt
ontzeggen?Het is mijn ambitie te streven naar huisvestingsystemen waarbij de leghennen
de behoeften die voortvloeien uit hun natuurlijk gedrag zoveel mogelijk kunnen
uiten. Om deze ambitie gestalte te geven heb ik – zoals toegezegd tijdens
de begrotingsbehandeling 2008 – eventuele alternatieven voor de verrijkte
kooi zoals de Duitse Kleingruppenhaltung onderzocht. Uit dit onderzoek blijkt
dat de oppervlakte per dier in de Kleingruppenhaltung, ook wel Klein Volière
genoemd, groter is dan in de Europese verrijkte kooien. De Kleingruppenhaltung
is een ruimere versie van de Europese verrijkte kooi met een groepsgrootte
van ruim 30 tot 60 leghennen. In de Duitse regelgeving zijn ten opzichte van
de Europese verrijkte kooi ruimere eisen vastgelegd voor de kooioppervlakte,
de oppervlakte per hen en de kooihoogte en zijn minimum eisen vastgelegd voor
de strooiselvoorziening en het nestoppervlak.Met name een kooi bij een groepsgrootte tot 60 dieren biedt de mogelijkheid
alle noodzakelijke inrichtingselementen (zitstokken, legnesten, strooiselvoorziening)
optimaal te positioneren zodat een goed gebruik van de kooi-inrichting mogelijk
is en de dieren tevens voldoende ruimte hebben om te bewegen. De effectief
beschikbare ruimte per dier is bij grotere groepskooien tevens groter dan
bij kleinere kooien omdat er relatief minder verloren hoeken zijn en de hennen
meer mogelijkheden hebben om «ruimte» van elkaar te lenen.In de Kleingruppenhaltung is het tevens verplicht om zitstokken op minimaal
twee verschillende niveaus aan te brengen. Uit onderzoek van de European Food
Safety Agency (EFSA) is gebleken dat het «op stok kunnen gaan»
een belangrijk onderdeel van het natuurlijk gedrag uitmaakt. Daarbij geven
de kippen vooral ’s nachts de voorkeur aan de hoger geplaatste zitstokken.
De Kleingruppenhaltung biedt deze mogelijkheid in tegenstelling tot de Europese
verrijkte kooi.De minimum bepaling in de Duitse regelgeving ten aanzien van de strooiselruimte
en de legnesten voorkomt dat deze te minimaal worden uitgevoerd. Uit genoemd
onderzoek van de EFSA is gebleken dat met name een afgeschermd legnest bij
kippen de voorkeur geniet. Door de ruimere opzet van de Kleingruppenhaltung
kan aan deze voorkeur tegemoet gekomen worden. Dit biedt een betere garantie
voor het welzijn van leghennen.Een bijkomend voordeel van de Kleingruppenhaltung is het gegeven dat in
het algemeen de milieu-emissies zoals ammoniak, geur en fijn stof overeenkomstig
de Europese verrijkte kooi zijn maar wel lager dan in alternatieve niet-kooisystemen.
De omschakeling van kooihuisvesting naar alternatieve systemen wordt vooral
sterk beperkt door de hoge emissies van fijn stof omdat deze elf maal hoger
is in een alternatief systeem in vergelijking tot kooisysteem. De milieuregelgeving
ten aanzien van de fijn stof emissie heeft tot gevolg dat een omschakeling
naar alternatieve niet-kooisystemen bij de huidige stand van de techniek alleen
kan worden gerealiseerd door een forse afname van het aantal dieren op het
bedrijf.Alles overziend kom ik tot de conclusie dat het Duitse systeem van Kleingruppenhaltung/Klein
Volière voor het dierenwelzijn een zekere verbetering betekent ten
opzichte van de Europese verrijkte kooi omdat de leghennen meer mogelijkheden
hebben tot het uiten van hun soortspecifiek gedrag. Deze voordelen treden
vooral op bij grotere groepsgroottes (ca. 60 dieren). Naast dierenwelzijn
is dit huisvestingssysteem ook vanuit milieu optiek een interessant alternatief
omdat het een veel lagere fijnstof emissie heeft in vergelijking met alternatieve
niet-kooisystemen.Scharreleieren310Is er zicht op een convenant met verwerkende industrie
voor gebruik van scharreleieren?Nee. Er is wel een ontwikkeling aan de gang dat voedingsmiddelenproducenten
er voor kiezen in meer producten scharreleieren te verwerken in plaats van
kooi-eieren. Dit is een stapje in de goede richting. Ik zou het toejuichen
als deze sector snel verder de overstap maakt naar scharreleieren.Hobbydierhouderij97, 312 en 315Kunt u aangeven op welke wijze u de doelstelling dat
hobby- en gezelschapsdierenhouders over voldoende kennis, informatie en ondersteuning
bezitten heeft vertaald naar concrete doelstellingen en maatregelen voor deze
kabinetsperiode?Op welke wijze gaat de overheid zorgen voor gerichte
informatievoorziening aan hobbydierhouders en met welke financiële middelen?Wat zijn hierbij uw ambities; hoeveel procent van de
hobbydierhouders wilt u bijvoorbeeld hebben bereikt in 2011 en in welke mate
wilt u de geconstateerde welzijnsproblemen hebben teruggedrongen?Zoals ik in de Nationale Agenda Diergezondheid en de Nota Dierenwelzijn
heb aangegeven zal ik in 2008 in overleg met hobbydierhouders een communicatiebeleid
opzetten dat specifiek is afgestemd op hobbydierhouders. Hierbij wordt extra
aandacht besteed aan het ontwikkelen van nieuwe communicatiemiddelen.In 2011 zal ik een evaluatie uitvoeren naar de tevredenheid bij de stakeholders
over het gevoerde communicatiebeleid.Bij het ontwikkelen van nieuwe communicatiekanalen in 2008 denk ik o.a.
aan het faciliteren van een interactieve website zoals het Landelijk Kennisnetwerk
Levende Have, waarbij dierhouders gebruik kunnen maken van de kennis van deskundigen
uit de hobbydierwereld. Het betreft immers vaak het ontsluiten van specifieke
kennis over het houden van hobbydieren. Het Landelijk Informatie
Centrum Gezelschapsdieren (LICG) dat mede door mijn ministerie financieel
ondersteund wordt, zal hierbij ook een rol spelen.313Wanneer kunnen we de analyse van welzijnsknelpunten
bij schapen, konijnen, kalkoenen, geiten en eenden verwachten?De resultaten van de analyse zullen eind 2008 bekend zijn.Sectoren diversen42, 45, 48 en 232Zorgen de regels, die het bedrijfsleven zelf heeft
afgesproken voor het houden van konijnen, nertsen, kalkoenen en vleeskuikenouderdieren,
dat nu reeds voldaan wordt aan een voldoende niveau van welzijn van deze dieren?Kunt u aangeven waarom wettelijke eisen en regels voor
het houden van konijnen, nertsen, kalkoenen en vleeskuikenouderdieren ontbreken
en waarom u de productschapsverordeningen afdoende lijkt te vinden?Kunt u aangeven waarom u het commercieel houden van
konijnen en nertsen toestaat, terwijl uit wetenschappelijk onderzoek blijkt
dat geen enkel houderijsysteem voldoende rekening kan houden met de minimum
eisen die moeten worden gesteld aan de huisvesting en behandeling van deze
dieren in gevangenschap? Kunt u aangeven waarom u deze dieren niet op de limitatieve
lijst heeft laten plaatsen en welke overwegingen daarvoor van doorslaggevend
belang zijn? Bent u bereid gezien de wetenschappelijke resultaten om het commercieel
houden van konijnen en nertsen te gaan verbieden? Zo neen, waarom niet?Kunt u aangeven waarom u zich alleen op Europees niveau
in wilt zetten voor een welzijnsregeling voor (opfok) vleeskuikenouderdieren,
kalkoenen, nertsen en konijnen? Kunt u aangeven hoe zich dit verhoudt tot
de constateringen van diverse wetenschappelijke onderzoekers dat de huisvestings-
en houderijsystemen ontoereikend zijn om ook maar enigszins tegemoet te komen
aan de behoeften van deze dieren?Eind 2008 zal een knelpuntenanalyse worden afgerond waarbij de huidige
houderij van konijnen en kalkoenen zal worden beoordeeld. De resultaten van
dit onderzoek zullen bepalend zijn voor mijn verdere beleid voor wat betreft
deze diersoorten.Ten aanzien van de welzijnsregeling van konijnen, nertsen, kalkoenen en
vleeskuikenouderdieren volstaat de nationale regelgeving in de vorm van productschapsverordeningen.
Mijn voorkeur gaat echter uit naar het regelen van dierenwelzijn in Europees
verband. Een level playing field en het verbeteren van dierenwelzijn in andere
Europese landen staan daarbij voorop.De knelpuntenanalyse die is uitgevoerd door Animal Science Group (2007)
heeft twee welzijnsproblemen aan het licht gebracht bij vleeskuikenouderdieren.
Het paringsgedrag wordt momenteel onderzocht in het kader van het Plan van
Aanpak Ingrepen pluimvee. Het hongergevoel is verbonden aan de groeisnelheid
van vleeskuikens (zie antwoord vraag 293, agenderen genetische aanleg groeisnelheid
vleeskuikens). Voor wat betreft de te nemen maatregelen in de nertsenhouderij
wacht ik het initiatief-wetsvoorstel van het lid Van Velzen af (Kamerstukken
II 2006/07, 30 826).Verwaarlozing van dieren317Kan de Kamer een overzicht ontvangen van de meldingen
van dierenverwaarlozing bij het landelijk vertrouwensloket van de afgelopen
vijf jaar? In hoeveel procent van het aantal meldingen was er
ook echt sprake van dierenverwaarlozing?Meldingen bij het Vertrouwensloket Preventie LandbouwhuisdierenDiersoortMeldingen per jaar Meldingen totaal 2000*2001200220032004200520062007 Rund2244321822233124216Schaap/geit61391065121071varken1113311112Overig**7111412234861Totaal3669564333324843360* Meldingen vanaf 19 april 2000.** Betreft meldingen van (mogelijke) verwaarlozing bij dieren anders
dan landbouwhuisdieren.Het Vertrouwensloket wordt ingeschakeld in het voortraject wanneer er
duidelijke aanwijzingen zijn van beginnende dierverwaarlozing. Zodra sprake
is van structurele dierverwaarlozing, wordt de melding doorgegeven aan de
AID.319Naar wiens idee werkt het landelijke vertrouwensloket
naar tevredenheid en waarom wil u hier dan meer bekendheid aan geven? Waar
wordt hierbij concreet aan gedacht in termen van geld?Het is gebleken dat met name in gevallen van psychische, sociale of financiele
nood een strafrechtelijke aanpak niet de oplossing is. Alle betrokken spelers
(LTO, Dierenbescherming, AID, LID, het OM en LNV) zijn van mening dat de insteek
van het Landelijk vertrouwensteam, om het daadwerkelijke onderliggende probleem
aan te pakken, wel de oplossing kan betekenen.Het is gebleken dat binnen de doelgroep (boeren, dierenartsen, veevoorlichters
e.d.) de naamsbekendheid van het loket nog te wensen over laat. Het loket
zal trachten haar naamsbekendheid te vergroten door in bijvoorbeeld de Boerderij
en speciale vakbladen aandacht te besteden aan hun werk.De sector heeft haar eigen verantwoordelijkheid genomen en financiert
zelf het vertrouwensteam.Doden van dieren56Wat is uw inzet bij de herziening van de EU-richtlijn
voor het doden en slachten van dieren, die momenteel in ontwikkeling is?Mijn inzet zal zijn om de uitkomsten van het onderzoek dat thans wordt
uitgevoerd naar nieuwe methoden en verbetering van de bestaande methoden in
te brengen bij de Europese besprekingen over de herziening van de richtlijn.318Hoe gaat u onderzoeken of er draagvlak is voor gentechnologie
bij mannelijke eendagskuikens?Hiervoor verwijs ik u naar het antwoord in mijn brief aan de Voorzitter
van de Tweede Kamer van 12 juli 2007 (Aanhangsel Handelingen II 2006/07,
nr. 2171).324Kan de Kamer een overzicht ontvangen van de Europese
lidstaten waar reversibel of reversief bedwelmen wordt toegepast voor het
ritueel slachten? Kunt u ook aangeven bij welke diersoorten en op welke wijze
dit geschiedt?Een volledig overzicht is momenteel niet voorhanden. Ik zal de huidige
stand van zaken laten uitzoeken en de Kamer hierover berichten. 320, 321, 322, 323 en 326Kunt u aangeven waarom u het onverdoofd halalslachten
blijft toestaan, terwijl het in andere landen het onverdoofd slachten van
dieren al lang is verboden?Kunt u aangeven waarom u dierenleed onder het mom van
godsdienstvrijheid laat voortdurenKunt u aangeven, hoe u voorkomt dat onder het mom van
godsdienstvrijheid, inmiddels al 20% van de dieren in Nederland halal
of kosjer wordt geslacht, terwijl deze dieren in het gewone circuit (dus zonder
etiket met halal of kosher) op de markt worden gebracht?Kunt u toezeggen dat u, gezien de grote welzijnsproblemen
die dieren ondervinden die onverdoofd worden geslacht, snel over te gaan op
de verplichting van een door de halal en kosjer voorgeschreven verdovings-
en bedwelmingsmethoden voor alle dieren die op deze wijze worden geslacht?Waarom moet er tot medio 2009 gewacht worden voordat
er een «overleg» komt met de betrokken organisaties over het onverdoofd
ritueel slachten?Het recht op de vrijheid van godsdienst is voor mij een hoog goed wat
recht doet aan de diversiteit van de Nederlandse samenleving. Op grond hiervan
zal ik het onbedwelmd slachten blijven toestaan. De supermarkten zijn zelf
verantwoordelijk voor de juiste informatie over hun producten.Het eerste overleg heeft al plaatsgevonden. In hoeverre er daadwerkelijk
ruimte zit in de interpretatie van het begrip «onbedwelmd» zal
de toekomst uit moeten wijzen.Diertransport296Wat is de definitie van «lange afstand»
met betrekking tot de veetransporten, over welke afstand spreken we dan in
kilometers en tijd?Lange transporten zijn transporten van meer dan 8 uur. Het aantal kilometers
is hierbij geen onderscheidend criterium.52Kunt u aangeven waarom u het een verdienste acht dat
de regels voor transport van dieren op lange afstanden zijn ingesteld, terwijl
het merendeel van de Nederlandse bevolking het onnodig vindt dat dieren over
lange afstand worden getransporteerd?Volgens de geldende Europese regelgeving mogen dieren over lange afstanden
worden vervoerd. De regels hieromtrent zijn vastgesteld in de Transportverordening
(EG) Nr. 1/2005 en uiteraard moet ook Nederland zich aan deze eisen houden.
Door middel van controles van de VWA en AID wordt het welzijn van deze dieren
voor en tijdens transport zoveel mogelijk gewaarborgd.80Kunt u aangeven op basis van welke criteria u heeft
vastgesteld of het inladen van dieren voor transport naar het slachthuis zorgvuldig
gebeurt en hoe zijn deze criteria bepaald? Kunt u ook aangeven op basis van
welke criteria u kunt vaststellen of de stress bij de dieren tot een minimum
wordt beperkt? Wat is daarbij de maximaal toegestane stress en hoe stelt u
vast of deze stressnorm wordt overschreden?De Verordening (EG) Nr. 1/2005 inzake de bescherming van dieren tijdens
transport beschrijft duidelijk op welke wijze met de dieren omgegaan moet
worden teneinde de stress bij de dieren tot een minimum te beperken. Deze
verordening is mede opgesteld naar aanleiding van aanbevelingen die gedaan
zijn door de European Food and Safety Authority (EFSA), het Wetenschappelijk
Comité van de Europese Unie. De EFSA heeft in haar rapport onder andere
aandacht besteed aan de wijze waarop met dieren omgegaan dient te worden tijdens
het laden en het lossen om de stress bij de dieren tot een minimum te beperken.
Teneinde er zorg voor te dragen dat deze kennis over de wijze waarop met de
dieren omgegaan dient te worden, is de verplichting opgenomen dat de verzorgers
en chauffeurs van landbouwhuisdieren een cursus moeten hebben gevolgd en als
bewijs een certificaat van vakbekwaamheid moeten kunnen overleggen. De VWA
en AID houden toezicht op de naleving van de verordening.256 en 257Kunt u aangeven waarom u de verbetering van de transportcondities
voor kalveren overlaat aan de sector zonder zelf strenge regels te stellen?
Kunt u aangeven waarom u vertrouwen heeft in een sector die keer op keer laat
zien economische belangen voorop te stellen en geen cent over te hebben voor
het verbeteren van het welzijn van dieren?Welke garanties heeft u ingebouwd dat de sector daadwerkelijk
met concrete verbeteringen van de transportcondities zal komen en welke stokken
heeft u achter de deur voor als blijkt dat de sector het niet serieus neemt?Het transport van levende dieren, dus ook van kalveren, dient te voldoen
aan de eisen in Verordening (EG) Nr. 1/2005. De verantwoordelijkheid
voor het verantwoord vervoeren van dieren ligt primair bij de sector. De transportsector
krijgt nu de mogelijkheid om inhoud te geven aan deze eigen verantwoordelijkheid
middels een goed geborgd kwaliteitssysteem met een aantal extra garanties
waarin ook de eigen sanctionering een plaats inneemt. Dit kwaliteitssysteem
wordt aan mij voorgelegd ter beoordeling. Als er geen kwaliteitssysteem is,
of als hier niet aan voldaan wordt, zal de VWA intensiever toezicht houden.325Hoever staat het met de uitvoering van de motie Waalkens
c.s. (31 200 XIV, nr. 115) over openbaarmaking van de gegevens inspectie
diertransporten?De wijze waarop uitvoering zal worden gegeven aan de motie Waalkens over
de openbaarmaking van inspectiegegevens voor diertransporten wordt momenteel
onderzocht. De Kamer zal in februari van dit jaar over de resultaten van dit
onderzoek worden geïnformeerd.327 en 330Is het kwaliteitssysteem van de sector ten aanzien
van diertransporten er al? Zo neen, waarom zijn de controles dan al wel versoepeld?
Kunt u meer informatie geven over de «vliegende brigades», zoals
hoe ze te werk gaan en wat de resultaten tot op heden zijn? Is het sanctioneringbeleid
al doorgevoerd? Zo ja kunt u daar meer informatie en cijfermateriaal
over geven?Kunt u de geborgde kwaliteitssystemen voor transport
van dieren naar de Kamer zenden?De beschrijvingen van de kwaliteitssystemen zijn inmiddels aan u toegezonden.De vliegende brigades zijn flexibel inzetbare controle teams die bestaan
uit een AID controleur en een VWA dierenarts en voeren risicogestuurde controles
uit die zijn gebaseerd op eigen bevindingen of signalen uit het veld.328Kunt u aangeven of u de geborgde kwaliteitssystemen
van de sector heeft laten toetsten bij het Europese hof daar waar het gaat
om de verplichting uit de Europese transportrichtlijn dat een dierenarts een
formulier naar waarheid heeft moeten invullen waarop staat verklaard dat de
dieren tijdens het opladen gezond waren en getransporteerd konden worden?Nee. Ik verwijs hiervoor naar mijn brief van 19 november 2007
(Kamerstukken II 2007/08, 28 286, nr. 88).90, 231 en 329Waar ligt in uw ambitie de grens tussen korte en lange
afstand transport van slachtvee?Kunt u aangeven op welke punten u de Europese transportverordening
wil aanscherpen en waarom dat nog niet voor Nederland alvast gaat doorvoeren
om zo in Europa het goede voorbeeld te geven?Kunt u aangeven welke voorstellen u gaat doen om de
transportverordening aan te scherpen?Mijn streven is te komen tot een maximale transportduur voor slachtvee
van 8 uur. Het is mijn streven dat slachtvee in Nederland of ons omringende
landen wordt geslacht zodat de reistijd beperkt is. Voor het overige vee streef
ik naar verdere aanscherping van de eisen aangaande het transport. Hierbij
moet gedacht worden aan ligcomfort, beladingsgraad en de temperatuurregulatie.
Een aanscherping kan alleen in Europees verband geschieden aangezien de transportverordening
een eenzijdige nationale aanscherping niet toestaat.331Hebben de maatregelen alleen betrekking op de lange
afstand transporten naar buiten de EU of ook binnen de EU? Wat wordt er aan
gedaan om te komen tot een einde aan veetransporten en wordt daar al onderzoek
naar verricht?De kwaliteitssystemen hebben betrekking op het transport van dieren binnen
en buiten de EU.332Op wat voor termijn wordt de handhavingstrategie met
betrekking tot de veetransporten aangepast en wat houdt die strategie in?Komend jaar zal het programmatisch handhaven als handhavingsstrategie
ingevoerd gaan worden. Dit houdt onder andere in dat afhankelijk van de ernst
van en de kans op een mogelijke overtreding bekeken wordt wat voor handhavingsinstrument
ingezet zal gaan worden. Deze nieuwe vorm van handhaven geldt zowel voor de
reguliere controleactiviteiten als voor de vliegende brigades.VisHouder gevangen vis77Wat verstaat u onder houder van gevangen vis?De eigenaar of houder van de gevangen vis, zie artikel 1, eerste lid,
van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren.Duurzame visserij en viskweek333 en 346Wat verstaat u onder «duurzame vangst en kweek»
van vis en schelpdieren? Deelt u de mening dat dit betekent dat voldoende
(meer dan nu) rekening moet worden gehouden met vissenwelzijn? Zo neen, waarom
niet?Kunt u aangeven wat u verstaat onder duurzame vangst-
en kweekmethoden en wat een verduurzaming van de visserij betekent? Kan u
aangeven of dierenwelzijn daar ook een onderdeel van uitmaakt? Zo ja, op welke
wijze?Onder duurzame vangstmethoden van vis versta ik een visserij waarbij de
visserijdruk is afgestemd op de vangstmogelijkheden. Een duurzame visserij
kenmerkt zich door het gebruik van visserijtechnieken die leiden tot een grotere
selectiviteit in de vangsten, minder discards, minder bodemberoering en lager
energiegebruik. Verduurzaming van de visserij via het terugdringen van de
bijvangsten, het gebruik van selectieve visserijmethoden en een verminderde
bodemberoering draagt naar mijn mening direct of indirect bij aan een verbeterd
welzijn van vissen. Bij het begrip «duurzame viskweek» kan een
onderscheid worden gemaakt naar maatschappelijke aspecten (o.a. arbeidsomstandigheden,
voedselveiligheid, welzijn), milieu aspecten (o.a. vervuiling, energiegebruik,
ruimtegebruik, watergebruik, voer) en profit aspecten (o.a. kostenefficiëntie,
ketendoelmatigheid, controle en certificering). Duurzame viskweek streeft
naar een maximalisatie van al deze aspecten.Dodingsmethoden kweekvis334, 335, 336, 337, 338, 339, 342, 352, 353 en 361Bent u bereid zich hard te maken voor het opnemen van
de dodingsmethoden voor vissen in de herziene EU-richtlijn voor het doden
en slachten van dieren? Zo neen, waarom niet?Wat is de stand van zaken met het bedwelmen en doden
van vissen in de aquacultuur in Nederland?Wanneer verwacht u dat de, in het EU Craft-project «Stun
Fish First», ontwikkelde methode voor het bedwelmen van tilapia, meerval,
tarbot en zeebaars in Nederland getest en in de praktijk kan worden toegepast?
Bent u bereid een financiële bijdrage te leveren zodat deze methode zo
snel mogelijk toegepast wordt in Nederland? Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet?Welke methoden worden er in Nederland toegepast voor
het bedwelmen en doden van paling in enerzijds de aquacultuur en anderzijds
in het wild gevangen? Voldoen deze aan de eisen die de Gwwd aan dodingsmethoden
stelt, als die van toepassing zouden zijn op vissen?Bent u bereid zodra er bedrijfsklare methoden zijn
voor bedwelmen en doden van paling, tilapia, meerval, zeebaars en tarbot,
deze zo snel mogelijk verplicht te stellen voor de Nederlandse aquacultuur
en andere dieronvriendelijke bedwelmings- en dodingsmethoden te verbieden?
Zo neen, waarom niet?Deelt u de visie dat het zoutbad voor paling een dodingsmethode
is die het dier veel pijn, angst en stress en een lange doodsstrijd bezorgd
en daarom onwenselijk is? Bent u bereid deze methode te verbieden? Zo ja,
op welke termijn? Zo neen, waarom niet?Kunt u aangeven welk onderzoek u heeft gefinancierd
op het gebied van dodingsmethoden en pijnbeleving bij vissen en welke instanties
er bij dit project zijn betrokken? Is het waar dat Imares hier niet verder
bij betrokken is? Kunt u aangeven of er in dat geval sprake is van dubbel
werk, onnodig tijdsverlies en risico op het verlies van kennis? Kunt u aangeven
of er reeds publicaties zijn verschenen over dit project en over de genoemde
proeven en waar deze te vinden zijn?Op welke manier wordt het gebruik van een gebruiksklaar
en beschikbaar slachtapparaat gestimuleerd? Bent u bereid het gebruik hiervan
verplicht te stellen?Gaat u voor het laatste traject, het ontwikkelen van
slachtapparatuur die geschikt is voor gebruik in de praktijk, geld ter beschikking
te stellen?Bent u bereid om ten aanzien van het opnemen van regels
voor het doden van vissen in de EU-Richtlijn voor het bedwelmen en doden van
dieren zich in EU verband sterk in te zetten en niet eerst nader onderzoek
af te wachten?Tot op heden was weinig wetenschappelijke kennis aanwezig omtrent de pijnbeleving
bij vissen en welzijnsvriendelijke dodingsmethoden. Om die reden heb ik uitgebreid
onderzoek op dit gebied gefinancierd. In mijn nota Dierenwelzijn geef ik aan
hoe ver het onderzoek naar een diervriendelijkere methode is gevorderd. Zo
is een prototype van een installatie dat gebruik maakt van elektrische stroom
momenteel beschikbaar en moet op praktijkschaal verder worden ontwikkeld.
Het onderzoek om het prototype verder te ontwikkelen tot een gebruiksklaar
apparaat is gestart en zal in nauw overleg met ontwerpers van slachtapparaten
en het bedrijfsleven plaatsvinden. Als eerste activiteit zal binnenkort een
bijeenkomst plaatsvinden waar o.a. de sector en NGO’s voor zullen worden
uitgenodigd. Het vervolgonderzoek waar ik een bedrag van 165 000 euro
voor beschikbaar heb gesteld, betreft de voor Nederland meest belangrijke
soorten zoals paling en meerval. Als een commercieel apparaat gereed is zal
ik de Europese Commissie inlichten en het gebruik daarvan in Nederland stimuleren.
Zoals ik ook in mijn nota heb aangegeven zet ik in op Europese regelgeving.
Ik zal dan ook de reeds beschikbare resultaten uit het onderzoek betrekken
bij de herziening van de EU-richtlijn voor het doden en slachten van dieren.Dodingsmethode kust-en zeevisserij340, 341, 366 en 377Wat is de stand van zaken met het bedwelmen en doden
van vissen in de kustvisserij in Nederland? Voldoen de hier toegepaste methoden
aan de eisen die de Gwwd stelt aan dodingsmethoden bij andere dieren?Bent u bereid de ontwikkeling van diervriendelijke
dodingsmethoden in de kust- en zeevisserij te bevorderen? Zo ja, hoe? Zo neen,
waarom niet?Bent u van plan een onderzoek naar dodingsmethoden
in de zeevisserij te houden?Wat zijn uw plannen ten aanzien van het verbeteren
van het welzijn van zeevissen en specifiek ten aanzien van humane dodingsmethoden
in de zeevisserij?Welzijnsvriendelijk afdoden van vis gevangen aan boord van vissersvaartuigen
is vele malen gecompliceerder dan voor gekweekte vis. Daarnaast is de zeevisserij
sterk internationaal georiënteerd en er is sprake van vrijwel exclusief
Europees beleid. Mijn inzet zal de komende periode daarom gericht zijn op
welzijnsaspecten van meer ecologische aard, als het verminderen
van de bijvangsten en het gebruik van selectievere vangstmethoden. Zo wordt
naar mijn mening direct en indirect het welzijn van vissen verbeterd.Zeevisserij343 en 368, 370 en 371Wat is uw oordeel over hoe de visserijsector momenteel
omgaat met het vraagstuk van vissenwelzijn? Heeft de visserij dit thema, dat
zo duidelijk aan de orde is gesteld door een van uw voorgangers in de beleidsbrief
welzijn vis uit 2002 (28 286, nr. 3), voldoende opgepakt? Zo ja,
waarom? Zo neen, waarom niet? 367Wat is de kans dat vissen, die door de zee-
of kustvisserij in netten worden gevangen, dit overleven?Deelt u het standpunt dat behalve de bedwelmings- en
dodingsmethoden van de zee- en kustvisserij, ook de vangstmethoden veel verbetering
behoeven i.v.m. vissenwelzijn? Zo ja, wat gaat u hieraan doen? Zo neen, waarom
niet?Wat impliceert de zin «de langzame dood van gevangen
vissen wordt ook een paar keer genoemd»? Betekent het dat dit onderwerp
ook meer prioriteit krijgt in het beleid? Zo ja, op welke manier? Zo neen,
waarom niet?Wat bedoelt u in uw ambities 2007–2011 met de
meest prioritaire welzijnsaspecten bij vis? Wat houden deze ambities rondom
de meest prioritaire welzijnsaspecten van vis concreet in?Zoals eerder aangegeven zal ik me de komende periode wat betreft welzijnsaspecten
in de zeevisserij vooral richten op het terugdringen van bijvangsten en het
gebruik van selectievere vangstmethoden. Voor meer gedetailleerde informatie
over de bijvangsten verwijs ik u naar het rapport «Kamervraag discards
in de Nederlandse visserij» (Viss. 2007/4791) die ik eind vorig jaar
naar uw Kamer heb gestuurd. De enquête, waar in de nota Dierenwelzijn
naar wordt verwezen, ondersteunt mijn beleid dat welzijnsaspecten gerelateerd
aan de ecologie de hoogste prioriteit verdienen. Zoals elders in deze beantwoording
omschreven, ben ik van mening dat te nemen maatregelen om te komen tot een
visserij die is afgestemd op de vangstmogelijkheden én een duurzaam
karakter heeft, direct of indirect bijdraagt aan een verbeterd welzijn van
vissen. De vissers zullen een grote inspanning moeten leveren om de doelstellingen
zoals hierboven genoemd te realiseren en zijn zich daar terdege van bewust.Financiën345, 347, 348, 349, 378 en 379Kunt u aangeven op welke wijze de budgetten voor duurzame
visserij worden verdeeld over de verschillende onderwerpen, welke afrekenbare
doelen u per onderwerp wilt bereiken, binnen welke termijn en welke effect-
en prestatie-indicatoren u daarvoor in gaat zetten?Kunt u aangeven welk deel van de genoemde bedragen
zal worden besteed aan de sanering van de visserijvloot?Kunt u aangeven welk deel van de budgetten wordt besteed
aan het bevorderen van dierenwelzijn in de visserij en visteelt?Kunt u aangeven op welke wijze u de sanering van de
visserij wil vormgeven en of u daarmee ook de vangstgebieden wilt sluiten
om saneringen in de toekomst te voorkomen?Kunt u uitleggen welke ambities u heeft op dit gebied,
dus welke selectieve vangstmethoden u wilt inzetten en hoeveel daarvan in
2011 geïmplementeerd zijn en op basis van welke indicatoren de effecten
worden gemeten?Kunt u aangeven welke financiële middelen beschikbaar
zijn voor de implementatie van deze selectieve vangstmethoden?In de nota Dierenwelzijn is aangegeven wat mijn aanpak is ter uitvoering
van de beschreven ambitie. In de loop van deze kabinetsperiode zal de in de
nota beschreven strategie worden uitgevoerd. Bepaalde ambities in de nota
zijn voorzien voor een bepaald jaar in deze kabinetsperiode. Voor een groot
aantal is een concrete deadline genoemd. De vele onderzoeksprojecten zijn
in de nota begroot in het onderdeel onderzoek en kennisverspreiding. Voor
het vervolgonderzoek «welzijsvriendelijke dodingsmethoden Kweekvis is
voor 2008 en 2009 165 000 euro begroot. Voor het onderzoek naar
transport en waterkwaliteit is 300 000 euro begroot voor deze kabinetsperiode.De zeevisserij vindt plaats binnen de kaders van het gemeenschappelijk
visserijbeleid. Naast de instandhoudingsmaatregelen gericht op het verantwoord
beheer van de visbestanden, is dit beleid gericht op vernieuwing en verduurzaming
van de visserij. Door de nationale invulling van het Europees Visserijfonds
wordt dit EU-beleid in concrete maatregelen vertaald. Tot aan 2013 is, inclusief
de nationale financiering, ca. 145 miljoen euro beschikbaar voor maatregelen
gericht op vernieuwing, verduurzaming en sanering.Eind 2007 is de regeling beëindiging visserijactiviteiten opengesteld,
op basis waarvan 23 schepen voor een totaal bedrag van € 27,5 meuro
zijn gesaneerd. De komende tijd zullen maatregelen volgen voor innovatie in
de visserij, aquacultuur en visteelt voor proefprojecten gericht op de omschakeling,
naar meer duurzame vangsttechnieken. Over de meer precieze inzet van de beschikbare
middelen wordt de Kamer later dit voorjaar geïnformeerd.Rallyvisserij350 en 363Waarom wordt voor het gebied van de federatie Groningen/Drenthe
een uitzondering gemaakt met betrekking tot het verbod op rallyvisserij?Kunt u aangeven waarom het verbod op de rallyvisserij
(ook wel tasvissen) voor het gebied Groningen/Drenthe pas in 2010 in werking
zal treden? Op welke wijze wordt het genoemde afbouwtraject vormgegeven?Met de invoering van de Vispas en Kleine Vispas is door de georganiseerde
sportvisserij zelf de rallyvisserij in Nederland, met uitzondering van het
gebied van de hengelsportfederatie Groningen/Drenthe, met ingang van 1 januari
2007 verboden. Aangezien de oorsprong en de traditie van rallyvisserij met
name gelegen is in Groningen c.q Drenthe, heeft de georganiseerde sportvisserij
er voor gekozen om in dit gebied de rallyvisserij af te bouwen en te verbieden
binnen een afzienbare termijn van 1 januari 2010 teneinde de gewenste
omslag te kunnen bereiken.Gedragscode sportvisserij351, 362, 364, 365, 374, 375 en 376Op welke termijn wordt de sportvisserij in Nederland
verboden?Op welke wijze wordt er toegezien op de naleving van
de gedragscode van Sportvisserij Nederland? Deelt u de mening dat het voor
objectief toezicht noodzakelijk is om onafhankelijke experts in te schakelen?
Zo ja, hoe wilt u dit bewerkstelligen? Zo neen, waarom niet?Kunt u aangeven hoe de te ontwikkelen Europese gedragscode
voor sportvisserij zich zal verhouden tot de nationale gedragscode? In welke
mate zal het welzijn van vissen centraal staan bij de ontwikkeling van de
Europese gedragscode? Welke gedragscode zal in uw ogen vooruitstrevender zijn
op het gebied van dierenwelzijn?Kunt u aangeven welke gedragscode (de nationale of
de Europese) in de toekomst zal worden gehanteerd bij viswedstrijden in Nederland?Op welke wijze zal de gedragscode voor de sportvisserij
worden geëvalueerd? Wie zal deze evaluatie uitvoeren en wat zijn hierbij
de onderzoeksvragen? Op welke wijze en op welke termijn zal de gedragscode
hier op worden aangepast? Zijn er organisaties buiten de sector zelf (zoals
dierenbeschermingsorganisaties) betrokken bij de evaluatie van de gedragscode
en de aanpassing hiervan?Op welk moment wordt de sector aangesproken op de wijze
waarop voorlichting wordt verzorgd over de naleving van de gedragscode en
het toezicht op deze naleving? Wat zijn de criteria en termijnen die u hierbij
hanteert?Bent u bereid een verbod in te stellen op het gebruik
van meertandige haken voorzien van weerhaken, aangezien ook Sportvisserij
Nederland aangeeft dat deze haken het risico op verwondingen vergroten en
dat het gebruik hiervan ter discussie kan worden gesteld? Zo ja, op welke
wijze en op welke termijn? Zo neen, waarom niet? Heeft u de verwachting dat
deze discussie binnen de sector binnen redelijke termijn tot diervriendelijke
maatregelen zal leiden? Zo ja, waar baseert u dat op?Nederland kent al jaren een door de hengelsport in samenspraak met Dierenbescherming
ontwikkelde gedragscode voor de sportvisserij. Deze is in de loop der tijd
aanzienlijk uitgebreid. Een verbod van de sportvisserij is derhalve niet aan
de orde.De verwachting is dat de Europese gedragscode sportvissen, die momenteel
door de European Inland Fisheries Advisory Commission (EIFAC) wordt ontwikkeld,
goed zal aansluiten op de reeds bestaande nationale gedragscode sportvissen.
Net zoals in de nationale gedragscode staat in de Europese gedragscode het
welzijn van vissen centraal. Daar waar de nationale gedragscode verder gaat
dan de Europese zal de nationale gedragscode maatgevend zijn. Toezicht op
de naleving van de gedragscode geschiedt door middel van eigen hengelsportcontroleurs.Wat betreft de evaluatie van de gedragscode zal ik in samenspraak met
de sector in het komend jaar een plan van aanpak maken. Het gebruik van de
meertandige haak met weerhaken zal ik in de evaluatie meenemen.Onderzoek houderij-omstandigheden van vis344, 355, 358 en 369Deelt u de visie dat het kunnen ontplooien van natuurlijk
gedrag een belangrijk criterium is voor dierenwelzijn? Wat is er (wetenschappelijk)
bekend over de mogelijkheid van vissen in de aquacultuur om natuurlijk gedrag
te kunnen vertonen? Bent u bereid om te zorgen dat er onderzoek komt naar
belangrijke kennisleemtes op dit gebied? Wat is verder nodig om te komen tot
een goede beoordeling van het welzijn van vissen, die gehouden worden in de
aquacultuur in Nederland?Bent u bereid om een fundamenteel onderzoek in te stellen
naar de natuurlijke basisbehoeften van verschillende vissoorten, om hiermee
te komen tot een nieuw systeem voor het houden van kweekvis?Op welke vissoorten zijn de onderzoeken gericht? Zijn
er plannen om de onderzoeken uit te breiden naar de overige vissoorten die
in Nederland gekweekt worden?Waarom doet u een verkennend onderzoek naar waterkwaliteitsparameters
voor in Nederland gekweekte soorten? Is het niet zinvoller om een verkennend
onderzoek te doen naar aantallen vis per m3 water (gerelateerd
aan de soort)?Zoals aangegeven in de Nota Dierenwelzijn wordt momenteel onderzoek gedaan
naar het natuurlijk gedrag en de fysiologie van de Afrikaanse meerval en paling
in relatie tot houderij-omstandigheden, alsmede stress die hierbij
kan optreden. Dergelijk onderzoek is tijdrovend daar het verschillende soorten
betreft die onderling aanzienlijk verschillen. Om die reden is gekozen voor
enkele voor de viskweek meest relevante soorten. Het gaat hierbij veelal om
fundamenteel onderzoek waar nog veel kennis ontbreekt. Ik zal dit onderzoek
de komende periode zeker voortzetten. Het verkennend onderzoek naar waterkwaliteitsparameters
acht ik noodzakelijk omdat nog weinig bekend is over de relatie tussen waterkwaliteit
en gezondheid en welzijn van de vis.Gedragscode kweeksector356, 357 en 360Bent u van plan om, naast de gedragscode van het productschap
Vis, zelf met beleid te komen voor het welzijn van kweekvis? Kunt u aangeven
hoe de resultaten van dit onderzoek doorvertaald zullen worden naar het Nederlandse
beleid ten aanzien van kweekvis?Wat zijn uw plannen ten aanzien van de controle en
handhaving van de eisen die gesteld worden aan de houderijcondities?Worden er, totdat er meer onderzoeksresultaten over
vissenwelzijn en natuurlijk gedrag bekend zijn, beperkingen en voorwaarden
op te leggen aan de kweekvissector met betrekking tot activiteiten waarin
het waarschijnlijk wordt geacht dat deze het dierenwelzijn aantasten? Zo ja,
op welke manier? Zo neen, waarom niet?Momenteel zijn er geen eisen voor het houden van vis omdat de beschikbare
kennis niet toereikend is. Kennisontwikkeling op verschillende terreinen is
daarom een belangrijk onderdeel van het beleid in de komende periode. Op basis
van de uitkomsten uit de verschillende onderzoeken zal ik overwegen of het
wenselijk is om randvoorwaarden te stellen aan de viskweek.Met de gedragscode voor viskwekers geeft de sector op basis van ervaringen
uit de praktijk zelf invulling aan de wijze waarop zij maatschappelijk verantwoord
wil ondernemen.Kweek van roofvissoorten359Deelt u de mening dat in het kader van de vrijheden
van Brambell dat roofvissoorten geschikt zijn voor de viskweekindustrie?Ja, want als dat niet het geval zou zijn geweest, zouden deze vissen destijds
niet op de lijst zijn geplaatst van voor productie te houden dieren.Transport372 en 373Wat zijn uw ambities ten aanzien van het transport
van levende vissen?Kunt u toelichting geven op de opzet en doelstellingen
van de praktijkonderzoeken naar het huidige transport van levende vissen?Over de juiste condities waaronder levende vissen vervoerd moeten worden
is weinig kennis beschikbaar. De opzet van het onderzoek hiernaar is in voorbereiding
en zal meer inzicht moeten opleveren over het huidige vervoer en de eventuele
verbeteringen die nodig zijn.Onderzoek354Kunt u aangeven hoe het onderzoek naar het welzijn
van kweekvissen zal worden vormgegeven. Wat zijn hierbij de uitgangspunten? Het onderzoek zal een combinatie zijn van fundamenteel onderzoek door
kennisinstellingen en meer praktijkgericht onderzoek die samen de sector wordt
uitgevoerd.GezelschapsdierenRegelgeving gezelschapsdieren383, 384, 385, 391 en 392Kunt u aangeven hoe uw constateringen dat er zowel
binnen de EU als in Nederland geen of weinig specifieke regelgeving is voor
gezelschapsdieren, dat dieren vaak niet goed worden verzorgd of zelfs worden
verwaarloosd en dat respondenten in de enquête aangeven zich ook grote
zorgen te maken over de verzorging van gezelschapsdieren zich verhouden tot
de door u voorgenomen acties? Op welke wijze en in welke mate verwacht u verbetering
te zien in de door u genoemde zorgwekkende constateringen met behulp van de
door u gekozen aanpak?Kunt u aangeven waarom er niet is gekozen voor het
opstellen van aanvullende regelgeving voor gezelschapsdieren of een combinatie
hiervan met het aangekondigde voorlichtingstraject?Deelt u de mening dat de huidige wet- en regelgeving
(de Gwwd en het Honden- en kattenbesluit) onvoldoende bescherming biedt voor
particulier gehouden gezelschapsdieren? Zo ja, op welke wijze wilt u hierin
verandering brengen? Zo neen, waar baseert u dit op?Deelt u de mening dat goede, passende huisvesting een
belangrijke voorwaarde is voor dierenwelzijn? Deelt u de mening dat hier in
de huidige wet- en regelgeving met betrekking tot gezelschapsdieren geen goede
eisen aan worden gesteld?Bent u bereid om specifieke wet- en regelgeving op
te stellen voor de huisvesting van particulier gehouden gezelschapsdieren,
waarbij aan de natuurlijke behoeften van de dieren wordt voldaan, zoals het
uitgezonderd leven van of juist samenleven met soortgenoten of andere diersoorten?Gezelschapsdieren worden primair gehouden met goede bedoelingen.Het niet geven van de juiste verzorging heeft derhalve vaak te maken met
een kennislacune en in dat geval biedt regelgeving geen oplossing. Een goede
voorlichting acht ik in deze situatie veel effectiever.Daarnaast kan de sector zich professionaliseren door middel van certificering.Bovendien biedt de Gwwd voldoende handvatten om het welzijn van dieren,
in dit geval gezelschapsdieren, te waarborgen. Met name doel ik op de artikelen
36 (verbod dierenmishandeling) en 37 (verbod op verwaarlozing) van de Gwwd.
Voor de toepassing van die bepalingen geldt dat geschikte huisvesting één
van de belangrijke voorwaarden is om het welzijn van gezelschapsdieren te
waarborgen, net als juiste voeding, sociale contacten en voldoende beweging.
Dit geldt zowel voor dieren die particulier gehouden worden als de dieren
die bedrijfsmatig gehouden worden. In dit verband wijs ik erop dat het Honden-
en kattenbesluit het commercieel houden van honden en katten betreft, dus
niet particulier gehouden dieren. In dit besluit zijn specifieke regels betreffende
de bedrijfsmatige huisvesting vastgesteld om het welzijn van deze dieren te
waarborgen.Informatievoorziening aan houders van gezelschapsdieren
en hobbydieren380, 387, 388, 389, 390, 394 en 398Hoe wordt de stelling vorm gegeven dat het (Landelijk
Informatiecentrum Gezelschapsdieren) LICG in de toekomst het centrum is waar
de houder van een gezelschapsdier niet omheen kan, terwijl er tot op heden
slechts sprake is van een geheel vrijblijvend te raadplegen website?Op welke wijze wilt u garanderen dat ook de kleinschalige
particuliere fokkers en verkopers van dieren zich zullen inzetten voor goede
informatievoorziening?Op welke wijze laat uw ambitie dat het LICG «over
drie jaar het voorlichtings- en informatiecentrum is waar de houder van een
gezelschapsdier niet meer omheen kan» zich vertalen in meetbare resultaten?
Welke streefwaarden hanteert u hierbij, uitgesplitst naar de verschillende
doelgroepen: houders van verschillende diersoorten en houders afkomstig uit
verschillende SES-groepen (sociaal-economische status)? Kunt u aangeven welke
acties u zult ondernemen indien de resultaten en effecten niet voldoen aan
de door u gestelde eisen en streefwaarden?Kunt u aangeven op welke wijze het werk van het LICG
zal worden begeleid met gedegen doelgroepanalyses en formatieve en summatieve
evaluatieonderzoeken, gezien de zwaarte van de verwachtingen die aan de communicatie-uitingen
van het centrum verbonden zijn?Kunt u aangeven of bestaande voorlichtingscampagnes
of communicatie-uitingen met betrekking tot verantwoord huisdierbezit reeds
geëvalueerd zijn en onderzocht op hun effectiviteit? Zo ja, op welke
wijze? Kunt u een globale beschrijving geven van deze campagnes en uitingen?
Wat waren hierbij de conclusies?Geeft het LICG ook voorlichting over hobbymatig gehouden
landbouwhuisdieren? Zo neen, waarom niet?Deelt u de mening dat een kritische houding richting
de verkoper van dieren als het gaat om informatievoorziening naar de koper
van het dier, onder andere inhoudt dat er voldoende toezicht en controle zou
moeten zijn op de informatievoorziening vanuit de verkoper en op de inschatting
of de koper beschikt over voldoende kennis, financiële middelen en afdoende
huisvestingsmogelijkheden voor het dier? Zo ja, op welke wijze wordt hier
op toegezien? Zo neen, kunt u dit toelichten? Welke sancties zullen er komen
te staan op het niet of onvoldoende verstrekken van informatie aan de koper
van dieren?Veel mensen kopen ondoordacht een dier, zonder zich eerst te verdiepen
in de behoeften en het natuurlijk gedrag van het dier en zonder de consequenties
van het houden van zo’n dier te overzien. Ook komt het voor dat mensen
met de beste bedoelingen het dier zodanig verzorgen, dat het hierdoor aan
overgewicht gaat lijden.Samen met andere organisaties heeft LNV het Landelijk Informatiecentrum
Gezelschapsdieren (LICG) opgericht voor objectieve informatievoorziening aan
houders van gezelschapsdieren. Naast houders van gezelschapsdieren richt het
LICG zich ook op hobbydierhouders.Het LICG zal de komende jaren projecten c.q. publiekscampagnes opstarten
en die door middel van diverse communicatiemiddelen bij diverse doelgroepen
onder de aandacht brengen Het LICG zal de (bestaande en komende) publiekscampagnes
en communicatie-uitingen door een onderzoeksbureau jaarlijks laten evalueren
en laten meten op effectiviteit.Ik zal in 2008 in overleg met hobbydierhouders een communicatiebeleid
opzetten, waarbij extra aandacht zal worden besteed aan het ontwikkelen van
nieuwe communicatiemiddelen. In 2011 zal ik een evaluatie uitvoeren naar het
resultaat van het communicatiebeleid.Onderzoeksprogramma Welzijn Gezelschapsdieren399Kunt u aangeven wat de onderwerpen zijn die in het
vierjarig onderzoeksprogramma Welzijn gezelschapsdieren worden ondergebracht?
Op welke wijze zal dit programma worden vormgegeven?Op welke wijze worden dierenbeschermingsorganisaties
bij dit onderzoeksprogramma betrokken? In hoeverre wordt de Kamer betrokken
bij de opzet en resultaten van deze onderzoeken?Op dit moment is de definitieve keuze voor de onderwerpen van het onderzoeksprogramma
Welzijn Gezelschapsdieren nog niet gemaakt, zodat ik u nu daarover nog niet
kan informeren. Dat geldt evenzo voor de verdere vormgeving van dit programma.Om te komen tot de formulering van een inhoudelijk goed programmavoorstel1 dat gedragen zou worden door houders van dieren en de
sector, heeft de Faculteit Diergeneeskunde in samenwerking met de WUR/ASG
in 2007 een grootschalige internetenquête uitgezet onder een groot aantal
op het gebied van gezelschapsdieren actieve organisaties/verenigingen waaronder
ook dierenbeschermingsorganisaties en de sector.Identificatie en registratie395, 396 en 404Waarom kan er pas over drie jaar overgegaan worden
tot verplichte identificatie en registratie (I&R) van honden als de benodigde
databases nu al zo goed als aanwezig zijn?Waarom kan er in 2011ook niet een verplichte I&R
zijn voor katten?Kunt u toelichten waarom de I&R verplichting voor
honden pas in 2011 van kracht zal worden?Er zal samen met de sector gekeken worden hoe de opzet nader zal worden
ingevuld. Om een verplicht I&R systeem efficiënt en effectief te
kunnen laten zijn dient hier zorgvuldig naar te worden gekeken. Daarnaast
zal het implementatietraject met de nodige regelgeving enige tijd vergen.Er zal in eerste instantie een systeem worden opgezet voor honden.Gids voor goede praktijken397 en 400Welke organisaties kunnen met betrekking tot gezelschapsdieren
zelf gidsen opstellen voor goede praktijken en waar moeten de gidsjes toe
leiden? Is er überhaupt iets af te dwingen?Kunt u aangeven hoe de te ontwikkelen «dierenbesluiters»
zich verhouden tot de zogenaamde gidsen voor goede praktijken, die worden
opgenomen in de Wet Dieren?Gidsen voor goede praktijken – ook wel codes genoemd – worden
opgesteld door het bedrijfsleven zelf, doorgaans door brancheorganisaties,
maar ook andere organisaties zouden dit kunnen doen. Waar het om gaat is dat
er een verantwoorde invulling wordt gegeven aan doelvoorschriften en zorgplichten
in de regelgeving. Een organisatie moet zelf het initiatief nemen voor het
opzetten van een dergelijke gids. Van afdwingen door de overheid kan dus geen
sprake zijn. Ten aanzien van dierenbijsluiters kan ik mij voorstellen dat
deze zich kunnen ontwikkelen tot gidsen van goede praktijken.Certificering401 en 403Deelt u de mening dat het ontwikkelen van een certificatiesysteem
weinig effect heeft als de deelname hieraan achterwege blijft? Zo ja, hoe
bent u tot het besluit gekomen om de verantwoordelijkheid voor het zorgdragen
voor een substantiële deelname aan dit systeem over te laten aan de sector?Op welke wijze zal er worden toegezien op het naleven
van de doelvoorschriften bij de deelnemers van het certificatiesysteem, aangezien
de controle aan overheidszijde zich zal richten op de niet-deelnemers?Ik heb gekozen voor een gezamenlijke aanpak en verantwoordelijkheid, daar
hoort bij dat de sector zich inzet voor substantiële deelname.Het voordeel van een certificeringsysteem is dat goede borging is gegarandeerd
via de Raad van accreditatie. Als overheid kun je daarop vertrouwen en derhalve
zal overheidscontrole zich meer op niet-deelnemers richten.402Op welke wijze kunt u garanderen dat de doelvoorschriften
die het certificatiesysteem dekken en het Honden- en kattenbesluit zullen
vervangen, niet zullen leiden tot een verslechtering van het beschermingsniveau?Het certificeringsysteem en de AMVB kennen minimaal een gelijkwaardig
beschermingsniveau.407Kunt u aangeven hoe het certificatiesysteem voor de
handel in katten zal worden vormgegeven zonder I&R voor katten? Op welke
manier zal de handhaving hierbij worden vormgegeven?Het certificatieschema zal dit jaar door de sector worden opgesteld. Ik
kan dus nog geen uitspraak doen over de vormgeving daarvan en een eventuele
handhaving hierop.410Bent u bereid een verbod in te stellen op de verkoop
van zieke gezelschapsdieren, gezien de schrijnende handel? Bent u bereid regelgeving
op te stellen voor het transport van gezelschapsdieren?De verkoop van een dier dat ziek is of gebreken heeft, is in de eerste
plaats een zaak tussen verkoper en koper. Het consumentenrecht biedt handvatten
voor de koper om de verkoper hierop aan te spreken. Ik wijs er in dit verband
op dat verkopers hun eigen verantwoordelijkheid om alleen gezonde dieren te
verhandelen nadere invulling kunnen geven via een privaat certificatiestelsel.Zwerfdieren2, 405 en 406Welke stappen gaat u ondernemen tegen of voor zwerfdieren,
behalve de I&R voor honden?Kunt u aangeven wat uw visie is ten aanzien van het
groeiende aantal zwerfkatten in Nederland, wat u voor oplossingen ziet voor
dit probleem en welke taak u hierin ziet voor de overheid?Deelt u de mening dat een I&R verplichting voor
katten een grote bijdrage zal leveren aan de oplossing van de zwerfkattenproblematiek
in Nederland en de capaciteitsproblemen bij dierenasielen? Zo ja, welke conclusies
trekt u hier uit voor uw beleid? Zo neen, kunt u dit toelichten?Het voorkomen dat dieren gaan zwerven is primair de verantwoordelijkheid
van de houder. Het is van belang dat potentiële houders nog voordat zij
een huisdier aanschaffen informatie kunnen krijgen over het aanschaffen en
houden van het huisdier en dat zij zich bewust zijn van de consequenties.
Juist om die bewustwording en voorlichting te bewerkstelligen is het LICG
opgericht dat door mij financieel wordt ondersteund.Vooralsnog verplicht ik identificatie en registratie van katten niet.
Wel ben ik een voorstander van het actief stimuleren van I&R voor katten
op vrijwillige basis. Het LICG zal de komende jaren door middel van een publiekscampagne
aandacht besteden aan het chippen van katten.Positieflijst415, 416, 417Kunt u aangeven op welke wijze de positieflijst tot
stand is gekomen? Wat zijn de criteria die gehanteerd zijn voor het bepalen
of een diersoort al dan niet geschikt is om te houden?Kunt u aangeven in hoeverre bij het opstellen van de
positieflijst een koppeling is gemaakt tussen het houden van de diverse diersoorten
en de gevaren voor de volksgezondheid, het CITES-verdrag en de natuurlijke
behoeften van de diersoort?Kunt u aangeven of en op welke wijze de resultaten
van de inventarisatie die door het RIVM is gestart naar «emerging zoönosen»
zullen worden meegenomen in het beleid ten aanzien van het houden van exotische
diersoorten? Zal de positieflijst hier op worden aangepast?De concept-lijst van diersoorten die straks, met uitsluiting van andere
diersoorten, door de mens mogen worden gehouden, is op verzoek van de minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit opgesteld door de Raad voor dierenaangelegenheden.
De raad heeft de volgende criteria gehanteerd:– de gezondheid en het welzijn van de diersoort onder realistische
houderijomstandigheden;– de grootte van de diersoort op volwassen leeftijd;– het gevaar dat de diersoort vormt voor zijn omgeving in relatie
tot de maatschappelijke acceptatie van dit gevaar;– mogelijkheden tot herplaatsing van de diersoort indien noodzakelijk;– de mate waarin er informatie over of ervaring met de diersoort
beschikbaar is.De zogenoemde positieflijst zal onderdeel uitmaken van een algemene maatregel
van bestuur. Dat besluit is thans in voorbereiding.Dierenwelzijn gezelschapsdieren in Europa53 en 393Welke lidstaten voeren beleid op het terrein van gezelschapsdieren
dat kan dienen als inspiratie voor Nederland? Om welke beleidsterreinen gaat
het en wat houdt de inspiratie precies in?Bent u bereid om zich in Europa sterk te maken voor
het welzijn van gezelschapsdieren, aangezien hiermee een grote slag voor dierenwelzijn
behaald kan worden? Welk insteek heeft u op dit gebied? Wat ziet u als concrete
voorstellen en doelen voor regelgeving op Europees niveau?In een aantal lidstaten wordt dierenwelzijnsbeleid voor gezelschapsdieren
gevoerd. Bij het ontwikkelen van nieuwe beleidslijnen in Nederland kan het
zinvol zijn om te bekijken hoe andere landen met het beleidsonderwerp omgaan.
Voor I&R honden heb ik dit bekeken. Op een tweetal dossiers heb ik dan
ook aangekondigd dat ik onderzoek zal doen naar de wetgeving in andere West-Europese
landen, namelijk op het dossier agressieve dieren en het dossier welzijn circusdieren.
Wellicht kunnen de ideeën ook voor de Nederlandse situatie succesvol
zijn.Fokken van gezelschapsdieren408, 409, 411, 412, 413 en 414Op welke wijze wilt u internationaal vastgestelde rasstandaarden,
die kunnen leiden tot gezondheids- en welzijnsproblemen, aanpakken?Kunt u aangeven hoe de constatering dat de focus op
uiterlijke kenmerken binnen de fokkerij leidt tot ernstige welzijnsproblemen
als gevolg van menselijk handelen zich verhoudt tot uw ambities op dit gebied?
Deelt u de mening dat dergelijke serieuze welzijnsproblemen vragen om duidelijke
regelgeving vanuit de overheid, dus niet alleen vanuit de sector en niet alleen
op vrijwillige basis? Zo ja, op welke termijn en op welke wijze bent u voornemens
striktere regelgeving te ontwikkelen voor de fokkerij? Zo neen, kunt dit toelichten?Kunt u aangeven waarom u geen actie zult ondernemen
ten aanzien van de problematiek rondom eenzijdig fokbeleid voor andere diersoorten
dan honden.Deelt u de mening dat er bij meer diersoorten dan alleen
honden sprake is van dermate verregaande uiterlijke veranderingen als gevolg
van het fokbeleid dat het dier niet meer in staat is om natuurlijk soorteigen
gedrag te vertonen?Deelt u de mening dat het een taak is van de overheid
om regelgeving op te stellen om dieren te beschermen tegen een fokbeleid dat
als gevolg heeft dat het dier geen natuurlijk soorteigen gedrag meer kan vertonen?
Zo ja, op welke wijze en op welke termijn wilt u dit gaan aanpakken? Zo neen,
kunt u dit toelichten?Kunt u aangeven wat u voor actie wilt gaan ondernemen
als het plan van de Raad van Beheer niet op tijd is afgerond of niet voldoet
aan de eisen die u hieraan stelt?Internationaal vastgestelde rasstandaarden voor honden zijn de verantwoordelijkheid
van de Fédération Cynologique Internationale (FCI). De Raad
van Beheer op Kynologisch gebied in Nederland (RvB), is als lid van de FCI,
de eerst aangewezen instantie om fokproblemen op de agenda te krijgen bij
de FCI. Daarnaast kan de RvB een eigen gezondheids- en welzijnsbeleid ontwikkelen
voor bij haar aangesloten rasverenigingen. Ik heb een plan van aanpak gevraagd
waarin alle relevante factoren met betrekking tot de problematiek bij rashonden
worden meegenomen. Ik ga er vanuit dat de Raad van Beheer het plan van aanpak
tijdig opstelt.Problemen tengevolge van erfelijke gebreken en/of éénzijdig
fokken kunnen leiden tot ernstige gezondheids- en welzijnsproblemen bij verscheidene
diersoorten. Daarom heeft dit probleem ook mijn aandacht. Het is echter niet
doenlijk om alle problemen tegelijk aan te pakken. Daarom zal ik eerst inzetten
op fokproblemen bij honden, omdat daar het welzijnsprobleem het grootst is.Dierenambulances en asielen420 en 424Is de cursusmodule van de faculteit Diergeneeskunde
van de Universiteit van Utrecht voor personeel van dierenambulances voldoende
om een goed georganiseerde professionele dierenambulance op poten te krijgen?
Zo neen, wat voor actie gaat er op dit punt nog meer ondernomen worden?Op welke wijze wilt u er op toezien dat dierenambulances
gewezen worden op het bestaan van deelnemen aan de cursusmodule? Op welke
wijze zal de deelname aan de cursusmodule voor de individuele medewerkers
bekostigd worden?Er zal een specifieke cursusmodule voor personeel op dierenambulances
ontwikkeld worden, waarvan ik de opzet zal financieren. Goede scholingsmogelijkheden
zullen bijdragen aan de professionalisering van dierenambulances. Hiervoor
wordt een beroep op de overkoepelende organisaties van dierenambulances gedaan
om de vakopleiding bij hun leden onder de aandacht te brengen en om deelname
daaraan te stimuleren. Personeel van dierenambulances krijgt de mogelijkheid
om deze vakopleiding te volgen, maar deelname hieraan is geen wettelijke verplichting.
Aangezien de kwaliteit en uniformiteit van handelen van het personeel van
dierenambulances een aandachtspunt en zorg is van de betrokken organisaties
zelf en er de bereidheid en wil bestaat om de professionaliteit op een hoger
niveau te brengen, is de verwachting dat personeel op dierenambulances graag
aan deze vakopleiding zal willen deelnemen.422 en 425Deelt u de mening dat iedere gemeente met zowel dierenambulances
als met dierenasielen afspraken dient te maken over werkzaamheden en vergoedingen?
Zo ja, bent u van mening dat het maken van deze afspraken op dit moment in
voldoende mate gebeurt? Zo neen, kunt u dit toelichten? Op welke wijze wilt
u zich inzetten om van overheidswege het voortbestaan van dierenasielen en
dierenambulances te garanderen, ofwel door financiering vanuit de overheid
mogelijk te maken, ofwel door gemeenten aan te sporen om goede financiële
afspraken te maken?Op welke wijze wilt u er op toezien dat dierenambulances
met goed opgeleid personeel over voldoende financiële middelen beschikken
om voort te blijven bestaan?Dierenambulances en dierenasielen zijn private instellingen en hebben
hun eigen verantwoordelijkheid om voldoende financiële middelen te genereren.
Het behoort niet tot mijn verantwoordelijkheid om op de financiële situatie
van dierenambulances en dierenasielen toe te zien. Ik zal in overleg met gemeentes
treden om te bezien of bepaalde bestaande goede regionale samenwerkingsverbanden
tussen gemeentes en dierenambulances brede navolging zouden kunnen krijgen.421 en 423Kunt u toelichten waarom u onderscheid maakt tussen
dierenasielen en dierenambulances als het gaat om uw beslissing om over te
gaan tot het verlenen van overheidssteun en het faciliteren van een professionaliseringsslag?Deelt u de mening dat ook bij dierenasielen sprake
is van verschillende maten van georganiseerdheid en professionaliteit onderling
en dat de kwaliteit en uniformiteit van handelen van het personeel hierbij
belangrijk is? Zo ja, op welke wijze wilt u zich inzetten voor het verbeteren
van de zorg en kennis bij dierenasielen?Op basis van het Honden- en kattenbesluit 1999 is een Bewijs van Vakbekwaamheid
voor de beheerder van het asiel verplicht. Daardoor is vakbekwaamheid in deze
branche al geregeld. Voor de medewerkers van dierenambulances wil ik de vakbekwaamheid
bevorderen.Overig gezelschapsdieren13Wanneer is Nederland van plan de in 1987 opgestelde
Europese overeenkomst tot bescherming van kleine huisdieren te laten bekrachtigen
door de Staten-Generaal?Ratificatie van dit verdrag is op dit moment niet aan de orde omdat er
geen wettelijke voorziening geldt om volledig te voldoen aan de in artikel 8 van het verdrag opgenomen bepaling over registratie van handelaren
en fokkers van huisdieren, pensions en asielen, en over kennis en vaardigheden
van verantwoordelijke personen. Dat is in Nederland nu alleen geregeld ten
aanzien van honden en katten in het Honden- en kattenbesluit 1999, maar voor
andere kleine huisdieren niet. In mijn nota dierenwelzijn heb ik vermeld dat
op basis van ervaringen en resultaten met vrijwillige certificeringsstelsels
met betrekking tot honden en katten, en parallel daaraan het invoeren van
doelvoorschriften van overheidswege, zal worden besloten of uitbreiding van
dit stelsel voor andere dieren dan honden en katten wenselijk is. Wanneer
dat het geval is, zijn er geen belemmeringen om tot ratificatie over te gaan.78Welke argumenten hanteert u voor de onderbouwing van
de stelling dat het gezelschapsdier een wezenlijk welzijnsbevorderende rol
voor de mens vervult vanwege de projectie van menselijke gevoleens en gedachten
op dieren en het ervaren van de relatie mens-dier als mens-mens?Onderzoek heeft uitgewezen dat gezelschapsdieren een welzijnsbevorderende
uitwerking op mensen kunnen hebben. Echter het vermenselijken van dieren kan
in een aantal situaties het welzijn van het dier aantasten. Ik zie het als
mijn taak om mensen bewust te maken dat dieren bepaalde behoeften hebben die
gerelateerd zijn aan hun natuurlijk gedrag. Door voorlichting en bewustwording
kunnen veel welzijnsproblemen die daardoor ontstaan worden opgelost. Het LICG
speelt bij deze voorlichting een belangrijke rol en heeft als doel het geven
van betrouwbare informatie over het verantwoord aanschaffen en houden van
gezelschapsdieren.381Waarop baseert u de stelling dat economische motieven
voor het houden van dieren slechts een rol spelen voor een relatief kleine
groep? Kunt u aangeven om welke bedragen het hierbij gaat?In het boekje «Gedeelde zorg, feiten en cijfers» van het Forum
Welzijn Gezelschapsdieren (2006), wordt aangegeven dat in ongeveer 4 miljoen
huishoudens een huisdier aanwezig was in het jaar 2005. Het aantal fokkers,
handelaren en anderen die zich bedrijfsmatig met dieren bezig houden, is een
klein deel hiervan.Wat de bedragen betreft die in de sector omgaan kan ik u op basis van
de genoemde bron een aantal cijfers geven.Aanschaf en verzorging: tenminste € 1,45 miljard.Werkgelegenheid (inclusief veterinaire zorg en onderwijs): € 2,1
miljard.418Kunt u aangeven welke criteria u hanteert bij het bepalen
welke keuzes aan de consument moeten en kunnen worden overgelaten als het
gaat om het houden van exotische diersoorten in relatie tot de volksgezondheid?Dieren kunnen bepaalde ziekten, de zogenaamde zoönosen, overdragen
op mensen. Dit geldt zowel voor de meer gebruikelijke huisdieren als hond
en kat, maar ook voor gehouden exotische diersoorten. De houder zelf loopt
veruit het meest risico op zo’n zoönose. De houder is zelf ook
het best in staat overdracht te voorkomen.De overheid heeft alleen een verantwoordelijkheid waar de volksgezondheid
in het geding is. Dit is slechts in een zeer beperkt aantal situaties aan
de orde. Het betreft dan ernstige ziekten die, na overdracht op de mens, ook
zonder tussenkomst van dieren overgebracht kunnen worden op mensen. voor dit
soort ziekten, zoals pandemische vogelgriep of SARS worden nationaal en internationaal
maatregelen genomen.419Welke waarborgen voor de volksgezondheid geeft het
verspreiden van informatie aan liefhebbers van exotische diersoorten over
mogelijke risico’s van op mens overdraagbare ziekten? Deelt u de mening
dat de overheid hier kaders voor zou moeten stellen? Zo ja, op welke wijze
zou u dit afwegingskader vormgeven?Zoals in mijn antwoord op vraag 418 aangegeven gaat het bij het geven
van informatie aan liefhebbers van exotische diersoorten met name om de bescherming
van de houder zelf. Daar waar de volksgezondheid daadwerkelijk in het geding
is, is het verspreiden van informatie slechts een van de in te zetten instrumenten.
Voor een verdere toelichting wil ik u graag verwijzen naar mijn brief van
28 november jl. (28 286, nr. 90).PaardenPrioritering427Waarom heeft het in de nota genoemde éénzijdige
fokbeleid gericht op topsport minder prioriteit dan trainingsmethoden en huisvesting
van paarden?Ik heb mij gericht op de onderwerpen die in de analyse van Wageningen-UR
het hoogst scoren, dus het meeste ongerief met zich meebrengen. Het éénzijdige
fokbeleid hoort daar niet bij en krijgt daarom minder prioriteit.Regelgeving428, 429, 430, 434 en 441Kunt u aangeven hoe de constatering dat er een behoorlijk
aantal welzijnsproblemen is binnen de paardenhouderij als gevolg van menselijk
handelen zich verhoudt tot uw ambities op dit gebied? Deelt u de mening dat
dergelijke serieuze welzijnsproblemen vragen om duidelijke regelgeving vanuit
de overheid, dus niet alleen vanuit de sector en niet alleen op vrijwillige
basis? Zo ja, op welke termijn en op welke wijze bent u voornemens striktere
regelgeving te ontwikkelen voor de paardensector? Zo neen, kunt u dit toelichten?Wat zijn uw ambities ten aanzien van de regelgeving
voor de paardensport? Wat ziet u hierbij als overheidstaken en hoe wilt u
deze vormgeven?Waarop baseert u uw mening dat de sector zelf goede
eisen op zal kunnen stellen ten aanzien van de noodzakelijke welzijnsverbeteringen
voor paarden? Waaruit blijkt dit? Hoe kunt u uitsluiten dat economische belangen
het opstellen van goede welzijnsrichtlijnen belemmeren? Hoe bent u gekomen
tot de termijn van drie jaar, waarna de overheid zelf regels zal stellen?Kunt u aangeven wat uw plannen zijn ten aanzien van
de bescherming van particulier gehouden paarden? Deelt u de mening dat met
de toenemende populariteit van het houden van paarden de noodzaak van het
opstellen van goede regelgeving ten aanzien van de huisvesting en verzorging
van paarden in sterke mate groeit?Met welk plan van aanpak van de paardensector neemt
u genoegen? Welke regels zal de overheid eventueel zelf stellen en aan welke
sancties wordt gedacht bij niet naleving?Zoals al geantwoord aan lid Ouwehand over risico’s en regelgeving
binnen de paardensport (Kamerstuk nr. 703) zal ik eerst de sector de
gelegenheid geven om binnen drie jaar met welzijnsverbeterende
maatregelen te komen op het gebied van huisvesting, voeding, training en transport. 431Op welke wijze gaat u de controle en het toezicht op
de naleving van deze regelgeving vormgeven?Zoals al geantwoord aan lid Ouwehand over risico’s en regelgeving
binnen de paardensport (no. 703) kan ik u op deze vraag nog geen antwoord
geven, aangezien ik het plan van aanpak van de sector niet ken.432 en 433Deelt u de mening dat beginnende rijders een goede
opleiding dienen te krijgen, met daarbij oog voor het natuurlijk gedrag van
paarden, alvorens zij beginnen met paardrijden? Zo ja, bent u bereid hier
regelgeving voor op te stellen? Zo neen, waarom niet?Deelt u de mening dat het gebruik van hulpmiddelen,
zoals een bit, bezwaren kan opleveren voor het welzijn van paarden wanneer
deze bereden worden door onervaren rijders? Zo ja, bent u bereid regels op
te stellen voor het gebruik van een bit voor beginnende leerlingen bij paardrijscholen
en maneges? Zo neen, kunt u dit toelichten?Zoals al geantwoord aan lid Ouwehand over risico’s en regelgeving
binnen de paardensport (no. 703) ben ik van mening dat beginnende rijders
de juiste begeleiding dienen te krijgen waarin ze wordt geleerd hoe verantwoordelijk
met een paard dient te worden omgegaan. Communiceren over en leren over een
verantwoorde omgang met paarden is daarbij van groot belang.Couperen van paardenstaarten435 en 436Op welke termijn bent u voornemens het couperen van
staarten bij paarden te agenderen in Europees verband? Wat zal hierbij uw
minimale inzet zijn?Waarop baseert u uw mening dat de sector zelf verantwoordelijkheid
zal nemen voor het verschijnsel dat houders van paarden naar Frankrijk reizen
om de staarten van hun paard te laten couperen? Waaruit blijkt dit? Hoe kunt
u uitsluiten dat economische belangen het invoeren van een maatregel belemmeren?Ik zal in de eerste helft van dit jaar in gesprek gaan met de sector betreffende
het couperen van paardenstaarten. De sector dient in eerste instantie haar
verantwoordelijkheid te nemen en haar leden erop te wijzen dat het couperen
van paardenstaarten in Nederland verboden is aangezien dit welzijnsproblemen
veroorzaakt. Voor de naleving van het verbod op deelname aan evenementen met
dieren, waarbij deze ingreep heeft plaatsgevonden, zie ik in eerste instantie
ook een rol weggelegd voor de sector zelf.Ik zal echter, het couperen van paardenstaarten tevens in de eerste helft
van 2008 in Europees verband aankaarten.437Bent u bereid om de mogelijkheden te onderzoeken om
te komen tot een nationaal verbod op deelname aan evenementen met dieren waarbij
een illegale ingreep heeft plaatsgevonden? Zo ja, op welke wijze en op welke
termijn? Zo neen, waarom niet?Op grond van artikel 41 van de Gwwd is het verboden om dieren die een
illegale ingreep hebben ondergaan te laten meedoen aan evenementen. Dit verbod
is dus ook van toepassing wanneer bij een dier in een ander EU-land dan Nederland
een in Nederland niet toegestane ingreep is verricht, maar dan wel alleen
wanneer de verrichte ingreep in het desbetreffende land ook verboden is. Het
EU-recht vereist dit.Een nationaal verbod is dus al van kracht.Dierentuinen en circussen91Is het maatschappelijk draagvlak, de maatschappelijke
druk, meer maatgevend voor het aanpakken van dierenwelzijn in circussen dan
het feit of de dieren in circussen of dierentuin al dan niet ongerief ervaren?Maatschappelijke en politieke vragen hebben ertoe geleid dat er onderzoek
gedaan wordt naar het welzijn van circusdieren. Of dieren wel of geen ongerief
ervaren in circussen zal moeten blijken uit het onderzoek.440Hoe wordt bepaald wat grote wijzigingen zijn, waarvoor
een inspectie van een dierentuin door een deskundigencommissie gewenst is.Dierentuinen dienen wijzigingen in dierbestanden en huisvesting door te
geven aan Dienst Regelingen van het ministerie van LNV. Er wordt dan bekeken
of de dierentuin gevisiteerd moet worden. Na visitatie brengt de ambtelijke
commissie advies uit aan Dienst Regelingen. Dit advies kan leiden tot aanpassing
van de vergunning. Onder grote wijzigingen worden verstaan: andere diersoorten
en flinke veranderingen in de huisvesting.Dieren in de natuurSchade preventie439Welke alternatieve preventieve middelen worden ontwikkeld
om schade te voorkomen, zodat het afschot verminderd kan worden?Zie beantwoording kamervraag 163 van Kamerstuk 31 200 XIV, nr. 19
vergaderjaar 2007–2008.Het Faunafonds financiert verschillende onderzoeken naar schadepreventie.
Voorbeelden van preventieve middelen waarvan de effectiviteit door het Faunafonds
onderzocht wordt zijn:• Toepassing reflecterende holografische stroken die smienten ’s
nachts van de gewassen kunnen weghouden.• Het weren van schadesoorten via geluid.• Toepassing van lasergestuurde afweermiddelen, die gekoppeld kunnen
worden aan bewegingssensoren.Opvang442Bestaan er nog andere opvangprotocollen dan het op
de website van uw ministerie vermelde opvangprotocol voor zeehonden? Zo ja,
kunnen ze toegestuurd worden?Nee, er is een protocol voor de opvang van wilde dieren in ontwikkeling.443Gaat u naast het goedkeuren van het opvangprotocol
voor de opvangsector voor gewonde dieren ook voldoende budget vrijmaken om
te zorgen dat de opvangsector dit protocol ook kan toepassen?De opvang van gewonde/zieke dieren is vanuit de natuurdoelstelling en
een duurzame staat van de instandhouding van populaties niet noodzakelijk.
Ik ben me er echter terdege van bewust dat maatschappelijk er wel behoefte
is om in de opvang van gewonde/zieke dieren te voorzien. Hoofddoel blijft
dat de dieren na revalidatie weer zo snel mogelijk de natuur in kunnen. Opvangcentra
zijn zelf verantwoordelijk voor het genereren van de financiële middelen.445Worden er maatregelen genomen om de opvanggebieden
voor ganzen aantrekkelijker te maken dan de niet-opvanggebieden? Zo ja, welke
concrete maatregelen worden genomen, door wie, en welke instantie ziet daarop
toe? Zo neen, zijn er dan specifieke criteria om bepaalde gebieden aan te
wijzen als opvanggebied? Zo ja, welke criteria?Ja, in opvanggebieden mogen de ganzen niet verstoord worden. Bovendien
zorgen boeren ervoor dat er voldoende voedsel voor de ganzen is. Hiervoor
kunnen zij subsidie aanvragen bij Dienst Regelingen (DR). DR laat door de
Dienst Landelijk Gebied steekproefsgewijs controleren of boeren het ganzenbeheer
goed uitvoeren.446Hoe verklaart u dat in sommige provincies voor ganzen,
die zich buiten de aangewezen opvanggebieden, maar binnen de externe gebieden
van een Natura2000 gebied bevinden, afschotvergunningen verlenen zonder eerst
te toetsen of deze ingreep op de populatie significante effecten heeft? Zijn
deze ganzen in de externe gebieden dus niet beschermd? Is dit in strijd met
de Europese Vogelrichtlijn?De Europese Vogelrichtlijn biedt lidstaten de mogelijkheid om ganzen als
bejaagbare soort aan te wijzen. In Nederland wordt i.t.t. veel andere Europese
landen niet op ganzen gejaagd. Het aan verjaging ondersteunend afschot van
overwinterende ganzen in Nederland is onderdeel van het verjaag- en opvangbeleid.
Dit heeft geen significante effecten op de totale populatie. Binnen Natura
2000-gebieden en omgeving worden vergunningaanvragen voor afschot alleen getoetst
indien het gebied voor ganzen of smienten is aangewezen en het afschot plaatsvindt
in het winterseizoen. In het kader van de evaluatie van het Beleidskader Faunabeheer
wordt continue gemonitord wat de effecten van het opvangbeleid zijn op de
populaties overwinterende ganzen. Deze zomer heb ik u daarover geïnformeerd
en geduid dat het aantal ganzen in Nederland nog steeds toeneemt.Faunabeheer444 en 447Bent u van mening dat op grond van de tot nu toe gemaakte
uitzonderingen de belangen rond wilde beschermde diersoorten zorgvuldig worden
afgewogen? Hoe verklaart u bijvoorbeeld de verschillen tussen provincies in
het verlenen van afschotvergunningen voor ganzen?Bent u gezien de discrepantie in de vergunningverlening
door provincies van mening dat men er van uit kan gaan dat in alle gevallen
afschot van beschermde soorten alleen als laatste redmiddel wordt ingezet?
Zo ja, waarop baseert u dit vertrouwen? Zo neen, hoe zou hier beter op toegezien
kunnen worden?Belangen worden uitermate zorgvuldig afgewogen. Ontheffingen worden verleend
op grond van een door de provincie goedgekeurd faunabeheerplan. Daar komt
bij dat ontheffingen open staan voor bezwaar en beroep. Verschillen tussen
provincies zijn het gevolg van regionale verschillen in het voorkomen van
ganzen449Waarom kiest u niet voor een verbod van de jacht voor
benutting?Er is geen aanleiding, ook niet uit dierenwelzijnsoverwegingen, om aan
de jacht nadere regels te stellen of om deze geheel te verbieden. De jacht
is wettelijk toegestaan en wordt zorgvuldig uitgevoerd. Daar komt bij dat
de soorten die bejaagd mogen worden schadesoorten zijn, waarvan de gunstige
staat van instandhouding niet in het geding is.Grote grazers451Wat zijn uw ambities op het gebied van het uitzetten
en beheren van grote grazers, voornamelijk met betrekking tot de geschiktheid
van het gebied en de dieren en in hoeverre is hierin voldoende oog voor dierenwelzijn,
wetenschappelijke monitoring, beleid en begeleiding?Mijn ambities beperken zich tot het op zorgvuldige wijze toetsen van aanvragen
tot ontheffing van het verbod op het uitzetten van dieren in de natuur. Bij
het beoordelen van aanvragen wordt aandacht besteed aan zaken als ecologisch
evenwicht, dierenwelzijn, beheer, begeleiding en monitoring. Deze criteria
leg ik momenteel vast in een beleidslijn die dit jaar aan uw kamer zal worden
aangeboden.452Hoe lost u de discrepantie op met betrekking tot bijvoorbeeld
de grote grazers en welk concreet beleid is de minister van plan op te stellen
met betrekking tot het transport van grote grazers.Ik zie geen aanleiding tot het opstellen van nieuw beleid met betrekking
tot het transport van grote grazers, omdat er vanwege de kostbaarheid van
de dieren zeer zorgvuldig met de dieren wordt omgegaan. Er zijn mij geen signalen
bekend waaruit het tegendeel zou blijken.453Kunt u aangeven wanneer u verwacht dat de robuuste
verbinding in Flevoland is aangelegd en ingericht? Kunt u concreet aangeven
hoe deze verbinding wordt ingericht, waar deze verbinding komt te liggen,
welk oppervlakte en minimale breedte deze verbinding heeft?Conform afspraak binnen het Inrichtingsbudget Landelijk Gebied dienen
de Robuuste Verbindingen als onderdeel van de EHS uiterlijk in 2018 verworven
en in 2020 ingericht te zijn. Binnen de bruto begrenzing van de Nota Ruimte
(pkb-kaart 5) zijn provincies verantwoordelijk voor de definitieve plaats
en het ontwerp van de verbinding. Dit alles in nauw overleg met mijn ministerie.Natuureducatie450 en 454Welke concrete plannen heeft u om de vervreemding van
de natuur onder met name de jeugd te verminderen?Wat zijn de meetbare doelstellingen voor het natuureducatieplan
voor de jeugd? Wat zijn de criteria voor dit educatieplan? Welke rol ziet
u weggelegd voor criteria als respect voor de natuur en het besef
van dierenwelzijn en hoe wilt u deze aspecten concreet vormgeven? Worden er
bij dit educatieprogramma maatschappelijke organisaties betrokken? Zo ja,
om welke organisaties zal het gaan en wat zal hun rol en inbreng zijn? Waarom
kiest u juist voor deze organisaties?Naar verwachting zal ik over enkele weken, mede namens de ministeries
van VROM en OCW, de nieuwe nota Natuur- en milieueducatie (NME) naar uw Kamer
sturen. Daarin ga ik uitgebreid in op de doelstellingen en criteria van het
NME-beleid. Maatschappelijke organisaties zullen ook in de toekomst bij NME
betrokken zijn op basis van hun expertise en educatieve capaciteiten.Proefdieren (VWS)76In welke verhouding staat de Nota Dierenwelzijn tot
de Wet Dierproeven als het gaat om de definitie van de term «houder»?De Wet op de dierproeven kent geen definitie van «houder».
In de Nota Dierenwelzijn wordt onder «houder» in de werkdefinitie
ook de houder van proefdieren verstaan.455 en 456Zijn er uitzonderingen voor het gebruik van dierproeven
voor het ontwikkelen dan wel testen van cosmetica? Zo ja, welke uitzonderingen
zijn dat?Mogen dierproeven worden uitgevoerd op onder paragraaf 11.2
genoemde stoffen, die ontwikkeld worden voor gebruik in cosmetica?Dierproeven zijn voor zowel het ontwikkelen van nieuwe cosmetica als voor
het testen van bestaande cosmetica verboden in Nederland volgens de Wet op
de dierproeven (artikel 10d). Hier bestaan geen uitzonderingen op.457Wat is volgend uit de nota dierenwelzijn de definitie
van intrinsieke waarde en hoe wordt binnen de Wet op de dierproeven (Wod)
recht aan deze waarde gegeven?In de nota staat ten aanzien van de intrinsieke waarde vermeld dat dieren
een eigen waarde hebben, die los staat van de waarde en functie die mensen
aan dieren toekennen. De waarde van het dier is daarbij niet per definitie
ondergeschikt aan de belangen van de mens. De samenleving zal zich rekenschap
moeten geven van de toelaatbaarheid van handelingen van de mens die het welzijn
of de gezondheid van het dier mogelijk aantasten. Dit staat ook in de Wet
op de dierproeven centraal. In die wet wordt het verrichten van dierproeven
verboden, en moet via onder meer een stelsel van vergunningen worden onderzocht
of het belang van de mens bij een bepaald onderzoek waarbij proeven worden
gedaan met dieren opweegt tegen het ongerief dat dieren daardoor kunnen ondervinden.458Hoe kunnen alle dierproeven op eenzelfde wijze beoordeeld
worden?De Wet op de dierproeven (Wod) stelt eisen aan de beoordeling van dierproeven.
Dit geldt voor alle dierproeven in Nederland. Het is verboden een dierproef
uit te voeren zonder dat er een positief advies is uitgebracht door een dierexperimentencommissie
(DEC), of, in het geval van een negatief advies van een DEC, zonder dat een
positief oordeel is gegeven door de Centrale Commissie Dierproeven
(CCD). Bij het opstellen van een advies beoordeelt de DEC een proef aan de
hand van het onderzoeksplan, waarbij het belang van de proef voor de gezondheid
of de voeding van mens of dier wordt meegenomen. In artikel 2a van het dierproevenbesluit
is opgenomen waar het te beoordelen onderzoeksplan aan moet voldoen. Omdat
de beoordeling van dierproeven op onderzoeksplanniveau plaatsvindt, worden
er uiteraard ook specifieke punten meegenomen bij de beoordeling zoals de
diersoort of de mate van ongerief dat het proefdier ondervindt. De beoordelingen
worden op soortgelijke wijze uitgevoerd, maar het zijn wel beoordelingen op
maat.Daarnaast is onlangs het proces in gang gezet, naar aanleiding van de
brief van 22 oktober 2007 (Kamerstuknummer, 30 168 en 27 428,
nr. 3) met de beleidsvoornemens dierproeven, van meer openheid in jaarverslagen
van Dierexperimentencommissie en de jaarverslagen van vergunninghouders van
dierproeven. Hierdoor zal meer inzicht ontstaan in de wijze waarop aanvragen
voor dierproeven worden beoordeeld. De Nederlandse Vereniging van Dierexperimentencommissies
(NVDEC) is bezig het opstellen van een format dat aan alle DEC’s in
Nederland zal worden voorgelegd als werkwijze.459Gaan ongewervelden ook een plek krijgen in de Wod?
Zo ja, op welke termijn en welke plek? Zo neen, waarom niet?Tijdens de VWS-begrotingsbehandeling voor het jaar 2007 heeft het Lid
Ouwehand (PvdD) een motie ingediend om te inventariseren welke en hoeveel
ongewervelde dieren in proeven worden gebruikt. Naar aanleiding van deze motie
heeft de VWA een onderzoek uitgevoerd naar het gebruik van ongewervelde dieren
in proeven. De resultaten van dit onderzoek verwacht ik in januari 2008. Ik
zal u van de resultaten van dit onderzoek zo snel mogelijk op de hoogte brengen.De reikwijdte van de EU-dierproevenrichtlijn (86/609/EEG) zal naar verwachting
de nodige discussie opleveren tijdens het herzieningsproces van deze richtlijn.
De resultaten van het VWA-onderzoek over ongewervelde dieren neem ik mee ter
voorbereiding van deze Europese discussie.461Wordt in Nederland al een programma opgezet voor het
uitfaseren van dierproeven op primaten, in navolging van de «Primaten
Declaratie» die in september 2007 is aangenomen door het Europese Parlement?
Zo ja, hoe wordt dat programma concreet ingevuld en wat is de streeftermijn
waarop het doen van dierproeven met primaten in zijn geheel zal wordt afgeschaft?
Zo neen, wanneer zal begonnen worden met het opzetten van dit programma te
verwachten?Nee. Het Nederlandse beleid met betrekking tot primaten als proefdieren
is als volgt. In Nederland zijn dierproeven met mensapen verboden sinds 2003.
Dit verbod is alleen van toepassing in Nederland en geldt niet voor andere
(Europese) landen. De Nederlandse overheid ondersteunt het beleid dat er alles
aan moet worden gedaan om experimenten met overige primaten te voorkomen.
Op dit moment zijn er nog onvoldoende alternatieven voor dierproeven beschikbaar
en blijft onderzoek met primaten nog noodzakelijk voor de opbouw van kennis
over ziekten en voor de ontwikkeling van medicijnen en vaccins tegen ernstige
humane infectieziekten zoals HIV, hepatitis, malaria en tuberculose. Onlangs
heeft een aantal Europarlementariërs er bij de Commissie en de Raad op
aangedrongen om bij de herziening van de dierproevenrichtlijn (86/609/EG)
het gebruik van primaten voor wetenschappelijke experimenten te beëindigen.
Deze oproep zal een belangrijke rol spelen bij de herziening van de richtlijn.
De eventuele gevolgen hieruit passen volledig in deze context van
Europese discussie. Het herzieningsproces zal waarschijnlijk binnenkort starten,
het initiatief ligt bij de Europese Commissie.Binnenkort ontvangt de minister van VWS een inventarisatie van de Voedsel
en Warenautoriteit (VWA) naar onderzoek met primaten in Nederland waarbij
ook het internationale onderzoek wordt meegenomen. Ik verwacht deze resultaten
binnen afzienbare termijn en zal dit meenemen in mijn afwegingen bij deze
Europese discussie over dierproeven in het algemeen en primaten in het bijzonder.462Wat vindt u van het programma Assuring Safety without
Animal Testing (ASAT)? Neemt u dit programma mee in uw beleid over alternatieven
voor dierproeven?Het ASAT-initiatief (Assuring Safety without Animal Testing) kan een belangrijke
rol spelen in het stimuleren van de ontwikkeling van alternatieven voor dierproeven.
In overleg met de overheid wordt het ASAT-initiatief verder geconcretiseerd
in vier thema’s. De thema’s zijn: «risicobeoordeling», «bioinformatica/systeembiologie», «experimentele
modellen» en «meettechnologie». Bij dit proces zijn naast
het ministerie van VWS de ministeries van OCW, VROM, LNV, EZ en Defensie betrokken.
Er worden 4 workshops georganiseerd die de thema’s zullen uitwerken.
Het ministerie van VWS financieert deze concretiseringsslag met circa € 200 000.
Dit zal plaatsvinden in 2008.463Bent u bereid serieus te kijken naar een tariefstelsel
ter financiering van alternatieven voor dierproefonderzoek, bijvoorbeeld aan
de hand van rapport «De prijs van het dier» (Ernst&Young Accountants)?
Zo ja, welke voordelen kan een dergelijke financiering bieden? Zo neen, welke
bezwaren heeft u tegen een dergelijke financiering van alternatieven?Op 11 december 2003 heeft de voormalige minister van VWS een brief
aan de Tweede Kamer gestuurd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004,
29 200 XVI, nr. 150), waarin hij is ingegaan op bovengenoemd rapport
en ook zijn reactie geeft op de zogenaamde proefdierenheffing. Deze reactie
is wat mij betreft nog steeds van toepassing, namelijk dat het rapport «De
prijs van het dier» geen argumentatie geeft om tot dierproevenheffing
over te gaan.464Kunt u cijfers geven over het aantal proefdieren dat
in Nederland gefokt wordt en welk aandeel daarvan ook daadwerkelijk voor dierproeven
gebruikt wordt?In het jaaroverzicht van de Voedsel en Waren Autoriteit over dierproeven
en proefdieren «Zo doende 2006», dat aan de vaste kamercommissie
van VWS is toegestuurd, is terug te vinden wat de aantallen zijn van proefdieren
in Nederland. In 2006 zijn 603 741 proefdieren gebruikt voor dierproeven.
De herkomst van deze proefdieren is volgens de regels in de Wod geregistreerd
door de vergunninghouders en ook door de VWA opgenomen in het jaaroverzicht.
Ook wordt het totaal aantal verworven proefdieren aangegeven. In 2006 waren
dat 1 017 815 proefdieren. Daarvan waren er 694 730 gefokt
binnen de vergunninghouders Wod. Ook is in dit jaaroverzicht opgenomen dat
er bij de vergunninghouders 409 000 dieren zijn gedood voor dat zij in
proef waren genomen vanwege overtolligheid en eventuele ziekte onder de dieren.465Op welke wijze wordt gecontroleerd of vergunninghouders
er op toe zien dat de bepalingen in de Wod binnen de instellingen of bedrijven
worden nageleefd?Een vergunninghouder is verplicht om overeenkomstig een algemene maatregel
van bestuur een dierenarts of andere deskundige aan te stellen. Deze deskundige
is ermee belast om toezicht te houden op het welzijn van de proefdieren bij
de vergunninghoudende instelling.Bovendien rapporteren de vergunninghouders jaarlijks aan de VWA wat er
in de instelling is gebeurd. De VWA inspecteert of de vergunninghouders volgens
de Wod zich aan de wettelijke bepalingen in de Wod dan wel aan de vergunningvoorwaarden
houden. In 2006 heeft de VWA 416 inspecties verricht naar de naleving van
de Wet op de dierproeven. Naar aanleiding van 7 inspecties is een waarschuwingsbrief
verstuurd aan de desbetreffende vergunninghouder. Uit de inspectie blijkt
dat de voorschriften die direct verband houden met het welzijn van de proefdieren
goed worden nageleefd.466Welke maatregelen gaat u nemen om waarborging van het
welzijn en het tegengaan van de verspilling van gefokte proefdieren, die uiteindelijk
niet voor proeven worden gebruikt, te realiseren?De VWA besteedt tijdens inspecties aandacht aan verantwoord proefdiergebruik.
De vergunninghouder is zelf verantwoordelijk voor een goed en verantwoord
fokbeleid. Het fokken van proefdieren zelf is echter geen dierproef. In de
Wod is geregeld dat alle aanwezige dieren, dus ook fokdieren (art 1, lid 4),
bij de vergunninghouders Wod dezelfde bescherming qua welzijn, verzorging
en huisvesting genieten dan dieren in een dierproef. Hiermee wordt het dierenwelzijn
gewaarborgd en de verspilling van gefokte proefdieren tegengegaan .467Welke ambitie heeft u om een eind te maken aan het
fokoverschot en de verspilling bij proefdierfokkerijen?Het fokbeleid is de verantwoording van de vergunninghouder zelf. Door
regelmatige aandacht van de VWA wordt de vergunninghouder op deze verantwoording
gewezen.468Gaat u inzetten op strengere regels en een strikter
controlebeleid van proefdierfokkers in plaats van de verantwoordelijkheid
van naleving bij de vergunninghouders zelf te leggen?Proefdierfokkers zijn als vergunninghouder zelf verantwoordelijk voor
de naleving van de Wod. Ook de proefdierfokkers worden door de VWA geïnspecteerd.
De huisvesting en verzorging van proefdieren bij proefdierfokkers moeten aan
dezelfde eisen voldoen als die bij de vergunninghouders Wod, en hier geldt
ook dat er een proefdierdeskundige belast is met het toezicht op het welzijn
van de dieren. Er is geen aanleiding dit systeem te wijzigen.469Ligt het in de lijn der verwachting dat de komende
jaren nieuwe vergunningen worden uitgegeven voor het verrichten van dierproeven?Op dit moment zijn er 81 vergunninghouders in Nederland. De afgelopen
jaren zijn er een aantal vergunninghouders bijgekomen, in 2004 waren er 78 vergunninghouders en in 2005 80. Dit laat zien dat het aantal vergunninghouders
redelijk stabiel is. Ondanks dat kan ik geen voorspelling geven van het te
verwachte aantal vergunninghouders de komende jaren.470Worden er nieuwe vergunningen uitgegeven? Zo ja, hoe
verhoudt dat zich tot de 3V’s (vervanging, vermindering en verfijning)?In principe kunnen er altijd nieuwe vergunningen worden afgegeven voor
het uitvoeren van dierproeven. Als een aanvrager voldoet aan de in de Wod
gestelde eisen is dit mogelijk. Dit is niet in strijd met het 3V principe,
sterker nog het 3V principe is als uitgangspunt van de Wod ook een eis voor
de vergunninghouder. Het is mogelijk dat met meer vergunninghouders er meer
dierproeven worden uitgevoerd maar ook andersom is dit mogelijk.471Wanneer kan de Kamer de brief van u en uw collega van
VWS verwachten over de uitkomsten van de Nederlandse discussie met betrekking
tot de in hoofdstuk 11 genoemde thema’s?Op 22 oktober 2007 heeft u van de brief met beleidsvoornemens dierproeven
en biotechnologie bij dieren ontvangen: «Evaluatie Wet op de dierproeven
en beleidsnota biotechnologie, Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
30 168 en 27 428, nr. 3».Op dit moment wordt er met de betrokken partijen gewerkt naar aanpassingen
in het beleid aan de hand van de drie thema’s: openheid en openbaarheid,
ethische aspecten en toezicht, zoals in de brief vermeld staat.472Wordt bij beleid gericht op en onderzoek naar alternatieven
voor dierproeven ook gekeken naar middelen als delen van kennis en het uitwisselen
van dierproefresultaten? Welke richtlijnen of afspraken gelden op dit moment
in Nederland op dit terrein?Zoals u al weet is het kabinet op dit moment bezig met het opstellen van
haar visie over alternatieven voor dierproeven. Een van de doestellingen is
om de versnippering te verminderen die het huidige onderzoek naar alternatieven
wel kent. Hierbij zijn onder andere het delen van kennis en het uitwisselen
van dierproefresultaten onmisbare instrumenten en deze instrumenten zullen
worden geëxpliciteerd in de kabinetsvisie alternatieven voor dierproeven.
U wordt hierover op korte termijn geïnformeerd.473Gaat u op Europees niveau nadrukkelijk pleiten voor
een ethische toetsing van dierproeven?Zoals ik u eerder heb aangegeven verwacht ik dat de Europese discussie
in de eerste helft van 2008 weer zal opstarten. Zoals het er nu naar uit ziet
zal de ethische toetsing van dierproeven op Europees niveau een belangrijke
rol krijgen. Mocht er vanuit de Europese Commissie een voorstel komen voor
ethische toetsing van dierproeven dat in het verlengde ligt van ons dierproevenbeleid,
dan zal ik dit voorstel van harte ondersteunen. Zo niet, dan zal ik de ethische
toetsing zoals in Nederland is voorgeschreven voorstellen.474Hoe staat het met het voorstel van de Europese Commissie
voor een herziene Dierproevenrichtlijn aangezien 2007 bijna voorbij is?Zoals ik in mijn antwoord op de Kamervragen over de voortgang van het
herzieningsproces van de EU-dierproeven richtlijn 86/609/EEG heb aangegeven
ligt het initiatief op dit moment bij de Europese Commissie. Ik vertrouw erop
dat begin 2008 de Europese Commissie een voorstel voor aanpassing van 86/609/EEG
aan de Raad en het Europese Parlement zal sturen. Hoeveel tijd de discussie
in beslag zal nemen blijft een moeilijke schatting. De gemiddelde tijd voor
zo’n Europese richtlijnherzieningsproces is circa 2 jaar.De discussie verloopt, zoals bij onderwerpen met een ethische component
wel vaker, niet snel. Het is lastig voor de Europese Commissie om alle belanghebbenden
zoveel mogelijk bij het proces te betrekken en om uiteindelijk consensus te
krijgen tussen de verschillende meningen. Dit heeft als resultaat dat het
proces veel tijd in beslag neemt en niet in 2007 is afgerond. Volgens de planning
van de EC zal de herziening van de Dierproevenrichtlijn in de eerste helft
van 2008 worden behandeld, vooralsnog ligt het initiatief met betrekking tot
de herziening bij de EC.475Hoe bent u van plan het ambitieniveau van het alternatievenonderzoek
te verhogen en het budget hiervoor te stroomlijnen?Binnenkort wordt aan u de kabinetsvisie «Alternatieven voor dierproeven»
voorgelegd. In deze visie worden kabinetsbrede ambities voor alternatieven
onderzoek opgenomen. Met betrekking tot het stroomlijnen van budgetten voor
alternatieven onderzoek kan ik u wel mededelen dat met het amendement van
Velzen het LNV-budget in 2007 voor alternatieven voor dierproeven met € 900 000,–
is verhoogd.Naar aanleiding hiervan stelt het ministerie van LNV dit budget beschikbaar
voor het programma Dierproeven Begrensd II.476Welke en hoeveel middelen zullen de komende jaren voor
het ontwikkelen van alternatieven voor dierproeven ingezet worden?In de kabinetvisie «Alternatieven voor dierproeven» zal nader
ingegaan worden op het beleid voor het ontwikkelen van alternatieven in de
komende jaren. Hier zal ook de financiële component in worden meegenomen.
Verder verwijs ik u naar de antwoorden op vraag 475 en 479. 478Bent u voornemens bereid het handhavingsinstrumentarium
met betrekking tot dierproeven uit te breiden? Zo ja, op welke manier? Zo
neen, waarom niet?In antwoord hierop verwijs ik u naar mijn brief aan de Kamer van 22 oktober
2007 waarin ik u heb geïnformeerd over de resultaten van het bottom up
proces waarin ook het toezicht op de dierproeven is behandeld. Met betrekking
tot het handhavingsinstrumentarium van de Wod, ben ik voornemens om:– De handhavingsinstrumenten van de VWA effectiever in te zetten
en mogelijk uit te breiden VWS onderzoekt op welke manier de handhavingsinstrumenten
van de VWA kunnen worden versterkt.– De positie van de proefdierdeskundige versterken.De VWA beschrijft de taken van de proefdierdeskundige in samenspraak met
de vergunninghouders en de beroepsgroep. Aan de hand hiervan zal door VWS
worden bekeken hoe de rechtspositie van de proefdierdeskundige moet worden
versterkt, zo nodig door aanpassing van de Wod en/of het Dierproevenbesluit.479Wanneer kan de Kamer de kabinetsvisie over alternatieven
voor dierproeven verwachten?Er is sinds lange tijd beleid voor alternatieven voor dierproeven. Het
kabinet is op dit moment bezig met het opstellen van een visie om het beleid
rond alternatieven verder te verbeteren (hierbij is uitgangspunt het 3V principe
van: vermindering, verfijning en vervanging) en dit zo breed mogelijk te trekken.
Deze visie kunt u medio 2008 tegemoet zien.Biotechnologie8Wat is uw visie op biotechnologie bij dieren?Biotechnologie is niet meer weg te denken uit de moderne samenleving.
Biotechnologie kan bijdragen aan een betere volksgezondheid en duurzame landbouw.
Daar tegenover staat dat biotechnologie ook, zoals alle nieuwe technieken,
gepaard kan gaan met niet goed in te schatten risico’s. Dit maakt dat
de introductie van biotechnologie met grote zorgvuldigheid dient te geschieden.
Ten aanzien van biotechnologie bij dieren is er op 22 oktober 2007 een
brief naar de Tweede Kamer verzonden met een kabinetsstandpunt. Biotechnologische
handelingen bij dieren worden in beginsel niet toegelaten tenzij het maatschappelijk
belang hier tegenop weegt én er geen reële alternatieven voor
de handelingen zijn.88Welke consequenties heeft het criterium «dieren
zijn vrij om een natuurlijk soorteigen gedragspatroon te kunnen hebben»
voor het beleid ten aanzien van biotechnologie bij dieren?Bij de beoordeling van biotechnologische handelingen bij dieren worden
de mogelijke effecten op het gedrag en dierenwelzijn getoetst. Deze effecten
worden meegewogen bij het advies over het verlenen van een eventuele vergunning
voor het verrichten van biotechnologische handelingen bij dieren.477Wat is uw inzet met betrekking tot de openheid rondom
biotechnologie bij dieren?In de brief van 22 oktober jl. aan de Tweede Kamer (Kamerstuk 2007–2008,
30 168, nr. 3 Evaluatie Wet op de dierproeven) wordt ten algemene
ingezet op meer openheid bij dierproeven. Voor biotechnologie bij dieren bij
biomedisch onderzoek volg ik deze lijn.Juridische aspectenWetsvoorstel dieren12, 126, 127, 128, 131 en 132Hoe verhoudt de nota dierenwelzijn zich tot de Wet
dieren? Wat is de noodzaak van het indienen van het wetsvoorstel Wet dieren?
Kunt u per hoofdstuk van de nota aangeven wat de verschillen zijn met het
voorstel van de Wet dieren? Meent u dat de Wet dieren ten opzichte van de
nota dierenwelzijn een verbetering of een verslechtering betekent met betrekking
van het ambitieniveau voor dierenwelzijn?Waarom is gekozen voor het ontwikkelen van het nieuwe
wetsvoorstel Dieren, nog voordat de Gwwd volledig is ingevuld of de werking
hiervan ooit is geëvalueerd?Waarop baseert u de stelling dat met het nieuwe wetsvoorstel
Dieren niet wordt afgedaan aan het beschermingsniveau van de Gwwd? Hoe wordt
dit gegarandeerd?Op welke wijze in welke mate zal het nieuwe wetsvoorstel
Dieren bescherming bieden aan dieren tegen acties die indruisen tegen de vijf
vrijheden van Brambell (vrij van honger, dorst, onjuiste voeding, thermaal
en fysiek ongerief, pijn, verwonding of ziekten, angst, chronische stress
en de vrijheid om een natuurlijk soorteigen gedragspatroon te kunnen hebben)?Hoe wordt geborgd dat het uitgangspunt, dat niet wordt
afgedaan aan het beschermingsniveau dat de huidige regelgeving biedt, ook
daadwerkelijk behaald wordt?Waarom wordt er niet ingezet op verbetering van het
huidige beschermingsniveau door een zeker hoger niveau als nu af te spreken
als ondergrens?Het wetsvoorstel dieren, eenmaal wet, biedt net als nu de Gezondheids-
en welzijnswet voor dieren, de wettelijke grondslag om ter uitvoering van
de nota dierenwelzijn, regels te stellen. Aan het wetsvoorstel dieren ligt
de wens ten grondslag om de huidige wetgeving met betrekking tot het houden
van dieren door de mens, samen te brengen, transparanter te maken en te plaatsen
in een modern wettelijk instrumentarium. Het gaat hier niet om een wens om
voorschriften inhoudelijk te veranderen – bijvoorbeeld naar aanleiding
van een evaluatie van bestaande regelgeving. De wettelijke bevoegdheden waarin
de Gwwd voorziet, en de op die wet gebaseerde regelgeving, worden daartoe
gecontinueerd. De bescherming van de vrijheden van dieren vindt dus op een
zelfde wijze plaats als nu op basis van de GWWD.Houdverbod136Wat bedoelt u met de term «dierenhoudverbod»
en wat is de juridische betekenis van deze term?Op basis van artikel 14c, tweede lid, onder 5, van het Wetboek van Strafrecht
kan de rechter bij het opleggen een geheel of gedeeltelijke voorwaardelijke
veroordeling bijzondere voorwaarden stellen met betrekking tot het gedrag
van de veroordeelde, waaraan deze gedurende de proeftijd, of een bij de veroordeling
te bepalen gedeelte daarvan, heeft te voldoen. Als bijzondere voorwaarde kan
worden gesteld dat de veroordeelde een bepaalde periode geen dieren meer mag
houden. Overtreedt de veroordeelde dit «dierenhoudverbod», dan
kan het voorwaardelijk opgelegde deel van de straf alsnog ten uitvoer worden
gelegd. Dat betekent dat hij, zonder tussenkomt van de rechter, alsnog een
boete moet betalen, of een gevangenisstraf moet uitzitten.139Bent u bereid om de mogelijkheden te onderzoeken om
een zelfstandig houdverbod te creëren, naast de aangekondigde verruiming
van het houdverbod? Deelt u de mening dat dit meer recht zou doen aan de ambities
uit het regeerakkoord dan de plannen die blijken uit deze nota?Ik vind een dergelijk onderzoek niet nodig. Dit omdat de uitvoering en
handhaving van het houdverbod in de vorm van een bijzondere voorwaarde bij
een geheel of ten dele voorwaardelijke straf, effectiever is dan de uitvoering
en handhaving van een zelfstandig houdverbod. Wanneer een houdverbod als bijzondere
voorwaarde wordt opgelegd, kan bij overtreding van het houdverbod onmiddellijk
worden overgegaan tot tenuitvoerlegging van de het voorwaardelijk opgelegde
gedeelte van de straf (boete, gevangenisstraf), en kan dus een lik-op-stuk-beleid
worden gevoerd, zonder rechterlijke tussenkomst. Wanneer een
zelfstandig houdverbod zou kunnen worden opgelegd en dit daarna wordt overtreden,
dan is er sprake van een nieuw strafbaar feit. Dan zou dus opnieuw vervolging
dienen te worden ingesteld, met de mogelijkheid om dan vervolgens tot in hoogste
instantie te procederen.Overig5Welke initiatieven gaat u ondernemen om te komen tot
de juridische uitwerking van het begrippenkader, dat in beide nota’s
wordt gehanteerd en dit in overeenstemming te brengen met de jurisprudentie,
die tot op heden is gehanteerd?Het gehanteerde begrippenkader als zodanig behoeft geen juridische uitwerking.
Voor zover de nota’s leiden tot nieuwe regelgeving, of wijziging ervan,
zal dit geschieden via de huidige wetgeving, en voor de langere termijn op
basis van het wetsvoorstel dieren, eenmaal wet.138Deelt u de mening van onder andere, prof. Dr. Mr. Freriks
van de Universiteit Utrecht, wanneer zij stelt dat er geen reflectie heeft
plaatsgevonden op het huidige beleid alvorens er nieuwe maatregelen worden
aangekondigd en dat het bijvoorbeeld weinig effectief is om de maximale strafmaat
te verhogen wanneer de huidige maximale strafmaat nooit wordt opgelegd (zie:
http://www.dierenbescherming.nl/nieuws.php?gid=13&pid=1&id= 1775)?
Deelt u de mening dat het huidige beleid en de huidige regelgeving eerst dient
te worden geoperationaliseerd, voordat het wordt geherformuleerd?Graag wijs ik op de achtergrond van het in het Coalitie-akkoord opgenomen
voornemen om de maximum gevangenisstraf voor het doden en beschadigen van
dieren, in artikel 350, tweede lid, van het Wetboek van Strafrecht, te verhogen
van twee naar drie jaar. Die verhoging is gewenst omdat de maximum gevangenisstraf
op dierenmishandeling, geregeld in de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren,
ook drie jaar bedraagt. Het gaat om dezelfde soort delicten, en er is geen
goede reden om een verschil in maximum strafmaat te laten bestaan.438Welke criteria hanteert u bij het bepalen of de overheid
wel of niet regels zal gaan opstellen?Vastgesteld beleid en de regelgeving moeten in het algemeen voldoen aan
kwaliteitscriteria (zie hiervoor onder meer Kamerstukken II 1990/91, 22 008,
VI, nrs. 1–2, en Kamerstukken II 2000/01, 27 475, nr. 2).
In de eerste plaats dient de inzet van het instrument regelgeving noodzakelijk
te zijn. Waar mogelijk en verantwoord, moeten verantwoordelijkheden bij burgers
en instanties van de samenleving zelf worden gelegd. Dit veronderstelt dat
de overheid niet zonder meer kiest voor dwingende regelgeving met geboden
en verboden en dergelijke, maar ook kijkt naar minder vergaande instrumenten
voor realisering van beleidsdoelstellingen.In de tweede plaats moeten regelgeving en daaraan ten grondslag liggend
beleid vanzelfsprekend in overeenstemming zijn met het nationale en internationale
recht.In de derde plaats moeten het beleid en de regelgeving effectief zijn,
en dus op zijn minst in belangrijke mate leiden tot de verwezenlijking van
de beoogde doelstellingen. Er mag bovendien niet een te ongunstige verhouding
ontstaan tussen de baten en de lasten van een regeling voor de samenleving
en bij de overheid.In de vierde plaats moeten regels uitvoerbaar en handhaafbaar zijn. Regels
die niet of onvoldoende handhaafbaar zijn, dreigen tot een symbool, een dode
letter te verworden.Deze vereisten veronderstellen onder meer dat de doelstellingen van het
beleid en de regelgeving vooraf helder en volledig worden geformuleerd. Dit
vereist dat al in de fase van de beleidsvoorbereiding onder meer in kaart
wordt gebracht wat het maatschappelijk probleem is, de kenmerken van de desbetreffende
sector, de in het geding zijnde belangen, en de (on-)gewenste neveneffecten.7Bent u bereid te onderzoeken of het uitbreiden van
artikel 36 van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (Gwwd) met «het
doden van dieren» een zinvolle juridische aanvulling is om ook aandacht
te schenken aan het doden van andere dieren dan productiedieren? Kunt u aangeven
welke initiatieven worden ondernomen om dit te onderzoeken?Een onderzoek daarover is niet nodig. Hoofdstuk III, afdeling 3, van de
Gezondheids- en welzijnswet voor dieren voorziet in wettelijke bases om over
het doden van dieren in het belang van het dierenwelzijn, regels te stellen.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Schreijer-Pierik (CDA), voorzitter,
Atsma (CDA), Van Gent (GL), Poppe (SP), Waalkens (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Jager (CDA), Ormel (CDA), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen
(SP), De Krom (VVD), Samsom (PvdA), Van Dijken (PvdA), Neppérus (VVD),
Jansen (SP), Jacobi (PvdA), Cramer (CU), Koppejan (CDA), Graus (PVV), Vermeij
(PvdA), Zijlstra (VVD), Thieme (PvdD) en Polderman (SP).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Mastwijk (CDA), Ten Hoopen (CDA), Duyvendak
(GL), Luijben (SP), Tang (PvdA), Boekestijn (VVD), Bilder (CDA), Biskop (CDA),
Vacature (CDA), Koşer Kaya (D66), Van Leeuwen (SP), Dezentjé
Hamming (VVD), Eijsink (PvdA), Depla (PvdA), Van Baalen (VVD), Kant (SP),
Blom (PvdA), Ortega-Martijn (CU), Van Heugten (CDA), Brinkman (PVV), Kuiken
(PvdA), Ten Broeke (VVD), Ouwehand (PvdD) en Lempens (SP).XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28286-96.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl