Wet op de archeologische monumentenzorg; Verslag schriftelijk overleg over het ontwerpbesluit archeologische monumentenzorg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29259, nr. 33

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

21-12-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

29259 nr. 33

18-12-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInhoudsopgaveI ALGEMEEN1 Inleiding2 Excessieve kosten opgravingen3 Archeologische opgravingsvergunningBeperkingenVoorschriftenII ARTIKELSGEWIJSArtikel 20Artikel 23Artikel 24Artikel 26Artikel 27 A par. 1.2.1aArtikel 27cArtikel 28III REACTIE VAN DE MINISTERI Algemeen1. Inleiding2. Excessieve opgravingskosten3. Archeologische opgravingsvergunningBeperkingenVoorschriftenII ArtikelsgewijsArtikel 20Artikel 23Artikel 24Artikel 26Artikel 27 A par.1.2.1aArtikel 27cArtikel 28
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29259Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 259Wijziging van de Monumentenwet 1988 en enkele andere wetten ten behoeve
van de archeologische monumentenzorg mede in verband met de implementatie
van het Verdrag van Valletta (Wet op de archeologische monumentenzorg)nr. 33VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 18 december 2006Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 hebben enkele fracties de behoefte over de brief van
de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d. 24 november 2006
(kamerstuk 29 259, nr. 32 herdruk) ter aanbieding van het ontwerpbesluit
archeologische monumentenzorg, enkele vragen en opmerkingen voor te leggen.
Bij brief van 15 december 2006 heeft de minister deze beantwoord. Vragen
en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De fungerend voorzitter van de commissie,AptrootAdjunct-griffier van de commissie,BoeveInhoudsopgaveI Algemeen 21 Inleiding 22 Excessieve kosten opgravingen 33 Archeologische opgravingsvergunning 5Beperkingen 6Voorschriften 7II Artikelsgewijs 7III Reactie minister 9Vragen en opmerkingen van de fractiesI ALGEMEEN1 InleidingDe leden van de CDA-fractie merken op dat de Kamer in april het wetsvoorstel
inzake het Verdrag van Valletta heeft aangenomen. De leden waren nooit laaiend
enthousiast over het wetsvoorstel. Zij voelden zich op dit punt echt door
Europa voor het blok gezet. Maar nu het er dan toch van moet komen, is het
de taak van het kabinet en de Kamer om ervoor te zorgen dat overheden, bedrijven
en particulieren er zo min mogelijk last van hebben. Een iets coulantere houding
van de minister met betrekking tot de excessieve kostenregeling was in de
ogen van de leden wel op z’n plaats geweest, zo vinden deze leden.De leden van de PvdA-fractie kunnen zich in grote lijnen vinden in de
inhoud van dit besluit. Wel resten de leden nog enige vragen en opmerkingen.
De leden willen graag weten wat de stand van zaken is rond de uitvoering van
de motie-Roefs (Kamerstuk 29 259, nr. 26). Ook maken deze leden een opmerking
over een bijgewerkt subsidieverzoek van de Stichting voor de Nederlandse Archeologie.
De leden hechten eraan op te merken dat het project «Odyssee»
archeologische kennisvermeerdering als zeer belangrijke insteek heeft. Mogen
de leden ervan uitgaan dat de minister ook met deze invalshoek het subsidieverzoek
bekijkt, zo vragen de leden. Voorts merken zij op dat de evaluatie van dit
ontwerpbesluit binnen twee jaar zou moeten plaatsvinden, net voor de proefperiode
is afgelopen. De leden willen weten of dit nog steeds de bedoeling is. Tenslotte
willen de leden de minister verzoeken om het ontwerpbesluit archeologische
monumentenzorg nog eens kritisch door te lopen op typefouten.De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende Besluit
archeologische monumentenzorg. De leden van deze fractie merken in algemene
zin op dat hun kritiek op dit besluit geen diskwalificatie is van de sector.
Het uitgangspunt dat archeologisch onderzoek bijdraagt aan het culturele erfgoed
en het historisch bewustzijn wordt door de beroepsgroep breed gedragen. Maar
naar aanleiding van de hiernavolgende genoemde hiaten zijn de leden van mening
dat er, ondanks het amendement Vergeer (Kamerstuk 29 259, nr. 30), geen
sprake is van het borgen van wetenschappelijke waarden. De minister is blijven
steken in een overschatting van de zelfregulerende werking van de archeologiemarkt.
Elke markt heeft een toezichthouder nodig. En op de kennismarkt van de archeologische
monumentenzorg behoort dat per definitie een wetenschappelijke toezichthouder
te zijn. De leden begrijpen dan ook niet waarom de minister bij
het zien van de eindstreep niet een sprintje getrokken heeft om ook dit goed
te regelen.Concreet vragen deze leden het amendement Vergeer alsnog uit te voeren
en ervoor te zorgen dat wetenschappelijke zorgvuldigheid en wetenschappelijke
relevantie leidende criteria zijn bij onderzoek in verband met en uitvoering
van opgravingen. Tevens vragen de leden om te onderzoeken of de Rijksdienst
voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) de taak van wetenschappelijk
toezichthouder op zich kan nemen, ook met betrekking tot de toetsing van de
Programma’s van Eisen (PvE’s). Vervolgens vragen de leden om ten
behoeve van onderzoek aan universiteiten een vergunning te verlenen en wanneer
er sprake is van een archeologisch samenwerkingsverband aan gemeenten vergunning
te verlenen voor het doen van opgravingen buiten hun gebiedsgrenzen. De leden
vragen om het Besluit archeologische monumentenzorg conform het bovenstaande
aan te passen.De leden van de VVD-fractie hebben met veel belangstelling kennisgenomen
van het ontwerpbesluit archeologische monumentenzorg. Deze leden hebben ingestemd
met het wetsvoorstel archeologische monumentenzorg in april van dit jaar.
Het onderliggende besluit beschouwen zij als een implementatie van de bij
ruime Kamermeerderheid aangenomen wetgeving. Zij wensen daarom geen veranderingen
aan te brengen in het voorhangende besluit. De strekking van het wetsvoorstel,
dat ruimte biedt aan nieuwe marktpartijen in de opgravingen, moet wat deze
leden betreft overeind blijven. Indien er naar aanleiding van de voorhangprocedure
zaken zouden kunnen wijzigen die de liberalisering van deze markt in gevaar
brengen, zullen de leden daar niet mee instemmen. Zij hebben nog enkele vragen
over het besluit.2 Excessieve kosten opgravingenDe leden van de CDA-fractie merken op dat een specifieke uitkering alleen
verleend wordt als er vanuit het oogpunt van cultuurbehoud aanleiding is tot
het verlenen van rijkssubsidie. De plichten die voortvloeien uit het wetsvoorstel
inzake het Verdrag van Valletta reiken echter veel verder. Daar ben je al
veroordeeld om kosten te maken op het moment dat je de bodem gaat verstoren,
ongeacht of het nu belangwekkend is wat in de grond zit of niet. Nu vrezen
de leden dus een gat. Er zullen «bodemverstoorders» zijn, of dat
nu overheden, bedrijven of particulieren zijn, die wettelijk verplicht zijn
om flinke kosten te maken, maar die omdat dat wat er in de grond zit door
het Rijk niet als belangwekkend genoeg wordt gezien, achter het net vissen
voor een specifieke uitkering. Hier knaagt iets, zo vinden de aan het woord
zijnde leden. Zij vragen daarom aan de minister hoe zij denkt om te gaan met
die grote groep die we wel verplichten om enorme archeologische kosten te
maken, maar bij wie uiteindelijk niet die grote archeologische vondst gedaan
wordt. De leden ontvangen graag een reactie van de minister op dit punt.Het valt de leden vervolgens op dat in de concept-AMvB volledig is opengelaten
welk deel bijgedragen moet worden door de verstoorder. Artikel 6 AMvB voorziet
er overigens in dat de minister het verstoorders’ deel anders kan vaststellen
dan de aanvrager, indien hij van oordeel is dat de aanvrager niet in redelijkheid
het desbetreffende bedrag heeft kunnen vaststellen. Zien genoemde leden het
juist dat deze bevoegdheid een globale normstelling ten aanzien van hetgeen
een verstoorder zou dienen bij te dragen veronderstelt? In dit verband doet
zich het relevante feit voor dat Rijkswaterstaat terzake van oudsher een norm
hanteert van 1% van de bruto projectkosten als zijnde de door haar
te dragen kosten voor archeologisch onderzoek dat veroorzaakt wordt door werken
die op haar initiatief plaatsvinden. Het zou genoemde leden bevreemden indien
voor particuliere verstoorders een volledig andere normstelling zou gelden
dan voor de overheid zelf. Genoemde leden bereiken signalen dat
particulieren en bedrijven in verband met uit te voeren archeologisch onderzoek
voor beduidend hogere bedragen worden aangeslagen dan volgende uit voormelde
normstelling. Zij vragen zich af hoe dat mogelijk is.Daarbij, een specifieke uitkering kan geweigerd worden indien het doen
van de betreffende opgraving kennelijk niet in overeenstemming is met het
beleid van onze minister op het terrein van het behoud van monumenten (artikel
10, eerste lid, onderdeel b). Genoemde leden vragen wat precies wordt bedoeld
met deze formulering?De minister stelt jaarlijks een uitkeringsplafond vast (artikel 4, eerste
lid). Welke criteria hanteert zij bij de vaststelling van dit plafond, zo
vragen de leden van deze fractie. Wordt het aantal aanvragen van het voorgaande
jaar meegenomen bij de vaststelling van het budget? Wat blijkt als er elk
jaar weer een enorme hoeveelheid aanvragen blijft liggen, om het jaar daarop
weer mee te kunnen doen in de «ratrace» om subsidie? Overweegt
de minister het bedrag dat beschikbaar is voor excessieve kosten te verhogen,
willen de leden weten. Aansluitend daarop hebben deze leden de volgende vraag:
in de Najaarsnota valt te lezen dat er voor het Verdrag van Valletta 8 000 000
euro minder beschikbaar is. Waar komt deze neerwaartse bijstelling vandaan?
Is het geraamde aantal aanvragen voor ondersteuning uit de excessieve kostenpot
zoveel lager dan de minister in eerste instantie heeft ingeschat? Als dat
zo is, is het niet mogelijk dit bedrag «in de pot» te laten zitten
om de excessieve kosten van andere aanvragers te ondervangen, zodat de laatste
in de rij geen nul op het rekest krijgt en noodgedwongen een heel jaar moet
wachten met bouwen tot er weer budget beschikbaar is voor onderzoeks- en opgravingskosten?
In het wetgevingsoverleg hebben deze leden reeds hun zorg uitgesproken of
er wel genoeg geld beschikbaar zou zijn om de excessieve kosten te kunnen
financieren, zelfs met 10 miljoen extra, die toegevoegd is aan het eerder
vastgestelde bedrag van 1.2 miljoen euro. De staatssecretaris heeft toen verzekerd
dat dit naar verwachting voldoende budget zou zijn voor de komende jaren.
Nu lezen deze leden in de suppletore begroting dat er 8 miljoen wordt bezuinigd
op Malta. Kan de minister uitleggen waar deze neerwaartse ombuiging vandaan
komt? De uitkeringen worden verleend via het principe «wie het eerst
komt, het eerst maalt» (artikel 11). Dit kan betekenen dat bijvoorbeeld
bouwprojecten, die al in vergevorderde staat zijn, maar onverwacht uitbreiding
behoeven, geruime tijd stil zouden kunnen komen te liggen omdat pas het jaar
erop weer subsidie aangevraagd kan worden. Dit is een onwenselijke situatie.
Het is niet de bedoeling ondernemers op kosten te jagen en het is zeker niet
de bedoeling het Nederlandse landschap in een permanente bouwput te doen veranderen.
In artikel 8 wordt vermeld dat het voor de minister mogelijk is om voorschotten
te verlenen. Welke criteria zijn hieraan verbonden? Moet er over deze voorschotten
rente worden betaald, zo vragen de leden van voornoemde fractie.De leden van de PvdA-fractie vragen of onder nadeelcompensatie ook medefinanciering
van het behoud valt. Het lijkt alsof de regeling dat niet toestaat. De leden
geven een voorbeeld: Nijmegen wil ergens bouwen. Er blijken op die plek zaken
van hoge archeologische waarde aanwezig te zijn. Bewaren in situ is de beste
oplossing. Mag de gemeente nu door het Rijk gecompenseerd worden voor het
niet kunnen bouwen daar? Of moet wat in de grond zit, boven gehaald worden,
om in aanmerking te kunnen komen voor een beroep op de excessieve kostenregeling?
De minister toetst of het verstoordersdeel van de kosten zoals vastgesteld
door de gemeente (al of niet op grond van de nog te ontwikkelen modelverordening
van de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten) juist bepaald is. Heeft namens
de minister de RACM daar al een kader voor ontwikkeld? Die suggestie wordt
namelijk gewekt in de toelichting hoofdstuk 2.3. De leden willen
weten of hier nu sprake is van twee modellen, die naast elkaar zullen bestaan.
Zij verkrijgen graag een reactie op dit punt.3 Archeologische opgravingsvergunningDe leden van de CDA-fractie merken op dat de vereisten waaraan de opgravingsvergunningverlening
moet voldoen, voldoende houvast bieden. Wat is echter de consequentie als –
ondanks het in de opgravende instantie gestelde vertrouwen – de opgraving
niet op de juiste wijze wordt uitgevoerd en het historisch erfgoed wél
schade ondervindt? Staan hier financiële sancties op? Worden eerder verleende
vergunningen ingetrokken? De ontstane schade kan niet worden hersteld, maar
erger moet worden voorkomen. De leden ontvangen graag een reactie van de minister
op dit punt. Voorts wijzen zij op de starters: zij worden minder streng beoordeeld
om hen een kans te geven toe te treden tot de archeologische opgravingenmarkt.
Hier zetten de leden vraagtekens bij: als door beunhazen wordt opgegraven,
en er wordt schade geleden, dan is dat niet meer te herstellen. Hoe wordt
gegarandeerd dat startende archeologen geen schade lijden. Kan bijvoorbeeld
worden gesteld dat zij alleen opgravingen van minder groot belang mogen doen,
zo vragen deze leden.De leden van de SP-fractie lezen dat de liberalisering van de archeologiemarkt
volgens de minister niet mag leiden tot vernietiging van wetenschappelijk
kapitaal. En, wat deze leden betreft, ook niet van toekomstig wetenschappelijk
kapitaal. De archeologie is een kennismarkt, zo merken de leden van deze fractie
op. Het ligt daarom voor de hand dat het wetenschappelijk niveau van deze
markt gewaarborgd wordt. Dat was de strekking van het voornoemde amendement
dat het lid Vergeer in april van dit jaar heeft ingediend. De minister is
dat met de leden van deze fractie eens: niet iedereen die een schep kan vasthouden
mag gaan opgraven. In artikel 17 van het voorliggende besluit worden dan ook
nadere eisen gesteld aan het verstrekken van een opgravingvergunning aan archeologische
bedrijven. Kwaliteitseisen aan de poort, met de Erfgoedinspectie als poortwachter.
Dat vinden deze leden prima, maar de vraag is of dit voldoende garantie biedt
aan de eisen die gesteld kunnen worden aan wetenschappelijke zorgvuldigheid
en wetenschappelijke relevantie. Naar de mening van de voornoemde leden niet.
Het eerder genoemde amendement is volgens de leden dan ook maar ten dele uitgevoerd.
In de eerste plaats missen de leden de toetsing of een opgraving wetenschappelijk
relevant is, en, in het vervolg daarvan, of het gebrek aan controle of besteding
van publieke middelen in het kader van de excessieve kosten inhoudelijk zinvol
zijn. Is de minister het met de leden van voornoemde fractie eens dat er nu
geen sprake is van een wetenschappelijke toets en dat er daardoor weinig tot
geen inzicht is in de nuttige besteding van overheidsgeld?In de tweede plaats wijzen de leden op de Programma’s van Eisen
(PvE’s). De opstelling hiervan wordt overgelaten aan de verstoorders.
Of dat nu projectontwikkelaars of lagere overheden zijn, er is altijd een
financieel belang in het geding. Het ligt voor de hand dat niet altijd het
wetenschappelijk belang maar vaak ook het economisch belang dan leidend is.
De Rijksdienst Archeologie Cultuurlandschap en Monumenten heeft volgens de
minster geen rol bij de beoordeling van de PvE’s, anders dan een onderzoekmogelijkheid
naar de generieke kwaliteit. De leden hebben al eerder gerefereerd aan het
onderzoek van de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek waaruit bleek
dat de helft van de PvE’s onvoldoende tot ruim onvoldoende is. Deelt
de minister de mening van de leden dat het opstellen van Programma’s
van Eisen door de verstoorder ten nadele kan zijn van het wetenschappelijk
gehalte en noodzaak van opgravingen?In de derde plaats wijzen de leden op de beperking om financiële
compensatie, de excessieve kosten, alleen in te zetten voor opgravingwerkzaamheden. Andere kosten die een relatie hebben met aspecten van archeologische
monumentenzorg komen hiervoor niet in aanmerking. Is de minister het met de
leden van deze fractie eens dat in het kader van de publieke verantwoording
van besteding van overheidsgeld er ook juist middelen beschikbaar moeten worden
gesteld voor publicatie, tentoonstellingen en wetenschappelijk verwerking?BeperkingenDe leden van de SP-fractie wijzen op de beperking inzake het verlenen
van vergunningen aan gemeenten en provincies. Alleen als er sprake is van
een gemeenschappelijke regeling kunnen die buiten hun grondgebied vergunning
krijgen voor het doen van opgravingen. Deze beperking negeert de ontwikkeling
dat er steeds meer samenwerkingsverbanden ontstaan tussen gemeenten met en
zonder eigen archeologische dienst. Volgens de leden van deze fractie is dat
een gunstige ontwikkeling: er ontstaat consistentie in regionaal archeologisch
beleid, het werkt kostenbesparend, het voorkomt dat verschillende archeologische
bedrijven op een klein gebied langs elkaar heen werken en het voorkomt een
hoop bureaucratie die eigen is aan gemeenschappelijke regelingen. Is de minster
bereid om voor gemeenten met een eigen archeologische dienst de mogelijkheid
open te laten om buiten hun gebiedsgrenzen opgravingen te doen? Uiteraard
indien er sprake is van op de archeologie afgestemde samenwerkingsverbanden,
zo stellen deze leden.De leden van de PvdA-fractie wijzen op artikel 22 en de toelichting in
paragraaf 3.4, mogelijkheden voor samenwerkende gemeenten. Het gaat de
leden daarbij om de woorden «openbaar lichaam» (O.L.) Terecht,
zo vinden deze leden, is er een nette regeling nodig voor intergemeentelijke
samenwerking maar niet in de vorm van een openbaar lichaam. De leden tekenen
hierbij aan dat er op grote schaal al zeer lange tijd intergemeentelijke samenwerking
is die zeer in een behoefte voorziet. Het grootste deel van Zuid-Holland wordt
zo op maat van gemeentelijke archeologische diensten voorzien. De leden noemen
Rotterdam als voorbeeld. In juridische/staatsrechtelijke zin lijkt het «openbaar
lichaam» deze leden een curieus vehikel te worden. Het bestuur van zo’n
lichaam, dat verantwoordelijk is voor het uitvoeren van archeologische taken,
wordt gevormd door onder andere raadsleden. Dat bestuur moet aan de colleges
van B&W verantwoording afleggen en die worden vervolgens door dezelfde
raadsleden gecontroleerd. Met een artikel 19-procedure is het de raad die
de raad controleert. In de ogen van de aan het woord zijnde leden lijkt het
O.L ontworpen voor geheel andere en andersoortige instellingen. Volgens de
leden komt daarbij dat het optuigen van een O.L. geen kleine klus is, zelfs
een behoorlijke drempel. Het animo om een O.L. te organiseren zal niet heel
groot zijn, terwijl de behoefte tot organisatie er wel is en recentelijk ook
van rijkswege tot op zekere hoogte werd gestimuleerd. De leden willen graag
weten of deze toevoeging (O.L.) bedoeld is om de «markt» te beschermen?
Is het de bedoeling dat alle gemeenten die niet zelf een archeologisch medewerker
in dienst kunnen nemen, te rade moeten gaan bij een bedrijf? Wie zorgt er
dan voor de publieksinformatie, het lokale draagvlak, de continuïteit
van kennis in de gemeentelijke organisatie, zo vragen de leden van voornoemde
fractie.De leden van de VVD-fractie wijzen op de in de Eerste Kamer gesignaleerde «markt
en overheidproblematiek» . Deze zal worden ondervangen door wijzigingen
in de Mededingingswet. Omdat deze regeling langer op zich zal laten wachten
dan aanvankelijk was voorzien, wordt voorgesteld de problematiek te ondervangen
door beperkingen op te leggen bij de aanvraag van gemeentelijke opgravingsvergunningen.
Deze leden vragen de minister uitleg te geven over deze beperkingen. Om welke
beperkingen gaat het? Is de regeling tijdelijk van aard? Lost
de voorgestelde oplossing het probleem op? Maakt deze overgangsregeling de
wetgeving en uitvoering daarvan niet nodeloos ingewikkeld? De leden ontvangen
graag een reactie van de minister daarop.VoorschriftenDe leden van de SP-fractie merken op dat naast de voorwaarden die aan
het begin van het proces gesteld worden aan vergunningverlening, er tegelijkertijd
beperkingen worden opgelegd aan het doen van onderzoek door universiteiten.
Waar de leden verwacht hadden dat de kansen die Malta biedt juist benut zouden
worden en er ten behoeve van de wetenschappelijke kwaliteit van de Nederlandse
archeologie een elkaar versterkende samenwerking tot stand zou komen tussen
de markt en universiteiten, worden die laatsten buitenspel gezet. Deelt de
minister de mening van de leden dat juist de universiteiten de motor zijn
van innovatie, nieuwe onderzoeksmethodes, interpretatie en de verbinding met
andere wetenschappelijke disciplines? Is de minister het met de leden eens
dat het nooit de bedoeling van Malta geweest kan zijn om het wetenschappelijk
onderwijs naar de marges te dringen? Is de minster het met de leden eens dat
dit wel eens een kennisvlucht naar het buitenland kan veroorzaken?De leden van de PvdA-fractie merken op dat de artikelen 24–26 houvast
bieden als het gaat om de wetenschappelijke kwaliteit. De leden vinden het
belangrijk dat de minister ook aangesproken wordt als «minister van
onderwijs» om te garanderen dat ook het synthetiserende onderzoek wordt
gestimuleerd. In de huidige markt gaan grote sommen naar het site-gerichte
onderzoek en zijn de universiteiten te weinig in staat het complete verhaal
te vertellen (door jaar op jaar te bezuinigen). Het ligt niet voor de hand
dit via de markt te regelen, omdat er simpelweg voor dit onderzoek geen betalende
klant is. De leden zouden het waarderen als de minister een fonds instelt
voor dit onderzoek dat hier expliciet voor wordt gereserveerd, een vervolg
op het NWO-programma «De oogst van Malta» zogezegd.Het is een aardige mogelijkheid, zo vinden de leden, om met de BTW die
jaarlijks in de archeologische marktomzet afgedragen wordt, dit fonds te vullen.
Dat is een niet onaanzienlijk bedrag: 19% van 50 miljoen.II ARTIKELSGEWIJSArtikel 20De leden van de PvdA-fractie hebben een vraag over de vergunningverlening.
Klopt het, zo willen zij weten, dat door artikel 20 op te nemen het Rijk,
zijnde RACM, in feite niet meer de uitvoerder is voor opgravingen? De leden
zijn benieuwd of op deze manier het «dubbele petten»-probleem
(zowel uitvoerder als controleur) is opgelost. De leden hebben over artikel
20 nog een vraag. Defensie ruimt bommen en granaten, en graaft vliegtuigwrakken
op. Ook de politie doet onderzoek in de bodem. In het eerste geval is alles
ouder dan 50 jaar en valt strikt genomen onder de Monumentenwet. Defensie
wordt echter nergens genoemd. Hoe is dat wettelijk geregeld en wat prevaleert,
zo willen deze leden weten.Artikel 23De leden van de PvdA-fractie vinden het prima om «Een vergunning
voor het doen van opgravingen buiten territoriale wateren uitsluitend te verlenen voor een bepaald gebied en voor een bepaalde tijd».
De toelichting in de nota van toelichting (...., wordt het actief
zoeken naar scheepswrakken met kostbare lading zoveel mogelijk voorkomen.)
lijkt de leden echter eerder verwarrend dan verduidelijkend.Deze frase zet een weinig ingevoerde lezer/gebruiker van het besluit makkelijk
op het verkeerde been en lokt mogelijk de verkeerde discussies uit. Het lijkt
of de doelstellingen van de archeologie buitenterritoriaal anders zijn: erop
gericht zo min mogelijk te vinden en het lijkt of het archeologen als je ze
hun gang laat gaan vooral om kostbaarheden te doen is. De leden zouden hier
liever kiezen voor een veel neutralere toelichting in de zin van: «Door
de vergunning slechts per project te verstrekken, wordt de controle op de
wetenschappelijke kwaliteit en de wijze waarop het project past in de archeologische
monumentenzorg, zoveel als mogelijk gewaarborgd». Zo’n toelichting
brengt het speciale geval veel meer in het reguliere kader van de overige
monumentenzorg. De leden vragen daarom een wijziging van artikel 23 op dit
punt.Artikel 24De leden van de PvdA-fractie lezen in artikel 24 dat gesteld wordt dat
wanneer de vergunninghouder zich netjes aan de regels houdt, hij voldoet aan
de in de beroepsgroep geldende normen. Volgens de leden zou dit moeten zijn:
dan voldoet hij aan de wet. De in de beroepsgroep geldende normen worden door
de beroepsgroep zelf vastgelegd in de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie
en zijn aan verandering onderhevig.Artikel 26De leden van de PvdA-fractie merken op dat ongewenste oriëntatie
van ondernemers die zich, zoals in het geval van het VOC-schip De Rooswijk, erop richten om waardevolle vondsten te vervreemden
voor de antiekhandel, in het systeem dat dit besluit bezegelt, vooral geregeld
wordt via de ethiek van de beroepsgroep en de gedragsregels die zijn belegd
bij de beroepsvereniging (NVvA, ethische code; European association of Archaeologists,
Code of Practice, en vgl. organisaties in het buitenland zoals Institute of
Field Archaeologists in het Verenigd Koninkrijk). Dit is één
van de aspecten die inhoud geven aan artikel 26 (derde lid).Maar het lijkt de leden verstandig om dit punt ook te koppelen aan de
vergunningverlening in artikel 17, meer specifiek bij de eisen aan de leidinggevende.
Na d, e, en f, kan hier eenvoudigweg g worden toegevoegd, met als inhoud: «de
leidinggevende is aangesloten bij een archeologische beroepsvereniging».
In de toelichting hierop (3.3., p.17) kan dan aan de op een na laatste alinea
(na het niet melden van toevalsvondsten) worden toegevoegd: «... zich
houden aan de beroepscode die voorwaarde is voor het lidmaatschap van een
archeologische beroepsvereniging». De leden van deze fractie zijn benieuwd
naar de mening van de minister hierover.Artikel 27 A par. 1.2.1aDe leden van de PvdA-fractie hebben nog een vraag over de zinsnede: «indien
een dergelijk rapport in het bestemmingsplan is voorgeschreven». De
leden vragen of voldoende geborgd is dat hierop controle wordt uitgeoefend
door de provincie. Hoe wordt gecontroleerd of de provincie bij haar goedkeuringen
voor de bestemmingsplannen de archeologie een voldoende prominente plaats
geeft?Artikel 27cVoor de leden van de PvdA-fractie is de relevantie van de wijziging van
artikel 27c in relatie tot de archeologische monumentenzorg niet duidelijk.
Graag willen de leden op dit punt een toelichting van de minister.Artikel 28De leden van de PvdA-fractie vragen waarom wel de artikelen 53, 56 , 58.1
en 59 worden genoemd, maar niet 54. Ook daar gaat het om verstrekken van gegevens,
zo merken de leden op.III REACTIE VAN DE MINISTERI Algemeen1. InleidingDe leden van de PvdA-fractie willen graag weten hoe de stand van zaken
is rond de motie Roefs (29 259, nr. 26). Op het ministerie ligt een bijgewerkt
subsidieverzoek van de SNA. De leden van de PvdA-fractie hechten eraan op
te merken dat het project Odyssee archeologische kennisvermeerdering als belangrijke
insteek heeft. Deze leden willen graag weten of ook ik het subsidieverzoek
met deze invalshoek bekijk.Uitwerking van archeologisch onderzoek vind ik van belang, maar dient
mijns inziens wel in een maatschappelijke context te gebeuren. De context
hiervoor is de aanstaande inwerkingtreding van de Wamz (Wet op de archeologische
monumentenzorg), maar uiteraard zal ik het project Odyssee ook op de merites
van kennisvermeerdering laten beoordelen.Deze leden willen voorts weten of het nog steeds de bedoeling is of dat
de evaluatie van dit ontwerpbesluit plaats vindt binnen twee jaar, net voor
de proefperiode afgelopen is. Voor een beter zicht op de werking van dit besluit
kan ik mij voorstellen dat een evaluatie een iets langere periode beslaat.
Ik stel dan ook voor de evaluatie van dit besluit na drie jaar te starten
zodat de eerste periode van twee jaar met nieuwe vergunninghouders kan worden
geëvalueerd alsmede een eerste indicatie valt te geven van het proces
van gemeentelijke vergunninghouders die een «nieuwe» vergunning
aanvragen.De SP mist een aantal elementen in de concept-amvb, zoals het ontbreken
van een wetenschappelijke toets. Daardoor zou er weinig tot geen inzicht zijn
in de nuttige besteding van overheidsgeld.Over die ontbrekende elementen merk ik graag het volgende op.Het wetsvoorstel regelt – globaal genomen – drie aspecten
van de archeologische monumentenzorg: de financiering, de bestuurlijke besluitvorming
en de archeologische uitvoering (het opgraven). De onderhavige AMvB betreft
(slechts) één aspect van de financiering (tegemoetkoming excessieve
kosten) en (slechts) één aspect van de uitvoering (de opgravingsvergunning).Niet alleen de onderhavige AMvB, maar met name de Wamz zelf moeten ertoe
leiden dat de kennis over het verleden wordt vergroot. Die kennisvergroting
moet bij voorkeur wetenschappelijk relevant zijn. Dat ben ik met de leden
van de SP-fractie eens. Ik ben ervan overtuigd dat het totale stelsel –
dus zowel de regeling van de financiering, als van de bestuurlijke besluitvorming
en de uitvoering – daartoe kan leiden.Dit wetsvoorstel verplicht overheden niet tot het beschermen van het archeologisch
erfgoed onder alle omstandigheden. B en W (of een ander bestuursorgaan) mogen
het besluit nemen dat zij bepaalde archeologische waarden niet van belang
vinden en dat zij om die reden geen publiek geld zullen aanwenden voor behoudsmaatregelen.
Deze keuzevrijheid is nodig om overheden in de gelegenheid te stellen bestuurlijk
en financieel in te zetten op cultuurhistorische zaken die zij van wezenlijk
belang achten. Als B en W besluiten tot behoud in situ dan wel behoud ex situ
zullen zij daarvoor cultuurhistorisch en wetenschappelijk gefundeerde redenen
moeten hebben. Alleen in die situatie kunnen zij initiatiefnemers immers laten
betalen voor behoudsmaatregelen. Nog voordat er sprake is van het uitvoeren
van een opgraving, heeft er dus al (uitvoerig) onderzoek plaatsgevonden. De
bodemverstoorder die de verplichting tot het financieren van archeologische
behoudsmaatregelen krijgt opgelegd, heeft er ook recht op om te weten welke
(wetenschappelijke) overwegingen er aan de opgelegde verplichting ten grondslag
liggen. Met andere woorden: wetenschappelijke vragen worden al gesteld, voordat
de uitvoering ter hand wordt genomen.De door de bodemverstoorder ingeschakelde opgravingsorganisatie dient
te beschikken over een opgravingsvergunning. De opgravingsvergunning staat
er borg voor dat de uitvoerder deskundig («bekwaam») is en dat
hij op basis van die deskundigheid begrijpt waar het de bestuurlijke overheid
om te doen is.De uitvoerder is verplicht tot het uitbrengen van een archeologisch rapport.
B en W kunnen met dit rapport de kennis omtrent de geschiedenis van het gemeentelijke
gebied vergroten. Zij kunnen besluiten tot wetenschappelijk vervolgonderzoek,
tot het organiseren van een tentoonstelling dan wel tot het uitbrengen van
publicaties voor «het grote publiek». Dat uiteindelijke resultaat
is waar het gehele wettelijke stelsel op is gericht.Terugkomend op de vraag van de SP: ja, er is op diverse plaatsen in deze
totale keten een wetenschappelijke toets ingebouwd. Alle overheden zijn verantwoordelijk
voor het nuttig besteden van publieke middelen en – a fortiori –
voor het verantwoord aanwenden van particuliere middelen. Juist die noodzakelijke
discipline bevordert de noodzaak van goed onderbouwde besluitvorming op het
terrein van de archeologische monumentenzorg.De leden van de SP-fractie verzoeken de regering het amendement van het
lid Vergeer (29 259 nr. 30) als nog uit te voeren en er voor te zorgen;1. dat wetenschappelijke zorgvuldigheid en wetenschappelijke relevantie
leidende criteria zijn bij onderzoek in verband met en uitvoering van opgravingen;2. te onderzoeken of de RACM de taak van wetenschappelijk toezichthouder
op zich kan nemen, ook m.b.t. de toetsing van de PvE’s;3. ten behoeve van onderzoek aan universiteiten een vergunning te verlenen;4. wanneer er sprake is van een archeologisch samenwerkingsverband aan
gemeenten vergunning te verlenen voor het doen van opgravingen buiten hun
gebiedsgrenzen, en5. het Besluit archeologische monumentenzorg conform het bovenstaande
aan te passen.Deze concrete vragen van de SP zal ik puntsgewijs beantwoorden; op een
aantal onderwerpen zal ik hierna nog uitvoeriger ingaan.Ad 1. Ik ben het daarmee eens. In dit verband verwijs ik naar artikel
26, onder b, van het ontwerpbesluit.Ad 2. Naast de EGI en de Nma zie ik geen rol voor een derde toezichthouder
op het betrekkelijk bescheiden terrein van de archeologische monumentenzorg.Ad 3. Aan universiteiten kunnen opgravingsvergunningen worden verleend
ten behoeve van hun onderwijstaak. Ingevolge de systematiek van de WHW dient
hieronder te worden begrepen: onderwijs- en onderzoekstaak. Ter voorkoming
van misverstanden zal ik de tekst van de AMvB op dit onderdeel aanvullen en
verhelderen.Ad 4. Aan deze wens kan worden voldaan door het tot stand brengen van
een vorm van samenwerking op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen.
Kortheidshalve verwijs ik hier naar mijn opmerkingen dienaangaande onder Beperkingen. Bestaande vergunningen voor samenwerkende
gemeenten blijven ingevolge overgangsrecht nog twee jaar gehandhaafd. In het
kader van de totstandkoming van adequate regels voor de markt-en-overheidsproblematiek,
zal de beperking in kwestie worden heroverwogen.Ad 5. Het concept besluit zal in verband met de kwestie genoemd ad. 3
en ad. 4 worden aangepast.2. Excessieve opgravingskostenDe leden van de CDA-fractie stellen een aantal kritische vragen over de
verlening van specifieke uitkeringen. Zij vragen zich af hoe de minister denkt
om te gaan met die groep die wordt verplicht om hoge archeologische kosten
te maken, maar bij wie uiteindelijk niet die grote archeologische vondst wordt
gedaan.Het voorgestelde stelsel van nadeelcompensatie heeft tot gevolg dat een
verstoorder onevenredig hoge kosten vergoed krijgt van het bestuursorgaan
dat de verplichting tot opgraven heeft opgelegd. Indien deze vergoeding onredelijk
hoog is voor een provincie of een gemeente kunnen zij op basis van het onderhavige
ontwerpbesluit in aanmerking komen voor een specifieke uitkering vanwege het
rijk.De archeologisch inhoudelijk onderbouwde beslissing van gemeente of provincie
om tot een opgraving te verplichten is voor mij reden om aan te nemen dat
er vanuit het oogpunt van cultuurbehoud voldoende reden is om de kosten te
vergoeden. Bij de toepassing van de weigeringsgronden betracht ik dus de nodige
terughoudendheid. Uitgaande van het op de juiste wijze doorlopen van het archeologisch
vooronderzoek is het overigens zeer onwaarschijnlijk dat de door het CDA gegeven
casus zich voordoet.Het valt de leden van de CDA-fractie op dat in de concept AMvB volledig
is opengelaten welk deel bijgedragen moet worden door de verstoorder. Artikel
6 voorziet er wel in dat de minister het verstoordersdeel anders kan vaststellen
dan de aanvrager, indien hij van oordeel is dat de aanvrager niet in redelijkheid
het desbetreffende bedrag heeft kunnen vaststellen. Impliceert deze bevoegdheid
een globale normstelling ten aanzien van hetgeen een verstoorder zou dienen
bij te dragen veronderstelt, informeren deze leden?Deze leden vernemen signalen dat particulieren en bedrijven in verband
met uit te voeren archeologisch onderzoek voor beduidend hogere bedragen worden
aangeslagen dan een normstelling van Rijkswaterstaat zijnde 1% van
de bruto projectkosten. Het zou genoemde leden bevreemden indien voor particuliere
verstoorders ter zake een volledig andere normstelling zou gelden dan voor
de overheid zelf.Als uitgangspunt dient het door provincie of gemeente vastgestelde verstoordersdeel.
Indien ik van mening ben dat dit bedrag te laag is vastgesteld dan kan ik
beslissen om dit bedrag naar boven bij te stellen. Deze bevoegdheid is noodzakelijk
om het afwentelen van kosten op de rijksoverheid te voorkomen.
Het verstoordersdeel kan van geval tot geval verschillen. Zoals gebruikelijk
bij de berekening van nadeelcompensatie is het bepalen van de hoogte een kwestie
van casuïstiek. Daarbij zijn een aantal vaste criteria te hanteren zoals
de voorzienbaarheid, voorspel-baarheid en vermijdbaarheid van de kosten en
de draagkracht van de verstoorder alsmede het economisch voordeel dat met
de bodemverstorende activiteit wordt gehaald. Hiervoor is geen globale normstelling
ontwikkeld. Wel kan ik gebruik maken van de expertise van de schadebeoordelingscommissie.Het stellen van een vast percentage lijkt de burger te beschermen, maar
kan zich ook tegen hem keren zoals in de Nota naar aanleiding van het nader
verslag (TK 2005–2006, 29 259, nr. 19) aan uw kamer toegelicht.Bij de projecten van Rijkswaterstaat wordt inderdaad vaak het percentage
van 1 procent voor archeologiekosten gehanteerd. Dit beleid zal worden verlaten.
Ook voor Rijkswaterstaat zal het beginsel dat de veroorzaker betaalt, onverkort
gelden.De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat een specifieke uitkering kan
worden geweigerd indien het doen van de betreffende opgraving kennelijk niet
in overeenstemming is met het beleid van onze minister op het terrein van
het behoud van monumenten (artikel 10, eerste lid, onderdeel b). Genoemde
leden vragen wat precies wordt bedoeld met deze formulering.Deze weigeringsgrond zal ik eveneens met terughoudendheid toepassen. Het
gaat hier om een vangnetbepaling. Bijvoorbeeld voor het geval dat er goede
alternatieven zijn voor het doen van opgravingen en een gemeente of provincie
tegen beter weten in hier geen gebruik van maakt.De leden van de CDA-fractie stellen een aantal vragen over het jaarlijks
vast te stellen uitkeringsplafond (artikel 4, eerste lid).Het jaarlijkse uitkeringsplafond wordt bepaald door de voor dat jaar beschikbare
middelen. Vanaf 1999 heeft mijn ministerie voor een tegemoetkoming in
excessieve opgravingskosten een budget op de begroting van euro 1.25 miljoen.
Voor de jaren 2006 en 2007 is dit budget incidenteel verhoogd met 3 respectievelijk
7 miljoen euro. Sinds het beschikbaar komen van deze middelen in 1999, heb
ik alle aanvragen van provincies en gemeenten die voldeden aan de (lichte)
criteria die hiervoor zijn opgesteld, binnen dit budget kunnen honoreren.
Elk jaar betrof het niet meer dan een handvol verzoeken van provincies en/of
gemeenten. Ik overweeg niet om het budget voor excessieve opgravingskosten
te verhogen.Het is overigens een misverstand dat er voor het Verdrag van Valletta
8 miljoen euro minder beschikbaar is. Het door het CDA genoemde bedrag van
8 miljoen euro betreft niet het rijksbudget beschikbaar voor een tegemoetkoming
in excessieve opgravingskosten maar betreft een eenmalige uitkering aan het
Provincie- en Gemeentefonds ter dekking van de incidentele uitvoeringskosten
bij provincies en gemeenten (bestuurslasten) zoals overeengekomen met IPO
en VNG. De beschikbare middelen op mijn begroting voor excessieve opgravingskosten
zijn onveranderd: 1.25 miljoen structureel en incidenteel een extra impuls
vanuit de FES-middelen ter grootte van 10 miljoen euro.De CDA-fractie vraagt welke criteria en voorwaarden gelden voor bevoorschotting.
Voorschotten kan ik naar bevind van zaken verlenen. Voorschotten zullen vooral
verleend worden als het archeologisch onderzoek waarvoor de specifieke uitkering
wordt verleend, nog niet is uitgevoerd. In dat geval kunnen voorschotten tijdelijke
liquiditeitsproblemen bij de verstoorder ondervangen. Over voorschotten is
geen rente verschuldigd.De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of onder nadeelcompensatie
ook medefinanciering van het behoud in situ valt.Wat nadeelcompensatie behelst staat in artikel 42 van de Wamz. Het weigeren
van een vergunning of een vrijstelling kan leiden tot schadevergoeding.
Wanneer de kosten van nadeelcompensatie ook voor het desbetreffende bestuursorgaan
onevenredig hoog zijn, kan een specifieke uitkering worden verleend.De minister toetst of het verstoordersdeel van de kosten zoals vastgesteld
door de gemeente (al of niet op grond van de nog te ontwikkelen modelverordening
van de VNG) juist bepaald is. De leden van de PvdA-fractie vragen of de minister
(RACM) daar al een kader voor ontwikkeld heeft.De toetsing door de minister van het verstoorderdeel is een marginale
toetsing. In verband met het uitgangspunt dat de verstoorder betaalt strekt
die toetsing ertoe afwenteling van het verstoordersdeel te voorkomen.Een kader voor deze marginale toetsing zal zich in de loop van de tijd
moeten ontwikkelen aan de hand van de ingediende aanvragen.3. Archeologische opgravingsvergunningDe leden van de CDA-fractie willen graag weten welke sancties mogelijk
zijn indien een opgraving niet op een juiste wijze wordt uitgevoerd en er
schade aan het bodemarchief ontstaat.De Erfgoedinspectie ziet toe op de naleving van wettelijke eisen en voorschriften
middels het uitvoeren van inspecties. Als de Erfgoedinspectie vaststelt dat
een vergunninghouder niet voldoet aan de eisen kan de Erfgoedinspectie de
minister adviseren de vergunning in te trekken. De ontstane schade kan door
intrekking niet worden voorkomen, vervolgschade als gevolg van ondeskundig
archeologisch handelen wel.De leden van de CDA-fractie zetten vraagtekens bij het uitgangspunt dat
startende uitvoerders minder streng beoordeeld worden om hen een kans te geven
toe te treden tot de archeologische opgravingsmarkt. Deze leden stellen als
alternatief voor dat starters alleen opgravingen van minder groot belang mogen
doen.Het besluit mag niet zodanig ingericht zijn dat het startende uitvoerders
uitsluit. De starterstatus valt mijns niet samen met de kwalificatie beunhaas.
Iedere aanvrager van een opgravingsvergunning moet aantonen dat zijn organisatie
zodanig is ingericht dat een goed kwaliteitsniveau voor het doen van opgravingen
is gewaarborgd. Een beperking naar opgravingsbelang is niet mogelijk. Het
belang van een opgraving valt, met name bij vooronderzoek, niet te voorspellen.De leden van de SP-fractie stellen diverse vragen naar aanleiding van
de liberalisering van de archeologiemarkt, de borging van wetenschappelijke
zorgvuldigheid en wetenschappelijke relevantie en de kwaliteit en toetsing
van Programma’s van Eisen.De leden van de SP-fractie vragen of ik hun mening deel dat het opstellen
van Programma’s van Eisen door de verstoorder ten nadele kan zijn van
het wetenschappelijke gehalte en noodzaak van opgravingen. De leden van de
SP-fractie wijzen in dat verband op het risico dat de kwaliteit van archeologisch
onderzoek te zeer onder druk komt te staan omdat economische belangen veelal
leidend zullen zijn.Ik zie dat wezenlijk anders. Overheden mogen bestuurlijke keuzes maken,
ook als het gaat om het behoud van het archeologisch erfgoed. Juist deze keuzevrijheid
staat er borg voor dat gemeenten geen belang hebben bij te goedkoop (slecht)
archeologisch onderzoek. De Wamz zorgt bovendien voor meer financiële
armslag: de initiatiefnemer kan financieel worden aangesproken. Dat PvE’s
op dit moment matig van kwaliteit zijn is wellicht juist het gevolg van het
ontbreken van een stelsel als dat van de Wamz. De toekomst zal dat leren,
want ik blijf de kwaliteit van PvE’s de komende jaren nauwlettend volgen.De leden van de SP-fractie zijn van mening dat in het kader van de publieke
verantwoording van besteding van overheidsgeld er ook middelen beschikbaar
moeten worden gesteld voor publicatie, tentoonstellingen, wetenschappelijk
verwerking. Ik neem aan dat de leden van de SP-fractie met deze vraag doelen
op de regeling voor excessieve kosten. De uitkeringen die als gevolg van de
AMvB verstrekt kunnen worden hebben inderdaad uitsluitend betrekking op (excessieve)
kosten als gevolg van het doen van opgravingen in de zin van de wet. Dat heeft
te maken met de wettelijke basis waarop de AMvB is gebaseerd. Artikel 34a
van het wetsvoorstel betreft uitsluitend onevenredige kosten als gevolg van «het
doen van opgravingen». In het wetsvoorstel wordt er namelijk van uit
gegaan dat het vooral de opgravingen zelf zijn die de hoogste kosten genereren.
Bovendien is het een juridisch helder afgebakend begrip. Dat voorkomt juridische
procedures.Daarnaast heeft de minister van OCW uiteraard een bredere verantwoordelijkheid
voor het cultuur- en wetenschapsbeleid. Vanuit die verantwoordelijkheid kunnen
bijvoorbeeld subsidies worden verstrekt voor specifieke activiteiten.De SP concludeert dat er in de concept-AMvB geen sprake is van het borgen
van wetenschappelijke waarden en dat de archeologische markt een wetenschappelijk
toezichthouder nodig heeft.Om kwalitatief goed onderzoek te bevorderen heb ik met het wetsvoorstel
gekozen voor een genuanceerde combinatie van (strikte) overheidsregulering
(het opgravingsverbod), zelfregulering (Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie),
bestuurlijke waarborgen (archeologie als onderdeel van bestuurlijke en ruimtelijke
besluitvorming), sturing in de uitvoeringssfeer (vergunningenstelsel) en toezicht
(de Erfgoedinspectie).Een centraal georganiseerde «autoriteit», of dat nu de RACM
is of een andere instantie, past niet in dat genuanceerde stelsel. Wat de
regering in de Wamz en in deze AMvB heeft gedaan is voorwaarden creëren.
Bijvoorbeeld door voor te schrijven, dat uitvoerders over een universitair
diploma op het terrein van de archeologie moeten beschikken en zich moeten
laten leiden door actuele wetenschappelijke inzichten zoals geformuleerd in
de Nationale Onderzoeksagenda Archeologie (NOaA). Onder meer op deze wijze
heb ik inhoud gegeven aan het amendement van mevrouw Vergeer van de SP (artikel
48, lid 2 van het wetsvoorstel).Uiteraard heb ik oog voor de (wetenschappelijke) kwaliteit van archeologisch
onderzoek. Op verzoek van de heer Van Raak van de SP-fractie heb ik in 2005
onderzoek laten uitvoeren naar de kwaliteit van PvE’s bij het archeologische
bedrijfsleven. In reactie hierop heb ik besloten ook onderzoek te laten uitvoeren
naar de kwaliteit van PvE’s bij andere vergunninghouders zoals gemeenten
en universiteiten. Dit onderzoek wordt momenteel uitgevoerd door de RACM en
de Erfgoedinspectie samen en behelst behalve een onderzoek naar de kwaliteit
van PvE’s ook een onderzoek naar de opgestelde basisrapportages, dus
een onderzoek naar de gehele kwaliteitsketen.Daarnaast zal ik de Erfgoedinspectie opdracht geven om bij toekomstige
vergunninghouders versterkt in te zetten op de inspectie van PvE’s.
Voor dit doel zal ik de capaciteit bij de Erfgoedinspectie versterken.BeperkingenDe leden van de SP-fractie vragen of ik bereid ben om voor gemeenten met
een eigen archeologische dienst de mogelijkheid open te laten om buiten hun
gebiedsgrenzen opgravingen te doen, voor zover er sprake is van op de archeologie
afgestemde samenwerkingsverbanden. Ook de leden van de PvdA-fractie willen
weten of de intergemeentelijke samenwerking niet onmogelijk wordt gemaakt
door te eisen dat alleen de oprichting van een openbaar lichaam deze samenwerking
mogelijk maakt. De leden willen graag weten of de toevoeging openbaar lichaam
bedoeld is om de «markt» te beschermen. De leden
van de VVD-fractie vragen eveneens om een nadere uitleg over de beperkingen
die in het besluit zijn opgenomen ter ondervanging van de markt-en-overheid-problematiek.Ik ben een voorstander van bestuurlijke samenwerking op het terrein van
de archeologische monumentenzorg. Bestuurlijke samenwerking leg ik dan ook
niets in de weg. Intergemeentelijke samenwerking in het kader van beleidsontwikkeling,
het ontwikkelen van kennis en kaartmateriaal is uiteraard zonder meer gewenst.
De in de AMvB gestelde beperking naar gemeentelijk grondgebied heeft uitsluitend
betrekking op archeologische dienstverlening op het terrein van «het
doen van opgravingen» in de zin van de wet.Het is daarbij expliciet mijn bedoeling om slechts tijdelijk «pas
op de plaats» te maken in afwachting van toegesneden voorschriften met
betrekking tot de relatie «markt-en-overheid». De (nieuwe) Kamer
kan de (nieuwe) regering te zijner tijd vanzelfsprekend wijzen op deze intentie.Veel gemeentelijke vergunningen zijn op dit moment overigens al beperkt
tot het eigen grondgebied. Gemeenten die op dit moment al beschikken over
een vergunning die het grondgebied overschrijdt, mogen die als gevolg van
het overgangsrecht nog twee jaar na in werking treding van het wetsvoorstel
behouden. De voorgestelde beperking is dus niet alleen tijdelijk, maar regardeert
bovendien uitsluitend nieuwe aanvragers. Ik ga er van uit dat het besluit
archeologische monumentenzorg binnen een tijdsbestek van circa twee jaar op
het aspect «markt en overheid» zal worden heroverwogen. Al met
al zullen gemeenten dus weinig hinder hebben van de gestelde beperking. Een
eventuele omgekeerde weg, dat wil zeggen, nú een ongeclausuleerde vergunning,
die over één of twee jaar – als gevolg van de markt-en-overheid
wetgeving – alsnog wordt beperkt acht ik ongewenst. Gemeenten hebben
hun archeologische diensten in die situatie mogelijkerwijs al «opgeschaald»
en moeten die vervolgens weer inkrimpen. Dat lijkt me uit een oogpunt van
gemeentelijke bedrijfsvoering en gemeentelijk personeelsbeleid niet wenselijk.Samenwerking tussen gemeenten mag echter niet worden uitgesloten. Bij
nader inzien vind ik de toelichting op artikel 21 te beperkend. Ook indien
gemeenten andere samenwerkingsvormen op grond van de Wet gemeenschappelijke
regelingen aangaan dan die van het openbaar lichaam, zou de beperking niet
moeten gelden. Ik zal derhalve de toelichting op dit artikel aanpassen.VoorschriftenDe leden van de SP-fractie zijn er kennelijk voor beducht dat de Wamz
het wetenschappelijk onderwijs zal marginaliseren en dat er een kennisvlucht
naar het buitenland zal plaatsvinden. De leden van de PvdA-fractie stellen
voor een fonds te vullen ter bevordering van synthetiserend wetenschappelijk
onderzoek.De vragenstellers gaan kennelijk uit van een aanzienlijke financiële
problematiek bij de universiteiten. Vanzelfsprekend is het nooit de bedoeling
van de Wamz geweest om het wetenschappelijk onderwijs naar de marges te dringen.
Ik ben van plan op korte termijn een uitnodiging te doen uitgaan naar de vijf
universiteiten die een archeologische vakgroep kennen om over de financiële
problematiek te spreken. In dat gesprek kan de kwestie van een kennisvlucht
naar het buitenland eveneens aan de orde komen.II ArtikelsgewijsArtikel 20De leden van de PvdA-fractie hebben twee vragen ter zake van artikel 20.De formulering van artikel 20 is conform de huidige beperkte opgravingspraktijk
van de RACM. Hierdoor wordt het «dubbele petten»-probleem ook
in formele zin opgelost. Het controleren van vergunninghouders is overigens
niet een taak van de RACM, maar van de Erfgoedinspectie. Het verlenen van
vergunningen is echter wel een taak van de RACM, tenzij het de verlening van
de vergunning aan de RACM zelf betreft. In dat geval zullen andere OCW-ambtenaren
dan die van de RACM de aanvraag afhandelen. De leden van de PvdA-fractie gaan
er vanuit dat het ruimen van bommen en granaten en het bergen van vliegtuigwrakken
als handelingen onder de Monumentenwet 1988 vallen. Volgens artikel 1, onderdeel
h, van deze wet en artikel 45 van de Wamz is het verrichten van opgravingen
verboden als deze tot doel hebben het opsporen of onderzoeken van monumenten.
Bij de door de PvdA-fractie aangehaalde voorbeelden is dat niet altijd het
oogmerk. Voor het ruimen van bommen en granaten gelden specifieke wettelijke
voorschriften die de omgeving moet beschermen voor explosiegevaar. Indien
een vliegtuigwrak als een monument is aan te merken, is de Monumentenwet 1988
echter onverkort van toepassing.Artikel 23De leden van de PvdA-fractie verzoeken onder een uitvoerige motivering
de toelichting bij artikel 23 aan te passen.Ik vind het betoog van deze leden overtuigend. Ik zal de toelichting conform
de wens van deze fractie aanpassen.Artikel 24De regels waar de PvdA-fractie aan refereert, zijn de voorschriften die
in artikel 46 van de Wamz staan. De vergunninghouder moet bijvoorbeeld binnen
2 jaar na voltooiing van de opgraving een rapport overleggen aan de minister,
de eigenaar en B en W van de gemeente waarin de opgraving is gevonden (artikel
46, vierde lid van de Wamz). In de AMvB wordt als nadere uitwerking van dit
wettelijke voorschrift geëist dat de vergunninghouder bij de naleving
van deze voorschriften zich aan de in de beroepsgroep geldende normen houdt.
Zo wordt de wijze waarop een rapport moet worden opgesteld uitgebreid beschreven
in de KNA.Artikel 26Het opnemen van de eis dat een vergunningaanvrager moet aantonen dat de
leidinggevende is aangesloten bij een archeologische beroepsvereniging lijkt
een extra waarborg te bieden, maar voegt in wezen weinig toe en is verwarrend.
Op grond van artikel 26 is de vergunninghouder immers al verplicht te allen
tijde ervoor zorg te dragen dat zijn leidinggevenden aangesloten zijn bij
een dergelijke beroepsvereniging. Daarom heb ik ervoor gekozen deze eis op
te nemen bij de verplichtingen verbonden aan de vergunning.Artikel 27 A par.1.2.1aOp grond van artikel 38a van de Wamz moet de gemeenteraad rekening houden
met de in de grond aanwezige dan wel te verwachten monumenten bij de vaststelling
van een bestemmingsplan. Het is de verantwoordelijkheid van de provincie om
na te gaan of de gemeente het archeologische belang heeft afgewogen, voordat
zij haar goedkeuring geeft aan het bestemmingsplan. In de Wet op de Ruimtelijke
Ordening is de goedkeuringsprocedure met voldoende waarborgen omkleed. Bovendien
hebben belanghebbenden in de voorbereidingsprocedure van het bestemmingsplan
diverse inspraakmogelijkheden en uiteindelijk kunnen deze belanghebbenden
tegen het besluit tot goedkeuring van het bestemmingsplan in
beroep gaan bij de Raad van State. De nieuwe Wet ruimtelijke ordening kent
andere, maar gelijkwaardige waarborgen.Artikel 27cDe wijziging, bedoeld in artikel 27, onderdeel c, van de Wamz heeft inderdaad
geen betrekking op de archeologische monumentenzorg, maar betreft een technische
wijziging van het Besluit indieningsvereisten aanvraag bouwvergunning die
nog moest worden doorgevoerd. In het opschrift van het ontwerpbesluit wordt
daarvan melding gemaakt.Artikel 28De artikelen 53, 56, 58, eerste lid, en 59 van de Wamz zijn van overeenkomstige
toepassing verklaard op bodemverstoringen ter uitvoering van het Mijnbouwbesluit.
Artikel 54 van de Wamz betreft een waarneming die geen verband houdt met een
bodemverstoring. Het is om die reden niet nodig deze van overeenkomstige toepassing
te verklaren.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), Hamer (PvdA), Blok (VVD),
Slob (CU), Tichelaar (PvdA), Joldersma (CDA), De Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Aptroot (VVD), fng. voorzitter, Smeets (PvdA), fng. ondervoorzitter,
Leerdam (PvdA), Van Miltenburg (VVD), Van Dam (PvdA), Griffith (VVD), Donner
(CDA), Abel (SP), Van Leeuwen (SP), Schinkelshoek (CDA), Bosma (PVV), Van
Dijk (SP), De Rooij (SP), Dibi (GL), Vacature (D66) en Vacature (PvdD).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Ferrier (CDA), Wolbert (PvdA),
Ten Broeke (VVD), Ortega-Martijn (CU), Kalma (PvdA), Atsma (CDA), Sterk (CDA),
Van Bochove (CDA), Boekestijn (VVD), Eijsink (PvdA), Besselink (PvdA), Teeven
(VVD), Roefs (PvdA), Zijlstra (VVD), Hessels (CDA), Van Bommel (SP), Langkamp
(SP), Biskop (CDA), Fritsma (PVV), Leijten (SP), Gerkens (SP) en Azough (GL). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29259-33.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl