Wijziging van de Gaswet en de Elektriciteitswet 1998, tot versterking van de werking van de gasmarkt, verbetering van de voorzieningszekerheid en houdende regels met betrekking tot de voorrang voor duurzame elektriciteit, alsmede enkele andere wijzigingen van deze wetten; Brief regering; Beantwoording vragen 1e termijn plenair debat 31 904 d.d. 21 januari 2010 en reactie op amendementen
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST140534
 2009-2010
 
 31 904
 Wijziging van de Gaswet en de Elektriciteitswet 1998, tot versterking
van de werking van de gasmarkt, verbetering van de voorzieningszekerheid en
houdende regels met betrekking tot de voorrang voor duurzame elektriciteit,
alsmede enkele andere wijzigingen van deze wetten
 
 
 
 
 Nr. 
 42
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 27 januari 2010
 
 Hierbij treft u mijn reactie aan op de vragen van uw Kamer waarop ik schriftelijke
beantwoording heb toegezegd tijdens het debat over het wetsvoorstel 31 904
van 21 januari jl.
 
 De minister van Economische Zaken,
 M. J. A. van der Hoeven
 
 
 BIJLAGE
 Voorrang voor duurzaam
 Dit wetsvoorstel biedt een kader waarbinnen netbeheerders tijdig, efficiënt
en snel kunnen investeren. Er bestaat echter ook noodzaak voor een aantal
tijdelijke maatregelen als er onverhoopt toch congestie optreedt. Om duurzame
elektriciteit in dat geval voorrang te geven hebben we een systeem nodig dat
tijdelijk voor verkeersagent speelt. Met dit wetsvoorstel leg ik de spelregels
voor congestiemanagement vast. Voorrang voor duurzaam is daarmee het sluitstuk
van integraal beleid dat is gericht op het waarborgen van voldoende capaciteit
voor het transport van zowel duurzame als niet-duurzame elektriciteit. Hier
ga ik in op verschillende feitelijke vragen van uw Kamer en enkele amendementen
die ik in 1e termijn nog niet behandeld heb. Mijn lijn van beantwoording gaat
langs 3 uitgangspunten. Het congestiemanagement is zo vormgegeven dat ten
eerste dit tegen de laagste kosten plaatsvindt; dat betekent de kosten zoveel
mogelijk neerleggen bij partijen die deze kunnen beïnvloeden, producenten
in plaats van afnemers. Dit betekent ook dat andere wensen ten aanzien van
CO2-uitstoot op een aparte manier geregeld moeten worden; dit integreren
bij voorrang voor duurzaam zorgt voor forse kostenstijging. Ten tweede zoveel
mogelijk voorkomen van gaming. Ten derde dat politieke
wensen van uw Kamer en mij worden meegenomen, oftewel groene producenten betalen
niet substantieel mee en stapeling van kosten bij consumenten wordt voorkomen.
In het onderstaande zal ik nader ingaan op uw specifieke vragen.
 
 Mevrouw Spies vroeg om duidelijkheid over de juridische grondslag om de
kosten toe te rekenen aan productenten en daarbij een onderscheid te maken
tussen producenten van niet-duurzame en van duurzame elektriciteit.
 In het voorstel is de keuze gemaakt om de kosten voor het congestiemanagement
voor een groot deel te laten neerslaan bij producenten die onder congestiemanagement
vallen. Eigenlijk betreft het hier twee keuzes.
 De eerste is om producenten te laten betalen voor congestie. Dit wijkt
af van het huidige systeem, waar de kosten door middel van het socialiseren
bij de afnemers terecht komen. De tweede keuze is om producenten die onder
congestiemanagement vallen te laten betalen voor de kosten van het systeem.
Dit impliceert dat de kosten worden betaald door producenten in het congestiegebied
waarop congestiemanagement wordt toegepast. In de praktijk zijn dit voornamelijk
de grijze producenten.
 
 De situatie dat elektriciteitsproducenten in het congestiegebied meebetalen
aan de kosten van congestiemanagement stuit niet op juridische bezwaren. Het
is geen noviteit om kosten van de netbeheerder bij de producent in rekening
te brengen: in artikel 29, eerste en tweede lid, van de Elektriciteitswet
1998 is al de mogelijkheid voor een (generiek) producententarief opgenomen.
 Voor beide keuzes ligt een belangrijke legitimering in de Europese richtlijnen.
Een beginsel uit de derde elektriciteitsrichtlijn is dat de netbeheerder kosten
in rekening mag brengen voor gereguleerde taken bij die partijen die onder
deze regulering vallen. Hier sluit ik bij aan voor congestiemanagement. Het
is een vorm van regulering van de toegang tot het net en dus is de keuze om
kostentoedeling te beperken tot producenten in het congestiegebied mogelijk.
Randvoorwaarde is dat de netbeheerder niet mag discrimineren bij het in rekening
brengen van de kosten (artikel 32 van de derde elektriciteitsrichtlijn).
 
 In dit verband vroeg de heer Zijlstra hoe het dan zit als producenten
van duurzame elektriciteit wel onder congestiemanagement vallen. Voorrang
voor het transport van duurzame elektriciteit ten opzichte van niet-duurzame
elektriciteit is geregeld in de uitzonderingsmogelijkheid van artikel
16, tweede lid, onder b, van de richtlijn duurzaam (2009/28/EG). Als congestiemanagement
ook op duurzame elektriciteit moet worden toegepast (er is geen grijze productie,
of de capaciteit van het af te regelen grijs is ontoereikend) dan betalen
groene producenten ook mee. Zij vallen dan immers onder de regulering congestiemanagement.
Het uitsluiten van duurzame producenten die deelnemen aan congestiemanagement
zou een ongeoorloofde discriminatie zijn. Het primaire onderscheid bij de
kostenallocatie is dus niet het onderscheid tussen duurzame en niet-duurzame
elektriciteit sec, maar het onderscheid of er
congestiemanagement op de producent van toepassing is. De gewenste –
en door de Richtlijn duurzame energie voorgeschreven – voorrang voor
duurzame energie boet veel aan betekenis in als de producenten van duurzame
elektriciteit in het congestiegebied volledig moeten delen in de kosten van
congestiemanagement.
 
 De heer Zijlstra heeft een aantal vragen gesteld over het onderwerp «gaming».
 De heer Zijlstra toont weinig vertrouwen in marktwerking bij congestiemanagement
en een groot vertrouwen in toezicht op het overtreden van de spelregels. De
grenzen voor de markt zijn grotendeels vastgelegd in de wet, met name in de
Mededingingswet, de Elektriciteitwet 1998 en de Gaswet. Naast expliciet verboden
gedragingen, zoals prijsafspraken, is er een veelvoud aan gedragingen die
alleen in een bepaalde context verboden zijn. Een voorbeeld hiervan is door
de heer Zijlstra genoemd: het voorbeeld van de centrale die met verlies draaide
om te voorkomen dat de koelwaterinlaat zou bevriezen. Als een producent verlies
accepteert om zijn product onder de kostprijs te verkopen, is sprake van «dumping»
en dat is verboden. Maar in het genoemde geval is het gedrag verklaarbaar,
verdedigbaar en dus niet verboden. Natuurlijk is het mogelijk de NMa de opdracht
te geven toe te zien op ongewenst gedrag ten tijde van congestie en in elke
situatie navraag te doen naar mogelijk gebruik van machtspositie door individuele
partijen. Maar zowel de NMa als ik zijn van mening dat dit niet effectief
en efficiënt is. Daarvoor ontbreken de middelen. In het plenaire debat
heb ik al aangegeven dat NMa prijsmanipulatie wel kan constateren en vervolgen.
Maar het schuiven van de inzet van centrales binnen grote portefeuilles overschrijdt
de grenzen van effectief toezicht. Immers, de controle vindt altijd achteraf
plaats en de bewijslast ligt bij de NMa. In de praktijk vergen de rapportage
en het onderzoekwerk zoveel tijd, dat de NMa pas na lange tijd uitspraken
kan doen.
 
 De heer Zijlstra suggereerde dat naar mijn idee uitsluitend minder efficiënte
centrales in het congestiegebied staan. Dit is niet per definitie het geval.
De heer Zijlstra refereerde daarbij aan mijn brief van 19 januari waarin
ik slechts een voorbeeld geef van het tactische spel dat de producenten kunnen
spelen. Het gaat daarbij om een voorbeeld van een producent die een minder
efficiënte centrale in het congestiegebied heeft staan. Dit voorbeeld
is realistisch; de door de heer Zijlstra aangehaalde inefficiënte centrale
met de dichtvriezende koelwaterinlaat bevindt zich in een potentieel congestiegebied.
Maar er zijn ook situaties waarbij een nieuwe centrale in het congestiegebied
wordt gebouwd en daarmee wel de efficiëntste van een elektriciteitsbedrijf
is. Beide situaties komen dus voor.
 
 Voorts concludeerde de heer Zijlstra dat het congestiemanagement een voordeel
oplevert voor de oudere inefficiënte kolencentrales buiten het congestiegebied.
Het omgekeerde is echter het geval. Congestiemanagement maakt het versneld
aansluiten van nieuwe, efficiënte producenten mogelijk. Deze nieuwe centrales
kunnen zo eerder de concurrentie aan met de oudere centrales en deze inefficiënte
centrales zullen dus een deel van hun markt verliezen. Zij zullen minder draaiuren
kunnen maken en inkomsten verliezen. Wellicht dat de oudere centrales in de
uren van congestie in staat zijn een deel van dit verlies weer
goed te maken, maar per saldo komt het moment van sluiten voor deze oudere
centrales door de aanpassing in het aansluitbeleid dichterbij.
 
 De heer Jansen wilde concrete rekenvoorbeelden van situaties waarbij er
problemen optreden met het toepassen van congestiemanagement. Het wetsvoorstel
laat ruimte om geen congestiemanagement toe te passen indien de gevolgen daarvan
niet redelijk en proportioneel zouden zijn. Op basis van het overleg met uw
Kamer stel ik vast dat daarover in het kader van betrouwbaarheid en netveiligheid
geen discussie bestaat. De termen redelijkheid en proportionaliteit zijn echter
weinig concreet en u stelt vragen over de invulling daarvan (de concrete invulling
gebeurt in de AMvB, die bij uw Kamer zal worden voorgehangen).
 In dat kader schets ik u een voorbeeld van een andere dan een netveiligheidssituatie
waarin er in mijn ogen geen sprake meer is van een redelijke of proportionele
uitkomst.
 Voorbeeldsituatie:
 • Aanvraag voor beperkt productievermogen, bijvoorbeeld 10 MW in
regionaal net (b.v. 20 kV). Dit zou betrekking kunnen hebben op 2 tot 3 grote
windmolens of een tuinderscomplex.
 • Aanvraag in gebied waar weinig productie aanwezig is en ook beperkte
afname;
 • Aanvraag in een gebied waar netuitbreiding (beperkt) moet plaatsvinden;
 • Kosten voor de netuitbreiding bedragen 2 ton;
 • Tijd tussen ingebruikname van productievermogen en gereedkomen
van netuitbreiding is 3 maanden.
 
 Als in deze voorbeeldsituatie toch onmiddellijk zou worden aangesloten
in combinatie met congestiemanagement, zou dit de volgende gevolgen hebben.
 • De regionale netbeheerder moet in de regel- en schakelstations
bemetering aanbrengen en deze op afstand uitleesbaar maken. Alleen dan kan
het vereiste monitoringssysteem worden gemanaged. Voorts moet de netbeheerder
investeren in op afstand bedienbare schakelinrichtingen en datacommunicatie.
Er gaat de nodige tijd overheen voordat dit systeem operationeel is, los van
de investeringen die hiermee zijn gemoeid. Dat kan zeker enkele maanden duren.
 • Het congestiemanagementsysteem en het biedingenproces moeten worden
ingericht en alle betrokken partijen moeten daarvan op de hoogte worden gesteld.
Ook hier is enige tijd mee gemoeid.
 • Het resultaat zou kunnen zijn dat het congestiemanagementsysteem
en de daarvoor noodzakelijkerwijs vereiste voorzieningen in het netsystemen
van de regionale netbeheerder pas zeer kort voor de voorziene netuitbreiding
operationeel zijn.
 • Dit heeft twee effecten: a) gezien het aansluitvermogen bestaat
de kans dat de investeringskosten van de netbeheerder (die terechtkomen in
de transporttarieven) en de kosten voor het op- en afregelen gedurende 3 maanden
(die voor rekening zijn gekomen van producenten in het gebied) niet in proportie
staan tot de baten van de korte tijd dat eerder kan worden geproduceerd; en
b) de periode waarin baten van congestiemanagement optreden is sterk beperkt
in de tijd.
 
 De heer Vendrik vroeg in dit kader of de uitzondering «redelijk
en proportioneel» bij congestiemanagement een nationale kop op de richtlijn
is. Dat is niet het geval. Om dit te kunnen bepalen moeten we kijken naar
het samenstel van bepalingen van twee richtlijnen. De derde elektriciteitsrichtlijn
geeft in artikel 32, eerste lid, de hoofdregel. De netbeheerder heeft de taak
iedereen toegang tot het net te verschaffen. Die richtlijn zegt echter ook dat de netbeheerder geen toegang hoeft te verlenen als er redelijkerwijs
geen capaciteit is (artikel 32, lid 2). Zo’n weigering moet hij dan
wel motiveren. De richtlijn duurzaam bepaalt in artikel 16, tweede lid, onder
b, dat de lidstaten voorrang op het net kunnen geven bij het transport van
duurzame elektriciteit. Dat is aan de orde bij capaciteitstekort. Mijn instrument
hiervoor is congestiemanagement. Het effect hiervan is dat de netbeheerder
voor duurzaam in mindere mate de «geen capaciteit»-clausule kan
gebruiken. De uitzondering van«redelijk en proportioneel» op congestiemanagement
zorgt voor slechts een kleine beperking hiervan. De netbeheerder moet sowieso
het uiterste doen om transport mogelijk te maken. Het resultaat is nog altijd
dat er méér duurzame elektriciteit getransporteerd wordt dan
zonder congestiemanagement. Per saldo blijf ik met de uitzondering «redelijk
en proportioneel» binnen het kader van de derde elektriciteitsrichtlijn.
De richtlijn duurzaam legt niet op hoe er voorrang op het net moet worden
verleend. Op grond van het voorgaande concludeer ik dat de uitzondering «redelijk
en proportioneel» bij congestiemanagement geen nationale kop is.
 
 De heer Van der Ham heeft bij de bespreking van amendement nr. 37
aangegeven dat hij de mogelijkheid om een CO2-ladder te gebruiken
als optie in de wet wil opnemen. Nadere uitwerking kan dan bij algemene maatregel
van bestuur (hierna: AMvB) plaatsvinden op het moment dat het duidelijk is
dat dit criterium mag worden toegepast. Tot die tijd zou de AMvB op dit punt
niet moeten worden ingevuld. Ik ben geen voorstander van een facultatieve
AMvB. Het toepassen van een CO2-ladder is sowieso op dit moment
niet mogelijk binnen de (Europese) regelgeving. De AMvB zal zodoende vooralsnog
niet ingevuld kunnen worden. Ik heb u bovendien in het debat duidelijk aangegeven
dat ik een CO2-ladder ook om inhoudelijke redenen niet gewenst
vind.
 
 De heer Vendrik vroeg in verband met de rol van interconnectoren bij congestiemanagement
naar de interpretatie van de Minister van de Verordening nr. 1228/2003. Gevraagd
werd met name om uitleg waarom de Minister geen gebruik maakt van de ruimte
die door artikelen 1.7 en 1.3 van bijlage 1 van de Verordening (de richtsnoeren)
volgens de heer Vendrik wel degelijk wordt geboden om interconnectoren te
betrekken bij congestiemanagement.
 De Verordening biedt uitermate beperkte ruimte om importstroom te beperken
om binnenlandse congestie te verhelpen in afwijking van het uitgangspunt van
artikel 1.7. Hierbij moet aan de cumulatieve criteria van artikel 1.6 worden
voldaan. De eerste voorwaarde is dat de extra fysieke stroom die voortvloeit
uit de aanvaarding van dit verzoek voor importcapaciteit, tot gevolg zou hebben
dat de veilige exploitatie van het elektriciteitssysteem niet langer kan worden
gegarandeerd. De tweede voorwaarde is dat congestiemanagement op de interconnector
economisch efficiënter is dan andere mogelijke oplossingen om de binnenlandse
congestie te verhelpen. Het op voorhand beperken van beschikbare capaciteit
op de grens ter voorkoming van interne congestie, zonder dat aangetoond is
dat dit economisch efficiënter is, leidt tot ingrijpen van de Europese
Commissie. Zo heeft de Commissie recent een rapport opgesteld tegen de Zweedse
TSO vanwege het systematisch beperken van de capaciteit op de interconnector
om binnenlandse redenen. Die is daar vervolgens mee gestopt. Het aantonen
van economische efficiëntie is buitengewoon lastig.
 
 Ik snap de wens van de Kamer om de rol voor interconnectoren bij het oplossen
van congestie te vergroten. Importstroom kan immers bijdragen aan de congestie
en de buitenlandse producenten kunnen hiermee dus bijdragen aan een efficiënte
oplossing. Daar wordt op basis van de Europese Verordening nu al aan gewerkt
en er gebeurt al veel op dit gebied. Momenteel wordt via het Pentalateraal
Forum goede vooruitgang geboekt met het realiseren van de koppeling van de
gezamenlijke Nederlands-Belgische-Franse markt met die van Duitsland. Dat
gaat dit voorjaar plaatsvinden. Kort daarna zal ook worden gekoppeld met de
Scandinavische markt. Begin volgend jaar is de volgende stap gepland, namelijk
de invoering van een geavanceerder marktkoppelingssysteem (flow-based system). Dit systeem houdt ook rekening met de fysieke
elektriciteitsstromen in het hele Europese transportnet. Markttransacties,
fysieke stromen en de beschikbare transmissiecapaciteit worden in dat systeem
in onderlinge samenhang met elkaar bepaald. Dat betekent dat de beschikbare
interconnectiecapaciteit optimaal zal worden ingezet voor de integratie van
de regionale markt. Vanaf het moment dat dit systeem is gerealiseerd, is het
in principe niet meer nodig de grenscapaciteit expliciet te beperken wanneer
er binnenlandse congestieproblemen zijn, tenzij sprake is van noodsituaties.
NL loopt met omringende landen (België, Duitsland, Frankrijk) voorop
bij het verder ontwikkelen van congestiemanagement op grensoverschrijdende
verbindingen. De basis daarvoor wordt gevormd door Europese regelgeving. Ik
vind het niet wenselijk om afwijkende bepalingen in nationale regelgeving
op te nemen. Dat zou het proces van het verder uitbouwen van de Europese elektriciteitsmarkt
ernstig verstoren. Juist vanwege de vele nationale en internationale componenten
is dit een fragiel proces. Ik wil daarmee geen risico’s nemen door interconnecties
nu «verplicht» in ons nationale congestiemanagement systeem te
verweven. Het is bovendien overbodig, omdat al vanaf begin volgend jaar nationaal
en internationaal congestiemanagement met elkaar verweven worden.
 
 De heer Zijlstra stelde in verband met interconnectoren nog twee vragen:
wat zijn de mogelijkheden van gaming via interconnectie en hoe kijk ik aan
tegen concurrentievervalsing van centrales in Nederland, vergeleken met centrales
aan de andere kant van de interconnector.
 De strategische inzet van centrales die tot ongewenste vormen van kostenopdrijving
kan leiden is gebaseerd op de mogelijkheid om in een bepaald gebied bewust
congestie te veroorzaken of hier aan bij te dragen, zodat er in een ander
gebied kan worden opgeregeld. Dit is niet uitgesloten, maar ik acht het risico
hierop zeer beperkt omdat het opregelen plaatsvindt in een liquide markt.
 Voor wat betreft het effect op de concurrentiepositie van Nederlandse
producenten verwijs ik allereerst naar het antwoord op dezelfde vraag van
mevrouw Spies in mijn brief van 19 januari (pagina 5). Er is op
dit moment inderdaad geen beperking voor importstroom via de interconnecties.
Dit komt voort uit het doel om een geïntegreerde Europese interne markt
te realiseren. Op termijn zal marktkoppeling hiermee rekening houden door
alleen die interconnectiecapaciteit beschikbaar te stellen voor import die
ook binnenlands kan worden getransporteerd.
 
 De heren Jansen en Samsom vroegen naar de positie van productiegassen.
Productiegassen vallen niet onder de definitie van hernieuwbare energiebronnen,
zoals opgenomen in artikel 1 van de richtlijn duurzaam. Wel bestaat de mogelijkheid
voor lidstaten om voorrang te geven aan productie-installaties die gebruik
maken van afvalstoffen. Dit is bepaald in artikel 15, derde lid (met betrekking
tot de transmissienetten) en in artikel 25, vierde lid (met betrekking tot
distributienetten) van de derde elektriciteitsrichtlijn. Het betreft hier
dus een mogelijkheid en geen verplichting. Aan elektriciteit die wordt opgewekt
door productiegassen wil ik om verschillende redenen geen voorrang geven.
 In de meeste gevallen wordt met deze restgassen zowel warmte (stoom) als
elektriciteit opgewekt binnen de procesindustrie zelf. Vaak is een efficiënte
warmtekrachtinstallatie geplaatst en in deze gevallen krijgt de elektriciteit
al voorrang. In het algemeen kunnen de restgassen ook verstookt worden
in stoomketels, hierdoor bestaat een alternatief voor affakkelen. Voorts gebruiken
de meeste bedrijven de geproduceerde elektriciteit zelf, zodat de elektriciteitsproductie
niet bijdraagt aan congestie. In het systeem voor congestiemanagement zal
deze productie daarom ook ongemoeid blijven. Congestiemanagement heeft uitsluitend
betrekking op de invoeding van elektriciteit op het net.
 Het systeem van congestiemanagement biedt vervolgens voldoende mogelijkheden
aan een deelnemende producent om een zodanig bod te doen dat zij niet zullen
worden afgeroepen om terug te regelen.
 In het specifieke geval van Corus komen daar de volgende observaties bij.
De centrales die gebruik kunnen maken van hoogovengassen van Corus zijn aangesloten
via station Velsen op het 150 kV-net dat via een korte verbinding aansluit
op het hoofdtransportnet via knooppunt Beverwijk. Dit knooppunt zal binnen
afzienbare termijn via twee 380 kV-verbindingen zijn aangesloten op de rest
van het net. Congestie in het gebied die tot het afregelen van Corus zou kunnen
leiden is op dit moment niet denkbaar; er zijn regelmatig situaties waarin
de Corus-eenheden worden bijgeschakeld om de stabiliteit van het net in Noord-Holland
te vergroten.
 Bij het aansluiten van windparken op zee op de stations Velsen of Beverwijk
ontstaat een nieuwe situatie, waarbij de huidige netcapaciteit wel ontoereikend
zou kunnen zijn. Echter, de aanleg van de windparken en de benodigde netaansluitingen
zullen geheel gesynchroniseerd worden met het verzwaren van de netinfrastructuur
rond deze knooppunten. Ik zal dus geen situatie laten ontstaan die tot congestie
zal leiden. Wel zeg ik toe om de situatie in de gaten te houden, want ook
ik vind affakkelen onwenselijk.
 
 De heer Jansen vroeg hoe de afvalverbrandingsinstallaties in dit plaatje
passen; daar gaat het toch ook om afvalstoffen. Er zijn twee grote verschillen
tussen afvalverbrandingsinstallaties en installaties die productiegassen gebruiken.
In afvalverbrandingsinstallaties bestaan de afvalstoffen voor bijna de helft
uit hernieuwbare energiebronnen. Productiegassen zijn niet afkomstig uit biomassa
of een andere hernieuwbare energiebron. Het tweede verschil betreft de bijzondere
positie van afvalverbrandingsinstallaties. Zij voeren een dienst van algemeen
economisch belang uit en de uitvoering daarvan komt in het gedrang indien
zij hun bedrijfsproces moeten aanpassen als gevolg van terugschakelen. Het
terugregelen zou betekenen dat de temperatuur van de verbrandingsketel kan
gaan variëren waardoor de optimale verbranding van afvalstoffen en de
laagst mogelijke concentratie giftige stoffen (dioxine) in de afvalgassen
niet langer kan worden gegarandeerd. Dat wil ik zoveel mogelijk voorkomen.
 
 Daarnaast stelde de heer Vendrik de vraag hoeveel CO2 gereduceerd
wordt door dit wetsvoorstel.
 Vooropgesteld moet worden dat dit wetsvoorstel niet als doel heeft om
een specifieke hoeveelheid CO2 reductie te realiseren. Het wetsvoorstel
moet worden bezien in het licht van de uitvoering van de motie ten Hoopen
en Smeets (Kamerstukken 2007–2008, 31 200 XIII, nr. 24.) die
vroeg om voorrang voor duurzame elektriciteit te bewerkstelligen en zodoende
tegen te gaan dat de bouw van duurzame energiecentrales gefrustreerd wordt.
Het wetsvoorstel heeft dus als doel om de dreigende drempel van transportschaarste
voor duurzaam opgewekte elektriciteit weg te nemen. De concrete CO2
voordelen liggen daarbij in het eerder kunnen aansluiten van installaties
voor productie van duurzame energie. Deze zouden zonder het wetsvoorstel moeten
wachten totdat de netverzwaring is gerealiseerd. Deze voordelen zijn echter
niet te kwantificeren omdat de hoeveelheid nieuwe duurzame installaties dat
in de toekomst wordt aangesloten afhangt van de investeringen die er in de
markt gedaan worden in duurzame energie.
 
 Er zijn verschillende redenen waarom dit wetsvoorstel niet verward moet
worden met specifiek beleid ten behoeve van absolute CO2 reductie.
Het emissiehandelssysteem is het primaire instrument voor CO2 beleid
voor de energiesector. In dat kader worden bindende Europese afspraken gemaakt
over de reductie van CO2. Om de productie van duurzame elektriciteit
te bevorderen bestaat de Stimuleringsregeling Duurzame Energie (SDE).
 Daarnaast wordt flankerend beleid ingezet ter ondersteuning van deze twee
primaire instrumenten voor klimaatbeleid. Dus daar waar er drempels opdoemen
voor een goede werking van het klimaatbeleid zal ik deze wegnemen.
 Reacties op amendementen
 Amendement nr. 37 (Van der Ham en Vendrik)
 De heren Van der Ham en Vendrik hebben een amendement onder nummer 37
ingediend, waarbij bij afschakelen van producenten voor congestiemanagement
onder andere de mate van uitstoot van CO2 bepalend kan zijn.
 Vanzelfsprekend ben ik een groot voorstander van het beperken van de CO2-uitstoot, en afschakelen op basis van een CO2-ladder oogt
als een sympathiek systeem, maar daar kleven belangrijke nadelen aan.
 In het wetsvoorstel geef ik voorrang aan duurzame elektriciteit door bij
congestie niet-duurzame elektriciteit af te schakelen. De richtlijn duurzaam
is minimumharmonisatie en bepaalt niet op welke wijze voorrang aan duurzaam
moet worden gegeven; de richtlijn bepaalt ook niet dat, of op welke wijze
niet-duurzame elektriciteit moet worden afgeschakeld. Omdat afschakelen onderdeel
is van het onderwerp toegang tot het net, moet hiervoor worden teruggegrepen
naar de derde elektriciteitsrichtlijn. Die richtlijn betreft maximumharmonisatie
en bepaalt dat een netbeheerder niet mag discrimineren. De derde richtlijn
staat bij toegang wel marktgedreven systemen toe. Bij het afschakelen kies
ik voor een systeem op basis van kostenefficiëntie. Dat vind ik een verantwoorde
keuze.
 Van afschakelen op basis van een CO2-ladder ben ik om de volgende
redenen geen voorstander:
 • Ten eerste kennen de richtlijnen een dergelijk systeem niet. Een
CO2-ladder past op zich wel binnen de doelstellingen van de richtlijn
duurzaam, maar niet binnen de non-discriminatieprincipes van de derde elektriciteitsrichtlijn
en juist deze richtlijn bepaalt de mogelijkheden rond het afschakelen. Discriminatie
op grond van milieugedreven systemen is op grond van de derde elektriciteitsrichtlijn
niet toegestaan. Een keuze voor afschakelen op grond van een CO2-ladder
is een stap buiten de Europees vastgelegde kaders en daarmee een zeer risicovolle
keuze.
 • Ten tweede leidt afschakelen op basis van efficiëntie tot
de laagst mogelijke kosten van het gehele systeem. Gasgestookte productie-installaties
kunnen relatief goedkoop aan en uit worden gezet; kolengestookte productie-installaties
kunnen veel minder efficiënt worden afgeschakeld. Daarbij komt nog dat
het afschakelen en, vooral, opnieuw opstarten van koleninstallaties een grote
CO2-uitstoot tot gevolg heeft.
 • Ten derde bestaat er een goed werkend systeem, het Emissions Trading
Scheme (ETS), dat tot doel heeft de emissie van CO2 te beperken.
Bedrijven krijgen en handelen in emissierechten en hierdoor ontstaat er een
markt en daarmee een prijs voor CO2. Dat systeem zou ongewenst
kunnen worden doorkruist door de CO2-ladder. Bovendien leidt een
CO2 ladder er niet toe dat er minder CO2 wordt uitgestoten.
Immers, het Europees vastgestelde CO2 plafond voor de elektriciteitssector
verandert er niet door. Daar komt nog eens bij dat het afregelen op
basis van een CO2 ladder grote gevolgen heeft voor de markstructuur
en de kosten van het systeem met een veelvoud zou verhogen.
 • Ten vierde zal een CO2-ladder bij congestiemanagement
in het CO2-beleid niet effectief kunnen zijn. Alleen ten tijde
van congestie wordt de CO2-ladder gebruikt en daarmee geeft het
instrument slechts incidenteel in plaats en tijd de beoogde prikkel.
 
 Gelet op het bovenstaande ontraad ik dit amendement.
 Amendement nr. 39 (Zijlstra)
 Met het amendement worden in essentie twee dingen voorgesteld: socialisatie
van een groot deel van de kosten én prijsregulering: een minimumprijs
voor afregelen en een maximumprijs voor opregelen. Ten slotte wordt ook nog
een verplichting geïntroduceerd om transportprognoses in te dienen.
 
 Het congestiemanagementsysteem moet in staat zijn de juiste korte termijn
economische signalen te geven aan producenten. Juiste economische prikkels
bevorderen dat op het moment dat congestie optreedt (of dreigt op te treden)
transacties worden verminderd of dat de congestie op een andere manier wordt
omzeild, in plaats dat economische handelingen ervoor zorgen dat de congestie
wordt verergerd. Het amendement leidt er toe dat de kosten voor congestiemanagement
worden gesocialiseerd, waardoor er geen prikkel voor producenten is om de
kosten voor het op- en afregelen laag te houden. Elke gelegenheid om de kosten
op te voeren, is voor een producent dan een «free lunch».
 
 Het amendement vertrouwt niet op interne prikkels maar op achteraf toezicht
door de NMa. De NMa zal dus op moeten treden tegen op zich niet verboden gedragingen.
Het probleem in het geval van transportschaarste en congestiemanagement is
dat er ook strategisch gedrag mogelijk is dat geen verboden gedraging in de
zin van Mededingingswet oplevert. Dit betreft het tactische spel dat ik al
heb beschreven in mijn schriftelijke beantwoording van 19 januari jl.
en waar ik ook eerder in deze brief aan heb gerefereerd. Het is ongewenst
dat een producent door strategisch gedrag extra winst kan behalen die ten
koste gaat van de eindafnemers. Het is ook ongewenst dat de kosten daardoor
zodanig oplopen dat het economische voordeel van congestiemanagement deels
weer teniet wordt gedaan. Daarom is het van belang dat het systeem structurele
waarborgen biedt tegen prijsopdrijving die niet door mededingingstoezicht
kan worden voorkomen. Ervaringen en cijfers uit het buitenland ondersteunen
dit.
 
 Uit het amendement blijkt dat de heer Zijlstra dit effect wil beperken
door de invoering van prijsregulering. Daar sta ik zeer afwijzend tegenover.
Datzelfde geldt voor de NMa die ik hierover heb geconsulteerd. Naar mijn overtuiging
is het gebruik van minimum- of maximumprijzen uit den boze omdat belangrijke
prijsprikkels worden gestopt door dergelijk overheidsingrijpen en ervaringen
in het buitenland hebben aangetoond dat de het hanteren van maximumprijzen
grote risico’s voor de leveringszekerheid met zich mee kan brengen.
Waarom zou een producent gaan leveren als de prijs die hij maximaal kan krijgen
voor hem te laag is? Bovendien geeft dit zeer verkeerde prikkels aan de markt.
Het is tevens ondenkbaar, zoals het amendement voorstelt, dat de afnemers
van energie gaan meepraten over de prijs die de producent mag ontvangen. Hoe
bepaal je in overleg met de belanghebbenden de juiste plafonds, als de onderliggende
kosten (van verschillende productielocaties) zoveel verschillen? Ik vind dat
een uitermate ongewenste suggestie.
 Ook dit onderdeel van het amendement weerspiegelt mijn inziens de zwakte
ervan: in plaats van zelfregulerende spelregels, moet een beroep worden gedaan
op zeer drastisch ingrijpen in de markt.
 
 Wat betreft het laatste punt van het amendement ten aanzien van het indienen
van individuele transportprognoses, verwijs ik de heer Zijlstra naar artikel
5.1.1.1. van de Netcode, waarin al sinds 10 jaar de plicht tot het indienen
van individuele transportprognoses is opgenomen.
 
 Voor een reactie op het punt in de toelichting op het amendement dat de
voorgestelde wijze van kostenallocatie in strijd zou zijn met het wettelijk
systeem, verwijs ik naar het antwoord op de vraag van mevrouw Spies over de
juridische onderbouwing. Dat dit systeem netbeheerders zou aanzetten tot misbruik
van hun machtspositie bestrijd ik. Een apart tarief voor congestiemanagement
is wel een aanvulling op het systeem, maar geen doorkruising daarvan. En netbeheerders
die hun wettelijke taak uitvoeren maken geen misbruik van hun positie.
 
 Ik ontraad dit amendement.
 Gasmarkt
 De heer Zijlstra (VVD) stelde de vraag waarom profielcontracten niet meer
aangeboden worden als artikel 66d, lid 2, wordt geschrapt. In het verlengde
daarvan vroeg de heer Samsom hoe GasTerra zou reageren als dit lid wordt geschrapt:
zal GasTerra dan nog profielcontracten leveren of niet?
 Het wetsvoorstel gaat uit van een ontkoppeling van de levering van gas
en het dragen van programmaverantwoordelijkheid (artikel 66d, eerste lid).
Door de splitsing van het entryprogramma van de invoeder en het exitprogramma
van de afnemer, zoals bepaald in artikel 17b van het wetsvoorstel, is bij
ontkoppeling van de levering van gas en het dragen van programmaverantwoordelijkheid
in de praktijk sprake van levering op de TTF. Het gas is dan vrij verhandelbaar
en de afnemer kan zelf bepalen wat hij met het gas doet, verbruiken of doorverkopen.
Een deel van de afnemers en tussenhandelaren wil echter niet (meteen) zelf
actief zijn op de groothandelsmarkt. Zij willen gewoon gas. Zij willen geen
programma’s indienen en geen onbalansrisico’s lopen. Zij willen
net als nu een overeenkomst sluiten waarbij de leverancier levert wat zij
afnemen. Op verzoek van deze marktpartijen heb ik voorzien in de mogelijkheid
van levering op de aansluiting (artikel 66d, lid 2). De hoeveelheid over te
dragen gas wordt dan bepaald door de feitelijke afname op de aansluiting (de
meterstand). Vanuit deze afnemers / tussenhandelaren gezien ligt de overdracht
van de programmaverantwoordelijkheid voor de hand, omdat zij anders nog steeds
zelf programma’s moeten indienen en in onbalans kunnen zijn. Vanuit
de verkoper van dit gas gezien is de overdracht van de programmaverantwoordelijkheid
vereist, omdat hij alleen als programmaverantwoordelijke informatie krijgt
over het actuele verbruik van deze afnemers (stuurinformatie). Alleen dan
kan de verkoper de nodige programma’s indienen en de gasleveringen bijsturen
om ervoor zorgen dat koper altijd geleverd krijgt wat hij afneemt.
 Zonder de overdracht van de programmaverantwoordelijkheid is levering
op de aansluiting niet mogelijk. Alleen als programmaverantwoordelijke kan
een leverancier altijd leveren wat de afnemer afneemt. Daarom heb ik in wet
opgenomen dat als de koper kiest voor levering op de aansluiting, de verkoper
de programmaverantwoordelijkheid kan opeisen. De keuze voor levering op de
aansluiting – en het dus wel of niet moeten overdragen van programmaverantwoordelijkheid –
ligt echter altijd bij de koper (dus de afnemer of tussenhandelaar) op de
groothandelsmarkt.
 
 Ik wil daarbij nog benadrukken dat programmaverantwoordelijkheid alleen
mag worden opgeëist als de koper kiest voor aflevering op de aansluiting.
Hierop ziet de uitzondering van het tweede lid. Bij alle andere contracten
geldt de hoofdregel dat het gas en de mogelijke overname van programmaverantwoordelijkheid
separaat moet worden aangeboden. Het is dus niet zo dat de verkopende partij
per definitie mag eisen dat de programmaverantwoordelijkheid aan haar toekomt.
De hoofdregel is juist dat de verkoop van gas en de overname van programmaverantwoordelijkheid
separaat moeten worden aangeboden en niet mag worden opgeëist.
 Maar waarom worden er geen profielcontracten meer aangeboden als artikel
66d, lid 2, wordt geschrapt? De oorzaak hiervan ligt in de hoofdregel van
artikel 66d, lid 1, dat een verkoper het gas en de overname van programmaverantwoordelijkheid
separaat moet aanbieden. Zonder artikel 66d, lid 2, kan een koper zijn programmaverantwoordelijkheid
wel vrijwillig overdragen aan zijn verkoper, zoals de heer Zijlstra ook aangeeft,
maar op grond van art. 66d, lid 1, moet de verkoper dit product dan ook separaat
aanbieden, dus op de TTF. Deze contracten kunnen echter niet op de TTF worden
aangeboden, omdat een specifiek kenmerk van profielcontracten is dat niet
is bepaald hoeveel gas er wordt afgenomen. Indien dit profielcontract op de
TTF zou worden aangeboden, heeft de afnemer de vrijheid om zonder opgave vooraf
af te nemen wat hij wil en kan hij – als de prijzen hoog zijn –
dit gas doorverkopen op de TTF. Anders dan bij levering op de aansluiting
is dit voor de verkoper onbeheersbaar. Dit komt omdat de levering op de TTF
niet gekoppeld kan worden aan het verbruik van een of meer specifieke afnemers.
De verkoper kan dan geen inschatting maken hoeveel gas er onder dit contract
wordt afgenomen en loopt een groot commercieel risico. Daarom zal een verkoper,
als artikel 66d, lid 2, wordt geschrapt geen profielcontracten meer (kunnen)
aanbieden, ook niet als de koper zijn programmaverantwoordelijkheid vrijwillig
overdraagt. Gelet op de hoofdregel van artikel 66d, lid 1, is een wettelijke
uitzondering nodig om te kunnen leveren op de aansluiting als afnemers dat
willen.
 Dit geldt niet alleen voor GasTerra, maar voor alle partijen die flexibele
contracten aan kunnen bieden.
 
 Op uw verzoek heb ik deze vraag ook voorgelegd aan GasTerra. GasTerra
bevestigt mij dat als 66d, lid 2, wordt geschrapt, zij als verkoper van gas
geen andere optie heeft dan het profielcontract in het geheel niet meer aan
te bieden, dus ook niet als partijen hun programmaverantwoordelijkheid vrijwillig
overdragen. In de bijgevoegde brief onderbouwt GasTerra dit.
 
 Daarom kan niet worden volstaan met het recht voor de koper om programmaverantwoordelijkheid
aan te bieden. Ik hecht sterk aan het voorgestelde artikel 66d, lid 2. Alleen
als deze bepaling behouden blijft, is levering op de aansluiting mogelijk.
Zoals ik in mijn eerste termijn heb aangegeven zal ik de NMa vragen om de
liquiditeit van de TTF in de eerste jaren na de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel
scherp in de gaten te houden. Als blijkt dat artikel 66d, lid 2, de ontwikkeling
van het TTF onnodig schaadt en er op de TTF een alternatief komt voor profielcontracten,
zal ik overwegen om dit lid aan te passen of te schrappen. Artikel 66d, lid
2, is op verzoek van met name kleinere marktpartijen opgenomen. Ik wil deze
partijen ook echt een kans geven om mee te doen op de markt.
 
 De heer Zijlstra wees er op dat GasTerra een sterke positie heeft op de
markt voor flexibiliteitsdiensten. Door de combinatie van zowel flexibiliteit
als gas (commodity) in profielcontracten zou de
sterke positie van GasTerra in de markt in stand blijven. De heer Zijlstra
vroeg hoe deze sterke positie van GasTerra wordt weggenomen, opdat de gasmarkt
ook echt op gang komt. Het marktaandeel van GasTerra op de binnenlandse gasmarkt neemt al een aantal jaren af. Met name op de markt voor hoogcalorisch
gas zijn er meer aanbieders. Dit wetsvoorstel neemt een aantal belangrijke
belemmeringen voor marktpartijen weg om zelf meer actief te worden op de gasmarkt.
Door het afschaffen van het boeken van kwaliteitsconversie ontstaat er één
markt voor gas. Daarmee krijgen nieuwe aanbieders makkelijker toegang tot
de markt voor kleinverbruikers, die vrijwel uitsluitend laagcalorisch gas
verbruiken. Marktpartijen krijgen onder het nieuwe balanceringsregime inzicht
in hun actuele balanspositie en kunnen op grond van deze informatie hun verbruik
aanpassen of gas inkopen of verkopen op de (intraday)
markt. Verder zal er door de verbeterde verhandelbaarheid van gas en de betere
toegang tot de Nederlandse markt voor buitenlandse aanbieders een meer liquide
gasmarkt ontstaan. Daarin zullen een deel van de afnemers en met name de grotere
leveranciers zelf (een groter deel van) hun gas inkopen en verhandelen.
 
 Zolang GasTerra een economische machtspositie heeft op de markt voor flexibiliteitsdiensten,
is de netbeheerder van het landelijk gastransportnet op grond van de wet (artikel
10, eerste lid, onderdeel d) verplicht om aan een ieder die hierom verzoekt
flexibiliteitsdiensten aan te bieden («combiflex»). GasTerra is
verplicht om de netbeheerder van het landelijk gastransportnet het hiervoor
benodigde gas tegen redelijke tarieven en voorwaarden aan te bieden. Door
investeringen in gasopslagen zal de positie van GasTerra op de markt voor
flexibiliteit afnemen. Op dit moment is al een aantal gasopslagen direct over
de grens met Duitsland aangesloten op het Nederlandse net (o.a. cavernes van
Essent, Nuon en Dong). Daarnaast wordt er geïnvesteerd in nieuwe gasopslagen,
zoals Bergermeer (Taqa), Zuidwending (GTS/NUON) en Epe (o.a. Eneco). Door
dit wetsvoorstel en de investeringen in gasopslagen zal de positie van GasTerra
op de markt voor flexibiliteit verder afnemen. Ik ben daarom van oordeel dat
het bestaan van profielcontracten geen belemmering vormt voor het verder versterken
van de gasmarkt. Deze contracten voorzien in een behoefte van met name kleinere
afnemers en leveranciers. Wel zal ik, zoals hierboven nogmaals toegezegd,
de NMa vragen om de ontwikkeling op de gasmarkt scherp in de gaten te houden.
 
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink vroeg naar de relatie tussen artikel
66d, tweede lid, en de mogelijkheid om door het flexibel op- en afregelen
van gascentrales onvoorspelbare duurzame elektriciteitsproductie door winden
zonne-energie te accommoderen. Een gascentrale met een take-or-pay-contract waarbij een vooraf vastgelegde hoeveelheid
gas binnen een vooraf vastgelegde periode moet worden verbruikt, kan niet
flexibel open afgeregeld worden. Deze situatie komt niet meer voor na de invoering
van het wetsvoorstel. Artikel 66d biedt twee manieren waarop gas verhandeld
kan worden. In het eerste lid staat de hoofdroute. Op basis hiervan kunnen
afnemers gas op de TTF bestellen. Als zij meer of minder nodig hebben dan
besteld, kunnen zij op de TTF altijd bij- of verkopen. In het tweede lid wordt
gegarandeerd dat er gas op een aansluiting geleverd kan worden, waarbij de
hoeveelheid af te nemen gas bepaald wordt door het feitelijke verbruik van
de afnemer. Een afnemer kan dan nooit teveel of te weinig gas hebben. Zowel
op basis van artikel 66d, eerste lid, als artikel 66d, tweede lid, is de flexibele
inzet van gasgestookte elektriciteitscentrales mogelijk.
 
 Tijdens mijn eerste termijn heb ik u toegezegd om, gelet op de bedoelingen
van de indieners van amendement nr. 19 over de kwaliteit van het stuursignaal,
nog eens te kijken naar de formulering van dit amendement.
 Ik begrijp dat u en andere leden van de Kamer hechten aan de mogelijkheid
voor marktpartijen om hun eigen onbalans te herstellen en zo bij te dragen
aan het in balans houden van het gasnet. Zoals ik heb aangegeven moet dan
gebruik worden gemaakt van actuele informatie. Ik wil daarom ook
vasthouden aan de term «actuele informatie» in de wet. Deze informatie
wordt binnen een uur verstrekt en partijen kunnen op basis hiervan hun verbruik
aanpassen of – op de intraday markt –
gas bijkopen of verkopen.
 Ik begrijp dat de zorg van de Kamer zich richt op de kwaliteit van deze
actuele informatie en de mogelijkheid voor de NMa om hier toezicht op te houden.
 Naast het belang van de snelle aanlevering van de informatie – dat
wij delen – gebruikt het amendement de woorden correct en volledig. «Correct»
en «volledig» kunnen echter als absolute begrippen worden opgevat
en een 100% juiste en volledige aanlevering van gegevens is binnen
de voorziene aanleveringstermijn van een uur niet altijd haalbaar. Vaak gaat
het om gesaldeerde gegevens van vele aangeslotenen. Een programmaverantwoordelijke
combineert vaak vele duizenden aansluitingen in zijn portefeuille. Deze gegevens
moeten binnen één uur worden verzameld, verwerkt en voor zover
mogelijk gecontroleerd. Voor het vertrouwen van marktpartijen en programmaverantwoordelijke
is het belangrijk dat deze gegevens zo juist en volledig mogelijk zijn. In
de praktijk kan er echter altijd iets mis gaan. Zo kan er ergens een meter
kapot zijn of een meetbedrijf geen gegevens doorgeven. Overigens worden verschillen
tussen actuele informatie en de later gevalideerde definitieve meetdata binnen
een maand verrekend tegen een neutrale gasprijs.
 Ik wil u voorstellen om in artikel I, onderdeel G, tweede punt, na het
woord «actuele» de woorden «en voor zover haalbaar correcte
en volledige» in te voegen. De tekst komt dan te luiden: «een
programmaverantwoordelijke actuele en voor zover haalbaar correcte en volledige
informatie te verstrekken». Dit geeft de NMa een duidelijke titel, maar
ook de nodige ruimte om deze normen in de codes verder in te vullen. Daarbij
kan ook rekening worden gehouden met de doelmatigheid van de gewenste norm.
Het verbeteren van de juistheid en de volledigheid van de aan te leveren informatie
binnen de voorgenomen termijn van een uur zal kosten met zich meebrengen.
Hoe hoger de norm, hoe hoger de kosten die GTS hiervoor zal moeten maken.
Uiteindelijk betalen de afnemers deze kosten. Ik denk dat een aanpassing van
het amendement met bovengenoemde woorden tegemoet komt aan uw zorgen over
de juistheid en de volledigheid van de stuurinformatie voor programmaverantwoordelijken.
 Tariefregulering
 De heer Zijlstra vroeg of de x-factorberekening voor regionale netbeheerders
kan worden gezuiverd van de kosten van de bovenliggende netbeheerder, zodat
de x-factor alleen betrekking heeft op kosten die de regionale netbeheerder
zelf kan beïnvloeden. Het doel hiervan is onder andere om de doorwerking
van de kosten van de bovenliggende netbeheerder in de tarieven van de «lagere»
netbeheerder sneller te laten plaatsvinden. Ik deel de opvatting dat wijzigingen
in de transportkosten voor hoger gelegen netten, zo snel mogelijk moeten doorwerken
in de nettarieven van de «lagere» netbeheerder. Ook de NMa heeft
dit punt overigens al gesignaleerd en daarvoor in de tariefregulering een
oplossing ontwikkeld in de vorm van nacalculatie over deze kosten. Daarmee
zal naar verwachting de vertraging in de doorwerking van wijzigingen in de
transporttarieven van hogere netten fors worden terug gebracht, tot naar verwachting
twee jaar. In aanvulling hierop ben ik bereid om bij de lopende herziening
van het reguleringskader de mogelijkheden te bezien om de bedoelde termijn
verder te verkorten. Hierbij zal ik uw punt betrekken. Ik zal daarbij ook
bekijken op welk niveau dit geregeld moet worden: in de wet of in lagere regelgeving.
 Reacties op amendementen
 Amendement nr. 34 (Zijlstra)
 Dit amendement stelt dat de netbeheerder bij aansluiting van producenten
onder de 10 MVA niet alleen rekening moet houden met het juiste spanningsniveau
maar ook met de beschikbare netcapaciteit. Netverzwaringskosten moeten in
principe door de producent worden betaald, tenzij een uitzondering bij ministeriële
regeling is geregeld.
 
 Ik onderken de achterliggende problematiek van het ontbreken van een locatieprikkel
voor producenten. Maar ik wil dit punt breder beschouwen, vanwege de grote
effecten die het kan hebben. Het eventueel inperken van de vrijheid van producenten
vergt een brede beleidsmatige beschouwing, gevolgd door een politieke afweging.
Er zijn mogelijke effecten op de prijs van elektriciteit, op het investeringsklimaat
en op de internationale handel. In de nota naar aanleiding van het verslag
heb ik u gemeld dat ik dit betrek bij de lopende herziening van het reguleringskader,
zoals aangekondigd in het Energierapport. Daarover kunt u voor het zomerreces
bericht van mij verwachten. Hierbij zullen onder andere de voor- en nadelen
van een producententarief geanalyseerd worden. Vragen die daarbij spelen zijn
bijvoorbeeld:
 • In welke gevallen is het voorgestelde regime uit dit amendement
redelijk en wenselijk, en in welke gevallen is juist socialisatie van netverzwaringskosten
wenselijk?
 • Zou dit ook moeten gelden voor grotere afnemers (we willen immers
niet alleen dat tuinders met WKK efficiënt handelen bij aansluiting,
maar ook dat bijvoorbeeld een koelhuis dat doet)?
 • Hoe kan worden bereikt dat geen afbreuk gedaan wordt aan het investeringsklimaat?
 Ik hecht eraan om de resultaten van dit onderzoek af te wachten voordat
er besluiten hierover genomen worden. Het investeringsklimaat, ook voor duurzame
projecten, is gebaat bij een zo stabiel mogelijke regulering. Bovendien wil
ik voorkomen dat een besluit van nu binnen een jaar alweer gewijzigd moet
worden.
 Daarom ontraad ik het amendement.
 Amendement 35 (Zijlstra)
 Dit amendement beoogt zeker te stellen dat inkomsten uit nettarieven mede
worden aangewend voor investeringen in de door de netbeheerder beheerde netten.
De bedoeling van dit amendement spreekt op zich aan. Het kan geen kwaad nog
eens te benadrukken – in de wet zelf – dat netbeheerders in hun
kwaliteits- en capaciteitsdocumenten (KCD) informatie moeten opnemen over
knelpunten in hun capaciteit en over hun investeringen. Dat netbeheerders
de investeringen moeten doen die zij nodig achten om hun wettelijke taken
naar behoren te kunnen uitvoeren, is nu ook al verplicht. Dit vloeit voort
uit de taakopdracht van de netbeheerders zoals die in artikel 10 van de Gaswet
en artikel 16 van de Elektriciteitswet is omschreven. En in de ministeriële
regeling Kwaliteitsaspecten netbeheer elektriciteit en gas is bijvoorbeeld
al bepaald dat netbeheerders verplicht zijn om investeringsen onderhoudsplannen
onderdeel te laten zijn van hun kwaliteits- en capaciteitsdocumenten. Dus
dat netbeheerders daarover informatie moeten verstrekken, is duidelijk, maar
niet in de wet zelf vastgelegd.
 
 Om een andere reden wil ik het amendement in de huidige vorm toch ontraden.
Door in de wet zelf te bepalen dat er investeringsplannen moeten komen, blijft
er onvoldoende ruimte en grondslag om daarover ook nadere regels bij ministeriële
regeling te stellen op grond van artikel 8, derde lid, van de
Gaswet en artikel 21, derde lid, van de Elektriciteitswet. De ruimte voor
die nadere regels moet er wel blijven. Mijn suggestie is om het amendement
op dit punt aan te passen. Het amendement in huidige vorm ontraad ik.
 Amendement nr. 38 (Zijlstra/Samsom)
 Dit amendement heeft drie onderdelen:
 1. Het amendement zondert GTS uit van de aansluitplicht;
 2. Het amendement beoogt te regelen dat aansluitpunten worden gedaan op
plekken met een geschikte druk en voldoende capaciteit;
 3. Ten slotte bepaalt het amendement expliciet dat een netbeheerder grotere
aansluitingen nog wel mag verrichten.
 
 De onderbouwing van de uitzondering is dat de aansluitplicht voor GTS
voor grote aansluitingen niet nodig is en voor kleine aansluitingen niet gewenst.
Ik benadruk nogmaals dat GTS door de aansluitplicht niet wordt gedwongen om
kleinverbruikers op zijn net aan te sluiten. Bij de gebiedsindeling –
waar de wettelijke aansluitplicht aan is gekoppeld – krijgt GTS geen
gebied aangewezen om kleinverbruikers aan te sluiten; die gebieden zijn gereserveerd
voor de regionale netbeheerders. Op die manier kan een kleinverbruiker dus
nooit bij GTS terecht komen voor zijn aansluiting. Dat is bij elektriciteit
ook zo geregeld, waar kleinverbruikers geen rechtstreekse aansluiting op het
net van TenneT kunnen krijgen. Daarbij wil ik wel dat GTS de plicht heeft
om verzoekers te voorzien van een aansluitpunt, waarvan het tarief gereguleerd
is en moet GTS ook de enige partij zijn die dit punt op het landelijk gastransportnet
mag maken. Vanuit veiligheidsoogpunt is dat laatste wenselijk.
 Het tweede punt lijkt efficiënt maar is waarschijnlijk niet effectief.
In de toelichting is sprake van aansluiting «op het dichtstbijzijnde
punt» maar dit regelt het amendement niet. De netbeheerder kan op deze
manier zelf blijven bepalen waar de aansluiting op zijn net tot stand komt.
De huidige situatie verandert daarmee niet. Daarnaast heeft de NMa aangegeven
dat dit amendement heel lastig te handhaven is. Zo zijn er geen objectieve
criteria vast te stellen om te bepalen of er sprake is van «voldoende
capaciteit» op een gasnet.
 Ten slotte regelt het amendement dat expliciet wordt bepaald dat een regionale
netbeheerder grotere aansluitingen mag verrichten. Ik sta positief tegenover
deze explicitering maar wijs er wel op dat het overbodig is om dit in de wet
op te nemen. Netbeheerders mogen op basis van artikel 10b, eerste lid, infrastructurele
of aanverwante activiteiten uitvoeren. Het verrichten van gasaansluitingen
valt daaronder. Dat is een belangrijke conclusie, anders zouden netbeheerders
op dit moment ook geen aansluitingen kunnen verrichten.
 Om deze redenen ontraad ik dit amendement.
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.