Beroepsonderwijs en Volwassenen Educatie; Brief van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133598
 2008-2009
 
 31 524
 Beroepsonderwijs en Volwassenen Educatie
 
 
 
 
 Nr. 
 25
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 1 juli 2009
 
 Tijdens een algemeen overleg op 4 maart 2009 (Kamerstuk 27 451,
nr. 110) heb ik toegezegd op basis van de tweede Colo Barometer in 2009 uw
Kamer te berichten of en in welke mate zich tekorten voor bpv-plaatsen gaan
voordoen voor het volgende schooljaar, met inbegrip van een analyse over hoe
structureel de eventuele tekorten zullen zijn. Met deze brief geef ik invulling
aan die toezegging. Daarbij zal ik ook ingaan op de vraag van de leden van
de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 14 mei jl.
omtrent de uitkomsten van het gesprek met Colo en de MBO Raad over het mogelijk
tekort aan bpv-plaatsen (kenmerk 2009Z09036/2009D23380).
 
 Verder wil ik u ook informeren over de stand van zaken van het onderzoek
naar de tijdbesteding van studenten aan de bpv in bol- en bbl-trajecten. Dit
onderzoek hangt samen met de toezegging die ik tijdens het algemeen overleg
over de onderwijstijd heb gedaan. Ik heb toen beloofd om te bezien of er een
andere urennorm voor de bbl nodig is, gelet op de mate van (kwantitatieve
en kwalitatieve) betrokkenheid van scholen bij de vormgeving van de bbl (TK
31 048, pg. 3590). Ook ga ik in deze brief in op mijn toezegging aan
de Tweede Kamer van 19 mei 2008 over het onderzoek van de inspectie naar
het aantal bbl-opleidingen dat voor 100% in de praktijk plaatsvindt
en de kwaliteit van de begeleiding van deze opleidingen (TK 27 451, nr.
14).
 
 Als laatste wil ik in deze brief een aantal recentelijk verschenen onderzoeken
noemen over de kwaliteit van de bpv en beschrijven welke vervolgacties daaraan
zullen worden verbonden. Daarbij gaat het om
het thema-onderzoek van de Inspectie «Aan het werk, borging van de kwaliteit
van de beroepspraktijkvorming mbo door onderwijsinstellingen en kenniscentra» én
het onderzoek «Beroepspraktijkvorming in het MBO, ervaringen van leerbedrijven»
van MKB Nederland en VNO-NCW. Hierbij zal ik betrekken de stand van zaken
met betrekking tot het toezicht op de bpv. 
 I Beschikbaarheid van bpv-plaatsen
 De Colo Barometer (bijlage) laat zien welke tekorten aan bpv-plaatsen
de kenniscentra voor beroepsonderwijs en het bedrijfsleven het komend schooljaar
verwachten. Het betreft hier de stand van zaken met betrekking tot de beschikbaarheid
van bpv-plaatsen zoals die in mei 2009 door de 17 kenniscentra is waargenomen.
 Belangrijkste bevindingen Colo Barometer juni 2009
 Mede door de vergrijzing en het gebrek aan belangstelling bij jongeren
blijven er in een groot aantal sectoren structurele tekorten aan personeel
bestaan.
 In deze sectoren is momenteel nog steeds sprake van een groot aanbod aan
bpv-plaatsen. De feitelijke terugval aan beschikbare bpv-plaatsen zou zich
tot op heden hebben beperkt tot de leerbedrijven die door de economische crisis
direct in hun voortbestaan worden bedreigd. Deze knelpunten die daardoor ontstaan,
zouden de kenniscentra tot op heden samen met de sectorale werkgevers goed
kunnen oplossen.
 
 Voor het komend schooljaar verwachten de kenniscentra bij een ongewijzigde
situatie, een sterkere afname van bpv-plaatsen. Op basis van de beschikbare
gegevens in mei 2009 omtrent bpv-plaatsen ramen de kenniscentra een tekort
van 55 000 bpv-plaatsen voor de reguliere studenten het komend schooljaar.
Bij deze raming is door de kenniscentra nog geen rekening gehouden met de
verwachte effecten van de crisismaatregelen uit het Actieplan Jeugdwerkloosheid
en de crisisplannen die de sectoren treffen.
 
 De kenniscentra geven aan in de Colo Barometer dat het exacte tekort aan
bpv-plaatsen nog niet valt aan te geven. Allereerst is nog niet bekend voor
welke opleidingen de studenten het komend schooljaar zullen kiezen. Voor een
groot aantal opleidingen in de zorg, handel, techniek, horeca en voeding zijn
er nog genoeg bpv-plaatsen. Als veel jongeren voor deze opleidingen kiezen
dan zal het totale tekort minder hoog zijn. Hoewel het grootste volume bpv-plaatsen
beschikbaar is voor mbo-studenten op niveau drie en vier, zien de kenniscentra
ook kansen voor mbo-studenten die een bpv-plaats op niveau een en twee zoeken.
Bovendien valt dus het effect van de maatregelen uit het Actieplan Jeugdwerkloosheid
door de kenniscentra nog niet in te schatten. Ook de uitkomsten van de maatregelen
die de sectorale werkgevers in samenwerking met de kenniscentra nemen, zijn
nog niet te voorzien. Vooralsnog verwachten de kenniscentra wel dat deze maatregelen
tezamen de dreigende tekorten aan bpv-plaatsen effectief zullen bestrijden.
 Conclusie naar aanleiding van de Colo Barometer juni 2009
 Hoewel zich voor sommige opleidingen gedurende dit schooljaar wel al een
substantiële afname aan bpv-plaatsen voordoet, is nog steeds sprake van
een evenwichtige situatie waar het gaat om de vraag naar en het aanbod van
bpv-plaatsen.
 
 Gelet op de verwachte tekorten voor het nieuwe schooljaar is het een goede
zaak dat de sociale partners in samenwerking met de kenniscentra maatregelen
nemen ter behoud van bpv-plaatsen voor die sectoren waarin tekorten dreigen
voor sommige opleidingen. Deze maatregelen worden veelal mede op basis van
de Opleidings- en Ontwikkelingsfondsen (O&O-fondsen) bekostigd.
 Voor de duurzaamheid van bedrijfssectoren is het van belang dat er structureel
geïnvesteerd blijft worden in (jonge) aanwas om de sterke vergrijzing van het personeelsbestand van de afgelopen en komende jaren voldoende
op te vangen.
 Ik neem de concrete signalen uit de Colo Barometer omtrent de dreigende
tekorten zeer serieus. Ik vind dat juist in deze tijden van economische recessie
jongeren moeten kunnen rekenen op steun. Het mag niet zo zijn dat jongeren
bij het betreden van de arbeidsmarkt al op achterstand raken.
 
 Wel verwacht ik evenals Colo dat de crisismaatregelen uit het Actieplan
Jeugdwerkloosheid de dreigende tekorten voor sommige opleidingen effectief
zullen bestrijden, door:
 • Extra wervingsactiviteiten door de kenniscentra ter realisatie
van voldoende bpv-plaatsen voor sectoren waarin tekorten dreigen. Hierbij
wordt nauw samengewerkt met de sectorale werkgevers.
 • De herlancering van stagemarkt.nl op 10 juni 2009. Via deze
website kunnen de beschikbaar gekomen bpv-plaatsen zo snel mogelijk worden
ingevuld en kan een betere match worden gemaakt tussen (de leerwensen en het
ontwikkelingspotentieel van) de mbo-student en (de ontwikkelingsmogelijkheden
en taken bij) het leerbedrijf.
 • Een goede samenwerking van de kenniscentra met het UWV Werkbedrijf
bij opkomende sectorale en regionale knelpunten omtrent de bpv. Hierdoor zullen
knelpunten rondom de beschikbaarheid van bpv-plaatsen snel opgelost kunnen
worden.
 
 In het Actieplan Jeugdwerkloosheid staat een regionale aanpak van de jeugdwerkloosheid
centraal. Alle relevante partijen die in de regio bijdragen aan het creëren
van participatiemogelijkheden voor jongeren – waaronder de bpv-plaatsen
voor mbo-studenten – kunnen een beroep kunnen doen op (financiële)
ondersteuning. Voor deze regionale aanpak stelt het kabinet in totaal € 153
miljoen voor de periode 2009–2011 beschikbaar. De dertig grote regionale
werkpleinen voeren deze regionale aanpak uit. Het is de bedoeling dat specifiek
aandacht wordt besteed aan de positie van kwetsbare jongeren, bijvoorbeeld
jongeren op de mbo-niveaus 1 en 2. Zij komen in deze tijd extra moeilijk aan
een bpv-plaats. Bij de activiteiten op de regionale werkpleinen zullen de
kenniscentra en mbo-instellingen actief worden betrokken waardoor knelpunten
voor jongeren op mbo-niveau een en twee gesignaleerd kunnen worden.
 
 Verder komt er een tussentijdse evaluatie van de uitvoering van het Actieplan
Jeugdwerkloosheid, op basis waarvan acties en de aanwending van middelen kan
worden bijgesteld. Hierdoor kan het kabinet tijdig bijsturen als de gewenste
ambities uit het Actieplan Jeugdwerkloosheid niet in voldoende mate worden
behaald.
 II Omvang bpv in BOL en BBL-trajecten
 Voortgang ITS-onderzoek
 Naar aanleiding van mijn toezegging tijdens het algemeen overleg over
de onderwijstijd om te zullen bezien of een nadere urennorm voor de BBL nodig
is, (TK 31 048, pg. 3590), kan ik u als volgt berichten.
 
 Ik verwacht in september uw Kamer hierover te kunnen berichten.
 
 Deze maand wordt het eindrapport van het onderzoeksinstituut ITS verbonden
aan de Radboud Universiteit Nijmegen opgeleverd. In dit rapport wordt beschreven
hoeveel tijd bbl- en bol-studenten besteden aan de bpv. De uitkomsten van
dit onderzoek worden de komende maanden met de MBO Raad, AOC Raad en Colo
besproken. Dit betekent dat ik ook in september zal terugkomen op mijn belofte
om te bekijken hoe de verhouding school en bpv bij bol en bbl
in de praktijk wordt ingevuld en om eventueel te komen met voorstellen voor
verbetering (TK 31 524, nr. 16).
 Onderzoek 100% praktijk bbl-opleidingen
 In het jaarwerkplan 2009 van de inspectie staat het onderzoek «Omvang
praktijkdeel bbl-variant» gepland. Dit is een onderzoek naar de kwaliteit
van het onderwijs bij bbl-opleidingen met een 100% bpv-component (TK
27 451, nr. 14). Dit onderzoek wordt niet uitgevoerd. Dit komt omdat
de inspectie geen bbl-opleidingen met 100% bpv heeft aangetroffen tijdens
de voorbereidingsfase van het onderzoek. 
 III Borging kwaliteit beroepspraktijkvorming
 In het huidige beroepsonderwijs is de bpv dé voorbereiding om later
als volwaardig en goed gekwalificeerd vakman of vakvrouw te kunnen participeren
op de arbeidsmarkt. Het bedrijfsleven biedt dan ook mede bpv-plaatsen aan
vanwege het belang van een goede personeelsvoorziening op korte en middellange
termijn.
 
 Voor een optimaal rendement van de bpv is het cruciaal dat mbo-instellingen,
kenniscentra en bedrijfsleven gezamenlijk de begeleiding van de student rondom
de bpv goed vormgeven. Uit onderzoek is gebleken dat het kwaliteitsniveau
van deze begeleiding onvoldoende is. Weliswaar blijft sinds de invoering van
de Web het kwaliteitsniveau van de bpv toenemen, uit de praktijk blijkt dat
er nog te vaak knelpunten optreden.
 
 Hieronder vindt u de belangrijkste conclusies uit twee rapporten over
de kwaliteit van de bpv. Vervolgens schetst ik het vervolgtraject dat ik inmiddels
al samen met de Mbo Raad, Colo, MKB Nederland en VNO-NCW heb ingezet.
 Belangrijkste bevindingen inspectierapport
 Volgens de inspectie blijkt uit de respons van de bevraagde mbo-instellingen,
leerbedrijven en studenten dat de meeste studenten hun bpv van voldoende kwaliteit
vinden. De kwaliteit van de bpv laat sinds de introductie van de nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling
in de Wet educatie en beroepsonderwijs (Web) een positieve ontwikkeling zien.
Dit beeld komt volgens de inspectie overeen met de «toezichtbevindingen»
van de afgelopen jaren. Desalniettemin neemt de inspectie ook hier en daar
nog knelpunten waar met betrekking tot de inrichting en uitvoering van de
bpv. Tevens komt het leer- en ontwikkelingspotentieel van de bpv volgens de
inspectie nog niet volledig tot zijn recht.
 
 In het rapport besteedt de inspectie verder specifieke aandacht aan het
thema ongelijke behandeling. Het onderzoek signaleert mogelijke vormen van
ongelijke behandeling van allochtone studenten door leerbedrijven. Volgens
de inspectie zou hieraan in de erkenningsregelingen van de kenniscentra aandacht
moeten worden besteed.
 
 Het rapport van de inspectie vindt u als bijlage bij deze brief.
 Belangrijkste bevindingen MKB Nederland en VNO-NCW
 Door 54% van de bevraagde leerbedrijven wordt de samenwerking met
de desbetreffende mbo-instellingen als goed beoordeeld. Wel zijn er enkele
knelpunten. Zo vinden de leerbedrijven dat het ontbreekt aan duidelijkheid
over de taakverdeling tussen leerbedrijven en mbo-scholen. Verder geven de leerbedrijven aan behoefte te hebben aan beter op de bpv voorbereide
studenten en een intensievere begeleiding tijdens de bpv door de onderwijsinstelling.
 Daarnaast zouden de verschillen tussen de roc’s de situatie voor
leerbedrijven die met meer dan een leerbedrijf van doen hebben, niet goed
werkbaar maken.
 
 Meer informatie over het onderzoek van het MKB en VNO-NCW vindt u op www.
mkb.nl.
 De balans naar aanleiding van beide onderzoeken
 De kwaliteit van de bpv is sinds de introductie van de nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling
in de Web verbeterd. Deze ontwikkeling wordt bevestigd door de toenemende
tevredenheid van studenten over de bpv. Uit ODIN V (2008), het tevredenheidsonderzoek
onder studenten, blijkt dat de tevredenheid over de bpv in het algemeen met
11% is toegenomen. Dit neemt echter niet weg dat zowel uit het onderzoek
van de inspectie als dat van MKB Nederland en VNO-NCW blijkt dat op specifieke
onderdelen van de bpv de kwaliteit verbeterd kan worden. Dit beeld sluit aan
bij de resultaten uit het onderzoek «Beroepspraktijkvorming in het mbo»
van de Algemene Rekenkamer en bij de JOB-klachtenanalyse
bpv dat liep van1 september 2007 tot en met 1 september 2008.
 Vervolgtraject
 Op 12 mei jl. heb ik een bestuurlijk overleg gevoerd met de MBO Raad,
Colo, MKB Nederland en VNO-NCW om te bezien op welke wijze de nog bestaande
knelpunten rondom de bpv doeltreffend kunnen worden aangepakt. Mijn gevoel
van urgentie om de nodige verbeteringen in de organisatie en communicatie
aan te brengen, werd gedeeld door alle partijen.
 
 De bestuurlijke afspraken die ik met voornoemde partijen heb gemaakt,
zijn bevredigend. Ik heb met voornoemde partijen afgesproken dat de eindopbrengst
van het vervolgtraject goede harde gedragsregels voor alle bij de bpv betrokken
partijen op de werkvloer moeten zijn. Om dat laatste te realiseren heb ik
de volgende bestuurlijke afspraken, tezamen de «BPV Kwaliteitsagenda»,
gemaakt:
 • Er komt een bpv-protocol met bindende afspraken voor alle betrokken
partijen. Deze afspraken gaan over de voorbereiding- en matching, begeleiding
en samenwerking tijdens de bpv en de beoordeling van de bpv.
 • De bedrijfstakgroepen van de MBO Raad en branches gaan het bpv-protocol
omzetten naar een sectorale aanpak van de bpv. Dit doen ze met ondersteuning
van de kenniscentra.
 • Voor een goede regionale «vertaalslag» van het bpv-protocol
en de sectorale afspraken gaan de branches beter samenwerken met het regionale
bedrijfsleven. Hiermee komen er ook in de regio duidelijke aanspreekpunten
op het gebied van de bpv voor de onderwijsinstellingen de student het leerbedrijf
en de onderwijsinstelling.
 • De MBO raad, MKB Nederland, VNO-NCW, Colo en het ministerie van
OCW kijken of deze aanpak tot de gewenste effecten op regionaal niveau leidt.
Zij doen dit door middel van een (tweejaarlijkse) bpv-monitor onder leerbedrijven.
 
 De betrokken partijen hebben het bpv-protocol ook met hun achterban afgestemd
(mbo-instellingen, branches en de 17 kenniscentra). Ik ga er de komende tijd
scherp op letten dat het bpv-protocol omgezet wordt in goed werkende, uniformerende
sectorale afspraken. Het is van belang datpartijen daarbij zorgen
voor voldoende ruimte voor maatwerk, zodat de onderwijsinstellingen goed kunnen
inspelen op de behoeften aan begeleiding van individuele leerbedrijven en
studenten in hun regio.
 
 Inmiddels is de eerste fase van de «BPV Kwaliteitsagenda»
voortvarend afgerond. Meer informatie over de concrete afspraken vindt u in
het bpv-protocol dat als bijlage bij deze brief zit.
 
 Ik heb er samen met betrokken partijen alle vertrouwen in dat het bpv-protocol
de gewenste kwaliteitsverbetering zal opleveren. Dit vertrouwen wordt nog
eens versterkt doordat partijen zich hebben gecommitteerd aan een vervolgtraject
dat met de nodige garanties is omkleed. Alle betrokken partijen gaan zorgen
dat hun achterban goed wordt geïnformeerd over het bpv-protocool. Samen
met betrokken partijen ga ik de ontwikkelingen op de werkvloer goed volgen,
om tijdig bij te kunnen sturen als dat nodig is. Zo zal op initiatief van
de door mij aangestelde programmamanager «ondersteuning leerbedrijven» één
keer per half jaar overleg plaatsvinden tussen MBO Raad, Colo, MKB Nederland,
VNO-NCW en mijn ministerie over de voortgang van de «Kwaliteitsagenda
BPV» Tijdens dat overleg wordt ook gekeken of de kwaliteit inderdaad
verbeterd is. Ook in het kader van voornoemde monitor houd ik nauwlettend
in de gaten of onze aanpak werkt.
 Ongeoorloofde ongelijke behandeling van allochtone studenten
 Voor wat betreft de bevindingen van de inspectie met betrekking tot de
mogelijke ongeoorloofde ongelijke behandeling van allochtone mbo-studenten,
begrijp ik dat de kenniscentra de erkenning intrekken van een bedrijf waarbij
dit in rechte wordt aangetoond. In de erkenningscriteria van de kenniscentra
is namelijk al opgenomen dat sprake moet zijn van een veilige (leer)omgeving
in het leerbedrijf.
 
 Ik vind dit zo’n serieuze kwestie dat ik in mijn bestuurlijke overleggen
met Colo hiervoor nog eens specifiek de aandacht zal vragen. De kenniscentra
moeten hierop in de dagelijkse praktijk alert zijn. Ook zal ik hiervoor in
mijn contacten met het bedrijfsleven de nodige aandacht vragen. Ten slotte
ga ik in overleg met JOB en de MBO Raad bekijken of in de voorlichting aan
de mbo-studenten uitgebreider aandacht kan worden besteed aan ongelijke behandeling.
En dan vooral aan de (juridische) mogelijkheden die een student heeft als
hij of zij te maken krijgt met ongelijke behandeling.
 Maatregelen om de kwaliteit van de bpv te verbeteren
 In het bpv-protocol is door betrokken partijen afgesproken dat een nog
nader op te richten werkgroep een goed handzaam model als bijlage bij de bpv-overeenkomst
gaat ontwikkelen. Het is de bedoeling dat dit model zoveel mogelijk wordt
geënt op de afspraken uit het bpv-protocol. Voor elk bpv-traject moeten
namelijk voortaan goede afspraken worden gemaakt tussen de onderwijsinstelling,
het leerbedrijf en de student. Deze afspraken dienen in ieder geval te gaan
over de leerdoelen, de vorm en frequentie van de begeleiding en de beoordeling
van de bpv.
 
 Op 10 juni 2009 wordt de website www.stagemarkt.nl gelanceerd. Deze
website van de kenniscentra is gevuld met de bedrijfsprofielen van alle erkende
leerbedrijven (ca. 200 000 leerbedrijven die gezamenlijk ruim 400 000
bpv-plaatsen aanbieden) waardoor een student veel bewuster kan kiezen voor
een bepaald leerbedrijf. Ook kan de mbo-instelling voortaan alle stadia van
de matching tussen student en leerbedrijf intensief volgen en tijdig ingrijpen
als de matching niet naar behoren verloopt. Verder komt er een
meldpunt bij de onderwijsinstelling waar het leerbedrijf en de student terecht
kunnen voor klachten over de bpv.
 
 Ook loopt het programma Ondersteuning Leerbedrijven tot en met 2010 door.
Dit programma levert een belangrijke bijdrage aan het beter samenwerken tussen
onderwijsinstellingen en leerbedrijven op diverse niveaus. Het programma richt
zich onder andere op de verbetering van de ondersteuning van de leerbedrijven
door de kenniscentra. Ook worden bestaande best practices van samenwerking
tussen het regionaal bedrijfsleven, de onderwijsinstellingen en kenniscentra
breder verspreid. Meer informatie over dit programma vindt u in de «Strategische
agenda voor beroepsonderwijs en volwasseneducatie 2008–2011».
 Toezicht op de bpv
 Ik acht een goed toezicht komt op naleving van de wettelijke taken van
de onderwijsinstellingen en kenniscentra op het gebied van de bpv onontbeerlijk.
In het geïntegreerde toezichtkader voor het onderwijs- en het examentoezicht
voor 2009 is de bpv opgenomen als een afzonderlijke kwaliteitsindicator bij
de beoordeling van het leerproces. Hierdoor weegt de kwaliteit van de bpv
zwaarder mee in de beoordeling van het onderwijsproces dan het afgelopen jaar
het geval was. Ook is voorzien in toezicht op de kwaliteit van de examinering
van dat deel van het kwalificatiedossier dat tijdens de bpv geleerd wordt.
Voor een vollediger beeld over de inhoud van dit toezichtkader verwijs ik
nu naar mijn brief van 12 februari 2009 (TK 27 451, 105).
 
 Daarnaast wil ik u laten weten dat Colo en de inspectie een set met indicatoren
ontwikkelen voor de beoordeling van de kwaliteit van de wettelijke taakuitoefening
van de kenniscentra op het gebied van de bpv. In de toekomst gaan de kenniscentra
aan de hand van deze indicatoren in hun jaarverslagen – als onderdeel
van het toekomstig geïntegreerd jaardocument – rapporteren over
de ondersteuning die zij bieden aan de leerbedrijven. Momenteel wordt er een
wetsvoorstel voorbereid om dit regelen.
 
 Ik heb er alle vertrouwen in dat onze gezamenlijke aanpak rondom de bpv
ervoor zorgt dat alle partijen op de werkvloer zich maximaal zullen inzetten
om de bpv te laten slagen.
 
 De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart 
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 TK 31 368, nrs. 1–2.