Jaarverslag en slotwet ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2008; Rapport Bij het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (Viii)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31924-VIII, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

19-05-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31924-VIII nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31924-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 800 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 924 VIIIJaarverslag en slotwet Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
2008nr. 2RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2008 VAN HET MINISTERIE VAN ONDERWIJS,
CULTUUR EN WETENSCHAP (VIII)Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal’s-Gravenhage, 20 mei 2009Hierbij bieden wij u het op 7 mei 2009 door ons vastgestelde «Rapport
bij het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(VIII)» aan.Algemene Rekenkamerdrs. Saskia J. Stuiveling,presidentdr. Ellen M.A. van Schoten RA,secretarisInhoud Samenvatting5Kwaliteit van de publieke verantwoording5 Oordelen over jaarverslag en bedrijfsvoering7 Audit Actielijst 20098 Kwaliteitskaart bedrijfsvoering9   1Inleiding131.1Over dit onderzoek13 1.1.1Wettelijke taak131.1.2Goede publieke verantwoording141.1.3Leeswijzer16 1.1.4Onderzoeksopzet161.2Over het Ministerie van OCW17   2Jaarverslag202.1Oordeel over de financiële
informatie20 2.2Oordeel over de saldibalans en
toelichting21 2.3Oordeel over de informatie over
bedrijfsvoering21 2.4Oordeel over de informatie over
het gevoerde beleid22    3Bedrijfsvoering233.1Oordeel over het financieel beheer
en materieelbeheer233.1.1Subsidiebeheer bij de Directie
Kunsten en de Directie Cultureel Erfgoed25 3.1.2Bedrijfsvoering CFI/BPO253.2Ontwikkeling in de bedrijfsvoering263.3Departementsoverstijgende onderwerpen273.3.1Beheersing realisatie beleidsdoel
artikel 1283.3.2Personeelsbeheer28 3.3.3Beheer subsidies in uitvoering
bij derden29 3.3.4Informatiebeveiliging303.3.5Single information single audit31   4Informatie over beleid nader beschouwd334.1Beschikbaarheid van de beleidsinformatie334.2Bruikbaarheid van de beleidsinformatie35   5Reactie minister en nawoord Algemene Rekenkamer375.1Reactie minister375.2Nawoord Algemene Rekenkamer40    Bijlage 1Overzicht fouten en onzekerheden in de financiële informatie
in het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van OCW41   Bijlage 2Gebruikte afkortingen50    Literatuur51SAMENVATTINGVoor u ligt ons Rapport bij het Jaarverslag 2008 van
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW, VIII).
In dit rapport presenteren wij de resultaten van ons rechtmatigheidsonderzoek
naar het jaarverslag en de bedrijfsvoering van dit ministerie.In deze samenvatting gaan we in op onze belangrijkste bevindingen over
de financiële informatie, de bedrijfsvoering en de beleidsinformatie
van het Ministerie van OCW. We zetten deze bevindingen af tegen de beginselen
van goede publieke verantwoording, om zo te komen tot aanbevelingen voor het
verbeteren van het functioneren van het ministerie.Ook geven wij aan het eind van deze samenvatting onze wettelijke oordelen
over het Jaarverslag 2008 en de bedrijfsvoering van het Ministerie van OCW.
Deze staan in beknopte vorm in een schema, waarin we verwijzen naar de plaats
in dit rapport waar we dieper ingaan op deze oordelen en de achterliggende
bevindingen presenteren.Het Ministerie van OCW heeft als missie om te werken aan een slim, vaardig
en creatief Nederland. Daarvoor streeft het ministerie de volgende doelen
na:• Iedereen volgt goed onderwijs.• Iedereen bereidt zich voor op zelfstandigheid en verantwoordelijkheid.• Iedereen kan cultuur beleven.• Leraren, kunstenaars en wetenschappers kunnen hun werk doen.Het ministerie heeft twee baten-lastendiensten, Centrale Financiën
Instellingen (CFI) en het Nationaal Archief. CFI heeft als primaire taak de
onderwijsinstellingen te bekostigen. Het Nationaal Archief is de centrale
bewaarplaats van de archieven van de rijksoverheid en van personen en particuliere
instellingen met een belangrijke rol in de geschiedenis van Nederland.De uitgaven van het ministerie bedroegen in 2008 € 34,7 miljard,
de verplichtingen € 37,9 miljard en de ontvangsten € 2,1
miljard. Het ministerie draagt bij aan de bekostiging van het onderwijs, de
studiefinanciering en de kosten van kinderopvang. Daarnaast zijn er uitgaven
voor cultuursubsidies en voor de financiering van de publieke omroep.Het beleidsterrein van het ministerie kent zeer veel rechtspersonen met
een wettelijke taak (RWT’s); 95% daarvan zijn scholen en verder
zijn er onder meer de cultuurfondsen, de publieke omroepen en de (voormalige)
rijksmusea. De Informatie Beheer Groep (IB-Groep) is ook een belangrijke RWT
die in opdracht van het ministerie de studiefinanciering uitvoert.Kwaliteit van de publieke verantwoordingEen van de beginselen van goed openbaar bestuur is dat overheden en daarmee
verbonden organen publiekelijk verantwoording afleggen over de rechtmatigheid
van de inning, het beheer en de besteding van de publieke middelen. De minister
van OCW heeft dat in het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van OCW gedaan.
In de bedrijfsvoeringsparagraaf verklaart hij dat de verplichtingen, uitgaven
en ontvangsten rechtmatig tot stand zijn gekomen, met uitzondering van artikel
14 «Cultuur», waar te veel onrechtmatigheden waren. Hij gaat in
op de bedrijfsvoering en het financieel beheer van het ministerie en hij beschrijft
de vorderingen die het ministerie heeft gemaakt bij de voornemens
op onder meer de terreinen van toezicht, informatiebeleid en administratieve
lastenverlichting. Wij hebben de kwaliteit van die verantwoording onderzocht.Financiële informatie voor meer dan 99% op
ordeAlleen bij artikel 14 «Cultuur» zijn op onjuiste wijze verplichtingen
aangegaan. Als gevolg daarvan zijn er voor € 103,2 miljoen onrechtmatige
betalingen gedaan. De fouten betreffen het niet naleven van formele rechtmatigheidseisen.
Verder staan in de financiële informatie en in de saldibalans geen belangrijke
fouten of onzekerheden, dat wil zeggen fouten en onzekerheden die de tolerantiegrens
overschrijden.De informatie over de bedrijfsvoering is op deugdelijke wijze tot stand
gekomen en voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften. De informatie over
het gevoerde beleid is op deugdelijke wijze tot stand gekomen en voldoet aan
de verslaggevingseisen. De enige uitzondering hierop is de tabel met het overzicht
van de externe inhuur.Bedrijfsvoering onder controleDe bedrijfsvoering in 2008 is onder controle, al blijkt het voor het ministerie
wel ieder jaar lastiger om tekortkomingen die het signaleert en wil repareren,
ook snel op te lossen. Door organisatiewijzigingen, openstaande vacatures
en onduidelijkheid over de verantwoordelijkheid voor probleempunten blijven
zaken langer liggen. Het ministerie dient de kennis van comptabele voorschriften
en de deskundigheid op het terrein van misbruik en oneigenlijk gebruik bij
wetgeving te verbeteren.Wij onderscheiden binnen het Ministerie van OCW 111 beheerdomeinen van
belang voor de bedrijfsvoering, 24 daarvan zijn als kritisch aan te merken.
De processen binnen deze beheerdomeinen zijn van belang voor het goed functioneren
van het ministerie. Risico’s bij het niet goed functioneren zijn onder
meer het doen van onterechte uitgaven, het niet beheersen van processen of
het genereren van onbetrouwbare informatie.Slechts bij twee processen van het Ministerie van OCW zijn de tekortkomingen
zo ernstig, dat er sprake is van een onvolkomenheid in het financieel beheer.
Zo is het subsidiebeheer (uitgezonderd de subsidies van de Cultuurnota) bij
de Directie Kunsten en de Directie Cultureel Erfgoed nog niet op orde (in
2007 is deze onvolkomenheid ontstaan). En bij CFI is de interne beheersing
bij de bekostigingsunit primair onderwijs (CFI/BPO) onvoldoende verankerd
in de bedrijfsvoering.Verder vragen we aandacht voor de aansturing van het subsidiebeheer (bij
uitvoering door derden), beter inzicht in de naleving van de voorschriften
voor de informatiebeveiliging en inzicht in de omvang van het aantal specifieke
uitkeringen.Veel van de risico’s kan het ministerie matigen door intern betere
afspraken te maken over de verantwoordelijkheid en erop toe te zien dat de
verantwoordelijke directie de afspraken beter naleeft.Beleidsinformatie weer beter bruikbaarDe beschikbaarheid en bruikbaarheid van de beleidsinformatie in het Jaarverslag
2008 en de Begroting 2009 zijn verder verbeterd. De minister doet in zijn
beleidsverslag expliciet verslag van de beleidsprioriteiten van het kabinet.
Bij elke prioriteit neemt hij een beleidsconclusie op. Er is nog wel aandacht
nodig voor de formele vastlegging van de wijze waarop prestatiegegevens tot
stand komen. Oordelen over jaarverslag en bedrijfsvoeringIn onderstaand schema staan onze oordelen over het Jaarverslag 2008 en
de bedrijfsvoering van het Ministerie van OCW, die wij krachtens de Comptabiliteitswet
2001 geven.   OordeelMeer informatie inJaarverslagFinanciële informatieVoldoet met uitzondering van overschrijding van de artikeltolerantie
bij artikel 14 Cultuur§ 2.1 SaldibalansVoldoet§ 2.2  Informatie over bedrijfsvoeringVoldoet§ 2.3  Informatie over beleidVoldoet met uitzondering
van de bijlage met de tabel van de externe inhuur. § 2.4BedrijfsvoeringFinancieel beheer en materieelbeheerVoldoet met uitzondering van twee onvolkomenheden: – subsidiebeheer
Directie Kunsten en Directie Cultureel Erfgoed; – bedrijfsvoering
CFI/BPO. § 3.1.1 en § 3.1.2Audit Actielijst 2009De Audit Actielijst (AAL) laat zien op welke punten de Algemene Rekenkamer
vindt dat het ministerie actie moet ondernemen. Dat zijn zowel de onvolkomenheden
in het financieel beheer en materieelbeheer als de onvolkomenheden in de overige
onderdelen van de bedrijfsvoering. De lijst meldt ook welke maatregelen de
minister heeft aangekondigd om de onvolkomenheden die wij hebben geconstateerd
op te lossen.1Eerste jaar constateringen artikelStand van zaken en conclusieAanbevelingToezegging ministerMeer informatieOnvolkomenheid:
subsidiebeheer Directie Kunsten en Directie Cultureel Erfgoed2007
artikel 14Plan van aanpak 2008 heeft
nog onvoldoende effect gehad. Geldende termijnen zijn niet altijd nageleefd
en dossiers zijn niet altijd volledig. Draag zorg voor de uitvoering van een plan van aanpak met een
structurele oplossing, onder meer door een subsi- dievolgsysteem te ontwerpen
en regelgeving aan te passen.100% controle op beschikkingen; bewaken termijnen in subsidievolgsysteem;
aanpas- sing regelgeving in 2010; opbouw van specifieke kennis binnen de directies;
extra audits auditdienst.§ 3.1.1Onvolkomenheid:
bedrijfsvoering CFI/BPO2008artikel
1Interne beheersing vraagt aandacht. Beschrijf het systeem van interne controle
en maak de werking zichtbaar.Verbetering interne beheersing bekostigingssysteem door onder andere: – een
expliciete risicoanalyse op te stellen; – maatregelen en procedures
interne beheersing te beschrij- ven; – toegankelijkheid en contro-
leerbaarheid interne beheersing te verbeteren. § 3.1.2Kwaliteitskaart bedrijfsvoeringDe kwaliteitskaart bedrijfsvoering is een nieuw instrument van de Algemene
Rekenkamer. Wij gebruiken de kaart dit jaar voor het eerst. Op basis van de
ervaringen van dit jaar willen we de kwaliteitskaart de komende jaren verder
ontwikkelen. De kwaliteitskaart plaatst de geconstateerde onvolkomenheden
in het licht van de totale bedrijfsvoering van een ministerie en maakt zichtbaar
welke artikelen worden geraakt door de onvolkomenheden die wij hebben geconstateerd.
De kwaliteitskaart bestaat uit twee delen. Deel I van de kwaliteitskaart richt
zich op de organisatieonderdelen van het Ministerie van OCW. Deel II van de
kwaliteitskaart richt zich op de begrotingsartikelen van het ministerie.Deel I van de kwaliteitskaart zet het aantal geconstateerde (ernstige)
onvolkomenheden af tegen het totale aantal mogelijke onvolkomenheden. Dit
deel van de kaart is gebaseerd op de Baseline financieel
beheer en materieelbeheer van het Ministerie van Financiën.
Deze baseline bevat de normen voor een goed financieel beheer en materieelbeheer.
Het totale aantal mogelijke onvolkomenheden in de bedrijfsvoering bestaat
uit alle beheerdomeinen die voor het ministerie voor een goed functioneren
relevant respectievelijk kritisch zijn. Doordat de kwaliteitskaart een nieuw
instrument is, zou de inschatting van het belang
van de beheerdomeinen in de toekomst nog kunnen wijzigen.Deel I van de kwaliteitskaart maakt ook zichtbaar aan welke beheersdomeinen
wij en/of de departementale auditdienst in de controle over 2008 extra aandacht
hebben besteed en waar wij (ernstige) onvolkomenheden hebben geconstateerd.
Met extra aandacht van de auditdienst bedoelen wij die aandacht voor de bedrijfsvoering
die de reguliere aandacht uit hoofde van de jaarlijkse wettelijke controle
overstijgt. Met extra aandacht van de Algemene Rekenkamer doelen wij op ons
departementspecifiek, departementoverstijgend en ons rijksbrede onderzoek
(zie hoofdstuk 1 voor informatie over onze onderzoeksopzet). Extra aandacht
van de Algemene Rekenkamer en van de auditdienst betekent niet per definitie
dat alle aspecten van het desbetreffende beheersdomein
in het onderzoek zijn betrokken, het kan ook betrekking hebben op een enkel
aspect binnen het beheersdomein.Deel II van de kwaliteitskaart maakt zichtbaar welke artikelen door de
geconstateerde onvolkomenheden worden geraakt en waar gevolgen voor de rechtmatigheid
zijn geconstateerd en of de geconstateerde fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid
de kwantitatieve tolerantiegrenzen overschrijden.In de AAL staat een korte beschrijving van de onvolkomenheden en in § 3.1
worden de onvolkomenheden toegelicht.Uit deel I van de kwaliteitskaart van het Ministerie van OCW blijkt dat
bij dit ministerie 111 beheerdomeinen van belang zijn voor de bedrijfsvoering.
Daarvan zijn 24 beheerdomeinen als kritisch aan te merken. Van de 111 beheerdomeinen
die van belang zijn voor het goed functioneren van het ministerie hebben wij
en de auditdienst van het ministerie 15 beheerdomeinen extra onderzocht. Wij
hebben 2 onvolkomenheden geconstateerd. Deze 2 onvolkomenheden hebben beide
betrekking op een kritisch beheerdomein.Uit deel II van de kwaliteitskaart van het Ministerie van OCW blijkt dat
twee artikelen van het ministerie geraakt worden door de door ons geconstateerde
onvolkomenheden bij dit ministerie. Daarnaast hebben we een onvolkomenheid
geconstateerd bij een ander ministerie dat een begrotingsartikel van het Ministerie
van OCW raakt. Het betreft de onvolkomenheid in het financieel beheer van
het kantoor Toeslagen bij het Ministerie van Financiën. Deze onvolkomenheid
raakt het artikel 24 «Kinderopvang» van het Ministerie van OCW.1 INLEIDING1.1 Over dit onderzoekMinisters verantwoorden zich in hun jaarverslagen over de verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten van het ministerie (financiële informatie), over
de manier waarop het ministerie heeft gefunctioneerd (informatie over de bedrijfsvoering)
en over de vraag of de doelen en prestaties die in de begroting van het ministerie
waren afgesproken, ook zijn gerealiseerd (informatie over het beleid).De Algemene Rekenkamer doet jaarlijks rechtmatigheidsonderzoek bij het
Rijk. Het doel van dit onderzoek is tweeledig. Ten eerste komen we ten behoeve
van onze wettelijke taak tot oordelen over het
al dan niet voldoen aan de eisen van de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001).
Daarnaast zetten we onze bevindingen af tegen de beginselen van goede publieke verantwoording om te komen tot aanbevelingen ter verbetering
van het functioneren van het Rijk.1.1.1 Wettelijke taakMet ons onderzoek gaan we na of de jaarverslagen en de bedrijfsvoering
van de ministeries voldoen aan de eisen die de CW 2001 stelt. Dit is onze
wettelijke taak. We beoordelen of de informatie in de jaarverslagen over verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten, over bedrijfsvoering en over beleid tot stand gekomen
is volgens de daarvoor geldende regels en of deze goed is weergegeven. Bij
de bedrijfsvoering zelf van het ministerie beoordelen we of het financieel
beheer en materieelbeheer voldoen aan de eisen van de CW 2001.Met onze wettelijke oordelen ondersteunen we de Tweede Kamer bij het verlenen
van decharge aan de ministers. Figuur 1 laat zien wat wij uit hoofde van onze wettelijke taken wanneer
onderzoeken en voor wie.In onze rapporten bij de jaarverslagen melden we zowel de fouten en onzekerheden
in de financiële informatie die de kwantitatieve
tolerantiegrenzen overschrijden als de fouten en onzekerheden in de financiële
informatie die onze kwalitatieve tolerantiegrenzen
overschrijden. Onder «fouten» verstaan we financiële informatie
die niet rechtmatig tot stand is gekomen (het
begrotingsgeld is niet volgens de regels uitgegeven) of niet deugdelijk is weergegeven (er is geen goede verantwoording afgelegd
in het jaarverslag). We spreken van «onzekerheden» wanneer we
door onvolkomenheden in het financieel beheer niet kunnen vaststellen of er
al dan niet sprake is van fouten.1.1.2 Goede publieke verantwoordingGoed openbaar bestuur staat centraal in het werk van de Algemene Rekenkamer.
Wij baseren ons daarbij op de kenmerken van goed openbaar bestuur zoals de
Verenigde Naties deze hebben geformuleerd. Deze kenmerken hebben
betrekking op de rechtsstaat, de democratie, het functioneren en het presteren
van het openbaar bestuur. Uitgaande van onze wettelijke taak en missie richten
wij ons vooral op de laatste twee aspecten. En in ons jaarlijkse rechtmatigheidsonderzoek
concentreren wij ons vooral op het onderdeel «publieke verantwoording».
Wij zijn van mening dat iedere overheid te allen tijde goede publieke verantwoording
over haar functioneren en presteren moet kunnen afleggen. Met onze rapporten
proberen we ministers te stimuleren om daarin zo nodig verbeteringen aan te
brengen.Figuur 2 geeft een overzicht van publieke verantwoording als onderdeel
van goed openbaar bestuur. Voor een compleet overzicht van goed openbaar bestuur
zie www.rekenkamer.nl.1.1.3 LeeswijzerDe rechtmatigheid van de inning, het beheer en de besteding van publieke
middelen, een van de beginselen van goede publieke verantwoording (zie figuur
2), onderzoeken wij krachtens onze wettelijke controletaak. Onze bevindingen
staan beschreven in hoofdstuk 2.Voor de andere beginselen van goede publieke verantwoording kijken we
verder dan de eisen van de CW 2001.In hoofdstuk 3, over de bedrijfsvoering, gaan we in op de onvolkomenheden
in het financieel beheer en materieelbeheer. Verder geven we in dat hoofdstuk
een beeld van hoe het ministerie omgaat met die aspecten van de bedrijfsvoering
die wij van belang achten voor een goede publieke verantwoording. We onderzoeken
in hoeverre de minister belangrijke bedrijfsprocessen in de greep houdt (is
hij «in control»?) en we besteden aandacht aan de verschuivingen
van taken en verantwoordelijkheden van de rijksoverheid.Publieke verantwoording over de effectiviteit en efficiency van beleid
en de behartiging van publieke taken geschiedt onder meer in de vorm van in
het jaarverslag opgenomen beleidsinformatie over behaalde prestaties. In hoofdstuk
4 staan de bevindingen en conclusies uit ons onderzoek naar de beschikbaarheid
en de bruikbaarheid van deze beleidsinformatie beschreven.1.1.4 OnderzoeksopzetOp basis van een risicoanalyse hebben we een programma opgesteld voor
het rechtmatigheidsonderzoek 2008 bij het Ministerie van OCW. Op grond van
dit programma hebben we dit jaar onder meer aandacht besteed aan de volgende
onderwerpen:• bestuurskosten;• Europese aanbestedingen;• personeelsbeheer (digitalisering dossiers en externe inhuur);• beheer subsidies uitbesteed aan derden;• managementcontrolsysteem;• single information single audit;• subsidies Directie Kunsten en Directie Cultureel Erfgoed (Audit
Actielijst 2008);• financieel beheer Directie Emancipatie (Audit Actielijst 2008);• financiële functie (inclusief taakstelling);• bedrijfsvoering CFI.Bij ons onderzoek steunen we in belangrijke mate op de onderzoeksresultaten
van de auditdienst van het Ministerie van OCW.Niet al onze onderzoeken leiden tot bevindingen die zo belangrijk zijn
dat ze in dit rapport zijn opgenomen. Bij het onderzoek naar de naleving van
de Europese aanbestedingen zijn geen overtredingen van de regelgeving vastgesteld.Op www.rekenkamer.nl kunt u meer lezen over hoe onze rapporten bij de
jaarverslagen tot stand komen. Daar vindt u ook een verklarende woordenlijst
met begrippen die veel voorkomen in onze rapporten bij de jaarverslagen. Afkortingen
en begrippen die specifiek zijn voor dit rapport zijn opgenomen in bijlage
2. 1.2 Over het Ministerie van OCWWij rapporteren over de resultaten van ons onderzoek per jaarverslag.
In totaal zijn er 27 jaarverslagen. Dit rapport gaat over het jaarverslag
van het Ministerie van OCW (VIII).Het ministerie streeft de volgende doelen na:• Iedereen volgt goed onderwijs.• Iedereen bereidt zich voor op zelfstandigheid en verantwoordelijkheid.• Iedereen kan cultuur beleven.• Leraren, kunstenaars en wetenschappers kunnen hun werk doen.Het ministerie heeft twee baten-lastendiensten, Centraal Financiën
Instellingen (CFI) en het Nationaal Archief. CFI heeft als primaire taak het
bekostigen van de onderwijsinstellingen en het verstrekken van financiële
middelen aan gemeenten conform de wet- en regelgeving van het Ministerie van
OCW. Het Nationaal Archief is de centrale bewaarplaats van de archieven van
de rijksoverheid en van personen en particuliere instellingen met een belangrijke
rol in de geschiedenis van Nederland.In onderstaand overzicht geven wij een beschrijving van het ministerie
aan de hand van een aantal kengetallen. Overzicht 1 Het Ministerie van OCW in
kengetallen Totaal verplichtingen€ 37,9 miljardTotaal uitgaven€ 34,7 miljard Totaal ontvangsten€ 2,1 miljard Transactie-uitgaven, waaronder personeelsuitgaven€ 0,3 miljard, ongeveer 1%Overdrachtsuitgaven€ 34,4
miljard, ongeveer 99%– waarvan rijksbijdragen€ 26,7 miljard – waarvan uitkeringen€ 6,5
miljard – waarvan subsidies€ 0,6
miljard – waarvan specifieke uitkeringen€ 0,6 miljard (excl. onderwijs) Aantal begrotingsartikelen21– waarvan beleidsartikel17 – waarvan niet-beleidsartikel4 Aantal personen werkzaam (in fte) per ultimo 20082 698 Aantal directoraten-generaal3 Aantal baten-lastendiensten2 (zie hierboven: CFI en Nationaal Archief)– bijdrage van moederdepartementRespectievelijk € 58,2 en € 19,4
miljoen – eigen vermogenRespectievelijk € 1,7 en € 0,9
miljoen Begrotingsfondsen–Rechtspersonen met wettelijke taakOngeveer 1 700 95%
daarvan zijn onderwijsinstellingen Recent onderzoek (vanaf 2006) van de Algemene
Rekenkamer op het terrein van het Ministerie van OCWZicht op veranderingen in financiële relaties tussen Rijk
en derden (2009) Publieke omroep in beeld (2008) Kwaliteitsbewaking in het
hoger onderwijs in Nederland en Vlaanderen (2008) Op weg van aanbod naar vraag
in zorg en onderwijs (2008) Beroepspraktijkvorming in het mbo (2008) Financiering
onderwijsvernieuwingen voortgezet onderwijs 1990–2007 (2007) Staat van
de beleidsinformatie 2007 (2007) Verantwoording en toezicht bij RWT’s,
deel 5 (deelrapport OCW) (2006) Staat van de beleidsinformatie 2006 (2006)Bron voor gegevens: Jaarverslag 2008, van het Ministerie van OCW en www.rekenkamer.nl.Uit dit overzicht blijkt dat het ministerie vooral overdrachtsuitgaven
heeft (99%). De omvang van een deel van deze uitgaven wordt bepaald
door gegevens die belanghebbenden zelf verstrekken, zoals de kenmerken van leerlingen voor de bepaling van het gewicht, of zoals bij kinderopvang
de toeslagen voor de gastouders. Daardoor zijn deze uitgaven gevoelig voor
misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) en kan de rechtmatigheid van een
deel van de uitgaven onzeker blijven. Om deze risico’s weg te nemen
moet het ministerie aandacht hebben voor een goed M&O-beleid.De minister van OCW is transparant over deze onzekerheden en benoemt in
een afzonderlijk hoofdstuk over M&O in het jaarverslag de omvang van de
onzekerheden. Soms gaat dat om grote bedragen. Over de gastouderopvang schrijft
de minister bijvoorbeeld: «Gastouderopvang maakt 25% uit van
de totale kinderopvang. De betrouwbaarheid van de te controleren informatie
kan echter niet op doelmatige wijze worden vastgesteld. De belangen van ouders,
gastouders en gastouderbureaus lopen namelijk parallel. Dit vergroot de kans
op misbruik en oneigenlijk gebruik. Daarom wordt op dit moment aanpassing
van de wetgeving voorbereid. (...) Daarom is de volledige toeslag voor gastouderopvang
als restrisico bestempeld. Voor 2008 ging het om circa € 700 miljoen.»
Wij oordelen positief over deze transparantie in het jaarverslag over de M&O-aspecten.Een voor dit onderzoek ook belangrijke passage staat in de op 19 maart
2009 van onze hand verschenen achtergrondstudie Zicht op
verandering in financiële relaties tussen Rijk en derden: «De
overheid is een andere rol in de samenleving gaan vervullen bij de uitvoering
van publieke taken en behartiging van publieke belangen. Ze voorziet niet
langer zelf in allerlei publieke diensten, maar laat dat in toenemende mate
over aan zelfstandige instellingen en vervult daarbij een meer faciliterende,
voorwaardenscheppende en stimulerende rol. Het publieke domein is door deze
ontwikkelingen diffuser geworden en het onderscheid tussen publiek en privaat
minder scherp.» (Algemene Rekenkamer, 2009a). Daarom vinden wij het
belangrijk dat ook wanneer door tussenkomst van derden of in een constructie
met publiek-private samenwerking publiek geld wordt aangewend voor het bereiken
van publieke doelen, de minister zicht houdt op de uitvoering en kan bijsturen
wanneer dat nodig is.Deze boodschap sluit ook aan bij de zorgen die binnen het ministerie leven
over de scheiding tussen het publieke en private domein, denk aan de private
activiteiten van onderwijsinstellingen (zoals de regionale onderwijscentra).
Regelgeving van de overheid op dit punt blijft nog achter. 2 JAARVERSLAGDe Algemene Rekenkamer heeft het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van
OCW beoordeeld. Wij hebben onderzocht of de minister het begrotingsgeld volgens
de regels heeft uitgegeven en ontvangen en of hij daarover in het jaarverslag
goede verantwoording heeft afgelegd. Ook hebben we onderzocht of de informatie
in het jaarverslag over de bedrijfsvoering en over het gevoerde beleid deugdelijk
tot stand is gekomen en voldoet aan de daaraan te stellen kwaliteitsnormen.2.1 Oordeel over de financiële informatieDe rechtmatigheid van de inning, het beheer en de besteding van publieke
middelen, een van de beginselen van goede publieke verantwoording (zie figuur
2), onderzoeken wij krachtens onze wettelijke taak. De financiële informatie
in het jaarverslag bestaat uit de volgende onderdelen:• de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten in de verantwoordingsstaat
en de toelichting daarbij;• de baten, lasten, kapitaaluitgaven, kapitaalontvangsten en balansposten
in de samenvattende verantwoordingsstaat van de baten-lastendiensten en de
toelichting daarbij.De financiële informatie dient op grond van de CW 2001:• rechtmatig tot stand te zijn gekomen;• deugdelijk te zijn weergegeven;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.Oordeel De financiële informatie in het
Jaarverslag 2008 van het Ministerie van OCW voldoet aan de eisen die de CW
2001 stelt, met uitzondering van de volgende fouten en onzekerheden in de
(samenvattende) verantwoordingsstaat:artikel 14 Cultuur:
een bedrag van € 103,2 miljoen in de uitgaven is onrechtmatig.     Het totaalbedrag van alle geconstateerde
fouten en onzekerheden valt binnen de tolerantiegrenzen voor de financiële
informatie in het jaarverslag als geheel.De fout bij artikel 14 wordt veroorzaakt door het niet naleven van formele
rechtmatigheidseisen. In § 3.1.1 wordt dit verder toegelicht.Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven omvat in totaal € 931
miljoen, respectievelijk € 43 miljoen aan overschrijdingen ten opzichte
van de begrotingscijfers. De verplichtingen worden op tien begrotingsartikelen
overschreden. De grootste posten betreffen artikel 1 «Primair onderwijs»,
artikel 2 «Voortgezet onderwijs» en artikel 24 «Kinderopvang».
Bij de uitgaven gaat het om drie artikelen. De twee grootste zijn artikel
6 «Hoger beroepsonderwijs» en nogmaals artikel 24 «Kinderopvang».
Gaan de Staten-Generaal niet akkoord met de hiermee samenhangende slotwetmutaties,
dan moeten wij ons oordeel over de financiële informatie mogelijk herzien.In bijlage 1 van het rapport staat een overzicht van alle fouten en onzekerheden. 2.2 Oordeel over de saldibalans en toelichtingDe saldibalans is een overzicht van de posten die aan het eind van het
jaar nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden meegenomen.
Bij de saldibalans hoort een toelichting waarin nadere informatie wordt verstrekt
over de afzonderlijke posten op deze balans.De informatie in de saldibalans dient op grond van de CW 2001:• rechtmatig tot stand te zijn gekomen;• deugdelijk te zijn weergegeven;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.Oordeel De informatie in de saldibalans in het
Jaarverslag 2008 van het Ministerie van OCW voldoet aan de eisen die de CW
2001 stelt. Dit betekent dat wij geen belangrijke fouten en onzekerheden in
de rechtmatigheid en de deugdelijke weergave hebben geconstateerd die de tolerantiegrenzen
overschrijden.      In 2008 heeft het Ministerie
van OCW voor een bedrag van € 2,4 miljard aan open- staande voorschotten
afgerekend. Wij zijn van oordeel dat deze afrekeningen voldoen aan de daaraan
te stellen eisen; er zijn geen fouten geconstateerd die de tolerantiegrens
overschrijden.      Het totaalbedrag van alle geconstateerde
fouten en onzekerheden in de saldibalansposten valt binnen de tolerantiegrenzen
voor de saldibalans als geheel.In bijlage 1 van dit deel van het rapport staat een overzicht van alle fouten en onzekerheden.2.3 Oordeel over de informatie over bedrijfsvoeringIn de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag van een ministerie
verantwoordt de minister zich over de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering
(of het begrotingsgeld volgens de regels is uitgegeven), over de totstandkoming
van de beleidsinformatie, over het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer
en over de overige aspecten van de bedrijfsvoering.De informatie over de bedrijfsvoering dient op grond van de CW 2001:• op deugdelijke wijze tot stand te zijn gekomen;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.Deze twee aspecten betrekken wij in ons oordeel over de informatie over
de bedrijfsvoering. We zeggen daarmee niets over de kwaliteit van de informatie
zelf.Om tot een oordeel te komen over de totstandkoming van de informatie hebben
wij de volgende aspecten ervan onderzocht:• Beschikt de minister over een procedure voor de totstandkoming
van de bedrijfsvoeringsparagraaf waarin de bevoegdheden en verantwoordelijkheden
van alle actoren zijn vastgelegd?• Heeft de minister vooraf criteria geformuleerd voor wat moet worden
aangemerkt als opmerkelijke zaken en tekortkomingen in de bedrijfsvoering?• Is het verloop van het totstandkomingsproces controleerbaar en
is het afwegingsproces daarbij transparant vastgelegd? Oordeel De informatie over de bedrijfsvoering
in het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van OCW is op deugdelijke wijze
tot stand gekomen en voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften.De resultaten van ons onderzoek naar de bedrijfsvoering zelf staan beschreven
in hoofdstuk 3.2.4 Oordeel over de informatie over het gevoerde
beleidIn het jaarverslag verstrekt de minister ook beleidsinformatie: informatie
over de gerealiseerde effecten van het beleid, de daartoe geleverde prestaties
en de daarvoor bestede middelen.De Algemene Rekenkamer beoordeelt ieder jaar de totstandkoming van de
beleidsinformatie en of deze informatie voldoet aan de verslaggevingseisen.OordeelDe informatie over het gevoerde beleid
in het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van OCW is op deugdelijke wijze
tot stand gekomen en voldoet aan de verslaggevingseisen, met uitzondering
van de bijlage met de tabel met de specificatie van de inhuur externen.De Rijksbegrotingsvoorschriften schrijven expliciet voor dat de tabel
met de externe inhuur geen regel mag bevatten met overige kosten. Het Ministerie
van OCW heeft deze regel toch ingevoegd, omdat het niet alle opdrachten kon
onderbrengen bij de acht genoemde kostensoorten. Verder is er nog onzekerheid
over de volledigheid van de in de tabel opgenomen uitgaven. Uit de controle
van de auditdienst is namelijk gebleken dat de uitgaven die betaald zijn uit
het programmabudget – in tegenstelling tot de uitgaven die zijn betaald
uit het apparaatskostenbudget – niet zijn opgenomen omdat deze uitgaven
niet op een betrouwbare wijze zijn te ontlenen aan de administratie. Inmiddels
heeft het ministerie een plan van aanpak opgesteld om vanaf 2009 een
betrouwbaar beeld te verkrijgen.Daarnaast is er ook aandacht nodig voor het gebruik van het zogenoemde
indicatorenregister, waarin de beleidsdirecties vastleggen hoe de prestatiegegevens
tot stand komen. De resultaten van ons onderzoek naar de beschikbaarheid en
de bruikbaarheid van de beleidsinformatie beschrijven we in hoofdstuk 4. 3 BEDRIJFSVOERINGDe Algemene Rekenkamer heeft de bedrijfsvoering van het Ministerie van
OCW onderzocht. Onder de bedrijfsvoering vallen alle bedrijfsprocessen die
ervoor zorgen dat een ministerie functioneert: het financieel beheer en het
materieelbeheer en de processen op het gebied van personeel, informatievoorziening,
administratie, communicatie en huisvesting. In dit hoofdstuk geven we ons
oordeel over het financieel beheer en materieelbeheer en gaan we in op onvolkomenheden
die we daar hebben aangetroffen (§ 3.1). We schetsen de ontwikkeling
in de onvolkomenheden in de bedrijfsvoering (§ 3.2).In dit hoofdstuk besteden we niet alleen aandacht aan onvolkomenheden.
We schetsen ook de stand van zaken van die aspecten van de bedrijfsvoering
van het Ministerie van OCW die wij van belang achten voor een goede publieke
verantwoording (§ 3.3).De bedrijfsvoering in 2008 is onder controle, al blijkt het voor het ministerie
ieder jaar wel lastiger om de tekortkomingen die het zelf signaleert en wil
repareren, ook snel op te lossen. Door organisatiewijzigingen, openstaande
vacatures en onduidelijkheid over de verantwoordelijkheid voor probleempunten
blijven zaken langer liggen. De kennis van comptabele voorschriften, de deskundigheid
op het terrein van misbruik en oneigenlijk gebruik bij wetgeving dient verbeterd
te worden.Wij onderscheiden binnen het Ministerie van OCW 111 beheerdomeinen van
belang voor de bedrijfsvoering, 24 daarvan zijn als kritisch aan te merken.
De processen binnen deze beheerdomeinen zijn van belang voor het goed functioneren
van het ministerie. Risico’s bij het niet goed functioneren van het
ministerie zijn onder meer het doen van onterechte uitgaven, het niet beheersen
van processen of het genereren van onbetrouwbare informatie.Slechts bij twee processen van het Ministerie van OCW zijn de tekortkomingen
zo ernstig dat er sprake is van een onvolkomenheid in het financieel beheer.
Zo is het beheer van subsidies die buiten de Cultuurnota vallen, bij de Directie
Kunsten en de Directie Cultureel Erfgoed nog niet op orde (in 2007 is deze
onvolkomenheid ontstaan). En bij CFI is de interne beheersing bij de bekostigingsunit
primair onderwijs (CFI/BPO) onvoldoende verankerd in de bedrijfsvoering.Verder vragen we aandacht voor de aansturing van het subsidiebeheer (bij
uitvoering door derden), een beter inzicht van de naleving van de voorschriften
voor de informatiebeveiliging en inzicht in de omvang van het aantal specifieke
uitkeringen.Veel van de risico’s kan het ministerie matigen door betere afspraken
te maken over de verantwoordelijkheid en erop toe te zien dat de verantwoordelijke
directie de afspraken beter naleeft.3.1 Oordeel over het financieel beheer en materieelbeheerHet financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties
moeten op grond van de CW 2001 voldoen aan de eisen van rechtmatigheid, ordelijkheid
en controleerbaarheid. Oordeel De onderzochte onderdelen van het financieel
beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties van het
Ministerie van OCW voldeden in 2008 aan de in de CW 2001 gestelde eisen, met
uitzondering van:– subsidiebeheer Directie
Kunsten en Directie Cultureel Erfgoed; – bedrijfsvoering CFI/BPO.De minister legt in de bedrijfsvoeringsparagraaf verantwoording af over
de bedrijfsprocessen binnen het Ministerie van OCW. De minister doet in deze
paragraaf een mededeling over de bedrijfsvoering (zie kader). Hij is dat niet
verplicht. Wij prijzen de transparantie, die de minister op deze wijze biedt.Mededeling over de bedrijfsvoering«OCW stuurt zijn bedrijfsprocessen onder meer door risicoanalyses
uit te voeren, tijdig beheersmaatregelen te treffen en door een expliciet
normenkader te geven voor het financieel en materieel beheer. Het management
draagt hieraan bij door in de planning- en controlcyclus periodiek verantwoording
af te leggen over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering. Mede op grond
van deze verantwoordingen ben ik van mening dat OCW het afgelopen jaar de
bedrijfsprocessen in het algemeen in voldoende mate heeft beheerst. De volgende
processen vragen echter nog extra aandacht.1. Het financieel beheer bij de cultuurdirecties2. Financieel beheer kinderopvang.»Bron: Jaarverslag 2008 van het Ministerie van OCWKinderopvangDe minister maakt in zijn bedrijfsvoeringsmededeling gewag van de tekortkomingen
in het financieel beheer van de Directie Kinderopvang. Zo schrijft hij dat
het budget voor de kinderopvangtoeslag in 2008 een aantal malen omhoog moest
worden bijgesteld. Daarnaast noemt hij een aantal andere aandachtspunten:
de beschrijving van het ramingsproces ontbreekt, de beschrijvingen van de
administratieve organisatie dienen nog te worden toegesneden op de gewijzigde
organisatiestructuur, de M&O-inventarisatie is van matige kwaliteit, de
administratie van de subsidieregelingen is gebrekkig en het convenant met
de Belastingdienst is verouderd.Het ministerie heeft in november 2008 een zelfstandige Directie Kinderopvang
gevormd en is van plan met extra personeel de tekortkomingen in het financieel
beheer in 2009 weg te werken.De minister benoemt in zijn bedrijfsvoeringsparagraaf vooral de problematiek
van de «kleine» subsidiestroom (in 2008: € 12 miljoen
uitgaven). Het merendeel van de kosten, de toeslagen, wordt uitgevoerd bij
de Belastingdienst (€ 2,8 miljard). Over de problemen daar wordt
gerapporteerd in het Rapport bij het Jaarverslag 2008 van
het Ministerie van Financiën. Over de ramingsproblematiek is
de Tweede Kamer uitgebreid geïnformeerd en het ministerie heeft maatregelen
genomen om de budgetoverschrijdingen beter te beheersen. Dit alles wegende
komen wij tot het oordeel dat er bij het Ministerie van OCW geen sprake is
van een onvolkomenheid in het financieel beheer van de Directie Kinderopvang.
Bij het Ministerie van Financiën is bij het kantoor Toeslagen wel een
onvolkomenheid in het financieel beheer geconstateerd. De verantwoordelijkheid
hiervoor ligt bij de minister van Financiën. In samenhang met deze onvolkomenheid
zijn er ook fouten en onzekerheden, die artikel 24 Kinderopvang
raken. Het gaat om € 9,2 miljoen fouten in de rechtmatigheid en € 15,5
miljoen onzekerheid van de rechtmatigheid. En bij de deugdelijke weergave
zijn er voor € 4,3 miljoen fouten gemaakt en is er over € 11,7
miljoen onzekerheid. Deze bedragen overschrijden de tolerantiegrenzen niet.Wat we als onvolkomenheden in het financieel beheer bij het Ministerie
van OCW hebben geconstateerd, vindt u in de volgende paragrafen toegelicht.3.1.1 Subsidiebeheer bij de Directie Kunsten en de
Directie Cultureel ErfgoedWij handhaven de onvolkomenheid bij de Directie Kunsten (DK) en de Directie
Cultureel Erfgoed (DCE)1. Het betreft het beheer
van subsidies die buiten de Cultuurnota vallen.DK en DCE hebben weliswaar in opzet diverse maatregelen getroffen om het
beheer van deze subsidies te verbeteren, maar in 2008 is het effect van deze
maatregelen nog onvoldoende. Dit wordt bevestigd door het grote aantal fouten
in 2008. De auditdienst constateerde namelijk een aantal onjuist aangegane
verplichtingen en als gevolg daarvan € 103,2 miljoen aan onrechtmatige
betalingen. De fouten betreffen het niet naleven van formele rechtmatigheidseisen.
Het onterecht toekennen of uitbetalen van subsidies heeft zich niet voorgedaan.
De onvolkomenheden hebben geleid tot een overschrijding van de tolerantiegrens
op artikel 14 «Cultuur».De tijdigheid van verwerking van de aanvragen en verleningen en de volledigheid
van dossiers geven nog problemen. Wij hebben verder vastgesteld dat er in
2008 nog geen voortgang is in het structureel oplossen van de vorig jaar geconstateerde
knelpunten (zoals aanpassing wet- en regelgeving, subsidievolgsysteem, termijnbewaking,
opbouw specifieke kennis). In maart 2009 heeft de directeur-generaal (DG)
een nieuw plan van aanpak goedgekeurd, waarin ook een aanpak van deze structurele
punten is opgenomen. Ook extra eigen controles moeten het aantal fouten in
2009 drastisch terug brengen.In 2009 zullen we de uitvoering van deze plannen in ons onderzoek betrekken.3.1.2 Bedrijfsvoering CFI/BPOHet Ministerie van OCW heeft in 2006 lumpsumbekostiging in het primair
onderwijs ingevoerd. Behalve de invoering van lumpsum stelde het ministerie
zich ten doel om scholen duidelijker en eenvoudiger te bekostigen. Hiertoe
heeft CFI zijn informatiesystemen binnen de Bekostigingsunit primair onderwijs
(BPO) opnieuw ingericht. Maandelijks krijgen de scholen een totaaloverzicht
waarin staat op welke bedragen zij recht hebben. Op termijn wil CFI deze nieuwe
werkwijze ook toepassen bij de andere onderwijssectoren. Wij hebben een onderzoek
uitgevoerd naar de bedrijfsvoering, in het bijzonder de interne beheersing,
bij de unit BPO.Wij constateren dat CFI grote stappen voorwaarts heeft gezet door te kiezen
voor een nieuwe werkwijze. Daar hebben verschillende partijen baat bij. De
scholen hebben meer duidelijkheid en overzicht over hun financiën. De
beleidsdirecties die over de onderwijsbekostiging gaan, moeten vooraf goed
nadenken over uitvoering van regelingen en de comptabele regelgeving. En tot
slot bereikt CFI zelf meer stabiliteit in de organisatie door deze werkwijze. Beheersmaatregelen bekostigingssysteemBehalve de positieve bevindingen zijn er ook zorgen. Wij zijn van oordeel
dat CFI/BPO onvoldoende maatregelen van interne beheersing heeft getroffen
in het bekostigingssysteem. Er zijn weliswaar geen (grote) fouten geconstateerd
in 2008, maar gezien het grote financiële belang, het grote aantal scholen
(in 2008 circa 7 000 scholen en circa € 9 miljard bekostiging)
en de risico’s van onvoldoende waarborgen voor interne beheersing, merken
wij dit aan als onvolkomenheid. Ook omdat CFI de nieuwe werkwijze zal gaan
toepassen op de andere onderwijssectoren, vinden wij het van belang dat er
adequate interne beheersmaatregelen in de bekostigingssystemen zijn ingebed.CFI geeft aan dat er controles ingebouwd zijn in het geautomatiseerde
systeem, vooral in de fase van inregelen. Ook in de productiefase vinden steekproeven
plaats. Wij vragen echter meer aandacht voor de wijze waarop de interne controle
is geregeld: wie is verantwoordelijk, wanneer en met welke diepgang en frequentie
worden controles uitgevoerd? Het management van de afdeling BPO moet de kaders
scheppen waarbinnen de interne controles horen plaats te vinden. De uitgevoerde
interne controles moeten zichtbaar vastgelegd zijn. Er dient een gestructureerde
verantwoordingssystematiek te zijn over de uitkomsten van de uitgevoerde interne
controles en de follow-up daarvan.De minister heeft in zijn bedrijfsvoeringsparagraaf wel aandacht besteed
aan de ontwikkelingen bij CFI. Hij schrijft dat er een plan van aanpak is
om gebleken kwetsbaarheden en verhoogde risico’s in het bekostigingsproces
op te lossen.3.2 Ontwikkeling in de bedrijfsvoeringIn figuur 3 hebben we de ontwikkeling van de onvolkomenheden in de bedrijfsvoering
in de afgelopen drie jaar opgenomen. De figuur laat zien welke (ernstige)
onvolkomenheden wij de laatste jaren hebben aangetroffen in het financieel
beheer en materieelbeheer en in de overige onderdelen van de bedrijfsvoering,
en welke onvolkomenheden zijn opgelost.De onvolkomenheid bij de Directie Emancipatie is in 2008 opgelost. Er
is goede vooruitgang geboekt in 2008. De financiële administratie is
op orde gebracht en voor de essentiële processen zijn procesbeschrijvingen
opgesteld. Bovendien zijn in 2008 nieuwe financiële en juridische medewerkers
aangesteld. Wij stelden vast dat de onderzochte subsidiedossiers voldoen aan
de gestelde eisen. Wij vragen nog aandacht voor de opvolging van de aanbevelingen
van de auditdienst over het verder aanscherpen van de procesbeschrijvingen
en de zorgvuldige administratie van de standen van de verplichtingen en derdenrekeningen.Het aantal onvolkomenheden is gelijk gebleven, maar zoals in het begin
van dit hoofdstuk is beschreven is het voor het ministerie in 2008 lastiger
gebleken om de tekortkomingen die het signaleert en wil repareren, snel op
te lossen. Door organisatiewijzigingen, vacatures en onduidelijkheid wie verantwoordelijk
is, duurt het langer om problemen op te lossen. De kennis van comptabele voorschriften,
de deskundigheid op het terrein van misbruik en oneigenlijk gebruik bij wetgeving
kan verbeterd worden.In 2007 vroegen we aandacht voor de financiële functie en de administratieve
lasten. Het ministerie heeft in 2008 twee onderzoeken gedaan naar de omvang
en kwaliteit van de financiële functie. De conclusie was dat er op een
paar plaatsen in de organisatie een gerichte capaciteitsimpuls nodig was (en
dat is gerealiseerd). Daarnaast wordt er gewerkt aan meer achtervang voor
de specialistische functies en het formeren van een vraagbaakfunctie. Ten
slotte wordt er verder toegewerkt naar single control.In 2009 zal er vooral bij CFI veel aandacht gegeven worden aan het verder
vormgeven van de fusie per 1 januari 2010 met de IB-Groep. De activiteiten
om dit in goede banen te leiden vragen veel capaciteit. Eind februari 2009
heeft CFI, mede naar aanleiding van de bevindingen van de auditdienst, een
plan van aanpak opgesteld. Belangrijk daarin is dat er een voortvarende werving
is van personeel (er waren heel veel vacatures). Het voornemen is om per 1 juli
2009 een betere borging te hebben van de kwaliteit van het primaire proces
en een adequate beschrijving van de administratieve organisatie en interne
beheersing.3.3 Departementsoverstijgende onderwerpenIn deze paragraaf geven we een beeld van de aspecten van bedrijfsvoering
die wij hebben onderzocht onder andere omdat we ze van belang achten voor
een goede publieke verantwoording, en dan in het bijzonder voor het «in
control» zijn van de minister. We hebben onderzoek gedaan naar de beheersing
van de realisatie van een beleidsdoel (§ 3.3.1), naar het personeelsbeheer
(§ 3.3.2), het beheer van subsidies uitbesteed aan derden (§ 3.3.3)
en naar de informatiebeveiliging (§ 3.3.4).We staan in deze paragraaf ook stil bij het verschuiven van taken en verantwoordelijkheden.
De uitvoering van subsidies of de uitvoering van beleid bijvoorbeeld verschuiven
steeds meer van het Rijk naar uitvoeringsorganisaties en andere derden. Deze
decentralisatie gaat vaak gepaard met de bundeling van verschillende geldstromen
en leidt tot de vraag of en hoe de minister zijn verantwoordelijkheid voor
het beleid en het begrotingsgeld waar kan (blijven) maken. We hebben daarom
onderzoek gedaan naar het principe van single information single audit (§ 3.3.5),
maar ook bij subsidieheer staan we stil bij de gevolgen van decentralisatie
en de maatregelen die de minister daarvoor treft. 3.3.1 Beheersing realisatie beleidsdoel artikel 1Om inzicht te krijgen in de mate waarin het Ministerie van OCW in control
is bij het op rechtmatige wijze realiseren van een beleidsdoel hebben we onderzocht
of voor delen van beleidsartikel 1 «Primair onderwijs» de sturing,
het beheer en de verantwoording en controle in overeenstemming zijn met het
afgesproken beleid, en of deze op logische wijze samenhangen:• Is de informatie over de niet-financiële doelstellingen op
orde?• Is er een op dit beleid logisch aansluitende planning & controlcyclus?• Zijn de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten rechtmatig?• Zijn in de saldibalans de juiste standen van de aan dit beleid
gekoppelde verplichtingen, vorderingen en voorschotten opgenomen?De minister geeft een rechtmatigheidsverklaring bij de onder zijn verantwoording
aangegane verplichtingen, gedane uitgaven en gerealiseerde ontvangsten en
de daarbij behorende standen in de jaarrekening. De auditdienst verklaart
vervolgens dat het jaarverslag een getrouw beeld geeft van de begrotingsuitvoering
van het Ministerie van OCW. Voor een belangrijk deel steunen we voor dit onderdeel
van ons onderzoek op de bevindingen van de auditdienst. In hoofdstuk 2 en
4 geven we onze oordelen over de rechtmatigheid en de beleidsinformatie. We
komen daar tot de conclusie dat informatie over het realiseren van de doelstellingen
betrouwbaar en valide is. De informatie is op een controleerbare wijze tot
stand gekomen.De rechtmatigheidsverklaring en de bedrijfsvoeringsmededeling van de minister
vloeien voort uit de planning & controlcyclus. Het ministerie werkt met
een cyclus van managementafspraken, twee voortgangsrapportages en een slotrapportage.
In de slotrapportage verklaart de lijnmanager of hij zijn bedrijfsprocessen
in voldoende mate heeft beheerst, welke processen nog extra aandacht vragen
en welke beheersmaatregelen getroffen zijn of worden om ook deze bedrijfsprocessen
te kunnen beheersen. Op basis van een aantal wegingsfactoren (zoals invloed
op doelstelling, invloed op doelmatigheid, relatief belang) komt de tekst
in de bedrijfsvoeringsparagraaf tot stand. De managementafspraken en rapportages
gaan in op de beleidsprioriteiten, de risico’s die hiermee samenhangen
en de beheersmaatregelen die nodig zijn om de risico’s te beheersen.Wij zijn van mening dat het managementcontrolsysteem (MCS) op deze wijze
een goede bijdrage kan leveren aan de beheersing van de bedrijfsvoering en
het realiseren van de eigen doelstellingen.De auditdienst constateert in zijn rapport dat het signalerend vermogen
van het MCS over de tekortkomingen in het beheer nog onvoldoende groot is.
In 2008 kwam 33% van de gesignaleerde tekortkomingen voort uit signalen
van het MCS (in 2007: 32%). Veel tekortkomingen worden uitsluitend
gesignaleerd door de auditdienst. De auditdienst dringt aan op transparantie
over de geconstateerde tekortkomingen bij de directies. De auditdienst zal
in 2009 zelf ook gaan deelnemen aan de periodieke interne toezichtsberaden
van de DG’s met hun directeuren.3.3.2 PersoneelsbeheerOp het gebied van personeelsbeheer hebben wij ons verdiept in twee actuele
thema’s: de digitalisering van de personeelsdossiers en de inhuur van
externen. Op verzoek van de Tweede Kamer hebben wij onderzoek gedaan naar de vergoedingen
aan ambtenaren die met buitengewoon verlof, zonder bezoldiging, tijdelijk
werkzaam zijn bij internationale organisaties. Over de resultaten van dit
onderzoek rapporteren wij in ons rapport Buitenlandvergoedingen
rijksambtenaren 2002–2008 Deel A: detacheringen zonder bezoldiging
(Algemene Rekenkamer, 2009b) dat wij op 9 april 2009 hebben uitgebracht.Digitalisering van personeelsdossiersWij hebben bij alle ministeries onderzocht hoe digitalisering van de personeelsdossiers
verloopt (aanpak, voortgang, resultaten en mogelijke knelpunten). Uit een
inventarisatie in 2004 van het Ministerie van Financiën blijkt dat het
bij het Ministerie van OCW gaat om 3 700 dossiers met een gemiddelde
omvang van 182 pagina’s per dossier. Het ministerie heeft in juli 2007
het digitaliseren van de dossiers afgerond. De toegang voor de medewerkers
via een portal komt na 1 januari 2009 gereed.Inhuur van externenIn het regeerakkoord van het kabinet-Balkenende IV is onder meer afgesproken
om het aantal rijksambtenaren te verminderen. De minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft namens het Rijk de regie over die
operatie. Volgens de nota Externe inhuur (BZK,
2008a) dienen ministers ervoor te waken dat zij de gaten die in het personeelsbestand
vallen door de vermindering van het aantal rijksambtenaren, niet opvullen
door de inhuur van externen. Verder is volgens de nota terughoudendheid geboden
bij inhuur van externen op reguliere functies of het vragen van extern advies
voor bijvoorbeeld beleidsvraagstukken. De doelstelling van het kabinet is
namelijk dat de uitgaven aan externe inhuur niet hoger worden dan in 2007
en waar mogelijk afnemen.De ministeries treffen zelf de benodigde beheersmaatregelen. Sinds 2007
rapporteren de ministeries in hun departementale jaarverslag over hun externe
inhuur en over de beheersmaatregelen die ze getroffen hebben.Wij zijn bij alle ministeries nagegaan hoeveel zij in 2008 hebben uitgegeven
aan externe inhuur, welke beheersmaatregelen ze hebben getroffen en hoe zij
hierover rapporteren in hun jaarverslagen. Daarnaast hebben we bij het Ministerie
van OCW ook een aantal facturen onderzocht.Uit ons onderzoek blijkt dat het Ministerie van OCW in de budgetten rekening
houdt met de «taakstelling» voor de externe inhuur. Opvallend
was dat uit onze controle bleek dat het bij een deel van de getrokken facturen
ging om zogenoemde inbesteding, het inhuren van deskundigen van andere ministeries.
Deze uitgaven zijn geen kosten van externe inhuur.De auditdienst doet geen expliciete controle op juiste en volledige toerekening
aan de rubrieken van externe inhuur, omdat dit een onderdeel is van de niet-financiële
beleidsinformatie en daarmee niet tot de taak van de auditdienst behoort.
Er is geen specifiek onderzoek uitgevoerd alleen gericht op de kosten van
de externe inhuur.3.3.3 Beheer subsidies in uitvoering bij derdenDe uitvoering van subsidies wordt in toenemende mate verricht door derden.
Hierdoor komen ministeries steeds meer op afstand te staan. Wij hebben bij
vijf subsidieverlenende ministeries onderzocht op welke wijze zij invulling
geven aan hun verantwoordelijkheid voor de rechtmatige besteding
van subsidies waarvan de uitvoering is overgedragen aan uitvoeringsorganisaties:
bij de Ministeries van Economische Zaken, van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
van OCW, van Buitenlandse Zaken en van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer.Uit het onderzoek bij het Ministerie van OCW blijkt dat er geen centrale
vorm van toezicht en aansturing is voor de uitvoering van subsidieregelingen
door derden. Niet bij alle regelingen is er bijvoorbeeld een controleprotocol
gemaakt. Ook is er geen algemeen geldend reviewbeleid. Het ministerie wijst
erop dat de beleidsdirecties zelf verantwoordelijk zijn voor de aansturing.
Wij constateren dat de instrumenten, zoals de Beleidwijzer die het ministerie
inzet om eenheid van beleid te krijgen, in de praktijk niet altijd worden
ingezet, met als risico dat wet- en regelgeving niet uitvoerbaar en handhaafbaar
zijn. Omdat het ministerie zelf ook niet tevreden was over het toepassen van
de Beleidwijzer, is het gebruik ervan in 2008 verplicht gesteld. In 2009 is
formeel het Expertisecentrum Subsidieregelingen van start gegaan. Dit centrum
gaat beleidsdirecties adviseren over de opzet van hun subsidieregeling. Het
Expertisecentrum bekijkt bij nieuwe subsidieregelingen ook de keuze van de
uitvoeringsorganisatie.In 2008 is er ook een intern OCW-onderzoek afgerond naar de reductie van
toen geldende subsidieregelingen. Het rapport daarover heeft onder meer geleid
tot de instelling van dit Expertisecentrum en tot het aanleggen van een register
met alle actuele subsidieregelingen. Verder vloeien uit het rapport aanpassingen
en stroomlijningen van subsidieregelingen voort, waarover de directies regelmatig
moeten rapporteren.Het ministerie is ook betrokken bij de ontwikkeling van het rijksbrede
uniforme subsidiekader.In 2009 zullen wij nagaan of de inzet van deze instrumenten tot een beter
resultaat leidt.3.3.4 InformatiebeveiligingIn de jaren 2005 tot en met 2007 hebben wij gerapporteerd over de problemen
met de toegangsbeveiliging van de financiële en personele systemen bij
het Ministerie van OCW. Negentien functionarissen hadden te ruime bevoegdheden
met het risico op misbruik ervan. In reactie op dit aandachtspunt in het Rapport bij het Jaarverslag Ministerie van OCW 2007 (Algemene
Rekenkamer, 2008) zegde de minister van OCW toe dat hij de toegangsbeveiliging
van deze systemen periodiek zal laten controleren tot er een definitieve oplossing
is voor de te ruime autorisatiebevoegdheden.De toezegging van de minister is opgevolgd, hoewel in 2008 slechts eenmaal
is gerapporteerd over de uitgevoerde controles. Voor 2009 is het voornemen
tweemaal per jaar te rapporteren. De te ruime autorisatieprofielen van de
beheerders zijn voor het financiële systeem opgelost, maar het personele
systeem blijft voor zeven medewerkers naar onze mening risicovol. Het ministerie
vindt de risico’s gering en zoekt niet verder naar een andere oplossing.
Wij dringen erop aan dat er gezocht blijft worden naar een permanente oplossing.
Tot die tijd zijn extra controlemaatregelen noodzakelijk.Voor het Rapport bij het Jaarverslag Ministerie van
OCW 2007 hebben wij een onderzoek verricht naar de opzet van de informatiebeveiliging. We constateerden dat in opzet
de zaken goed voor elkaar waren. In 2008 zijn bij de vorming van de Directie
Concernondersteuning (CO) de mensen die onder meer waren belast met de informatiebeveiliging,
vanuit de directies naar de Directie CO overgegaan. De taken
voor informatiebeveiliging zijn daarna vaak bij andere personen belegd, die
veelal nog onbekend zijn met de materie. De coördinerende informatiebeveiligingsambtenaar
heeft vervolgens vanwege die reorganisatie de toereikendheid van de informatiebeveiliging
niet getoetst. Een integraal beeld van de werking van het beleid ontbreekt
hierdoor. De directies rapporteren als integraal managers wel in de managementrapportages
over de stand van zaken, maar alleen wanneer daar aanleiding toe is. In de
praktijk worden er nauwelijks tekortkomingen gemeld. We constateren wel dat
er cursussen over informatiebeveiliging worden gegeven en dat er een bewustwordingscampagne
is gestart. Het ministerie is ook actief betrokken bij veel rijksbrede activiteiten
op het terrein van de informatiebeveiliging.We dringen er bij het ministerie op aan in 2009 een toets uit te voeren
op de werking van de informatiebeveiliging en daarmee na te gaan of de getroffen
maatregelen effect sorteren.3.3.5 Single information single auditSpecifieke uitkeringen zijn bestemd voor specifieke doelen die door gemeenten
of provincies moeten worden gerealiseerd. Het kabinetsbeleid is gericht op
een drastische reductie van deze uitkeringen en op het toepassen van het principe single information single audit (sisa), met als doel het
verminderen van de administratieve lasten.Sisa houdt in dat provincies en gemeenten zich niet over elke specifieke
uitkering afzonderlijk hoeven te verantwoorden en dat de accountantscontrole
van de specifieke uitkeringen onderdeel uitmaakt van de controle van de jaarlijkse
financiële verantwoording.Sisa is van toepassing sinds het verantwoordingsjaar 2006. Gemeenten en
provincies hebben dus voor het eerst in 2007 volgens dit principe hun verantwoording
aangeleverd bij de departementen. Behalve sisa wordt ook single review toegepast door de departementale auditdiensten. Dat
wil zeggen dat de accountant van een provincie of een gemeente slechts één
keer wordt gereviewd door een accountant van het Rijk. Het Ministerie van
BZK coördineert het beleid voor sisa en single review, om ervoor te zorgen
dat alle departementen op adequate wijze voorzien worden van informatie over
specifieke uitkeringen.Rechtmatigheid en financieel beheerWe zijn voor de Regeling regionale meld- en coördinatiecentra (RMC)
en de Regeling onderwijsachterstandenbeleid (OAB) nagegaan of het beheer van
de specifieke uitkeringen voldoet aan de eisen van rechtmatigheid, ordelijkheid
en controleerbaarheid.De informatie in de sisa-bijlagen van de gemeenten, samen met de accountantsverklaring
en het rapport van bevindingen, bieden het ministerie in het algemeen voldoende
informatie om de rechtmatigheid te kunnen vaststellen. CFI controleert de
van het CBS ontvangen informatie nauwgezet en bericht de gemeenten over de
uitkomsten. Het beheer van de uitkeringen voldoet aan de eisen van rechtmatigheid,
ordelijkheid en controleerbaarheid. Het is echter niet gelukt alle specifieke
uitkeringen tijdig af te rekenen.Wij zien dat het aantal indicatoren waarmee OAB verantwoord wordt ten
opzichte van 2006 is toegenomen. Ook constateerden we dat behalve met de sisa-verantwoording
voor RMC afzonderlijk, beleidsinformatie wordt opgevraagd door middel van
een effectenrapportage. Dit vinden we geen vermindering van de administratieve
lasten. Toepassing sisaUit het Overzicht specifieke uitkeringen 2008
(BZK, 2008b) blijkt dat het Ministerie van OCW ten opzichte van 2007 zeven
specifieke uitkeringen minder heeft en dat het aantal is teruggebracht naar
veertien.  2004/20052006200720082009201020112012Ministerie van OCW372821147555Tien van de specifieke uitkeringen zijn onder sisa gebracht (stand sisa-circulaire
2008; BZK, 31 oktober 2008). In alle gevallen zijn indicatoren bepaald
en is de «aard van de controle» voor de accountantscontrole aangegeven.Het overzicht van het Ministerie van BZK is niet actueel meer, omdat het
Ministerie van OCW nog niet volledig in beeld heeft hoeveel specifieke uitkeringen
er zijn. Gedeeltelijk wordt dat veroorzaakt door het gegeven dat vooraf niet
altijd duidelijk is of gemeenten of gemeentelijke instellingen een beroep
op een regeling zullen doen. Ook de uitzondering van de onderwijsbekostiging
in artikel 17a van de Financiële-verhoudingswet (Fv-wet) geeft soms onduidelijkheid
of een regeling nu wel of niet als specifieke uitkering aangemerkt moet worden.In 2008 heeft dit ertoe geleid dat bij een nadere inventarisatie er behalve
de bekende veertien uitkeringen er nog vijftien specifieke uitkeringen werden «gevonden».
Daarnaast zijn door de wijziging van de Fv-wet negentien nieuwe specifieke
uitkeringen te noemen.Met het Ministerie van BZK worden begin 2009 gesprekken gevoerd om tot
heldere afspraken te komen over het wel of niet vallen onder de specifieke
uitkeringen en vervolgens het wel of niet opnemen in de sisa-systematiek.
Zowel over de cultuuruitkeringen als over de onderwijsbekostiging is discussie
tussen de Ministeries van BZK en van OCW.Het kabinetsvoornemen om tot minder specifieke uitkeringen te komen is –
ook door de uitbreiding van de definitie – bij het Ministerie van OCW
nog niet gerealiseerd. In 2009 zullen we de ontwikkelingen volgen. 4 INFORMATIE OVER BELEID NADER BESCHOUWDJaarlijks doet de Algemene Rekenkamer aanvullend onderzoek naar de beleidsinformatie.
Hierbij staan de volgende vragen centraal: is er in de begroting en in het
jaarverslag concrete informatie beschikbaar over beleid (§ 4.1)
en kan de Tweede Kamer die informatie gebruiken (§ 4.2)?De beschikbaarheid en bruikbaarheid van de beleidsinformatie in het Jaarverslag
2008 en de Begroting 2009 zijn verder verbeterd. De minister doet in zijn
beleidsverslag expliciet verslag van de beleidsprioriteiten van het kabinet.
Bij elke prioriteit neemt hij een beleidsconclusie op. Er is nog wel aandacht
nodig voor de formele vastlegging van de wijze waarop prestatiegegevens tot
stand komen.4.1 Beschikbaarheid van de beleidsinformatieWij onderzoeken ieder jaar hoe de minister zich in het jaarverslag verantwoordt
over het realiseren van doelen, prestaties en de inzet van middelen die met
de begroting zijn afgesproken. We gaan daarvoor na in hoeverre concrete informatie
over beleidsresultaten beschikbaar is: heeft de minister in het jaarverslag
per operationele doelstelling informatie opgenomen over doelen, prestaties
en middelen en zo niet, wordt het ontbreken van die informatie uitgelegd (het «comply
or explain»-principe)?De resultaten van ons onderzoek naar de beschikbaarheid van beleidsinformatie
zijn weergegeven in figuur 4. Om de ontwikkeling in de tijd te laten zien,
hebben we de resultaten van 2008 vergeleken met de resultaten van 2006, 2007
en de begroting van 2009.Bij steeds meer artikelen is er sprake van een duidelijke beschrijving
van de doelen en de prestaties die daarvoor nodig zijn. Daarnaast is er bij
meer artikelen duidelijkheid over het geld dat beschikbaar is om deze doelen
na te streven. Bij het vertalen van de doelen naar prestaties heeft het ministerie
in het jaarverslag van 2008 goede vooruitgang geboekt. 4.2 Bruikbaarheid van de beleidsinformatieWe hebben niet alleen gekeken naar de beschikbaarheid van informatie over
beleid in het jaarverslag. We hebben ook onderzocht of de informatie in het
jaarverslag bruikbaar is voor de Tweede Kamer. De Tweede Kamer moet zich met
deze informatie een oordeel kunnen vormen over de mate waarin een minister
zijn beleidsdoelen en -prestaties heeft gerealiseerd met behulp van de daarvoor
ingezette middelen.Begroting 2009In oktober 2008 hebben we een onderzoek gedaan naar de beleidsinformatie
van de Begroting 2009. Bij het Ministerie van OCW oordeelden we positief over
het overzicht van kengetallen en indicatoren dat was opgenomen in de beleidsagenda.
Deze cijfers zeggen iets over de kwaliteit en prestaties van het onderwijsstelsel
als geheel. Bij deze kengetallen zijn streefwaarden en verwijzingen naar de
achterliggende beleidsartikelen opgenomen. Die maken duidelijker welke doelstellingen
het Ministerie van OCW nastreeft. Onze suggestie om een van de operationele
doelstellingen bij kinderopvang anders te verwoorden heeft de minister overgenomen
voor de Begroting 2010.Onderzoek prestatie-indicator bij artikel 1In ons verdiepende onderzoek hebben we dit jaar onderzoek gedaan naar
de kabinetsbeleidsprioriteit 37 (zie tabel, tekst uit het beleidsverslag van
Jaarverslag 2008) en artikel 1 de indicatorPercentage scholen
waar de resultaten van de leerlingen aan het einde van de schoolperiode ten
minste liggen op het niveau dat op grond van de samenstelling van de leerlingpopulatie
mag worden verwacht.37. Verhogen van de kwaliteit van onderwijs onder meer
door basisonderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs naadloos op
elkaar en op het hoger onderwijs aan te laten sluitenOnderwijs draait om talenten van jongeren én om de onderwijsinhoud
die jongeren nodig hebben voor persoonlijk, maatschappelijk en beroepsmatig
functioneren. Het doel van dit kabinet is om de opbrengst van het onderwijs
en in het bijzonder dat van het taal- en rekenonderwijs te verhogen.Taal en rekenenInzet en doelDe vaardigheden taal en rekenen vormen voor alle leerlingen de basis van
een succesvolle schoolcarrière, en daarmee hun verdere loopbaanontwikkeling.
Het einddoel voor 2011 is een verbetering van de taal- en rekenprestaties
in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
ten opzichte van 2005. Om dit te bereiken wordt, in het kader van de kwaliteitsagenda’s
voor primair en voortgezet onderwijs en de strategische agenda voor beroeps-
en volwasseneneducatie, fors geïnvesteerd in duurzame verbetering. (Taal
en rekenen in het (voortgezet) speciaal onderwijs is opgenomen onder het kopje «passend
onderwijs».)Ondernomen acties 2008(tekst niet overgenomen)BeleidsconclusieOCW heeft de randvoorwaarden gecreëerd om het taal- en rekenniveau
te verhogen. Over de (duurzame) effecten van het beleid op de prestaties van
taal en rekenen zijn in dit stadium nog geen uitspraken te doen. Wel kunnen
we stellen dat alle voor 2008 voorgenomen acties zijn uitgevoerd of in gang
gezet. Bovendien hebben de acties geleid tot een door het «onderwijsveld»
gedragen focus op de basisvaardigheden taal en rekenen. Vanaf 2009 zullen
de prestaties taal en rekenen jaarlijks worden gemonitord.Bron: Jaarverslag 2008 van het Ministerie van OCW, beleidsverslag. De algemene conclusie van ons onderzoek is dat de kwaliteit van de informatie
voor deze prestatie-indicator goed is. De informatie is namelijk op ordelijke
en controleerbare wijze tot stand gekomen en is deugdelijk, dat wil zeggen
betrouwbaar en valide.De gekozen prestatie-indicator bij artikel 1 is bruikbaar. In het Jaarverslag
2008 is een reeks van vier schooljaren opgenomen. De toelichting geeft aan
dat de grondslag voor deze indicator is gewijzigd. Het ministerie heeft voor
alle jaren de cijfers aangepast.In het beleidsverslag zijn over beleidsprioriteit 37 «het verhogen
van de kwaliteit van het onderwijs» wel beleidsconclusies getrokken.
Kort samengevat luiden die dat de randvoorwaarden zijn geschapen, maar dat
de resultaten van het beleid nog moeten volgen in de komende jaren. Dat biedt
de lezer voor dit moment helderheid. De minister doet in het beleidsverslag
verslag over alle beleidsprioriteiten op het terrein van het Ministerie van
OCW en bij elke prioriteit trekt hij een beleidsconclusie.De Inspectie van het Onderwijs brengt jaarlijks in mei op Verantwoordingsdag
het Onderwijsverslag uit. Dit verslag geeft een overzicht van de staat van
het Nederlandse onderwijs. Het Onderwijsverslag biedt inzicht in de prestaties
van de leerlingen.Bij het onderzochte kengetal is de relatie tussen de prestatie en de begrotingsuitputting
niet of zeer moeilijk aan te tonen. Dat is onvermijdelijk en niet verwijtbaar.
De minister geeft bovendien in zijn verslag aan dat externe factoren zoals
de arbeidsmarkt en de demografische ontwikkelingen, kritische factoren zijn
in het kunnen bereiken van de doelstellingen. In totaal zijn de uitgaven voor
artikel 1 «Primair onderwijs» € 9 miljard.Totstandkoming prestatie-indicatorenDe auditdienst maakt een kritische opmerking bij de totstandkoming van
de prestatie-indicatoren. Het ministerie heeft een indicatorenregister ontworpen,
waarin de directies moeten vastleggen hoe de prestatie-indicator tot stand
komt. In de praktijk wordt dit register echter niet goed beheerd en is het
onvoldoende gevuld. De ordelijke, controleerbare en deugdelijke totstandkoming
is hierdoor niet gewaarborgd. Begin 2009 zijn er maatregelen genomen om beter
toe te zien op de kwaliteit van het register. 5 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMERDe minister van OCW heeft op 27 april 2009 gereageerd op ons Rapport bij het Jaarverslag van het Ministerie van OCW
(VIII). Hieronder volgt de integrale tekst van zijn reactie (§ 5.1).
De reactie staat ook op onze website: www.rekenkamer.nl. De reactie gaf ons
aanleiding tot een nawoord (§ 5.2).5.1 Reactie minister«Met waardering heb ik kennis genomen van uw conceptrapport bij
het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van OCW.Ik ben verheugd met uw constatering dat de bedrijfsvoering van mijn departement
in 2008 onder controle is. De onvolkomenheid in het financieel beheer die
u in 2007 bij de directie Emancipatie constateerde is opgelost. Er is in 2008
slechts sprake van twee onvolkomenheden in het financieel beheer. Het subsidiebeheer
(uitgezonderd de Cultuurnotasubsidies) bij de directies Kunsten en Cultureel
Erfgoed is nog niet op orde. De bedrijfsvoering bij de bekostigingsunit primair
onderwijs bij CFI is volgens u een nieuwe onvolkomenheid.In mijn reactie ga ik in op uw bevindingen bij de twee huidige onvolkomenheden
in het financieel beheer, een aantal aandachtspunten bij de bedrijfsvoering
en uw onderzoek naar de beleidsinformatie.Onvolkomenheden financieel beheer en materieelbeheer1. Subsidiebeheer bij de directies Kunsten en
Cultureel ErfgoedDe AR constateert dat in 2008 het effect van de verbetermaatregelen voor
het subsidiebeheer van de niet-Cultuurnotasubsidies bij de directies Kunsten
en Cultureel Erfgoed nog onvoldoende is. Dat heeft geresulteerd in een groot
aantal gemaakte fouten (onjuist aangegane verplichtingen en onrechtmatige
betalingen) in 2008, waardoor de tolerantiegrens op artikel 14 Cultuur is
overschreden.Voor het tweede achtereenvolgende jaar heeft de AR een onvolkomenheid
bij dit subsidiebeheer geconstateerd. De fouten die zijn gemaakt bij het verlenen
en vaststellen van de project- en jaarlijkse instellingssubsidies (niet zijnde
Cultuurnotasubsidies) betreffen altijd het niet naleven van formele rechtmatigheidseisen
in de subsidiebeschikking. Het beeld zou kunnen ontstaan dat er verkeerde
betalingen zouden zijn gedaan of verplichtingen zouden zijn aangegaan met
verkeerde partijen. Dat is echter niet het geval. Het onterecht toekennen
of uitbetalen van subsidies heeft zich niet voorgedaan.Naar aanleiding van de onvolkomenheid, die de AR constateerde over het
boekjaar 2007 voor het subsidiebeheer van de directies Kunsten en Cultureel
Erfgoed, is er in april 2008 een plan van aanpak opgesteld voor verbetering.
In oktober 2008 bleek uit onderzoek van de Auditdienst dat de voortgang op
dit plan te gering was. Daarnaast waren de acties onvoldoende diepgaand om
al in 2008 tot goed subsidiebeheer te komen. Direct zijn acties gestart om
het plan van aanpak alsnog met spoed te realiseren.Begin 2009 is een nieuw plan van aanpak opgesteld dat ook dit jaar nog
wordt uitgevoerd. In dit plan van aanpak staan maatregelen die op korte termijn
worden ingevoerd, bijvoorbeeld 100% controle op de beschikkingen, een
subsidievolgsysteem waarbij de termijnen van de beschikkingen worden bewaakt
en opbouw van specifieke kennis van de subsidieregelgeving. De aanpassing
van de vrij gedetailleerde regelgeving is voorzien voor 2010 (invoerdatum
juli 2010). Ook is de Auditdienst gevraagd tussentijds extra audits uit te
voeren.Met dit plan van aanpak is er een samenhangende set aan maatregelen om
tot goed financieel beheer te komen en fouten met ingang van 2009 te voorkomen. 2. Bedrijfsvoering CFI/BPODe AR is van mening dat CFI onvoldoende maatregelen van interne beheersing
heeft getroffen in het bekostigingssysteem voor Primair Onderwijs. Weliswaar
zijn er geen (grote) fouten geconstateerd in 2008, maar gezien het grote financieel
belang, het groot aantal scholen en de risico’s vanwege onvoldoende
waarborgen voor interne beheersing, merkt de AR dit aan als onvolkomenheid.De AR vraagt meer aandacht voor de wijze waarop de interne controle is
geregeld. De AR beveelt aan om het systeem van interne controle te beschrijven
en de werking zichtbaar te maken.De interne controle is mijns inziens in essentie geregeld met de beheersmaatregelen
die in het inregelproces van het bekostigingssysteem worden uitgevoerd. Hier
ligt het zwaartepunt van de interne beheersing. Als de inregeling van het
systeem goed is, wordt de uitvoering in zeer hoge mate geautomatiseerd uitgevoerd.
Dit beperkt in hoge mate het risico dat er fouten worden gemaakt in het uitvoeringsproces.Ik onderken dat een beschrijving van de systematiek van interne controle,
gebaseerd op een expliciete risicoanalyse, ontbreekt. Ook de toegankelijkheid
en de controleerbaarheid van de interne beheersing behoeft nog verdere verbetering.
Deze punten sluiten aan bij de aanbeveling van de AR.Mede naar aanleiding van eerdere bevindingen van de Auditdienst heeft
CFI eind februari 2009 reeds een plan van aanpak opgesteld dat erin voorziet
om medio 2009 de beschrijving van de administratieve organisatie en interne
beheersing van de bekostigingsprocessen op orde te krijgen. Met de uitvoering
van het plan van aanpak is CFI inmiddels van start gegaan.Ik zal erop toezien dat CFI dit jaar zorgt voor de vereiste verbetering
van de interne beheersing van het bekostigingsproces.Aandachtspunten bij de bedrijfsvoeringAansturing subsidiebeheer (uitvoering door derden)De AR vraagt aandacht voor de aansturing van het subsidiebeheer waarbij
(een deel van) de uitvoering door derden wordt verricht. U constateert dat
er geen centrale vorm van toezicht en aansturing is voor de uitvoering van
subsidieregelingen door derden.Ik wil opmerken dat bij OCW de beleidsdirecties zelf verantwoordelijk
zijn voor de aansturing van uitvoeringsorganisaties. Centraal zijn er echter
wel instrumenten ontwikkeld, zoals de verplichte Beleidwijzer, om een goede
aansturing te waarborgen. Dat moet leiden tot duidelijke afspraken, ook over
het toezicht, met de betrokken uitvoeringsorganisaties. Het in 2009 gestarte
Expertisecentrum Subsidieregelingen adviseert bij de opzet van nieuwe subsidieregelingen.
Dit instrument beoogt een goede uitvoering van een subsidieregeling (ook door
een uitvoeringsorganisatie) te borgen.Informatiebeveiliging• Inzicht in de naleving van de voorschriften voor de informatiebeveiligingDe AR heeft als aandachtspunt het beter inzicht hebben in de naleving
van de voorschriften voor de informatiebeveiliging geformuleerd. U dringt
er op aan in 2009 een toets uit te voeren op de werking van de informatiebeveiliging
en daarmee na te gaan of de getroffen maatregelen effect sorteren.In 2009 wil ik de werking van de informatiebeveiliging laten toetsen door
de coördinerende informatiebeveiligingsambtenaar en houd daarmee rekening
met uw aandachtspunt.In 2008 is de toereikendheid van de informatiebeveiliging niet getoetst
door de coördinerende informatiebeveiligingsambtenaar, omdat door reorganisaties
binnen OCW de coördinatoren informatiebeveiliging andere functies of
taken hebben gekregen binnen hun directie of ze zijn overgegaan naar een andere
directie. Bovendien is de controle op de werking van de informatiebeveiliging
in eerste instantie de verantwoordelijkheid van een directie zelf.• Toegangsbeveiliging van het personele systeemDe AR dringt er op aan te blijven zoeken naar een permanente oplossing
voor de toegangsbeveiliging van het personele systeem bij OCW.Vorig jaar heb ik toegezegd dat de Auditdienst als voorlopige oplossing
de toegangsbeveiliging van het personele systeem periodiek zal controleren
voor de te ruime autorisatiebevoegheden van een aantal beheerders. Daarbij
gaat de AD na of de beheerders binnen hun beheerrol zijn gebleven. Met deze
maatregel zijn volgens de AD de risico’s van te ruime autorisaties in
het SAP-systeem afdoende beheerst. Daarmee is een afdoende oplossing getroffen.Inzicht in de omvang van het aantal specifieke uitkeringenDe AR stelt dat OCW nog niet volledig in beeld heeft hoeveel specifieke
uitkeringen er zijn.Hierbij wil ik de volgende kanttekening maken. Zomer 2008 heeft OCW een
inventarisatie gemaakt van specifieke uitkeringen binnen OCW. Deze inventarisatie
was met name ingegeven door een gewijzigde definiëring waardoor uitkeringen «vanwege»
het Rijk richting gemeenten en provincies ook als specifieke uitkeringen worden
beschouwd. De aard van deze regelingen is bij OCW in dit kader een probleem.
Veel regelingen zijn op aanvraag en dan wordt pas later duidelijk of toevallig
dat gemeentemuseum of die openbare school er tussen zit die nog een gemeente
als bevoegd gezag heeft.Overigens heeft OCW het aantal specifieke uitkeringen teruggebracht van
21 in 2007 naar 14 in 2009, waaronder in 2009 4 FES-gerelateerde regelingen
vallen. Daarmee levert OCW een bijdrage aan het kabinetsvoornemen om tot minder
specifieke uitkeringen te komen. De cultuurfondsen en de onderwijsbekostiging
zijn niet in deze telling opgenomen vanwege het overleg over de status met
BZK.Verder wordt het inzicht in het aantal specifieke uitkeringen bij OCW
vergroot, omdat het in 2009 gevormde Expertisecentrum Subsidieregelingen een
bestand bijhoudt van alle subsidieregelingen en specifieke uitkeringen bij
OCW.Tabel met specificatie van inhuur externenDe AR constateert dat in het jaarverslag OCW de tabel met de specificatie
van de inhuur externen niet aan de verslaggevingseisen voldoet.Ik heb een aantal maatregelen genomen om aan de Rijksbegrotingsvoorschriften
te voldoen:• Over 2009 rapporteert OCW niet meer over de kostensoort «Overige
externe inhuur».• Om inzicht te krijgen in de uitgaven aan externe inhuur vanuit
de programmagelden is er in 2009 een plan van aanpak in uitvoering.• Verder tref ik maatregelen om te voorkomen dat in 2009 inbesteding
geboekt wordt als externe inhuur.Bovenstaande acties worden geëffectueerd in 2009 en meegenomen in
de halfjaarlijkse review van de AD.BeleidsinformatieMet genoegen constateer ik dat u concludeert dat de beschikbaarheid en
bruikbaarheid van de beleidsinformatie in het jaarverslag 2008 en in de begroting
2009 verder zijn verbeterd. In het beleidsverslag is ook expliciet verslag
gedaan van de beleidsprioriteiten van het kabinet.Wel vraagt u naar aanleiding van opmerkingen van de Auditdienst aandacht
voor de formele vastlegging van de wijze waarop prestatiegegevens tot stand
komen.Om de ordelijke, controleerbare en deugdelijke totstandkomingsinformatie
over de prestatiegegevens te borgen heeft OCW recent een indicatorenregister
ontwikkeld. Dit register ondersteunt het begrotings- en verantwoordingsproces.
Per artikel en per algemene en operationele doelstelling zijn de beschrijvingen én
de actuele waarden van de beleidsindicatoren beschikbaar met ingang van de
begroting 2008. Het register bevat de beginwaarde, de gerealiseerde waarden
en de streefwaarde van elk prestatie-indicator. De initiële vulling is
nu na een aanloopperiode op orde. Inmiddels zijn in deze startfase ook nadere
afspraken gemaakt over de control op de prestatie-indicatoren die zijn opgenomen
in het register. Dit naar aanleiding van de bevindingen van de Auditdienst.
Enkele aanbevelingen gericht op het verbeteren van het gebruiksproces worden
ook opgepakt.Met het indicatorenregister is een belangrijke stap voorwaarts gedaan
in een stevige en transparante onderbouwing van de prestatiegegevens over
de te bereiken OCW doelen.»5.2 Nawoord Algemene RekenkamerWe danken de minister voor zijn uitgebreide reactie. We hebben er goede
nota van genomen dat hij voor de onvolkomenheid bij het subsidiebeheer van
de Directie Kunsten en de Directie Cultureel Erfgoed toezegt dat er 100%
controle op de beschikkingen komt en een subsidievolgsysteem dat de termijnen
bewaakt. Hij voorziet dat de regelgeving in 2010 is aangepast, zodat de problematiek
van formele onrechtmatigheden ook structureel wordt opgelost. Ook bij de onvolkomenheid
van CFI/BPO doet de minister de toezegging dat de interne beheersing van het
bekostigingsproces verbeterd wordt.De minister gaat in op een aantal aandachtspunten bij het beheer van subsidies
die uitgevoerd worden door derden, bij de informatiebeveiliging, de inhuur
van externen en de beleidsinformatie. Het ministerie neemt verschillende maatregelen
om tot een beter beheer te komen. De minister wijst daarbij op de eigen verantwoordelijkheid
van de directies. Wij vragen de minister ook alert te zijn op goede afspraken tussen directies over verantwoordelijkheid, sturingen
toezicht. De centraal ontwikkelde leidraden of voorschriften zijn daarbij
een belangrijk hulpmiddel.De minister heeft ervoor gekozen de oorspronkelijk voorlopige oplossing
om de te ruime toegangsautorisaties periodiek door de auditdienst te laten
controleren, nu als permanente oplossing te presenteren. We zullen in 2009
nagaan of de oplossing afdoende is.De minister schrijft ook dat hij bij de specifieke uitkeringen voortgang
geboekt heeft met de kabinetsdoelstelling om de aantallen te verminderen.
Naar onze mening is er nog wel een lange weg te gaan, nu er in 2009 nog een
groot aantal regelingen bij is gekomen, onder meer doordat de definitie van
het begrip specifieke uitkeringen is uitgebreid. BIJLAGE 1OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN IN DE FINANCIËLE
INFORMATIE IN HET JAARVERSLAG 2008 VAN HET MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP (VIII)A. Verplichtingen (€ x 1000) Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Beleidsartikelen        1Primair onderwijs9 282 969––––– –3Voortgezet onderwijs6 651 112741 591-4 771–6 436nee–4Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie3 520 34912 3051 805-––14 110nee–5Technocentra8 988––––– –6Hoger beroepsonderwijs2 377 4981 8251 333-––3 158nee–7Wetenschappelijk onderwijs3 784 93044 119–––44 119nee–8Internationaal onderwijsbeleid28 899–1 557-––1 557nee–9Arbeidsmarkt en personeelsbeleid208 665––––– –10Informatie en communicatietechnologie–––––– –11Studiefinanciering3 782 267––––– –12Tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten271 660––––– –13Lesgelden6 200––––– –14*Cultuur2 779 1617 66419 600––27 264nee–15Media909 647––––– –16Onderzoek en wetenschappen1 159 387––––– –24Kinderopvang2 889 428––––– –25Emancipatie15 433–50––50nee–Niet-beleidsartikelen        17Nominaal en onvoorzien–––––– –18Ministerie algemeen127 438––––– –19Inspecties59 682––––– –20Adviesraden7 396––––– –Totaal 37 871 10965 98713 3644 771–  –* De fouten worden (deels) veroorzaakt door onvolkomenheden in de
bedrijfsvoeringIndividuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijden Art. nr.PostFout  Totaal individuele fouten0          Totaal verplichtingen37 871 109   Procentuele fout0,21%  Procentuele onzekerheid0,01% B. Uitgaven (€ x 1000) Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Beleidsartikelen        1*Primair onderwijs8 981 01943 129–––43 129nee–3voortgezet onderwijs6 484 9456 780–––6 780nee–4Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie3 336 258747–––747nee–5Technocentra8 988––––– –6Hoger beroepsonderwijs2 158 944–2-––2nee–7Wetenschappelijk onderwijs3 676 678––––– –8Internationaal onderwijsbeleid18 849––––– –9Arbeidsmarkt en personeelsbeleid109 1992 258–––2 258nee–10Informatie en communicatietechnologie–––––– –11Studiefinanciering3 782 26725 700–2 500–28 200nee–12Tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten271 6602 200–800–3 000nee–13Lesgelden6 200––––– –14*Cultuur946 945103 221–––103 221ja–15Media887 8811 713–––1 713nee–16Onderzoek en wetenschappen1 018 29550735-150–935nee–24*Kinderopvang2 838 1119 2004 307-15 50011 70040 707nee–25Emancipatie11 993116–368–484nee–Niet-beleidsartikelen        17Nominaal en onvoorzien–––––– –18Ministerie algemeen127 449––––– –19Inspecties59 682––––– –20Adviesraden7 396––––– –Totaal 34 732 759195 1145 044-19 31811 700  –* De fouten worden (deels) veroorzaakt door onvolkomenheden in de
bedrijfsvoeringIndividuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijden Art. nr.PostFout  Totaal individuele fouten0          Totaal uitgaven34 732 759   Procentuele fout0,58%  Procentuele onzekerheid0,09% B/C. Uitgaven + ontvangsten (€ x 1000) Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Beleidsartikelen1*Primair onderwijs9 052 42343 129–––43 129nee–3voortgezet onderwijs6 552 6036 7806 780––13 560nee–4Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie3 415 720747–––747nee–5Technocentra18 005––––– –6Hoger beroepsonderwijs2 168 524–2––2nee–7Wetenschappelijk onderwijs3 688 323––––– –8Internationaal onderwijsbeleid19 279––––– –9Arbeidsmarkt en personeelsbeleid110 5432 258–––2 258nee–10Informatie en communicatietechnologie–––––– –11Studiefinanciering4 255 28225 700–2 500–28 200nee–12Tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten289 5662 200–800–3 000nee–13Lesgelden186 054––1 400–1 400nee–14*Cultuur982 151103 221–––103 221ja–15Media1 139 9031 713–––1 713nee–16Onderzoek en wetenschappen1 196 38850735150–935nee–24*Kinderopvang3 574 0889 2004 30715 50011 70040 707nee–25Emancipatie12 038116–368–484nee–Niet-beleidsartikelen        17Nominaal en onvoorzien–––––– –18Ministerie algemeen127 649––––– –19Inspecties59 695––––– –20Adviesraden7 399––––– –Totaal 36 855 633195 11411 82420 71811 700  –* De fouten worden
(deels) veroorzaakt door onvolkomenheden in de bedrijfsvoering           (1)Totaal Uitgaven en Ontvangsten36 855 633Omvangsbasis uitgaven + ontvangsten  Procentuele fout0,56%Tolerantiegrens
niet overschreden   Procentuele onzekerheid0,09%Tolerantiegrens niet overschreden           (2)Totaal36 860 235Omvangsbasis uitgaven + ontvangsten + bijdrage(n) van derden baten-lastendiensten  Procentuele fout0,56%Tolerantiegrens
niet overschreden   Procentuele onzekerheid0,09%Tolerantiegrens niet overschreden C. Ontvangsten (€ x 1000) Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Beleidsartikelen1Primair onderwijs71 404––––– –3voortgezet onderwijs67 658–6 780-––6 780nee–4Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie79 462––––– –5Technocentra9 017––––– –6Hoger beroepsonderwijs9 580––––– –7Wetenschappelijk onderwijs11 645––––– –8Internationaal onderwijsbeleid430––––– –9Arbeidsmarkt en personeelsbeleid1 344––––– –10Informatie en communicatietechnologie–––––– –11Studiefinanciering473 015––––– –12Tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten17 906––––– –13Lesgelden179 854––1 400–1 400nee–14Cultuur35 206––––– –15Media252 022––––– –16Onderzoek en wetenschappen178 093––––– –24Kinderopvang735 977––––– –25Emancipatie45––––– –Niet-beleidsartikelen        17Nominaal en onvoorzien–––––– –18Ministerie algemeen200––––– –19Inspecties13––––– –20Adviesraden3––––– –Totaal 2 122 874–– 6 7801 400–  –Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijden Art. nr.PostFout  Totaal individuele fouten0  Totaal ontvangsten2 122 874  Procentuele fout0,32%  Procentuele onzekerheid0,07% D. Baten-lastendiensten (€ x 1000) Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OOnzekerheid over volledigheid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave  Nationaal Archief Baten21 532–––––  Bijdrage moederdepartement19 425    –  Centrale Financiële
Instellingen        Baten60 739–––––  Bijdrage moederdepartement58 244    –  Totaal baten82 271–––– –  Totale baten baten-lastendiensten82 271        Procentuele fout0,00%       Procentuele onzekerheid0,00%      E. Saldibalans (€ x 1000) Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F +OOnzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Museaal aankoopfonds51 795–––––– Risicopremie Garantstelling508––––––3Liquide middelen2 442––––––5Uitgaven buiten begrotingsverband7 050––––––6Ontvangsten buiten begrotingsverband22 219––––––8Extra-comptabele vorderingen13 865 037–2 495-––2 495–9Extra-comptabele schulden–––––––10Voorschotten5 921 837–225 953-–4 892230 845–11Garantieverplichtingen1 226 933–––10 12910 129–12Openstaande verplichtingen24 701 664–16 213––16 213–13Deelnemingen––––––– Totaal beoordeeld45 799 485–212 235-–15 021 – (De tolerantiegrens wordt afgeleid
van totaal beoordeeld)        Totaal saldibalans45 799 485        Procentuele fout0,46%Tolerantiegrens
niet overschreden   Procentuele onzekerheid0,03%Tolerantiegrens niet overschreden F. Afgerekende voorschotten (€ x 1000)  OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave    Totaal afgerekende
voorschotten2 423 999––––– – Totaal afgerekende voorschotten2 423 999––––  –BIJLAGE 2GEBRUIKTE AFKORTINGENOp www.rekenkamer.nl staat een verklarende woordenlijst met begrippen
die veel voorkomen in onze rapporten bij de jaarverslagen. AALAudit ActielijstBPOBekostigingsunit Primair
Onderwijs BZK(Ministerie van) Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties CFICentrale Financiën
Instellingen CO(Directie) ConcernondersteuningCW 2001Comptabiliteitswet
2001 DCEDirectie Cultureel
Erfgoed DGdirecteur-generaal DKDirectie KunstenFv-wetFinanciële-verhoudingswet IB-GroepInformatie Beheer
Groep M&Omisbruik en oneigenlijk
gebruikMCSmanagementcontrolsysteem OAB(Regeling) onderwijsachterstandenbeleid OCW(Ministerie van) Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap RMC(Regeling) regionale
meld- en coördinatiecentra RWTrechtspersoon met
een wettelijke taaksisasingle information
single auditLITERATUURAlgemene Rekenkamer (2009a). Zicht op verandering in
financiële relaties tussen Rijk en derden. Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 887, nrs. 1–2. Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2009a). Buitenlandvergoedingen
rijksambtenaren 2002–2008. Deel A: detacheringen zonder bezoldiging. Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2.
Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2008). Rapport bij het Jaarverslag
2007 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII). Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 444 VIII, nrs. 1–2.
Den Haag: Sdu.Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2008a). Externe inhuur. Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 201,
nr. 38. Den Haag: Sdu.Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2008b). Overzicht specifieke uitkeringen. Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
31 200, bijlage bij nr. 19. Den Haag: Sdu. XNoot1De Algemene Rekenkamer kan op grond van de Comptabiliteitswet 2001, artikel
88 en 89 eventueel bezwaar maken tegen alle onvolkomenheden in het financieel
beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties.XNoot1DK en DCE delen de financiële functie. De onvolkomenheid wordt daarom
op de kwaliteitskaart aan één directie toegerekend. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31924-VIII-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl