Behoeftestelling vervanging F-16; Brief regering; Herstructurering F-35-programma
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST141142
 2009-2010
 
 26 488
 Behoeftestelling vervanging F-16
 
 
 
 
 Nr. 
 217
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 16 februari 2010
 
 Met de brief van 28 januari jl. (Kamerstuk 26 488, nr. 213)
heb ik de Kamer gemeld dat het Pentagon naar verwachting begin februari besluiten
bekend zou maken over het F-35-programma, naar aanleiding van het geactualiseerde
rapport van het Joint Estimating Team(JET-II)
en van rapportages van het JSF Program Office
(JPO), Lockheed Martin, de motorfabrikanten en andere deskundigen. Daarbij
heb ik toegezegd de Kamer te informeren. Het Pentagon heeft de resultaten
van de rapportages gebruikt bij de opstelling van de conceptdefensiebegroting
voor het begrotingsjaar 2011 die de Amerikaanse minister van Defensie Gates
op 1 februari jl. heeft gepresenteerd.
 
 Minister Gates heeft een herstructurering van het F-35-programma aangekondigd
en de relevante maatregelen worden in deze brief toegelicht. Defensie heeft
hierbij gebruik gemaakt van informatie uit de presentatie van minister Gates
en door het Pentagon gepubliceerde begrotingsdocumenten. Vervolgens wordt
uiteengezet wat de maatregelen betekenen voor de planning van de besluitvorming
van de Kamer over de motie-Hamer c.s. inzake het tweede Nederlandse F-35-testtoestel
en voor de kostenramingen voor het project Vervanging F-16 in ons land.
 Planning F-35-programma
 Minister Gates heeft op 1 februari jl. gemeld dat in de afgelopen
twee jaar een aantal doelstellingen van het F-35 programma niet is gehaald.
Hij doelt daarmee op vertragingen in de productie en de testfase. De Kamer
is in de tweede helft van 2009 op een aantal momenten geïnformeerd over
deze vertragingen op grond van de destijds bekende informatie (Handelingen
TK 2008–2009, aanhangsel nr. 3623, Kamerstuk 26 488, nr. 202,
Handelingen TK 2009–2010, aanhangsel nr. 1093). Minister Gates
kondigde aan dat Lockheed Martin $ 614 miljoen minder krijgt betaald
dan geraamd. Lockheed Martin ontwikkelt en bouwt de F-35 op basis van cost plus incentive contracten, waarbij een deel van de
betalingen pas volgt als de afgesproken doelstellingen worden gehaald. De
Amerikaanse overheid acht deze vorm van contracteren per saldo
beter dan het vroegtijdig afspreken van een vaste prijs, omdat de fabrikant
dan alle resterende risico’s in het contract zal willen afdekken, met
een hoge prijs als gevolg.
 In Washington DC wordt de directeur van het JPO, een tweesterrengeneraal
van het Marine Corps, vervangen door een driesterrengeneraal.
 Minister Gates verklaarde dat de geconstateerde problemen niet onoverkomelijk
zijn en dat de aangekondigde herstructurering zal voorkomen dat de pessimistische
schattingen van het geactualiseerde JET-rapport bewaarheid worden. Defensie
beschikt overigens niet over het interne JET-rapport en het is nog onbekend
of het Pentagon het beschikbaar zal stellen.
 
 De herstructurering houdt onder meer in dat de System
Development and Demonstration (SDD)-fase met dertien maanden wordt
verlengd tot november 2015. Voorts wordt de aanvang van de IOT&E-fase,
waaraan Nederland met twee testtoestellen wil deelnemen, met dertien maanden
vertraagd. Dat wil zeggen dat, voorafgegaan door een opleidingstraject van
vliegers en technici, de voorbereidende fase (spin up) van de IOT&E in maart 2014 aanvangt, gevolgd door de IOT&E
zelf. De vertraging is onder meer een gevolg van het feit dat de productie
van F-35-toestellen inmiddels ruim een half jaar bij de planning achterloopt,
waardoor ook de testfase vertraging ondervindt. Ook is er sprake van een beperkte
vertraging in de softwareontwikkeling. De maatregelen die nu zijn getroffen
beogen de overlap tussen de productie van toestellen, het testprogramma van
Lockheed Martin en de IOT&E-fase te beperken. Voorts wordt er extra geïnvesteerd
in testfaciliteiten voor software. Met de herstructurering van de SDD-fase
is een bedrag van $ 2,8 miljard gemoeid. Nederland neemt deel aan de
SDD-fase van het JSF-programma op basis van een vaste bijdrage van $ 800
miljoen en hoeft dan ook niet mee te betalen aan de budgetverhoging.
 
 Minister Gates heeft op 1 februari jl. de aanschaf van 43 toestellen
in de LRIP-5-productieserie aangekondigd. Dat is ten opzichte van de planning
een vermindering met negen toestellen. Van deze productieserie maken geen
Nederlandse toestellen deel uit. Over de eerdere planning met 52 Amerikaanse
toestellen in LRIP-5 is de Kamer geïnformeerd met de brief van 20 november
2009 (Kamerstuk 26 488, nr. 205). Ook in de vier productieseries
na LRIP-5 is het aantal toestellen verlaagd, waardoor in totaal 121 toestellen
naar latere besteljaren (na 2015) worden verschoven. Minister Gates heeft
laten weten dat het aantal toestellen in deze productieseries uiteindelijk
hoger kan worden, aangezien het JPO toestemming krijgt meer toestellen aan
te schaffen als dat op grond van de uitonderhandelde stuksprijs binnen het
budget past. Uit de eveneens op 1 februari jl. gepubliceerde bijbehorende
begrotingsdocumenten blijkt dat het totale aantal te produceren toestellen
voor de Amerikaanse strijdkrachten ongewijzigd op 2443 staat.
 
 Met de beantwoording van vragen op 7 mei 2008 (Kamerstuk 26 488,
nr. 69) is de Kamer geïnformeerd over de Nunn-McCurdy wetgeving
in de Verenigde Staten. De Nunn-McCurdy wetgeving schrijft voor dat het Amerikaanse
Congres wordt geïnformeerd als een project bepaalde financiële grenzen
overschrijdt. Die grenzen worden bijvoorbeeld toegepast op de Program Acquisition Unit Costs (PAUC). De PAUC bestaan uit de ontwikkelingskosten,
de aanschafkosten en de kosten van militaire infrastructuur van het F-35-programma
voor de Verenigde Staten, omgeslagen per toestel. In het kader van de Nunn-McCurdy
wetgeving wordt de actuele schatting van de PAUC vergeleken met de geschatte
kosten bij aanvang, de Approved Baseline (APB). 
 
 In het JSF-project stamt de APB uit 2001. Een project dient door het Pentagon
binnen 60 dagen te worden herbevestigd aan het Amerikaanse Congres zodra de
grens van 50 procent kostenstijging ten opzichte van de APB wordt bereikt.
Voor de behandeling door het Congres is geen termijn voorgeschreven. Minister
Gates achtte het nog onzeker of op basis van de voornoemde herstructurering,
die mede gepaard gaat met een stijging van de SDD-kosten met $ 2,8 miljard,
de grens van 50 procent wordt bereikt. Daarover kan ik dus nog geen uitsluitsel
geven. De Kamer zal afzonderlijk worden geïnformeerd zodra er duidelijkheid
ontstaat. 
 Nederland
 Het is van belang dat het aantal Amerikaanse F-35-toestellen in LRIP-4,
de productieserie waar het tweede geplande Nederlandse testtoestel deel van
uitmaakt, niet is gewijzigd. Eerder heb ik de Kamer gemeld dat de LRIP-4-contractondertekening
niet eerder dan eind maart was voorzien (Kamerstuk 26 488, nr. 209).
Thans is het de verwachting dat de LRIP-4-onderhandelingen naar verwachting
eind april worden voltooid, waardoor het JPO en Lockheed Martin eind mei het
contract zouden kunnen sluiten. Het uitstel wordt veroorzaakt doordat het
JPO de komende maanden de aandacht richt op de herstructurering van het F-35-programma.
Als het Pentagon op korte termijn constateert dat de Nunn-McCurdy grens van
50 procent wordt bereikt, zal verdere vertraging optreden als de hercertificering
van het programma eind mei nog niet is voltooid. Het JPO mag namelijk geen
contracten sluiten gedurende het proces van hercertificering door het Pentagon
en het Congres. Vanzelfsprekend zal ik de Kamer informeren zodra er nadere
informatie beschikbaar komt over de LRIP-4 planning, gelet op het gestelde
in de motie-Hamer c.s. en het algemeen overleg dat de vaste commissie voor
Defensie in mei heeft gepland.
 
 De verschuivingen in het Amerikaanse bestelschema betekenen dat de met
de brief van 20 november 2009 gemelde versnelde aanschaf van 28 Amerikaanse
toestellen komt te vervallen. Deze maatregel vertraagt de productieleercurve
en verlaagt het aantal toestellen in de desbetreffende productieseries, waardoor
de stuksprijs van toestellen vanaf LRIP-5 zal stijgen. Nederland betaalt zoals
bekend als partner in de SDD-fase bij aanschaf van de toestellen geen opslag
voor ontwikkelingskosten. Het Pentagon heeft nog niet gemeld in welke productiejaren
de 121 toestellen worden gepland. De eerste geplande Nederlandse productietoestellen
maken deel uit van LRIP-6. Defensie maakt voor de kostenramingen van het project
Vervanging F-16 gebruik van door het Pentagon vastgestelde Selected Acquisition Report (SAR-)kosteninformatie over het F-35-programma.
Naar verwachting zal het Pentagon in april a.s. met het SAR-rapport over 2009
de geactualiseerde kosteninformatie over het F-35 programma bekendmaken.
 
 Aangezien de Kamer in overeenstemming met de Regeling Grote Projecten
de jaarrapportage van het project Vervanging F-16 over 2009 uiterlijk begin
april ontvangt, zal deze actualisering niet in de jaarrapportage kunnen worden
opgenomen tenzij het SAR-rapport eerder beschikbaar komt. Zo nodig zal de
Kamer afzonderlijk worden geïnformeerd over de geactualiseerde kosteninformatie.
 
 Defensie bestudeert de gevolgen van het uitstel van de IOT&E-fase
met dertien maanden.
 Er wordt informatie ingewonnen met het oog op de planning van de opleiding
van Nederlandse vliegers en technici voorafgaand aan de IOT&E-fase. De
aanvang van die opleidingen zou beginnen in het voorjaar van 2011, maar ook
dat wordt later. Defensie zal ook de achterstand in de productie van toestellen
bij de beoordeling betrekken. De uitkomsten zal ik aan de Kamer
voorleggen voorafgaand aan de besluitvorming over het tweede Nederlandse F-35-testtoestel.
 
 De staatssecretaris van Defensie,
 J. G. de Vries