Rijksbegroting van het Gemeentefonds voor het jaar 1997; Verslag algemeen overleg over diverse nog openstaande onderdelen vh Gemeentefonds, o.a. behoedzaamheidsfonds, artikel-12-gemeenten, Den Haag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25000-C, nr. 10

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

03-07-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25000-C nr. 10

27-06-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25000-CToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 000 CVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Gemeentefonds voor het jaar 1997nr. 10VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 27 juni 1997De vaste commissies voor Binnenlandse Zaken1
en Financiën2 hebben op 28 mei 1997 overleg
gevoerd met minister Zalm van Financiën en staatssecretaris Van de Vondervoort
van Binnenlandse Zaken over diverse nog openstaande onderdelen van het Gemeentefonds,
o.a. het behoedzaamheidsfonds, artikel-12-gemeenten, de tekorten van Den Haag
en de maatstaf minderheden (BiZa-97–282).Van het gevoerde overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Noorman-den Uyl (PvdA) memoreerde dat in het algemeen
overleg van 30 oktober 1996 is gebleken dat de nieuwe normeringssystematiek
van het Gemeentefonds een onbedoelde ontwikkeling tot gevolg heeft: als het
goed gaat met het Rijk en het Rijk geld overhoudt (onderuitputting), gaat
het impliciet slecht met de gemeenten, omdat die dan geld moeten inleveren
via het Gemeentefonds. Gevraagd is toen om nadere bestudering van deze problematiek.
Het bestuurlijke overleg met de VNG heeft tot resultaat geleid. Bovendien
heeft de regering voor 276 mln. de effecten voor het rekeningsjaar 1996 overgenomen
en een eenmalig bedrag ingezet voor het creëren van het behoedzaamheidsfonds. Gemeenten klagen evenwel nog over een opeenstapeling van financiële
effecten, bijvoorbeeld als gevolg van de financiering van de huisvesting van
het onderwijs, die bij de herverdeling van het Gemeentefonds voor sommige
gemeenten anders uitpakt dan was voorzien. Andere effecten zijn het gevolg
van het inhalen van de 10% korting op decentralisatie-impulsen, de herverdeling
van het Gemeentefonds en het inrichten van het behoedzaamheidsfonds. Kent
het Rijk geen onderuitputting, dan krijgen de gemeenten het geld terug, maar
zij hebben het wel moeten reserveren en dus besparen. Voor het lopende begrotingsjaar
gaat het om 230 mln. en voor 1998 om 460 mln. Gezien de ervaring van de afgelopen
jaren is het de vraag of die reservering wel voldoende is. Dat maakt de positie
van de gemeenten bij het opstellen van hun begroting uiterst kwetsbaar. Dat
een financieel vrij gezonde gemeente als Zoetermeer thans een besparingstaakstelling
van 10 mln. à 15 mln. voor ogen heeft en noodgedwongen voornemens is
gedurende een aantal jaren de OZB-tarieven met 15% te laten stijgen, roept
vragen op. Hebben de gemeenten wel goed begrepen wat de afspraak is? Is de
afspraak wel conform de wens van de Kamer? Is de afspraak wel een oplossing
voor het probleem dat een jaar geleden is gesignaleerd? Ondanks haar waardering
voor de inzet van het kabinet, meende mevrouw Noorman dat het doel nog niet
is bereikt.Op grond van een aantal concrete ontwikkelingen hebben de gemeenten te
maken met grote financiële druk, die voor een groot deel slechts kan
worden verlicht door verzwaring van de lokale lasten, wat het kabinet en de
PvdA-fractie niet nastreven. Het behoedzaamheidsfonds prepareert de gemeenten
op de mogelijkheid van nogmaals een onderschrijding van de rijksbegroting
van substantiële aard, maar de gemeenten kunnen daar geen invloed op
uitoefenen en zullen, zoals gezegd, het geld voor het fonds vrij moeten maken.
Naar het oordeel van mevrouw Noorman is de nu met instemming van de VNG gevonden
oplossing geen echte oplossing van de problemen die uit de normeringssystematiek
voortvloeien. Haars inziens dient de normeringssystematiek nog eens onder
de loep genomen te worden. Gedacht zou bijvoorbeeld kunnen worden aan koppeling
van de normeringssystematiek aan een systeem waarbij niet de rekening, maar
de begroting als grondslag wordt gehanteerd.Heeft het kabinet zelf het gevoel op de goede weg te zijn of meent het
ook dat de begrotingspositie van de gemeenten voor komend jaar nader moet
worden bezien? Is het kabinet in beginsel bereid de (normerings)systematiek
in ogenschouw te nemen als opmaat tot een volgend regeerakkoord en in ieder
geval als opmaat tot een nieuw bestuursakkoord in de volgende periode? Welke
maatregelen zouden er de komende periode kunnen worden genomen om te voorkomen
dat de lokale lasten van de burger de pan uitrijzen, als de maatregelen die
het kabinet zich in dezen al heeft voorgenomen daartoe onvoldoende blijken
te zijn?Mevrouw Noorman stemde in met het principe van de verdeelsleutel voor
de maatstaf minderheden, maar vroeg het kabinet wel te bezien of de consequenties
voor individuele gemeenten geen aanleiding zijn om deze in twee jaar in te
voeren. Om te kunnen bezien in welke mate gemeenten geconfronteerd worden
met stapeling van herverdeeleffecten, wilde zij een uitdraai van de effecten
van de verdeling van het Gemeentefonds ná de voorgenomen maatregelen.Blijkens de voorjaarsnota is er op het Gemeentefonds 185 mln. in mindering
gebracht vanwege een andere vorm van financiering van het tekort van Amsterdam.
Dat kan toch niet in de huidige complexe financiële situatie van de gemeenten,
aldus mevrouw Noorman. Immers, destijds is gesteld dat de 200 mln. die werd
ingezet voor de schuldsanering van Amsterdam, buiten het Gemeentefonds om
zou gaan.Mevrouw Noorman wilde voorts graag een, zo nodig schriftelijke, toelichting
op de ontwikkelingen ten aanzien van de artikel-12-gemeenten. Op welk moment
denkt het kabinet te beslissen over de oplossing van de oude schuldensituatie
van Den Haag? Bijna een jaar geleden is er al gezegd dat er snel iets moest
gebeuren. De onzekerheid voor Den Haag en voor alle overige gemeenten is niet
bevorderlijk voor daadkrachtig, consistent en goed lokaal bestuur. De gemeenten
moeten de kans krijgen om consistent beleid te voeren en een krachtig bestuur
te vormen.De heer Remkes (VVD) vond het terecht dat is afgesproken dat
er na de junicirculaire geen aanpassingen voor het lopende jaar meer zullen
worden aangekondigd. Aanpassingen in september zijn voor een gemeente al bijna
niet meer te verwerken in de begroting voor het nieuwe jaar, laat staan in
de begroting voor het lopende jaar. In feite wordt door het Rijk in het kader
van het behoedzaamheidsfonds incidenteel 500 mln. extra gedoteerd. Het was
ook de heer Remkes duidelijk dat er mede in structureel opzicht aanleiding
is tot enige correctie van de normeringssystematiek. Ook hij drong er daarom
bij het kabinet op aan om ter voorbereiding van het nieuwe regeerakkoord en
het wellicht op basis daarvan af te sluiten nieuwe bestuursakkoord, de mogelijkheid
te onderzoeken van een andere normeringssystematiek, bijvoorbeeld op begrotingsbasis.Hij veronderstelde dat de motie-Remkes (25 287, nr. 3) die op 27
mei is aangenomen, adequaat zal worden uitgevoerd op zodanige termijn dat
in het najaar bekend is hoe het kabinet met de problematiek van Den Haag denkt
om te gaan. Is het mogelijk binnenkort een inventarisatie te geven van de
stand van zaken met betrekking tot de andere artikel-12-gemeenten? Ook die
gemeenten mogen niet te lang in onzekerheid verkeren.De heer Remkes vroeg zich voorts af of er geen langere overgangstermijn
nodig is voor de gewijzigde maatstaf minderheden en de gewijzigde maatstaf
laag inkomen, vanwege de schoksgewijze effecten ervan.In het kader van de nieuwe uitkeringssystematiek herinnerde hij aan de
aanvaarding van moties over Zuid-Limburg en Haarlemmermeer en over een groep
gemeenten in relatie tot economische ontwikkeling. Zuid-Limburg wacht op het
beschikbaar komen van materiaal. Haarlemmermeer meldt dat is aangetoond dat
de kosten van de (water)wegen aldaar uit de pas lopen, maar dat het kabinet
niet voornemens dat te verwerken in de uitkeringssystematiek. Het baarde de
heer Remkes zorgen dat Haarlemmermeer om die reden denkt aan een toeristenbelasting
voor passagiers die Schiphol aandoen. Eerst zal er in zo'n gemeente duidelijkheid
moeten zijn over het structurele financiële regime en daarna zal de gemeente
moeten bepalen of er bijzondere maatregelen nodig zijn.Hij had in de brieven van verschillende gemeenten reële financiële
zorg gelezen, maar ook een zekere klaagzang. In de brieven werd eraan voorbijgegaan
dat het gaat om een aantal afspraken tussen VNG en kabinet, niet alleen wat
de normeringssystematiek betreft, maar ook wat de decentralisatie-effecten
betreft. Destijds zijn er in het kader van de Financiële-verhoudingswet
overzichten gegeven van de financiële effecten. Mocht de optelsom van
die effecten voor sommige gemeenten negatiever uitpakken dan toen was voorzien,
dan is een geactualiseerd overzicht noodzakelijk om de Kamer een nadere afweging
te kunnen laten maken. Wat de DI-korting betreft, zei de heer Remkes: «Eens,
maar nooit weer.» Hij voegde eraan toe dat decentralisatie op zich zelf
een operatie is die nooit risicovrij is voor de gemeentebesturen. Ook de vorming
van het doelmatigheidsfonds is tussen VNG en kabinet afgesproken.Kan er nadere informatie worden verschaft over het voornemen om in het
kader van de voorjaarsnota geld te reserveren om de lokale lasten aan te pakken?
De VNG heeft gelijk dat de gemeentelijke autonomie daarbij niet
mag worden aangetast, maar er zal wel sprake moeten zijn van verlaging van
de lokale lasten. Het kabinet moet zich daaromtrent vooraf zekerheid kunnen
verschaffen.Hoe staat het met de precariodiscussie? Moet de PTT ook precariorechten
gaan betalen of komt er een bredere vrijstelling? Komt er compensatie voor
gemeenten?De heer Hoekema (D66) maakte zich nogal zorgen over de financiële
positie van de gemeenten, de draaischijf van het openbaar bestuur. De normeringssystematiek
is beter dan in het verleden het geval is geweest, maar werkt zoals al is
gezegd nog niet goed. Hij waardeerde het dat het kabinet een reparatie voor
1996 en 1997 heeft uitgevoerd tot een bedrag van 500 mln. De heer Hoekema
zag hierin evenwel in zekere zin een sigaar uit eigen doos. De voorstellen
over het behoedzaamheidsfonds en de systematiek lossen wel het probleem op
dat gemeenten in september nog in financiële onzekerheid verkeerden,
maar er blijft iets wringen. Hij dacht aan de mogelijkheid om te middelen
tussen de begroting en de rekening (de gecorrigeerde netto rijksuitgaven),
al zullen daaraan ook wel bezwaren kleven. Ook hij zou graag zien dat het
kabinet in de aanloop naar het nieuwe regeerakkoord studeert op alternatieven
die iets beter uitpakken voor de gemeenten, zodat op basis daarvan volgend
jaar een nieuw bestuursakkoord kan worden gesloten. Hij dacht ook aan de mogelijkheid
van een investeringsimpuls voor 1997, al had hij waardering voor de bestuursafspraak
die met VNG en IPO is gemaakt.De heer Hoekema noemde eveneens Zoetermeer als voorbeeld van een gemeente
die een groter nadeel van de herverdeling van het Gemeentefonds ondervindt
dan was berekend. Hij wilde een uitdraai van de effecten van de herverdeling.
Het herverdelingsnadeel levert de gemeente Zoetermeer tezamen met de nadelen
als gevolg van de overheveling van de onderwijsgebouwen, de onderuitputting
van de rijksbegroting en de storting in het behoedzaamheidsfonds een structureel
probleem van 21 mln. op. Denkt het kabinet in dit verband nog aan een categorie
groeikernen?Maastricht, Heerlen en Kerkrade hebben onderzoeksgegevens beschikbaar
gesteld. Het is de vraag wat daarmee gaat gebeuren en op welke termijn de
al genoemde motie-Van der Hoeven tot uitvoering kan worden gebracht. De heer Hoekema achtte het noodzakelijk dat het kabinet de categorie gemeenten
met een groot economisch potentieel, zoals Haarlemmermeer, nog eens onder
de loep neemt.Het is niet mogelijk om over Den Haag te spreken zonder te verwijzen naar
de kaderwetdiscussie en de daarbij aangenomen motie over deze stad. De heer
Hoekema meende dat nog los van de bestuurlijke structuur, op het kabinet de
plicht rust om de tekorten van Den Haag, ook de oude, de komende vijf jaar
grondig te saneren. Dit is temeer noodzakelijk, omdat er nog een oud tekort
van 1,1 mld. is.Wat doen de fondsbeheerders met de verzoeken van gemeenten om concrete
problemen aan te pakken in het kader van het grootonderhoudsprogramma van
het Gemeentefonds? Bestaat daarvoor een systematische toets?Tot slot vroeg de heer Hoekema wederom om voortgang te maken met een oplossing
voor de jonge monumenten in Hilversum. Is er al definitief beslist over de
artikel-12-uitkering voor Hilversum? Zo ja, is men daar content mee en hoe
ontwikkelt die zich?Mevrouw Van der Hoeven (CDA) stelde vast dat het Rijk financieel
de zaak op orde heeft, maar dat uit vele brieven blijkt dat de financiële
positie van de gemeenten zorglijk is. Het voordeel dat de ene overheid heeft,
mag er niet toe leiden dat de andere overheid de zaak niet op orde kan krijgen.
Een deel van de problemen blijkt terug te voeren op het rijksbeleid: decentralisatie van taken met minder budget, te weinig uitvoeringsbudget
in relatie tot de uitvoeringskosten en cumulatie van herverdeeleffecten. Er
komt een moment waarop de gemeente dat niet meer kan oplossen door verhoging
van het lokale lastenniveau of door vermindering van het voorzieningenniveau.
Om deze problemen op te lossen is meer nodig dan een incidenteel extraatje.
Het behoedzaamheidsfonds wordt gevormd uit geld van het Gemeentefonds dat
apart wordt gezet en misschien later weer wordt verdeeld: een sigaar uit eigen
doos. Er zijn al oplossingsrichtingen genoemd die de moeite waard zijn. Wanneer
zal de ambtelijke werkgroep van de VNG die de problematiek onderzoekt klaar
zijn met haar rapport? Mevrouw Van der Hoeven wilde dat zo spoedig mogelijk,
voorzien van een kabinetsstandpunt, voorgelegd krijgen ter bespreking in de
Kamer.In de junicirculaire zullen de gemeenten worden geïnformeerd over
de consequenties van de taxatie van onroerende zaken in het kader van de Wet
waardering onroerende zaken (WOZ). Het kabinet verwacht dat een zodanige herverdeling
van de algemene uitkering nodig zal zijn, dat een aanpassing noodzakelijk
wordt van de suppletie-uitkeringen op grond van de Invoeringswet Financiële-verhoudingswet.
Dat betekent extra onzekerheid én een nieuwe herverdelingsronde. Ook
mevrouw Van der Hoeven wilde daarom een geactualiseerd overzicht van de herverdelingseffecten.
Daarin moeten met name deze effecten worden meegenomen en de te voorziene
effecten van de maatstaf minderheden en van de maatstaf laag inkomen. Zij
sloot niet uit dat de junicirculaire aanleiding zal zijn voor een algemeen
overleg.Is het de bedoeling dat de herverdelingseffecten aan een maximum gebonden
worden? Wordt de bestaande overgangsregeling gehandhaafd of wordt aan fasering
gedacht? Desgevraagd beaamde zij dat hierover in 1996 afspraken zijn gemaakt,
maar zij voegde hieraan toe dat ook is afgesproken dat als de cumulatieve
effecten te groot zouden worden, deze nader zouden worden bezien.Het plan van aanpak periodiek onderhoud wordt bijgesteld, maar niet helder
is welk onderzoek inmiddels is uitgevoerd en afgerond. Mevrouw Van der Hoeven
steunde de opmerkingen over onder meer Haarlemmermeer. Ook zij was benieuwd
wanneer het kabinet zal reageren op het materiaal dat nu vanuit Zuid-Limburg
ter beschikking is gesteld. Zij vroeg waarom het kabinet in deze laatste weken
van het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie niets doet ter ondersteuning
van het grensoverschrijdend project Baarle Nassau en Baarle Hertog. De Vlaamse
deelregering heeft er projectgeld en extra mankracht voor ter beschikking
gesteld. Met name in het kader van het Europa van de burger zou de Nederlandse
overheid ook iets moeten doen op dat punt.Mevrouw Van der Hoeven sloot zich aan bij de vragen over de positie van
de artikel-12-gemeenten. Zij wees erop dat er ook artikel-12-gemeenten zijn
die tevens voordeelgemeenten zijn, zoals Almelo, maar per saldo nieuwe nadeelgemeenten
worden. Dat is toch niet de bedoeling geweest. Zij onderschreef het voorstel
van de VNG om een vergelijkend onderzoek uit te voeren naar de lastendruk
in de artikel-12-gemeenten. Ook zij vroeg naar een regeling voor jonge monumenten
voor Hilversum. De al gememoreerde motie-Remkes ging over de gronduitbreiding,
een bestuurlijk convenant Noord- en Zuid-Holland en de financiën van
Den Haag. Mevrouw Van der Hoeven wilde de financiële problemen van Den
Haag losgekoppeld en opgelost zien, omdat die problemen een claim leggen op
elke bestuurlijke verandering.Het belastingoverzicht grote gemeenten toont aan dat de verschillen tussen
nadeel- en voordeelgemeenten groter worden in plaats van kleiner. Wat wordt
gedaan om de oorzaken daarvan beter in beeld te krijgen? De totale woonlasten
blijken een stijgende trend te vertonen, zodat toch moet worden gekeken naar
de woonlastenindicator. Voorts blijkt uit het overzicht een forse toename
van de kwijtscheldingsverzoeken en -bedragen. Dit aspect dient
nader te worden onderzocht, omdat financiering van gestegen kwijtscheldingslasten
door lastenverhoging tot een vicieuze cirkel leidt.Mevrouw Van der Hoeven wilde graag meer inzicht in het probleem van de
huurverhogingen als gevolg van de WOZ.In 1998 moeten de lokale lasten verlicht worden. Wil het Rijk dat doen
door rechtstreeks voordeel door te sluizen naar de burger of door de lokale
overheid, die de lokale lasten móét opleggen, de mogelijkheid
te bieden de lastendruk te verlichten? Het probleem dient volgens mevrouw
Van der Hoeven te worden opgelost in de financiële verhouding tussen
Rijk en gemeente, dus door de omvang van het Gemeentefonds te vergroten. Antwoord van de regeringDe minister herinnerde eraan dat het vroegere systeem een groeivoet
in de meerjarencijfers kende, wat betekende dat als het Rijk macro-economische
tegenvallers had, de gemeenten en de provincies ook hun aandeel in het opvangen
daarvan moesten leveren, terwijl zij er niets bij kregen als het Rijk geen
problemen had. Een studiegroep, waarin ook de gemeenten en provincies vertegenwoordigd
waren, heeft het nieuwe normeringssysteem bedacht, waarbij Provinciefonds
en Gemeentefonds de ontwikkeling volgen van de rijksuitgaven minus posten
die buiten de invloedssfeer van het Rijk liggen, zoals rente, EU-afdracht
en rijksbijdragen. Een manco in het systeem was dat er te veel bijstellingsmomenten
waren tijdens de begrotingsuitvoering. Dit manco wordt nu verholpen. In de
ogen van de gemeenten is een ander manco geweest dat het Rijk de laatste twee
jaar bij de begrotingsuitvoering geld wist over te houden, zodat de gemeenten
ook minder geld ter beschikking hadden. Was er, zoals in voorgaande jaren
het geval is geweest, sprake geweest van overschrijding van de rijksbegroting,
dan hadden de gemeenten ongetwijfeld ook verhoudingsgewijs meer geld willen
hebben. De minister wist dan ook niet of de gemeenten in de volgende periode
wel een ander systeem zouden willen.Het voordeel van het afrekenen op realisaties is dat een bestuurlijke
relatie niet duurzaam vormgegeven kan worden louter op basis van ramingen
van één van beide partijen. Voorkomen moet natuurlijk wel worden
dat het begrotingsproces van de gemeenten erdoor wordt verstoord. Het Rijk
stelt in maart/april de begroting op. B&W zouden ook in mei de begroting
voor het volgende jaar moeten opstellen en de begroting van het lopende jaar
moeten bijstellen. Deze situatie wordt nu gerealiseerd. Bij interruptie werd
opgemerkt dat het Gemeentefonds voor het Rijk de betrouwbaarste begrotingspost
is, omdat er nooit sprake is van overschrijding ervan. Dat in dit systeem
de gemeente het lijdend voorwerp is van rijksbeleid en rijksinitiatief blijkt
contraproductief te werken: gaat het goed met het Rijk, dan krijgen de gemeenten
nog minder geld.De minister wierp tegen dat de huidige systematiek nogal eens vreemd uitwerkt.
Als het kabinet bijvoorbeeld een kwart miljard zou uittrekken voor verkleining
van de klassen, dan zou het de gemeenten daarvoor ook nog eens 50 mln. moeten
geven. Als het kabinet 200 mln. uittrekt voor intensivering grote steden,
dan moet het nog eens 40 mln. in het Gemeentefonds storten, terwijl die 200
mln. ook al voor de gemeenten bestemd is. Als het Rijk minder rente uitgeeft
of minder geld aan de Europese Unie afdraagt en daarvoor andere beleidsonderdelen
intensiveert, dan gaan de gemeenten er daardoor op vooruit. Bij interruptie
werd beaamd dat een goed en zuinig financieel beheer en dergelijke op termijn
tot een betere financiële positie voor de gemeenten zal leiden.De minister herinnerde eraan dat van meet af aan de slagzin was: gelijk
de trap op en af. Naar zijn mening ziet het er nu naar uit dat de gemeenten er in reële termen beter uitkomen dan zij bij het regeerakkoord
hadden kunnen denken. Daarnaast worden er dingen gedaan die duidelijk in het
voordeel van de gemeenten zijn, zoals de klassenverkleining en het grotestedenbeleid.
Deze vreemde inconsistenties ten spijt, kan men stellen dat het huidige systeem
bestuurlijk goed afgeregeld is. De elementen waarop de gemeenten terecht kritiek
hadden, zijn gewijzigd. Bestuurlijk is nu geregeld dat de gemeenten in juni –
de bewindsman streefde ernaar dat mei te laten worden – de laatste mededelingen
krijgen, zodat ze dan hun begroting kunnen opstellen, zonder dat er later
verandering in moet worden gebracht omdat het Rijk dingen verandert. Bij de
behoedzaamheidsreserve gaat het niet om sigaren uit eigen (Gemeentefonds)doos.
Gegeven de bestuurlijke afspraken kon het Rijk over 1996 nog 311 mln. vorderen,
maar dat heeft het niet gedaan. Het Rijk heeft verder nog 250 mln. bijgedragen
aan het behoedzaamheidsfonds. De gemeenten hadden zowel op individueel niveau
als op Gemeentefondsniveau kunnen bedenken dat het strakke beleid van dit
kabinet wel eens tot lagere uitgaven zou kunnen leiden.Natuurlijk kunnen de rijksuitgaven ook overschreden worden zoals in het
verleden is gebeurd, bijvoorbeeld door tegenvallers of doordat het Rijk meer
uitgeeft omdat er zoveel belastinggelden binnenkomen.Bij interruptie werd erop gewezen dat er in de toekomst wel sprake is
van een sigaar uit eigen doos, omdat de gemeenten de eigen reserves kweken.
De minister beaamde dat onder de toevoeging dat ook het Rijk z'n eigen reserves
hoort te kweken.Bij interruptie werd vervolgens de vrees uitgesproken dat gemeenten bijstandsgeld
gaan gebruiken als zij in de loop van een begrotingsjaar niet meer kunnen
snijden. Het vrij beïnvloedbare deel van de gemeentebegroting is beperkt.
Enerzijds willen Kamer en kabinet lokale lastenverlichting, maar anderzijds
kunnen de gemeenten geen invloed uitoefenen op de mate waarin het Rijk onderbesteedt.
Macro gezien kloppen de opmerkingen van de bewindsman wel, maar niet op het
niveau van de afzonderlijke gemeenten. Slechts een beperkt deel van de gemeentelijke
inkomsten is niet afkomstig van het Rijk. Elke wijziging door onderuitputting
heeft grote gevolgen voor de gemeentelijke inkomsten en die kunnen niet weggenomen
worden door de lasten te verhogen.De minister wees in reactie hierop op het feit dat onderuitputting van
de rijksbegroting in principe een eenmalige kwestie is. Momenteel wordt al
getracht de onderuitputting via een gewijzigde begrotingsmethodiek te beperken.
Het gaat erom dat het structurele niveau van de financiële ruimte voor
gemeenten en provincies linea recta gekoppeld is aan het structurele niveau
van de rijksuitgaven. Het kabinet zou kunnen besluiten dit structurele niveau
lager te doen zijn dan in het regeerakkoord is afgesproken. Dat besluit zou
bijvoorbeeld kunnen worden genomen om de sector zorg aanzienlijk meer extra
geld ter beschikking te stellen. Dat heeft ook consequenties voor de financiële
ruimte van de andere overheden. De minister verwachtte dat in de junicirculaire
ook het Gemeente- en het Provinciefonds in 1998 een reële plus te zien
zullen geven vergeleken met de meerjarencijfers, omdat de EU-afdrachten aanzienlijk
lager zullen zijn en de rente-uitgaven ook, terwijl er tevens tot enkele intensiveringen
op de rijksbegroting zal worden besloten. Pas volgend jaar juni zal op de
cijfers van deze junicirculaire teruggekomen worden met verwerking van alle
inmiddels bekende informatie. De gemeenten zullen dan dus vastigheid hebben
nog voordat het parlement de begroting heeft vastgesteld waarop dat is gebaseerd.De minister vond het systeem waarbij wordt afgerekend op realisaties en
alle overheden gelijk de trap op en af gaan, een goed systeem. Niettemin is
met VNG en IPO afgesproken om ten behoeve van de komende kabinetsformatie
te bestuderen welke knelpunten dit systeem heeft en welke vorm de bestuurlijke
afspraak de volgende keer kan krijgen. Hij meende dat dan ook andere modellen
bespreekbaar moeten zijn, zelfs het model waarbij de afspraken
louter worden gebaseerd op begrotingscijfers, al zou hij de gemeenten en provincies
dat afraden. Een ambtelijke werkgroep heeft de modaliteiten uitgewerkt binnen
het raam van de bestaande afspraken en dat heeft tot de voorliggende regeling
geleid. Dat neemt niet weg dat in een volgende kabinetsperiode een heel ander
type afspraken kan worden gemaakt, al zal bedacht moeten worden dat daarbij
allerlei casuïstieken kunnen ontstaan. Het huidige systeem is redelijk
bestand tegen wisselingen van economisch goede en slechte tijden. Desgevraagd
beaamde de minister dat bij de bestudering van nieuwe modellen ook zal kunnen
worden bekeken of het mogelijk is de methodiek van de realisatiecijfers te
handhaven, maar dan met een zekere bandbreedte. Uiteraard zal de Kamer het
resultaat van het onderzoek voorgelegd krijgen, in ieder geval voor de volgende
kabinetsformatie en misschien zelfs voor de verkiezingen.De kwestie van de lokale lasten zal in de Miljoenennota aan de orde moeten
komen. De minister was het ermee eens dat de gemeentelijke autonomie in acht
genomen moet worden, maar wilde uiteraard wel de garantie hebben dat geld
dat het Rijk beschikbaar stelt voor verlaging van de lokale lasten of voor
beperking van de verhoging van die lasten, niet aan andere dingen wordt besteed.
Ook over dit onderwerp zal met de VNG worden overlegd.De kwestie van de precariorechten kent nogal wat complicaties. Over de
lastenkant van de begroting wordt in augustus beslist. De bewindsman zag niet
veel in precariovrijstelling, omdat het kabinet dan zo'n 100 mln. zou moeten
financieren, terwijl dan toch niemand tevreden is. Desgevraagd zei hij dat
het echte antwoord op de schriftelijke vragen van de heer Hoekema over dit
onderwerp op z'n laatst zal worden gegeven bij de Miljoenennota.De staatssecretaris meende dat het van belang is onderscheid
te maken tussen de normeringsmethodiek, die raakt aan de wijze waarop de rijksbegroting
en het Gemeentefonds zich tot elkaar verhouden, en de vraag of de omvang van
het fonds voldoende is.Bij de 185 mln. voor Amsterdam gaat het om een puur technische terugboeking
in verband met de overname van de leningen. Deze onttrekking aan het Gemeentefonds
heeft geen financiële consequenties voor Amsterdam en de overige gemeenten.
Als het in de voorjaarsnota anders staat, dan is dat fout.Er is eerder een afspraak gemaakt over de wijze waarop met de maatstaf
minderheden omgegaan zal worden. De staatssecretaris ging er in het licht
van het totaal aan plussen en minnen in de junicirculaire van uit, dat de
verdeelsleutel ineens kan worden ingevoerd. Daarbij moet onderscheid worden
gemaakt tussen nieuwe maatstaven en technieken die worden ingevoerd en het
feit dat lokale gegevens die ten grondslag liggen aan de ijkpunten, wijzigen.
Die wijzigingen moeten afhankelijk van de methodiek jaarlijks of twee- of
driejaarlijks verwerkt worden.Bij het behandeling van de ontwerp-WOZ is een afspraak gemaakt over de
technische doorwerking van WOZ-wijzigingen. Vandaar dat de overgangseffecten
kunnen worden aangepast. De ambtelijke voorbereiding van de junicirculaire
is nagenoeg afgerond. De circulaire zal in de tweede of derde week van juni
uitgaan en dan ook meteen aan de Kamer toegezonden worden, zodat die er dan
nog eventueel met het kabinet over kan spreken.Thans wordt met verschillende artikel-12-gemeenten overlegd, omdat de
beschikkingen voor een deel van de artikel-12-gemeenten de komende weken zullen
moeten worden verstuurd. De gesprekken over de inspectierapporten en de reacties
daarop leiden altijd tot enige onrust, omdat het woord «content»
in de echte betekenis van het woord bij artikel-12 maar zelden aan de orde
is. Gemeenten die erop zijn aangewezen, proberen zo ruim mogelijk gebruik
te maken van dit artikel, terwijl de inspectie en de fondsbeheerders
ervan uitgaan dat de normen voor iedereen op dezelfde manier moeten gelden,
zodat gemeenten soms minder krijgen dan zij wel zouden willen. De Kamer zal
worden geïnformeerd over de beschikkingen die de komende weken de deur
uitgaan.In het raam van de behandeling van de wijziging van de Financiële-verhoudingswet
en het later aan de Kamer toegezonden periodiek onderhoudsprogramma zijn afspraken
gemaakt over deelthema's die in het kader van de goede implementatie van de
wet aan de orde zullen komen. Voorzover de staatssecretaris bekend was, worden
al die afspraken uitgevoerd conform het tussen Kamer en kabinet besprokene.
Op een aantal onderwerpen zal dit najaar teruggekomen worden. De ambtelijke
rapportage over de problematiek van Zuid-Limburg is afgerond. Enkele dagen
geleden is het bestuurlijk oordeel van de betrokken gemeenten binnengekomen.
De komende weken zal het kabinet zich hierover een nader oordeel moeten vormen.Voor Haarlemmermeer wordt dezelfde procedure gevolgd, maar die is nog
niet zover gevorderd. De gemeente Haarlemmermeer heeft KPMG zelf opdracht
gegeven een aantal financiële problemen van de gemeenten te bezien en
daarvoor oplossingsrichtingen aan te geven. In dat kader is de mogelijkheid
van de genoemde toeristenbelasting aan de orde geweest. De fondsbeheerders
hebben geen oordeel gegeven over de wenselijkheid daarvan. De staatssecretaris
was ook niet van plan daarover een oordeel te geven, omdat het heffen van
toeristenbelasting een gemeentelijke bevoegdheid is. Het is een gemeentelijke
beleidsvrijheid om te bepalen of een toeristenbelasting, bezuiniging of lastenverzwaring
op een ander terrein kan bijdragen aan het bereiken van een evenwichtige lokale
financiële situatie. De ambtelijke rapportage is nagenoeg afgerond en
zal dan voor bestuurlijk commentaar naar de gemeente worden gezonden. Als
de rapportage terug is, zal het kabinet er zich een oordeel over vormen en
aan de Kamer rapporteren. De fondsbeheerders moeten er goed op letten dat
er sprake is van gelijke behandeling van gemeenten in gelijke omstandigheden.Over zaken als groeikernen en cumulatieve effecten zijn afspraken gemaakt
met de Kamer. Op het moment dat de onderzoeken afgerond zijn die tot conclusies
moeten leiden, zal de Kamer hierover worden geïnformeerd en de beschikking
krijgen over dat materiaal. Nadere gedachtewisselingMevrouw Noorman-den Uyl (PvdA) was blij dat het kabinet bereid
is een andere normeringssystematiek in ogenschouw te nemen. Daarbij zal de
invalshoek moeten zijn dat de financiële positie van de gemeente op de
wat langere termijn meer consistentie moet krijgen dan in de afgelopen jaren
het geval is geweest en thans nog het geval is.Mocht blijken dat in de junicirculaire de financiële positie en het
vertrekpunt voor de gemeenten voor het opstellen van de begroting van zodanige
aard zijn, dat er gemiddeld genomen sprake is van een grote snij-operatie,
dan wilde zij nog in juni een nader algemeen overleg, omdat als de nationale
economie goed draait de lokale economie niet mag desintegreren.De heer Remkes (VVD) drong aan op een algemeen overleg voor
het zomerreces aan de hand van de junicirculaire, het overzicht van de artikel-12-gemeenten,
het overzicht van de effecten en de stand van zaken met betrekking tot de
uitvoering van de moties over de Financiële-verhoudingswet. Dan kan ook
verder gesproken worden over Haarlemmermeer.De heer Hoekema (D66) betoogde dat het huidige normeringssysteem
veel verdiensten heeft, maar het «gelijk de trap op en af»-principe
niet. Onzekerheden over de toekomst maken bijstelling van het
systeem urgent. Hij herhaalde dat middelen tussen realisatie en begroting
een mogelijkheid zou kunnen zijn.De sanering van de schulden van Den Haag is van groot belang, los van
de bestuurlijke oplossing voor dit gebied.Hij sloot zich aan bij de opmerking over Baarle Nassau. Het is wenselijk
dat deze mooie gemeente ook financieel speciale aandacht ontvangt vanuit de
Europese dimensie.Mevrouw Van der Hoeven (CDA) vroeg alsnog antwoord op haar
vraag over deze gemeente. Zij sloot zich aan bij de zojuist gestelde vragen.
Zij wilde wel ook nog informatie hebben over de wijze waarop het kabinet tot
lastenverlichting denkt te komen.De verdeling van de maatstaf minderheden en de maatstaf laag inkomen moet
ook aan de orde komen in het kader van de informatie die de Kamer nog zal
ontvangen. Zij herhaalde haar vraag naar de oorzaken van de groeiende verschillen
tussen de nadeel- en de voordeelgemeenten.De minister stelde dat niet alleen gemeenten, maar ook al zijn
collega's klagen dat zij te weinig geld hebben. De gemeenten zullen uiteindelijk
meer krijgen dan zij op grond van het regeerakkoord mochten verwachten.Wat het middelen tussen realisatie en begroting betreft, merkte hij op
dat het geen enkel verschil zal maken voor de vooruitberekening of er bij
een regeerakkoord wordt gekozen voor realisatie, begroting of middeling van
beide. Het is dus een vrije politieke keus.Zowel de omvang als de wijze van invulling van de vermindering van de
lokale lasten zal door het kabinet bij de Miljoenennota kenbaar worden gemaakt.De staatssecretaris was niet op de kwestie Den Haag ingegaan
in de veronderstelling dat zij er deze week al voldoende over had gezegd.Door het ministerie van Binnenlandse Zaken wordt geparticipeerd in het
onderzoek inzake Baarle Nassau en Baarle Hertog. Dat de Vlaamse regering destijds
twee formatieplaatsen beschikbaar heeft gesteld voor dit project, was voor
de staatssecretaris geen argument om ook anderszins in financieel opzicht
een bijdrage te leveren. Desgevraagd voegde zij hieraan toe geen budget te
hebben om externe medewerkers ter beschikking te stellen voor dat soort doeleinden.
De binnen het ministerie van Binnenlandse Zaken bestaande deskundigheid is
ook voor dat project beschikbaar.Er is gevraagd naar de afwikkeling en verwerking van gegevens die ten
grondslag liggen aan de junicirculaire en de fondsbegroting. Datgene wat voor
de zomer beschikbaar is en waarover zal worden gerapporteerd, zal geen volledig
beeld kunnen geven. Op de kwestie van de groeiende verschillen zal op een
later moment teruggekomen worden.De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken,De CloeDe voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,YbemaDe griffier voor dit verslag,Van Hezik XNoot1Samenstelling: Leden: V. A. M. van der Burg (CDA), Te Veldhuis
(VVD), Van der Heijden (CDA), De Cloe (PvdA), voorzitter, Janmaat (CD), Van
den Berg (SGP), Scheltema-de Nie (D66), ondervoorzitter, Apostolou (PvdA),
Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA), Van der Hoeven (CDA), Remkes (VVD),
Gabor (CDA), Koekkoek (CDA), Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels), Oedayraj Singh
Varma (GroenLinks), Hoekema (D66), Essers (VVD), Dittrich (D66), Dijksman
(PvdA), De Graaf (D66), Cornielje (VVD), Rouvoet (RPF), Rehwinkel (PvdA).Plv. leden: Dankers (CDA), Van Hoof (VVD), Bijleveld-Schouten (CDA), Liemburg
(PvdA), Poppe (SP), Schutte (GPV), Jeekel (D66), Van Heemst (PvdA), Noorman-den
Uyl (PvdA), Feenstra (PvdA), Verhagen (CDA), Van der Stoel (VVD), Mateman
(CDA), Mulder-van Dam (CDA), Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks), Van
Boxtel (D66), H. G. J. Kamp (VVD), Assen (CDA), M. M. van der Burg (PvdA),
Bakker (D66), Klein Molekamp (VVD), Leerkes (Unie 55+), Van Oven (PvdA), Korthals
(VVD). XNoot2Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Van Rey (VVD), Terpstra (CDA), Smits
(CDA), Reitsma (CDA), Vliegenthart (PvdA), Ybema (D66), voorzitter, Schimmel
(D66), Van Gijzel (PvdA), Witteveen-Hevinga (PvdA), Hillen (CDA), Hoogervorst
(VVD), ondervoorzitter, Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks), Voûte-Droste
(VVD), Adelmund (PvdA), Giskes (D66), H. G. J. Kamp (VVD), Zonneveld (CD),
Van Dijke (RPF), Van der Ploeg (PvdA), B. M. de Vries (VVD), Van Zuijlen (PvdA),
Van Walsem (D66), Ten Hoopen (CDA).Plv. leden: Van der Vlies (SGP), Van Hoof (VVD), Visser-van Doorn (CDA),
Van der Linden (CDA), Wolters (CDA), Noorman-den Uyl (PvdA), Bakker (D66),
Jeekel (D66), Van Zijl (PvdA), Liemburg (PvdA), De Jong (CDA), Rijpstra (VVD),
Verkerk (AOV), Rosenmöller (GroenLinks), Hofstra (VVD), Crone (PvdA),
Assen (CDA), M. M. H. Kamp (VVD), Marijnissen (SP), Leerkes (Unie 55+), Verspaget
(PvdA), Hessing (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Van Boxtel (D66), De Haan
(CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25000-C-10.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl