Vaststelling begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2006; Lijst van vragen en antwoorden over instelling Nederlands instituut voor de rechten van de mens
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30300-VII, nr. 58

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

28-04-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30300-VII nr. 58

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1234567891011121314151617
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 30300-VII, nr. 58 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30300-VIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 300 VIIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2006nr. 58LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 19 april 2006De commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1 heeft een aantal vragen voorgelegd aan minister voor Bestuurlijke
Vernieuwing en Koninkrijksrelaties naar aanleiding van zijn brief van 23 januari
2006 over het advies met betrekking tot de instelling van een Nederlands instituut
voor de rechten van de mens (NIRM) (bzk0600055).De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 18 april 2006.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,Noorman-Den UylDe griffier van de commissie,De Gier 1Is het gebruikelijk dat u uw reactie op (de aanbiedingsbrief
bij) een advies niet rechtstreeks aan de Kamer doet toekomen, maar via een
afschrift aan de bij het advies betrokken organisaties? Zo nee, waarom is
dan in dit geval die procedure gevolgd?Eind september 2005 heeft uw commissie mij verzocht om een afschrift van
mijn antwoord op de aanbiedingsbrief waarmee de Commissie Gelijke Behandeling,
het College Bescherming Persoonsgegevens, de Nationale Ombudsman en het Studie-
en Informatiecentrum Mensenrechten hun gezamenlijk advies over de oprichting
van een nationaal instituut voor de rechten van de mens (NIRM) aan mij hebben
toegezonden. Per brief van 23 januari 2006 heb ik uw Kamer mijn reactie
op het advies gegeven. Ik heb daarin verwezen naar de speech1 die ik heb uitgesproken bij de inontvangstneming van het advies op
8 september 2005, welke speech en advies u door de betrokken organisaties
was toegezonden. Daarnaast heb ik melding gemaakt van de toezegging die ik
in mijn ontvangstspeech had gedaan, namelijk om de organisaties financieel
te ondersteunen bij het aantrekken van een bouwmeester die een plan van aanpak
zal opstellen voor de oprichting van een NIRM. Het is geenszins mijn bedoeling
uw Kamer slechts via omwegen te informeren over mijn standpunten en activiteiten
rond de oprichting van een NIRM. Ik begrijp dat mijn eerdere brief op dit
punt vraagtekens kan hebben opgeroepen. Graag kom ik door middel van de beantwoording
van deze vragen tegemoet aan de wens van uw Kamer om uitvoeriger op de hoogte
te worden gesteld. 2Wilt u uw eerste reactie op het advies van de betrokken
organisaties alsnog aan de Kamer doen toekomen?Mijn eerste en enige reactie betreft mijn speech bij inontvangstneming
van het advies. De tekst van deze speech is u door de betrokken organisaties
tezamen met hun advies op 12 september 2005 toegezonden. Volledigheidshalve
stuur ik u deze tekst hierbij nogmaals toe. Ik heb in die speech onder andere
aangegeven dat voor mij bij de beoordeling van de wenselijkheid van een NIRM
zwaar weegt dat Nederland als lid van de Verenigde Naties en de Raad van Europa
zich heeft uitgesproken voor resoluties van deze organisaties over de oprichting
van nationale mensenrechteninstituten. In die resoluties zijn ook afspraken
gemaakt over de taken en vormgeving van dergelijke instituten. Deze resoluties
en afspraken leggen de politieke verplichting op Nederland om ook daadwerkelijk
een nationaal mensenrechteninstituut op te richten, zij het dat er de nodige
vrijheid is om op nationaal niveau te kiezen voor een organisatievorm die
aansluit bij de nationale omstandigheden. Daar komt nog bij dat sinds enige
tijd ook vanuit de EU wordt aangedrongen op de oprichting van nationale mensenrechteninstituten.
Ik heb daarbij ook gewezen op het feit dat Nederland reeds vele instituten
op het terrein van de rechten van de mens kent, inclusief een aantal bij wet
ingestelde «waakhonden» op deelgebieden van de mensenrechten,
zoals de Commissie Gelijke Behandeling (CGB) en het College Bescherming Persoonsgegevens
(CBP).Ik deel evenwel een aantal conclusies uit het advies. De diversiteit aan
taken en mandaten van de bestaande instituties en de diversiteit in de werkterreinen
van de verschillende Nederlandse niet-gouvernementele organisaties op het
terrein van de mensenrechten maakt dat er behoefte is aan betere coördinatie
en een onafhankelijk centraal aanspreekpunt. Dit laatste met name met het
oog op internationale gesprekspartners zoals andere mensenrechteninstituten,
de VN-Hoge Commissaris voor Rechten van de Mens en de Mensenrechtencommissaris
van de Raad van Europa. Ik kan dan ook achter de oprichting van een NIRM met meerwaarde staan;
een instituut dat bijdraagt aan de bescherming en bevordering van de naleving
van de mensenrechten en dat nationaal en internationaal het voornaamste aanspreekpunt
wordt als het gaat om mensenrechten in Nederland. Een instituut dat geen groots
bureaucratisch apparaat is, maar vooral de onderlinge coördinatie en
communicatie tussen de diverse geïnstitutionaliseerde «waakhonden»
versterkt en de toegankelijkheid voor het publiek van die instanties bevordert.
Daarnaast kan een NIRM zorgen voor een intensivering van de samenwerking met
en tussen de diverse niet-gouvernementele organisaties.Mijn «positieve grondhouding» neemt echter niet weg dat een
nadere uitwerking van de taken, bevoegdheden en bestuurlijke en organisatorische
structuur van een NIRM nodig is, voordat een definitieve standpuntbepaling
mogelijk is. De precieze invulling van deze taken, bevoegdheden en bestuurlijke
organisatie van een NIRM bepalen immers in sterke mate de meerwaarde van een
NIRM en het draagvlak voor afstemming en samenwerking ermee bij andere instituten
en organisaties. In het advies is voorgesteld om deze nadere uitwerking te
laten plaatsvinden door een zogenoemde «bouwmeester». Ik heb aangegeven
de aanstelling van zo’n bouwmeester financieel te willen faciliteren.3Betekent uw toezegging om de organisaties te ondersteunen
bij het aantrekken van een bouwmeester dat u het initiatief van de betrokken
organisaties ondersteunt?Ik ondersteun de nadere uitwerking van een plan om te komen tot de oprichting
van een NIRM. De redenen daarvoor heb ik aangegeven in mijn antwoord op vraag
2.Pas nadat in een uitgewerkt plan een meer gedetailleerd beeld is gegeven
van de precieze taken, bevoegdheden, bestuurlijke en organisatorische structuur
en het draagvlak voor een NIRM, kan duidelijkheid ontstaan over de exacte
meerwaarde en over de kansen op het succesvol vervullen van de taken die in
de huidige situatie oningevuld blijven. Mijn definitieve standpunt met betrekking
tot de oprichting van een NIRM is daarvan afhankelijk.4Op welk moment en op welke wijze wordt de Kamer betrokken
bij de besluitvorming over een Nederlands instituut voor de rechten van de
mens (NIRM)? Heeft de Kamer op enig moment de mogelijkheid om zich uit te
spreken tegen de oprichting een NIRM?In het advies van het consortium wordt sterk aangedrongen op het verlenen
van een publiekrechtelijke grondslag aan een op te richten NIRM. Daarnaast
stelt het advies dat het voldoen aan de in de Paris Principles opgesomde eisen met betrekking tot de taken en bevoegdheden voor
nationale mensenrechteninstituten vergt dat (1) een NIRM onder meer als taak
krijgt het uitbrengen van wetgevings- en beleidsadviezen en (2) een NIRM de
bevoegdheid krijgt zichzelf toegang te verschaffen tot alle benodigde informatie.
De toekenning van dergelijke bevoegdheden versterkt de noodzaak van een publiekrechtelijke
basis en vergt afstemming met de Kaderwet adviescolleges. Volgens deze wet
is voor de instelling van adviesorganen, behoudens uitzonderingen, immers
een formeel wettelijke basis vereist. In het kader van de wetsprocedure is
betrokkenheid van uw Kamer bij de verdere besluitvorming over een NIRM uiteraard
gegarandeerd. Voor zover bij de uitkristallisering van de precieze taken en
vormgeving van een NIRM zou blijken dat een formeel wettelijke basis niet
direct vereist is, zal het creëren van een publiekrechtelijke basis voor
een NIRM toch in ieder geval besluitvorming van het kabinet vergen.
Daarover kan overleg plaatsvinden met uw Kamer.5Wie heeft het initiatief genomen voor een NIRM? Hoe
oordeelt u zelf over de noodzaak daarvan?De discussie over de oprichting van een nationaal mensenrechteninstituut
speelt sinds 1999. In dat jaar organiseerde het Nederlands Juristen Comité
voor de Mensenrechten (NJCM) een symposium onder de titel «Een nationale
mensenrechtencommissie in Nederland?».1
Tijdens dit symposium werd nadrukkelijk de aandacht gevestigd op de wenselijkheid
van de oprichting van een nationale mensenrechtencommissie in Nederland. Onder
het kabinet-Kok II is aan uw Kamer toegezegd dat er een voorontwerp opgesteld
zou worden voor een wettelijk ingesteld adviescollege.2 Al gauw bleek daar te weinig draagvlak voor te bestaan, met name vanwege
het kabinetsbeleid van deregulering en verdere versobering van het adviesstelsel.Bij brief van 19 september 2003 heeft het NJCM mede namens een aanzienlijk
aantal andere mensenrechten-ngo’s, hoogleraren en rechters, de regering
nogmaals opgeroepen een onafhankelijke nationale mensenrechtencommissie in
te stellen. In antwoord op deze brief heeft mijn ambtsvoorganger in december
2003 naar buiten gebracht dat een wettelijk ingesteld adviescollege niet past
binnen het huidige kabinetsbeleid, maar dat wel onderzocht zou worden op welke
andere wijze Nederland aan zijn internationale verplichtingen – zie
daarover het antwoord op de vragen 7 en 8 – zou kunnen voldoen. Daarbij
is als voorbeeld genoemd het ondersteunen van een privaat initiatief.3Het College bescherming persoonsgegevens, de Commissie gelijke behandeling,
de Nationale ombudsman en het Studie- en informatiecentrum Mensenrechten hebben
vervolgens het initiatief genomen om deze verschillende mogelijkheden te onderzoeken.
Ze zijn daartoe een samenwerkingsverband aangegaan dat ze op 9 maart
2005 in aanwezigheid van mijn ambtsvoorganger officieel hebben ingezet door
de ondertekening van een Memorandum inzake samenwerking. Ambtenaren van diverse
ministeries zijn als waarnemer bij de bijeenkomsten van de vier organisaties
aanwezig (geweest). Vertegenwoordigers van diverse NGO’s zoals het Nederlands
Helsinki Comité (NHC) en het NJCM werden uitgenodigd aan de gesprekken
deel te nemen en hebben van deze mogelijkheid gebruik gemaakt. Dit proces
heeft geresulteerd in de aanbieding van het advies «De daad bij het
woord» op 8 september 2005. Voor mijn eigen oordeel over de noodzaak
van het oprichten van een NIRM verwijs ik u naar de antwoorden op de vragen
3, 6, 7 en 8.6Wat is de toegevoegde waarde van een NIRM, aangezien
een aantal universiteiten al een soortgelijk instituut heeft?Er zijn momenteel diverse academische mensenrechteninstituten verbonden
aan Nederlandse universiteiten. Een groot aantal daarvan werkt samen in de
interuniversitaire «mensenrechtenonderzoekschool», voorgezeten
door genoemd Studie- en Informatiecentrum Mensenrechten te Utrecht. De werkzaamheden
van deze instituten liggen echter vooral op het terrein van het verzorgen
van onderwijs, het verrichten van wetenschappelijk onderzoek (vooral juridisch,
historisch en sociaal-wetenschappelijk) en het verzamelen en toegankelijk
maken van documentatie op het terrein van de mensenrechten (de bibliotheekfunctie).
Deze instituten afzonderlijk verrichten echter niet het gehele spectrum van
taken dat volgens de Paris Principles door een
nationaal mensenrechteninstituut verzorgd zouden moeten worden.
Gezamenlijk doen zij dit evenmin. Tot dit spectrum van taken hoort onder meer:1) het gevraagd en ongevraagd adviseren van parlement, regering en andere
verantwoordelijke organen over zaken met betrekking tot de bevordering en
bescherming van de rechten van de mens;2) het bevorderen en verzekeren van de harmonisatie van nationale wetgeving
en praktijken met internationale mensenrechtelijke standaarden;3) het bevorderen van de ratificatie van en de toetreding tot internationale
instrumenten alsmede de implementatie daarvan;4) het meewerken aan en adviseren over verdragsrapportages;5) het samenwerken met de VN en VN-organisaties, regionale organisaties
en instellingen in andere landen die bevoegd zijn op het terrein van de bevordering
en de bescherming van de rechten van de mens;6) het leveren van een bijdrage aan het opstellen van onderwijs- en onderzoeksprogramma’s
op het terrein van de rechten van de mens en deelnemen aan de uitvoering daarvan
in scholen en universiteiten en in het kader van de training van beroepsgroepen;
en7) het publiceren over de rechten van de mens en pogingen te ondernemen
om alle vormen van discriminatie te bestrijden, in het bijzonder rassendiscriminatie,
door middel van het vergroten van het publieksbewustzijn, in het bijzonder
door informatie en educatie en door gebruikmaking van de media.De huidige academische instituten houden zich structureel bezig met de
taak genoemd onder 6) en meer incidenteel met die onder 1), 2) en 7). Bestaande
Nederlandse mensenrechten-NGO’s vervullen op ad hoc basis de taken genoemd
onder 1 t/m 4 en gedeeltelijk die onder 7, onder andere in de vorm van zogenoemde «schaduwrapportages»
bij sommige van de Nederlandse rapporten aan verdragscomités. Dit alles
gebeurt echter niet structureel en is veelal afhankelijk van de beschikbare
tijd van de betrokken vrijwilligers.Consequentie van deze versnippering en lacunes is dat ook de taak onder
5) momenteel niet adequaat en effectief kan worden uitgeoefend. Stemhebbende
deelname aan internationale gremia waarin nationale mensenrechtencommissies
zijn vertegenwoordigd, met name het «International Coordinating Committee
of National Institutions», en aan internationale rondetafelconferenties
vergt namelijk dat een nationaal mensenrechteninstituut voldoet aan de Paris Principles. Ik wijs er in dit verband op dat een
verzoek van de CGB aan het hierboven vermelde comité om in aanmerking
te komen voor de zogenoemde A-status (zie daarover mijn antwoord op vraag
9) is afgewezen, vanwege het te beperkte mandaat en aandachtsgebied van de
CGB. Een op te richten NIRM zou de effecten van bovengenoemde versnippering
in belangrijke mate tegen kunnen gaan en kunnen zorgen voor een opvulling
van de bovenvermelde lacunes. Op die wijze zou een NIRM een aanzienlijke toegevoegde
waarde hebben.7Moet Nederland op grond van de zogenaamde Paris Principles,
die in 1993 onder auspiciën van de Verenigde Naties tot stand zijn gekomen,
een nationaal mensenrechteninstituut instellen? Zo ja, voor wie geldt die
verplichting precies?De Paris Principles zijn neergelegd in een
resolutie van de Algemene Vergadering van de VN van 20 december 1993
(VN doc. A/RES/48/134, annex). Dergelijke resoluties berusten niet op een
bij of krachtens verdrag aan de Algemene Vergadering opgedragen bevoegdheid
om voor Nederland bindende besluiten te nemen, maar stoelen op de in Hoofdstuk
IV van het VN-Handvest aan de Algemene Vergadering toegekende bevoegdheid
om aanbevelingen te doen. Een resolutie van de Algemene Vergadering
legt derhalve geen juridisch bindende verplichtingen op Nederland. Gegeven
het feit dat de Nederlandse regering echter heeft ingestemd met de betreffende
resolutie, vloeit hieruit wel de politieke verplichting jegens de andere VN-lidstaten
voort de resolutie uit te voeren. Hieraan kan worden toegevoegd dat diverse
verdragscomité’s (onder meer het Comité inzake Economische,
Sociale en Culturele Rechten en het Kinderrechtencomité) van de VN
de resolutie beschouwen als een politiek «commitment» om een nationaal
mensenrechteninstituut op te richten. Zij merken deze instituten aan als een
effectieve bijdrage aan de beschermingsmechanismen die Nederland op basis
van diverse verdragen verplicht is in stand te houden. In het kader van de
zogenoemde«constructieve dialoog» naar aanleiding van verschillende
door Nederland bij deze comité’s ingediende rapportages, doen
zij met een zekere regelmaat navraag over de stand van zaken met betrekking
tot de oprichting van een nationaal mensenrechteninstituut en dringen zij
aan op spoedige oprichting daarvan. De Secretaris-Generaal van de VN beschouwt
nationale mensenrechteninstituten die voldoen aan de Paris
Principles als een belangrijke schakel «in ensuring respect
for and the effective implementation of human rights standards at the national
level».1De resolutie van de Algemene Vergadering van de VN richt zich naar zijn
aard tot de VN-Lidstaten, zodat de verantwoordelijkheid voor naleving van
de resolutie in de eerste plaats bij de regering ligt. Voor Nederland is in
dit verband ook artikel 90 Grondwet relevant, dat strekt tot bevordering van
de ontwikkeling van de internationale rechtsorde. Op de regering rust dus
een politieke (inspannings)verplichting tot oprichting, wat niet wegneemt
dat volgens de resolutie elke staat het recht heeft «to choose the framework
that is best suited to its particular needs at the national level».In 1995 is door het toenmalige VN-Mensenrechtencentrum een handboek uitgebracht
over nationale mensenrechteninstituten, dat gebaseerd is op de Paris Principles en waarin richtsnoeren en aanbevelingen voor het
opzetten van nationale mensenrechtencommissies of -instituten worden gedaan.
Hierin wordt opgemerkt dat zo’n instituut zodanig gestructureerd kan
(en moet) worden dat het een aanvulling vormt op de reeds bestaande structuren
en instanties (bijvoorbeeld een ombudsmaninstituut en/of commissies die zich
richten op de bescherming van bepaalde specifieke grondrechten) en nauwe aandacht
heeft voor samenwerking met NGO’s en internationale instanties.Mede met het oog op de samenwerking met deze internationale instanties
is ook door het Comité van Ministers van de Raad van Europa een aanbeveling
vastgesteld (Aanbeveling R (97) 14) waarin de lidstaten dringend in overweging
wordt gegeven een nationaal mensenrechteninstituut op te richten. Het Comité
van Ministers heeft ook besloten om in het kader van de Raad van Europa reguliere
bijeenkomsten van nationale mensenrechteninstituten te organiseren, gericht
op de uitwisseling van ideeën en ervaringen met betrekking tot de bescherming
en bevordering van de mensenrechten (zowel onderling als met de mensenrechtenorganen
van de Raad van Europa). Deze vorm van samenwerking met de Raad van Europa-organen
wordt met name van belang geacht om de overbelasting van deze Raad van Europa-organen –
in het bijzonder het Europese Hof voor de Rechten van de Mens – zo veel
mogelijk tegen te gaan. Bevordering van en kennisuitwisseling met nationale
mensenrechteninstituten die door middel van advisering, klachtbehandeling
of doorverwijzing richting geëigende nationale instanties kunnen zorgen
voor een zo goed mogelijke redressering van eventuele mensenrechtenschendingen
op nationaal niveau. Zij vormen in de ogen van de Raad van Europa noodzakelijke
schakels in een «multi-level» benadering van de Europese mensenrechtenbescherming. 8Leggen afspraken zoals gemaakt in de Verenigde Naties,
de Raad van Europa en de Europese Unie een (inspannings)verplichting bij nationale
regeringen om een nationaal mensenrechteninstituut op te (doen) richten?Uit de resolutie van de Algemene Vergadering van de VN en Aanbeveling
R (97) 14 van de Raad van Europa vloeien in ieder geval een inspanningsverplichting
voort. Voor de reden daarvoor verwijs ik naar mijn antwoord op vraag 7. In
EU-verband heeft het Europees Parlement bij de lidstaten aangedrongen op de
oprichting van een nationaal mensenrechteninstituut dat onder meer als gesprekspartner
zou kunnen fungeren ten opzichte van een mogelijk op te richten EU-Mensenrechtenagentschap.1 Deze resolutie vormt geen juridisch bindend besluit.
Volgens de artikelen 2, 3 en 7 EU-Verdrag is de EU evenwel gehouden om de
rechten van de mensen te beschermen en te bevorderen. In dat licht heeft de
Europese Raad – zoals u bekend is – besloten om tot verbreding
te komen van het Europees Waarnemingscentrum voor Racisme en Vreemdelingenhaat
tot een EU-Mensenrechtenagentschap. Ingeval een dergelijk agentschap –
waarover thans onderhandelingen plaats vinden– tot stand komt, dient
dat op een goede samenwerking te kunnen bogen met de relevante RvE-instanties
en met nationale instanties. Juist in het kader van de EU is overigens meer
algemeen relevant dat omwille van subsidiariteit een Europees Agentschap niet
die taken verricht die ook nationaal gedaan kunnen worden.Ook dit perspectief versterkt de politieke inspanningsverplichting aan
de zijde van de Nederlandse regering om te komen tot een nationaal mensenrechteninstituut.9Welke landen binnen de Europese Unie kennen een nationaal
mensenrechteninstituut en welke landen niet?Mensenrechteninstituten komen binnen Europa in zeer diverse gedaanten
en onder verschillende namen voor. In veel landen is sprake van een ombudsmanachtig
instituut dat zich in het bijzonder richt op de bescherming van de mensenrechten.
In diverse overlegstructuren binnen de VN en de Raad van Europa wordt gewerkt
met een systeem van accreditatie dat is ontleend aan de Rules of Procedure
of the International Coordinating Committee of National Institutions for the
Promotion and Protection of Human Rights (ICC). Binnen dit systeem kunnen
alleen nationale instellingen die voldoen aan de Paris
Principles in aanmerking komen voor een «A-status» met
volledig spreek- en medebeslissingsrecht. Van de EU-lidstaten kennen de volgende
landen een mensenrechteninstituut met deze A-status: Denemarken, Duitsland,
Frankrijk, Griekenland, Ierland, Luxemburg, Noorwegen, Polen, Portugal, Spanje
en Zweden.Oostenrijk, Slovenië, Noord-Ierland, België en Nederland kennen
een nationaal mensenrechteninstituut met B-status (d.w.z. toehoordersstatus).
In de meeste gevallen is het mandaat van het instituut in deze landen niet
breed genoeg om te kunnen voldoen aan de Paris Principles (het gaat om instanties die zich slechts bezig houden met één
bepaald grondrecht; voor Nederland heeft de CGB de B-status).10Op welke wijze zijn de nationale mensenrechteninstituten
binnen de Europese Unie tot stand gekomen? Wie waren de initiatiefnemers en
oprichters? Op welke wijze worden die instituten gefinancierd?Het advies van het consortium bevat op p. 30–32 een beknopte schets
van de oprichtingswijze en financiële structuur van enkele nationale mensenrechteninstituten met A-status in Europese landen (Denemarken,
Duitsland, Noorwegen, Polen). In landen met een ombudsmanachtig mensenrechteninstituut
lag het initiatief tot oprichting ervan veelal bij het parlement. In de andere
landen ontstond het initiatief veelal vanwege de gezamenlijke wens bij de
regering, adviesinstanties van de regering, academische instituten en NGO’s
om een duidelijke structuur te geven aan de bevordering en waarborging van
mensenrechten in de betreffende landen.• De juridische basis van het Deense instituut is de Wet tot oprichting
van het Deense centrum voor internationale studie en mensenrechten, die vanaf 1 januari
2003 van kracht is (Wet nr. 411 van 6 juni 2002). Voordien lag de wettelijke
basis in een besluit van het Deense parlement van 7 mei 1987, waarmee
de opbouw van het Deense centrum voor internationale studie en rechten van
de mens werd geregeld. Dit instituut is als «zelfstandig bestuursorgaan»
verbonden aan het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het instituut wordt voor
95% door de overheid gefinancierd, via een door het parlement vast
te stellen begrotingswet.• De juridische basis van het Duitse instituut is gelegen in de –
privaatrechtelijke – statuten voor het «Deutsches Institut für
Menschenrechte» van 8 maart 2001. Deze statuten zijn tot stand
gebracht nadat de Duitse Bondsdag bij besluit van 7 december 2000 had
beslist tot oprichting van een Duits mensenrechteninstituut. De voordracht
tot het nemen van dit besluit werd gedaan op 28 november 2000 door het
parlement. Het instituut is een privaatrechtelijke rechtspersoon, te weten
een vereniging, en heeft geen formele banden met enige overheidsinstelling.
Wel wordt het door drie ministeries gefinancierd (Justitie, Buitenlandse Zaken
en Economische Ontwikkeling en Samenwerking).• Het Noorse centrum is van origine een academisch instituut, maar
heeft zich steeds meer ontwikkeld tot een breed georiënteerd centrum
voor de rechten van de mens. De juridische basis van het instituut is het
Koninklijk decreet 01/1269 van 21 september 2001. Dit decreet moet tevens
de (formele) onafhankelijkheid van het centrum waarborgen. Het centrum maakt
fysiek onderdeel uit van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Universiteit
van Oslo, maar is anderszins onafhankelijk van de universiteit, o.m. door
statutaire vastlegging van de ambtstermijnen van de voorzitter en directeur.
Het centrum wordt gefinancierd door de Universiteit van Oslo en het Onderzoeksbureau
van Noorwegen. Het centrum voert ook een aantal projecten uit die worden gefinancierd
door het ministerie van Buitenlandse Zaken, of hierbij aangesloten organen.
Tot slot ontvangt het centrum een jaarlijkse bijdrage van de Noorse overheid.• Polen kent een nationaal mensenrechteninstituut in de vorm van
een mensenrechten-ombudman. Deze ombudsman behandelt niet alleen klachten
tegen de overheid, maar heeft ook wetgevingsadviserende en voorlichtingstaken.
De Poolse Grondwet garandeert de zakelijke en persoonlijke onafhankelijkheid
van de ombudsman en zijn bureau. Hij wordt benoemd door het parlement. Financiering
vindt plaats uit de rijksbegroting. De juridische basis voor de Poolse ombudsman
vormen artikel 80 en 208–212 van de Grondwet van de Poolse Republiek
(versie van 2 april 1997), uitgewerkt in de wet «Commissioner for
Civil Rights Protection Act» van 15 juli 1987 (laatstelijk gewijzigd
op 12 mei 2000).In andere Europese landen die een ombudsman-achtig mensenrechteninstituut
kennen, is de wettelijke basis en financiering op vergelijkbare wijze geregeld
als in Polen: opgericht bij wet, basis in de Grondwet en gefinancierd vanuit
rijksbegroting. Datzelfde geldt ook voor de Ierse mensenrechtencommissie. 11Wanneer zal de bouwmeester zijn plan van aanpak gereed
hebben? Welke stappen worden daarna ondernomen en door wie?De werkzaamheden van de bouwmeester dienen te zijn afgerond voor 1 augustus
2006. Mede in het licht van het creëren van een publiekrechtelijke basis
voor een NIRM zal vervolgens besluitvorming plaatsvinden binnen het kabinet.
Ik zal daartoe – na overleg met de meest betrokken bewindspersonen –
een voorstel doen.12Hoe staat u tegenover het oprichten van een Europees
instituut voor de rechten van de mens in plaats van een Nederlands instituut?
Beseft de regering dat er al veel organisaties zijn die zich met grondrechten
en Europese mensenrechten bezighouden, zoals het Nederlands Juristencomité
voor de Mensenrechten?Ik ben mij terdege bewust van het feit dat er reeds een aanzienlijk aantal
organisaties en instellingen actief is op het terrein van de mensenrechten.
Er is juist vanuit deze bestaande organisaties – met het NJCM voorop –
een herhaalde roep om te komen tot de oprichting van een NIRM met het oog
op aanvulling en betere coördinatie van de huidige activiteiten en met
het oog op het creëren van een duidelijk nationaal aanspreekpunt voor
internationale mensenrechteninstanties en – organisaties.Activiteiten van mensenrechteninstanties op Europees niveau (binnen de
Raad van Europa dan wel de EU) kunnen niet voorzien in de lacunes die nu op
nationaal niveau worden geconstateerd. Het beter laten functioneren van de
activiteiten die op Europees niveau plaatsvinden is echter wel gediend met
de oprichting van een NIRM als nationaal aanspreekpunt voor mensenrechtenkwesties.
In die zin kunnen (en moeten) de activiteiten op beide niveaus elkaar versterken.13Waarom worden de taken en bevoegdheden van de huidige
nationale organisaties niet herverdeeld, zodat door juiste verdeling internationaal
beter meegedaan kan worden (zie rapport d.d. 8 september 2005 «De
daad bij het woord», citaat: «... niet altijd volwaardig kunnen
deelnemen aan internationale fora», blz. 3)?Vooropgesteld zij dat er nog geen besluiten genomen zijn over de precieze
vorm en structuur van een op te richten NIRM. Vanuit het perspectief van onder
andere de mensenrechtenbescherming zélf is niet verstandig om afbreuk
te doen aan de reeds bestaande mensenrechteninfrastructuur (die op deelterreinen
goed functioneert) en de daarbinnen opgebouwde expertise. Daarnaast is een
herverdeling van de taken en bevoegdheden van de huidige nationale organisaties
volgens het advies van het consortium een ingrijpende en langdurige operatie.
De structuur en het mandaat van bestaande instanties als de CGB en het CBP
is nauw verweven met de structuur van de Nederlandse wetgeving inzake gelijke
behandeling en privacybescherming. Er zou een veelomvattend wetgevingstraject
nodig zijn om daar iets aan te veranderen. Aanpassing van het mandaat van
de Nationale ombudsman vergt zelfs een wijziging van artikel 78a van de Grondwet.Het herstructureren van de respectievelijke mandaten van de bestaande
instanties is dus een omvangrijke en langdurige operatie. Datzelfde geldt
in versterkte mate voor creëren van een geheel nieuw instituut waarin
de bestaande instanties zouden opgaan. Het zoeken is derhalve naar een structuur
voor een NIRM die aansluit bij de instellingen die al bestaan en daarbij enkele
lacunes op het terrein van mensenrechtenbescherming opvult, vooral door het
uitvoeren van activiteiten die nu tussen de wal en het schip
van de diverse organisaties en instanties terecht komen. Doel van de zoektocht
is een structuur waarin een NIRM enerzijds kan samenwerken met de andere organisaties
en instellingen, kan profiteren van hun deskundigheid, een coördinerende
en doorverwijzende rol kan vervullen en anderzijds ook voldoende onafhankelijk
kan zijn.14Welke taken en bevoegdheden krijgt de aan te stellen
bouwmeester zoals genoemd in de brief van 23 januari 2006?De bouwmeester wordt aangesteld door het bij vraag 5 vermelde consortium
van de vier samenwerkende organisaties. De bouwmeester heeft tot taak:– de in het advies van het consortium geschetste voorstellen nader
uit te werken en vorm te geven met het oog op verdere besluitvorming over
de instelling van een NIRM;– toe te werken naar de instelling van een NIRM in het nucleusmodel
zoals geschetst in het advies van het consortium, tenzij er dwingende redenen
zijn daarvan af te wijken; en– voorstellen te doen met betrekking tot de organisatorische, personele
en financiële structuur van een NIRM.De werkzaamheden zijn te verdelen in werkzaamheden met een intern karakter,
te weten alles wat gedaan moet worden om te zorgen dat het NIRM kan gaan functioneren
zodra de vereiste middelen beschikbaar zijn, en werkzaamheden met een extern
karakter, om er voor te zorgen dat het NIRM draagvlak krijgt bij politici,
ambtenaren, universiteiten en relevante NGO’s. Voor een nadere duiding
en afbakening van de taken van de bouwmeester verwijs ik u naar mijn antwoord
op vraag 16 hieronder.15Hoeveel financiële middelen zijn beschikbaar om
een bouwmeester aan te stellen?Het consortium heeft een «projectplan» aan mij toegezonden
waarin de taken en bevoegdheden van een bouwmeester zijn uitgewerkt en een
begroting is opgenomen van de kosten die gepaard gaan met het verlenen van
de opdracht aan een bouwmeester. Naar aanleiding van dit projectplan ben ik
in overleg getreden met het consortium over de financiële randvoorwaarden
en de ingediende begroting. Ik heb daarbij aangegeven het projectplan te beschouwen
als een verzoek om door middel van een subsidie het aanstellen van een bouwmeester
(mede) te willen financieren. Ik heb daarvoor een bedrag van € 85 000,–
ter beschikking gesteld.16Zijn er prestatie-afspraken geformuleerd?Aan de verstrekking van de subsidie heb ik de volgende voorwaarden verbonden
die betrekking hebben op de te leveren tegenprestatie. Het gesubsidieerde
project en de werkzaamheden van de bouwmeester moeten resulteren in:– een door de bouwmeester opgesteld werkplan, waarin wordt aangegeven
wat een Nationaal Mensenrechteninstituut in de eerste drie jaren van zijn
bestaan gaat doen;– een door de bouwmeester opgesteld personeelsformatieplan met functieomschrijvingen
en taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de medewerkers van een
Nationaal Mensenrechteninstituut;– een voorstel met betrekking tot de organisatorische inbedding
van het Nationaal Mensenrechteninstituut, waarin duidelijkheid wordt geschapen
over de wenselijkheid van en het draagvlak voor de voorgestelde
bestuurlijke en beheersmatige structuur van een Nationaal Mensenrechteninstituut;– een op basis van voornoemde plannen en voorstel opgestelde begroting
voor de eerste drie jaren na instelling van een Nationaal Mensenrechteninstituut
en– een voorstel met betrekking tot de huisvesting en inrichting van
het kantoor van een Nationaal Mensenrechteninstituut.Conform de wens van het consortium zoals aangegeven in het bij mij ingediende
projectplan – en mijn eigen wensen op dit punt – dienen de werkzaamheden
van de bouwmeester met het hierboven vermelde resultaat te zijn afgerond voor
1 augustus 2006.17Hoe wordt de onafhankelijkheid van het NIRM gewaarborgd?
Hoe verhoudt het verstrekken van subsidie zich tot de mogelijkheid van deze
instelling om zich kritisch uit te spreken over het regeringsbeleid?De wijze waarop de organisatorische en financiële onafhankelijkheid
van een eventueel op te richten NIRM zal moeten worden gewaarborgd is voor
een belangrijk deel afhankelijk van de bevindingen met betrekking tot de exacte
taken, bevoegdheden en inrichting van het NIRM in het rapport van de bouwmeester.
Het is derhalve moeilijk om daarover in dit stadium concrete uitspraken te
doen. Duidelijk is dat de Paris Principles een
goede waarborging van zowel de organisatorische als financiële onafhankelijkheid
van een nationaal mensenrechteninstituut eisen. Deze onafhankelijkheid dient
zowel te gelden ten opzichte van de overheid als ten opzichte van politieke
partijen en andere maatschappelijke organisaties. Tegelijkertijd moet er ruimte
zijn voor samenwerking met bijvoorbeeld mensenrechten-NGO’s en academische
instituten om zo te kunnen profiteren van de daar aanwezige expertise.Wat betreft de verhouding tussen overheidssubsidiëring en de mogelijkheid
om zich kritisch uit te laten over de regering merk ik op dat de regering
reeds sinds vele jaren diverse mensenrechten-NGO’s financieel ondersteunt
door middel van subsidies. Dat heeft bij die NGO’s tot dusverre geenszins
geleid tot een terughoudendheid bij het leveren van kritiek op het regeringsbeleid
als zij daartoe aanleiding zagen. De geleverde kritiek heeft van overheidszijde
evenmin aanleiding gegeven tot een herziening van de subsidierelatie. De professionaliteit
waarmee de overheid en de betrokken NGO’s tegenover elkaar staan is
een voldoende waarborg gebleken om vertroebeling van de financiële verhouding
te voorkomen. Dit neemt evenwel niet weg dat bij de eventuele oprichting van
een NIRM zeer goed gekeken moet worden naar het financiële arrangement
dat het best past bij het karakter en de structuur van de organisatie en bij
de noodzakelijke onafhankelijkheid daarvan. XNoot1Samenstelling: Leden: Kalsbeek (PvdA), van Heemst (PvdA), Noorman-den
Uyl (PvdA), voorzitter, Vos (GL), van Beek (VVD), ondervoorzitter, Van der
Staaij (SGP), Luchtenveld (VVD), Wilders (Groep Wilders), de Pater-van der
Meer (CDA), Duyvendak (GL), Spies (CDA), Eerdmans (LPF), Sterk (CDA), van
der Ham (D66), Algra (CDA), Haverkamp (CDA), Van Fessem (CDA), Smilde (CDA),
Straub (PvdA), Nawijn (Groep Nawijn), Boelhouwer (PvdA), Dubbelboer (PvdA),
Van Schijndel (VVD), Irrgang (SP), Meijer (PvdA), Vacature (algemeen), Vacature
(SP).Plv. leden: De Vries (PvdA), Dijsselbloem (PvdA), Fierens (PvdA), Halsema
(GL), Weekers (VVD), Slob (CU), De Vries (VVD), Szabó (VVD), Rambocus
(CDA), Van Gent (GL), Çörüz (CDA), Van As (LPF), Van Haersma
Buma (CDA), Koşer Kaya (D66), Eski (CDA), Knops (CDA), Van Bochove
(CDA), Van Hijum (CDA), Hamer (PvdA), Hermans (LPF), Leerdam (PvdA), Wolfsen
(PvdA), Van der Sande (VVD), Kant (SP), Balemans (VVD), Vacature (PvdA), De
Wit (SP).XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Zie de bundel die naar aanleiding van dit symposium werd uitgebracht:
M.L. van Emmerik & C. Smals-van Dijk (red.), Een nationale mensenrechtencommissie in Nederland? Handhaving van mensenrechten
op nationaal niveau, Leiden: NJCM-Boekerij 2000.XNoot2Kamerstukken II 2001/02, 28 000 VI, nr. 38, p. 1–6.XNoot3Mijn ambtsvoorganger heeft indertijd een afschrift van zijn brief aan
het NJCM aan uw Kamer gezonden.XNoot1Report of the Secretary General, Effective functioning of human rights
mechanisms: national institutions and regional arrangements, VN Doc. E/CN.4/2005/107
(19 januari 2005).XNoot1EP-Resolutie A6–0144/2005 van 26 mei 2005. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30300-VII-58.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl