Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2010; Verslag schriftelijk overleg over het functioneren van het Nederlands Opvangcentrum Papegaaien (NOP)
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag van een schriftelijk overleg
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136680
 2009-2010
 
 32 123 XIV
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2010
 
 
 28 286
 Dierenwelzijn
 
 
 
 
 Nr. 
 28
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 4 november 2009
 De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit naar aanleiding van de brief van 1 april 2009
inzake het evaluatieonderzoek dierentuinen en beleidsmaatregelen naar aanleiding
van dit onderzoek (Kamerstuk 31 700 XIV, nr. 139) en de brief van 21 april
2009 inzake het onderzoek naar het functioneren van het Nederlands Opvangcentrum
Pagegaaien (NOP) (Kamerstuk 28 286, nr. 290).
 De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 3 november
2009.
 Vragen en antwoorden, voorzien van een inleiding, zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Atsma
 Adjunct-griffier van de commissie,
 Peen
 
 Inhoudsopgave Pagina
 1 Vragen en opmerkingen vanuit de fracties 2
 I Evaluatie Dierentuinenbesluit 2
 Inbreng leden van de SP-fractie 2
 Inbreng leden van de PvdD-fractie 3
 Inbreng leden van de SP-fractie 6
 
 II Evaluatie NOP 8
 Inbreng leden van de CDA-fractie 9
 Inbreng leden van de SP-fractie 9
 Inbreng leden van de PvdD-fractie 9
 2 Reactie van de minister 9
 1 VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
 I Evaluatie Dierentuinenbesluit
 Inbreng leden van de CDA-fractie
 De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de Evaluatie van het Dierentuinenbesluit en de brief over het Nederlandse
Opvangcentrum Papegaaien (NOP).
 Evaluatie
 De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de evaluatie duidelijk
maakt dat het Dierentuinenbesluit naar behoren werkt. De keuze voor doelvoorschriften
in het Dierentuinenbesluit zorgt voor maatwerk en het invullen van de eigen
verantwoordelijkheid door de dierentuinen zelf en dat is naar mening van de
leden van CDA-fractie een belangrijke verbetering. Ook laat de Evaluatie zien
dat doelvoorschriften zorgen voor het uitdagen van dierentuinen om te komen
tot een beleid dat past bij het soorteigen gedrag van de gehouden dieren.
Daarnaast heeft het Dierentuinenbesluit geleidt tot een stijging van het kwaliteitsniveau
van met name de kleinere dierentuinen. Kortom, mooie effecten van het besluit.
Het laat zien dat de sector zijn verantwoordelijkheid inziet en neemt. Het
dierenwelzijnniveau in Nederlandse dierentuinen is redelijk tot goed. Kunt
u uiteenzetten welke dierenwelzijnsituaties de kwalificatie redelijk krijgen?
Is het doel om redelijke dierenwelzijnsituaties te verbeteren? Zo nee, waarom
niet en zo ja, welk traject wordt daarvoor ingezet?
 Administratieve lastenverlichting
 De leden van de CDA-fractie zijn verheugd dat er sprake is van aantoonbare
administratieve lastenverlichting door het afschaffen van dubbele rapportages.
Tot onze verbazing vinden er nog steeds dubbele rapportages plaats en wordt
extra voorlichting voorgesteld. Is het niet voldoende dat de Dienst Regelingen
de overbodig ingediende rapportages per kerende post terugstuurt? Is verdere
vereenvoudiging mogelijk? Hierdoor kunnen de kosten van zowel Dienst Regelingen
als ook de dierentuinen verder omlaag gebracht worden. De leden van de CDA-fractie
vraagt u voortdurend alert te zijn op mogelijkheden om de administratieve
lastendruk te verminderen.
 Doelvoorschriften
 De leden van de CDA-fractie onderschrijven de voorgestelde acties op het
vlak van het vergroten van transparantie middels doelvoorschriften met behoud
van de open normen. De leden van de CDA-fractie vragen zich wel af op welke
wijze dat wordt vormgegeven. De leden van de CDA-fractie vragen zich vervolgens
af op welke wijze de aanbevelingen een «geheugen»
te creëren en het kennisniveau van de visitatiecommissie op peil te houden,
worden uitgevoerd. Dit lijken hen uiterst zinvolle aanbevelingen die tegelijkertijd
lastig in te vullen zijn omdat de expertise slechts bij enkelen aanwezig is.
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat overwogen moet worden om een
Europese pool van experts te benoemen, en te ijveren om te komen tot een Europese
visitatiecommissie, die in wisselende samenstelling expertise kan opbouwen
en «best practices» in Europees verband kan delen. Zo kan gewerkt
worden aan verbetering van dierenwelzijn in Europees verband. Graag uw reactie.
 Handhaving
 De reguliere controles gaan nu van start. Gezien de ervaringen ten aanzien
van de controle en handhaving vragen de leden van de CDA-fractie zich af hoe
de Algemene Inspectiedienst (AID) wordt aangestuurd en/of inhoudelijk wordt
ondersteund. Vervolgens vragen de leden van de CDA-fractie zich af hoe de
AID de opdracht ogen en oren goed open te houden om vergunningplichtige inrichtingen
zonder vergunning te detecteren, gaat invullen. Op welke wijze worden zij
hierbij ondersteund? Wat is de rol van Dienst Regelingen (DR) hierbij? Formuleert
deze dienst de concrete opdrachten of maken zij risicoanalyses die als basis
kunnen dienen voor AID-controles? Op welke wijze worden aanwijzingen van particulieren
opgepakt? De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat gezien de positieve
rol van DR bij het ter uitvoering te laten komen van het Dierentuinenbesluit,
deze dienst direct betrokken moet zijn bij de ontwikkeling van de (reguliere)
controlesystematiek.
 Functie opvangcentra (educatie/fokprogramma)
 De leden van de CDA-fractie onderkennen de speciale positie van de opvangcentra
zoals in de Evaluatie wordt vermeld. De leden van de CDA-fractie hebben hierover
nog enkele vragen. Met het Dierentuinenbesluit gelden nu regels voor opvangcentra
die niet goed aansluiten bij de functie die deze centra hebben. Eén
van de aanbevelingen is het Dierentuinenbesluit te laten bestaan en een kwaliteitsprotocol
uit te werken voor alle opvangcentra en het protocol vervolgens te koppelen
aan het Dierentuinenbesluit. Gaat u deze aanbeveling uitvoeren? De leden van
de CDA-fractie vragen zich af of opvangcentra tegelijkertijd ook kunnen verkopen
aan particulieren. In ieder geval zijn de leden van de CDA-fractie van mening
dat een sluitende dieradministratie een absolute voorwaarde is voor een opvangcentrum,
als dat centrum ook fokt met dieren en dieren verkoopt. Op welke wijze wordt
aandacht geschonken aan het geschetste dilemma in de Evaluatie rondom het
doel van het fokprogramma? Ten aanzien van het educatieprogramma is recentelijk
al wat gewisseld, echter vinden de leden van de CDA-fractie het merkwaardig
dat Artis eenmalig, een meerjarig e vernieuwingsimpuls krijgt van 5 miljoen
euro. Waarin verschilt Artis ten opzichte van Blijdorp, in de zin van grootstedelijke
benadering, of andere dierentuinen? Alle dierentuinen worden immers geacht
om aandacht te schenken aan educatie. Waarom is gekozen voor Artis als dierentuin
met een voorbeeldfunctie? Op welke wijze gaat deze impuls bijdragen aan de
vernieuwing van de natuur- en milieueducatie in algemene zin zoals besproken
in de Nota NME? Als aanvulling op de NME-activiteiten uit de genoemde nota,
kunnen de leden van de CDA-fractie zich iets bij het voorstel voorstellen,
maar is het niet juist dat de genoemde 5 miljoen euro aanvullend bekostigd
worden, en niet uit de middelen die beschikbaar zijn voor het uitvoeren van
het NME-programma?
 Inbreng leden van de SP-fractie
 De leden van de SP-fractie hebben met interesse de evaluatie van het Dierentuinenbesluit
gelezen. 
 Het verzoek van de Kamer was om het Dierentuinenbesluit te evalueren met
daarbij aandacht voor de functie, de huisvestingseisen en het fok- en transactiebeleid
van dierentuinen.
 Evaluatie
 De leden van de fractie van de SP hebben de evaluatie gelezen en vragen
zich af of de minister de opdracht wel goed heeft doorgegeven. Wat aan de
Kamer is aangeboden is een onderzoek naar de werkbaarheid van het huidige
besluit, maar niet of amper naar de« functie, de huisvestingseisen en
het fok- en transactiebeleid van dierentuinen». Waarom bent u hiermee
akkoord gegaan?
 
 De leden van de SP-fractie zijn verbaasd dat u op basis van deze evaluatie
de minister concludeert dat Nederlandse dierentuinen overwegend voldoen aan
de doelen van het Dierentuinenbesluit.
 In de evaluatie staat immers: «Bij die bezoeken constateerde de
AID in ongeveer 15 procent van de gevallen dat nog niet (geheel) aan de voorwaarden
voldaan werd». Graag ontvangen wij uw reactie op deze constatering.
 Verder concludeert u dat het welzijnsniveau van de dieren «redelijk
tot goed» is. Dat is goed om te horen. Wel vragen de leden van de fractie
van de SP zich af waar u dit op baseert. Uit de evaluatie valt een dergelijke
constatering namelijk niet op te maken.
 Is het Dierenbesluit een goed instrument gebleken om welzijn van dieren
te waarborgen vragen de leden van de SP-fractie zich af? Waarom is juist dit
element amper bekeken in deze evaluatie?
 En waarom is er geen internationale vergelijking gemaakt?
 Transactiebeleid
 Klopt onze indruk dat deze evaluatie niet ingaat op het transactiebeleid?
Waarom staat er dat de «praktijk leert dat de NVD-tuinen een commissie
hebben die ontvangende tuinen controleert en beleid voeren dat andere NVD-
of EAZA-dierentuinen boven andere inrichtingen prefereert bij transactie»?
Valt er niks meer dan dit te zeggen over het transactiebeleid? Waarom is niet
onderzocht of transacties zich daadwerkelijk volgens dit beleid afspelen?
Waarom wordt er slechts verwezen naar handelsverdragen en het CITES-verdrag?
 Deelt u de mening van de leden van de SP-fractie dat de motie over het
Dierentuinenbesluit (30 800 XIV, nr. 121) op dit punt niet is uitgevoerd?
Wanneer gaat u dit punt van de motie alsnog uitvoeren?
 Waarom neemt u de aanbeveling van de onderzoekers niet over waar het gaat
om de openbaarmaking van o.a. beoordelingscriteria van de visitatiecommissie?
Waarom gaat u niet in op de conclusie van de onderzoekers dat er onvoldoende
sanctiemogelijkheden zijn? Waarom deelt u deze conclusie niet en als u die
wel deelt, wat gaat u daaraan doen? Gaat u nu wel een adequaat sanctieregime
instellen?
 In de evaluatie staat: «Bij die bezoeken constateerde de AID in
ongeveer 15 procent van de gevallen dat nog niet (geheel) aan de voorwaarden
voldaan werd. De meeste gevallen hebben betrekking op lichte, administratieve
overtredingen. Toch valt op dat dit niet heeft geleid tot handhavend optreden».
 Waarom wordt er niet handhavend opgetreden eigenlijk? Bent u bereid hier
iets aan te doen?
 Functie opvangcentra (educatie/fokprogramma)
 De leden van de SP-fractie vragen zich af waarom het educatieve element
van dierentuinen niet beter verankerd wordt. Dit is toch het voornaamste bestaansrecht
van de dierentuin?
 Zeker nu blijkt dat dierentuinen niet meer fokken voor het uitzetten van dieren ter bescherming en instandhouding van (bedreigde) wilde diersoorten.
 Over het fokbeleid vragen de leden van de SP-fractie zich af of er nog
in dierentuinen aan fokprogramma’s wordt gewerkt die daadwerkelijk gericht
zijn op het in de natuur terug kunnen plaatsen van diersoorten. Is het juist
dat het fokprogramma voornamelijk bedoeld is om dierentuinpopulaties voor
educatieve en recreatieve doelen in stand te houden?
 Huisvestingsvereisten
 Over de huisvestingseisen wordt in de evaluatie gesteld dat er nu open
normen zijn en dat er een nadeel kleeft aan een systeem van specifiek geformuleerde
voorwaarden: het leidt tot het vaststellen van minimumnormen waar alle dierentuinen
aan kunnen voldoen. Zulke normen zijn namelijk vrijwel altijd een compromis
en vertegenwoordigen vanuit het oogpunt van met name welzijn niet de optimale
situatie van dieren. Bovendien zullen dierentuinen sneller op de minimumnorm
gaan zitten. Een systeem van open normen, waarin niet vast staat hoe groot
een hok moet zijn, leidt minder snel tot compromissen en vaker tot optimale
situaties.
 Kunt u uiteenzetten hoe het in de Nederlandse dierentuinen gesteld is
met het huisvesten van dieren?
 Deelt u de conclusie die in de evaluatie is getrokken dat open normen
vaker een optimale situatie zullen geven? Waarmee is de vergelijking gemaakt
in deze stelling? Welke landen hanteren nu specifieke huisvestingsvoorwaarden
en wat zijn daar de resultaten? Waarom is er niet serieus gekeken naar de
praktijk van de huisvesting en het gebrek aan geformuleerde eisen?
 Vrijstellingsregeling
 Kunt u een overzicht geven van die instellingen die onder de vrijstellingsregeling
vallen waardoor zij dieren mogen houden bij wijze van decoratie, zoals in
hotels en restaurants? Welke eisen worden daar gesteld aan huisvesting en
verzorging van dieren?
 Waarom wordt er überhaupt vrijstelling gegeven als het doel overduidelijk
niet educatief is?
 Aan welke voorwaarde moeten de vergunningaanvragers voldoen? Vind u het
bijvoorbeeld acceptabel als deze dieren gehouden worden in ruimtes waar ook
feesten met veel mensen en veel geluidsoverlast worden gehouden?
 Waarom mogen deze instellingen 10 diersoorten hebben die onder de Flora-
en faunawet vallen? Wat is de ratio achter dit getal? Is alleen het aantal
diersoorten leidend of wordt er ook gekeken naar het aantal dieren?
 Hoe vaak worden deze vrijgestelde instellingen gecontroleerd door het
ministerie van LNV? Hoe vaak worden er misstanden geconstateerd en hoe treden
de inspectiediensten daar tegen op?
 Waarom vallen circussen niet onder het Dierentuinenbesluit? Zij vallen
toch ook onder de criteria die in het Dierentuinenbesluit worden opgesomd
en die deze activiteit vergunningplichtig zou maken?
 Handhaving
 De leden van de SP-fractie schrikken van de conclusies die de makers van
de evaluatie trekken ten aanzien van handhaving: «Dienst Regelingen
(DR) en de AID hebben weinig handhavingsmiddelen tot hun beschikking. Met
het ministerie van Justitie is afgesproken dat er niet strafrechtelijk gehandhaafd
wordt, terwijl ook de bestuurlijke handhavingsmiddelen beperkt zijn. Hoewel
de DR al wel de bevoegdheid heeft om dwangsommen te leggen, kon daar tot op
heden nog geen gebruik van worden gemaakt».
 Waarom kon de DR geen gebruik maken van dwangsommen?
 Kan de Kamer een overzicht krijgen van het aantal keren dat de dienst regelingen in het afgelopen jaar dierentuinen en vrijgestelde instellingen
heeft bezocht?
 Hoe vaak zijn er overtredingen geconstateerd? Hoe is daartegen opgetreden?
 
 In de evaluatie wordt ook gesteld: «Tot op heden is daarom ook nog
niet handhavend opgetreden tegen dierentuinen die zich niet houden aan de
voorschriften uit het besluit». Wat is uw reactie op deze constatering?
Hoeveel administratieve overtredingen zijn er geconstateerd?
 Aanbevelingen
 De leden van de SP-fractie zouden graag willen dat u alsnog ingaat op
alle aanbevelingen uit de evaluatie en stuk per stuk aangeeft hoe ze deze
uit gaat voeren. Daar waar u een aanbeveling naast zich neer wenst te leggen
willen de leden van de SP-fractie een nadere en betere onderbouwing.
 Slotwoord
 Afsluitend vragen de leden van de SP-fractie u om alsnog onderzoek te
doen naar het welzijn van dieren in dierentuinen, en minimumeisen in te stellen
voor de grootte van de dag- en nachtverblijven.
 Inbreng leden van de PvdD-fractie
 De leden van de fractie van de PvdD hebben met grote verbazing en teleurstelling
kennisgenomen van uw reactie op de evaluatie van het Dierentuinenbesluit.
U gaat enerzijds niet in op belangrijke resultaten uit het evaluatieonderzoek
en trekt anderzijds conclusies over zaken die helemaal niet zijn onderzocht.
Bovenal constateren de leden dat u wederom weigert uw eigen verantwoordelijkheden
te nemen en dierentuinen in hoge mate zelf laat bepalen hoe ze wettelijk vastgestelde
regels en voorschriften wil toepassen. De leden zijn van mening dat dit geen
recht doet aan de doelen van het besluit. De vrijheid die dierentuinen hierdoor
wordt geboden zorgt voor onduidelijkheid voor de dierentuinen zelf en belangrijker
nog, maakt het onmogelijk om minimale garanties voor het welzijn van dieren
te bieden.
 Functie opvangcentra (educatie/fokprogramma)
 De aangenomen motie Ouwehand (30 800 XIV, nr. 121) vroeg om een evaluatie
van het Dierentuinenbesluit met daarbij aandacht voor de functie, de huisvestingseisen
en het fok- en transactiebeleid van dierentuinen. Het voorliggende rapport
geeft in grote mate inzicht in het functioneren van het besluit in de praktijk.
Er is echter niet, zoals u concludeert, onderzocht in hoeverre het Dierentuinenbesluit
het welzijn van de dieren bevordert of waarborgt. De leden vernemen dan ook
graag op welke bron u deze conclusie baseert. Het evaluatierapport legt wel
enkele belangrijke knelpunten en principiële vraagstukken bloot, waarvan
de leden van de fractie van de PvdD het onbegrijpelijk vinden dat u hier overheen
stapt.
 
 De educatieve functie bijvoorbeeld, door velen het bestaansrecht van dierentuinen
genoemd, wordt door iedere dierentuin verschillend ingevuld blijkens dit onderzoek.
Voorschriften hiervoor ontbreken of zijn te summier en kunnen niet inhoudelijk
worden getoetst. U reageert op deze constatering met de aankondiging dat dierentuinen
hun beleidsprotocollen zullen uitbreiden met het doel van het educatieve programma.
De leden nemen aan dat u een eigen visie heeft op de educatieve functie van
dierentuinen en vernemen deze dan ook graag. De aanwezigheid van een educatief
programma is nota bene een wettelijk vereiste en de leden verwachten dan ook
dat u hier meer waarde aan zou hechten. Tevens vragen de leden een reactie
van u op het feit dat bezoekers van dierentuinen in de eerste plaats komen
voor recreatie en niet op zoek zijn naar educatie. Acht u louter
recreatie voldoende rechtvaardiging voor het tentoonstellen van wilde dieren
en zo ja, kunt u dit toelichten? Bent u voornemens de beleidsprotocollen na
uitbreiding met het doel van de educatie te toetsen? Zo ja, waaraan zal er
worden getoetst, wat zijn de criteria en zullen sanctiemogelijkheden worden
gecreëerd indien niet wordt voldaan aan de doelstellingen? U hebt Artis
onlangs zelfs een substantiële bijdrage geleverd voor het ontwikkelen
van educatie. Hebt u hier voorwaarden aan verbonden? Bent u voornemens ook
andere dierentuinen een financiële bijdrage te geven voor de invulling
van dit wettelijk vereiste?
 
 Een ander opmerkelijk punt dat naar voren komt uit deze evaluatie is het
doel van fokprogramma’s. Terugplaatsing van dieren in de natuur gebeurt
in de praktijk slechts sporadisch, concluderen de onderzoekers en de fok is
gericht op het in stand houden van populaties in dierentuinen. Er ontstaat
zo een dierentuinpopulatie van wilde dieren die na verloop van tijd mogelijk
gaat afwijken van het wild. Deelt u de mening van de leden van de fractie
van de PvdD dat dit een zeer onwenselijke situatie is? De leden achten op
dit punt een bredere, ethische discussie op zijn plaats en horen graag of
u bereid bent het debat hierover te voeren. Hoe ziet u in dit licht de doelstelling
van de Europese Dierentuinenrichtlijn, te weten de bescherming van wilde dieren
en de instandhouding van de biodiversiteit?
 De leden achten het fokken met wilde dieren ter instandhouding van de
dierentuinpopulatie niet meer van deze tijd en zien de toekomstige rol van
dierentuinen vooral als opvangcentra voor dieren die zich in het wild niet
kunnen handhaven. Graag uw reactie hierop.
 Handhaving
 Aan de controle en handhaving omtrent het besluit bleek tijdens de evaluatie
eveneens het een en ander te schorten. Controles om na te gaan of de vergunning
wordt nageleefd vinden gemiddeld veel te laat plaats, waarbij bovendien onduidelijk
is hoe de huidige regelgeving moet worden geïnterpreteerd. De (welzijns)normen
zijn zo open dat inspecteurs hier in de praktijk niet of nauwelijks mee uit
de voeten kunnen. Hierdoor ontstaan onduidelijkheden en dreigen willekeur
en rechtsongelijkheid. De leden achten dit een serieuze tekortkoming. Hoe
kan het Besluit het welzijn van dieren waarborgen als hier geen toetsbare
normen voor bestaan en de invulling wordt overgelaten aan een ieders interpretatie
en goede wil? Kunt u toelichten op welke manier zij verandering zal gaan brengen
in deze situatie? Verbindt u aan dit onderzoek conclusies voor de voorgestelde
wijziging van het Honden- en kattenbesluit, waarbij middelvoorschriften zullen
worden vervangen door doelvoorschriften? Hoe wilt u voorkomen dat bij het
opvangen en huisvesten van gezelschapsdieren eenzelfde situatie ontstaat als
beschreven in dit onderzoek? Hoe zal controle en handhaving op dat punt worden
vormgegeven?
 Doelvoorschriften
 De leden van de fractie van de PvdD zijn van mening dat doelvoorschriften
een goed instrument kunnen zijn voor het garanderen van dierenwelzijn. Voorwaarde
is echter wel dat de doelen scherp, helder en verplichtend worden geformuleerd.
Een formulering als «Bij de inrichting van de dierenverblijven wordt
rekening gehouden met het soorteigen bewegingsgedrag» is te vrijblijvend
voor een doelvoorschrift. Het voorschrift zou natuurlijk moeten luiden dat
wordt voorzien in het soorteigen bewegingsgedrag van het betreffende dier.
Regelmatige en strenge controles, continue monitoring en toetsbare normen,
gebaseerd op de laatste inzichten op het gebied van dierenwelzijn moeten de
naleving van deze verplichting garanderen. U voorziet in geen van deze voorwaarden.
Onder het huidige handhavingsregime wijzen de leden van de PvdD-fractie
doelvoorschriften voor huisvestingssystemen voor dieren dan ook resoluut af.
Zolang u blijft weigeren de doelvoorschriften in te richten naar daadwerkelijke
garanties voor het welzijn van gehouden dieren, hebben de leden van de fractie
van de PvdD geen vertrouwen in het gebruik van dit instrument.
 
 Daarnaast ontbraken tot begin 2009 bruikbare sanctiemogelijkheden, vermeldt
het evaluatierapport. Aangezien het intrekken van de vergunning lange tijd
de enige sanctiemogelijkheid was, is minder opgetreden dan wenselijk was,
aldus de onderzoekers. De leden van de fractie van de PvdD vragen u hoe vaak
dit het geval is geweest en ontvangen hiervan graag een voorbeeld.
 Vrijstellingsregeling
 De leden van de fractie van de PvdD ontvangen graag een toelichting van
u op de vrijstellingsregeling. Welke voorwaarden zijn hieraan verbonden? Welk
doel dient een vrijstelling te dienen? Wat is bijvoorbeeld het doel van het
houden van wilde dieren in horecagelegenheden? Kunt u een overzicht geven
van de vrijstellingen die zijn uitgegeven in Nederland, hoeveel vrijstellingen
betreft het, aan welk soort instellingen zijn deze uitgegeven en voor welke
duur? Hoe is de controle op deze instellingen vormgegeven en wat is daarbij
de frequentie?
 
 De leden van de fractie van de PvdD lazen met verbazing dat toezicht op
organisaties die niet onder het besluit vallen, maar die wel wilde dieren
houden, feitelijk ontbreekt. Ook is het mogelijk dat er instellingen met wilde
dieren zijn die geen vergunningaanvraag hebben ingediend en niet door de AID
of Dienst Regelingen zijn opgemerkt. Hoe is dit mogelijk? Kunt u hierop een
toelichting geven? Bent u bereid dit gebied tussen het Dierentuinenbesluit
en de GWWD in kaart te brengen en deze instellingen actief op te sporen, conform
de aanbeveling uit het evaluatierapport? Zo nee, waarom niet?
 Slotwoord
 Tot slot verzoeken de leden van de fractie van de PvdD u een vervolgonderzoek
uit te zetten naar het welzijn van dieren in dierentuinen en de mate waarin
het Dierentuinenbesluit hieraan bijdraagt of juist niet.
 II Evaluatie NOP
 Inbreng leden van de CDA-fractie
 De leden van de CDA-fractie zijn verontrust over de inhoud van de brief
die de Vereniging van Opvangcentra van Niet-gedomesticeerde Dieren aan de
leden van de vaste Kamercommissie heeft gestuurd over het functioneren van
de Stichting NOP. Wij verzoeken u om een inhoudelijke reactie op deze brief
te geven.
 Inbreng leden van de SP-fractie
 De leden van de SP-fractie zijn verbouwereerd dat u uw woord niet heeft
gehouden en de misstanden bij het Nederlands Opvangcentrum voor Papegaaien
niet onafhankelijk heeft laten onderzoeken. Waarom heeft u zoveel vertrouwen
in een onderzoek waar het NOP zelf opdracht toe heeft gegeven? Waarom heeft
zij niet op zijn minst onafhankelijke deskundigen toegevoegd aan het bestaande
eenpersoons onderzoeksteam?
 
 In de Radaruitzending die aanleiding was voor het onderzoek kwamen ernstige
signalen over misstanden met betrekking tot het welzijn van de dieren, de
gebrekkige administratie en mogelijke illegale handel aan het licht.
De Kamer was unaniem in haar verontrustheid over de situatie in het opvangcentrum.
Zeker ook omdat het NOP ook in beslag genomen dieren opvangt.
 Hoe kunt u nu concluderen dat er met het welzijn van de dieren niets mis
is?
 De grote sterfte van de vogels is toch problematisch? Graag uw reactie.
 De gebrekkige administratie is toch niet acceptabel als het om in beslag
genomen dieren gaat? Graag een reactie.
 Vele dieren zijn toch simpelweg verdwenen en vermist? Graag uw reactie.
 De activiteiten van het NOP zijn toch niet helder gescheiden? Graag uw
reactie.
 Kunt u uiteenzetten in hoeverre de mensen die hun dier af hebben gegeven
aan het NOP misleid zijn? Is het mogelijk strafrechtelijk op te treden tegen
het NOP op dit punt?
 Hoe kunt u fokken met opgevangen en in beslag genomen dieren uitsluiten
als de administratie rammelt en de opvang de verschillende taken met elkaar
vermengt?
 De leden van de SP-fractie pleiten er met klem voor alsnog onafhankelijk
onderzoek te doen en vragen u tot die tijd de opvangtaak stop te zetten.
 Inbreng van de leden van de PvdD-fractie
 De leden van de fractie van de PvdD vernemen graag van u waarom u uw toezegging
om het team dat het onderzoek uitvoerde naar het functioneren van de Stichting
NOP uit te breiden met onafhankelijke deskundigen niet is nagekomen.
 Uw conclusie dat met het welzijn van de dieren bij de stichting niets
mis is, wordt niet gedeeld door de Vereniging van Opvangcentra van Niet-gedomesticeerde
Dieren (VOND). De leden ontvangen graag uw reactie op het feit dat het vertrouwen
van de VOND in de stichting NOP zodanig is afgenomen dat zij haar banden met
de stichting heeft verbroken. Verbindt u hier conclusies aan met betrekking
tot de positie van de stichting als opslaghouder voor Dienst Regelingen (DR)?
Bent u voornemens de controle en handhaving aan te scherpen en hier geen dieren
meer onder te brengen tot de stichting wel voldoet aan de wettelijke voorschriften
en gemaakte afspraken? Zo nee, waarom niet?
 
 Tijdens het Algemeen Overleg DR op 22 april 2009 heeft de fractie
van de PvdD reeds gevraagd naar de situatie rondom het eigendomsrecht van
in beslag genomen dieren en diens nakomelingen. Is het wettelijk toegestaan
om in de opvang geboren dieren te verkopen? En zo ja, wat betekent dit voor
de onafhankelijke positie van een opslaghouder? Graag uw toelichting op dit
punt.
 2 REACTIE VAN DE MINISTER
 Inleiding
 Hierbij stuur ik u de antwoorden op de vragen naar aanleiding van het
schriftelijk overleg inzake de evaluatie van het Dierentuinenbesluit en de
Stichting Nederlands Opvangcentrum voor Papegaaien (NOP). U vindt de antwoorden
in de bijlage bij deze brief.
 
 Ten algemene een aantal opmerkingen over de dierentuinensector in Nederland.
De sector kent een grote verscheidenheid. Er zijn grote en kleine, gespecialiseerde
en niet-gespecialiseerde dierentuinen en dierentuinen met de functie van opvangcentrum.
Ongeveer de helft van de dierentuinen is aangesloten bij een koepelorganisatie. 
 Dierentuinen ontvangen jaarlijks miljoenen bezoekers en vervullen daarmee
een belangrijke recreatieve functie. Daarnaast pleegt de sector vernieuwende
investeringen. Regelmatig worden dieren in nieuwe huisvesting ondergebracht
en worden er welzijnsbevorderende manieren van voeren toegepast. Ik wijs op
de aquaria in Blijdorp en Burgers Zoo of de buitenverblijven in het dierenpark
te Emmen.
 Natuurlijk zijn er ook plekken waar de huisvesting minder uitmuntend is,
maar nog steeds in orde. Van belang is dat deze sector doorlopend werkt aan
verbeteringen. Het Dierentuinenbesluit heeft daarbij een handje geholpen.
Ten behoeve van de vergunningverlening is een visitatiecommissie ingesteld
met de taak om de situatie in de dierentuinen vast te leggen en te adviseren
over verbeteringen. De visitatiecommissie heeft alle dierentuinen bekeken
en geadviseerd over voor te schrijven vergunningvoorwaarden. Dierentuinen
moesten hieraan voldoen en dat heeft tevens tot verbetering geleid van het
welzijn in dierentuinen. In het evaluatierapport wordt het beeld geschetst
dat het welzijn voldoende tot goed genoemd kan worden. Uiteraard zal controle
blijven plaatsvinden, tegenwoordig in de vorm risicogerichte controles. Met
deze risicogerichte manier van controleren kan op speciale punten worden ingezoomd
waar de noodzaak van controle wordt vermoed. Eén van de aandachtspunten
is bijvoorbeeld het op orde houden van de dieradministratie.
 
 Het bleek voor een aantal dierentuinen lastig om de administratie op orde
te houden, terwijl de dieradministratie de basis is voor een goede bedrijfsvoering.
 
 De evaluatie is afgerond en heeft een aantal aanbevelingen opgeleverd.
Ik heb u in mijn vorige brief (Kamerstuk vergaderjaar 2009–2009, 31 700
XIV, nr. 139). gemeld hoe ik uitvoering zal geven aan de aanbevelingen. Ik
zie wat het welzijn en de gezondheid van dierentuindieren betreft, de toekomst
met vertrouwen tegemoet.
 
 In de bijlage bij deze brief vindt u de antwoorden op de gestelde vragen.
De vragen worden per onderwerp behandeld.
 Evaluatie (welzijn)
 
 In het Schriftelijk Overleg zijn diverse vragen gesteld
over de evaluatie en het welzijn van de dieren. De leden van de fractie van
de SP vragen zich af waarop de conclusie is gebaseerd dat het welzijnsniveau
van de dieren «redelijk tot goed« is, want een dergelijke constatering
is niet op te maken uit de evaluatie. Ook vragen de leden van de SP-fractie
zich af of het Dierentuinenbesluit een goed instrument is gebleken om welzijn
van dieren te waarborgen. Ook vragen zij waarom juist dit element amper bekeken
is in deze evaluatie en waarom er geen internationale vergelijking is gemaakt.
Ook de leden van PvdD constateren dat het bevorderen van het welzijn door
het Dierentuinenbesluit niet is onderzocht en vernemen graag op welke bron
de welzijnsconclusie is gebaseerd. De leden van de fractie van de PvdD doen
het verzoek een vervolgonderzoek uit te zetten naar het welzijn van dieren
in dierentuinen en de mate waarin het Dierentuinenbesluit hieraan bijdraagt
of juist niet.
 
 
 Op verschillende plaatsen in het evaluatierapport schrijven de onderzoekers
over het welzijnsniveau. De onderzoekers spreken over het beeld dat zij hebben
gekregen. «Uit de gevoerde gesprekken en de bestudeerde verslagen van
de visitatiecommissie en de AID komt het beeld naar voren dat het welzijnsniveau
in Nederlandse dierentuinen in het algemeen voldoende tot goed is (blz. 41)».
Op blz. 39 schrijven de onderzoekers: «Tot nu toe zijn in de praktijk,
op enkele incidenten na, geen misstanden geconstateerd. Het niveau in de meeste
Nederlandse dierentuinen is in het algemeen goed». Op blz.
15 staat: «Diverse respondenten, waaronder de geraadpleegde experts,
zijn van mening dat de doelvoorschriften voor welzijn hoog zijn ingestoken.
Invoering van het Dierentuinenbesluit heeft volgens hen daardoor geleid tot
een stijging van het kwaliteitsniveau bij met name de kleinere dierentuinen.
Dit blijkt ook uit de verslagen van de visitatiecommissie en de AID. Voor
grote professionele dierentuinen hebben de eisen uit het besluit een minder
grote rol gespeeld. Zij voldeden via het eigen kwaliteitssysteem al aan de
hoge eisen). Ik maak hier uit op dat het welzijn positief te noemen is. Uit
de stijging van het welzijnsniveau van vooral de kleinere dierentuinen trek
ik de conclusie dat het besluit op het gebied van het welzijn zijn werk doet.
Ik zie dan ook niet de meerwaarde van een vervolgonderzoek naar het welzijn.
Omdat dit een evaluatieonderzoek betrof naar het Nederlandse Dierentuinenbesluit,
heb ik er voor gekozen om geen internationale vergelijking te maken.
 
 
 De leden van de CDA-fractie vragen welke dierenwelzijnssituaties
de kwalificatie redelijk krijgen. Zij vragen ook of het doel is om redelijke
dierenwelzijnssituaties te verbeteren en welk traject daarvoor wordt ingezet.
 
 
 De verscheidene welzijnskwalificaties in het rapport geven het beeld weer
dat de onderzoekers hebben gekregen tijdens het onderzoek. Het is niet mogelijk
om op basis van dit onderzoek specifieke welzijnssituaties aan te wijzen.
Aandachtspunten die verbetering behoeven, kunnen naar voren komen tijdens
bezoeken van de AID of de visitatiecommissie, bijvoorbeeld in het kader van
de meldplicht voor wijzigingen in de dierentuin. Het risicogericht handhaven
levert informatie op over mogelijke risicovolle situaties. Over gesignaleerde
aandachtspunten wordt de dierentuin geadviseerd door de visitatiecommissie
of door Dienst Regelingen.
 Evaluatie (de huisvestingseisen, fok- en transactiebeleid)
 
 De leden van de SP-fractie willen weten waarom ik akkoord
ben gegaan met deze evaluatie. Wat aan de Kamer is aangeboden, is een onderzoek
naar de werkbaarheid van het huidige besluit, maar niet of amper onderzoek
naar de «functie, de huisvestingseisen en het fok- en transactiebeleid
van dierentuinen». Ook vragen de leden van de SP-fractie of het klopt
dat deze evaluatie niet ingaat op het transactiebeleid.
 
 
 De leden van de SP-fractie vragen tevens waarom er
staat, dat de «praktijk leert dat de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen
(NVD) een commissie hebben die ontvangende tuinen controleert en beleid voeren
dat andere NVD- of EAZA-dierentuinen boven andere inrichtingen prefereert
bij transactie». Zij vragen of er niets meer dan dit te zeggen valt
over het transactiebeleid. Zij voegen daar aan toe: «Waarom is niet
onderzocht of transacties zich daadwerkelijk volgens dit beleid afspelen?
Waarom wordt er slechts verwezen naar handelsverdragen en het CITES-verdrag?».
De leden van de SP-fractie vragen of ik de motie over het Dierentuinenbesluit
(30 800 XIV nr. 121) alsnog ga uitvoeren.
 
 
 In de motie Ouwehand is gevraagd om een evaluatieonderzoek met aandacht
voor de functie, de huisvestingseisen en het fok- en transactiebeleid. In
het evaluatieonderzoek is bezien of de voorschriften in het besluit ten aanzien
van welzijn, educatieve programma, fok- en transactiebeleid voldoende bruikbaar
zijn om de doelstellingen van het besluit te halen, wat de kosten daarvan
zijn of dat het dierentuinenbeleid eventueel bijgesteld moet worden. Dat is
voor alle gebieden in het Dierentuinenbesluit onderzocht en daarover wordt
ook gerapporteerd. Dit heeft tevens de conclusie opgeleverd dat de huidige
doelvoorschriften een basisniveau voor welzijn, educatie en de instandhouding
van diersoorten garanderen (blz. 16). 
 
 Over het transactiebeleid staat in de samenvatting van het rapport (blz.
13) dat het Dierentuinenbesluit zeer beperkt aandacht besteedt aan het transactiebeleid,
maar de onderzoekers tekenen daarbij aan dat de transacties ook onder andere
regelgeving vallen, zoals het CITES-verdrag inzake handel in dieren. De Nederlandse
Vereniging van Dierentuinen (NVD) werkt bij transacties volgens eigen voorschriften,
die zeker niet minder zijn dan de voorschriften in het besluit. Het paste
niet in de opzet van het onderzoek om ter plaatse te controleren of dierentuinen
zich aan de voorschriften in het besluit hebben gehouden. Het doel van dit
onderzoek was namelijk om te onderzoeken of de voorschriften voldoende bruikbaar
zijn om de doelstellingen van het besluit te behalen. De onderzoekers bevelen
niet aan om de voorschriften voor het transactiebeleid te wijzigen.
 Doelvoorschriften
 De leden van de CDA-fractie onderschrijven de voorgestelde acties op het
vlak van het vergroten van transparantie met behoud van de open normen. De
leden van de CDA-fractie vragen zich wel af op welke wijze dat wordt vormgegeven.
De leden van de CDA-fractie vragen zich vervolgens af op welke wijze de aanbevelingen
een «geheugen» te creëren en het kennisniveau van de visitatiecommissie
op peil te houden, worden uitgevoerd. Dit lijken hen uiterst zinvolle aanbevelingen
die tegelijkertijd lastig in te vullen zijn, omdat de expertise slechts bij
enkelen aanwezig is. De leden van de CDA-fractie vragen een reactie op hun
voorstel een Europese pool van experts te benoemen en te ijveren voor een
Europese visitatiecommissie, die in wisselende samenstelling expertise kan
opbouwen en «best practices» in Europees verband kan delen, teneinde
in Europees verband te werken aan verbetering van dierenwelzijn.
 
 De kracht van de open normen wil ik graag behouden. De transparantie wil
ik dan ook zoeken in het bekendmaken van voorbeelden waar optimale zorg voor
dieren plaatsvindt door het gebruik van adequate of innovatieve verblijven
en het geven van goede verzorging. De aanbeveling over het geheugen van de
visitatiecommissie verwijst naar de samenstelling van de visitatiecommissie
en de werkwijze. In de commissiesamenstelling zijn veel mutaties geweest en
daarom kan de indruk zijn ontstaan dat de commissie van één
persoon afhankelijk is wat het geheugen betreft. Bevindingen van de visitatiecommissie
zijn echter vanaf het begin goed vastgelegd. Redenen voor beslissingen zijn
altijd in documentatie terug te vinden. Wel wordt er al enige tijd gestreefd
naar uitbreiding van de visitatiecommissie met meer experts, waardoor de expertise
breder verdeeld wordt over de visitatiecommissie en de samenstelling minder
kwetsbaar wordt voor personele wisselingen. Ik sluit niet uit dat er een beroep
wordt gedaan op buitenlandse experts, want onafhankelijke experts zijn schaars.
Het voorstel om te komen tot een Europese visitatiecommissie is interessant.
Echter, omdat de lidstaten de Europese Dierentuinenrichtlijn op verschillende
wijzen hebben uitgewerkt in nationale regelgevingen en de voorgestelde samenstelling
van de visitatiecommissie ook omvangrijke logistieke gevolgen zou hebben,
ben ik van mening dat het voorstel lastig uitvoerbaar is.
 
 
 Inzake de open normen in het besluit vragen de leden
van de fractie van de PvdD zich af hoe inspecteurs het welzijn van dieren
kunnen waarborgen als hier geen toetsbare normen voor bestaan en de invulling
wordt overgelaten aan een ieders interpretatie en goede wil. Zij vragen toe
te lichten op welke manier in deze situatie verandering wordt gebracht.
 
 
 De wijze van controleren van de doelvoorschriften van het Dierentuinenbesluit
heeft zich na de inwerkingtreding van het besluit moeten ontwikkelen. Inmiddels
verlopen de controles goed. De controleurs maken gebruik van de bevindingen
van de visitatiecommissie en weten om te gaan met deze normen. Ik blijf van
mening dat het werken met open normen dierentuinen stimuleert het welzijn
optimaal te borgen. Zoals aangegeven, zal ik goede praktijkvoorbeelden publiceren
ter verduidelijking van een goede invulling van deze normen.
 
 
 De leden van de PvdD vragen of ik conclusies aan dit
onderzoek verbindt met betrekking tot de voorgestelde wijziging van het Honden-
en kattenbesluit, waarbij middelvoorschriften zullen worden vervangen door
doelvoorschriften. Zij vragen hoe ik wil voorkomen dat bij het opvangen en
huisvesten van gezelschapsdieren eenzelfde situatie ontstaat als beschreven
in dit onderzoek. En hoe de controle en handhaving op dat punt zal worden
vormgegeven.
 
 
 Zoals ook de onderzoekers in het rapport onderschrijven, ben ik nog steeds
van mening dat open normen innovatie en creativiteit stimuleren en dat met
open normen wordt voorkomen dat de sector zich beperkt tot de in de wetgeving
neergelegde minimumeis. Het uitgangspunt bij het vervangen van het Honden-
en kattenbesluit is nog steeds te werken met open normen.
 
 
 De leden van de SP-fractie vragen uiteen te zetten
hoe het in de Nederlandse dierentuinen gesteld is met het huisvesten van dieren.
Zij vragen tevens of ik de conclusie deel die in de evaluatie is getrokken,
dat open normen vaker een optimale situatie zullen geven. Zij willen ook weten
waarmee de vergelijking is gemaakt in deze stelling. Ook vragen zij welke
landen nu specifieke huisvestingsvoorwaarden hanteren en wat daar de resultaten
zijn. Tevens vragen zij waarom er niet serieus is gekeken naar de praktijk
van de huisvesting en het gebrek aan geformuleerde eisen.
 
 
 De huisvesting voldoet overwegend aan het Dierentuinenbesluit. Ik deel
de conclusie dat voor deze situatie open normen een goede keuze zijn geweest.
In het rapport is geen sprake van een specifieke vergelijking, maar is gekeken
naar naleving van regels in het algemeen. De specifieke huisvestingsvoorwaarden
in andere landen zijn niet onderzocht; dit zou ook een bijzonder omvangrijk
onderzoek zijn geweest.
 De praktijk van de huisvesting is in algemene zin aan bod gekomen in het
onderzoek door het bestuderen van verslagen van de visitatiecommissie en interviews.
Het onderzoeken van de huisvesting voor de veelheid aan diersoorten in dierentuinen
zou een zeer omvangrijk onderzoek betekend hebben, terwijl met een beperkter
onderzoek ook tot nuttige resultaten is gekomen.
 Administratieve lastenverlichting
 
 De leden van de CDA-fractie vragen of het niet voldoende
is dat de Dienst Regelingen de overbodig ingediende rapportages per kerende
post terugstuurt. Zij vragen ook of verdere vereenvoudiging mogelijk is.
 
 
 Dienst Regelingen stuurt de dubbele rapportages niet terug, maar neemt
in zo’n geval telefonisch contact op. Het aantal dubbele rapportages
is inmiddels sterk gedaald. 
 Handhaving
 
 De leden van de SP-fractie vragen een reactie op mijn
conclusie dat Nederlandse dierentuinen overwegend voldoen aan de doelen van
het Dierentuinenbesluit, terwijl in de evaluatie staat dat de AID constateerde
dat in ongeveer 15 procent van de gevallen nog niet (geheel) aan de voorwaarden
voldaan werd.
 
 
 In het rapport (blz. 40) wordt geconstateerd dat het overwegend om lichte
overtredingen gaat, zoals het niet op orde hebben van de administratie, het
niet tijdig melden van aanzienlijke wijzigingen in dierbestanden of dierverblijven
of het niet op orde hebben van de protocollen. Het ging hier niet om gebreken
betreffende het welzijn of de gezondheid van dieren, maar om administratieve
zaken. Dat laat overigens onverlet dat de dierentuinen deze zaken wel op orde
moeten hebben.
 
 
 De leden van de SP-fractie willen weten waarom niet
handhavend opgetreden werd bij geconstateerde overtredingen door de AID en
vragen of ik bereid ben hier iets aan te doen. In de evaluatie staat namelijk
het volgende: «Bij die bezoeken constateerde de AID in ongeveer 15 procent
van de gevallen dat nog niet (geheel) aan de voorwaarden voldaan werd. De
meeste gevallen hebben betrekking op lichte, administratieve overtredingen.
Toch valt op dat dit niet heeft geleid tot handhavend optreden».
 
 
 De dierentuinen die nog niet volledig aan alle eisen van het Dierentuinenbesluit
voldeden, zijn aangeschreven met het verzoek de onvolkomenheden te herstellen.
Gezien het feit dat het lichte administratieve overtredingen betrof, is niet
gelijk overgegaan tot het opleggen van sancties, maar hebben deze dierentuinen
eerst nog een kans gekregen om deze omissies te herstellen. Dit jaar kent
de controle van de dierentuinen onder andere als speerpunt de administratie
van de dierentuinen.
 
 
 De leden van de CDA-fractie vragen zich af hoe de Algemene
Inspectiedienst (AID) wordt aangestuurd en/of inhoudelijk wordt ondersteund,
gezien de ervaringen. Vervolgens vragen de leden van de CDA-fractie zich af
hoe de AID de opdracht ogen en oren goed open te houden om vergunningplichtige
inrichtingen zonder vergunning te detecteren, gaat invullen. De leden willen
weten op welke wijze de AID hierbij wordt ondersteund en wat de rol is van
Dienst Regelingen (DR) hierbij. Formuleert deze dienst de concrete opdrachten
of maken zij risicoanalyses die als basis kunnen dienen voor AID-controles?
Tot besluit willen zij weten op welke wijze aanwijzingen van particulieren
worden opgepakt.
 
 
 Dienst Regelingen en de Algemene Inspectiedienst werken nauw samen bij
de controles. Hiertoe zijn controleafspraken gemaakt. Gezamenlijk worden risicogerichte
controles geformuleerd waarbij Dienst Regelingen het controledossier samenstelt
en de AID de controle uitvoert bij de dierentuinen. Naast voorgenomen controles
signaleert Dienst Regelingen soms vermoedelijke overtredingen. Dienst Regelingen
verzoekt de AID dit nader te onderzoeken.
 De AID houdt, op haar beurt, de ogen en oren goed open om vergunningplichtige
inrichtingen te signaleren. De AID-controleurs controleren ook de CITES-regelgeving
en de Flora- en faunawet. In die hoedanigheid kunnen zij vergunningplichtige
instellingen ontdekken die mogelijk onder het Dierentuinenbesluit vallen.
Dat is ook in de beginperiode gebeurd, toen de eerste vergunningen werden
verleend. Verder onderzoekt de AID meldingen die kunnen worden gedaan bij
de Groendesk van de AID; dergelijke meldingen zijn er tot nu toe nauwelijks
geweest. 
 
 
 De leden van de SP-fractie vragen om een overzicht
van het aantal keren dat de Dienst Regelingen in het afgelopen jaar dierentuinen
en vrijgestelde instellingen heeft bezocht. Ook vragen zij hoe vaak zijn er
overtredingen geconstateerd en hoe daartegen is opgetreden.
 
 
 In 2008 heeft de visitatiecommissie (waar DR de secretaris voor levert)
12 dierentuinen bezocht. De AID heeft 15 dierentuinen bezocht. DR zelf legt
geen bezoeken af. Er zijn bij 11 dierentuinen administratieve overtredingen
geconstateerd. Drie controles waren akkoord na herstel en acht controles zijn
of worden bestuursrechtelijk afgedaan met een waarschuwingsbrief. Het betreft
hier allen eerste overtredingen.
 Inrichtingen die ingevolge de Vrijstellingsregeling Dierenwelzijn niet
onder het Dierentuinenbesluit vallen, worden niet bezocht in het kader van
een controle van het Dierentuinenbesluit. Het kan wel zijn dat een controle
heeft plaatsgevonden uit hoofde van bijvoorbeeld de Flora- en faunawetgeving.
 
 De leden van de SP vragen een reactie op de constatering in de evaluatie: «Tot
op heden is daarom ook nog niet handhavend opgetreden tegen dierentuinen die
zich niet houden aan de voorschriften uit het besluit». En hoeveel administratieve
overtredingen zijn er geconstateerd? De leden van de SP-fractie vragen waarom
DR geen gebruik kon maken van dwangsommen. De leden van de SP-fractie vragen
of ik de conclusie deel dat er onvoldoende sanctiemogelijkheden zijn en wat
ik daaraan ga doen. Tevens willen de leden van de SP-fractie weten of ik nu
wel een adequaat sanctieregime instel.
 
 Tot op heden is het niet nodig geweest om een dwangsom op te leggen, dan
wel bestuursdwang toe te passen. Er zijn zoals gezegd bij 11 dierentuinen
administratieve overtredingen geconstateerd. Indien nodig kan gebruik worden
gemaakt van de mogelijkheid van bestuursrechtelijk handhaven. Dit betekent
dat een dwangsom kan worden opgelegd of bestuursdwang kan worden toegepast,
indien een dierentuin niet voldoet aan de eisen van het Dierentuinenbesluit.
Het opleggen van een dwangsom of het (gedeeltelijk) sluiten van dierentuinen
als handhavingsmiddel zijn middelen die pas in laatste instantie worden gebruikt.
Tevens is het mogelijk om strafrechtelijk op te treden bij het constateren
van ernstige misstanden. Ik ben van mening dat het sanctieregime nu voldoende
mogelijkheden biedt om op te treden.
 
 
 De leden van de fractie van de PvdD vragen hoe vaak
de vergunning is ingetrokken en ontvangen hiervan graag een voorbeeld.
 
 
 Het gedeeltelijk sluiten van een dierentuin of het intrekken van de vergunning
met als gevolg het volledig sluiten van de dierentuin wordt als een buitenproportioneel
zwaar sanctiemiddel gezien bij administratieve overtredingen. Er zijn tot
op heden geen overtredingen geconstateerd die dermate ernstig waren, dat zij
het (gedeeltelijk) sluiten van een dierentuin zouden hebben gerechtvaardigd.
 Functie opvangcentra
 
 Gezien de bijzondere positie van de opvangcentra vragen
de leden van de CDA-fractie of ik een kwaliteitsprotocol uit wil werken voor
alle opvangcentra en dat protocol vervolgens koppelen aan het Dierentuinenbesluit.
 
 
 Ik heb u toegezegd met de opvangcentra die onder het Dierentuinenbesluit
vallen te bezien welke voorschriften als knellend worden ervaren. Ik kan u
nu nog niet zeggen op welke wijze ik de opvangcentra tegemoet zal komen, omdat
ik eerst precies wil weten waar de knelpunten zitten en deze
met de opvangcentra wil bespreken. Vervolgens zal ik bezien in hoeverre aan
de genoemde aanbeveling gevolg kan worden gegeven.
 
 
 De leden van de CDA-fractie vragen zich af of opvangcentra
tegelijkertijd ook kunnen verkopen aan particulieren. In ieder geval zijn
de leden van de CDA-fractie van mening dat een sluitende dieradministratie
een absolute voorwaarde is voor een opvangcentrum, als dat centrum ook fokt
met dieren en dieren verkoopt.
 
 
 Het uitplaatsen van dieren bij derden is toegestaan om ruimte te houden
in het opvangcentrum voor het opvangen van nieuwe dieren. Het staat de opvangcentra
vrij een bijdrage in de kosten te vragen aan de ontvangende partij. Voor opvangcentra
die inbeslaggenomen dieren opvangen, geldt dat zij geen dieren aan particulieren
mogen verkopen. Dieren die vrijwillig worden afgestaan en geldige herkomstdocumenten
hebben, mogen wel verhandeld worden. Ik ben met u van mening dat een sluitende
dieradministratie noodzakelijk is.
 Fokbeleid
 
 De leden van de CDA-fractie vragen op welke wijze wordt
aandacht geschonken aan het geschetste dilemma in de evaluatie rondom het
doel van het fokprogramma. Over het fokbeleid vragen de leden van de SP-fractie
zich af of er nog in dierentuinen aan fokprogramma’s wordt gewerkt die
daadwerkelijk gericht zijn op het in de natuur terug kunnen plaatsen van diersoorten.
Ook vragen zij of het juist is dat het fokprogramma voornamelijk bedoeld is
om dierentuinpopulaties voor educatieve en recreatieve doelen in stand te
houden.
 
 
 Ik neem aan dat het dilemma rondom het doel van het fokprogramma wordt
bedoeld dat de dierentuinen dierpopulaties in stand willen houden voor soortenbehoud,
maar die vervolgens niet kunnen herintroduceren in de natuur. Het is de realiteit
dat terugplaatsing in de natuur sporadisch voorkomt. Niettemin zijn er wel
geslaagde voorbeelden te noemen. De Nederlandse Vereniging voor Dierentuinen
meldt dat bijvoorbeeld wisenten in Polen, tamarins (gouden leeuwaapjes) in
Brazilië, steenbokken in de Alpen, otters in Nederland, miereneters in
Argentinië of verschillende soorten gieren succesvol zijn teruggeplaatst.
Dierentuinen dienen zich ervan bewust te zijn dat voor verschillende doelen
kan worden gefokt en dienen daarnaar te handelen. Zij worden verplicht in
het protocol op te nemen of zij fokken met het oog op herintroductie of met
het oog op het op peil houden van dierentuinpopulaties. Er zijn ook fokprogramma’s
voor ernstig bedreigde diersoorten die (nog) niet in de vrije natuur geplaatst
kunnen worden, zoals de Amur panter, de Amur tijger of de Bongo antilope.
Uit de gegevens van de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen blijkt dat
in totaal 72% van de soorten die in een fokprogramma zitten, met uitsterven
wordt bedreigd.
 
 
 De leden van de fractie van de PvdD vragen of ik de
mening deel dat het gaan afwijken van dierentuinpopulaties van wilde populaties
een zeer onwenselijke situatie is. De leden achten op dit punt een bredere,
ethische discussie op zijn plaats en horen graag of ik bereid ben het debat
hierover te voeren. Tevens vragen zij hoe ik in dit licht de doelstelling
van de Europese Dierentuinenrichtlijn zie, te weten de bescherming van wilde
dieren en de instandhouding van de biodiversiteit. De leden van de PvdD vragen
een reactie inzake het fokken met wilde dieren ter instandhouding van de dierentuinpopulatie.
Zij vinden dit niet meer van deze tijd en zien de toekomstige rol van dierentuinen
vooral als opvangcentra voor dieren die zich in het wild niet kunnen handhaven.
 
 
 Fokken van dieren in gevangenschap in dierentuinen dient onder meer de
volgende twee doelen:
 – er hoeven voor educatieve programma’s geen dieren meer aan
de vrije natuur te worden onttrokken;
 – er wordt naast de wilde populatie een schaduwpopulatie in stand
gehouden, waaruit kan worden geput als terugplaatsing van dieren in de natuur
aan de orde is.
 In beide gevallen dient het fokken in gevangenschap een natuurbeschermingsbelang.
In het eerste geval worden wilde populaties ontzien en zijn toch levende dieren
beschikbaar voor educatieve doeleinden. In het tweede geval functioneren dierentuinen
als «ark van Noach». Fokprogramma’s in dierentuinen zijn
daarmee in lijn met de doelstelling van de Dierentuinrichtlijn. Aan instandhouding
van de biodiversiteit gaat bewustwording en dus educatie over de noodzaak
van de instandhouding van biodiversiteit vooraf.
 
 Dat dierentuinpopulaties, ondanks dat wordt gewerkt met stamboeken, zich
op termijn anders kunnen ontwikkelen dan wilde populaties is niet altijd te
vermijden. Dat lijkt ongewenst, maar lang niet in alle gevallen is sprake
van onoverkomelijke bezwaren. Het Prezwalskipaard, de Wisent en de Arabische
Oryx waren tot voor kort in het wild uitgestorven. Deze soorten zijn over
vele generaties in gevangenschap gefokt. Het uitgangsmateriaal voor het fokprogramma
en daarmee de genetische bandbreedte was uiterst beperkt. Het leidt geen twijfel
dat daardoor kenmerken, die de wilde populaties wel moeten hebben gehad, in
de huidige populatie zijn verdwenen. Recent zijn deze soorten weer teruggeplaatst
in de natuur. Deze soorten vervullen daar weer de rol in het ecosysteem die
zij voorheen vervulden en naar het zich laat aanzien zijn de inmiddels weer
wilde populaties in staat zelfstandig in de natuur te overleven. Voor mij
zijn dit voldoende argumenten om het fokken van diersoorten in dierentuinen
toe te staan. Gezien bovenstaande argumenten vind ik dat een ethische discussie
niet opportuun is.
 Educatie
 
 De leden van de CDA-fractie geven aan het merkwaardig
te vinden dat Artis eenmalig een meerjarige vernieuwingsimpuls krijgt van
5 miljoen euro. De leden van de CDA-fractie vragen voorts: «Waarin verschilt
Artis ten opzichte van Blijdorp, in de zin van grootstedelijke benadering,
of andere dierentuinen? Alle dierentuinen worden immers geacht om aandacht
te schenken aan educatie.»
 
 
 Zij vragen tevens waarom gekozen is voor Artis als
dierentuin met een voorbeeldfunctie. En op welke wijze deze impuls gaat bijdragen
aan de vernieuwing van de natuur- en milieueducatie in algemene zin, zoals
besproken in de Nota NME. De leden van de CDA-fractie vragen of de genoemde
5 miljoen euro aanvullend bekostigd worden en niet uit de middelen die beschikbaar
zijn voor het uitvoeren van het NME-programma. De leden van de PvdD vragen
naar de voorwaarden die verbonden zijn aan de subsidie. Zij willen ook weten
of het voornemen bestaat ook andere dierentuinen een financiële bijdrage
te geven voor de invulling van dit wettelijk vereiste.
 
 
 Nieuw is dat Artis het initiatief neemt om een kennisplein in te richten,
in de openbare ruimte buiten de dierentuin. LNV wil aan deze pilot eenmalig
een investeringsimpuls geven. Voorwaarde aan de toekenning daarvan is evenwel
kenniscirculatie. Dit is het delen van ontwikkelde en te ontwikkelen kennis
richting natuur- en milieu educatie, andere dierentuinen en groene stedelijke
instellingen. Het gaat er mij om een eenmalige innovatie-impuls te geven die
ten goede komt aan het gehele veld. Hierdoor wordt voorzien in inspiratie
voor andere dierentuinen. Ik ben niet van plan om een financiële
bijdrage te leveren aan andere dierentuinen. Voor kenniscirculatie is in de
financiële middelen voorzien. Het is inderdaad juist dat de genoemde
vijf miljoen euro uit aanvullende middelen bekostigd worden. Ik heb u hierover
eerder geïnformeerd met mijn brief van 3 juni 2009. (Kamerstuk vergaderjaar
2008–2009, 20 487, nr. 35)
 
 
 De leden van de SP-fractie vragen zich af waarom het
educatieve element van dierentuinen niet beter verankerd wordt, want zij vinden
dit het voornaamste bestaansrecht van de dierentuin.
 
 
 De leden vernemen graag mijn visie op de educatieve
functie van dierentuinen.
 
 
 Tevens vragen de leden van de PvdD een reactie op het
feit dat bezoekers van dierentuinen in de eerste plaats komen voor recreatie
en niet op zoek zijn naar educatie. Zij willen weten of louter recreatie voldoende
rechtvaardiging is voor het tentoonstellen van wilde dieren en vragen dit
toe te lichten. Ook vragen zij of ik voornemens ben de beleidsprotocollen
na uitbreiding met het doel van de educatie te toetsen. Zo ja, waaraan zal
er worden getoetst, wat zijn de criteria en zullen sanctiemogelijkheden worden
gecreëerd, indien niet wordt voldaan aan de doelstellingen?
 
 
 In het Dierentuinenbesluit is de verplichting opgenomen dat de dierentuin
met betrekking tot de tentoongestelde diersoorten over een educatief programma
moet beschikken. Educatie beschouw ik dan ook als een belangrijk onderdeel
in dierentuinen, maar niet als het voornaamste bestaansrecht. Dagelijks genieten
veel gezinnen van de dieren, vooral door er naar te kijken. Dat vind ik niet
verkeerd, want ook het aanschouwen van dieren roept positieve gevoelens op
en levert daarmee indirect een bijdrage aan natuurbesef. Daarnaast maakt het
uit of de doelgroep bestaat uit mensen met zeer jonge kinderen of juist oudere
kinderen of volwassenen. Voor mensen met interesse in natuur is een dierentuin
met een uitgebreid educatie- en informatiecentrum wellicht interessanter.
Wat de beleidsprotocollen betreft, zal er worden getoetst of dierentuinen
het educatiedoel hebben opgenomen. Hier worden geen criteria voor ontwikkeld.
Indien een dierentuin niet voldoet aan de voorschriften van het Dierentuinenbesluit,
is het mogelijk deze dierentuin een bestuurlijke sanctie, zoals een dwangsom,
op te leggen.
 Visitatiecommissie
 
 De leden van de SP-fractie vragen waarom de aanbeveling
van de onderzoekers niet overgenomen wordt waar het gaat om de openbaarmaking
van o.a. beoordelingscriteria van de visitatiecommissie.
 
 
 Bij aanvang van de uitvoering van het Dierentuinenbesluit hebben de dierentuinen
informatie gekregen over de punten waar de visitatiecommissie op let en een
indicatie wanneer het punt in orde wordt bevonden. De punten sluiten aan op
de voorschriften in het besluit. Deze informatie is in het aanvraagpakket
voor de dierentuinenvergunning opgenomen en is openbaar. Verdere invulling
van de werkwijze wil ik vormgeven door goede voorbeelden van huisvesting en
verzorging te publiceren, bijvoorbeeld op een website. Het volledig uitwerken
van de beoordelingscriteria zou het voordeel van de open normen te niet doen.
Dierentuinen zouden deze uitwerking kunnen beschouwen als de minimumnorm en
minder worden gestimuleerd om naar eigen inzicht een optimale situatie te
creëren. 
 Vrijstellingsregeling
 
 De leden van de SP-fractie en de PvdD-fractie vragen
een overzicht van die inrichtingen die onder de Vrijstellingsregeling vallen
waardoor zij dieren mogen houden bij wijze van decoratie, zoals in hotels
en restaurants. De leden van de SP-fractie willen weten welke eisen gesteld
worden aan huisvesting en verzorging van deze dieren. Ook vragen zij waarom
er überhaupt vrijstelling wordt gegeven als het doel overduidelijk niet
educatief is. Zij vragen aan welke voorwaarden de vergunningaanvragers moeten
voldoen. En of het bijvoorbeeld acceptabel is als deze dieren gehouden worden
in ruimtes waar ook feesten met veel mensen en veel geluidsoverlast worden
gehouden. Ook wordt gevraagd waarom deze inrichtingen 10 diersoorten mogen
hebben die onder de Flora- en faunawet vallen en wat de ratio is achter dit
getal. Tevens vragen de leden van de SP-fractie of alleen het aantal diersoorten
leidend is of dat er ook gekeken wordt naar het aantal dieren. De leden van
de fractie van de PvdD ontvangen graag een toelichting op de Vrijstellingsregeling.
Zij vragen: Welke voorwaarden zijn hieraan verbonden? Welk doel dient een
vrijstelling te dienen? Wat is bijvoorbeeld het doel van het houden van wilde
dieren in horecagelegenheden?
 
 
 Ik kan u geen overzicht van de inrichtingen verstrekken die ingevolge
de Vrijstellingsregeling buiten het bereik van het Dierentuinenbesluit vallen,
omdat er voor dergelijke inrichtingen geen plicht bestaat zich bij het ministerie
van LNV te melden. Bijgevolg zijn die bedrijven niet door mij geregistreerd.
Het gaat hier om restaurants die enkele vogelsoorten in een binnen- of buitenvolière
hebben of een aquarium met een aantal tropische vissensoorten of een pretpark
met waterpartijen waar enkele diersoorten in verblijven of kinderboerderijen
met enkele uitheemse diersoorten. Ook opvangcentra die bezoekers toelaten
en dieren tijdelijk verplegen (minder dan 12 maanden) alvorens ze in de natuur
terug te plaatsen, vallen onder de Vrijstellingsregeling. Normaal gezien zouden
al deze inrichtingen onder het Dierentuinenbesluit vallen als zijnde een dierentuin.
Dat voerde te ver; zo was ook de EU-richtlijn betreffende het houden van wilde
dieren in dierentuinen, niet bedoeld. De grens is voor horecagelegenheden
gesteld op 10 diersoorten, omdat is ingeschat dat dergelijke inrichtingen
gewoonlijk 10 of minder diersoorten houden.
 Voor de bovenbedoelde inrichtingen, die niet onder het Dierentuinenbesluit
vallen, zijn er geen speciale eisen voor huisvesting en verzorging; er gelden
wel de algemene welzijnsbepalingen van artikel 36 en 37 van de Gezondheids-
en welzijnswet voor dieren, zijnde het verbod op dierenmishandeling en dierverwaarlozing.
Indien er bijvoorbeeld een feest wordt gevierd in de ruimte waar de dieren
verblijven, is de eigenaar er voor verantwoordelijk dat dit het welzijn van
de dieren redelijkerwijs niet benadeelt. Indien de eigenaar zich hier niet
aan houdt, kan de AID optreden.
 
 
 De leden van de SP-fractie en de PvdD-fractie willen
weten hoe vaak deze vrijgestelde instellingen worden gecontroleerd door het
ministerie van LNV. De leden van de SP-fractie vragen hoe vaak er misstanden
worden geconstateerd en hoe de inspectiediensten daar tegen optreden. De leden
van de PvdD-fractie vragen hoe de controle op deze inrichtingen is vormgegeven.
 
 
 De vrijgestelde inrichtingen worden gecontroleerd op basis van meldingen
van misstanden of signalering bij andere AID-controles, bijvoorbeeld in het
kader van CITES-controles. De AID heeft de afgelopen jaren niet of nauwelijks
dit soort meldingen ontvangen. 
 
 
 De leden van de PvdD-fractie vragen waarom circussen
niet onder het Dierentuinenbesluit vallen gezien de criteria in het Dierentuinenbesluit.
 
 
 Circussen vallen niet onder de EU-richtlijn en zijn daarom ingevolge artikel
1, onderdeel a, van het Dierentuinenbesluit specifiek uitgesloten.
 
 
 De leden van de fractie van de PvdD zijn verbaasd dat
toezicht op organisaties die wilde dieren hebben, ontbreekt. Ze vragen hoe
het mogelijk is dat er inrichtingen zijn met wilde dieren die geen vergunningaanvraag
hebben ingediend en niet door de AID of Dienst Regelingen zijn opgemerkt.
Ze vragen of ik bereid ben dit gebied tussen het Dierentuinenbesluit en de
GWWD in kaart te brengen en deze inrichtingen actief op te sporen, conform
de aanbeveling uit het evaluatierapport en hierbij aan te geven waarom ik
hier niet toe overga.
 
 
 Inrichtingen zonder vergunning worden niet actief opgespoord, wel houden
AID en DR «ogen en oren open». Organisaties en particulieren mogen «wilde»
dieren houden, voorzover dat is toegestaan op basis van de Flora- en faunawet,
waarbij zij zich ook dienen te houden aan de bepalingen van de GWWD. Bij projectmatige
controles, meldingen of andere aanleiding controleren AID-controleurs deze
particulieren en bedrijven op de naleving van de bovengenoemde voorschriften.
Zij kunnen signaleren dat de eigenaar een dierentuinenvergunning dient aan
te vragen, omdat hij de facto een dierentuin exploiteert. Met name ten tijde
van de verlening van de eerste vergunningen is dit voorgekomen. Vaak was er
geen sprake van kwade opzet, maar waren mensen die uit hobby allerlei diersoorten
hielden, niet goed op de hoogte van de regelgeving. Een separaat onderzoek
om eventuele illegale bedrijven op te sporen is tijdrovend en acht ik niet
proportioneel.
 Aanbevelingen
 De leden van de SP-fractie willen graag dat van alle aanbevelingen uit
de evaluatie per stuk aangegeven wordt hoe deze uitgevoerd gaat worden. Daar
waar een aanbeveling niet wordt meegenomen wensen de leden van de SP-fractie
een nadere en betere onderbouwing.
 1. Transparantie
 Zoals ik in mijn brief van 1 april 2009 reeds heb aangegeven zal
ik de transparantie vergroten door goede voorbeelden van situaties in dierentuinen
te publiceren, bijvoorbeeld op een website. Op deze wijze kan een creatief
proces op gang gebracht worden bij andere dierentuinen die nieuwe voorzieningen
willen treffen. Hiermee wordt openbaar wat de visitatiecommissie een goed
niveau van voorzieningen vindt, zonder dat er een minimumniveau wordt gecreëerd
dat in de praktijk als maximumniveau zal gaan gelden.
 2. Geheugen van de visitatiecommissie
 Zoals reeds eerder opgemerkt, worden de bevindingen van de visitaties
en adviezen van de visitatiecommissie vastgelegd. Dit is van het begin af
aan gebeurd. Het is dus mogelijk om na te zoeken hoe vergelijkbare gevallen
zijn beoordeeld. Thans wordt de visitatiecommissie uitgebreid met andere deskundigen,
zodat de kennis breder gedeeld kan worden, adviezen breder getoetst kunnen
worden en de visitatiecommissie minder kwetsbaar wordt. Dit acht ik voldoende
om adequaat te adviseren aan de vergunningverlenende instantie. De aanbeveling
is hiermee opgevolgd.
 3. Invulling van controle
 AID en DR zijn nauw gaan samenwerken, zoals uiteengezet bij mijn antwoord
op de vraag over de handhaving van het besluit. De controles die nu plaatsvinden
gaan uit van een risicobeoordeling. Gezien de problemen met administratie
richten de controles zich daar nu op. Deze aanbeveling is al opgevolgd.
 4. Opvangcentra
 Ik heb u toegezegd dat met de opvangcentra hierover gesproken gaat worden.
Afhankelijk van dit gesprek zal ik bezien wat nodig is. De aanbeveling wordt
opgevolgd.
 5. Aanpassing van het besluit
 – De aanbeveling inzake de Vrijstellingsregeling wordt opgevolgd
bij de totstandkoming van de uitvoeringsregelgeving van de Wet Dieren.
 – Vooralsnog worden er geen welzijnsindicatoren vastgesteld voor
dierentuindieren. Ik wil eerst bekijken hoe dit verloopt bij landbouwhuisdieren,
waarvoor in het kader van het project Welfare Quality welzijnsindicatoren
worden ontwikkeld.
 – Het melden van wijzigingen wordt zo mogelijk vereenvoudigd. De
aanbeveling wordt opgevolgd.
 – Dierentuinen dienen in het protocol aan te geven met welk doel
zij fokken. De aanbeveling wordt opgevolgd.
 – Dierentuinen dienen in het protocol aan te geven met welk doel
zij de educatieverplichting invullen. De aanbeveling wordt opgevolgd.
 6. De randen van het Dierentuinenbesluit
 Voor inrichtingen die niet onder de reikwijdte van het Dierentuinenbesluit
vallen, zoals restaurants met een volière of kinderboerderijen, bestaat
geen registratieplicht. Deze inrichtingen dienen, zoals een ieder die met
een dier omgaat, zich te houden aan de voorschriften van de GWWD. Op basis
van meldingen door particulieren kunnen misstanden bij deze inrichtingen worden
aangepakt. Het actief in kaart brengen van alle instellingen die ingevolge
de Vrijstellingsregeling niet onder het besluit vallen, dan wel de inrichtingen
die zich wel hadden moeten registreren, acht ik een inefficiënte inzet
van de mij ter beschikking staande handhavingcapaciteit. Wel zal de inspectie
de ogen en oren goed ophouden en in het kader van andere controles en inspecties
optreden, indien ten onrechte geen dierentuinvergunning blijkt te zijn aangevraagd
of niet in overeenstemming met de voorschriften van de GWWD gehandeld wordt.
 II EVALUATIE STICHTING NEDERLANDS OPVANGCENTRUM VOOR PAPEGAAIEN
(NOP)
 Brief VOND
 
 De leden van de CDA-fractie vragen een inhoudelijke
reactie te geven over de inhoud van de brief die de Vereniging van Opvangcentra
van Niet-gedomesticeerde Dieren (VOND) aan de leden van de vaste commissie
voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) heeft gestuurd over het functioneren
van de Stichting NOP. De leden van de PvdD-fractie wensen een reactie op het
feit dat het vertrouwen van VOND in de stichting NOP zodanig is afgenomen
dat zij haar banden met het NOP heeft verbroken.
 
 
 Zij vragen tevens of ik hier conclusies aan verbind
met betrekking tot de positie van de Stichting NOP als opslaghouder voor Dienst
Regelingen (DR). Ook wil de PvdD-fractie weten of ik voornemens ben de controle
en handhaving aan te scherpen en hier geen dieren meer onder te brengen tot
de stichting wel voldoet aan de wettelijke voorschriften en gemaakte afspraken?
Zo nee, waarom niet?
 
 
 In de brief van VOND worden de inmiddels bekende punten besproken, die
ook in het onderzoek van de heer Dorresteijn naar voren zijn gekomen. De heer
Dorresteijn heeft in zijn onderzoek problemen benoemd en oplossingen geboden.
 Ik respecteer de mening van de VOND, maar deze is niet leidend voor de
beslissing om inbeslaggenomen dieren te plaatsen. Er zijn geen bewijzengevonden van misstanden bij inbeslaggenomen dieren. De stichting voldoet
aan de wettelijke voorschriften voor de opvang van inbeslaggenomen dieren.
Ik heb geen enkele aanleiding om te twijfelen aan het welzijn van de inbeslaggenomen
dieren.
 Administratie
 
 De leden van de PvdD vragen of het wettelijk toegestaan
is om in de opvang geboren dieren te verkopen. En zo ja, wat betekent dit
dan voor de onafhankelijke positie van een opslaghouder? De leden van SP-fractie
vragen hoe fokken met opgevangen en inbeslaggenomen dieren kan worden uitgesloten
als de administratie rammelt en het opvangcentrum de verschillende taken met
elkaar vermengt. De leden van de SP-fractie denken dat de activiteiten van
het NOP niet helder gescheiden zijn en vragen een reactie hieromtrent. De
leden van de SP-fractie menen dat de gebrekkige administratie niet acceptabel
is als het om inbeslaggenomen dieren gaat en willen graag een reactie hierop.
 
 
 De activiteiten van het NOP zijn helder gescheiden: opvangen van inbeslaggenomen
vogels, opvangen van vogels die door particulieren zijn afgestaan en de dierentuinfunctie.
 De registratie van inbeslaggenomen dieren van de NOP is op orde gesteld.
De dieren worden na inbeslagname geregistreerd in een speciaal daarvoor ontwikkeld
Access-systeem. Dienst Regelingen houdt een eigen administratie bij voor inbeslaggenomen
dieren. Als basis worden de gegevens van de Kennisgeving van Inbeslagname
gebruikt.
 
 Zolang de status van het dier «inbeslaggenomen» is, wordt
en mag hier niet mee worden gefokt. Het kan wel voorkomen dat nakomelingen
worden geboren. Zolang beslag rust op de ouderdieren, mogen de in de opvang
geboren nakomelingen niet worden verkocht of overgedragen door de opslaghouder.
Zodra het beslag wordt opgeheven en de dieren kunnen worden teruggegeven aan
de eigenaar, heeft deze ook recht op de tijdens het beslag geboren jongen
van inbeslaggenomen dieren tegen betaling van de noodzakelijke kosten, gemaakt
voor de geboorte en voor de verzorging van de jongen. Kunnen of worden de
nakomelingen niet overgedragen aan de eigenaar van de inbeslaggenomen ouderdieren,
dan beslist de Officier van Justitie wat er met de nakomelingen zal gebeuren.
 
 
 Ook vragen de leden van de SP-fractie een reactie over
de vele dieren die verdwenen en vermist zijn.
 
 
 Dit had te maken met het niet op orde hebben van de administratie, het
feit dat de administratie destijds niet was getoetst door de vogels fysiek
te tellen en tot slot het feit dat er inbraken zijn geweest, waarbij mogelijk
vogels zijn gestolen.
 Onderzoek VOND
 
 De leden van de SP-fractie vragen zich af waarom ik
zoveel vertrouwen heb in een onderzoek waar het NOP zelf opdracht toe heeft
gegeven? De leden van de SP-fractie willen weten waarom niet op zijn minst
onafhankelijke deskundigen zijn toegevoegd aan het bestaande eenpersoons-onderzoeksteam?
Ook de leden van de fractie van de PvdD willen vernemen waarom er geen uitbreiding
heeft plaatsgevonden met onafhankelijke deskundigen, zoals was toegezegd.
De leden van de SP-fractie pleiten er met klem voor alsnog onafhankelijk onderzoek
te doen en vragen tot die tijd de opvangtaak stop te zetten.
 
 
 Nog in de week van 11 maart 2009, de datum waarop het AO met de vaste
commissie voor LNV heeft plaatsgevonden, is contact opgenomen met de voorzitter
van de Stichting NOP. Daaropvolgend is contact geweest op ambtelijk niveau
met de heer Dorresteijn, oud-directeur van Diergaarde Blijdorp. De heer Dorresteijn
had alle informatie al verzameld en bijna ook alles geanalyseerd. Hij was
bijna klaar. Gezien de inhoud en de omvang van zijn onderzoek was uitbreiding
van zijn onderzoek niet nodig. Zijn conclusies onderschrijven de bevindingen
van onder meer de AID, VWA en Dienst Regelingen. Hij gaf aan geen honorarium
te vragen voor het onderzoek om daarmee ook zijn onafhankelijkheid te waarborgen.
De heer Dorresteijn is bioloog en zeer deskundig op het gebied van dierentuinen.
Hij heeft een rapport samengesteld, waarin hij aangeeft waar zaken fout zijn
gegaan. Er zijn bij het NOP gebreken geconstateerd met betrekking tot de administratie
en de communicatie. Hij heeft hierover aanbevelingen gedaan in zijn rapport.
Hij heeft ook een verklaring gegeven voor het hoge sterftecijfer bij de vogels.
 
 Een nieuw onderzoek naar het verleden heeft mijns inziens weinig toegevoegde
waarde. Het onderzoek van de heer Dorresteijn acht ik voldoende. Wel zal de
AID dit jaar nog een onderzoek doen bij het NOP om vast te stellen of het
NOP zich aan de gemaakte afspraken houdt.
 Volgend jaar worden de contracten om inbeslaggenomen beschermde soorten
op te vangen herzien en opnieuw afgesloten. Voor het afsluiten van de contracten
zal ik controles op de administraties van de opvangcentra laten uitvoeren.
 Resultaten en conclusies onderzoek
 
 De leden van de SP-fractie vragen een reactie over
de conclusie dat er met het welzijn van de dieren niets mis is. De grote sterfte
van de vogels is toch problematisch?
 
 
 De heer Dorresteijn heeft in zijn rapport voor het hoge sterftecijfer
een verklaring gegeven. Het NOP selecteert niet aan de poort op gezondheid,
historie, gedrag van het dier en leeftijd. Zou het NOP dat wel doen, dan was
de sterfte minder. Het NOP probeert de vogels te laten wennen aan hun natuurlijke
levenswijze, namelijk omgang met soortgenoten. Dat lukt niet bij alle vogels.
Als het wel lukt, hebben de vogels nog een mooie
tijd bij het NOP. Voor illegale handel zijn geen bewijzen gevonden.
 
 
 De leden van de SP-fractie vragen een uiteenzetting
over in hoeverre de mensen die hun dier af hebben gegeven aan het NOP, misleid
zijn. Zij vragen ook of het mogelijk is strafrechtelijk op te treden tegen
het NOP op dit punt.
 
 
 De directeur van NOP heeft, volgens het rapport van de heer Dorresteijn,
inderdaad toegegeven dat onjuiste informatie is verstrekt. Dit kwam alleen
voor bij degenen die hadden aangegeven niet op de hoogte te willen worden
gehouden. De directeur heeft aangegeven hier verandering in aan te brengen.
Strafrechtelijk optreden is niet mogelijk.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter Schreijer-Pierik (CDA), Atsma
(CDA), voorzitter, Poppe (SP), Waalkens (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Jager
(CDA), Ormel (CDA), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Samsom
(PvdA), Van Dijken (PvdA), Neppérus (VVD), Jansen (SP), Jacobi (PvdA),
Cramer (CU), Koppejan (CDA), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Thieme (PvdD), Dibi
(GL), Polderman (SP), Elias (VVD) en Linhard (PvdA).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Mastwijk (CDA), Ten Hoopen (CDA), Luijben
(SP), Tang (PvdA), Boekestijn (VVD), Bilder (CDA), Biskop (CDA), Pieper (CDA),
Koşer Kaya (D66), Van Leeuwen (SP), Eijsink (PvdA), Depla (PvdA), Vacature
(VVD), Kant (SP), Blom (PvdA), Ortega-Martijn (CU), Van Heugten (CDA), Brinkman
(PVV), Ten Broeke (VVD), Ouwehand (PvdD), Vendrik (GL), Lempens (SP), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD) en Van Dam (PvdA).