Emancipatiebeleid 1999; Verslag algemeen overleg over de begrotingsbrief Emancipatiebeleid 1999
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26206, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

20-01-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26206 nr. 4

18-12-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26206Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 59 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 206Emancipatiebeleid 1999nr. 4VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 18 december 1998De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft op 2 december 1998 overleg gevoerd met staatssecretaris
Verstand van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de begrotingsbrief emancipatiebeleid 1999 (Kamerstuk 26 206).Van het overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Visser-van Doorn (CDA) noemde het aantreden van een
staatssecretaris voor arbeid, zorg en emancipatie een verrassing. Door sommigen
gezien als een stap terug, omdat in hun visie emancipatie geïntegreerd
in het beleid moet worden behandeld. Door anderen met vreugde begroet, omdat
een aparte staatssecretaris zich intensiever met de materie kan bezighouden.
Mevrouw Visser zei veel te verwachten van de nieuwe staatssecretaris emancipatiezaken,
gezien de ambities die spraken uit verschillende interviews. Inderdaad is
er veel bereikt, maar is de emancipatie nog lang niet af. De CDA-fractie wenst
mevrouw Verstand toe, dat zij zich een waardevolle opvolgster zal tonen van
Jeltien Kraaijeveld, Hedy D'Ancona en Annelien Cappeyne van de Koppello, door
van haar wat kunstmatig in het leven geroepen portefeuille een succes te maken.Voor dat succes is het nodig, energiek het bestaande beleid te evalueren
en bij te stellen bij onvoldoende resultaat. Voorts is het nodig nieuw beleid
te ontwikkelen. In dit licht bezien, is de inhoud van de brief teleurstellend
en had de titel ervan beter kunnen luiden: Emancipatiebeleid 1997–1998
plus. Immers, de brief bevat weinig nieuws en herhaalt de stand van zaken
van de vorige brief. Het is te betreuren dat een meerjarennota Emancipatiebeleid
voor de komende kabinetsperiode pas in de zomer van 1999 zal verschijnen.
Mag op grond van die langetermijnplanning worden verwacht dat deze nota een
inspirerende visie en concrete taakstellingen zal bevatten die op veel steun
van het werkveld en het parlement kunnen rekenen? Welke onderwerpen zou deze
meerjarennota kunnen bevatten?Volgens het regeerakkoord zal het tegengaan van stereotiepe beeldvorming
over mannen en vrouwen alsmede etniciteit op de agenda blijven staan. Dat
leek mevrouw Visser onvoldoende. Op welke wijze wilde staatssecretaris
die stereotiepe beeldvorming tegengaan? Welk beleid staat haar voor ogen?
Uiteindelijk is het de bedoeling dat het van de agenda verdwijnt wegens succesvol
beleid.Naar verluidt, wordt de werkgroep beeldvorming van de NOS met opheffing
bedreigd. Mevrouw Visser zou graag zien dat deze werkgroep blijft bestaan,
omdat tv-kijken bepaald niet de indruk geeft dat de activiteiten van deze
werkgroep succesvol afgerond zijn.Een van de weinige nieuwe beleidsvoornemens in de begrotingsbrief is het
opstellen van actieplannen door departementen onder regie van de staatssecretaris.
Dit idee is positief, maar de onlangs toegezonden uitwerking is weinig informatief.
Kan, vooruitlopend op de presentatie van de adviezen, alvast enige informatie
worden verschaft over de inhoud van de beleidsplannen?In dit verband sprak mevrouw Visser haar verbazing uit over het feit,
dat in de begroting van alle ministeries dit jaar voor het eerst een passage
over emancipatie ontbreekt. Wat is hiervan de reden? Wie is de verantwoordelijke
bewindspersoon voor de kinderopvang: mevrouw Vliegenthart van VWS of mevrouw
Verstand van SZW?Inderdaad zijn er goede vorderingen gemaakt op het gebied van herverdeling
van zorg en arbeid. Het daadwerkelijk bevorderen van het combinatiemodel is
de CDA-lijn, waarbij voor het CDA het kind centraal staat en de keuzevrijheid
van partners van groot belang is. Het gaat dan met name om vrouwen die te
maken hebben met stress, doordat zij betaalde arbeid en zorgtaken combineren,
en vrouwen die actief zijn in wijk en buurt, en veel vrijwilligerswerk en
mantelzorg verrichten. De waarde van de taken die vrouwen weten te combineren,
dient centraal te worden gesteld en daarvoor dienen voorwaarden te worden
geschapen. Tevens moeten voorwaarden worden geschapen om mannen meer te laten
deelnemen aan zorgtaken. Dat is zorg echt delen.Er komt een kaderwet arbeid en zorg. Er zullen gesprekken met het MKB
plaatsvinden, met de sociale partners en met andere relevante organisaties.
Mevrouw Bijleveld-Schouten heeft een initiatiefkaderwet zorg en arbeid ingediend,
die op dit moment in behandeling is.Het voorstel van het kabinet voor deeltijdarbeid ligt nog bij de Raad
van State. Over zorgverlof wordt nog nagedacht. Dit duurt allemaal wel erg
lang. Kan de staatssecretaris het tijdpad aangeven? Het voorstel van GroenLinks
ligt ook nog steeds bij de Raad van State. Wanneer komt dat in procedure?Het doet de CDA-fractie genoegen dat het opwaarderen van zorgtaken nu
ook in dit beleidsstuk ter sprake komt. Dit is al jaren onderdeel van het
CDA-familie- en gezinsbeleid. In 1989 publiceerde het CDA-vrouwenberaad al
een nota met de titel «De nieuwe werknemer met zorgtaken». Het
is dan ook verheugend dat die zorgtaken nu nadrukkelijk de waardering krijgen
die zij verdienen. Er is een wetsvoorstel over het adoptie- of hechtingsverlof
ontworpen, maar het stond niet in het planningsoverzicht van dit najaar. Mevrouw
Visser pleitte met klem voor indiening van het voorstel. Zij vreesde dat als
moet worden gewacht op de aangekondigde nota, er alweer minstens een jaar
zal verstrijken. Zij zei te overwegen hierover een motie in te dienen.Vier jaar na Beijing is het zaak na te gaan hoe het staat met de uitvoering
van de daar gemaakte afspraken. De coördinerend bewindspersoon is medeverantwoordelijk
voor het uitbrengen van rapportages inzake de naleving van internationale
verdragen. Is het de staatssecretaris bekend, dat Nederland heeft verzuimd
te rapporteren over de implementatie van de in Beijing gemaakte afspraken
bij de Verenigde Naties? Zo ja, wat is daarvan de reden?Mevrouw Visser dankte voor het uitgebreide schriftelijke antwoord over
de problematiek rondom de bestrijding van vrouwenhandel. De vertraging die
het aanstellen van een speciale rapporteur oploopt, is te betreuren. Het is
wel verheugend dat deskundigen uit brede kring betrokken gaan worden
bij het formuleren van een voorstel terzake. Zij drong opnieuw aan op voortvarendheid
en vroeg de staatssecretaris ervoor te zorgen dat de actieve rol van Nederland
in dezen niet verzandt.Uit de gesprekken met verschillende organisaties is gebleken, dat veel
organisaties uit de brede vrouwenbeweging niet tevreden zijn met de emancipatieondersteuningsstructuur
die nu twee jaar na het opheffen van de Emancipatieraad bestaat. De CDA-fractie
herkent die ontevredenheid. Met name wordt gemist de actuele informatie naar
het veld. E-Quality, Toplink en Opportunity doen uitstekend werk om goed opgeleide
vrouwen te laten doorstromen naar de top en door het glazen plafond. Deze
belangrijke taak is gebaat bij voortdurende aandacht. Daarnaast is het nodig,
dat vrouwen aan de basis informatie krijgen over regeringsbeleid dat hen betreft,
zoals ten aanzien van kinderopvang en het delen van arbeid en zorg. Een van
de kanalen daarvoor is de brede vrouwenbeweging, die op haar beurt gevoed
dient te worden. Daarvoor was tijdens de reorganisatie het expertise-bureau
E-Quality bedoeld, dat nu een jaar aan het werk is. De doelstelling van E-Quality
is ambitieus en het budget is toereikend, maar de dienstverlening sluit nog
niet aan bij de behoefte. En er is nog onvoldoende wisselwerking totstandgekomen.
Men mist node de actuele informatie. Bovendien is de dienstverlening duur:
f 285 per uur. Dat is erg veel voor een gesubsidieerde organisatie, die
naar mag worden aangenomen zonder winstoogmerk werkt. Mevrouw Visser verzocht
de staatssecretaris dan ook als beleidsspeerpunt voor het komend jaar te formuleren,
dat er een onderzoek verricht zal worden naar een structurele verbinding tussen
E-Quality en de brede vrouwenbeweging, en naar de wensen van de brede vrouwenbeweging
met betrekking tot het pakket van activiteiten en dienstverlening dat E-Quality
aanbiedt. Waarom is E-Quality niet betrokken bij het opstellen van de kaderwet
zorg en arbeid?Mevrouw Visser miste een aantal specifieke aandachtsterreinen. Hoe staat
het met de internationale aandacht voor de seksuele rechten van vrouwen in
veel ontwikkelingslanden? Ook miste zij een specifieke passage over de voornemens
om nog steeds optredende opleidingsverschillen tussen jongens en meisjes aan
te pakken; misschien zelfs uit te breiden naar verschillen tussen autochtone
en allochtone kinderen. Voorts ontbreken cijfers over de mate waarin de economische
zelfstandigheid van meisjes van de 1990-generatie gerealiseerd is. Ongetwijfeld
is op een of meer van deze terreinen wel degelijk voortgang geboekt. Kan daarover
duidelijkheid worden gegeven?Tot slot zei mevrouw Visser dat haar fractie geïnspireerd is door
de uitspraak van de staatssecretaris in Opzij: Als ze op de ministeries treuzelen,
zal ik ze even flink opjutten. Zij wenste de staatssecretaris daarbij veel
succes.De heer Weekers (VVD) merkte op dat het eerste uitgangspunt
van het emancipatiebeleid (erkenning van diversiteit als bron van kwaliteit)
veronderstelt, dat emancipatiebeleid vormgegeven moet worden vanuit een genderperspectief
waarin andere ordeningsprincipes verweven zijn, zoals etniciteit, klasse,
seksuele oriëntatie en eventuele handicap. Dat is niet in heldere bewoordingen
terug te vinden in de begrotingsbrief. Is de staatssecretaris het ermee eens,
dat emancipatie uit een dergelijk breed perspectief benaderd moet worden?
Om invulling te geven aan erkenning van de kwaliteitsbron, moet stereotiepe
beeldvorming over mannen en vrouwen, etniciteit etc. worden tegengegaan en
moet positieve beeldvorming worden gestimuleerd. De SIRE-campagne «mannen
zijn thuis net zo onmisbaar als op het werk» is daar een goed voorbeeld
van. Men kan moeilijk volhouden dat er zich wezenlijke veranderingen hebben
voorgedaan ten aanzien van de stereotiepe beeldvorming inzake mannen en vrouwen,
laat staan vanuit culturele en sociale diversiteit. De aandachtspunten in
de begrotingsbrief geven ook aan, dat er op dit terrein nog veel
werk moet worden verzet. Misschien zou moeten worden gedacht aan meer contrasterende
of zelfs shockerende publiciteitscampagnes, vergelijkbaar bijvoorbeeld met
de Bennetoncampagnes.Het tweede uitgangspunt van het emancipatiebeleid is het verbreden van
de mogelijkheden voor mannen en vrouwen om activiteiten in verschillende levenssferen
te combineren, met name op het gebied van arbeid en zorg. Het streefbeeld
is een gelijkwaardige taakverdeling. Het realiseren daarvan zal heel veel
inspanning vergen. Nederland kent een hoog percentage deeltijdwerk, met name
onder vrouwen. Volgens de emancipatiebarometer 1998 is slechts 20% van de
vrouwen economisch zelfstandig. Er is dus nog lang geen sprake van een gelijkwaardige
taakverdeling. De in voorbereiding zijnde kaderwet arbeid en zorg zal er niet
alleen voor moeten zorgen dat vrouwen (in deeltijd) kunnen blijven werken,
maar ook dat mannen meer zorgtaken op zich nemen. Een wettelijk kader is niet
verkeerd, maar het gaat natuurlijk in wezen om een cultuuromslag. En daarvoor
is meer nodig dan wetgeving. Werkgevers zullen ervan doordrongen moeten zijn,
dat het goed is wanneer flexibel wordt ingespeeld op de wensen van personeel
om korter te werken of om de werktijden aan te passen aan andere levenssferen.
De VVD heeft altijd gepleit voor meer flexibiliteit van de werknemer, maar
er mag ook van de werkgever flexibiliteit worden verwacht. Uiteraard kan van
werkgever noch werknemer het onmogelijke worden gevraagd; het moet redelijk
blijven. Bij de uitwerking van de wettelijke regeling moet voorzichtigheid
worden betracht inzake datgene wat rechtens van een werkgever kan worden afgedwongen.
Een cultuuromslag zal van onderaf moeten komen en kan niet wettelijk worden
opgelegd. De politiek moet er een stimulerende rol bij vervullen.Op veel plaatsen heerst nog de gedachte dat alleen carrière binnen
het werk kan worden gemaakt met een werkweek van 60 uur of meer, en dat iemand
die niet voltijds werkt geen ambitie heeft binnen het werk. Het zou interessant
zijn, te weten wat de carrièremogelijkheden zijn van deeltijders bij
de overheid. Zijn daarover gegevens beschikbaar? In hoeverre hangt de geschetste
heersende cultuur samen met de problematiek van het glazen plafond en het
erdoor heen gaan? Kan deze vraag worden betrokken bij de beleidsnota over
het glazen plafond die in 1999 uitkomt? De heer Weekers pleitte voor een imagocampagne
om een positievere beeldvorming van het deeltijdwerk te bewerkstelligen.Het kabinet heeft extra geld uitgetrokken voor kinderopvang en er komt
een wet Basisvoorziening kinderopvang. Bij de uitwerking van de wet mag niet
uit het oog verloren worden, dat het verzorgen en opvoeden van kinderen in
de eerste plaats een verantwoordelijkheid is van de ouders. Men moet niet
voor elk ingewikkeld arbeidspatroon een passende oplossing willen bieden.
Wel moet de sociale partners worden gevraagd, ook hun verantwoordelijkheid
te nemen. De heer Weekers verzocht de staatssecretaris om er in de tweede
ronde van het najaarsoverleg op 4 december, bij de sociale partners op aan
te dringen, dat in de komende CAO-onderhandelingen over de secundaire arbeidsvoorwaarden
aandacht wordt geschonken aan de voor- en naschoolse opvang van schoolgaande
kinderen, evenals aan werktijden en werkpatronen op maat.Het derde uitgangspunt van het emancipatiebeleid betreft de strategie
om tot verbreding van het draagvlak voor emancipatie en emancipatiebeleid
te komen. In de begrotingsbrief wordt op dat stuk voortgebouwd op vorige emancipatiebrieven.
De brief bevat dus weinig nieuws, of het zou moeten zijn dat in de aangekondigde
meerjarennota nieuwe strategische lijnen zullen worden geschetst. Om welke
strategische lijnen zal het dan gaan?Stilstaand bij het gedecentraliseerde deel van het subsidiebeleid, merkte
de heer Weekers op dat er eigenlijk alleen geld voor experimenten beschikbaar
wordt gesteld en dat de experimenten worden geëvalueerd, maar geen follow-up
krijgen. Geslaagde experimenten dienen evenwel op projectmatige
basis een follow-up te krijgen. Op die wijze worden de middelen effectief
ingezet.Er komt een emancipatie-effectrapportage op de herziening van het belastingstelsel.
In het huidige systeem geldt de voetoverheveling als straf op het meewerken
van de partner als de inkomens van de partners wezenlijk in hoogte verschillen.
Terecht wordt in de begrotingsbrief opgemerkt dat gelijkwaardigheid tussen
de seksen voor de jongere generaties vaak vanzelfsprekend is, maar dat zij
vroeg of laat tegen belemmeringen oplopen. Dat geldt in de (fiscale) wetgeving,
maar ook in de heersende cultuur waarin zij zich waar moeten maken.De positie van allochtonen is een bijzonder aandachtspunt. In de begrotingsbrief
ligt de aandacht eenzijdig op de meisjes, terwijl de positie van de jongens
buiten beschouwing wordt gelaten. Het is bekend dat allochtone jongens grote
moeite hebben, hun weg te vinden in het Nederlandse scholingssysteem en op
de Nederlandse arbeidsmarkt. Het emancipatiebeleid moet zich dan ook nadrukkelijk
ook op deze groep richten, misschien nog zelfs meer dan op de meisjes. Want
als de emancipatie aan jongens voorbijgaat, heeft dat ook z'n weerslag op
de meisjes.Wat de mensenrechten betreft, is een positieve invalshoek (respect hebben
voor) beter dan een negatieve. Wel zal er hard optreden moeten worden daar
waar mensenrechten worden geschonden en zal speciale aandacht moeten worden
besteed aan zwakkere groepen (vrouwen en kinderen). De heer Weekers was ermee
ingenomen dat op basis van een VN-oproep nationale actie- en communicatieplannen
worden opgesteld om uitvoerende instanties te ondersteunen bij het wegnemen
van knelpunten. Vindt bij het maken van deze plannen overleg plaats tussen
de nationale lidstaten, zodat zij van elkaar kunnen leren?De gedwongen huwelijkskeuze is voor hem een punt van zorg. Hij beaamde
dat de overheid zich niet met de huwelijkskeuze van huwelijksgerechtigden
moet bemoeien als betrokkenen uiteindelijk in vrijheid kiezen. Waar dit evenwel
niet het geval is, is overheidsoptreden gerechtvaardigd en zelfs geboden.
Kan worden onderzocht hoe groot dit probleem is en of het juridisch instrumentarium
voldoende is om er adequaat tegen te kunnen optreden? Kan de nationaal rapporteur,
wiens komst door de VVD-fractie wordt toegejuicht, een rol van betekenis op
dit terrein vervullen?In het wetgevingsoverleg over de wet Inschakeling werkzoekenden heeft
mevrouw Essers gewezen op signalen als zouden jonge allochtonen in vrij omvangrijke
mate uitzendwerk weigeren, zelfs als dat van langere duur zou zijn, omdat
zij liever een WIW-verklaring (vroeger JWG-verklaring) ontvangen, aangezien
die de mogelijkheid biedt tot gezinsvorming. Dat is niet de bedoeling van
de WIW. Mevrouw Essers legde verband met de gedwongen uithuwelijking en heeft
de toenmalige minister van Sociale Zaken Melkert gevraagd, in een uitgebreide
notitie verslag te doen van de omvang van het probleem en concrete voorstellen
uit te werken om het probleem te redresseren. Ook al werd de notitie op korte
termijn toegezegd, de Kamer heeft haar nog niet ontvangen.De heer Weekers sprak de hoop uit, dat met het emancipatiebeleid een verdere
cultuuromslag van onderop zal plaatsvinden en dat de staatssecretaris, belast
met emancipatie, zichzelf overbodig zal kunnen maken. Emancipatie is niet
een kwestie van vrouwen alleen; iedereen zal er een actieve bijdrage aan moeten
leveren.Ook mevrouw Bussemaker (PvdA) noemde het verheugend, dat er
weer een staatssecretaris is die emancipatiebeleid als specifiek onderdeel
in haar portefeuille heeft. Het is prettig dat de staatssecretaris voornemens
is, werk te maken van goede regelingen ten aanzien van het combineren van
arbeid en zorg, en meer in het algemeen het combineren van arbeid en andere
maatschappelijke activiteiten, scholing, maatschappelijke participatie,
vrijwilligerswerk etc. Mevrouw Bussemaker maakte zich wat de kaderwet betreft,
zorgen over het mogelijk niet totstandkomen van een wettelijk recht op verlof.
Zij ging ervan dat kwesties als arbeid en zorg en kinderopvang aan de orde
zullen komen bij de begrotingsbehandeling.Emancipatie houdt meer in dan de relatie arbeid en zorg. Het emancipatiebeleid
moet worden verbreed en niet versmald tot arbeid en zorg. Er is sprake van
nieuwe uitdagingen op het terrein van emancipatie die vragen om meer dan een
optelsom van diverse initiatieven. In die zin stelt de begrotingsbrief teleur.
Nodig is een inspirerende en integrale visie op emancipatie, een visie die
breed aanspreekt, verbanden legt met andere ontwikkelingen en behalve nieuwe
problemen ook nieuwe uitdagingen formuleert. Er zijn genoeg aanknopingspunten
in veranderende leefstijlen, demografische ontwikkelingen, de zich uitbreidende
dienstensector, de ruimtelijke en sociale infrastructuur en het toenemend
belang van de internationale context. Emancipatiebeleid zou moeten inspireren,
agenderen en uitdagen. De staatssecretaris zou meer een eigen agenda moeten
kunnen bepalen. De indruk is, dat nu vooral voorzichtigheid overheerst. Mevrouw
Bussemaker sprak de hoop uit dat de meerjarennota goedmaakt wat in de begrotingsbrief
ontbreekt.Zij stemde in met de criteria waaraan de actieplannen taakstelling departementen
moeten voldoen, met name met de voorwaarde dat zij verbonden moeten zijn met
hoofdthema's van departementaal beleid. Dat betekent dat niet alle departementen
met eigen personeelsbeleid kunnen komen. Zij sprak de hoop uit, dat de actieplannen
beoordeeld worden op hun ambitieniveau en er niet alleen overgebleven restjes
van de begroting aan worden besteed. Er is op alle terreinen veel te doen,
of het nu om binnenlands bestuur, buitenlands beleid, onderwijs- of vluchtelingenbeleid
gaat. Gegeven de voortgangsbrief van 25 november, zal de PvdA-fractie
haar ideeën daarover pas naar voren brengen als het actieplan komend
voorjaar de Kamer heeft bereikt. Zijn er al nadere inlichtingen over te geven?Op welke wijze denkt de staatssecretaris vorm te geven aan de mainstreaming?
Zolang dit begrip niet concreet wordt vertaald in doelen en meetinstrumenten,
blijft het een lege huls, wat ook geldt voor het ministerie zelf. In de sociale
nota wordt weinig aandacht besteed aan seksespecifieke aspecten of genderaspecten
in beleid. Vandaar dat de PvdA-fractie heeft geprobeerd daar meer duidelijkheid
over te krijgen via schriftelijke vragen. Wat gaat de staatssecretaris doen
om met haar eigen ministerie het goede voorbeeld te geven en mainstreaming
bij andere ministeries te bevorderen? Tecena kan een functie vervullen als
het om mainstreaming bij adviesraden gaat, maar mainstreaming is ook op internationaal
niveau nodig, bijvoorbeeld bij de Europese richtsnoeren in het kader van werkgelegenheidsbeleid.
De fractie gaat ervan uit, dat het volgende Nederlandse verslag van de actieplannen
op álle terreinen en binnen álle pijlers aandacht zal besteden
aan emancipatie. Hoe gaat het overigens over drie jaar verder met Tecena?
Wordt het opgenomen in E-Quality?Mainstreaming kan bij uitstek vorm krijgen via een emancipatie-effectrapportage.
Mevrouw Bussemaker veronderstelde dat de EER voor belastingen de Kamer begin
januari zal bereiken. Zij noemde enkele andere terreinen dan belastingen en
pensioenen waarop een emancipatie-effectrapportage mogelijk ook nuttig zou
kunnen zijn. Kan de Kamer een overzicht ontvangen van gendergevoelige beleidsvoornemens
die het komend jaar op de diverse ministeries worden behandeld? Kan de Kamer
tevens een voorstel tegemoet zien over de onderwerpen waarvoor een emancipatie-effectrapportage
nuttig zou kunnen zijn?Belangrijk uitgangspunt van het emancipatiebeleid is erkenning van diversiteit
als bron van kwaliteit. Mevrouw Bussemaker sloot aan bij de woorden van mevrouw
Visser hierover. Haars inziens wordt in de begrotingsbrief weinig aandacht
besteed aan het begrip etniciteit. Dat dé vrouw niet bestaat,
is al lang geleden door wetenschappers geconstateerd. Het wordt tijd dat die
visie meer in beleidsvoornemens is terug te vinden; een moeilijke opgave die
niet van de ene op de andere dag vorm kan krijgen. Wel dient nagedacht te
worden over de manier waarop het gegeven van diversiteit, sekse in relatie
tot etniciteit, leeftijd, seksuele voorkeur, klasse etc. meer vorm kan krijgen.
Mevrouw Bussemaker sprak de hoop uit, dat de staatssecretaris daarop de komende
tijd haar aandacht zal richten.De inkomenspositie van vrouwen verdient meer aandacht. In het emancipatiebeleid
moet dan ook meer aandacht worden geschonken aan gelijke betaling en functiewaardering.
Mevrouw Bussemaker herinnerde aan een recente uitspraak van de commissie gelijke
behandeling. De emancipatiemonitor moet dan ook niet alleen betrekking hebben
op de in de begrotingsbrief genoemde werkterreinen, maar ook op de inkomenspositie
van vrouwen. De emancipatiemonitor wordt al sinds 1995 aangekondigd en zal
in april 1999 een feit zijn. Vanwaar die vertraging? Is de emancipatiemonitor
hetzelfde als de emancipatie-index of de emancipatiebarometer? Mevrouw prof.
Maassen-van der Brink schijnt al klaar te zijn met een index in opdracht van
het ministerie en schijnt te hebben geconcludeerd dat 80% van de vrouwen niet
in haar eigen inkomen kan voorzien. Dan is er weinig vooruitgang geboekt.
Blijkbaar gaat de arbeidsmarktparticipatie wel omhoog, maar gaat het nog lang
niet goed met de economische zelfstandigheid. Mocht dit rapport inderdaad
klaar zijn, kan het dan per omgaande aan de Kamer worden toegezonden?De internationale dimensie van het emancipatiebeleid wordt steeds belangrijker,
maar is slecht uitgewerkt in de begrotingsbrief. In juni is er nog een algemeen
overleg geweest met de toenmalige minister Melkert over het VN-vrouwenverdrag.
De toegezegde antwoorden op door diverse fracties toen gestelde vragen, zijn
nog steeds niet binnen, afgezien van het gisteren ontvangen antwoord over
de rechtspositie van alfahulpen en het VN-vrouwenverdrag. Het is niet te hopen
dat het emancipatiebeleid in dit tempo vorm gaat krijgen. Wanneer zijn de
andere antwoorden te verwachten? Hoe zit het met de beloofde initiatieven
om meer bekendheid te geven aan het VN-vrouwenverdrag en om ook ambtenaren
ermee bekend te maken en eventueel een bewakingspunt in te stellen? Hoe zit
het met de actieve Nederlandse inbreng bij de afronding van het facultatief
protocol bij het VN-vrouwenverdrag? Wanneer wordt de tweede voortgangsrapportage
aan CEDAW toegezonden? Waarom is dat nog niet gebeurd? Wanneer wordt de Kamer
geïnformeerd over de voortgang en planning voor 1999 en over de voortgang
inzake de implementatierapportage naar aanleiding van Beijing? Komt daar een
nationaal actieplan voor? Hoe kan de staatssecretaris anders een implementatierapportage
opstellen? Mevrouw Bussemaker meende dat het beleid in dezen tekortschiet.De afgelopen tijd wordt in Europees verband veel over algemene gelijke
kansen gesproken en over mainstreaming. Europa kent ook een scherpe, juridische
bepaling over gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Deelt de staatssecretaris
de mening dat dat juridische element aan kracht lijkt in te boeten? Is zij
bereid het artikel over juridische antidiscriminatie te blijven benadrukken?Wat de beeldvorming en het emancipatieondersteuningsbeleid betreft, sloot
mevrouw Bussemaker zich aan bij de woorden van mevrouw Visser.In 1998 is in samenwerking met EZ een programma over vrouwen en Internet
aangekondigd. Komt daar een vervolg op?Kan de staatssecretaris duidelijkheid verschaffen over voortzetting van
het werk van Aletta, het centrum voor vrouwengezondheidszorg, dat binnenkort
wordt opgeheven?Tot slot sprak mevrouw Bussemaker de hoop uit dat de staatssecretaris,
die politiek een visie heeft genoemd op hoe de samenleving zich zou moeten
ontwikkelen, een brede visie zal kunnen ontwikkelen. Mevrouw Van Gent (GroenLinks) onderschreef ook dat het een
goede zaak is dat er weer een staatssecretaris is voor emancipatiezaken. De
GroenLinksfractie beschouwt de begrotingsbrief als een eerste, vage schets
van wat er moet gebeuren en hoopt dat er in de meerjarennota meer concrete
activiteiten zullen worden vermeld.Emancipatie is nog steeds hard nodig. Het gaat daarbij niet alleen om
sociaal-economische zaken als arbeidsparticipatie, gelijke beloning, het glazen
plafond, het geringe aantal vrouwelijke hoogleraren en vrouwelijke commissarissen
in raden van commissarissen. Er moet nog veel gebeuren om het gewoon te maken
dat vrouwen posities bekleden als de laatstgenoemden. Het gaat ook om onderwijs
en scholing, vrouwenhandel, de problematiek van allochtone jongens en meisjes.
Ook voor etniciteit is weinig aandacht in de begrotingsbrief. In de meerjarennota
dient er wel aandacht aan te worden besteed. Mevrouw Van Gent pleitte voor
een integrale visie op emancipatiebeleid. De staatssecretaris zal dwars door
alle beleidsterreinen en ministeries heen zo'n integrale visie moeten proberen
te ontwikkelen. Bij veel zaken is het toetsen van emancipatie-effecten van
belang. De beantwoording van schriftelijke vragen moet de volgende keer in
een overzichtelijker vorm gegoten worden.Mevrouw Van Gent herinnerde aan vragen van haar fractie over ongelijke
beloning van werknemers in de gezondheidszorg en vroeg of het niet mogelijk
is om emancipatie-effectrapportages uit te voeren op functiewaarderingssystemen.
Zij zou de commissie gelijke behandeling willen vragen om die systemen aan
de hand van een checklist te beoordelen op de uitwerking op vrouwen. Enerzijds
is de slogan «een slimme meid krijgt haar kind op tijd» en anderzijds
krijgt die slimme meid daarna weinig kans op een goede carrière, zoals
onlangs weer in de krant stond.Het emancipatiebeleid is gedelegeerd aan de lagere overheden, maar daar
zijn de emancipatieambtenaren zo ongeveer verdwenen. Hun taak wordt door andere
ambtenaren overgenomen naast hun hoofdtaken. Daar is emancipatiebeleid te
belangrijk voor. Het zou goed zijn om meer inzicht te krijgen in het gevolg
van het feit dat de lagere overheden geen mensen meer hebben die specifiek
belast zijn met het initiëren en bewaken van het emancipatiebeleid.Volgens een artikel in Opzij hebben Nederlandse vrouwen eigenlijk geen
enkele macht, wat dieptreurig is. De arbeidsparticipatie van Nederlandse vrouwen
stijgt wel, maar is nog steeds veel te laag. Het percentage vrouwen met kinderen
en actief op de arbeidsmarkt is helemaal laag. Daar zal het nodige aan moeten
gebeuren. Het aantal vrouwen in leidinggevende posities is klein. Mevrouw
Van Gent vond het tijd om gezamenlijk te bepalen hoe de stap kan worden gemaakt
naar concrete activiteiten om echt een omslag te bewerkstelligen. Het is zelfs
al moeilijk om barstjes te krijgen in het glazen plafond. Heeft de staatssecretaris
ideeën over een concrete aanpak van het glazen plafond?De toenemende werkdruk en de verhoogde arbeidsproductiviteit verhouden
zich slecht met het combineren vn arbeid en zorg en het werken in deeltijd.
Bij de nieuwe Arbeidsomstandighedenwet is het uitgebreid aan de orde geweest.
Het is de vraag hoe dat bij integraal beleid, gekoppeld aan andere beleidsterreinen,
aangepakt kan worden. Werkdruk weerhoudt mensen er ook van om in deeltijd
te gaan werken. Dit gegeven zal samen met de sociale partners beter en intensiever
opgepakt moeten worden. De komende tijd zal meer aandacht moeten worden besteed
aan de beeldvorming van deeltijdwerken en aan de carrièremogelijkheden
bij deeltijd.Bij de behandeling van de VWS-begroting is toegezegd dat er onderzoek
komt naar de behoefte aan flexibele kinderopvang en 24-uurs opvang. Mevrouw
Van Gent vroeg de staatssecretaris dit met VWS kort te sluiten. Er moeten nu niet meer zoveel nota's worden geproduceerd. Want nota's
emanciperen niet. De staatssecretaris zou zich moeten beperken tot nota's die aanzetten geven tot concreet beleid en actie. Met dit strategieadvies
beëindigde mevrouw Van Gent haar inbreng.Mevrouw Schimmel (D66) was eveneens verheugd over het feit
dat er een aparte staatssecretaris is gekomen voor zorg en arbeid en emancipatiezaken.
Zij veronderstelde dat als de vorige coördinerend minister voor emancipatiezaken
inzake deze onderwerpen eenzelfde inzet had geleverd als op het gebied van
de Melkertbanen, de wet die in de regeringsstukken wordt aangekondigd er al
zou zijn geweest. In ieder geval wordt in het regeerakkoord een aantal initiatieven
vermeld waaraan vorm gegeven moet worden.Graag zou zij zien dat de staatssecretaris in deze vier jaar een goede
kaderwet zorg en arbeid of verlof en arbeid tot stand brengt, waarbij niet
alleen sprake is van koppeling aan zorg voor kinderen en anderen, maar ook
aan studie en sabbatical leave, én een goede wet waarin kinderopvang
wordt geregeld. Verder is het belangrijk, dat de staatssecretaris haar stempel
weet te drukken op het belastingplan voor de 21ste eeuw, waarin vrouwen en
mannen duidelijk zichtbaar een zelfstandige rol vervullen, en op de evaluatie
van het pensioenconvenant, gesloten door sociale partners en kabinet. Het
convenant wordt beoordeeld op modernisering en kostenbeheersing. Dat eerste
is met name belangrijk, omdat wordt nagegaan of er in de nieuwe pensioenregelingen
een lage franchise wordt vastgesteld, wat van belang is voor de toegankelijkheid
van pensioenregelingen voor vrouwen. Voorts is het belangrijk dat de ministeries
aan het einde van deze kabinetsperiode hun taakstellingen hebben uitgevoerd,
welke moeten aansluiten op het vigerende emancipatiebeleid en op de concrete
aanbevelingen van de commissie-Groenman en van de commissie dagindeling. Ten
slotte zou het heel belangrijk zijn geweest, als dat de staatssecretaris dan
blijk gegeven had van haar aanwezigheid in de regering, doordat de mainstreaming
in alle regeringsstukken zichtbaar was geworden. Ook mevrouw Schimmel vond
het jammer dat in de sociale nota nog geen uitsplitsing is opgenomen van de
arbeidsmarktpositie van mannen en vrouwen.Bij het beleid gaat het om een samenstel van doelstellingen. Uiteraard
gaat het in de eerste plaats om het bestrijden van discriminatie van vrouwen,
met als subdoelstelling verbetering van de positie van vrouwen door bevordering
van de volledige gelijkheid voor de wet en in openbaar bestuur, en doorbreking
van de dominantie van de huidige genderideologie.In de eerste plaats is deze staatssecretaris verantwoordelijk voor de
regie van het gezamenlijke plan van aanpak van de ministeries. Nadat zij enkele
passages uit de brief had geciteerd, vroeg mevrouw Schimmel hoe de staatssecretaris
haar monitoring- en coördinatierol precies denkt in te vullen. Het is
belangrijk om te weten hoe de staatssecretaris invloed kan gaan uitoefenen
op bijvoorbeeld het belastingplan en de evaluatie van het pensioenconvenant.Mevrouw Schimmel keek uit naar de meerjarennota die nog voor het zomerreces
zal verschijnen en waarbij alle adviezen uit de periode 1994–1998 en
de verdere uitwerking van de thema's en activiteiten, arbeid en zorg, dagindeling,
zorg in de 21ste eeuw, het nieuwe sociale contract, emancipatie per levensfase,
het glazen plafond, geweld tegen vrouwen en de internationale dimensie, in
een meerjarenperspectief worden geplaatst. Inderdaad had de begrotingsbrief
het emancipatiebeleid wel wat meer geprononceerd op de agenda kunnen plaatsen.
Zij stelde met name uit te kijken naar de meerjarennota vanwege resultaatgericht
werken en de erbij behorende passende maatregelen. Haars inziens vereist dat
een permanente investering in onderzoek naar, advisering over en evaluatie
van de beleidsmaatregelen. De D66-fractie heeft een aantal jaren geleden een nota Naar zelfstandigheid
en reïntegratie uitgebracht, waarbij ervan werd uitgegaan dat in de huidige arbeidsverdeling vrouwen lange tijd als toevallige bijverdieners
zijn beschouwd die onder voorwaarden buitenshuis konden werken. Dat stadium
is gepasseerd. Bij de vorming van het toekomstige beleid is het noodzakelijk
vrouwen niet meer als toevallige bijverdieners te zien, maar hen als zelfstandige
participanten onvoorwaardelijk in staat te stellen om aan het arbeidsproces
deel te nemen. Dat betekent dat de financiële belemmeringen moeten worden
afgeschaft en dat er optimale mogelijkheden moeten worden gecreëerd om
in eigen onderhoud te voorzien. Daarom zijn het belastingplan en het pensioenconvenant
zo belangrijk.Het huidige socialeverzekeringsstelsel kent eigenlijk alleen maar de traditionele
risico's in geval dat er niet in inkomen kan worden voorzien, terwijl door
de nieuwe arbeidsverdeling gecreëerde nieuwe risico's niet worden gedekt.
Daarbij valt vooral te denken aan inkomensvoorziening in combinatie met het
verzorgen van kinderen of andere naasten. Daar zal toch iets voor georganiseerd
moeten worden, het nieuwe sociale convenant. Graag zou mevrouw Schimmel de
notitie ontvangen die in 1995 in de motie-Van Vliet is gevraagd over fiscale
faciliteiten die mogelijk zouden kunnen worden gehanteerd om in periodes van
verlof in een eigen inkomen te kunnen voorzien.Bij de behandeling van het wetsvoorstel over financiering van loopbaanonderbreking
bestond in de Kamer sterk de wens om het autonome recht op verlof te regelen.
Wanneer kan een regeling op dat gebied tegemoet gezien worden?In verschillende door haar genoemde wetten wordt wel degelijk rekening
gehouden met het verzorgen van kinderen, maar daarbij worden steeds verschillende
leeftijdsgrenzen gehanteerd. Wat is daarvan de ratio?Het fiscale stelsel voor de 21ste eeuw en het pensioenconvenant zullen
de basis moeten zijn voor het nieuwe sociale contract.In de begrotingsbrief staat dat er bijzondere aandacht nodig is voor de
positie van allochtone meisjes. In de aangekondigde nota over de emancipatie
per levensfase zal dit punt worden uitgewerkt. Er komt in 1999 ook nog een
rapport van het Sociaal en cultureel planbureau waarin de positie van allochtone
meisjes een aandachtsgebied is. In de sociale atlas van de vrouw 1995 is aandacht
besteed aan de positie van allochtone vrouwen. Geconcludeerd werd, dat er
grote verschillen bestaan tussen de groepen en dat scholingstrajecten in de
volwasseneneducatie voor laagopgeleide allochtone vrouwen nog steeds van groot
belang zijn, evenals goede kinderopvang in combinatie met onderwijs.Mevrouw Schimmel verwoordde een aantal vragen en opmerkingen van de Vrouwenalliantie,
de FNV, het Vrouwenberaad ontwikkelingssamenwerking en de Nederlandse vereniging
van vrouwenbelangen. Het verzoek om een emancipatie-effectrapportage over
de WAO leek haar niet onredelijk, gezien het feit dat relatief meer vrouwen
dan mannen in de WAO belanden. Een voorstel over vervanging tijdens zwangerschap
en bevalling van vrouwelijke volksvertegenwoordigers, waarnaar door de Nederlandse
vereniging van vrouwenbelangen is gevraagd, is overigens in het verleden in
de Eerste Kamer verworpen.Tot slot zei mevrouw Schimmel ervan uit te gaan, dat uit het werkprogramma
van Tecena inspiratie kan worden opgedaan voor de manier waarop in de 21ste
eeuw vorm kan worden gegeven aan thema's rond emancipatiebeleid. Antwoord van de regeringDe staatssecretaris begon haar antwoord met de mededeling dat
binnen een week na haar aantreden als staatssecretaris de begrotingsbrief
en de sociale nota de deur uit moesten. De meerjarennota is gepland voor de
zomer van 1999 vanwege de tijd die nodig is voor het overleg met het veld,
dat wil zeggen met eenieder die erbij betrokken is en wil zijn. Dertig jaar geleden is het emancipatiebeleid op een activistische manier
begonnen met baas-in-eigen-buikdemonstraties en dergelijke. Het heeft zich
in fase 2 ontwikkeld in de richting van het opheffen van formele achterstanden
door aanpassing van wetgeving, zodat de gelijkheid van mannen en vrouwen formeel
vastgelegd wordt. Die fase is nog niet geheel afgerond. In fase 3 is het beleid
meer gericht op het bereiken van materiële gelijkheid, wat een cultuuromslag
vergt. Deze drie fases zijn uitdrukkelijk vanuit het perspectief van de vrouw
bezien. In fase 4, die zo langzamerhand aan de orde is, gaat het ook om oriëntatie
op mannen en om emancipatie als ordeningsprincipe in deze samenleving, wat
te maken heeft met de kwaliteit van de samenleving en waarbij dwarsverbanden
moeten worden gelegd met allerhande ontwikkelingen, zoals individualisering
en flexibilisering, en met alle beleidsvelden. Sinds Beijing is iedereen van
oordeel dat er meer sprake moet zijn van mainstreaming, maar de afgelopen
vijf jaar was het tempo daarbij niet al te hoog. De staatssecretaris zei niet
goed tegen traagheid te kunnen en zeker niet op dit terrein.Een belangrijk punt bij de gedachtevorming over het meerjarenperspectief
zal de diversiteit zijn, rekening houdend met de culturele achtergrond van
vrouwen. Voorts is belangrijk voor vernieuwend emancipatiebeleid dat enerzijds
gestreefd wordt naar verhoogde arbeidsparticipatie en economische zelfstandigheid
van vrouwen en dat anderzijds mannen uitdrukkelijker worden aangesproken op
hun zorgfunctie. Duidelijk moet worden dat zorg niet alleen maatschappelijk
belangrijk is, maar ook emotioneel inkomen kan opleveren. Het kabinet gaat
uit van het combinatiescenario. Het is niet zo dat de overheid in dezen een
norm gaat opleggen en deeltijdwerk verplicht gaat stellen. Wel moet de politiek
een visie hebben op hoe de samenleving zich idealiter moet ontwikkelen. De
politiek moet daarvoor voorwaarden creëren. Het is dan aan de samenleving
zelf om de kansen die geschapen zijn, te grijpen. Uiteraard worden vanuit
de visie die is vastgelegd in de nota Kansen op combineren, alle beleidsvelden
bekeken. Er is gekozen voor een goede verdeling van betaalde en onbetaalde
arbeid, met een goede aanvulling (met name met kinderopvangvoorzieningen)
daar waar sprake is van overlap.In de ontwerpkaderwet arbeid en zorg is zorg inderdaad meer dan alleen
de zorg voor kinderen. Het kan ook gaan om zorg voor ouderen, om belangrijk
vrijwilligerswerk, om politieke participatie of om een goed en gezond leven.
De kaderwet moet ook een bijdrage leveren aan de versterking van de sociale
infrastructuur.In reactie op een interruptie wees de staatssecretaris erop dat in het
regeerakkoord staat dat een aantal bestaande verlofregelingen gebundeld moet
worden. Het wetsontwerp over deeltijd, thans aanpassing arbeidsduur geheten,
is daartoe een eerste stap. De Raad van State heeft advies uitgebracht over
dit wetsontwerp, zodat het, onvoorziene omstandigheden voorbehouden, vóór
1 januari bij de Tweede Kamer kan liggen. Een onderdeel van de voorbereiding
van de kaderwet Arbeid en zorg is een onderzoek naar langer betaald zorgverlof.
Dat wordt gedaan met het CBS en het Sociaal en cultureel planbureau. Het gaat
erom welke macro-economische effecten dat zal hebben. Dat moet bekend zijn
alvorens kan worden besloten om er een wettelijke minimumvoorziening voor
te treffen of het al dan niet tijdelijk over te laten aan de sociale partners.
Dat onderzoek zal in 2000 worden afgerond. Er zullen zeker 6000 mensen voor
worden geënquêteerd en er zal onderzoek worden gedaan bij het midden-
en kleinbedrijf.De staatssecretaris achtte het wenselijk dat er een autonoom recht op
verlof komt. Dat zal zeker worden meegenomen in de kaderwet. Daarna zal er
moeten worden gediscussieerd over de vraag wie dat betaalt.In de nota Kansen op combineren staat dat er een onderzoek moet komen
naar de mogelijkheid van verlofsparen. Daarop had de motie-Van Vliet betrekking.
Het probleem is evenwel dat in het regeerakkoord staat, dat er geen
grondslagversmalling meer mag plaatsvinden. Intern wordt onderzocht wat het
kost en wat het oplevert. Over het resultaat van het onderzoek zal de Kamer
worden geïnformeerd.De staatssecretaris kon zich vinden in de suggestie van mevrouw Visser
over het betrekken van E-Quality bij de brede vrouwenbeweging in het kader
van informatievoorziening. Men moet er wel enig begrip voor hebben dat E-Quality
zich nog in een opbouwfase bevindt. De staatssecretaris zal met E-Quality
spreken over de klachten over de emancipatieondersteuning. De hoogte van het
tarief was haar niet bekend.De werkgroep beeldvorming van de NOS valt onder OCW, maar de staatssecretaris
was bereid tot een gesprek met de NOS. Gebleken is dat van alle televisiebeelden
65% betrekking heeft op mannen en 35% op vrouwen. Er is op dat terrein dus
nog een wereld te winnen. Na ontvangst van de twee publicaties waarop blijkens
de antwoorden wordt gewacht, zal intern worden bekeken hoe in dezen gerichte
actie mogelijk is. Of zo'n actie shockerend moet zijn, is de vraag, omdat
zoiets wel eens averechts kan uitpakken. De staatssecretaris zegde toe te
zullen komen met een gericht plan om de beeldvorming te beïnvloeden,
wellicht in het kader van de departementale actieplannen.In de procedurebrief over deze plannen komt naar voren dat de departementen
is gevraagd om enig ambitieniveau en om na te gaan wat men kan doen met de
adviezen van de commissie dagindeling. Nagegaan zou bijvoorbeeld kunnen worden
hoe het mobiliteitsprobleem vanuit emancipatieperspectief kan worden bezien
of hoe informatiecommunicatietechnologie gekoppeld kan worden aan emancipatiebeleid,
mogelijkerwijs in combinatie met verlengde arbeidstijden. Alle departementen
hebben drie of meer punten aangereikt. Gelet op de door haar geformuleerde
criteria, was de staatssecretaris nog niet klaar met de gesprekken met de
departementen. Het leek haar een aardig idee om na te gaan of in dit kader
niet meer kan worden gedaan met emancipatie-effectrapportages. Er zal worden
gedacht over EER's ten aanzien van arbeid en zorg, het fiscale stelsel voor
de 21ste eeuw, geweld tegen vrouwen, WAO en pensioenen.De emancipatie-effectrapportage kan worden beschouwd als emancipatiebarometer,
-thermometer of -index. De termen lopen wat door elkaar.Wat het ontbreken van emancipatieaspecten in departementale begrotingen
betreft, zei de staatssecretaris dat zij haar uiterste best doet om het ambitieniveau
omhoog te krijgen en de mainstreaming op de rol krijgen, maar dat uiteindelijk
de departementen zelf verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit en de uitvoering
van hun actieplannen. Zij kan geen sancties uitdelen. Dat kan alleen de Kamer
doen in de zin van vragen naar de voortgang. Het is overigens de bedoeling
dat de actieplannen in maart bij de Kamer liggen.De eerstverantwoordelijke voor de kinderopvang is staatssecretaris Vliegenthart
van VWS, omdat het budget voor kinderopvang wordt beheerd door dit ministerie.
De bewindsvrouwe is zelf medeverantwoordelijk en let natuurlijk op de betrokkenheid
van de sociale partners bij de verdere vormgeving van de kinderopvang, aangezien
zij medefinanciers zijn vanwege het afnemen van kinderopvangplaatsen. Er leek
haar niet veel behoefte te zijn aan 24-uurs opvang. Wel zal de kinderopvang
qua openingstijden flexibeler worden en aansluiten bij de flexibele patronen
die in de samenleving zijn ontstaan en gaan ontstaan.Zij was ervoor om het ook volgens haar noodzakelijke adoptie- en hechtingsverlof
op te nemen in de kaderwet. Er is een voorstel over geweest, maar dat is vanwege
de kritiek erop teruggenomen. Naar verwachting zal de ontwerpkaderwet in september
verschijnen.De effecten van de 1990-maatregel worden nog gemonitord. In 1970 deed
nog geen 25% van de vrouwen met kinderen tussen de nul en vijf jaar betaald
werk. In 1995 was dat al 50%. Of de 1990-maatregel een sluitstuk van
maatschappelijke ontwikkelingen is of echt effecten heeft bewerkstelligd,
is nog niet bekend.Het aanstellen van een nationaal rapporteur vrouwenhandel is een verantwoordelijkheid
van het ministerie van Justitie, maar de staatssecretaris is er uitdrukkelijk
bij betrokken in het kader van haar emancipatiecoördinatiefunctie. Na
het verschijnen van de politierapporten over vrouwenhandel is dit punt weer
naar voren gekomen. Die rapporten worden ook met de vaste commissie voor Justitie
besproken.Er zijn overigens wel implementatierapporten over Beijing verstuurd.Het klopt dat nog maar 20% van de vrouwen economisch zelfstandig is, dat
wil zeggen dat zij tenminste 70% van het minimumloon kunnen verdienen. De
staatssecretaris beschikte nog niet over het rapport van Groot en Maassen-van
der Brink. Wanneer de Kamer dit kan ontvangen, zal zij schriftelijk laten
weten.Inderdaad dient de flexibiliteit in de economie ook te leiden tot redelijke
flexibiliteit bij de werknemers. De directeur sociale zaken van Ahold heeft
onlangs gezegd: we moeten er als werkgevers naartoe meer aandacht te geven
aan de mogelijkheid van het combineren van arbeid en zorg. Dat hoort bij een
eigentijds sociaal beleid en is bovendien keiharde noodzaak. Het midden- en
kleinbedrijf kent meer dan 100 000 slecht vervulbare vacatures en zal
dus iets moeten doen in de sfeer van de secundaire arbeidsvoorwaarden.Formeel zijn er deeltijdmogelijkheden bij de overheid voor hogere functies.
Hoe dik het glazen plafond bij de overheid is, wilde de staatssecretaris nagaan.
Dat zou een interessant onderwerp van gesprek kunnen zijn met de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.Het verdient aanbeveling om activiteiten ter bevordering van een positieve
beeldvorming van deeltijdwerk te laten samenvallen met de indiening en behandeling
van de ontwerpwet aanpassing arbeidsduur.Deeltijd en carrièremogelijkheden moeten worden betrokken bij de
gedachtevorming over het doorbreken van het glazen plafond heen.De staatssecretaris onderschreef dat de eerste verantwoordelijkheid voor
opvoeding en verzorging van kinderen ligt bij de ouders. Dat vindt men ook
terug in het combinatiescenario, waarbij de overheid in geval van overlap
voor voorzieningen zorgt. De voor- en naschoolse opvang kan niet op de agenda
van het najaarsoverleg worden gezet, omdat die agenda al door het kabinet
is vastgesteld. Dit onderwerp komt weer aan de orde als duidelijker is welke
vorm deze opvang zal krijgen.In het algemeen gesproken doen allochtone meisjes het beter in het onderwijs,
en met name het hoger onderwijs, dan allochtone jongens. Dat kan tot fricties
gaan leiden. Daarom zal het beleid zich zeker ook op de jongens moeten richten.
De problematiek van allochtone vrouwen en meisjes kan in termen van mainstreaming
worden opgenomen in bijvoorbeeld de nota over migrantenbeleid. Voorkomen moet
worden dat een onderwerp als dit wordt «geparkeerd» bij SZW. De
staatssecretaris heeft minister Van Boxtel al uitdrukkelijk gevraagd om aandacht
voor de positie van allochtone meisjes en vrouwen. Dat geldt ook ten aanzien
van de grotestedenconvenanten.De overheid bemoeit zich niet met de huwelijkskeuze, behalve wanneer het
duidelijk om een schijnhuwelijk of om winstbejag gaat. De staatssecretaris
achtte het onjuist om zich uit te laten over het al dan niet door de overheid
in beeld moeten brengen en moeten aanpakken van gedwongen huwelijkskeuze.
Dit is een onderwerp voor het ministerie van Justitie.Zij beaamde dat emancipatie meer is dan arbeid en zorg. Internationaal
beleid zal inderdaad steeds belangrijker worden en er zal veel energie in
moeten worden gestoken, ook omdat het nationaal aanjager van verdere emancipatie
kan zijn. Zij zegde toe op Europees niveau actief te zullen proberen te bereiken
dat het antidiscriminatiegebod de aandacht krijgt die het verdient.Het departement moet zeker een goed voorbeeld geven als het gaat om emancipatie en mainstreaming. Maar voor alle beleidsonderwerpen geldt
dat daarvoor de verantwoordelijke minister of staatssecretaris moet worden
aangesproken. Natuurlijk doet de staatssecretaris dat intern ook.Dé etnische vrouw bestaat niet. De arbeidsparticipatie van Antilliaanse
en Surinaamse vrouwen is bijvoorbeeld hoger dan die van Marokkaanse en Turkse
vrouwen. Het onderwerp etnische vrouwen zal nog aan de orde komen in het kader
van een komende rapportage en in samenhang met het beleid van minister Van
Boxtel.De relatie functiewaardering en ongelijke betaling wordt onderzocht. De
arbeidsinspectie let erop of er in CAO's sprake is van ongelijke betaling.
Blijkens opeenvolgende rapportages van de arbeidsinspectie worden de verschillen
kleiner. Er mogen evenwel geen verschillen zijn, dus moet worden bepaald wat
tegen bestaande verschillen moet worden gedaan.De tweede CEDAW-rapportage zal de komende week worden toegezonden.De vraag over het programma vrouwen en Internet zal schriftelijk worden
beantwoord.In de krant heeft niet alleen gestaan dat het jong krijgen van kinderen
een vrouw later achterstand in betaling oplevert, maar ook dat vrouwen in
Noorwegen op jongere leeftijd kinderen krijgen omdat daar verlof en opvangvoorzieningen
zo goed geregeld zijn (het fjordmodel). Het ministerie is bezig met een vergelijking
met landen die ver ontwikkeld zijn.De staatssecretaris sprak liever over medeoverheden dan over lagere overheden.
Medeoverheden hebben hun eigen verantwoordelijkheid op emancipatiegebied.
Daar mag het Rijk zich niet mee bemoeien. Wel wordt nagegaan wat er gebeurt
met het geld dat voor de provinciale emancipatiebureaus is gedecentraliseerd
naar de provincies. Dat geldt ook voor de emancipatiebureaus van de grote
steden. Als het Rijk geld geeft, mag het bekijken wat ermee gebeurt.Op de uitspraak dat vrouwen geen macht hebben, kon de staatssecretaris
slechts zeggen dat eraan gewerkt wordt.Er verschijnen steeds meer artikelen en onderzoeksrapporten over de werkdruk
bij vrouwen, maar ook bij mannen. Jonge mannen willen ook steeds meer voor
hun kinderen zorgen.De kwestie van de verschillende leeftijden in verschillende wetten zal
betrokken moeten worden bij de kaderwet. Nagegaan zal moeten worden of de
verschillen legitiem zijn, of er eenduidigheid te bereiken is en, zo nee,
of dat legitiem is.Het nationaal zorgdebat bestaat al zeven jaar. De staatssecretaris is
thans in gesprek met minister Borst over een debat Zorg en arbeid, dus geconcentreerd
op zorg. Het emancipatiejaarboek 1999 «Wie zorgt in de 21ste eeuw»
zal daarvan een voorloper zijn. Gedacht wordt over een nationaal debat zorg
en arbeid in 2000. Het Sociaal en cultureel planbureau gaat een onderzoek
doen naar de macro-economische effecten van de zorg. Geprobeerd wordt een
projectplan op te zetten waarin alles wat al wordt ondernomen, wordt gekoppeld
om uit te monden in dat nationale debat.De staatssecretaris kon zich voorstellen dat mevrouw Schimmel graag zou
zien dat zij een poging deed om een regeling te bewerkstelligen voor zwangere
volksvertegenwoordigsters.Over wat er gebeurt met Aletta heeft de staatssecretaris geen informatie.De vraag over mogelijk overleg tussen staten over nationale actie- en
communicatieplannen zal schriftelijk worden beantwoord. Dat geldt ook voor
de vraag over de op 18 juni bij een algemeen overleg toegezegde antwoorden. Nadere gedachtewisselingMevrouw Schimmel (D66) zei dat emotioneel inkomen prachtig
is, maar dat het natuurlijk ook gaat om gewoon inkomen. Haar ervaring in een
vorige functie heeft haar geleerd dat mannen in hoge functies soms best in
deeltijd wilden werken, maar als bezwaar zagen dat de pensioenopbouw niet
doorloopt en dat de socialezekerheidsrechten minder zijn. Er moet gewoon op
dat gebied iets gebeuren.Mainstreamen betekent niet alleen alles overlaten aan andere departementen,
maar ook een eigen visie voorleggen aan die andere departementen. Dat lijkt
de staatssecretaris wat af te houden, terwijl zij toch eigenlijk een stevige
input moet geven.Mevrouw Van Gent (GroenLinks) vond het goed dat wordt onderzocht
wat de provinciale emancipatiebureaus doen, maar vond het te gemakkelijk om
ervan uit te gaan, dat het Rijk zich niet met het beleid van medeoverheden
mag bemoeien als er geen sprake is van een directe subsidiesituatie. Zij zou
zich juist kunnen voorstellen dat het Rijk samenwerkingsverbanden met medeoverheden
zoekt als het gaat om emancipatiebeleid en dat in kaart wordt gebracht wat
de medeoverheden op dit beleidsterrein doen.Mevrouw Van Gent wenste de staatssecretaris veel succes met haar acties
en kondigde aan bij het meerjarennota uitgebreid op een en ander terug te
zullen komen.Mevrouw Bussemaker (PvdA) sloot zich aan bij de opmerkingen
van mevrouw Schimmel over mainstreamen.De discussie die de Kamer in juni over het VN-vrouwenverdrag heeft gevoerd,
zou de ministeries goede aanknopingspunten kunnen bieden. Men zou het verdrag
erbij kunnen pakken als men een wetsvoorstel ontwerpt.De heer Weekers (VVD) was blij met de aandacht voor allochtone
jongens.Hij had geen reactie gekregen op zijn opmerking over geslaagde experimenten
die geen follow-up krijgen.Mevrouw Visser-van Doorn (CDA) was blij met de beantwoording
en met de toezegging dat het adoptieverlof in september aan de orde komt.Zij had zeker begrip voor het feit dat E-Quality in een startfase verkeert.De staatssecretaris bedoelde met de term emotioneel inkomen,
dat zorg niet alleen als een lastige verplichting over het voetlicht moet
worden gebracht, maar ook als iets wat heel waardevol kan zijn voor de samenleving
en voor betrokkene zelf. De Scandinavische ervaring is dat bij betaald zorgverlof
mannen veel meer gebruik maken van de mogelijkheid om met zorgverlof te gaan.Wat het mainstreamen betreft, is het natuurlijk niet de bedoeling dat
de staatssecretaris de actietaakstellingen van de ministeries alleen maar
bundelt. Zij probeert met een visie te komen op basis van ideeën die
zijn aangereikt, bijvoorbeeld door de commissie Dagindeling. De Kamer mag
haar aanspreken op het verloop van het proces, het bereiken van kwaliteit
en het neerleggen van een visie bij andere departementen, maar de andere bewindspersonen
hebben zelf de eindverantwoordelijkheid. Emancipatie moet niet expliciet gekoppeld
worden aan het ministerie van Sociale Zaken.Dat iedere overheid conform de afspraak haar eigen verantwoordelijkheid
heeft inzake emancipatie, wil niet zeggen dat er geen samenwerkingsverbanden
met de medeoverheden zijn. Een aardig voorbeeld daarvan vormen de experimenten
in vervolg op de adviezen van de commissie Dagindeling. Als die
experimenten slagen, zullen ze ook voortgezet worden.De door de staatssecretaris toegezegde schriftelijke antwoorden zullen
de Kamer worden toegezonden, nog voordat de behandeling van de begroting van
het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de komende week een aanvang
neemt.De voorzitter van de commissie,TerpstraDe griffier van de commissie,Van Dijk XNoot1Samenstelling: Leden: Terpstra (VVD), voorzitter, Biesheuvel (CDA), Schimmel
(D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Rosenmöller (GroenLinks), Van Zijl (PvdA),
Bijleveld-Schouten (CDA), Noorman-den Uyl (PvdA), ondervoorzitter, Kamp (VVD),
Essers (VVD), Van Dijke (RPF), Bakker (D66), Van Blerck-Woerdman (VVD), Visser-van
Doorn (CDA), De Wit (SP), Harrewijn (GroenLinks), Balkenende (CDA), Smits
(PvdA), Verburg (CDA), Bussemaker (PvdA), Spoelman (PvdA), Örgü
(VVD), Van der Staaij (SGP), Santi (PvdA) en Wilders (VVD).Plv. leden: E. Meijer (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA),
Giskes (D66), Hamer (PvdA), Van Gent (GroenLinks), Van der Hoek (PvdA), Dankers
(CDA), Kortram (PvdA), Blok (VVD), Hofstra (VVD), Van Middelkoop (GPV), Van
Vliet (D66), Klein Molekamp (VVD), Stroeken (CDA), Marijnissen (SP), Vendrik
(GroenLinks), Mosterd (CDA), Schoenmakers (PvdA), Eisses-Timmerman (CDA),
Wagenaar (PvdA), Middel (PvdA), Weekers (VVD), Van Walsem (D66), Oudkerk (PvdA)
en De Vries (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26206-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl