Nederlands cultureel erfgoed in het buitenland; Brief staatssecretaris bij notitie 'Verstrooid Verleden', overzicht inventarisaties objecten, scheepswrakken en archieven
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25320, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

29-04-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25320 nr. 1

16-04-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInventarisatieTaakstellingOndertekeningLichaamVERSTROOID VERLEDENINHOUDI. INLEIDINGII. CULTUREEL ERFGOED OVERZEE – GEBOUWDE OBJECTEN Een overzicht van de inventarisaties van de Rijksdienst
voor de Monumentenzorg (RDMZ)I. Verenigde Oostindische CompagnieAZIË IndiaBangladeshSri-LankaMalakkaIndonesiëTaiwanVietnamJapanAFRIKA Zuid-AfrikaMadagaskarMauritiusWest-Indische CompagnieZUID-AMERIKA Nederlandse Antillen CuraçaoBonaireSint MaartenSint EnstatiusSabaArubaSurinameGuyana (Demerary en Berbice)Frans-GuyanaBraziliëTobago (Nieuw Walcheren)NOORD AMERIKA New York (Nieuw Amsterdam)Staten-Island (Staaten Eiland)AFRIKASenegalGhanaTogoIII. CULTUREEL ERFGOED OVERZEE – SCHEEPSWRAKKEN Een beschrijving van de specifieke problematiek inzake
scheepswrakken in verschillende regio's, gebaseerd op een bijdrage van de
Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek.III. ARCHIEVEN Een overzicht van de inventarisaties van het Algemeen
Rijksarchief (ARA)Verenigde Oostindiscbe CompagnieChina/TaiwanIndiaIndonesiëJapanMalakkaSri LankaZuid-AfrikaWest Indische CompagnieNederlandse Antillen en ArubaBraziliëGuyanaGhanaSurinameVerenigde Staten
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25320Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 65 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 320Nederlands cultureel erfgoed in het buitenlandnr. 1BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 16 april 1997Bij de begrotingsbehandeling van het Ministerie van Buitenlandse Zaken
op 13 en 14 november jl. heb ik U, naar aanleiding van een opmerking van het
lid Van Middelkoop in het debat, een notitie toegezegd over het Nederlands
Cultureel Erfgoed in het buitenland, met daarin een inventarisatie en een
taakstelling.Bij de voorbereidingen voor het opstellen van deze brief is het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen nauw betrokken geweest. Ik bied U
deze notitie dan ook mede namens Staatssecretaris Nuis aan. InventarisatieGezien de grote diversiteit van het Nederlands cultureel erfgoed in het
buitenland wordt er een indeling gemaakt in drie categorieën: gebouwde
objecten, scheepswrakken en archieven. De onder de Directie Cultureel Erfgoed
van het Ministerie van OCenW ressorterende Rijksdienst voor de Monumentenzorg
(RDMZ), Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) en het Algemeen
Rijksarchief (ARA), beschikken ieder op hun eigen gebied over een uitgebreide
inventarisatie van het Nederlands cultureel erfgoed in het buitenland. Een
overzicht van de inventarisaties, zoals deze bij de betreffende instanties
aanwezig zijn, is bijgevoegd. TaakstellingRecentelijk is de Tweede Kamer een notitie toegegaan over de intensivering
van de internationale culturele betrekkingen (kamerstuk nr. 25 270).
Daarin is door staatssecretaris Nuis en mij het thema Nederlands cultureel
erfgoed in het buitenland opgenomen als één van de belangrijke
thema's. Volledigheidshalve sluit ik een kopie van deze notitie bij.1Zoals blijkt uit bovengenoemde notitie zal door ons, bovenop de daarvoor
reeds beschikbare reguliere middelen, een deel van de extra middelen voor
de intensivering van de internationale culturele betrekkingen in de zogenaamde
Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) voor het behoud
van het Nederlands cultureel erfgoed in het buitenland worden ingezet.De ervaring heeft geleerd dat bij het behouden van Nederlands cultureel
erfgoed in het buitenland, het van essentieel belang is dat er aan beide zijden
een perceptie ontstaat dat het gaat om gemeenschappelijk cultureel erfgoed
(«mutual heritage»). Behoud van cultureel erfgoed blijkt in de
praktijk pas een kans van slagen te hebben indien er sprake is van een blijvende
belangstelling van de betrokken lokale overheden. Tevens zal er een combinatie
van lokaal aanwezige en Nederlandse kennis en kunde tot stand moeten komen.Ik zeg U hierbij toe dat de Ambassades en Consulaten-Generaal zullen worden
ingezet om projecten te helpen identificeren en realiseren.Als aan de voorwaarden voor permanent behoud is voldaan, kan in principe
uit de HGIS-cultuurmiddelen aan projecten worden bijgedragen. Hierbij zal
ook overleg plaatsvinden met de Rijksdienst voor de Monumentenzorg, de Rijksdienst
voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek en het Algemeen Rijksarchief. Waar nodig
zal eveneens de expertise worden ingeroepen van relevante particuliere organisaties.Nu het beleid ten aanzien van het Nederlands cultureel erfgoed meer contouren
krijgt, is het het voornemen van Staatssecretaris Nuis en mij om ter uitvoering
hiervan te komen tot een versterking en intensivering van het reeds bestaande
interdepartementale overleg over dit onderwerp. De Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,M. Patijn VERSTROOID VERLEDENEen overzicht van inventarisaties op het gebied van gebouwde objecten,
scheepswrakken en archieven. INHOUDI. Inleiding4  II. Gebouwde objecten – een overzicht van de
inventarisaties van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg (RDMZ)5   III.
Scheepswrakken – een beschrijving van de specifieke problematiek
inzake scheepswrakken in verschillende regio's, gebaseerd op een bijdrage
van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB)8   IV.
Archieven – een globaal overzicht van de inventarisaties van
het Algemeen Rijksarchief (ARA)11I. INLEIDINGIn het kader van een overzicht van het Nederlands Cultureel Erfgoed Overzee
volgen hierna inventarisaties op het gebied van gebouwde objecten, scheepswrakken
en archiefstukken, zoals die bij de Rijksdienst voor Monumentenzorg, de Rijksdienst
voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek en het Algemeen Rijksarchief aanwezig
of bekend zijn. Deze compilatie is tot stand gekomen met medewerking van de
Directie Cultureel Erfgoed van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
alsmede de genoemde drie instellingen.Het Nederlands cultureel erfgoed overzee betreft gebouwen die in Nederlandse
opdracht, door Nederlandse bouwers of met Nederlands bouwmateriaal zijn opgetrokken,
archiefstukken die betrekking hebben op Nederlandse activiteiten of die zijn
opgesteld in de Nederlandse taal en de overblijfselen van schepen die in Nederland
zijn gebouwd of die voor een Nederlandse onderneming, met een Nederlandse
bemanning of een Nederlandse lading hebben gevaren.Het belang van gebouwde objecten, scheepswrakken en archiefstukken als
informatiebron over het verleden en als convergentiepunt voor de historische
belevenis en identiteit wordt de laatste decennia steeds meer onderkend. Het
is derhalve, uit het oogpunt van erfgoedzorg, wenselijk gericht en systematisch
aandacht te geven aan het Nederlands cultureel erfgoed overzee.Het Nederlands cultureel erfgoed vindt zijn oorsprong in het internationaal
gerichte karakter van Nederland. De ervaring heeft geleerd dat het, bij het
behouden van ons erfgoed in het buitenland, van essentieel belang is dat er
aan beide zijden een perceptie ontstaat dat het gaat om gemeenschappelijk
cultureel erfgoed («mutual heritage»). Uit dien hoofde heeft het
Nederlands cultureel erfgoed overzee eerder een internationale dan een exclusief
Nederlandse betekenis.Het zijn met name de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) en de West-Indische
Compagnie (WIC) die voor een enorme culturele nalatenschap hebben gezorgd.
De vindplaatsen van die nalatenschap, of het nu gebouwde objecten, scheepswrakken
of archiefstukken betreft, zijn wijd verspreid over de octrooigebieden van
deze handelscompagnieën.Het octrooigebied van de VOC omvatte ruwweg Zuid-Afrika (Kaap de Goede
Hoop) en de wereld ten oosten daarvan. Op verschillende plaatsen werd geprobeerd
handelsposten te stichten en tot ontwikkeling te brengen. Soms waren de activiteiten
beperkt en maar van korte duur zoals in Perzië, Thailand, Vietnam en
op het Arabisch schiereiland. Op andere plaatsen ontwikkelden zich meer permanente
vestigingen, zoals bijvoorbeeld in China (inclusief Formosa), Indonesië,
India, Japan, Maleisië (Malakka), Sri Lanka en Zuid-Afrika.Het octrooigebied van de West-Indische Compagnie (WIC) strekte zich uit
van de westkust van Afrika tot Noord- en Zuid-Amerika. Op de «goud-,
tand- en slavenkust» van West-Afrika, ruwweg tussen Gambia en Angola,
probeerde de WIC vaste voet aan de grond te krijgen. Dit lukte op de Kust
van Guinee (thans Ghana).In Noord-Amerika ontwikkelden zich Nederlandse nederzettingen aan de oostkust
ter hoogte van de rivier de Hudson. In 1664 werd het betreffende gebied onder
dreiging van een oorlogsvloot overgedragen aan de Engelsen, hetgeen bevestigd
werd bij de vrede van Breda (1667).In Zuid-Amerika bestond een kortstondige Nederlandse vestiging in Brazilië
(1624–1654). Meer permanente kolonies ontstonden op de «wilde kust» (thans
Suriname en Brits Guyana) en in het Caraïbisch gebied (Aruba, Curaçao,
Bonaire, Saba, St. Eustatius, St. Maarten). II. CULTUREEL ERFGOED OVERZEE – GEBOUWDE OBJECTEN Een overzicht van de inventarisaties van de Rijksdienst
voor de Monumentenzorg (RDMZ)De term «gemeenschappelijk erfgoed» vertegenwoordigt in figuurlijke
zin het belang van het, op basis van wederzijdse samenwerking en belangstelling,
behouden van gebouwde objecten.Maar ook in letterlijke zin is deze term op Nederlandse gebouwde objecten
overzee van toepassing. De overzeese bouwkunst en stedenbouw uit de periode
dat de Nederlanders nauwe relaties onderhielden met landen buiten Europa,
worden immers vrijwel altijd gekenmerkt door een mengeling van de cultuur
van het land in kwestie en sterk Hollandse invloeden.Het overzicht in dit hoofdstuk omvat een globale inventarisatie van de
gebouwde objecten, zoals aanwezig bij de Rijksdienst voor de Monumentenzorg.Voor algemene inventarisaties kan worden verwezen naar:1. Atlas van historische forten overzee, onder Nederlandse vlag. (Er wordt gewerkt aan een aanvulling door een speciale commissie Overzeese
Vestingwerken van de Stichting Menno van Coehoorn)2. Overzicht van de bilaterale en multilaterale contacten op het
terrein van het Nederlands Erfgoed Overzee, Rijksdienst voor de Monumentenzorg.3. Geïllustreerde Beschrijving van Monumenten van Geschiedenis
en Kunst Overzee, Prof. Dr Ir C. L. Temminck Groll; verschijnt voorjaar
1998. I. Verenigde Oostindische CompagnieVoor het gemeenschappelijk erfgoed wordt een onderscheid gemaakt in twee
gebieden, het octrooigebied van de VOC en het octrooigebied van de WIC.1In verband met een CD-ROM-project over VOC-posten 1602–1800, wordt
er, in aanvulling op de inventarisatie in de VOC-gallerij van het Rijksmuseum,
gewerkt aan een opzet voor een totaalproject door het Algemeen Rijksarchief,
het Rijksmuseum te Amsterdam en de Rijksdienst voor de Monumentenzorg. De
eerste fase van dit project kan aan het eind van dit jaar gereed zijn, waardoor
er een schat aan gegevens op CD-Rom beschikbaar zal komen.Op dit moment zijn de volgende inventarisaties bij of via de Rijksdienst
voor de Monumentenzorg beschikbaar: AZIË IndiaVoor wat betreft India zijn de inventarisaties onder te verdelen in:□ Coromandelkust, van belang is het Fort Sadras Patnam (Madras); □ Malabarkust, van belang is het Fort Cochin;NB.: Op de Coromandelkust en de Malabarkust bevinden zich vier belangrijke
begraafplaatsen uit VOC-tijd, o.a. de begraafplaats bij Pulicat, die onder
bescherming staan van de Indiase regering.□ Gujaratkust. Bangladesh□ Bengalen; Sri-LankaInventarisatie van de 22 vestingsteden met detailstudies van de belangrijkste
steden□ Colombo, van belang zijn de wijk Bettah en de Wolvedaanse kerk;□ Galle (staat in zijn geheel op de Wereld Erfgoedlijst);□ Jaffna;□ Matera, van belang is de Redoute van Eck of het «Star Fort»;
Nederlandse kerk of omgeving.□ Trincomalee;▪ De belangrijkste bouwwerken in het landelijk gebied zijn geïnventariseerd. Malakka□ Inventarisatie van bouwkunst uit de VOC-periode, uitgevoerd door
de Maleisische Monumentenzorg; van belang is het museum en omgeving. Indonesië□ Inventarisaties van de belangrijkste steden op Java; van belang
zijn de stadsuitbreidingen aan het eind van de 19e eeuw.Jakarta-Bogor; van belang is de benedenstad en het paleis te Bogor en
omgeving.□ Inventarisaties van de spoorwegmonumenten op Java;□/▪ Inventarisaties van de forten op de eilanden, o.a. Fort Rotterdam
op Ambon;□ Algemeen beeld tot 1800;NB.: Periode 1850–1950 laat grote hiaten zien. Taiwan□ Slechts de herbouwde resten van de forten Zeelandia en Providentia
zijn nog aanwezig. Vietnam▪ Geen onderzoek naar VOC-bouwwerken bekend: Ka-Tsioe en PhayphoNB.: In Birma en Siam zijn geen resten meer aanwezig van VOC-loges. Japan□ Gegevens bekend over Hirado en Deshima. AFRIKA Zuid-Afrika□ Inventarisaties Kaapprovincie (Kaaps-Holland); van belang zijn Fort
De Goede Hoop (Kaapstad) en landhuizen in de provincie, o.a. Groot
Constantina;□ Inventarisaties «Dutch Style» na 1800 voor de gehele
republiek. Madagaskar□ Onderzoeksrapport naar resten van VOC-overblijfselen. Mauritius□ Onderzoeksrapport naar resten van VOC-overblijfselen. West-Indische CompagnieEvenals voor de VOC-gebieden geldt dat de forten in het octrooigebied
van de WIC veelal zijn geïnventariseerd. Voorts zijn er per land onderzoeken
dan wel inventarisaties verricht. De inventarisaties van de jongere bouwkunst
en stedenbouw (periode 1850–1940), waaraan niet in alle gevallen evenveel
aandacht is besteed, behoeven nog aanvulling. ZUID-AMERIKA Nederlandse Antillen Curaçao□ Inventarisatie; van belang zijn Punda en Scharloo (Willemstad) alsmede
landhuizen op het eiland. Bonaire□ Inventarisatie; van belang zijn enige landhuizen uit het begin van
de 20e eeuw. Sint Maarten□ Inventarisatie; van belang zijn de plantagehuizen. Sint Enstatius□ Inventarisatie; van belang zijn de Bovenstad en de ruïnes van
de Benedenstad van Oranjestad. Saba□ Inventarisatie (totale eiland). Aruba▪ Inventarisatie v.w.b. jongere bouwkunst; van belang zijn enige
landhuizen uit het begin van de 20e eeuw.NB : Er zal gewerkt gaan worden aan een herziene inventarisatie. Suriname□ Inventarisatie van (binnenstad) Paramaribo en omgeving (van belang
zijn de plantagehuizen);▪ Buitengebieden (niet up-to-date). Guyana (Demerary en Berbice)□ Inventarisatie stedelijke gebieden. Frans-Guyana▪ Inventarisatie onbekend. Brazilië□ Diverse inventarisaties over schaars aanwezige resten, o.a. Recife
en Fort Oranje Nassau (aan het begin van de Amazone bij Belem). Tobago (Nieuw Walcheren)□ Geen bebouwing meer aanwezig (Rapport over archeologisch onderzoek
naar resten). NOORD AMERIKA New York (Nieuw Amsterdam)□ Inventarisaties. Staten-Island (Staaten Eiland)□ Inventarisaties.NB : Er bestaan diverse studies over bouwwerken die gebouwd zijn na de
«Hollandse periode» in de traditie van 1650. AFRIKANB.: Met uitzondering van Zuid-Afrika (octrooigebied van de VOC), betreft
het in Afrika met name forten. Senegal□ Ile de Gorée (Goeree) (1628–1674) (Wereld Erfgoedlijst
UNESCO). Ghana□ Inventarisatie(s) van een aantal forten aan de Goudkust (alle geplaatst
op de Wereld Erfgoedlijst van UNESCO), o.a. Fort St. George Del Mina. Togo▪ Geen gegevens bekend over eventuele resten van Fort Quidak (ca.
1670–1724) III. CULTUREEL ERFGOED OVERZEE – SCHEEPSWRAKKEN Een beschrijving van de specifieke problematiek inzake
scheepswrakken in verschillende regio's, gebaseerd op een bijdrage van de
Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek.Met name de schriftelijke neerslag van het scheepsarcheologisch erfgoed
dat in relatie staat tot de activiteiten van de administratief goed georganiseerde
Verenigde Oostindische Compagnie is zeer goed behouden en ontsloten.
Er bestaat dan ook een zeer uitgebreide inventarisatie van scheepswrakken
bij de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek in Alphen aan den
Rijn. Omdat het vanwege de veelheid en de grote geografische spreiding echter
moeilijk is daarvan een globaal overzicht te geven, zal hier nader worden
ingegaan op de specifieke problematiek van de historische scheepswrakken.Het belang van scheepsvondsten als informatiebron over het verleden en
als convergentiepunt voor historische beleving en identiteit is in de laatste
decennia met grote nadruk duidelijk geworden. Enerzijds is de scheepsarcheologie
geëmancipeerd als wetenschappelijke discipline met een zeer eigen bijdrage
aan het historische debat, anderzijds is het aantal ontdekkingen exponentieel
toegenomen. De voornaamste verklaring voor dat laatste is dat de onderwaterwereld,
die voorheen zo goed als ontoegankelijk was en waar zich veel van dit erfgoed
bevindt, gericht en in snel tempo wordt ontsloten. De algemene beschikbaarheid
van detectie-apparatuur, plaatsbepalingsapparatuur en duikapparatuur is daarbij
een belangrijke factor. Minstens zo bepalend echter zijn de economische mogelijkheden
en de zucht naar economisch gewin van groepen initiatiefnemers, die in de
meeste gevallen internationaal opereren. Systematische aandacht vanuit een
perspectief van erfgoedzorg blijft daarbij internationaal vooralsnog sterk
achter.De spreiding van scheepsarcheologisch erfgoed dat met Nederland verband
houdt, is net zo uitgebreid als de spreiding van maritieme activiteiten die
op enigerlei wijze aan Nederland of Nederlandse zeevaarders zijn gelieerd.
Een bijkomend probleem bij de spreiding van het scheepsarcheologisch erfgoed
is dat door de werking van zeestromen scheepswrakken soms op heel andere plaatsen
«boven water komen» dan waar zij geregistreerd waren.De benadering van het scheepsarcheologisch erfgoed is niet eenduidig.
Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de hierboven geschetste ontwikkelingen
alsmede de manier waarop internationaal met scheepsarcheologisch erfgoed wordt
omgegaan. Hieronder wordt op vier verschillende situaties nader ingegaan.– In landen waar de maritieme erfgoedzorg net als in Nederland als
een nog niet volledig ontwikkelde, maar toch normale en volwaardige tak van
zorg wordt ervaren, is de benadering van het scheepsarcheologisch erfgoed
het meest eenduidig. Zo hebben in Denemarken, Finland, Polen, IJsland en Zweden
bijvoorbeeld ontdekkingen plaatsgevonden, waarbij bouwhout of scheepsconstructie
hebben uitgewezen dat men te maken heeft met schepen van Nederlandse oorsprong.
Uit oogpunt van wederzijds belang en gezamenlijke belangstelling wordt in
dergelijke gevallen samenwerking met Nederlandse instellingen gezocht. Door
een dergelijke open communicatie, die voortkomt uit de perceptie van gemeenschappelijk
erfgoed («mutual heritage»), wordt heel duidelijk een meerwaarde
gecreëerd.– Eveneens eenduidig is de benadering in landen waar ten tijde van
de ontdekking geen erfgoedwaarde aan de scheepsvondsten werd gehecht, of waar
de regelgeving té weinig houvast bood om de erfgoedwaarde tot uitdrukking
te laten komen. Dit leidde tot snelle en weinig systematische ontmantelingen,
waarbij het verband met de Nederlandse zeevaart wel werd gelegd, maar het
belang van archeologische samenhang niet werd onderkend. Vondstcomplexen raakten
mede hierdoor verspreid. Later leidde een veranderende perceptie in die landen
alsnog tot beschermende maatregelen of zorgvuldig onderzoek. Voorbeelden zijn
legio in het Caraïbisch gebied, St. Helena, Zuid-Afrika,
de Engelse wateren en de Australische westkust.– Ook in gevallen waar (mede) door Nederlandse wetenschappelijke
instituten overzees onderzoek wordt gedaan, dient de perceptie van gemeenschappelijk
erfgoed als uitgangspunt. De Nederlandse belangen en belangstelling worden
noch als exclusief ervaren noch zodanig gepresenteerd. De zeggenschap over
de scheepswrakken ligt bij de plaatselijke overheid. Voorbeelden zijn de restanten
van de tocht van Willem Barentsz, overblijfselen van en bij walvisvaartstations,
de haven en rede van Oranjebaai op Curaçao of Galle op Sri Lanka alsmede
de vindplaats van het 18e eeuwse VOC-schip «Amsterdam» (vergaan
in 1749) bij Hastings.– Van een zorgwekkende ontwikkeling is sprake in gebieden waar het
avonturiers lukt om plaatselijke overheden te overtuigen dat het deels Europese
(vaak «Nederlandse») erfgoed waar zij naar op zoek zijn en dat
zij willen exploiteren, geen enkele betekenis heeft voor de geschiedenis ter
plaatse en dat zij de plaatselijke overheid een grote dienst bewijzen door
de rommel onder water op te ruimen en een paar voorwerpen niet te verkopen
maar cadeau te doen aan een publieke of private verzameling naar keuze.Het op deze wijze exploiteren staat op gespannen voet met de notie van
gemeenschappelijk erfgoed, het cadeau doen met de notie van gemeenschappelijk
rentmeesterschap ten aanzien van erfgoed. Het aantal bedrijven dat op deze
wijze opereert is sterk groeiende. In de jaren zestig en zeventig waren zij
vooral in de Caraïbische wateren succesvol. Nadat zij daar op steeds
meer hindernissen stuitten, blijken de wateren van Kaap Verdië, Mozambique,
Maleisië, Indonesië, Vietnam en de Filippijnen het meest in trek
te zijn.De verantwoordelijkheid voor maatregelen in het kader van de monumentenzorg
ligt bij het land waar de archeologische vindplaats zich bevindt. De wetgeving
waarin zulks geregeld is, verschilt van land tot land, maar voldoet zonder
uitzondering aan de UNESCO-aanbeveling over internationale principes m.b.t.
archeologische opgravingen (New Delhi, 1956) en aan de uitgangspunten van
het ICOMOS-charter over het erfgoed onder water (Sofia, 1996). In dit opzicht
is Nederland bijvoorbeeld verantwoordelijk voor de archeologische vindplaats
van een Engels schip in de Maasmond of van een middeleeuws schip van Scandinavische
oorsprong in Flevoland.Bij de benadering van het gemeenschappelijk scheepsarcheologisch erfgoed
overzee sluiten (plaatselijke) overheden, die snelle winst verkiezen boven
tijdrovend en kostbaar archeologisch onderzoek, voor specifieke scheepsvondsten
vaak overeenkomsten met particuliere bedrijven.Zo wordt een snelle en onzorgvuldige ontmanteling van vindplaatsen ten
behoeve van de verkoop en verspreiding van vondstcomplexen gestimuleerd, hetgeen
niet in overeenstemming is met het behoud van het gemeenschappelijk erfgoed
en met de hierboven genoemde UNESCO-aanbeveling uit 1956. Het is zeer wenselijk
dat er een eenduidige benadering komt.UNESCO heeft thans de voorbereiding van een verdrag ten aanzien van het
erfgoedbeheer onder (inter)nationaal water in studie.In het kader van het behoud van het gemeenschappelijk scheepsarcheologisch
erfgoed en in overeenstemming met internationale richtlijnen, verdient samenwerken
met andere overheden de voorkeur boven de samenwerking met particulieren.
In het bilaterale verkeer is de (gemeenschappelijke) historische
betekenis immers van veel groter belang dan de exclusieve claim van een staat
in zijn rol als rechtsopvolger van een handelscompagnie. Bij erkenning van
wederzijds belang en gezamenlijke belangstelling is overdracht van eventuele
rechten aan de overheid met plaatselijke rechtsmacht en verantwoordelijkheid
ten aanzien van het scheepsarcheologisch erfgoed te prefereren boven de overdracht
van rechten aan particulieren.De huidige algemene overeenkomst met de Australische overheid betreffende
de VOC-gerelateerde vindplaatsen op de Australische westkust is derhalve een
voorbeeld dat navolging verdient. III. ARCHIEVEN Een overzicht van de inventarisaties van het Algemeen
Rijksarchief (ARA)Terwijl verschillende instanties in Nederland, Amerika, Azië en Afrika
zich in bilateraal of internationaal verband bezighouden met monumentenzorg
overzee, geldt dat veel minder voor het behoud van archieven. Illustratief
hiervoor is dat bijvoorbeeld het archief en de documentatie van de stichting
Cultuurgeschiedenis Nederlanders Overzee (CNO; per 1 augustus 1996 opgeheven)
weinig gegevens bevatten over overzeese archieven. Ook het werkterrein van
de onlangs opgerichte stichting Documentatie Monumenten van de VOC strekt
zich – voorzover bekend – niet uit tot archiefmateriaal.Het aspect van gemeenschappelijk cultureel erfgoed komt echter juist bij
archieven heel duidelijk tot uitdrukking. De archieven van één
handelsonderneming of bestuur, gevormd door de hoofdzetel in Nederland en
de verschillende vestigingen, zijn intrinsiek met elkaar verbonden. Het is
van essentieel belang dat bij beide partijen het bewustzijn leeft dat de verschillende
bestanddelen samen een complementair geheel vormen.Onderstaand overzicht, op basis van onderzoek in literatuur en de archieven
van het Algemeen Rijksarchief, is niet uitputtend. Het overzicht geeft een
indruk van de huidige kennis van hetgeen bewaard is gebleven van de «overzeese»
archieven van de VOC, de WIC en de «koloniale» archieven. Verenigde Oostindiscbe CompagnieAlle VOC-vestigingen, dus ook Kaap de Goede Hoop, stonden onder het gezag
van het VOC-bestuur in Batavia. Op grond daarvan kan worden aangenomen dat
de VOC-archieven, gevormd te Batavia, ook van belang zijn voor de geschiedenis
van de andere vestigingen in en buiten de Indonesische archipel.Voorzover bekend is geen gericht onderzoek gedaan naar eventuele aanwezigheid
van archiefmateriaal van de «tijdelijke» vestigingen van de VOC.
Onderstaand overzicht heeft daarom betrekking op de meer permanente «factorijen»
en hun koloniale opvolgers.1China/Taiwan□ Archieven van de Nederlandse factorij te China (1742–1826)
NB.: Het is niet bekend of destijds in Canton, Formosa, of Batavia bestanddelen
zijn achtergebleven. India□ De India-gids die momenteel door het Algemeen Rijksarchief (ARA)
wordt voorbereid, beperkt zich vooralsnog tot de in het ARA aanwezige bestanden.□ Inventarisatie door J. van Kan naar de aanwezigheid van archieven
van VOC-vestigingen in India, in opdracht van de regering van Nederlands-Indië.
In: J. Van Kan, Compagniebescheiden en aanverwante archivalia in Britsch-Indië
en op Ceylon (Batavia 1931).□ Inventarisatie van archieven in India met verwijzing naar bewaarplaatsen,
beschikbare toegangen en relevante publicaties in: D. A. Low, J. C. Iltis,
M. D. Wainwright (ed.), Government Archives in South Asia (Cambridge
1969).NB.: De beschrijvingen komen niet in alle gevallen overeen met die van
Van Kan.□ Een klein deel van de archieven van Surat, Bengalen en Coromandel,
in het bijzonder de zogenaamde «secrete papieren».▪ Fragmenten van inventarisatielijsten die voor de bestuursoverdracht
van Surat, Bengalen en Coromandel aan de Engelsen, zijn opgesteld. Indonesië□ Inventarisatie van de archieven van de VOC en het Engels tussenbestuur
te Batavia. In: J.A. van der Chijs, Inventaris van 's Lands Archief te
Batavia 1602–1816 (Batavia 1882).NB.: Voorzover bekend betreft het uitsluitend de archieven gevormd te
Batavia en niet van de andere vestigingen in de archipel.□ De archieven van de hoofdzetel van de VOC in Nederland zijn in de
loop van de 19e eeuw behoorlijk uitgedund, omdat de stukken geen praktisch
nut meer hadden of vanwege ruimtegebrek.□ In 1862–1863 werd een deel van de archieven in Batavia naar
Nederland gezonden: Hoge Regering in Batavia (voornamelijk het bestuur over
de buitenkantoren), Schepenbank 1642–1800, Boekhouder-Generaal Batavia
1699–1801 , Weeskamer Batavia 1700–1791.In 1939 werden de residenties aangeschreven om hun archieven van vóór
1830, dus van VOC, Engels tussenbestuur en Nederlands-Indisch bestuur, over
te brengen naar de Algemene Secretarie. Deze overdrachten stopten bij het
uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. In de 80-er jaren is wederom sprake
van overdracht naar Jakarta van oude archieven uit de verschillende regio's.▪ De gids van het nationaal archief van 1989 vermeldt meer 17e, 18e
en 19e eeuwse archieven dan de inventaris Van der Chijs. Zie: Guide to
the sources of Asian History, 4.Indonesia, vol. 1, National Archives (Published under the auspices
of UNESCO by the National Archives of Indonesia; Jakarta 1989).NB.: Hierin zijn ook summier de archieven genoemd uit de periode van het
koloniaal bestuur, althans voorzover zij bij het nationaal archief berusten.
Hiertoe behoren bijvoorbeeld de archieven van de Nederlands Hervormde Kerk
te Batavia.▪ Bij de souvereiniteitsoverdracht werd nadrukkelijk bepaald dat
de archieven die in Indonesië gevormd waren daar zouden blijven berusten. NB.: Bepaalde bestanddelen uit de na-oorlogse periode van «dubbel»
bestuur werden daarentegen wel overgebracht naar Nederland, met name: Procureur-Generaal
bij het Hooggerechtshof van Nederlands-Indië 1945–1949, Algemene
Secretarie 1942–1949, afdeling Geheim, alsmede een aantal administraties
met betrekking tot ambtenaren en militairen.Sinds de zeventiger jaren is in Indonesië veel energie gestoken in
verbetering van de archiefzorg. In de periode 1972–1992 heeft Nederland
daar – op verzoek van de Indonesische overheid – een bijdrage
aan kunnen leveren. In het kader van een overeenkomst op het gebied van archiefsamenwerking,
sedert 1975 opgenomen in het CultureeI Akkoord, zijn archieven ontsloten en
microfilms en dubbelen uitgewisseld van bestanden die van waarde zijn voor
de geschiedenis van beide landen.□ Microfilms (ontvangen uit Indonesië) van: Dagregisters Batavia
1658–1798, Burgerlijke Stand van Europeanen van verschillende plaatsen
in Indonesië, Directie der Cultures, Weeskamer Batavia, Weeskamer Ambon,
Conduitestaten Europese ambtenaren. Naar Indonesië werden microfilms
gezonden van: Memories van Overgave, Politieke Verslagen (1926–1940),
Rapportage Indonesië (1945–1950), Indices Mailrapporten, diverse
particuliere collecties van bestuursambtenaren en politici, afdeling Geheim
van de Algemene Secretarie, Rapportenarchief Nederlands Nieuw-Guinea, archief
Nederlandse Delegatie in de onderhandelingen met de republiek Indonesië,
Procureur-Generaal in Indonesië (1945–1949), Rapporten Commissie
Umbgrove (suikerfabrieken), kleurendia's van kaarten en tekeningen.□ Inventarisaties van overzeese archieven: Directie der Cultures 1816–1900,
Financiën 1816–1930, Wees-en Boedelkamer 1816–1874, Burgerlijke
Stand Europeanen in verschillende plaatsen, Residentie-archieven afkomstig
van Pasar Ikan 1800–1920, Kleine archieven afkomstig van Pasar Ikan,
Algemene Secretarie 1816–1942 (inclusief archief van de Commissarissen-Generaal
1816–1934, Raad van Nederlandsch-Indië 1821–1930), Afdeling
Statistik van de Algemene Secretarie 1819–1891, Residentiearchief Semarang
1816–1880.Tevens zijn enkele inventarissen ontvangen van de regionale archiefdienst
in Sulawesi.Tana Toraja 1901–1959, Bulukumba 1866–1973, Bantaeng 1920–1973,
Banu 1920–1976, Luwu 1918–1970.In 1992 heeft de Indonesische regering ook de archiefsamenwerking met
Nederland beëindigd.De kennis over de vindplaatsen, omvang, toegankelijkheid, materiële
staat en inhoud van andere archiefbestanddelen uit de (pre)koloniale periode,
bewaard bij het Archief Nationaal Republiek Indonesië (ANRI) te Jakarta,
regionale staatsarchieven of elders, is sindsdien niet verder ontwikkeld.▪ Archieven van particuliere instellingen, die daar ook deels nog
worden bewaard, verdienen eveneens aandacht. Het gaat m.n. om kerkgenootschappen,
banken (o.a. Javasche Bank), bedrijven, stichtingen en verenigingen, zoals
het in 1778 opgerichte Bataviaasch Genootschap voor Kunsten en Wetenschappen.
(Zie: S. W. Massil, The History of the National Library of Indonesia:
the bibliographical Borbudur, in: Libraries and culture, 24 (1989),
p. 475–491 en P. J. Margry, Archieven in het «stenen tijdperk».Onderzoek naar het papieren erfgoed van de minderbroeders Franciscanen
in Irian Jaya, in: Nederlands Archievenblad jrg. 97, 193, p. 207 e.v.) □ Een collectie archieven van diverse cultuur- en handelsondernemingen –
de Nederlandse Handelsmaatschappij, scheepvaartmaatschappijen, tram- en spoorwegenmaatschappijen
etc. in Nederlandsch-Indië – met belangrijke gegevens over de geschiedenis
van Indonesië in de 19e en 20e eeuw.NB.: Aanvullend materiaal van lokale vestigingen zou de eenzijdige Nederlandse
invalshoek van deze archieven kunnen bijstellen. Japan□ Archieven van de factorij te Deshima (tot en met 1860)□ Microfilms van het Deshima-archief en van bestanddelen van het Ministerie
van Koloniën, het Ministerie van Buitenlandse Zaken en de Nederlandse
Handelsmaatschappij NB.: Van Japanse zijde heeft altijd veel belangstelling
bestaan voor dit en ander materiaal over de betrekkingen tussen Japan en Nederland.□ De Japan-gids, die momenteel door het ARA wordt voorbereid, strekt
zich vooralsnog alleen uit tot bronnen die berusten bij het ARA. ▪ Voorzover bekend bevinden zich geen originele documenten meer in
Japan zelf.▪ Het is mogelijk dat bepaalde documenten zijn afgedwaald naar andere
bestanden. In de British Library in Londen bevinden zich bijvoorbeeld verschillende
«Nederlandse» manuscripten uit Japan, waaronder papieren van I.
Titsingh, opperhoofd van de factorij van 1780–1883. Malakka□ Inventarisatie in: J. A. van der Chijs, Inventaris van 's Lands
Archief te Batavia 1602–1816 (Batavia 1882).▪ Aantal stukken berustend bij het ANRI (omvangrijker dan wordt vermeld
in de inventaris van Van der Chijs).NB.: Het merendeel van de archieven is destijds ter plekke gebleven, maar
zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog verloren gegaan Sri LankaDe Nederlandse vestigingen in Sri Lanka, die in 1796 aan de Engelsen werden
overgedragen, waren niet zozeer handelsposten, maar eerder volksplantingen.
Thans is er nog steeds een hele kleine bevolkingsgroep, die zich «burghers»
noemt en die zich beschouwt als afstammeling van de Nederlanders uit de VOC-tijd.
Hierdoor is de belangstelling voor het erfgoed uit die periode levend gebleven.
De aldaar aanwezige kennis van het Nederlands, om desbetreffende archieven
te kunnen benutten, heeft daaraan ook in belangrijke mate bijgedragen.□ Inventarisatie van de «Nederlandse» archieven in Galle
en Colombo in: R. G. Anthonisz, Catalogue of the records of the province
of Galle under the rule of the Netherlands East India Company 1640–1796 (Colombo 1906); Report on the Dutch records in the governmental
archives at Colombo, with appendices (Colombo 1907)□ Nadere inventarisatie van de Nederlandse archieven in: J. van Kan, Compagniebescheiden en aanverwante archivalia in Britsch-Indië en op
Ceylon (Batavia 1931) □ Op uitnodiging van de Engelse regering maakte Maria Jurriaanse in
1936 een ordening van de archieven van het centraal bestuur op het eiland.
In: M. W. Jurriaanse, Catalogue of the Archives of the Dutch Central
Government of Coastal Ceylon 1640–1796 (Colombo 1943)□ Inventaris van de archieven te Galle en Jaffna Patnam. In: M. E.
van Opstall (ed.), Inventory of the archives of the Dutch government
in the division of Galle (Matara) and Jaffnapatnam 1640–1796 by S. A.
W. Mottlau. With a list of reconstructed 17th century tombo 's by J. S. Wigbodlus
and addenda to the catalogue of the archives of the Dutch Central Government
of Coastal Ceylon(The Hague 1975).□ De archieven van de gereformeerde kerkgenootschappen, in het bijzonder
de Wolvendaalkerk te Colombo.NB.: Microfilms van de (oude) archieven van de Wolvendaalkerk berusten
bij het ARA.▪ Een opsomming van alle bestanden met verwijzing naar toegangen
en relevante publicaties is te vinden in: D.A. Low, J.C. Iltis, M.D. Wainwright
(ed.), Government archives in South Asia(Cambridge 1969).▪ De Nederlandse archieven in Sri Lanka zijn vrij goed bewaard gebleven.
Die van het centrale bestuur in Colombo vormen de ruggegraat. De archieven
van de «lagere overheden» zijn minder compleet. Door het karakter
van de desbetreffende samenleving zijn niet alleen bestuurlijke archieven
gevormd, maar ook andere administraties ontstaan: o.a. rechtspraak, grondregistratie,
kerkelijke en schooladministraties. Zuid-AfrikaIn Zuid-Afrika zijn omvangrijke bestanden uit de Nederlandse periode bewaard
gebleven. De aanwezigheid van een bevolkingsgroep die het Nederlands beheerst
heeft hierin vermoedelijk een voorname rol gespeeld. De «papieren»
neerslag van het functioneren van deze gemeenschap, die het karakter had van
een kolonie, bevat dan ook de nodige gegevens over het maatschappelijk leven
van de «vrijburgers».De Kaapse archieven staan bekend als de best bewaarde onder de VOC-archieven.□ In 1918 is een beknopte beschrijving van het archiefmateriaal verschenen
in: Graham Botha, A Brief Guide to the Various Classes of Documents in
the Cape Archives for the period 1652–1806(Kaapstad 1918).▪ In Kaapstad is een aantal microfilms van bij het ARA berustende
VOC-archieven aanwezig.□ Enkele inventarisaties van Kaapse archieven, in: F.C.J. Ketelaar, Een baken van Goede Hoop. Het archiefwezen in Zuid-Afrika. (Nederlands
ArchievenbIad jrg. 97, 1993, p. 106).□ Een recent archievenoverzicht van de staatsarchieven in Zuid-Afrika,
waaruit blijkt dat de meeste archieven momenteel voorzien zijn van digitale
toegangen. (Zie: Lijs van Argivalia in Suid-Afrikaanse Argiefbewaarplekke, Staatsarchiefbewaarplek Windhoek 1980; Sentrale Argiefbewaarplek Pretoria
(1986), Kaapse Argiefbewaarplek 1987).▪ De belangrijkste archieven zijn te vinden in Kaapstad. Bij andere
archiefbewaarplaatsen te Pretoria, Natal, Transvaal en Windhoek berusten wat
kaartmateriaal en wellicht enige losse handschriften. ▪ Speciale aandacht verdienen ook de archieven van verschillende
kerkgenootschappen.De apartheidspolitiek heeft archiefsamenwerking tussen Zuid-Afrika en
Nederland lange tijd in de weg gestaan. Thans worden weer initiatieven tot
samenwerking genomen. De Universiteit Kaapstad heeft de hulp van het Nederlands
Historisch Data Archief (NHDA) te Leiden ingeroepen bij het ontwikkelen van
een database van boedelinventarissen. Inmiddels is ook een VOC-stichting in
Kaapstad opgericht. West Indische CompagnieDe in Nederland gevormde archieven van de WIC (1621–1791) zijn verre
van compleet. In 1821 werd op last van het Ministerie van Koloniën een
groot deel van het materiaal als oud papier verkocht. Het restant werd nog
verder gereduceerd door een brand in het Ministerie van Marine in 1844, waar
het was opgeslagen.Bij het Algemeen Rijksarchief is het WIC-bestand helaas nog steeds niet
goed geordend: de collectie «Verspreide West-Indische Stukken»
is vrij omvangrijk. Nederlandse Antillen en Aruba□ Conform de Koninklijke Besluiten van 22 december 1915, 7 juli 1919
en 12 mei 1930 werden de archieven gevormd door de WIC, het koloniaal bestuur
in Suriname en de Nederlandse Antillen tot ca. 1845 (1862), overgebracht naar
Nederland. Zie: M.A.P. Meilink-Roelofsz, A survey of the archives pertaining
to the history of the Netherlands Antilles and Surinam in the General State
Archives in The Hague(1968). Zie ook: M. P. H. Roessingh: Guide
to the sources in the Netherlands for the History of Latin America (The
Hague 1968). ▪ Een deel van de Curaçaose archieven uit de periode 1621–1665
is destijds via Peter Stuyvesant in de Verenigde Staten beland. Een inventarisatie
is te vinden in: Ch. T. Gehring en J. A. Schiltkamp (transl. and ed.), New Netherlands Documents, vol. XVII, Curaçao papers 1640–1665 (Interlaken NY 1987).□ Vanaf de jaren '70 is een deel van het bestand van de Nederlandse
Antillen verfilmd.▪ Kopieën van deze verfilming berusten bij het Centraal Historisch
Archief te Curaçao en ook op Aruba, voorzover het oude bestuursarchieven
van dat eiland betreft.▪ Summiere overzichten en rapportages over de materiële staat
en de bewaarcondities van documenten en enkele series uit de WIC-periode en
uit de koloniale tijd tot ca. 1845 (die werden uitgezonderd of over het hoofd
gezien bij de overbrenging van oude archieven naar Nederland), alsmede overzichten
van wat jonger materiaal in Willemstad en op de verschillende eilanden, in:
M. A. P. Meilink-Roelofsz, Een Archiefreis in West-Indië I,
in: West Indische Gids jrg. 46 (1968), p. 261–1 87; idem: Een Archiefreis
in West-Indië II, Particuliere archieven en verzamelingen van Nederlandse
documenten in de Nederlandse Antillen en Suriname, in: WIG jrg. 47,
1970, p. 67–90;H. J. van Meerendonk, Advies inzake de archiefdiensten van de Nederlandse
Antillen: onderzoek in de periode 22 april–3 juni 1975(Den Haag
1976).NB.: Overzichten van recenter datum, inventarissen e.d. zijn niet beschikbaar
bij het ARA. ▪ Belangrijke particuliere bestanden, m.n. archieven van plantages
en kerkgenootschappen.NB.: Een deel van de katholieke archieven is in 1969 verloren gegaan door
brand in het Bisschoppelijk Paleis.▪ De grootste collectie van plantage-archieven op Curaçao
is gevormd door Shell. Het betreft archieven van plantages die werden opgekocht
door de Curaçaose Petroleum Industrie Maaschappij (CIPM). (Zie: Johanna
Felhoen Kraal, Libraries and Archives for Research in West Indian History.
With an appendix on a collection of Curaçao plantation archives, in:
West-Indische Gids, jrg. 37, 1956–1957, p. 71–92).▪ Plantage-archieven in particulier bezit. Een overzicht daarvan
staat in: W. E. Renkema, Bloemhof: uit het archief van een Curaçaosche
plantage, in: Nieuwe West-Indische Gids 59, 1975, p. 27–47. Brazilië▪ Het is niet bekend of er archiefmateriaal van de kortstondige Nederlandse
vestiging ter plekke bewaard is gebleven. Guyana▪ «Papers of the Dutch administration of Berbice, Demerary
and Essequibo, transferred from The Hague in 1819» (Londen; Public Record
Office).NB.: Mw. M. A. P. Meilink-Roelofsz heeft een uitgebreid onderzoek naar
deze transactie, de overdracht van ongeveer 120 originele banden aan de Engelsen
in 1818, en de aard van het betreffende materiaal ingesteld. (M. A. P. Meilink-Roelofsz, Archivalia betreffende de voormalige Nederlandse koloniën Essequebo,
Demerary en Berbice in het Public Record Office te London, in: West-Indische
Gids 41, 1963, p. 127–140).Aan latere plannen om, naar aanleiding van dit onderzoek, een en ander
van het archiefmateriaal in Guyana te verfilmen, werd geen uitvoering gegeven.
De faciliteiten voor microfilmen ter plekke ontbraken en van de zijde van
Guyana bestond bezwaar tegen het (tijdelijk) naar Nederland overbrengen van
archieven. Voorzover bekend zijn nadien geen nieuwe initiatieven ontplooid.□ Overzicht van F. Oudschantz Dentz van de archieven van de voormalige
Nederlandse kolonies (met uitzondering van Berbice).In: Verslagen omtrent 's Rijks Oude Archieven (VROA), XLIII,
dl. 1, 1920, p. 111–123;F. Oudschantz Dentz, Het archiefwezen in British Gyana, in:
West-Indische Gids 41, p. 127–140; zie ook: Colonial reports, miscellaneous
nr. 84, papers relating to the preservation of historical sites and ancient
monuments and buildings in the West Indian Colonies presented to the parliament
by communication of his Majesty, 1912, annex 12. Ghana□ Na de overdracht van Ghana aan de Engelsen in 1872 zijn archieven
van de Nederlandse vestiging naar Nederland overgebracht.NB.: Het is niet bekend of er bestanden zijn achtergebleven.▪ De Furley Collections in de Balme Library in Legon (Ghana).NB.: Ofschoon deze genoemd worden in verschillende publicaties is bij
het ARA geen beschrijving aanwezig. ▪ Ook van de archieven in het Nationaal Archief in Ghana is bij het
ARA geen beschrijving aanwezig.▪ Verfilming, in opdracht van de Ghanese regering, van bestanden
berustend bij het ARA van en over de Nederlandse vestiging op de Goudkust,
waarvoor de Nederlandse regering in 1966 enige financiële steun aan Ghana
had verleend. Voor een overzicht, zie:Confidence K. Kadzekpo, The microfilm Programme of Ghana.Ook
in: Janus, Archival review of the International Council on Archives, Pan-African Conference 1991.1, p. 123–124. Suriname□ Microfilms van stukken betreffende uitgifte van gronden uit archieven
van het Domeinkantoor in Suriname.NB.: Inventarissen van de archieven in Suriname zijn echter niet voorhanden.□ Voordat Suriname onafhankelijk werd, zijn vanwege het ontbreken
van goede bewaarcondities ter plaatse de voornaamste bestuursarchieven naar
Nederland overgebracht. Het gaat o.a. om de archieven van: Gouverneur, afdeling
Kabinet/Geheim 1885–1951;Gouverneur, afdeling Kabinet 1952–1975; Bevolkingsregistratie ten
behoeve van de invoering van een bevolkingsregister (1921); Tweede algemene
volkstelling (1950).In de afgelopen jaren is de situatie in Suriname op het gebied van behoud
en beheer van archieven door P. J. Margry in kaart gebracht. Zie: P. J. Margry, Een brandende kwestie: archieven in Suriname,in: Nederlands Archievenblad
jrg. 95, (1991) p. 208–222); en ook: P. J. Margry, Voorbereidingsrapport
archiefprojecten in Suriname (Paramaribo/Amsterdam 1993).▪ In 1997 is met de verfilming in Suriname van de archieven van de
burgerlijke stand een begin gemaakt.▪ Diverse particuliere bestanden, met name van kerkgenootschappen
en plantages en bedrijven.NB.: Nadere informatie over materiële staat, inhoud en toegankelijkheid
ontbreekt.▪ Collectie papieren van J. G. Dolré met 18e eeuwse documenten
van verschillende Surinaamse plantages aan de Cotticarivier; m.n. Nieuw-Acconoribo,
Halle-in-Saxen, Geertruydenberg, Lust en Hoop (Londen; Public Record Office)□ Van de collectie papieren van J. G. Dolré en andere vergelijkbare
collecties zijn op verzoek van afdeling Maritieme Historie van de Landmachtstaf
in Den Haag microfilms vervaardigd.▪ Collectie Surinaamse plantage-archieven (Universiteit van Minnesota;
James Ford Bell Library). De collectie is afkomstig van de De Mey van Streefkerk
en betreft: Ephrata, Klein Marseille, Groot Marseille, Soubourgh, Utrecht,
't Tabbetje, Egtensveen. Verenigde Staten▪ Archieven van vroegere Nederlandse vestigingen in Nieuw-Nederland
zijn ter plekke bewaard gebleven. In: Charles T. Gehring, Guide of Dutch
manuscripts relating to New Netherland in United States repositories (Albany, N.Y. 1979); Zie ook: Guide to the records in the
New York State archives (Albany 1993).NB.: Het gemeentearchief van Amsterdam beschikt over een microfilmcollectie
van de betreffende documenten.▪ Vanaf 1974 heeft zich in Albany onder leiding van Charles Gehring
een onderzoekscentrum voor de geschiedenis van de Nederlandse kolonisatie
in Noord-Amerika ontwikkeld dat een aantal belangrijke bronnen in vertaling
heeft gepubliceerd (o.a.: Ch. R. Gehring, Fort Orange Court Minutes 1652–1660.
New Netherlands Documents Series vol. XVI part 2 (Syracuse 1990).Een overzicht daarvan wordt gegeven in: J. Folkerts, De Nederlandse
archieven in de staat New York en hun bewerkingsgeschiedenis, in: Nederlands
Archievenblad 93, 1989, p. 140–153.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1□ : Inventarisaties van recente datum. ▪ : Inventarisaties die
nog hiaten vertonen.XNoot1□ : Archieven of inventarisaties aanwezig bij het Algemeen Rijksarchief
in Den Haag. ▪ : Archieven of overzichten die elders opge- slagen zijn. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25320-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl