De situatie in voormalig Joegoslavië; Brief minister over de evacuatie van lokale VN-medewerkers door Dutchbat in de enclave Srebrenica
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22181, nr. 157

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

02-05-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

22181 nr. 157

25-04-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAchtergrondLokale medewerkersGeëvacueerde VN-medewerkersBescherming van de overige vluchtelingen in PotocariSlotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22181Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 23 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 181De situatie in voormalig Joegoslaviënr. 157BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 25 april 1996Met deze brief wordt ingegaan op de vragen van de Tweede-Kamer- leden
mevrouw Sipkes (GroenLinks) en de heer Valk (PvdA) naar aanleiding van een
uitzending op 14 april jl. van het VPRO-televisie- programma «Lopende
Zaken».1 «Lopende Zaken» bood
een terugblik op enkele gebeurtenissen kort na de val van de enclave Srebrenica
op 11 juli 1995. AchtergrondDe Bosnisch-Servische inneming van de enclave Srebrenica zal aandacht
blijven vragen. Tienduizenden zijn immers van huis en haard verdreven, duizenden
mannen die een heenkomen naar Midden-Bosnië zochten zijn vermoedelijk
in koelen bloede vermoord, een onbekend aantal vrouwen is verkracht, vele
families zijn uiteengerukt. De val van Srebrenica was een ramp die groot,
blijvend leed heeft veroorzaakt.Het was ook een drama voor de Nederlandse VN-militairen in de enclave.
Zoals bekend hadden zij niet de middelen en het mandaat om de Bosnisch-Servische
overmacht het hoofd te bieden. De luchtsteun, waarop Dutchbat moest terugvallen,
was te gering en kwam te laat. Na de overrompeling van Srebrenica door Bosnisch-Servische
militairen concentreerden de Nederlandse VN-militairen zich op het verlenen
van humanitaire hulp op het VN-kampement in Potocari. Velen deden dat met
grote inzet. Zij stonden desondanks machteloos tegenover de Bosnische Serviërs,
die de daar bijeengedreven 25 000 vluchtelingen in hoog tempo deporteerden.
Een onbekend aantal mannen onder hen is apart afgevoerd. Voor hun lot is van
meet af aan gevreesd. Deze gebeurtenissen zijn uitvoerig beschreven in de
rapporten van de speciale VN-ver tegen- woordiger voor de mensenrechten, rapporten
van niet-gouvernementele mensenrechtenorganisaties, mijn brieven aan de Kamer
en het debriefingsrapport. Met de Kamer is over de val van Srebrenica in het
najaar van 1995 ook herhaaldelijk uitvoerig gesproken. De humanitaire gevolgen van de val van de enclave zullen de betrokkenen
niet loslaten. Dit geldt in de eerste plaats voor de inwoners van Srebrenica,
maar ook voor de militairen van Dutchbat. De in «Lopende Zaken»
aan de orde gestelde gebeurtenissen onderstrepen eens te meer dat zij onder
zeer moeilijke, hectische omstandigheden, waarin voor het verlies van veel
meer levens moest worden gevreesd, met ernstige morele dilemma's werden geconfronteerd. Lokale medewerkers«Lopende Zaken» ging onder meer in op het lot van Rizo Mustafic.
Hij werd op 13 juli door de Bosnische Serviërs, evenals veel andere mannen,
op weg naar de buiten het VN-kampement opgestelde bussen van de overige vluchtelingen
en van zijn vrouw en kinderen – gescheiden. De heer Mustafic werkte
als elektriciën voor Dutchbat. Hij maakte deel uit van een grote groep
mensen in dienst van het plaatselijke bestuur, de «obstina», die,
op grond van afspraken tussen Dutchbat en dat bestuur, werkzaamheden voor
Dutchbat had verricht. Zij hadden meestal een tijdelijk werkverband van ongeveer
zes maanden; de «obstina» spreidde, door het personeel te roteren,
de uit deze werkzaamheden verkregen inkomsten zo veel mogelijk over de bevolking.
De laatste groep was begin mei begonnen. De heer Mustafic werkte voor een
langere periode voor Dutchbat omdat hij specifieke kennis bezat.Gedurende het verblijf van Dutchbat in Srebrenica vanaf februari 1994
hebben meer dan honderd mensen werkzaamheden via de «obstina»
verricht. Ook Artsen zonder Grenzen (AzG) maakte van dergelijke werkkrachten
gebruik. Wat betreft Dutchbat, ging het aan de vooravond van de val van de
enclave in totaal om ongeveer 50 personen. Op enkelen na, onder wie de heer
Mustafic, waren dit vrouwen, die op tijdelijke basis schoonmaakten of in de
keuken werkten. Ongeveer 40 van hen werkten op het VN-kampement in Potocari,
ongeveer tien op het kampement van de B-compagnie in Srebrenica. Deze werkkrachten
stonden niet op de loonlijst van Dutchbat; de door «Lopende Zaken»
getoonde lijst is geen loonlijst van Dutchbat, maar een lijst die bij de VN
moest worden ingediend voor de uitbetaling van het personeel via de «obstina».
Zij beschikten niet over een officieel identiteitsbewijs van de VN, maar slechts
over een toegangsbewijs voor de kampementen. Dutchbat – of Nederland
of de VN – had volgens het internationale recht geen bijzondere verplichtingen
met betrekking tot hun veiligheid, anders dan de algemene humanitaire taken
ten opzichte van de aanwezige burgerbevolking.Steeds wanneer in de afgelopen maanden over lokale medewerkers van de
VN of van AzG werd geschreven en gesproken, werd daarmee een andere, veel
kleinere groep medewerkers bedoeld. Het ging dan om stafpersoneel, zoals tolken
en chauffeurs, dat in vaste dienst was van Dutchbat, van militaire VN-waarnemers,
van UNHCR of van AzG. Deze personen hadden een formele status en beschikten
daardoor over een identiteitsbewijs van de VN of AzG. De telefonische contacten
onmiddellijk na de val van de enclave tussen het hoofdkwartier van Unprofor
en luitenant-kolonel Karremans, de schriftelijke richtlijnen die hij in de
vooravond van 13 juli van het Unprofor-hoofdkwartier had gekregen, en de algemene
VN-richtlijnen voor de behandeling van lokale medewerkers bij een snelle terugtrekking
van Unprofor uit Bosnië, hadden eveneens uitsluitend op hen betrekking.
De door «Lopende Zaken» genoemde VN-richtlijnen dateren uit juli
1994 en zijn ongeveer een maand later door de toenmalige commandant van Unprofor,
generaal Rose, herzien. Hij meende destijds dat, zelfs bij een georganiseerde
terugtrekking van Unprofor met externe militaire steun, het onmogelijk zou
zijn om al het personeel dat voor Unprofor werkzaamheden verrichtte
en hun families mee te nemen. Dit gold volgens hem des te meer voor de enclaves.
De bewering op blz. 66 van het debriefingsrapport – dat alle lokale
medewerkers van Dutchbat uit de enclave zijn meegenomen – heeft dan
ook uitsluitend betrekking op personeel dat formeel als VN-medewerker in vaste
dienst van Dutchbat was. Geëvacueerde VN-medewerkersOp 12 en 13 juli heeft Dutchbat de namen opgetekend van lokale VN-medewerkers
die op grond van hun formele status samen met de eenheid konden worden geëvacueerd.
Dit was nodig om later van de Bosnische Serviërs een vrijgeleide voor
de betrokkenen te krijgen. De Bosnisch-Servische militairen controleerden
destijds immers nauwgezet het personenverkeer naar en uit de enclave en eisten
altijd namenlijsten vóórdat zij een «clearance»
afgaven voor het vervoer van personen over door hen beheerst gebied. Zoals
u eerder is meegedeeld, was het daardoor niet mogelijk hierop ongemerkt personen
te plaatsen zonder VN-identiteitsbewijs. Familieleden van VN-medewerkers,
personen die voor Dutchbat werkzaamheden hadden verricht en andere vluchtelingen
kwamen op de lijst dan ook niet voor. Dit zou naar het oordeel van de leiding
van Dutchbat de veiligheid van de VN-medewerkers zèlf in gevaar hebben
gebracht (zie het antwoord op vraag 60, 30 november 1996, Kamerstuk 22 181,
nr. 134). De Bosnische Serviërs waren op dat ogenblik, onmiddellijk na
de val van de enclave, onberekenbaar en traden zeer gewelddadig op. De Bosnische
Serviërs hebben uiteindelijk de lijst gecontroleerd tijdens de evacuatie
op 21 juli. Omdat deze overeenkomstig de door VN-generaal Smith met generaal
Mladic op 19 juli gemaakte afspraak was opgesteld, leverde deze evacuatie
geen problemen op. De tekst van deze overeenkomst is u op 14 september 1995
toegestuurd (Kamerstuk 22 181, nr. 122). Met betrekking tot het aantal
mee te nemen lokale medewerkers was een maximum van 30 vastgesteld, zodat
zeker was dat niemand zou moeten worden achtergelaten.Dutchbat heeft 28 personen veilig kunnen meenemen toen het op 21 juli
uit de enclave vertrok. Deze groep bestond uit de negen lokale medewerkers
waarvan op blz. 75 van het debriefingsrapport sprake is. Hiervan waren er
vier in vaste dienst van Dutchbat. Verder ging het om twee lokale medewerkers
van de militaire VN-waarnemers, twee lokale stafmedewerkers van UNHCR, en
de heer Nesib Mandzic, die de bevolking van Srebrenica had vertegenwoordigd
in contacten met de Bosnische Serviërs. Deze lokale medewerkers beschikten
allen, zoals gezegd, over identiteitsbewijzen van de VN; luitenant-kolonel
Karremans had voor de heer Mandzic bij de Bosnische Serviërs een vrijgeleide
bedongen. Dutchbat evacueerde voorts twee vertegenwoordigers en tien lokale
medewerkers van AzG, vijf kinderen van AzG-medewerkers en twee bejaarden.
In totaal dus 28 personen. Zij stonden allen op de vertreklijst van Dutchbat.
Een tolk van UNHCR, die ook aanspraak op een formele status kon maken, was
al aan de vooravond van de Bosnisch-Servische aanval op Srebrenica meegegaan
met de duizenden moslimmannen die een heenkomen naar Midden-Bosnië zochten. Bescherming van de overige vluchtelingen in Potocari«Lopende Zaken» deed verslag van een geval waarbij Nederlandse
VN-militairen machteloos moesten toekijken. Op het klemmende beroep van mevrouw
Mustafic op een Dutchbat-militair om in te grijpen toen haar man door gewapende
Bosnisch-Servische militairen apart werd genomen, is niet ingegaan omdat de
Nederlandse VN-militairen daartoe op dat moment geen enkele mogelijkheid zagen. De vraag is of Dutchbat voor de mensen die in tijdelijke dienst van de
«obstina» werkzaamheden voor Dutchbat hadden verricht –
in totaal meer dan 100 personen – verantwoordelijkheid had kunnen nemen,
al waren zij geen lokale stafmedewerkers van de VN. Zoals gezegd, was het
op de lijst plaatsen van namen van deze personen – of van familieleden
van lokale VN-medewerkers – naar het oordeel van de leiding van Dutchbat
gevaarlijk voor de VN-medewerkers zèlf. Overigens is het goed te beseffen
dat in het weekeinde vóór de val van de enclave Srebrenica de
Dutchbat-leiding de op dat moment bij Dutchbat werkende personen toestond
naar huis te gaan in verband met de sterk verslechterde veiligheidssituatie.
Op dat ogenblik was nog geenszins duidelijk dat de enclave enkele dagen later
zou worden ingenomen en welk lot de bevolking van Srebrenica te wachten stond.
Zij hebben zich bij hun families gevoegd en zijn later opgegaan in de grote
vluchtelingenstroom van enkele tienduizenden personen. Als groep waren zij
dus niet meer herkenbaar en, gegeven de omstandigheden, traceerbaar. Waarschijnlijk
bevond het grootste deel van hen zich, evenals een aantal meegevluchte plaatselijke
medewerkers van AzG, op het VN-kampement in Potocari voordat zij met de overige
vluchtelingen naar Midden-Bosnië werden gedeporteerd. Het betrof, zoals
gezegd, vooral vrouwen. De AzG-vertegenwoordigster in de enclave heeft, in
het kader van het aanvullende onderzoek dat Defensie vorig jaar heeft verricht,
echter verklaard dat zij onder hen een aantal mannelijke AzG-medewerkers had
herkend, van wie naderhand niet kon worden vastgesteld dat zij veilig in Midden-Bosnië
zijn aangekomen.Dutchbat had de opdracht alle in die omstandigheden mogelijke maatregelen
te treffen voor de bescherming van de vluchtelingen in Potocari. In verband
hiermee nam Dutchbat met al het beschikbare personeel binnen en buiten het
kampement posities in rondom de vluchtelingen; om geen onnodige agressie op
te wekken bij de Bosnisch-Servische militairen die het kampement met zware
wapens volledig hadden omsingeld, werden de torens van de YPR-pantservoertuigen
naar binnen gedraaid en de .50 mitrailleurs niet bezet. De leiding van Dutchbat
heeft de Bosnische Serviërs zo veel mogelijk buiten het VN-kampement
gehouden. Toen een grote groep Bosnisch-Servische militairen het kampement
wilde inspecteren op de aanwezigheid van moslimstrijders, werden uiteindelijk
slechts vijf Bosnische Serviërs toegelaten. De Nederlandse VN-militairen
hebben voorts geprobeerd de evacuatie van de duizenden vluchtelingen zo goed
mogelijk te begeleiden om de risico's voor de bevolking te verminderen. Luitenant-kolonel
Karremans had bedongen dat blauwhelmen de konvooien met vluchtelingen naar
Kladanj zouden vergezellen.Noch Dutchbat, noch de VN-vredesmacht elders in Bosnië, kon de veiligheid
van de vluchtelingen echter waarborgen. De Bosnisch-Servische militairen dwongen
de Nederlandse VN-militairen hun wapens af te staan zodra zij zich buiten
het VN-kampement begaven. Meer dan 50 Nederlandse VN-militairen werden op
dat moment bovendien nog elders gegijzeld. Al werd soms geprobeerd tussenbeide
te komen wanneer werd waargenomen dat mannen werden afgezonderd, de Nederlandse
VN-militairen konden hiertegen over het algemeen niets uitrichten. Het werd
Dutchbat voorts, zoals bekend, onderweg fysiek onmogelijk gemaakt op de deportatie
van de vluchtelingen toe te zien door de inbeslagneming van de hiervoor ingezette
Nederlandse VN-voertuigen. SlotDe vreselijke humanitaire gevolgen van de val van Srebrenica blijven onze
aandacht vragen. Het lot van de vermisten moet worden opgehelderd. De schuldigen
aan de massamoorden in en om Srebrenica zullen zich moeten verantwoorden
voor hun daden. De Nederlandse regering hecht hieraan groot belang. Zij heeft
in verband hiermee alle informatie over gebeurtenissen rondom de val van Srebrenica
overhandigd aan het VN-Tribunaal en de speciale VN-rapporteur voor de mensenrechten.
Degenen die verantwoordelijk zijn voor de daar begane misdaden moeten worden
berecht. De Minister van Defensie,J. J. C. Voorhoeve XNoot1Zie Handelingen nr. 26, vergaderjaar 1995–1996. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22181-157.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl