Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2018-09-18 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2018-2019
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 35 000
 J
 
 Vaststelling van de begrotingsstaat van het Deltafonds (J) voor het jaar 2019
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 
 
 Inhoudsopgave
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 
 
 
 
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 Wetsartikel 1
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 
 
 
 
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 LEESWIJZER
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 DELTAFONDSAGENDA
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. 
 
 
 
 
 PRODUCTARTIKELEN
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 1 Investeren in waterveiligheid
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 Artikel 2 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 33
 
 
 
 
 
 
 Artikel 3 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 41
 
 
 
 
 
 
 Artikel 4 Experimenteren cf. art. III Deltawet
 
 
 52
 
 
 
 
 
 
 Artikel 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 56
 
 
 
 
 
 
 Artikel 6 Bijdragen andere begrotingen van het Rijk
 
 
 60
 
 
 
 
 
 
 Artikel 7 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 63
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. 
 
 
 
 
 BIJLAGEN
 
 
 
 
 71
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 1. Voeding van het Deltafonds en begrotingsstaat per artikelonderdeel
 
 
 71
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 2. Verdiepingsbijlage
 
 
 74
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 3. Overzicht Hoogwaterbeschermingsprogramma
 
 
 109
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 4. Instandhouding
 
 
 113
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 5. Lijst van afkortingen
 
 
 137
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL
 
 Wetsartikel 1
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld.
 Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het aangegeven jaar vast te stellen.
 Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota.
 Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
 
 
 
 
 De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
 
 
 C. van
 Nieuwenhuizen Wijbenga
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) stelt de begroting van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (Begroting Hoofdstuk XII) op van de Rijksbegroting, de begroting van het Infrastructuurfonds en de begroting van het Deltafonds.
 Voor u ligt de begroting van het Deltafonds.
 Door een apart fonds voor water kan beter invulling worden gegeven aan de doelstellingen zoals vastgelegd in de Waterwet (artikel 7.22a t/m 7.22d), te weten de bekostiging van maatregelen, voorzieningen en onderzoeken op het gebied van waterveiligheid, zoetwatervoorziening en sinds 1 januari 2015 ook waterkwaliteit. Zo mag het fonds jaarlijkse saldi (meer of minder uitgaven in enig jaar) overhevelen – in tegenstelling tot de beleidsbegroting van IenW – waardoor (kasmatige) vertragingen en versnellingen van projecten niet hoeven te leiden tot budgettaire knelpunten.
 Het Deltafonds wordt voor het grootste deel gevoed door een bijdrage uit de begroting Hoofdstuk XII (artikelonderdeel 26.02). Daarnaast betalen de waterschappen gezamenlijk de helft van de jaarlijkse bijdrage aan de versterkingsmaatregelen van primaire waterschapskeringen van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) en dragen de waterschappen bij aan de afronding van het HWBP-2. Tevens worden voor een aantal projecten uitgaven doorberekend aan derden, zoals andere departementen, lagere overheden, buitenlandse overheidsinstanties en de Europese Unie.
 In het Deltaprogramma zijn de maatregelen, voorzieningen en onderzoeken voor de korte termijn (eerstvolgende zes jaren in detail en de twaalf jaar daaropvolgend indicatief) beschreven en wordt een doorkijk gegeven voor de voorbereidingen die voor de langere termijn worden getroffen om ons land nu en in de (verre) toekomst adequaat te beschermen tegen hoog water en van voldoende zoetwater te blijven voorzien.
 Het Deltaprogramma is het jaarlijkse bijstuk bij de Deltafondsbegroting. Het biedt een overzicht van alle maatregelen, voorzieningen, onderzoeken en ambities op het gebied van waterveiligheid en zoetwatervoorziening. Deze projecten worden geheel of gedeeltelijk uit het Deltafonds gefinancierd. Ook gaat het Deltaprogramma in op de voortgang van de uitvoering van hoofdkeuzes op het gebied van waterveiligheid en zoetwatervoorziening (de deltabeslissingen) en concrete voorkeursstrategieën per gebied als richtinggevend kompas voor het uitvoeren van maatregelen tot 2050. Het jaarlijkse Deltaprogramma bevat drie deltaplannen: een Deltaplan Waterveiligheid, een Deltaplan Zoetwater, en een Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie.
 
 
 1.
 LEESWIJZER
 
 Structuur
 De opzet en de structuur van de begroting voor het Deltafonds zijn gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën. De begrotingstoelichting kent een opbouw waarbij afhankelijk van de informatievraag- en behoefte verder kan worden ingezoomd.
 
 
 1.
 Allereerst is de begroting(wet)staat voor het Deltafonds voor het jaar 2019 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de budgetten die op artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen worden voorgesteld.
 
 
 2.
 In de agenda Deltafonds is vervolgens inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2019 worden opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2019 begint.
 
 
 3.
 Het laatste onderdeel van de agenda, «Begroting op hoofdlijnen», verstrekt inzicht in de belangrijkste budgettaire voorstellen die leiden tot wijziging van de begroting. Hiermee kan snel een indruk worden verkregen van de inhoud van dit wetsvoorstel.
 
 
 4.
 In de artikelgewijze toelichting bij dit wetsvoorstel zijn de MIRT tabellen met de realisatieprojecten alsmede de verkenningen en planuitwerkingprogramma’s opgenomen waarin de begrotingsmutaties op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze MIRT tabellen zijn in ieder geval voorzien van toelichtingen indien sprake is:
 
 
 •
 van een wijziging (anders dan door de verwerking van prijsbijstelling) in het taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan € 10 miljoen;
 
 
 •
 van een wijziging groter dan 1 jaar in de oplevering van het project.
 
 
 De stand «vorig» betreft de stand in de eerste suppletoire begroting 2018.
 Meer gedetailleerde informatie over de projecten die zich thans in de fase van verkenning, planuitwerking en realisatie bevinden, kunt u vinden in de individuele projectbladen van het MIRT Overzicht 2019. Voor de projecten in de MIRT tabellen is waar mogelijk een digitale verwijzing opgenomen naar het projectblad van dat project in het MIRT Overzicht.
 
 
 5.
 In de verdiepingsbijlage is door middel van een meerjarige mutatietabel op artikelonderdeelniveau de aansluiting gemaakt tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.
 
 
 6.
 De overige bijlagen geven voor enkele specifieke onderwerpen inhoudelijk meer toelichting of betreffen overzichtsconstructies.
 
 
 Mede naar aanleiding van overleg met de Tweede Kamer zijn in aanvulling op de rijksbegrotingsvoorschriften de onderstaande punten in deze begroting verwerkt:
 
 
 1.
 Naar aanleiding van de motie van de leden Van Helvert en Van Veldhoven (Kamerstukken II 2015–2016 34 475 XII, nr. 12) worden bij alle begrotingsartikelen op het Infrastructuurfonds en Deltafonds groter dan € 1 miljard de begrotingsmutaties boven de € 5 miljoen toegelicht. Dit heeft als praktische uitwerking dat bij de artikelen € 200 miljoen en € 1 miljard de ondergrens voor technische mutaties ook neerwaarts is bijgesteld. Voor beleidsmatige mutaties was er bij de artikelen van deze omvang reeds sprake van een ondergrens van € 5 miljoen. De norm voor het toelichten van de begrotingsmutaties op het niveau van artikelonderdeel is hiermee als volgt:
 
 
 
 Norm bij te verklaren verschillen
 
 
 
 
 
 
 
 Omvang begrotingsartikel (stand Ontwerpbegroting in € miljoen)
 
 
 Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 
 
 
 
 < 50
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 ≥ 50 en < 200
 
 
 2
 
 
 4
 
 
 
 
 ≥ 200 < 1.000
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 
 
 ≥ 1.000
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 In bijlage 1 zijn de uitgaven van het fonds weergegeven. Daarbij is het verschil met artikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen van de begroting Hoofdstuk XII uitgewerkt. Dit verschil betreft de overige ontvangsten van het fonds.
 
 
 3.
 Op de productartikelen worden onder de desbetreffende tabel «budgettaire gevolgen van de uitvoering» na de begrotingsperiode extracomptabel de budgetten op het niveau van artikelonderdeel weergegeven voor de looptijd tot en met 2032.
 
 
 4.
 Significante kasschuiven en begrotingsmutaties op de beschikbare budgetten worden in de verdiepingsbijlage op hetzelfde detailniveau (artikelonderdeel) tot en met 2032 toegelicht. Dit rekening houdend met de norm zoals hierboven is aangegeven.
 
 
 5.
 Voor beheer, onderhoud en vervanging is een aparte bijlage opgenomen. Deze bijlage geeft inzicht in zowel het Infrastructuur- als het Deltafonds
 
 
 Op de begrotingen van het Infrastructuurfonds en het Deltafonds vinden jaarlijks kasschuiven plaats. Middels kasschuiven wordt ervoor gezorgd dat de beschikbare kas per jaar en per modaliteit blijft aansluiten op de in de begroting geactualiseerde programmering. Kasschuiven zijn altijd budgetneutraal, hetgeen betekent dat de hoeveelheid middelen die meerjarig beschikbaar is niet wijzigt als gevolg van de kasschuif. In de verdiepingsbijlage van de begrotingen van het Infrastructuurfonds en Deltafonds zijn de significante kasschuiven in de begroting 2019 over de gehele looptijd van de begroting inzichtelijk gemaakt en toegelicht. Indien sprake is van politiek relevante kasschuiven dan worden deze tevens opgenomen en toegelicht in de begroting op hoofdlijnen. De begroting op hoofdlijnen treft u op pagina 8 van deze begroting.
 De apparaatsuitgaven en apparaatsontvangsten van het kerndepartement (met uitzondering van de Staf-Deltacommissaris) worden geraamd op artikel 98 Apparaatsuitgaven Kerndepartement van de begroting Hoofdstuk XII.
 Groeiparagraaf
 In de groeiparagraaf worden de belangrijkste verbeteringen in de begroting beschreven ten opzichte van het voorgaande jaar.
 DBFM Afsluitdijk
 
 In de brief van 14 juni 2011 (Kamerstukken II, 2010–2011, 32 500 A, nr. 83); Prioritering Investeringen Mobiliteit en Water) is een lijst van in totaal 32 potentiële DBFM-projecten opgenomen.
 Het project Afsluitdijk omvat opgaven op het gebied van waterveiligheid en waterafvoer. Het betreft de versterking van het dijklichaam volgens het principe van de overslagbestendige dijk, met behoud van de groene (vegetatie) uitstraling, het versterken van de schut- en spuicomplexen en het vergroten van de waterafvoercapaciteit door het aanbrengen van pompen in het spuicomplex Den Oever. In het Rijksinpassingsplan is de oplossingsruimte voor de maatregelen die noodzakelijk zijn voor de waterveiligheid en de waterafvoer begrensd. In 2018 is het project Afsluitdijk gegund en zijn de werkzaamheden gestart. Openstelling (waterveilig) is voorzien in 2022. Omdat in 2018 een DBFM contract is afgesloten, is het budget overgeheveld naar artikel 04.02.01 Geïntegreerde contractvormen/PPS.
 
 
 
 
 2.
 DELTAFONDSAGENDA
 
 Werken aan waterveiligheid, zoetwatervoorziening en waterkwaliteit vraagt continu inspanningen en investeringen. Deze worden verantwoord in het Deltafonds. Het aantal mensen en de waarde van het te beschermen goed veranderen onder invloed van economische en demografische ontwikkelingen. Ook water en bodem veranderen in de loop van de tijd: de zeespiegel stijgt en de bodem daalt. Door de klimaatverandering wordt het warmer en zullen rivierafvoeren en regenval grotere extremen vertonen.
 Het Deltaprogramma is het nationale programma waarin Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen samenwerken om Nederland veilig en aantrekkelijk te houden en goed te blijven voorzien van zoetwater. Zo kan onze economie blijven profiteren van de gunstige ligging in de delta.
 Het Deltaprogramma heeft als doel ons land nu en in de toekomst te beschermen tegen hoogwater en de zoetwatervoorziening op orde te houden.
 Mijlpalen en resultaten 2019
 Hieronder wordt ingegaan op de mijlpalen in het lopende programma. Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2019 worden opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2019 start.
 Beheer, onderhoud en vervanging
 Voor het beheer en onderhoud zijn afspraken over prestaties gemaakt voor het watermanagement en beheer en onderhoud waterveiligheid, waaronder kustlijnhandhaving met zandsuppleties, stormvloedkeringen en rijkswaterkeringen zoals dijken, dammen en duinen. Deze afspraken over prestaties zijn nader toegelicht in artikel 3 Beheer, Onderhoud en Vervanging van het Deltafonds. In 2019 wil IenW onder meer de volgende activiteiten in het kader van beheer, onderhoud en vervanging uitvoeren:
 
 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwatersystemen
 
 
 • Zandsuppleties basiskustlijn
 
 
 
 
 
 
 • Levensduurverlengend onderhoud aan stuwen Nederrijn/ Lek
 
 
 
 
 
 Voor een nadere toelichting op de stand van zaken van beheer, onderhoud en vervanging wordt verwezen naar bijlage 4 Instandhouding van deze begroting.
 Aanleg
 In 2019 wordt voortvarend gewerkt aan het verbeteren van de waterveiligheid, onder andere door het uitvoeren van de programma’s HWBP-2, HWBP, Maaswerken en Ruimte voor de Rivier. Hieronder volgen de mijlpalen die IenW bij deze programma’s in 2019 wil behalen:
 
 Programma’s Waterveiligheid
 
 
 
 
 
 
 
 Programma
 
 
 Mijlpaal
 
 
 Project
 
 
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 • Start realisatie
 
 
 
 
 
 • Oplevering
 
 
 • Hoogwaterkering Den Oever
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 • Start realisatie
 
 
 • Vianen
 • IJsseldijk Goude (spoor 2)
 • Gameren
 • Steyl-Maashoek
 
 
 
 
 • Oplevering
 
 
 • VIJG
 • Twentekanaal
 • IJsselpaviljoen
 • Vianen
 
 
 
 
 Maaswerken
 
 
 • Start realisatie
 
 
 • n.v.t.
 
 
 
 
 
 • Oplevering
 
 
 • Urmond
 • Milsbeek
 • Zeiderheid
 
 
 
 
 Ruimte voor de Rivier
 
 
 • Start realisatie
 
 
 • n.v.t.
 
 
 
 
 • Oplevering
 
 
 • IJsseldelta fase 1
 
 
 
 
 
 Voor een nadere toelichting over de stand van zaken voor de lopende programma’s wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen, de voortgangsrapportages aan de Tweede Kamer, het Deltaprogramma 2019 en het MIRT Overzicht 2019. Het Deltaprogramma is te vinden op de website1www.deltacommissaris.nl/deltaprogramma. van de deltacommissaris.
 Begroting op hoofdlijnen
 Verlenging looptijd investeringsfondsen tot en met 2032
 
 Bij de begroting 2019 wordt de looptijd van de het Deltafonds met een jaar verlengd tot en met 2032.
 Het niveau van extrapolatie is gelijk aan het jaar 2031 stand begroting 2018 na verwerking van structurele begrotingsmutaties. Daarnaast zijn de structurele bijdragen van derden doorgetrokken. Met de verlenging tot en met 2032 komt in totaal – inclusief structurele ontvangsten – een ruimte van circa € 1,3 miljard beschikbaar op het Deltafonds. Deze ruimte wordt bij voorrang ingezet voor het dekken van de doorlopende verplichtingen, zoals de uitgaven die zijn benodigd voor de instandhouding van het huidige areaal. Hiervoor is in 2032 circa € 0,9 miljard benodigd. De ruimte die in 2032 resteert na aftrek van de doorlopende verplichtingen bedraagt circa € 0,4 miljard en wordt toegevoegd aan de investeringsruimte.
 
 Regeerakkoord en beleidsreserveringen
 
 In het Regeerakkoord 2017 is voor deze kabinetsperiode een intensivering («enveloppe») van € 275 miljoen voor Natuur en Waterkwaliteit opgenomen (Kamerstukken 2017–2018, 27625, nr. 422). Hiervan is € 175 miljoen aan het Deltafonds toegevoegd. Het kabinet zet hiervan € 75 miljoen in voor een doorlaatmiddel in de Brouwersdam om het water in de Grevelingen te kunnen verversen. Voor het Waddengebied investeert het kabinet € 16 miljoen in een kwelderproject Eems-Dollard, faciliteert het de beheerautoriteit Waddenzee en doet onderzoek vanuit de Gebiedsagenda Wadden. Ook wordt € 1 miljoen beschikbaar gesteld om samen met regionale partijen te onderzoeken wat de verschillende kansrijke maatregelen zijn voor verdere verbetering van de ecologische kwaliteit van het Markermeer en is € 3 miljoen nodig voor programmakosten om bovengenoemde onderdelen in uitvoering te brengen. Het kabinet zet € 70 miljoen extra in voor bronmaatregelen en extra zuivering bij rioolwaterzuiveringsinstallaties. Tot slot is € 10 miljoen beschikbaar voor monitoring en onderzoek als onderdeel van de Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater.
 Binnen de beschikbare investeringsruimte van het Deltafonds wordt daarnaast € 200 miljoen gereserveerd voor de programmatische aanpak Grote Wateren. Beoogd wordt klimaatbestendige en waterrobuuste natuur samen te laten gaan met een krachtige economie. Met de hierboven genoemde projecten voor Grevelingen en Eems-Dollard wordt een eerste betekenisvolle stap gezet. Deze middelen worden ingezet voor behoud en verbetering van natuur en waterkwaliteit, mede met het oog op de doelen van Natura 2000 en aanvullend op de projecten voor de Kaderrichtlijn Water (KRW).
 Belangrijke andere beleidsreserveringen betreffen het programma Integraal Rivier Management en het tweede pakket zoetwater.
 Voor het vervolg op het eerste maatregelenpakket zoetwater wordt € 150 miljoen gereserveerd. Dit vervolg dient ter uitvoering van verdere maatregelen tegen schade ten gevolge van droogte en verzilting.
 Voor het programma Integraal Rivier Management wordt € 375 miljoen gereserveerd. In dit programma worden de Rijksopgaven voor de rivier, waaronder waterveiligheid, scheepvaart, waterkwaliteit en -kwantiteit, rivierbodemligging en vegetatiebeheer in samenhang met elkaar gebracht om synergie in programmering en uitvoering te bereiken. Waar dit leidt tot synergie wordt dit verbonden met urgente regionale opgaven.
 Tot slot wordt voor toekomstige onderzoeken € 20 miljoen gereserveerd in het Deltafonds.
 
 Uit de Regeerakkoord enveloppe cybersecurity zijn middelen toegevoegd aan de begroting van IenW (Hoofdstuk XII). De nadere verdeling toedeling van deze middelen vindt plaats bij de 1e suppletoire wet 2019 (Voorjaarsnota). Een deel van de middelen komt op artikel 1 (Investeren in waterveiligheid) en artikel 2 (Investeren in zoetwatervoorziening) van het Deltafonds. Deze middelen zijn grotendeels bestemd voor maatregelen ter versterking van cybersecurity in de watersector waarover nog bestuurlijke afspraken worden gemaakt
 Belangrijkste wijzigingen
 De onderstaande tabel geeft de belangrijkste wijzigingen in de uitgaven en inkomsten aan ten opzichte van de eerste suppletoire begroting 2018. Een volledig overzicht van de mutaties is terug te vinden in bijlage 2: Verdiepingsbijlage.
 
 Begroting op hoofdlijnen (bedragen x € 1.000) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024–2031
 
 
 2032
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 1.119.328
 
 
 1.164.062
 
 
 1.209.828
 
 
 1.368.737
 
 
 1.247.860
 
 
 1.102.730
 
 
 9.856.615
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 
 – 4.313
 
 
 50.571
 
 
 5.171
 
 
 – 15.871
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 
 1.115.015
 
 
 1.214.633
 
 
 1.214.999
 
 
 1.352.866
 
 
 1.247.860
 
 
 1.102.730
 
 
 9.856.615
 
 
 
 
 
 
 I Belangrijkste mutaties Deltafonds
 
 
 
 
 
 – 12.129
 
 
 
 
 – 171.747
 
 
 
 
 – 96.874
 
 
 
 
 – 247.974
 
 
 
 
 15.640
 
 
 
 
 169.072
 
 
 
 
 476.786
 
 
 
 
 1.378.261
 
 
 
 
 
 
 
 Kaderrelevante mutaties DF
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Loon- en Prijsbijstelling 2017
 
 
 div
 
 
 21.874
 
 
 23.555
 
 
 23.585
 
 
 24.740
 
 
 22.917
 
 
 20.703
 
 
 165.434
 
 
 20.703
 
 
 
 
 2
 
 
 Kasschuif tbv rijksbrede beeld
 
 
 1
 
 
 
 
 100.000
 
 
 – 100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 DBFM Afsluitdijk
 
 
 4
 
 
 – 20.922
 
 
 – 198.096
 
 
 – 218.573
 
 
 – 172.290
 
 
 – 7.228
 
 
 150.069
 
 
 325.965
 
 
 45.312
 
 
 
 
 4
 
 
 Extrapolatie
 
 
 div
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.315.126
 
 
 
 
 5
 
 
 Kustwacht
 
 
 5
 
 
 – 280
 
 
 – 280
 
 
 – 280
 
 
 – 1.700
 
 
 – 1.700
 
 
 – 1.700
 
 
 – 16.620
 
 
 – 2.880
 
 
 
 
 6
 
 
 GF/BCF: Roode Vaart
 
 
 
 – 9.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7
 
 
 Overboekingen
 
 
 div
 
 
 – 4.179
 
 
 – 993
 
 
 – 160
 
 
 1.460
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.970
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overige
 
 
 
 878
 
 
 4.067
 
 
 – 1.446
 
 
 – 184
 
 
 1.651
 
 
 
 – 1.963
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties binnen kader DF
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8
 
 
 2e Zoetwaterpakket
 
 
 5.03
 
 
 
 
 
 
 – 10.000
 
 
 – 15.000
 
 
 – 125.000
 
 
 
 
 
 
 
 5.04
 
 
 
 
 
 
 10.000
 
 
 15.000
 
 
 125.000
 
 
 
 
 
 9
 
 
 Reservering Ruimtelijke Adaptatie
 
 
 5.03
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 20.000
 
 
 
 
 
 
 
 5.04
 
 
 
 
 
 
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019
 
 
 
 1.102.887
 
 
 1.042.886
 
 
 1.118.125
 
 
 1.104.892
 
 
 1.263.500
 
 
 1.271.802
 
 
 10.333.401
 
 
 1.378.261
 
 
 
 
 
 Ad 1. Jaarlijks wordt besloten of de overheidsuitgaven van de Rijksbegroting gecorrigeerd worden voor loon- en prijsontwikkelingen. Dit betreft de toegekende loonbijstelling en prijsbijstelling tranche 2018 die vanuit Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar het Deltafonds.
 Ad 2. Vanwege actualisaties van projectramingen en de verwerking van het Regeerakkoord, zijn de beschikbare budgetten en uitgavenramingen op de investeringsfondsen in een aantal jaren uit balans geraakt. Met behulp van deze kasschuif kan de mismatch in 2020 en 2021 tussen beschikbare budgetten en de uitgavenramingen deels hersteld worden.
 Ad 3. In 2018 is de DBFM-aanbesteding van het project Afsluitdijk afgerond. De budgettaire reeksen worden omgezet om aan de beschikbaarheidsvergoedingen te kunnen voldoen.
 Ad 4. In de begroting 2019 is de looptijd van het Deltafonds met een jaar verlengd tot en met 2032. Het niveau van extrapolatie is gelijk aan het jaar 2031 stand begroting 2018 na verwerking van structurele begrotingsmutaties. Daarnaast zijn de structurele bijdragen van derden doorgetrokken.
 Ad 5. De Kustwacht voert een aantal structurele taken uit die voortvloeien uit wet- en regelgeving. Tot op heden heeft IenW haar bijdrage aan deze taken steeds incidenteel gedekt. Via deze mutatie wordt structureel dekking geregeld voor luchtsurveillance en de benodigde personele capaciteit. Dekking vindt plaats uit de investeringsruimte van de verschillende modaliteiten van het Infrastructuurfonds (€ 101,8 miljoen) en Deltafonds (€ 25,4 miljoen).
 Ad 6. Dit betreft een overboeking voor de uitvoerende werkzaamheden met betrekking tot de Roode Vaart naar het Gemeentefonds (gemeente Moerdijk) € 8 miljoen en het BTW compensatie Fonds € 1,5 miljoen.
 Ad 7. Deze post bestaat uit een aantal overboeking naar en van andere begrotingshoofdstukken. Met name overboekingen naar het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat betreffende de projecten Wind op Zee en via het ministerie Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan de gemeente Venlo een bijdrage in verband met het project rivierverruiming Maas.
 Ad 8. Tweede investeringsprogramma zoetwatermaatregelen om waterschaarste te voorkomen/beperken. Betreft maatregelen ten behoeve van verbeterde aanvoer water, buffering van water en tegen droogte/verzilting. Samen door Rijk en regio.
 
 Ad 9. Reservering Ruimtelijke Adaptatie
 Aanvullend op het lopende stimuleringsprogramma wordt voor in totaal € 20 miljoen gereserveerd om decentrale overheden te ondersteunen bij onder andere de uitvoering van stresstesten en risicodialogen, en het uitvoeren van pilots. Deze middelen zullen volgend voorjaar vanuit het Deltafonds beschikbaar worden gesteld voor de jaren 2019 en 2020.
 
 Overprogrammering
 Het instrument overprogrammering is door het kabinet ingezet om te zorgen dat de budgetten voor aanleg van infrastructuur ook daadwerkelijk tot besteding komen in de jaren waarin deze beschikbaar zijn gesteld. Op het Deltafonds fluctueert de programmering en is per jaar afwisselend sprake van een situatie van over- en onderprogrammering. Over de begrotingsperiode tot en met 2023 is per saldo sprake van een overprogrammering van circa € 370 miljoen. In de totale periode tot en met 2032 is het volledige programma altijd gedekt. Voor de verdere toelichting voor opzet en werking van het instrument op de fondsen wordt naar de leeswijzer van het Infrastructuurfonds verwezen. In het artikelonderdeel 1.02 Overige Aanlegprojecten van het Deltafonds is de jaarlijkse omvang van de overprogrammering opgenomen.
 Gemiddelde uitgaven
 Onderstaand zijn de gemiddelde jaarlijkse uitgaven per productartikel in de periode 2018–2032 gepresenteerd.
 
 
 
 Flexnorm
 In de begroting 2018 is de flexnorm geïntroduceerd, waarmee het inzicht in de meerjarige hardheid van de bestuurlijke afspraken is aangescherpt. De flexnorm is een percentage dat aangeeft welk aandeel van de aanlegbudgetten (inclusief investeringsruimte) naar mening van het kabinet flexibel is om bij nieuwe planvorming te betrekken. Het betreft de ruimte binnen de begroting waar nog geen definitieve oplossing is bepaald en gekozen kan worden voor een alternatieve aanwending of oplossing. Overigens geldt ook dat waar wél bestuurlijke afspraken zijn gemaakt, maar er nog geen juridische verplichtingen zijn aangegaan, de budgetten nog altijd onverminderd door de Tweede Kamer te amenderen zijn.
 In onderstaande tabel is weergegeven welke budgetten in de begroting 2019 conform hierboven geschetste flexnorm flexibel zijn om bij nieuwe planvorming te betrekken.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel onderdeel
 
 
 Omschrijving
 
 
 Budgetten t/m 2032 (€ mln.)
 
 
 
 
 
 
 1.03
 
 
 Studiekosten
 
 
 38
 
 
 
 
 2.03
 
 
 Studiekosten
 
 
 9
 
 
 
 
 5.03
 
 
 Investeringsruimte
 
 
 1.135
 
 
 
 
 5.04
 
 
 Reserveringen
 
 
 964
 
 
 
 
 7.03
 
 
 Studiekosten
 
 
 113
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 2.259
 
 
 
 
 
 
 Als percentage van de aanlegbudgetten (inclusief investeringsruimte)
 
 
 
 
 19%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.
 PRODUCTARTIKELEN
 
 
 
 Artikel
 1
 Investeren in waterveiligheid
 
 Omschrijving van de samenhang in het beleid
 Het Rijk investeert in waterveiligheid om te voldoen aan de wettelijke normen van de primaire waterkeringen in beheer bij de waterschappen en het Rijk en om een bijdrage te leveren aan het beheer van de Rijkswateren. Het artikel waterveiligheid is gerelateerd aan beleidsartikel 11 (Integraal Waterbeleid) op de Begroting hoofdstuk XII.
 
 Budgettaire gevolgen van de uitvoering van art. 1 Investeren in waterveiligheid (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 364.968 
 
 
 
 
 788.628 
 
 
 
 
 287.975 
 
 
 
 
 512.001 
 
 
 
 
 650.631 
 
 
 
 
 739.092 
 
 
 
 
 678.789 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 457.927
 
 
 
 
 499.672
 
 
 
 
 407.172
 
 
 
 
 471.974
 
 
 
 
 483.565
 
 
 
 
 633.132
 
 
 
 
 448.752
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 
 95%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.01 Grote projecten waterveiligheid
 
 
 
 
 272.598
 
 
 
 
 343.164
 
 
 
 
 229.909
 
 
 
 
 205.094
 
 
 
 
 224.906
 
 
 
 
 88.333
 
 
 
 8.480
 
 
 
 
 1.01.01 Programma HWBP-2 Waterschapsprojecten
 
 
 142.271
 
 
 189.389
 
 
 120.808
 
 
 128.734
 
 
 84.718
 
 
 87.005
 
 
 0
 
 
 
 
 1.01.02 Programma HWBP-2 Rijksprojecten
 
 
 17.948
 
 
 71.220
 
 
 36.694
 
 
 31.731
 
 
 1.015
 
 
 1.015
 
 
 8.480
 
 
 
 
 1.01.03 Ruimte voor de rivier
 
 
 92.050
 
 
 73.215
 
 
 34.842
 
 
 8.764
 
 
 69.594
 
 
 313
 
 
 0
 
 
 
 
 1.01.04 Maaswerken
 
 
 20.329
 
 
 9.340
 
 
 37.565
 
 
 35.865
 
 
 69.579
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.02 Overige aanlegprojecten Waterveiligheid
 
 
 
 
 178.248
 
 
 
 
 147.112
 
 
 
 
 171.053
 
 
 
 
 261.763
 
 
 
 
 254.769
 
 
 
 
 541.811
 
 
 
 437.972
 
 
 
 
 1.02.01 Verkenningen en planuitwerkingsprogramma
 
 
 5.071
 
 
 6.805
 
 
 19.634
 
 
 32.535
 
 
 23.834
 
 
 9.525
 
 
 412
 
 
 
 
 
 – waarvan bijdrage aan agentschap RWS
 
 
 
 
 5.009 
 
 
 
 
 226 
 
 
 
 
 256 
 
 
 
 
 526 
 
 
 
 
 526 
 
 
 
 
 412 
 
 
 
 412
 
 
 
 
 1.02.02 Realisatieprogramma
 
 
 173.177
 
 
 140.307
 
 
 151.419
 
 
 229.228
 
 
 230.935
 
 
 532.286
 
 
 437.560
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.03 Studiekosten
 
 
 
 
 7.081
 
 
 
 
 9.396
 
 
 
 
 6.210
 
 
 
 
 5.117
 
 
 
 3.890
 
 
 
 2.988
 
 
 
 
 2.300
 
 
 
 
 
 1.03.01 Studie en onderzoekskosten
 
 
 7.081
 
 
 9.396
 
 
 6.210
 
 
 5.117
 
 
 3.890
 
 
 2.988
 
 
 2.300
 
 
 
 
 1.03.02 Overige studiekosten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 193.127
 
 
 
 
 201.042
 
 
 
 
 165.848
 
 
 
 
 190.701
 
 
 
 
 157.296
 
 
 
 
 155.418
 
 
 
 
 153.657
 
 
 
 
 
 
 1.09 Ontvangsten investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 193.127
 
 
 
 
 201.042
 
 
 
 
 165.848
 
 
 
 
 190.701
 
 
 
 
 157.296
 
 
 
 
 155.418
 
 
 
 
 153.657
 
 
 
 
 
 1.09.01 Ontvangsten waterschappen HWBP-2
 
 
 160.591
 
 
 120.071
 
 
 4.612
 
 
 56.083
 
 
 196
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 1.09.02 Overige ontvangsten HWBP-2
 
 
 2.880
 
 
 – 1
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 1.09.03 Ontvangsten waterschappen HWBP
 
 
 23.642
 
 
 57.140
 
 
 147.675
 
 
 118.983
 
 
 153.496
 
 
 153.767
 
 
 153.657
 
 
 
 
 1.09.04 Overige ontvangsten HWBP
 
 
 617
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 1.09.05 Overige aanleg ontvangsten
 
 
 5.397
 
 
 23.832
 
 
 13.561
 
 
 15.635
 
 
 3.604
 
 
 1.651
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Budgetflexibiliteit
 
 Met uitzondering van verkenning en planuitwerking, zijn de budgetten in 2019 juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2019.
 
 Onderstaand zijn de beschikbare budgetten na de begrotingsperiode tot en met 2032 per jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op hetzelfde detailniveau tot en met 2032 toegelicht.
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 
 
 
 
 
 1 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 uitgaven
 
 
 
 
 499.672
 
 
 
 
 407.172
 
 
 
 
 471.974
 
 
 
 
 483.565
 
 
 
 
 633.132
 
 
 
 
 448.752
 
 
 
 
 595.369
 
 
 
 
 516.288
 
 
 
 
 
 1.01 Grote projecten waterveiligheid
 
 
 
 343.164
 
 
 229.909
 
 
 205.094
 
 
 224.906
 
 
 88.333
 
 
 8.480
 
 
 110.724
 
 
 0
 
 
 
 
 1.02 Overige aanlegprojecten Waterveiligheid
 
 
 
 147.112
 
 
 171.053
 
 
 261.763
 
 
 254.769
 
 
 541.811
 
 
 437.972
 
 
 482.645
 
 
 514.288
 
 
 
 
 1.03 Studiekosten
 
 
 
 9.396
 
 
 6.210
 
 
 5.117
 
 
 3.890
 
 
 2.988
 
 
 2.300
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.09 Ontvangsten investeren in waterveiligheid
 
 
 Ontvangsten
 
 
 201.042
 
 
 165.848
 
 
 190.701
 
 
 157.296
 
 
 155.418
 
 
 153.657
 
 
 158.773
 
 
 148.175
 
 
 
 
 
 
 (Vervolg) Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 1 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 uitgaven
 
 
 
 
 533.818
 
 
 
 
 475.048
 
 
 
 
 479.757
 
 
 
 
 533.330
 
 
 
 
 516.269
 
 
 
 
 250.984
 
 
 
 
 324.180
 
 
 
 
 7.169.310
 
 
 
 
 
 1.01 Grote projecten waterveiligheid
 
 
 
 664
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.211.274
 
 
 
 
 1.02 Overige aanlegprojecten Waterveiligheid
 
 
 
 531.154
 
 
 473.048
 
 
 477.757
 
 
 531.330
 
 
 514.269
 
 
 248.984
 
 
 322.180
 
 
 5.910.135
 
 
 
 
 1.03 Studiekosten
 
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 47.901
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.09 Ontvangsten investeren in waterveiligheid
 
 
 Ontvangsten
 
 
 153.657
 
 
 153.658
 
 
 153.657
 
 
 153.658
 
 
 153.658
 
 
 146.471
 
 
 153.658
 
 
 2.399.327
 
 
 
 
 
 1.01 Grote projecten waterveiligheid
 
 
 Motivering
 
 Deze projecten, waaraan de Tweede Kamer de status van Groot Project heeft toegekend, dragen bij aan de waterveiligheid in Nederland. Voor meer achtergrondinformatie over programmering in 2019 (en verder) wordt verwezen naar het MIRT 2019, de betreffende voortgangsrapportages en het Deltaprogramma 2019.
 
 
 
 Producten
 
 Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP-2)
 
 Onder dit programma vallen de verbetermaatregelen die zijn voortgekomen uit de periodieke toetsing volgens de Waterwet. Uit de resultaten van de eerste (2001) en tweede (2006) toetsing op veiligheid van de primaire waterkeringen bleek dat een deel van deze keringen niet voldeed aan de wettelijke norm (Kamerstukken II, 2007–2008, 27 625 en 18 106, nr. 103). Verder bleek uit een toets in 2003 door RWS en de keringbeheerders (met name waterschappen) dat de zeeweringen langs de Noordzeekust op een aantal locaties op een termijn van twintig jaar niet meer aan de geldende veiligheidsnorm zouden voldoen. Deze locaties werden aangemerkt als Zwakke Schakels. Op negen van deze locaties lag tevens een opgave tot verbetering van de ruimtelijke kwaliteit, de zogenaamde Prioritaire Zwakke Schakels Kust. Deze maken ook onderdeel uit van HWBP-2. Met de oplevering van Zwakke Schakel West-Zeeuws Vlaanderen in 2016 zijn alle zwakke schakels versterkt. Vanuit het HWBP-2 worden subsidies verstrekt aan de waterschappen voor de uitvoering van de vereiste verbetermaatregelen en worden de maatregelen aan de rijkskeringen betaald. Het HWBP-2 is onderdeel van het Deltaprogramma met behoud van eigen besturing, organisatie en financiering. Met het afsluiten van het Bestuursakkoord Water (2011) dragen de waterschappen bij aan de financiering van het HWBP-2 en het HWBP. In bijlage 3 is een nadere toelichting op de financieringsafspraken ten aanzien van de Hoogwaterbeschermingsprogramma’s (HWBP-2 en HWBP) opgenomen.
 Conform de Regeling Grote Projecten ontvangt de Tweede Kamer ieder half jaar een Voortgangsrapportrage: vóór 1 april 2019 Voortgangsrapportage 15 en vóór 1 oktober 2019 Voortgangsrapportage 16.
 
 
 Meetbare gegevens
 
 Het HWBP-2 bestaat uit 87 versterkingsprojecten, inclusief de Zwakke Schakels. Per 31 december 2017 voldoen 79 projecten aan de vigerende veiligheidsnorm. Het programma bevindt zich inmiddels in de fase dat nagenoeg alle projecten in realisatiefase zijn. Er zijn zeven resterende projecten in uitvoering en één project start naar verwachting in 2018 met de realisatie.
 
 
 Waar mogelijk worden innovatieve oplossingen gebruikt. Daarnaast kunnen investeringen vanuit het innovatiebudget HWBP-2 leiden tot nieuwe kennis over ontwerpvoorschriften.
 In de basisrapportage (Kamerstukken II, 2011–2012, 27 625, nr. 237) is aangegeven dat de meerderheid van de projecten in 2017 is afgerond en dat enkele projecten een geprognosticeerde einddatum van na 2017 laten zien. Dit beeld is in de 13de voortgangsrapportage (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 698, nr. 33) (welke de rapportageperiode van 1 juli 2017 tot en met 31 december 2017 bestrijkt) met twee projecten gewijzigd. Na 2017 worden nog 8 projecten opgeleverd.
 
 Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
 De onderstaande verschillen zijn het gevolg van prijsindexatie naar prijspeil 2018.
 
 Projectoverzicht Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma; realisatie (bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectbudget
 
 
 Kasbudget
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2021
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 HWBP-2 Rijksprojecten
 
 
 
 187
 
 
 185
 
 
 48
 
 
 67
 
 
 34
 
 
 30
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 8
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 HWBP-2 Waterschapsprojecten
 
 
 
 2.431
 
 
 2.420
 
 
 1.714
 
 
 189
 
 
 121
 
 
 129
 
 
 85
 
 
 87
 
 
 0
 
 
 106
 
 
 
 
 
 
 
 Overige projectkosten (programmabureau)
 
 
 
 46
 
 
 45
 
 
 30
 
 
 4
 
 
 3
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 afrondingen
 
 
 
 
 – 1
 
 
 1
 
 
 
 – 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma 
 
 
 
 
 2.663
 
 
 
 
 2.650
 
 
 
 
 1.791
 
 
 
 
 261
 
 
 
 
 158
 
 
 
 
 160
 
 
 
 
 86
 
 
 
 
 88
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 111
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 1.01.01/02)
 
 
 
 
 
 
 1.791
 
 
 
 
 261
 
 
 
 
 158
 
 
 
 
 160
 
 
 
 
 86
 
 
 
 
 88
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 111
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Producten
 
 Ruimte voor de Rivier
 
 De Planologische Kernbeslissing (PKB) Ruimte voor de Rivier is in 2006 door de beide Kamers vastgesteld. Met de PKB wil het kabinet twee doelstellingen bereiken:
 
 
 •
 Het op het vereiste niveau brengen van de bescherming van het rivierengebied tegen overstromingen. Dit houdt in dat de veiligheid langs de Rijntakken en het benedenstroomse deel van de bedijkte Maas (vanaf Hedikhuizen) in overeenstemming wordt gebracht met de wettelijke vereiste norm.
 
 
 •
 Een bijdrage leveren aan het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van het rivierengebied, waardoor het rivierengebied economisch, ecologisch en landschappelijk wordt versterkt.
 
 
 Uitgangspunt voor de PKB is dat het Nederlandse rivierensysteem een piek in de waterafvoer (de maatgevende afvoer), die statistisch eens per 1.250 jaar kan voorkomen, veilig kan verwerken. Deze norm is in 2001 voor de Rijn vastgesteld op 16.000m3/s bij Lobith. De Maas benedenstrooms van Hedikhuizen moet uiterlijk in 2015 een maatgevende afvoer van 3.800m3/s bij Borgharen veilig kunnen verwerken. Voor de IJssel is de maatgevende afvoer verhoogd met een gezamenlijke toestroom van 250m3/s vanuit de zijrivieren.
 De PKB bevat een besluit over het uiterlijk eind 2015 uit te voeren basispakket van 39 maatregelen en de plaats waar deze getroffen worden. Vijf maatregelen bleken niet nodig voor het bereiken van de waterveiligheidsdoelstelling, waardoor 34 maatregelen over bleven. Hiervan waren er 25 in 2015 gerealiseerd. In 2016 en 2017 hebben de laatste projecten de mijlpaal waterveiligheid bereikt. De waterveiligheidsdoelstelling en de ruimtelijke kwaliteitsdoelstelling voor het volledige programma zijn eind 2017 behaald.
 Conform de Regeling Grote Projecten ontvangt de Tweede Kamer ieder halfjaar een voortgangsrapportrage. Begin april 2018 is de eindevaluatie (Kamerstuk 2017–2018 30 080, nr. 90) aangeboden aan de Kamer en de 31e voortgangsrapportage. Na formele opheffing van de Groot Project Status zal de rapportage over de finale afronding van het programma plaatsvinden als onderdeel van de reguliere rapportage Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT).
 
 
 Meetbare gegevens
 
 Naar huidige inzichten is de stand per 31 december 2018 als volgt:
 
 
 
 •
 Voor 100% van het realisatiebudget is de projectbeslissing genomen. Alle maatregelen zijn uitgevoerd;
 
 
 •
 De waterveiligheidsdoelstelling van het programma Ruimte voor de Rivier is voor alle Maatregelen en het programma als geheel behaald.
 
 
 Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
 
 
 •
 Ruimte voor de Rivier: de toename van het budget wordt veroorzaakt door het toevoegen van een bijdrage uit derden van € 2,5 miljoen en het verwerken van de prijsindexering naar prijspeil 2018 (€ 3 miljoen).
 
 
 
 Projectoverzicht Ruimte voor de rivier; realisatie (bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectbudget
 
 
 Kasbudget
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 Project RvdR
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2019
 
 
 2019
 
 
 
 
 
 Projecten Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ruimte voor de rivier
 
 
 2.307
 
 
 2.301
 
 
 2.119
 
 
 73
 
 
 35
 
 
 9
 
 
 70
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Realisatie
 
 
 
 
 2.307
 
 
 
 
 2.301
 
 
 
 
 2.119
 
 
 
 
 73
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 70
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 1.01.03)
 
 
 
 
 
 
 2.119
 
 
 
 
 73
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 70
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Producten
 
 Maaswerken
 
 Op dit onderdeel worden de uitgaven van de deelprogramma’s Zandmaas en Grensmaas van het programma Maaswerken verantwoord. Maaswerken is voortgekomen uit het Deltaplan Grote Rivieren dat na de twee hoogwaters in de Rijn en de Maas in december 1993 en januari 1995 tot stand kwam. Belangrijkste doelstelling is het verbeteren van de bescherming van inwoners van Limburg en Noord-Brabant tegen hoogwater van de Maas.
 Op verzoek van de Tweede Kamer is de eindevaluatie, zoals bedoeld in de Regeling Grote Projecten, opgesteld. Begin april 2018 is de eindevaluatie en de 33e (en naar verwachting laatste) voortgangsrapportage (Kamerstuk 2017–2018 18 106, nr. 245) aangeboden aan de Kamer. Na formele opheffing van de Groot Project Status zal de rapportage over de voortgang en afronding van het programma plaatsvinden als onderdeel van de reguliere rapportage Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT).
 Naast de werken in de Zandmaas en de Grensmaas zijn nog aanvullende maatregelen nodig om in alle dijkringen langs de Maas het wettelijke beschermingsniveau te bereiken (overstromingskans kleiner dan 1/250e per jaar). Het prioritaire deel van dit werk dient in 2020 gereed te zijn. De rest van de werkzaamheden loopt via het HWBP mee. Planuitwerking en realisatie van deze «prioritaire sluitstukkaden» gebeurt grotendeels door het waterschap Limburg en er is hiervoor vanuit het budget van Maaswerken € 75 miljoen beschikbaar gesteld. De aanpak voor de Grensmaas en de afspraken over de gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum zijn vastgelegd in de Bestuursovereenkomst Waterveiligheid Maas van 10 november 2011.
 
 
 Meetbare gegevens
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Grensmaas
 
 
 Zandmaas
 
 
 
 
 
 
 Hoogwaterbeschermingsprogramma
 
 
 100% in 2017 (gerealiseerd)
 
 
 100% in 2016
 
 
 
 
 Natuurontwikkeling
 
 
 1.208 ha
 
 
 (100%) 427 ha
 
 
 
 
 Grind
 
 
 ten minste 35 mln. ton
 
 
 
 
 
 
 
 Grensmaas en Zandmaas, natuurontwikkeling
 De deelprogramma’s Grensmaas en Zandmaas (fase I) dragen primair bij aan de hoogwaterveiligheidsdoelstelling. Daarnaast wordt met deze projecten natuur gerealiseerd die ten goede komt aan de Ecologische Hoofdstructuur (EHS).
 In het kader van de herijking van de Ecologische Hoofdstructuur door Rutte I is bij het Zandmaasproject besloten 129 ha natuur niet te realiseren door de nevengeulen Belfeld en Sambeek uit de scope te halen. Deze nevengeulen leveren geen bijdrage aan de hoogwaterveiligheidsdoelstelling. De natuuropgave binnen de Zandmaas is gerealiseerd. De feitelijke oplevering en overdracht is afhankelijk van de voortgang van de delfstofwinning.
 In de Grensmaas is de scope nagenoeg gelijk gebleven. Alleen de verwerving van natuurgronden bij de locatie Roosteren (44 ha) is komen te vervallen. Deze locatie valt buiten de uitvoeringsovereenkomst met het Consortium Grensmaas. De totale oppervlakte natuurontwikkeling in de Grensmaas wordt daarmee 1.208 ha. Het Ministerie van EZK neemt hiervan thans 728 ha voor haar rekening (TK 18 106, nr. 230, 20 april 2015).
 Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
 De onderstaande verschillen zijn het gevolg van prijsindexatie naar prijspeil 2018.
 
 Projectoverzicht Maaswerken; realisatie (bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectbudget
 
 
 Kasbudget
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 Project Maaswerken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Zuid-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grensmaas
 
 
 
 153
 
 
 152
 
 
 78
 
 
 3
 
 
 2
 
 
 0
 
 
 70
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2017/2024
 
 
 2017/2024
 
 
 
 
 
 Zandmaas
 
 
 
 399
 
 
 398
 
 
 322
 
 
 6
 
 
 36
 
 
 36
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2020
 
 
 2020
 
 
 
 
 
 Programma Realisatie
 
 
 
 
 552
 
 
 
 
 550
 
 
 
 
 400
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 36
 
 
 
 
 70
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 1.01.04)
 
 
 
 
 
 
 400
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 36
 
 
 
 
 70
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatregelen ter verbetering van de waterveiligheid
 De kengetallen hieronder geven informatie over de stand van zaken van maatregelen ter verbetering van de waterveiligheid onder het Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP-2), en de programma’s Ruimte voor de Rivier (RvdR) en Maaswerken. Het geeft een meerjarig inzicht in de voortgang van de maatregelen van de betreffende programma’s. De beleidsinspanningen van de Minister van IenW die onder Hoofdstuk XII (artikel 11) vallen richten zich op de regie op deze programma’s.
 
 
 
 1.02 Overige aanlegprojecten
 
 
 Motivering
 
 Naast de grote projecten op het gebied van waterveiligheid zijn hieronder de overige aanlegprojecten beschreven.
 
 
 
 Producten
 
 1.02.01 Verkenningen- en planuitwerkingsprogramma
 
 Het verkenningen- en planuitwerkingsprogramma dient om een probleem of een initiatief met maatschappelijke meerwaarde op het gebied van waterbeheer te verkennen en daarna, indien nodig, uit alternatieven de beste oplossing voor het probleem te zoeken en voor te bereiden voor de uitvoering.
 Op dit artikelonderdeel worden diverse projecten en programma’s verantwoord die zich in de MIRT-verkenningen- en planuitwerkingsfase bevinden.
 
 Projectoverzicht Verkenningen- en planuitwerkingsprogramma (bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget
 
 
 
 Planning
 
 
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 Huidig
 
 
 vorig
 
 
 PB of TB
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering Areaalgroei
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 
 EPK Planuitwerking en verkenningen Waterveiligheid
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Zuid-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Meerkosten rivierverruiming Rijn en Maas
 
 
 191
 
 
 193
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 Projecten Oost-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IJsseldelta 2e fase
 
 
 
 81
 
 
 81
 
 
 2018
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 Projecten Noord-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Texel NIOZ
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Zuidwest-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zandhonger Oosterschelde (Roggenplaat)
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 2016
 
 
 2018
 
 
 2
 
 
 
 
 
 Totaal programma planuitwerking en verkenning
 
 
 
 
 299
 
 
 
 
 302
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget DF 1.02.01 
 
 
 
 
 299
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 PB is Projectbeslissing en TB is Trajectbesluit
 
 
 Toelichting:
 
 
 1.
 Rivierverruiming Rijn en Maas: Voor de uitvoering van de MIRT/HWBP verkenning Meer Maas Meer Venlo (MMMV) is € 1,933 miljoen overgeheveld via BZK naar het gemeentefonds voor de gemeente Venlo;
 
 
 2.
 Zandhonger Oosterschelde: Het resterende budget voor de uitvoering van de Roggeplaat is overgeheveld naar het realisatieprogramma op artikel 01.02.
 
 
 1.02.02 Realisatieprogramma
 Dit programma levert een bijdrage aan het voldoen aan de wettelijke normen van de primaire waterkeringen in beheer bij het Rijk en bij de waterschappen én levert een bijdrage aan het beheer van de rijkswateren.
 Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP)
 Het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) is een alliantie tussen de waterschappen en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het programma is opgericht voor het aanpakken van de waterveiligheidsopgave die voortvloeit uit de Derde Landelijke Rapportage Toetsing primaire waterkeringen (LRT3) in 2011 en de daaropvolgende beoordelingsrondes. Het programma heeft als doel in 2050 alle primaire waterkeringen in Nederland op orde te hebben. Circa 90% van de primaire waterkeringen is in beheer bij de waterschappen. Het overige deel is vrijwel volledig in beheer bij het Rijk. Door de samenwerking binnen de alliantie wordt de beschikbare kennis en deskundigheid van de verschillende waterbeheerders optimaal benut.
 Het HWBP kent een voortrollend karakter, waarbij jaarlijks een actualisatie van het zesjarige programma plaatsvindt en er een nieuw jaar aan de programmering wordt toegevoegd. Met deze werkwijze ontstaat een adaptief programma dat flexibel in kan spelen op nieuwe ontwikkelingen.
 De huidige HWBP opgave komt voort uit de LRT3 (2011) en de verlengde derde toetsing (LRT3+, 2013). Op basis van de nieuwe landelijke beoordelingsronde overstromingsrisico (LBO-1), die op 1 januari 2017 van start is gegaan, worden ook in het programma 2019–2024 nieuwe projecten toegevoegd.
 De prioritering van de jaarlijks uit te brengen programmering is gebaseerd op urgentie. De programmering 2019–2024 wordt gelijktijdig met deze begroting op Prinsjesdag als onderdeel van het Deltaprogramma 2019 (paragraaf 3.3) gepresenteerd.
 Eind 2019 zijn naar verwachting 54 kilometer dijk en 15 kunstwerken van de totale scope veilig. Het HWBP is onderdeel van het Deltaprogramma met behoud van eigen besturing, organisatie en financiering.
 Vooroeververdediging Oosterschelde en Westerschelde
 In 2017 is de financiële afwikkeling van het deel steenbekledingen afgerond. Daarnaast wordt ook de vooroeververdediging van de dijken in het Ooster- en Westerscheldegebied aangepakt. Het project vooroeverbestortingen is opgedeeld in verschillende clusters die over de tijd worden uitgevoerd. Ook in 2019 wordt gewerkt aan een aantal vooroeverbestortingstrajecten.
 Rivierverruiming, niet zijnde Ruimte voor de Rivier
 Langs de Maas, de Rijn, de Waal en de Lek worden rivierverruimingsprojecten uitgevoerd ten behoeve van natuurontwikkeling in de uiterwaarden en om een grotere waterafvoer te kunnen opvangen, de zogeheten NURG (Nadere Uitwerking Rivieren Gebied) projecten. Het NURG-programma wordt uitgevoerd door de Ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en Infrastructuur en Waterstaat. Inmiddels is het overgrote deel van de opgave gerealiseerd en hebben de beide ministeries bij de Herijking van de Ecologische Hoofdstructuur afspraken gemaakt over de verdeling van de restopgave. Hierin is afgesproken dat elk ministerie zijn nog lopende projecten afmaakt. Op dit moment lopen er nog twee IenW NURG-projecten. Voor het project Afferdense en Deestse Waarden is de oplevering voorzien eind 2019. Dit project is ook van belang voor het realiseren van de waterveiligheidsdoelstelling van de PKB Ruimte voor de Rivier. Het project Heesselt wordt in 2020 opgeleverd.
 Afsluitdijk
 Het project Afsluitdijk omvat opgaven op het gebied van waterveiligheid en waterafvoer. In 2018 is het project Afsluitdijk gegund en zijn de werkzaamheden gestart. Openstelling (waterveilig) is voorzien in 2022. Omdat in 2018 een DBFM contract is afgesloten, is het budget overgeheveld naar artikel 04.02.01 Geïntegreerde contractvormen/PPS.
 Overige onderzoeken en kleine projecten
 Onderdeel van overige onderzoeken en kleine projecten is onder andere het Project Roggenplaat. Rijkswaterstaat heeft in opdracht van de ministeries IenW en LNV een MIRT verkenning uitgevoerd naar een aanpak voor de negatieve effecten van de zandhonger in de Oosterschelde. Het daaruit volgende voorkeursalternatief is het suppleren van de Roggenplaat, omdat door de zandhonger de oppervlakte en hoogte van deze plaat snel afnemen. Het doel van de realisatie is het uitvoeren van een zandsuppletie op de Roggenplaat in de Oosterschelde met een omvang van 213 ha en 1,3 miljoen m3. De aanleg is voorzien in de winter van 2019–2020.
 Een ander klein project is de primaire kering Vlieland en Terschelling. Dit project omvat een gedeeltelijke verlegging van het zandige deel van de primaire waterkeringen op Vlieland en Terschelling. Om aan de veiligheidsnormen te voldoen zijn voor beide verleggingen zandaanvullingen noodzakelijk. Het project omvat tevens de verhoging van de dijk van het bedrijventerrein op Vlieland ter plaatse van het terrein van Rijkswaterstaat. De oplevering voor de werkzaamheden in Vlieland is voorzien in 2018 en op Terschelling eind 2019.
 Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
 
 
 •
 HWBP Rijksprojecten: De toename van het budget is het gevolg van de prijsindexering naar prijspeil 2018.
 
 
 •
 HWBP Waterschapsprojecten en overige projecten: de toename van het budget (€ 450 miljoen Waterschapsprojecten en € 6 miljoen overige projecten) is voornamelijk het gevolg van de intrede van de nieuwe normering en het bijbehorende nieuwe beoordelingsinstrumentarium (WBI). Op 1 januari 2017 is er vanuit de Waterwet overgestapt op een nieuwe normeringssystematiek. Vanaf dat moment worden de primaire waterkeringen door de beheerders ook beoordeeld met het WBI. Ten opzichte van de oude normeringssystematiek kunnen deze beoordelingen per dijktraject leiden tot versterkingsmaatregelen die voortvloeien uit een nieuwe, een grotere of een kleinere waterveiligheidsopgave. Al deze wijzigingen moeten worden ingepast in het voortrollende programma waarbij conform het afgesproken uitgangspunt wordt geprioriteerd op basis van urgentie van de waterveiligheidsopgave. En dit leidt tot mutaties in het programma en in de bijbehorende begrotingsreeks.
 
 
 •
 Dijkversterking en herstel steenbekleding: de afname van het budget komt door een meevaller (€ 11,6 miljoen). Daarnaast is sprake van een kleine stijging van € 1 miljoen als gevolg van de prijsindexering naar prijspeil 2018.
 
 
 
 Projectoverzicht; Realisatieprogramma (bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectbudget
 
 
 Kasbudget
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma HWBP
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2020
 
 
 2020
 
 
 
 
 HWBP Rijksprojecten
 
 
 617
 
 
 608
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 7
 
 
 11
 
 
 33
 
 
 41
 
 
 92
 
 
 423
 
 
 
 
 
 
 HWBP Waterschapsprojecten
 
 
 5.092
 
 
 4.642
 
 
 361
 
 
 121
 
 
 166
 
 
 261
 
 
 414
 
 
 346
 
 
 363
 
 
 3.060
 
 
 
 
 
 
 HWBP Overige projectkosten (programmabureau)
 
 
 86
 
 
 80
 
 
 24
 
 
 6
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 31
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatregelen i.r.t. rivierverrruiming
 
 
 192
 
 
 192
 
 
 162
 
 
 11
 
 
 8
 
 
 10
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 2020
 
 
 2020
 
 
 
 
 Wettelijk BeoordelingsInstrumentarium 2023
 
 
 23
 
 
 23
 
 
 1
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 4
 
 
 3
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Zandhonger Oosterschelde
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 0
 
 
 3
 
 
 6
 
 
 0
 
 
 2
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Noord-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Primaire waterkering Vlieland
 
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2018/2019
 
 
 2018/2019
 
 
 
 
 
 Projecten Noordwest-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Afsluitdijk
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 10
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2022
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 Projecten Oost-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kribverlaging Pannerdensch Kanaal
 
 
 
 19
 
 
 19
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 10
 
 
 5
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2023
 
 
 2019
 
 
 
 
 IJsseldelta 2e fase (Reevesluis)
 
 
 94
 
 
 93
 
 
 21
 
 
 40
 
 
 18
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 3
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Monitoring Langsdammen Waal
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Zuidwest-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige onderzoeken en kleine projecten
 
 
 1.169
 
 
 1.168
 
 
 1.164
 
 
 3
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Dijkversterking en herstel steenbekleding
 
 
 
 812
 
 
 823
 
 
 770
 
 
 11
 
 
 1
 
 
 25
 
 
 5
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 afrondingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Realisatie
 
 
 
 
 8.130
 
 
 
 
 7.677
 
 
 
 
 2.519
 
 
 
 
 208
 
 
 
 
 220
 
 
 
 
 332
 
 
 
 
 474
 
 
 
 
 398
 
 
 
 
 460
 
 
 
 
 3.522
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 1.02.02)
 
 
 
 
 
 
 
 140
 
 
 
 
 150
 
 
 
 
 228
 
 
 
 
 231
 
 
 
 
 532
 
 
 
 
 438
 
 
 
 
 3.895
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overprogrammering (-)
 
 
 
 
 
 
 
 – 68
 
 
 
 
 – 70
 
 
 
 
 – 104
 
 
 
 
 – 243
 
 
 
 
 134
 
 
 
 
 – 22
 
 
 
 
 373
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.03 Studiekosten
 
 
 Motivering
 
 Dit betreft enerzijds studie- en onderzoekskosten voor het Deltaprogramma (MIRT-onderzoeken) en daarnaast de overige studiekosten op het gebied van waterveiligheid.
 
 Naast de grote projecten op het gebied van waterveiligheid zijn hieronder de overige aanlegprojecten beschreven.
 
 
 Producten
 
 Studie- en onderzoekskosten Deltaprogramma
 
 Hieronder vallen studie- en onderzoekskosten voor het Deltaprogramma (MIRT-onderzoeken). Het Deltaprogramma (DP) is een programma van maatregelen, voorzieningen, onderzoeken en ambities gericht op de korte, middellange en lange termijn waterveiligheid en zoetwatervoorziening van Nederland. Voor een nadere toelichting over deze onderzoeken wordt verwezen naar het Deltaprogramma 2019.
 Op dit onderdeel worden vooral de onderzoeken voor waterveiligheid verantwoord.
 
 
 •
 Het Nationaal Watermodel is een geïntegreerde set van modellen om het waterhuishoudkundig systeem van Nederland door te rekenen. Deze is oorspronkelijk ontwikkeld voor het Deltaprogramma. Het model is gebruikt om de effecten van maatregelen op het gebied van waterveiligheid en zoetwatervoorziening te berekenen. In 2019 blijft het Deltamodel in gebruik voor het beantwoorden van vragen die bij de uitvoering van het Deltaprogramma spelen. De doorontwikkeling van het model heeft als doel de waterhuishoudkundige basis ervan ook in andere rekentoepassingen te gebruiken om zo de onderlinge vergelijkbaarheid en de betrouwbaarheid van die toepassingen te garanderen en genereert het model de waterhuishoudkundige basis voor waterkwaliteitsmodellen.
 
 
 •
 MIRT-onderzoeken naar de waterveiligheid in de Rijn-Maasdelta: voor de verwachte stijging van de zeespiegel, toenemende extreme rivierafvoeren en sociaaleconomische veranderingen zijn langetermijnstrategieën ontwikkeld voor waterveiligheid en zoetwatervoorziening. Daarbij worden de strategieën en maatregelen voor waterveiligheid en sociaaleconomische ontwikkeling in synergie met elkaar en met oog voor ruimtelijke kwaliteit ontwikkeld. Komende jaren wordt met maatregelen en nadere beleidsuitwerking vervolg gegeven aan de gemaakte beleidskeuzes voor dit gebied.
 
 
 •
 Stimuleringsprogramma Ruimtelijke Adaptatie: Vanuit het Deltafonds is € 6,7 miljoen beschikbaar gesteld voor het Stimuleringsprogramma Ruimtelijke Adaptatie om de transitie naar een klimaatbestendige inrichting van Nederland in 2050 te ondersteunen met diverse activiteiten en producten, zoals het kennisportaal, het organiseren van themabijeenkomsten, de ondersteuning van voorbeeldprojecten en het faciliteren van kennis- en leernetwerken. Aanvullend op het lopende stimuleringsprogramma wordt voor in totaal € 20 miljoen gereserveerd om decentrale overheden te ondersteunen bij onder andere de uitvoering van stresstesten en risicodialogen, en het uitvoeren van pilots. Deze middelen zullen volgend voorjaar vanuit het Deltafonds beschikbaar worden gesteld voor de jaren 2019 en 2020.
 
 
 •
 Toetsing Regionale keringen in beheer van het Rijk: Rijkswaterstaat is gestart met de toetsing van de regionale keringen in beheer van het Rijk. Ook kunstwerken en niet-waterkerende objecten worden getoetst. De planning is in 2018 aangepast, aangezien de opstartfase meer tijd heeft gekost dan voorzien. Verwacht wordt dat de toetsing van deze regionale keringen in 2020 is afgerond.
 
 
 •
 Eerste beoordeling primaire waterkeringen: Op basis van de nieuwe waterveiligheidsnormen (in werking per 1 januari 2017) wordt door de beheerders gewerkt aan de eerste beoordeling van de primaire waterkeringen, de nieuwe regeling beoordeling veiligheid primaire keringen en onderliggende technische leidraden en software. Om de beheerders te ondersteunen worden de komende jaren nog verbeteringen doorgevoerd in deze instrumenten. Ook worden voorbereidingen getroffen voor het instrumentarium van 2023, zodat de voorschriften voor de beoordelingsronde die in 2023 start, aansluiten op de actuele kennis en de ervaringen die in de eerste beoordelingsronde worden opgedaan. Als uit de beoordeling blijkt dat een primaire kering niet aan de norm voldoet, neemt een beheerder maatregelen. De Minister stelt conform de Waterwet een ontwerpinstrumentarium (OI) beschikbaar dat strekt tot aanbeveling bij het ontwerpen van een kering. Daarnaast wordt gewerkt aan de stroomlijning van de informatie-uitwisseling tussen beheerders, het Hoogwaterbeschermingsprogramma en het Ministerie van IenW.
 
 
 •
 Lange termijn ambitie/Kennisprogrammering Waterveiligheid: het Rijk heeft een wettelijke taak (artikel 2.6 Waterwet) om zorg te dragen voor de totstandkoming en verkrijgbaarstelling van technische leidraden voor het ontwerp, het beheer en het onderhoud van de primaire waterkeringen in Nederland.
 Hiertoe worden langjarige activiteiten (onderzoek) uitgevoerd om een solide kennisbasis te ontwikkelen. De kennis over waterveiligheid wordt hiermee op het vereiste niveau gehouden, zodat sprake is van actueel, effectief en uitvoerbaar waterveiligheidsbeleid. Dit is de lange termijn ambitie voor waterveiligheid, vormgegeven door de uitvoering van de Kennisagenda en de Kennisprogrammering Waterveiligheid.
 Het programmeren van de kennis voor waterveiligheid, die met input van de waterveiligheidssector tot stand is gekomen, is gebaseerd op de volgende drie pijlers:
 
 
 –
 Techniek: hiermee wordt invulling gegeven aan de wettelijke verantwoordelijkheid (artikel 2.5 Waterwet) voor het beschikbaar stellen van een Beoordelingsinstrumentarium (WBI) voor de primaire waterkeringen en het actualiseren van de onderbouwende leidraden (LD) en technische rapporten (TR) (o.a. over faalmechanismen als macrostabiliteit, piping en de belasting van de primaire waterkeringen door waterstanden en golven);
 
 
 –
 Systeem: verantwoordelijkheid voor de kennisbasis over het gedrag van kust- en riviersystemen en uitvoering van EU-verplichtingen, zoals de Richtlijn Overstromingsrisico’s (ROR);
 
 
 –
 Leefomgeving: omgevingsfactoren die van invloed zijn op de totstandkoming van het waterveiligheidsbeleid, zoals klimaatverandering/zeespiegelstijging, ruimtelijke adaptatie en wateroverlast.
 
 
 Het belang van een structurele reservering is om hiermee de genoemde solide basis te kunnen garanderen vanuit de wettelijke taak en om hiermee zo goed mogelijk aan te sluiten bij de langjarige programmering van andere partijen, zoals het NWO-domein Toegepaste en Technische Wetenschappen van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO/TTW) en ook het Nationaal Kennis- en innovatieprogramma Water (NKWK) benutten.
 Voor de uitvoering van het meerjarenprogrammering is € 30 miljoen beschikbaar in de periode 2018–2032
 
 
 1.09 Ontvangsten
 Ontvangsten waterschapsprojecten
 Conform de Spoedwet (Stb. 2011, 302) dragen de waterschappen vanaf 2011 € 81 miljoen per jaar bij aan het HWBP. Deze bijdrage van de waterschappen is conform het regeerakkoord Rutte I en het Bestuursakkoord Water aangevuld tot € 131 miljoen in 2014 en tot € 181 miljoen structureel vanaf 2015 (inclusief project gebonden aandeel, prijspeil 2010). Deze bijdrage wordt geïndexeerd op basis van de IBOI, zoals gehanteerd door het Ministerie van Financiën. Vanaf 2018 en verder komt dit bedrag jaarlijks uit op ongeveer € 191 miljoen (inclusief project gebonden aandeel).
 De middelen van de waterschappen worden eerst ingezet voor de waterschapsprojecten van het HWBP-2 en vervolgens voor de waterschapsprojecten van het HWBP. Het in 2013 door de Tweede en Eerste Kamer aangenomen wetsvoorstel Wijziging van de Waterwet (doelmatigheid en bekostiging hoogwaterbescherming) (Kamerstukken II, 2012–2013, 33 465, nr. 3) is per 1 januari 2014 in werking getreden. De wet regelt dat het Rijk en de waterschappen jaarlijks elk de helft van de bijdrage aan het HWBP gaan betalen.
 In bijlage 3 is een overzicht opgenomen waarin nader is ingegaan op de financiering van het HWBP-2 en het HWBP.
 
 
 
 Artikel
 2
 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 
 Motivering
 
 
 Op het gebied van zoetwatervoorziening is het beleid gericht op een duurzame zoetwatervoorziening die economisch doelmatig is. De uitvoering is gericht op het zoveel mogelijk voorkomen van tekorten. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheden en gebruikers. Het Ministerie van IenW werkt samen met deze partijen in het Deltaprogramma Zoetwater. De maatregelen die in uitvoering worden genomen staan in het Deltaplan Zoetwater.
 In periodes van ernstig watertekort (in droge zomers) wordt water verdeeld op basis van een verdringingsreeks.
 
 
 Op dit artikel worden de producten op het gebied van zoetwatervoorziening verantwoord. De waterkwaliteit maatregelen in het hoofdwatersysteem die niet verbonden zijn aan waterveiligheid en zoetwatervoorziening worden op artikel 7 van het deltafonds verantwoord.
 Dit artikel is gerelateerd aan beleidsartikel 11 (Integraal waterbeleid) op de begroting van hoofdstuk XII.
 Ambities voor zoetwater
 Nederland heeft een unieke ligging in een delta. Water speelt niet alleen een cruciale rol in de leefbaarheid van onze omgeving, het is ook een verbindend element in onze economische positie. Zelfs in droge tijden komen via de Rijn en de Maas nog honderdduizenden liters zoetwater ons land binnen. Dit is een belangrijk concurrentievoordeel ten opzichte van landen die deze rivieren niet hebben. Nederland bezit unieke kennis en kunde op het gebied van waterbeheer en waterkwaliteit en verdient daar veel geld mee.
 Om de bijdrage van zoetwater aan onze sterke economische positie te behouden en te versterken, in harmonie met de leefomgeving, is het zaak dat er geanticipeerd wordt op toekomstige trends en ontwikkelingen. Nu al zijn er knelpunten en deze nemen toe bij klimaatverandering. De ambitie is om de rol die zoetwater in onze sterke economische positie speelt niet alleen te behouden, maar ook te versterken en ervoor te zorgen dat water blijft bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving. Rijk, regio en gebruikers nemen samen de verantwoordelijkheid voor een goede zoetwatervoorziening en het voorkomen van tekorten. Het Ministerie van IenW draagt financieel bij aan het uitvoeringsprogramma voor de periode 2015–2021 en investeert in het ontwikkelen van kennis en beleid ten behoeve van besluitvorming over de periode na 2021. IenW levert een belangrijke (financiële en personele) bijdrage aan het Programmabureau Zoetwater ten behoeve van de uitvoering van de Deltabeslissing Zoetwater.
 
 De ambitie is uitgewerkt in vijf nationale zoetwaterdoelen:
 
 
 •
 Het in stand houden en bevorderen van een gezond en evenwichtig watersysteem.
 
 
 •
 Het beschermen van de cruciale gebruiksfuncties drinkwater (volksgezondheid), energie, kwetsbare natuur, waterkeringen en het tegengaan van klink en zetting.
 
 
 •
 Het effectief en zuinig gebruiken van het beschikbare water.
 
 
 •
 Het bevorderen van de concurrentiepositie van Nederland wat betreft aan water gerelateerde economie.
 
 
 •
 Het ontwikkelen van waterkennis, -kunde en -innovatie ten behoeve van de zoetwaterdoelen.
 
 
 Met de Deltabeslissing Zoetwater zijn een adaptieve strategie voor zoetwater en een uitvoeringsprogramma, het Deltaplan Zoetwater, beschikbaar gekomen. Het Deltaplan Zoetwater beschrijft de maatregelen die worden genomen in de periode 2015–2021. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar het Deltaplan en het Nationaal Waterplan 2016–2021.
 
 Van ambities naar uitvoering
 Met de deltabeslissing Zoetwater en de daaruit volgende Zoetwaterstrategie wordt beoogd een duurzaam en economisch doelmatige zoetwatervoorziening te realiseren. Het Deltaprogramma Zoetwater kent een korte- en langetermijnstrategie. Voor de korte termijn (tot 2028) levert het Deltaprogramma de uitwerking van de waterbeschikbaarheid (voorheen het voorzieningenniveau), een investeringsprogramma waarin maatregelen zijn opgenomen voor het robuuster maken van het watersysteem (nationaal en regionaal) en een kennisagenda voor verdere onderbouwing en ontwikkeling van de adaptieve strategie. Met de waterbeschikbaarheid wordt helderheid gegeven over het risico op tekort aan zoetwater voor gebruikers en de inspanningen en verantwoordelijkheden die de overheid voor de zoetwatervoorziening heeft. De langetermijnstrategie voor zoetwater (na 2028) is gericht op het behouden van beleidsopties en het benutten van meekoppelkansen, gezien de onzekerheid van klimaatontwikkeling.
 Het Nationaal Waterplan 2016–2021 bevat de elementen van de Deltabeslissing Zoetwater voor het rijksbeleid. Er is een gezamenlijk (Rijk en regio) uitvoeringsprogramma, het Deltaplan Zoetwater. Dit Deltaplan gaat in op de inzet (financiële bijdrage) van Rijk en regio voor de korte en lange termijn.
 Ten behoeve van het vervolg op het 1e maatregelenpakket zoetwater wordt in deze begroting € 150 miljoen gereserveerd op artikelonderdeel 05.04 en betreft een reservering voor een vervolg in de periode na 2021. Deze middelen dienen om de gevolgen van langdurige droogte en lage rivierafvoer als gevolg van klimaatverandering zoveel mogelijk te beperken.
 
 Budgettaire gevolgen van de uitvoering van art. 2 Investeren in zoetwatervoorziening (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 7.576 
 
 
 
 
 24.398 
 
 
 
 
 24.655 
 
 
 
 
 47.422 
 
 
 
 
 41.492 
 
 
 
 
 1.546 
 
 
 
 
 2.800 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 11.397 
 
 
 
 
 27.180 
 
 
 
 
 25.244 
 
 
 
 
 47.895 
 
 
 
 
 42.784 
 
 
 
 
 1.546 
 
 
 
 
 2.764 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.01 Aanleg waterkwantiteit
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 
 2.01.01 Verkenning en planuitwerking waterkwantiteit
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.01.02 Realisatieprogramma waterkwantiteit
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.02 Overige waterinvesteringen zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 9.327 
 
 
 
 
 23.748 
 
 
 
 
 22.504 
 
 
 
 
 44.545 
 
 
 
 
 40.264 
 
 
 
 
 1.461 
 
 
 
 
 2.341 
 
 
 
 
 
 2.02.01 Verkenningen en planuitwerking zoetwatervoorziening
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 458
 
 
 458
 
 
 1.833
 
 
 
 
 2.02.02 Realisatieprogramma zoetwatervoorziening
 
 
 9.327
 
 
 23.748
 
 
 22.504
 
 
 44.545
 
 
 39.806
 
 
 1.003
 
 
 508
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.03 Studiekosten
 
 
 
 2.070
 
 
 3.432
 
 
 2.740
 
 
 3.350
 
 
 2.520
 
 
 85
 
 
 423
 
 
 
 
 2.03.01 Studie en onderzoekskosten Deltaprogramma
 
 
 2.070
 
 
 3.432
 
 
 2.740
 
 
 3.350
 
 
 2.520
 
 
 85
 
 
 423
 
 
 
 
 2.03.02 Overige studiekosten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 755 
 
 
 
 
 3.000 
 
 
 
 
 41 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 
 
 2.09 Ontvangsten investeren in waterkwantiteit en zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 755 
 
 
 
 
 3.000 
 
 
 
 
 41 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 
 2.09.01 Ontvangsten zoetwatervoorzieningen
 
 
 0
 
 
 755
 
 
 3.000
 
 
 41
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 2.09.02 Overige aanleg ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budgetflexibiliteit
 
 Met uitzondering van verkenning en planuitwerking, zijn de budgetten in 2019 juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2019.
 
 Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2032 per jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op hetzelfde detailniveau tot en met 2032 toegelicht.
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 
 
 
 
 
 2 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 uitgaven
 
 
 
 
 27.180
 
 
 
 
 25.244
 
 
 
 
 47.895
 
 
 
 
 42.784
 
 
 
 
 1.546
 
 
 
 
 2.764
 
 
 
 
 2.057
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 
 2.01 Aanleg waterkwantiteit
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 2.02 Overige waterinvesteringen zoetwatervoorziening
 
 
 
 23.748
 
 
 22.504
 
 
 44.545
 
 
 40.264
 
 
 1.461
 
 
 2.341
 
 
 2.057
 
 
 1.833
 
 
 
 
 2.03 Studiekosten
 
 
 
 3.432
 
 
 2.740
 
 
 3.350
 
 
 2.520
 
 
 85
 
 
 423
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.09 Ontvangsten investeren in waterkwantiteit en zoetwatervoorziening
 
 
 Ontvangsten
 
 
 755
 
 
 3.000
 
 
 41
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 (Vervolg) Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 2 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 uitgaven
 
 
 
 
 1.917
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 156.886
 
 
 
 
 
 2.01 Aanleg waterkwantiteit
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 2.02 Overige waterinvesteringen zoetwatervoorziening
 
 
 
 1.917
 
 
 1.833
 
 
 1.833
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 144.336
 
 
 
 
 2.03 Studiekosten
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 12.550
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.09 Ontvangsten investeren in waterkwantiteit en zoetwatervoorziening
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.796
 
 
 
 
 
 2.01 Aanleg waterkwantiteit
 Er worden op dit artikelonderdeel nu geen projecten verantwoord.
 2.02 Overige waterinvesteringen Zoetwatervoorziening
 
 
 Motivering
 
 Het betreft projecten die de zoetwatervoorziening bevorderen en de kwaliteit waarborgen. Dit zijn maatregelen en voorzieningen van nationaal belang ter voorkoming en waar nodig beperking van waterschaarste en ook ter bescherming of verbetering van de chemische of ecologische kwaliteit van watersystemen, voor zover deze onderdeel uitmaken van opgaven op het gebied van zoetwatervoorziening.
 
 
 
 Producten
 
 Verkenningen- en Planuitwerkingsprogramma
 
 
 Het verkenningen- en planuitwerkingsprogramma dient om een probleem of een initiatief met een maatschappelijke meerwaarde te verkennen en om daarna, indien nodig, uit alternatieven de beste oplossing voor het probleem te zoeken en voor te bereiden voor de uitvoering.
 Dit artikelonderdeel geeft inzicht in de stand van zaken van diverse projecten en programma’s op het gebied van zoetwatervoorziening die zich in de fasen van voorbereiding tot realisatie bevinden.
 
 
 Projectoverzicht Verkenningen- en planuitwerkingsprogramma (bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget
 
 
 Planning
 
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 Huidig
 
 
 vorig
 
 
 PB of TB
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EPK Planuitwerking en verkenningen Zoetwatervoorziening
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Zuid-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Roode Vaart
 
 
 0
 
 
 10
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 Totaal programma planuitwerking en verkenning
 
 
 
 
 12
 
 
 
 
 22
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget DF 2.02.02 
 
 
 
 
 12
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 PB is Projectbeslissing en TB is Trajectbesluit
 
 
 Toelichting
 
 
 1.
 
 Roode Vaart: In 2018 is voor de uitvoering van het project Roode Vaart een bedrag van € 8 miljoen via het gemeentefonds overgeheveld naar de gemeente Moerdijk. Daarnaast is een bedrag van € 1,5 miljoen voor het BTW-comptabele deel afgedragen aan het BTW-compensatiefonds (BCF).
 
 
 Realisatieprogramma Zoetwatervoorziening
 
 Projectoverzicht; realisatieprogramma (bedragen x € 1 mln.) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectbudget
 
 
 Kasbudget
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deltaplan Zoetwater
 
 
 
 118
 
 
 118
 
 
 6
 
 
 13
 
 
 21
 
 
 36
 
 
 39
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 2021
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 Projecten Zuidwest-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ecologische maatregelen Markermeer
 
 
 11
 
 
 17
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 8
 
 
 1
 
 
 
 
 
 2021/2022
 
 
 2021/2022
 
 
 1
 
 
 
 
 
 Besluit Beheer Haringvlietsluizen
 
 
 
 76
 
 
 76
 
 
 67
 
 
 9
 
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 afrondingen
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Realisatie
 
 
 
 
 206
 
 
 
 
 211
 
 
 
 
 74
 
 
 
 
 23
 
 
 
 
 23
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 40
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 2.02.02)
 
 
 
 
 
 
 
 23
 
 
 
 
 23
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 40
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 1.
 Er is een nieuwe afspraak gemaakt met de partners om de gestelde doelen in het project Ecologische Maatregelen Markermeer te behalen. De vertaling hiervan betekent dat het toegekend budget voor de KRW maatregel wordt teruggeboekt naar de tweede tranche KRW (artikel 7).
 
 
 Zoetwatermaatregelen van nationaal belang: deze maatregelen hebben als doel huidige knelpunten in de zoetwatervoorziening te verminderen en Nederland voor te bereiden op de mogelijke gevolgen van klimaatverandering.
 
 Onderdeel van dit budget zijn (incidentele) subsidies en uitkeringen aan andere overheden. In de tabel budgettaire gevolgen van beleid bij dit beleidsartikel is in regel 2.02.02 realisatieprogramma zoetwatervoorziening een bedrag van € 52,6 miljoen aan subsidieverplichtingen opgenomen voor de periode 2015–2021. De bedragen hebben betrekking op de verlening van subsidies aan de volgende waterschappen: Stichtse Rijnlanden, Hollandsche Delta, Brabantse Delta, Delfland en Rivierenland.
 Deze maatregelen hebben als doel de huidige knelpunten in de zoetwatervoorziening te verminderen en Nederland voor te bereiden op de mogelijke gevolgen van klimaatverandering.
 
 Deze begrotingsvermelding vormt de wettelijke grondslag voor de hier bedoelde subsidieverlening(en) als bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onder c, van de Algemene Wet Bestuursrecht.
 IenW boekt in de periode 2015–2021 ook een bedrag van in totaal € 63,5 miljoen over naar het Provinciefonds voor het nemen van zoetwatermaatregelen. Deze middelen dragen ook bij aan het verminderen van huidige knelpunten in de zoetwatervoorziening en aan het opvangen van mogelijke gevolgen van klimaatverandering. Deze zoetwatermaatregelen van nationaal belang zijn opgenomen in het Deltaplan Zoetwater, onderdeel van het Deltaprogramma.
 Een aantal zoetwatermaatregelen van nationaal belang worden door het Rijk uitgevoerd. Voor de programmering van deze maatregelen is ten behoeve van zoetwatermaatregelen van Rijkswaterstaat € 17,3 miljoen toegevoegd vanuit artikelonderdeel 5.03, investeringsruimte.
 2.03 Studiekosten
 
 
 Motivering
 
 Dit betreft enerzijds studie- en onderzoekskosten voor het Deltaprogramma (MIRT-onderzoeken) en daarnaast de overige studiekosten op het gebied van zoetwatervoorziening.
 
 
 
 Producten
 
 Studie- en onderzoekskosten Deltaprogramma
 
 
 Op dit onderdeel van de begroting staan de studie- en onderzoekskosten ten behoeve van het Deltaprogramma (MIRT-onderzoeken) die betrekking hebben op zoetwatervoorziening.
 
 
 •
 Zoetwatervoorziening: het zorgen voor de benodigde kennis om de adaptatiepaden zoals beschreven in het Deltaprogramma voor zoetwater verder te onderbouwen en te ontwikkelen. In 2019 wordt een het beeld van de knelpunten geactualiseerd en worden de mogelijke maatregelen in beeld gebracht. IJsselmeergebied: vanwege klimaatverandering en daarmee samenhangende vraagstukken van waterveiligheid en veranderende zoetwatervraag, is een flexibeler peilbeheer nodig en wordt gestreefd naar een meer flexibele inrichting van het watersysteem. Daartoe is een nieuw peilbesluit opgesteld (2015–2018), wat wordt uitgewerkt in protocollen om uitvoering te kunnen geven aan het peilbesluit. In relatie tot mogelijk nadelige effecten zijn afspraken gemaakt over te treffen maatregelen of kan een beroep worden gedaan op nadeelcompensatie. Provincie Fryslan werkt aan een adaptief werkprogramma waarin het gaat om het koppelen van maatregelen om de Friese IJsselmeerkust robuuster te maken met regionale initiatieven gericht op natuur- en landschapsbeleving en recreatie langs de Friese IJsselmeerkust.
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 3
 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 
 Omschrijving van de samenhang in het beleid
 
 Op dit artikel worden de producten op het gebied van instandhouding verantwoord. Dit betreft het watermanagement, het regulier beheer en onderhoud en vervanging en renovatie. Doel hierbij is het duurzaam op orde houden van het watersysteem tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten, zodat Nederland droge voeten heeft.
 
 Dit artikel is gerelateerd aan beleidsartikel 11 Integraal Waterbeleid op de Begroting hoofdstuk XII.
 
 Budgettaire gevolgen van de uitvoering van art. 3 Beheer, onderhoud en vervanging (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 141.712 
 
 
 
 
 197.137 
 
 
 
 
 148.802 
 
 
 
 
 112.069 
 
 
 
 
 137.357 
 
 
 
 
 135.048 
 
 
 
 
 154.620 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 179.456
 
 
 
 
 191.818
 
 
 
 
 180.288
 
 
 
 
 127.986
 
 
 
 
 137.622
 
 
 
 
 138.406
 
 
 
 
 160.824
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.01 Watermanagement
 
 
 
 
 7.162
 
 
 
 
 7.219
 
 
 
 
 7.191
 
 
 
 
 7.191
 
 
 
 
 7.191
 
 
 
 
 7.191
 
 
 
 
 7.191
 
 
 
 
 
 
 3.01.01 Watermanagement
 
 
 
 7.162
 
 
 7.219
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 
 
 
 – waarvan bijdrage aan agentschap RWS
 
 
 
 
 7.162 
 
 
 
 
 7.219 
 
 
 
 
 7.191 
 
 
 
 
 7.191 
 
 
 
 
 7.191 
 
 
 
 
 7.191 
 
 
 
 7.191
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.02 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 
 
 172.294
 
 
 
 
 184.599
 
 
 
 
 173.097
 
 
 
 
 120.795
 
 
 
 
 130.431
 
 
 
 
 131.215
 
 
 
 
 153.633
 
 
 
 
 
 3.02.01 Waterveiligheid
 
 
 111.354
 
 
 124.881
 
 
 118.171
 
 
 77.806
 
 
 97.592
 
 
 99.568
 
 
 121.907
 
 
 
 
 
 – waarvan bijdrage aan agentschap RWS
 
 
 
 
 111.354 
 
 
 
 
 124.881 
 
 
 
 
 118.171 
 
 
 
 
 77.806 
 
 
 
 
 97.592 
 
 
 
 
 99.568 
 
 
 
 
 121.907 
 
 
 
 
 
 3.02.02 Zoetwatervoorziening
 
 
 15.731
 
 
 20.176
 
 
 18.065
 
 
 18.464
 
 
 10.313
 
 
 10.198
 
 
 10.427
 
 
 
 
 
 – waarvan bijdrage aan agentschap RWS
 
 
 
 
 15.731 
 
 
 
 
 20.176 
 
 
 
 
 18.065 
 
 
 
 
 18.464 
 
 
 
 
 10.313 
 
 
 
 
 10.198 
 
 
 
 
 10.427 
 
 
 
 
 
 3.02.03 Vervanging
 
 
 45.209
 
 
 39.542
 
 
 36.861
 
 
 24.525
 
 
 22.526
 
 
 21.449
 
 
 21.299
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 3.09 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3.09.01 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderstaand zijn de beschikbare budgetten na de begrotingsperiode tot en met 2032 per jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op dit zelfde detailniveau tot en met 2032 toegelicht.
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 
 
 
 
 
 3 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 
 
 uitgaven
 
 
 
 
 191.818
 
 
 
 
 180.288
 
 
 
 
 127.986
 
 
 
 
 137.622
 
 
 
 
 138.406
 
 
 
 
 160.824
 
 
 
 
 159.028
 
 
 
 
 204.575
 
 
 
 
 
 3.01 Watermanagement
 
 
 
 7.219
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 7.216
 
 
 7.216
 
 
 
 
 3.02 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 
 184.599
 
 
 173.097
 
 
 120.795
 
 
 130.431
 
 
 131.215
 
 
 153.633
 
 
 151.812
 
 
 197.359
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.09 Ontvangsten
 
 
 Ontvangsten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 (Vervolg) bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 3 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 
 
 uitgaven
 
 
 
 
 167.316
 
 
 
 
 170.448
 
 
 
 
 279.676
 
 
 
 
 289.312
 
 
 
 
 289.312
 
 
 
 
 289.312
 
 
 
 
 289.296
 
 
 
 
 3.075.219
 
 
 
 
 
 3.01 Watermanagement
 
 
 
 7.216
 
 
 7.419
 
 
 7.013
 
 
 7.013
 
 
 7.013
 
 
 7.013
 
 
 7.013
 
 
 107.304
 
 
 
 
 3.02 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 
 160.100
 
 
 163.029
 
 
 272.663
 
 
 282.299
 
 
 282.299
 
 
 282.299
 
 
 282.283
 
 
 2.967.915
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.09 Ontvangsten
 
 
 Ontvangsten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3.01 Watermanagement
 
 
 Motivering
 
 Met Watermanagement streeft IenW naar:
 
 
 
 •
 Het goed voorbereid zijn op crisissituaties door te zorgen voor een robuuste informatievoorziening;
 
 
 •
 Het reguleren van de hoeveelheid water in het hoofdwatersysteem onder normale omstandigheden en bij zowel (extreem) hoogwater als laagwater;
 
 
 •
 Een duurzaam watersysteem, met zowel een goede chemische als ecologische kwaliteit, dat voorziet in de beschikbaarheid van voldoende water van goede kwaliteit voor de gebruiker.
 
 
 
 
 Producten
 
 Binnen het watermanagement worden de volgende activiteiten uitgevoerd:
 
 
 
 •
 Monitoring waterstanden, waterkwaliteit en informatievoorziening;
 
 
 •
 Crisisbeheersing en -preventie;
 
 
 •
 Regulering gebruik door vergunningverlening en handhaving;
 
 
 •
 Het nakomen van bestuurlijke afspraken waterverdeling en gebruik (onder andere in waterakkoorden);
 
 
 •
 Regulering waterverdeling (operationele modellen actualiseren en toepassen, bediening (stormvloed)keringen, stuwen, gemalen en spuien).
 
 
 De activiteiten die door RWS centraal worden uitgevoerd, worden gefinancierd uit de budgetten voor netwerkgebonden kosten. Deze staan op artikel 5.
 De doelstellingen voor het waterkwantiteitsbeheer van de rijkswateren zijn:
 
 
 •
 Het op orde brengen en houden van de samenhang tussen het regionaal- en het hoofdwatersysteem, zodat zowel wateroverlast als watertekort wordt bestreden;
 
 
 •
 Het kunnen beschikken over voldoende water in de Rijkswateren, zodat kan worden voldaan aan de behoeften die voortvloeien uit de gebruiksfuncties.
 
 
 Daarnaast is zorg gedragen voor een adequate informatievoorziening over de reguliere waterkwantiteit en waterkwaliteit. Dit houdt de vergaring en beschikbaarstelling in van interne en externe informatie over het watersysteem. Het gaat daarbij om de dagelijkse informatie voor de verschillende gebruikers (waaronder scheepvaart, drinkwaterbedrijven, zwemwaterkwaliteit/provincies en recreatie) en om berichtgeving bij uitzonderlijke situaties over hoog- en laagwater, naderende stormvloeden, verontreinigingen en ijsvorming.
 
 
 Meetbare gegevens
 
 
 
 Omvang areaal (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Areaaleenheid
 
 
 Omvang
 
 
 Budget 2019
 
 
 
 
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 
 
 
 
 
 Watermanagement
 
 
 km2 water
 
 
 90.191
 
 
 90.193
 
 
 90.193
 
 
 7.191
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 In 2019 wordt een kleine toename voorzien, met name door de verruiming van het Julianakanaal als onderdeel van de Maasroute en de herinrichting van de Heesseltsche Uiterwaarden. Deze toename blijft binnen de afronding.
 
 Indicatoren Watermanagement 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 Streefwaarde 2017
 
 
 Streefwaarde 2018
 
 
 Streefwaarde 2019
 
 
 
 
 
 
 RWS verstrekt informatie binnen afgesproken termijn en van voldoende kwaliteit bij maatschappelijk vitale processen. (1)
 
 
 100%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 
 
 Tot en met 2018:
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Beschikbaarheid streefpeilen voor Noordzeekanaal/Amsterdam-Rijnkanaal, IJsselmeer en Haringvliet
 
 
 100%
 
 
 90%
 
 
 
 
 
 
 – De spuiende kunstwerken en stuwen kunnen te allen tijde worden geopend
 
 
 99,8%
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 Vanaf 2018 en verder:
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Waterhuishouding op orde in alle peilgereguleerde rijkswateren (2)
 
 
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 Toelichting
 De indicatoren voor de uitvoering van de RWS-taken op het gebied van watermanagement zijn geënt op het leveren van snelle en betrouwbare informatie en op het handhaven van de afgesproken peilen.
 Ad 1. Deze indicator betreft de informatievoorziening voor maatschappelijk vitale processen ten tijde van hoogwater, laagwater, ijsgang of calamiteuze lozingen. RWS verstrekt dan informatie binnen afgesproken termijn en van voldoende kwaliteit over ijsberichtgeving, berichtgeving over hoogwater, laagwater, stormvloed en berichten over verontreinigingen.
 
 Ad 2.
 In het kader van de nieuwe meerjarige prestatieafspraken (2018–2021) tussen de directoraten – generaal en Rijkswaterstaat over het Beheer en Onderhoud, is gekozen voor een nieuwe indicator die beter aansluit bij de beleidsdoelstellingen voor de waterhuishouding van het Hoofdwatersysteem. De oude indicatoren «Beschikbaarheid Streefpeilen voor Noordzeekanaal/Amsterdam-Rijnkanaal, IJsselmeer en Haringvliet» en «Spuiende kunstwerken en stuwen kunnen te allen tijde worden geopend» zijn vervangen door een indicator «Waterhuishouding op orde». Hierbij wordt gemonitord op alle peilgereguleerde rijkswateren en in alle jaargetijden. Naast het reguliere peilbeheer toont deze indicator ook in hoeverre wateroverlast en -tekorten met de infrastructuur voorkomen kunnen worden en de verzilting bestreden wordt.
 
 3.02 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 Motivering
 
 Het beheer en onderhoud omvat waterveiligheid (bescherming tegen overstromen door hoogwater) en de zoetwatervoorziening. Het is gericht op het zodanig in conditie houden van het hoofdwatersysteem dat de primaire functie voor zowel waterveiligheid als voor de zoetwatervoorziening wordt vervuld.
 
 
 
 Producten
 
 Het beheer en onderhoud omvat waterveiligheid (bescherming tegen overstromen door hoogwater) en de zoetwatervoorziening. De activiteiten die door RWS centraal worden uitgevoerd, worden gefinancierd uit de budgetten voor netwerkgebonden kosten. Deze staan op artikel 5.
 
 3.02.01 Waterveiligheid
 Binnen waterveiligheid wordt onderscheid gemaakt tussen:
 
 
 •
 Kustlijnhandhaving (conform de herziene basiskustlijn 2017);
 
 
 •
 Beheer en onderhoud (BenO) Rijkswaterkeringen en stormvloedkeringen (conform de Waterwet);
 
 
 •
 Beheer en Onderhoud uiterwaarden.
 
 
 RWS heeft de wettelijke zorg voor de primaire waterkeringen en de stormvloedkeringen, die in beheer zijn bij het Rijk, en voor de handhaving van de basiskustlijn (het Nationaal Waterplan 2016–2021). De handhaving van de basiskustlijn gaat afslag van strand en duinen tegen (veiligheid) en houdt Nederland (het strand) op zijn plaats. Het zijn voornamelijk de waterschappen die de primaire waterkeringen (dijken en duinen) beheren, ook die langs de Nederlandse kustlijn. Het weergegeven areaal betreft alleen het areaal dat in beheer is bij RWS.
 ad 1. Kustlijnhandhaving
 Het handhaven van de kustlijn wordt gerealiseerd door het suppleren van zand op het strand of in de vooroever (onder water). Het Nederlandse kustsysteem kent een continu tekort aan zand mede als gevolg van de zeespiegelstijging. Vanaf 2001 wordt ook extra zand in het kustfundament gesuppleerd om de zandverliezen dit tekort (deels) te compenseren. Daarnaast zijn lokale maatregelen zoals onderhoud van dammen en strandhoofden van belang, om structurele kusterosie te bestrijden.
 ad 2. Beheer en Onderhoud Rijkswaterkeringen en stormvloedkeringen
 • Rijkswaterkeringen
 RWS beheert en onderhoudt 189 kilometer primaire waterkeringen. Er wordt vast onderhoud uitgevoerd, bijvoorbeeld het maaien van dijken. Daarnaast wordt variabel onderhoud gepleegd. Dat betekent dat de waterkeringen periodiek worden geïnspecteerd en dat zo nodig tekortkomingen worden verholpen.
 Primaire waterkeringen zijn waterkeringen die onder de Waterwet vallen omdat ze bescherming bieden tegen het buitenwater. Het gaat met name om enkele zeedijken op de Waddeneilanden, de Afsluitdijk, de Houtribdijk, de dijk van Marken en dammen in Zeeland en Zuid-Holland. In 2011 is de derde landelijke toetsing van primaire waterkeringen afgerond. Keringen die bij deze inspectie zijn afgekeurd worden meegenomen in het kader van het HWBP. Naast deze primaire waterkeringen beheert en onderhoudt RWS ook 643 kilometer niet-primaire waterkeringen (dijken en duinen) meestal aangeduid als regionale keringen. Deze hoeven geen bescherming te bieden tegen het buitenwater. De normen voor deze regionale keringen in beheer bij het Rijk zijn in 2015 door de Minister vastgesteld na afstemming met de provincies.
 • Stormvloedkeringen
 Om ons land tegen de zee te beveiligen is een aantal stormvloedkeringen aangelegd, die bij hoogwater gesloten kunnen worden. Deze stormvloedkeringen zijn ook primaire waterkeringen die vallen onder de Waterwet. Het Rijk heeft sinds 2014 vijf stormvloedkeringen in beheer: de Oosterscheldekering, de Maeslantkering, de Hartelkering, de Hollandse IJsselkering en de Ramspolkering. In 2018 krijgen de Haringvlietsluizen tevens de status van Stormvloedkering, waarmee het aantal op zes uitkomt.
 Het onderhoud aan de keringen betreft voornamelijk het conserveren van schuiven en overige constructiedelen, het onderhoud aan werktuigbouwkundige en elektronische onderdelen en het onderhoud aan het besturingssysteem. Naast deze onderhoudsactiviteiten vindt de bediening van deze objecten plaats en worden periodiek inspecties uitgevoerd.
 ad 3. Beheer en Onderhoud uiterwaarden
 Het Rijk beheert 5.178 hectare aan uiterwaarden. Het beheer en onderhoud is gericht op het op orde houden van de vegetatie in de uiterwaarden teneinde hoogwater effectief te kunnen afvoeren. Dit betreft een reguliere beheer en onderhoud taak die losstaat van de inhaalslag Stroomlijn die verantwoord wordt op artikelonderdeel 3.02.03 Vervanging. Na uitvoering vallen deze uiterwaarden weer onder het regulier beheer en onderhoud.
 3.02.02 Zoetwatervoorziening
 Onder dit programma vallen alle activiteiten die noodzakelijk zijn om het hoofdwatersysteem zodanig te onderhouden dat de beoogde functies voor waterverdeling volgens de vigerende regelgeving en waterakkoorden kunnen worden vervuld. De beoogde functies voor waterverdeling zijn opgenomen in het Beheer- en Ontwikkelplan voor de Rijkswateren (BPRW). Dit betreft onder meer het beheer en onderhoud voor:
 
 
 1.
 Waterverdeling en peilbeheer;
 
 
 2.
 Stuwende en spuiende kunstwerken;
 
 
 3.
 Natuurvriendelijke oevers, implementatie Kaderrichtlijn Water (KRW), implementatie Waterwet en Natura 2000.
 
 
 Onder zoetwatervoorziening valt ook de uitwerking van respectievelijk «Anders omgaan met water; Waterbeleid voor de 21e eeuw (WB21) en de maatregelen in het kader van Natura-2000. Natura-2000 streeft naar het beschermen van gezonde watersystemen die een duurzaam gebruik mogelijk maken. Uitgaven voor de KRW in het hoofdwatersysteem worden verantwoord op artikel 7 Waterkwaliteit.
 Binnen het Deltaprogramma Zoetwater worden de functies voor waterverdeling onder de loep genomen via de uitwerking van het instrument waterbeschikbaarheid. De functies voor waterverdeling en de daaraan gekoppelde activiteiten worden in beeld gebracht en waar mogelijk geoptimaliseerd. Waar relevant zullen resultaten hiervan hun doorwerking krijgen in volgende begrotingen. Het generen van indicatoren om de waterbeschikbaarheid voor de gebruiksfuncties inzichtelijk te maken is onderdeel van het plan van aanpak voor uitwerking van de waterbeschikbaarheid.
 
 
 Meetbare gegevens
 
 Beheer en Onderhoud
 
 In onderstaande figuur is een verdeling gegeven van de beheer- en onderhoudskosten voor kunstwerken, dijken, dammen, duinen, stormvloedkeringen, kustfundament en oevers. Deze percentages zijn gebaseerd op een meerjarig gemiddelde.
 
 
 
 
 Waterveiligheid (bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omvang Areaal
 
 
 Eenheid
 
 
 Omvang 2017
 
 
 Omvang 2018
 
 
 Omvang 2019
 
 
 Budget 2019
 
 
 
 
 
 
 Kustlijn
 
 
 km
 
 
 293
 
 
 293
 
 
 293
 
 
 38
 
 
 
 
 Stormvloedkeringen
 
 
 stuks
 
 
 5
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 46
 
 
 
 
 Dammen, dijken en duinen, uiterwaarden w.o.:
 
 
 
 
 
 
 34
 
 
 
 
 
 – Dijken, dammen en duinen, primaire waterkeringen 
 
 
 
 km
 
 
 189
 
 
 189
 
 
 189
 
 
 
 
 
 
 – Niet-primaire waterkeringen/duinen 
 
 
 
 km
 
 
 643
 
 
 637
 
 
 637
 
 
 
 
 
 
 – uiterwaarden in beheer Rijk 
 
 
 
 ha
 
 
 5.178
 
 
 5.205
 
 
 5.206
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 118
 
 
 
 
 
 Toelichting
 In 2019 is een kleine toename voorzien, met name door de herinrichting van de Heesseltsche Uiterwaarden.
 3.02 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 Meetbare gegevens
 
 Beheer en Onderhoud
 
 
 Indicatoren BenO Waterveiligheid 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 Streefwaarde
 2017
 
 
 Streefwaarde 2018
 
 
 Streefwaarde 2019
 
 
 
 
 
 
 De basiskustlijn is voldoende op zijn plaats gebleven (minstens 90% van de meetlocaties ligt zeewaarts van de afgesproken kustlijn).
 
 
 92%
 
 
 90%
 
 
 90%
 
 
 90%
 
 
 
 
 De zes stormvloedkeringen zijn tijdens het stormseizoen steeds beschikbaar om hoogwater te keren en voldoen aan de veiligheidsnormen uit de Waterwet. De Indicator is het percentage van het aantal stormvloedkeringen dat voldoet aan de afgesproken faalkanseis of het beschermingsniveau.
 
 
 60%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 •
 De eerste indicator geeft aan of de basiskustlijn niet verder landinwaarts is verschoven dan in 1990 is afgesproken (en in 2001 is herijkt). Kleine verschuivingen zijn normaal en toegestaan, en worden door middel van het programma voor kustsuppletie gecorrigeerd.
 
 
 •
 De tweede indicator is erop gericht dat de zes stormvloedkeringen te allen tijde (in het stormseizoen) voldoen aan de afgesproken eis voor de faalkans (faalkanseis). Deze eisen gaan over de kans dat de kering bij een sluitvraag niet gesloten kan worden. De kansen worden uitgedrukt in aantal sluitvragen: bij hoeveel sluitvragen mag een kering één keer falen.
 
 
 
 Faalkans van de zes stormvloedkeringen in beheer bij Rijkswaterstaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stormvloedkeringen
 
 
 Faal- of overschrijdingskans
 
 
 Streef-
 waarde 2018
 
 
 Streef-
 waarde 2019
 
 
 Norm waterwet1Moet uiterlijk 2050 zijn gerealiseerd
 
 
 
 
 
 
 Maeslantkering (1)
 
 
 faalkans bij sluiten
 
 
 1:100
 
 
 1:100
 
 
 1:100
 
 
 
 
 Hartelkering
 
 
 faalkans bij sluiten
 
 
 1:10
 
 
 1:10
 
 
 1:10
 
 
 
 
 Hollandsche IJsselkering
 
 
 faalkans bij sluiten
 
 
 1:188
 
 
 1:188
 
 
 1:2002Wordt in 2020 gerealiseerd
 
 
 
 
 Ramspolkering
 
 
 faalkans bij sluiten
 
 
 1:100
 
 
 1:100
 
 
 1:100
 
 
 
 
 Oosterscheldekering
 
 
 Beschermingsniveau in jaren
 
 
 1:10.000
 
 
 1:10.000
 
 
 1:10.000
 
 
 
 
 Haringvlietsluizen
 
 
 Beschermingsniveau in jaren
 
 
 1:1.000
 
 
 1:1.000
 
 
 1:1.000
 
 
 
 
 
 Toelichting
 De faalkanseisen voor de stormvloedkeringen worden op basis van de normering van de achterliggende waterkeringen vastgesteld. Bepalend daarvoor zijn de beschermingsniveaus van de achterliggende dijkringen, ook wel aangeduid als het «achterland». Gegeven de veiligheidseis aan het achterland, en de hoogte en sterkte van de waterkerende objecten die het achterland beschermen kan afgeleid worden welke aanvullende veiligheid, in termen van waterstandsverlaging, de keringen moeten borgen. Deze waterhuishoudkundige samenhang resulteert uiteindelijk in verschillende faalkanseisen per kering.
 
 
 –
 Voor stormvloedkeringen met maximaal twee kerende deuren of balgen, kan het effect op de waterveiligheid van het achterland direct worden doorvertaald naar de prestatie-eis. Dit geldt voor de Ramspol kering, de Maeslantkering, de Hartelkering en de Hollandsche IJsselkering. De Maeslantkering mag bijvoorbeeld bij honderd sluitvragen één keer falen (1:100).
 
 
 –
 De methodiek van faalkansberekening is bij de Oosterscheldekering en Haringvlietsluizen afwijkend van de andere stormvloedkeringen vanwege de constructie met 62 resp 17 schuiven. Bij deze keringen is het van belang dat de combinatie wordt gemaakt van de verschillende faalscenario’s (partieel falen) en het gecombineerde effect daarvan op de waterveiligheid van het achterland. De kans wordt uitgedrukt in jaren (Bijvoorbeeld 1: 10.000 jaar).
 
 
 Per 1 januari 2017 is in het kader van de nieuwe Waterwet de nieuwe veiligheidsnormering ingevoerd. Deze normering gaat uit van een overstromingsrisico-benadering, waarbij niet alleen wordt gekeken naar de kans op een overstroming, maar ook naar de gevolgen ervan. Met deze nieuwe normering krijgt iedereen in Nederland dezelfde bescherming («basisbescherming») tegen overstromingen. Dit moet uiterlijk 2050 zijn gerealiseerd.
 
 
 Ad 1.
 
 Bij de Maeslantkering werd in 2014 duidelijk dat de betrouwbaarheid van de besturingssoftware, die in 2013 is vervangen, niet kwantitatief kan worden aangetoond. De nieuwe software wordt naar verwachting in 2020 opgeleverd. Vervolgens is een nieuwe afweging nodig tussen implementatie van de software en reeds geplande technische onderhoudswerkzaamheden. Op basis van deze afweging wordt besloten of de software voor of na het daaropvolgende stormseizoen wordt geïmplementeerd, waarbij de betrouwbaarheid van de kering voorop staat. In verband met eventuele storingen van het besturingssysteem zijn extra beheermaatregelen genomen om bij falen in te kunnen grijpen. Tevens is het onderhoud op voldoende niveau. Het oordeel van RWS is dat de Maeslantkering veilig is. Om deze reden blijft de streefwaarde in de begroting gehandhaafd.
 
 Jaarlijkse hoeveelheden zandsuppleties en percentages raaien waarin de basiskustlijn is overschreden.
 
 
 
 Toelichting
 Het aantal raaien waarin de basiskustlijn wordt overschreden mag maximaal 15% zijn; het streven is om het aantal overschrijdingen onder 10% te houden. De geel/blauwe balken in bovenstaande figuur geven de over de afgelopen jaren gerealiseerde suppleties weer.
 Suppleren voor kustlijnzorg
 Om de basiskustlijn en het kustfundament te kunnen handhaven, wordt een zandsuppletieprogramma opgesteld en worden meerjarige contracten afgesloten. Het suppletieprogramma wordt jaarlijks geactualiseerd aan de hand van de laatste kustmetingen. De inhoud en omvang van dit programma kan jaarlijks variëren naargelang de specifieke behoefte en budgettaire mogelijkheden. Om te bereiken dat voor het beschikbare budget de maximale hoeveelheid zand wordt gesuppleerd, is vanaf 2012 een nieuwe marktbenadering gekozen met meerjarige contracten. Binnen het contract hebben de aannemers de vrijheid om de suppletiewerkzaamheden over meerdere jaren te spreiden
 
 Prognose kustsuppleties
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prognose in mln. m3
 
 
 Prognose in mln. m3
 
 
 
 
 
 
 
 2012–2015 (incl. uitloop 2016/2017/2018)
 
 
 2016–2019 (incl. uitloop 2020)
 
 
 
 
 Handhaven basiskustlijn en kustfundament
 
 
 48
 
 
 28
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Het suppletievolume over de periode 2012–2015 bedroeg 48 miljoen m3 (met uitloop tot 2019). Voor de periode 2016–2019 (met uitloop naar 2020) blijkt dat er minder zand nodig is om de kust in stand te houden dan voorheen. Dit komt onder andere doordat het recent gesuppleerde zand langer blijft liggen dan verwacht (effectievere suppleties). Ook speelt de grote hoeveelheid zand die de laatste jaren extra in het kustsysteem is aangebracht een rol (o.a. Zandmotor en zandige versterkingen die gezamenlijk circa 35 miljoen m3 bedragen).
 Het suppletieprogramma 2016–2019 wordt jaarlijks geactualiseerd. In 2018 vindt de laatste actualisatie plaats. Vanwege de voornoemde tijdelijke lagere zandbehoefte, zal Rijkswaterstaat ongeveer 29 miljoen m3 suppleren in het suppletieprogramma 2016–2019 (gemiddeld circa 7 miljoen m3 per jaar). Deze hoeveelheid is exclusief de pilotsuppletie van 5 miljoen m3 in het Amelander Zeegat (vanuit Kustgenese 2.0). Het programma Kustlijnzorg is een doorlopend programma. In 2019 wordt het suppletieprogramma voor 2020–2023 (met uitloop naar 2024) vastgesteld en vervolgens jaarlijks geactualiseerd. Het uitgangspunt is het volume van 48 miljoen m3. De prognose is echter dat in het aankomend programma de tijdelijk lagere zandbehoefte door zal werken en dat eisen als gevolg van de conditionering en de beschikbaarheid van zand beperkend kunnen worden. Hierdoor is de kans groot dat het totaal te programmeren suppletievolume lager uitvalt.
 
 Zoetwatervoorziening (bedragen x 1 € mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Areaal Zoetwatervoorziening
 
 
 Eenheid
 
 
 Omvang 2019
 
 
 Budget 2019
 
 
 
 
 
 
 Binnenwateren en daarin gelegen kunstwerken (spui- en uitwateringskolken, stuwen en gemalen)1Het areaal binnenwateren omvat alle door RWS beheerde wateren (onder meer rivieren, kanalen en IJsselmeer), exclusief de Noordzee, water in Caribisch Nederland, de Waddenzee en de Westerschelde.
 
 
 km2
 
 
 3.052
 
 
 
 
 
 Aantal kunstwerken
 
 
 stuks
 
 
 105
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 118.171
 
 
 
 
 
 3.02.03 Vervanging
 
 
 Motivering
 
 Het zodanig in conditie houden van het hoofdwatersysteem dat de primaire functie voor zowel waterveiligheid als zoetwatervoorziening vervuld kan worden.
 
 
 
 Producten
 
 De waterveiligheid en beschikbaarheid moet in stand worden gehouden tegen de achtergrond van een beperkte technische levensduur van kunstwerken. Het einde van de levensduur kan ontstaan door de ouderdom van het kunstwerk of door intensiever gebruik dan bij het ontwerp is voorzien. Door de intensieve aanleg in de eerste helft en met name ook vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw valt te verwachten dat deze problematiek geleidelijk zal toenemen. De projecten zijn opgenomen in het MIRT Overzicht.
 
 Vervangingen en renovaties van kunstwerken worden ondergebracht binnen het programma Vervanging en Renovatie. De scope van het programma omvat alle kunstwerken waar zich binnen de duur van het programma een levensduurproblematiek voordoet met mogelijke ernstige gevolgen voor de veiligheid en beschikbaarheid. De projecten in het programma verlengen de levensduur van de kunstwerken zodat de veiligheid en de beschikbaarheid van de bestaande infrastructuur in stand wordt gehouden.
 
 
 Meetbare gegevens
 
 Het budget dat op dit artikelonderdeel in de huidige begrotingsperiode is opgenomen, is bestemd voor de werkzaamheden ten behoeve van de stuwen Nederrijn/Lek.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Water
 
 
 Project
 
 
 Gereed
 
 
 
 
 
 
 Nederrijn /Lek
 
 
 Renovatie stuwensemble in Nederrijn en Lek
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 4
 Experimenteren cf. art. III Deltawet
 
 
 
 Omschrijving van de samenhang in het beleid
 
 De Waterwet voorziet in een zogenoemde experimenteerbepaling die het mogelijk maakt om uit het Deltafonds uitgaven te doen voor maatregelen en voorzieningen op andere beleidsterreinen zoals natuur, milieu of economische ontwikkeling. Voorwaarde is wel dat deze maatregelen samenhangen met maatregelen ten behoeve van waterveiligheid of zoetwatervoorziening en dat er sprake is van additionele financiering in de vorm van het toevoegen van extra middelen aan het fonds afkomstig van andere begrotingen van het Rijk of derden.
 
 
 Budgettaire gevolgen van de uitvoering van art. 4 Experimenteren cf art. III Deltawet (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 6.200 
 
 
 
 
 1.757.252 
 
 
 
 
 11.548 
 
 
 
 
 7.905 
 
 
 
 
 41.916 
 
 
 
 
 32.522 
 
 
 
 
 38.218 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 6.200
 
 
 
 
 27.367
 
 
 
 
 32.467
 
 
 
 
 28.761
 
 
 
 
 42.587
 
 
 
 
 53.198
 
 
 
 
 234.906
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.01 Experimenteerprojecten
 
 
 
 
 6.200
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 4.01.01 Experimenteerprojecten
 
 
 
 6.200
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 4.02 Geintegreerde contractvormen/PPS
 
 
 
 0
 
 
 27.367
 
 
 32.467
 
 
 28.761
 
 
 42.587
 
 
 53.198
 
 
 234.906
 
 
 
 
 
 4.02.01 Geintegreerde contractvormen/PPS
 
 
 
 0
 
 
 27.367
 
 
 32.467
 
 
 28.761
 
 
 42.587
 
 
 53.198
 
 
 234.906
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 3.200
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 4.09 Ontvangsten Experimenteerartikel
 
 
 
 
 3.200
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 4.09.01 Ontvangsten Experimenteerartikel
 
 
 3.200
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Onderstaand zijn de beschikbare budgetten na de begrotingsperiode tot en met 2032 per jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau.
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 
 
 
 
 
 4 Experimenteren cf art. III Deltawet
 
 
 
 
 uitgaven
 
 
 
 
 27.367
 
 
 
 
 32.467
 
 
 
 
 28.761
 
 
 
 
 42.587
 
 
 
 
 53.198
 
 
 
 
 234.906
 
 
 
 
 66.262
 
 
 
 
 56.872
 
 
 
 
 
 4.01 Experimenteerprojecten
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4.02 Geintegreerde contractvormen/PPS
 
 
 
 27.367
 
 
 32.467
 
 
 28.761
 
 
 42.587
 
 
 53.198
 
 
 234.906
 
 
 66.262
 
 
 56.872
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.09 Ontvangsten Experimenteerartikel
 
 
 Ontvangsten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 (Vervolg) bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 4 Experimenteren cf art. III Deltawet
 
 
 
 
 uitgaven
 
 
 
 
 56.049
 
 
 
 
 55.239
 
 
 
 
 54.783
 
 
 
 
 53.858
 
 
 
 
 53.060
 
 
 
 
 52.344
 
 
 
 
 51.571
 
 
 
 
 919.324
 
 
 
 
 
 4.01 Experimenteerprojecten
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4.02 Geintegreerde contractvormen/PPS
 
 
 
 56.049
 
 
 55.239
 
 
 54.783
 
 
 53.858
 
 
 53.060
 
 
 52.344
 
 
 51.571
 
 
 919.324
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.09 Ontvangsten Experimenteerartikel
 
 
 Ontvangsten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 4.01 Experimenteerprojecten
 
 
 Motivering
 
 Het experimenteerartikel staat ten dienste van een integrale uitvoering van het Deltaprogramma en biedt de mogelijkheid tot integrale bekostiging.
 
 
 
 Producten
 
 Eerste fase Marker Wadden: in 2016 is € 3 miljoen toegezegd voor in 2017 als extra bijdrage vanuit IenW aan de voltooiing van eerste fase Marker Wadden, in aanvulling op de ontvangsten van € 3,2 miljoen. De Kamer is eerder hierover geïnformeerd (Kamerstukken 2016–2017, 33 576, nr. 94).
 
 4.02 Geïntegreerde contractvormen/PPS
 
 
 Motivering
 
 Bij infrastructuurprojecten waarbij sprake is van publiek-private samenwerking (PPS) bestaat de betaling uit een geïntegreerd bedrag voor aanleg, onderhoud én financiering gedurende een langdurige periode. De meest toegepaste vorm is DBFM (Design, Build, Finance and Maintain) waarbij de overheid pas na oplevering betaalt voor een dienst (beschikbaarheid) in plaats van mijlpalen voor een product tijdens de bouwfase. Deze contractvorm garandeert een efficiënte en effectieve beschikbaarheid van de noodzakelijke capaciteit om, rekening houdend met de aspecten veiligheid en leefomgeving, een betrouwbaar systeem te realiseren.
 
 
 
 Producten
 
 In de brief van 14 juni 2011 (Kamerstukken II, 2010–2011, 32 500 A, nr. 83; Prioritering Investeringen Mobiliteit en Water) is een lijst van in totaal 32 potentiële DBFM-projecten opgenomen.
 
 Het project Afsluitdijk is met een DBFM-contract op de markt gezet. Het betreft de versterking van het dijklichaam volgens het principe van de overslagbestendige dijk, met behoud van de groene (vegetatie) uitstraling, het versterken van de schut- en spuicomplexen en het vergroten van de waterafvoercapaciteit door het aanbrengen van pompen in het spuicomplex Den Oever. De aanbesteding heeft in 2018 geleid tot de gunning van het project Afsluitdijk. Openstelling (waterveilig) is voorzien in 2022.
 
 Projectoverzicht Geïntegreerde contractvormen/PPS (bedragen x € 1 mln.) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectbudget
 
 
 Kasbudget
 
 
 Oplevering
 
 
 Eind contract
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Noordwest-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Afsluitdijk
 
 
 
 1.578
 
 
 
 
 27
 
 
 32
 
 
 29
 
 
 43
 
 
 53
 
 
 235
 
 
 1.159
 
 
 2022
 
 
 
 2047
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Realisatie
 
 
 
 
 1.578
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 27
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 29
 
 
 
 
 43
 
 
 
 
 53
 
 
 
 
 235
 
 
 
 
 1.159
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 4.02.01)
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 27
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 29
 
 
 
 
 43
 
 
 
 
 53
 
 
 
 
 235
 
 
 
 
 1.159
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 5
 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 Omschrijving van de samenhang in het beleid
 
 Op dit artikel worden de apparaatskosten van RWS en de Staf deltacommissaris geraamd alsmede de investeringsruimte, de overige netwerkgebonden uitgaven van RWS en programma-uitgaven van de Deltacommissaris die niet direct aan de afzonderlijke projecten uit dit Deltafonds zijn toe te wijzen.
 
 
 Budgettaire gevolgen van de uitvoering van art. 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 287.964
 
 
 
 
 300.912
 
 
 
 
 312.072
 
 
 
 
 308.699
 
 
 
 
 291.942
 
 
 
 
 288.900
 
 
 
 
 315.660
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 288.322
 
 
 
 
 314.391
 
 
 
 
 313.272
 
 
 
 
 314.276
 
 
 
 
 310.893
 
 
 
 
 305.330
 
 
 
 
 330.178
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 
 75%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.01 Apparaat
 
 
 
 
 226.002
 
 
 
 
 238.746
 
 
 
 
 235.456
 
 
 
 
 234.966
 
 
 
 
 229.318
 
 
 
 
 218.069
 
 
 
 
 218.491
 
 
 
 
 
 5.01.01 Staf Deltacommissaris
 
 
 1.503
 
 
 2.142
 
 
 1.830
 
 
 1.830
 
 
 1.830
 
 
 1.830
 
 
 1.830
 
 
 
 
 5.01.02 Apparaatskosten RWS
 
 
 224.499
 
 
 236.604
 
 
 233.626
 
 
 233.136
 
 
 227.488
 
 
 216.239
 
 
 216.661
 
 
 
 
 
 – waarvan bijdrage aan agentschap RWS
 
 
 
 
 224.499 
 
 
 
 
 236.604 
 
 
 
 
 233.626 
 
 
 
 
 233.136 
 
 
 
 
 227.488 
 
 
 
 
 216.239 
 
 
 
 216.661
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.02 Overige uitgaven
 
 
 
 
 62.320
 
 
 
 
 64.045
 
 
 
 
 64.816
 
 
 
 
 64.810
 
 
 
 
 64.886
 
 
 
 
 65.072
 
 
 
 65.098
 
 
 
 
 5.02.01 Overige netwerkgebonden uitgaven
 
 
 61.415
 
 
 62.196
 
 
 62.781
 
 
 62.788
 
 
 63.108
 
 
 63.294
 
 
 63.320
 
 
 
 
 
 – waarvan bijdrage aan agentschap RWS
 
 
 
 
 61.415 
 
 
 
 
 62.196 
 
 
 
 
 62.781 
 
 
 
 
 62.788 
 
 
 
 
 63.108 
 
 
 
 
 63.294 
 
 
 
 
 63.320 
 
 
 
 
 
 5.02.02 Programma-uitgaven DC
 
 
 906
 
 
 1.849
 
 
 2.035
 
 
 2.022
 
 
 1.778
 
 
 1.778
 
 
 1.778
 
 
 
 
 5.02.03 Overige uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.03 Investeringsruimte
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 11.600
 
 
 
 
 11.000
 
 
 
 
 12.500
 
 
 
 
 7.500
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 19.400
 
 
 
 
 
 5.03.01 Programmarruimte
 
 
 0
 
 
 11.600
 
 
 11.000
 
 
 12.500
 
 
 7.500
 
 
 1.000
 
 
 19.400
 
 
 
 
 5.03.02 Beleidsruimte
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.04 Reserveringen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 9.189
 
 
 21.189
 
 
 27.189
 
 
 
 
 05.04.01 Reserveringen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 9.189
 
 
 21.189
 
 
 27.189
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 127.036
 
 
 
 
 28.149
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 5.09 Netwerkgebonden kosten en overige ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 5.09.01 Overige ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 05.10 Saldo afgesloten rekeningen
 
 
 
 
 127.036 
 
 
 
 
 28.149 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 
 
 Onderstaand zijn de beschikbare budgetten na de begrotingsperiode tot en met 2032 per jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op dit zelfde detailniveau tot en met 2032 toegelicht.
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 
 
 
 
 
 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 
 uitgaven
 
 
 
 
 314.391
 
 
 
 
 313.272
 
 
 
 
 314.276
 
 
 
 
 310.893
 
 
 
 
 305.330
 
 
 
 
 330.178
 
 
 
 
 385.551
 
 
 
 
 403.457
 
 
 
 
 
 5.01 Apparaat
 
 
 
 238.746
 
 
 235.456
 
 
 234.966
 
 
 229.318
 
 
 218.069
 
 
 218.491
 
 
 221.383
 
 
 221.310
 
 
 
 
 5.02 Overige uitgaven
 
 
 
 64.045
 
 
 64.816
 
 
 64.810
 
 
 64.886
 
 
 65.072
 
 
 65.098
 
 
 63.640
 
 
 63.785
 
 
 
 
 5.03 Investeringsruimte
 
 
 
 11.600
 
 
 11.000
 
 
 12.500
 
 
 7.500
 
 
 1.000
 
 
 19.400
 
 
 19.328
 
 
 30.362
 
 
 
 
 5.04 Reserveringen
 
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 9.189
 
 
 21.189
 
 
 27.189
 
 
 81.200
 
 
 88.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.09 Netwerkgebonden kosten en overige ontvangsten
 
 
 Ontvangsten
 
 
 28.149
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 (Vervolg) Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 
 uitgaven
 
 
 
 
 426.015
 
 
 
 
 472.118
 
 
 
 
 379.139
 
 
 
 
 474.820
 
 
 
 
 525.645
 
 
 
 
 779.253
 
 
 
 
 713.214
 
 
 
 
 6.447.552
 
 
 
 
 
 5.01 Apparaat
 
 
 
 225.846
 
 
 225.845
 
 
 225.133
 
 
 225.133
 
 
 225.133
 
 
 225.133
 
 
 225.133
 
 
 3.395.095
 
 
 
 
 5.02 Overige uitgaven
 
 
 
 63.781
 
 
 65.263
 
 
 61.879
 
 
 61.574
 
 
 61.574
 
 
 61.574
 
 
 61.574
 
 
 953.371
 
 
 
 
 5.03 Investeringsruimte
 
 
 
 33.388
 
 
 78.010
 
 
 29.127
 
 
 40.113
 
 
 90.938
 
 
 324.546
 
 
 426.507
 
 
 1.135.319
 
 
 
 
 5.04 Reserveringen
 
 
 
 103.000
 
 
 103.000
 
 
 63.000
 
 
 148.000
 
 
 148.000
 
 
 168.000
 
 
 0
 
 
 963.767
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.09 Netwerkgebonden kosten en overige ontvangsten
 
 
 Ontvangsten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 28.149
 
 
 
 
 
 5.01 Apparaat
 
 
 Motivering
 
 In uitzondering op de systematiek van «Verantwoord Begroten» worden op deze begroting ook de apparaatskosten van de Staf deltacommissaris en RWS gepresenteerd.
 
 
 
 Producten
 
 Staf Deltacommissaris
 
 Overeenkomstig de Deltawet heeft de Deltacommissaris een eigen staf ter ondersteuning van zijn taken en een toereikend budget voor de hem toebedeelde taken. Op dit artikel worden personele en materiële kosten gepresenteerd, die nodig zijn om de ondersteunende taken van de Staf Deltacommissaris te kunnen uitvoeren.
 Apparaatskosten Rijkswaterstaat
 Dit betreft de apparaatskosten (inclusief afschrijving en rente) voor de programma’s Ruimte voor de Rivier, Maaswerken, HWBP-2, HWBP, Afsluitdijk, overige aanlegprojecten, verkenningen en planuitwerkingen, watermanagement, Beheer en Onderhoud en de uitvoering van landelijke taken en inhuur.
 5.02 Overige Uitgaven
 
 
 Producten
 
 Overige netwerkgebonden uitgaven
 
 Onder overige kosten zijn de externe kosten verantwoord die niet direct toewijsbaar zijn aan de producten van het Deltafonds. Hiertoe behoren externe kosten voor de landelijke taken basisinformatie, sectorspecifieke ICT, kennisontwikkeling & innovatie, watermanagement, beheer en onderhoud en overige.
 Programmauitgaven Deltaprogramma
 Deze uitgaven worden gedaan voor het Deltaprogramma en de hoofdtaken van de deltacommissaris. Dit betreffen vooral programma-uitgaven voor:
 
 
 •
 kennis- en strategieontwikkeling;
 
 
 •
 monitoring en evaluatie in het kader van het bewaken van de voortgang en samenhang van de uitvoering van het Deltaprogramma (systematiek meten, weten, weten en handelen);
 
 
 •
 de totstandkoming en het bevorderen van de uitvoering van het jaarlijkse Deltaprogramma;
 
 
 •
 het betrekken en informeren van belanghebbenden en publiek (communicatie en Deltacongres).
 
 
 5.03 Investeringsruimte
 
 Op dit artikel wordt de voor het Deltafonds beschikbare investeringsruimte tot en met 2032 verantwoord.
 Het kabinet heeft besloten tot een jaarlijkse verlenging van de investeringsfondsen. In deze begroting betekent dit een verlenging tot en met 2032. Na aftrek van de doorlopende verplichtingen (beheer, onderhoud en vervanging, netwerkkosten RWS en het HWBP) betekent dit een toevoeging van € 420 miljoen aan investeringsruimte in 2032. Na de verlenging van het Deltafonds en de onderstaande budgettaire aanpassingen bedraagt de generieke investeringsruimte € 1.135 miljoen. Het grootste deel van deze investeringsruimte is beschikbaar in de jaren vanaf 2030.
 
 Deze generieke investeringsruimte is beschikbaar voor prioritaire beleidsopgaven van water. De uitwerking van het Deltaprogramma is in volle gang. Gedurende de lopende trajecten, zoals de beoordeling op basis van de nieuwe waterveiligheidsnormen, de verkenning van integraal rivier management, het Deltaplan zoetwater en de Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater, zullen de komende jaren deze investeringsmiddelen op adaptieve wijze nader worden geprogrammeerd.
 In de investeringsruimte van € 1.135 miljoen zijn risicoreserveringen opgenomen van in totaal circa € 351 miljoen.
 5.04 Reserveringen
 In het verleden werden in de investeringsruimte reserveringen getroffen voor risico’s en nieuwe beleidsvoornemens. Om beter inzicht te geven in de aard van de reserveringen is het nieuwe artikelonderdeel 5.04 Reserveringen gecreëerd. Hierop worden uitgaven geraamd voor toekomstige opgaven, waarover nog geen startbeslissing is genomen. Op dit moment zijn met name de volgende posten gereserveerd:
 
 
 •
 Om de regionale keringen in beheer bij het Rijk aan de met ingang van 1 juli 2016 in het Waterbesluit opgenomen normen te laten voldoen, is voor de periode tot en met 2032 een reservering van € 198 miljoen getroffen.
 
 
 •
 Integraal Rivier Management (€ 375 miljoen): in dit programma worden de Rijksopgaven voor de rivier, waaronder waterveiligheid, scheepvaart, waterkwaliteit en -kwantiteit, rivierbodemligging en vegetatiebeheer in samenhang met elkaar gebracht om synergie in programmering en uitvoering te bereiken. Tevens worden deze daar waar dit leidt tot synergie verbonden met urgente regionale opgaven. Via het programma Integraal Rivier Management geven Rijk en regio uitwerking aan de voorkeurstrategie voor de waterveiligheid van rivieren, zoals vastgelegd in het Nationaal Waterplan 2016–2021.
 
 
 •
 2e investeringspakket zoetwater (€ 150 miljoen): dit betreft voortzetting van het beleid (vervolg op het 1e pakket zoetwater) om schade ten gevolge van droogte en verzilting te voorkomen.
 
 
 •
 Aanpak Waterkwaliteit Grote Wateren (€ 200 miljoen): dit betreft behoud en verbetering van natuur en waterkwaliteit gericht op toekomstbestendige grote wateren met hoogwaardige natuur die goed samengaat met een krachtige economie. Inzet van de minimale omvang is wenselijk, om aan de wettelijke eis om achteruitgang van de waterkwaliteit te voorkomen te voldoen.
 
 
 •
 Onderzoeksreservering vanaf 2022 (€ 20 miljoen): omdat, vooral voor latere jaren, niet altijd helder is welke onderzoeksvragen op welke manier moeten worden beantwoord, worden de gevraagde middelen gebundeld in een brede onderzoeksreservering. Uit deze reservering kan geput worden als de onderzoeksopgaven in latere jaren verder zijn uitgewerkt en financieel onderbouwd.
 
 
 •
 Stimuleringsprogramma Ruimtelijke Adaptatie: Aanvullend op het lopende stimuleringsprogramma wordt voor in totaal € 20 miljoen gereserveerd om decentrale overheden te ondersteunen bij onder andere de uitvoering van stresstesten en risicodialogen, en het uitvoeren van pilots. Deze middelen zullen volgend voorjaar vanuit het Deltafonds beschikbaar worden gesteld voor de jaren 2019 en 2020.
 
 
 
 
 
 Artikel
 6
 Bijdragen andere begrotingen van het Rijk
 
 
 
 Omschrijving van de samenhang in het beleid
 
 Op dit artikel worden de ontvangen bijdragen verantwoord die ten laste van de begroting van IenW komen. De doelstellingen van het onderliggend beleid zijn terug te vinden in de Begroting hoofdstuk XII.
 
 Het productartikel is gerelateerd aan artikel 26 Bijdragen aan de Investeringsfondsen op de Begroting hoofdstuk XII.
 
 Budgettaire gevolgen van de uitvoering van art. 6 Bijdragen andere begrotingen Rijk (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 655.019
 
 
 
 
 872.481
 
 
 
 
 874.038
 
 
 
 
 927.383
 
 
 
 
 947.596
 
 
 
 
 1.108.082
 
 
 
 
 1.118.145
 
 
 
 
 
 
 6.09 Ten laste van begroting IenW
 
 
 
 
 655.019
 
 
 
 
 872.481
 
 
 
 
 874.038
 
 
 
 
 927.383
 
 
 
 
 947.596
 
 
 
 
 1.108.082
 
 
 
 
 1.118.145
 
 
 
 
 
 
 Onderstaand zijn de beschikbare budgetten na de begrotingsperiode tot en met 2032 per jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op ditzelfde detailniveau tot en met 2032 toegelicht.
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 
 
 
 
 
 6 Bijdragen andere begrotingen Rijk
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.09 Ten laste van begroting IenW
 
 
 Ontvangsten
 
 
 872.481
 
 
 874.038
 
 
 927.383
 
 
 947.596
 
 
 1.108.082
 
 
 1.118.145
 
 
 1.103.152
 
 
 1.110.964
 
 
 
 
 
 
 (Vervolg) Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 6 Bijdragen andere begrotingen Rijk
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.09 Ten laste van begroting IenW
 
 
 Ontvangsten
 
 
 1.106.587
 
 
 1.095.748
 
 
 1.041.531
 
 
 1.197.662
 
 
 1.230.628
 
 
 1.225.422
 
 
 1.224.603
 
 
 16.184.021
 
 
 
 
 
 6.09 Bijdragen ten laste van begroting Hoofdstuk XII
 Dit begrotingsartikel is technisch van aard.
 
 
 
 Artikel
 7
 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 Omschrijving van de samenhang in het beleid
 
 Maatregelen op het gebied van waterkwaliteit in het hoofdwatersysteem ten behoeve van de Europese Kaderrichtlijn Water worden verantwoord op artikelonderdeel 7.01.
 
 Waterveiligheid en waterkwaliteit vragen specifiek aandacht in de Zuidwestelijke Delta en in delen van de grote wateren. Hierbij is mede aandacht voor ontwikkelingsmogelijkheden en veiligheid van de scheepvaart en voor natuurcompensatie, recreatie en het verbeteren van de habitat van flora en fauna (Natura 2000). Dit is verantwoord op artikel 7.02.
 De Delta-aanpak Waterkwaliteit heeft met het Regeerakkoord 2017 een impuls gekregen. Een deel van de enveloppe Natuur en Waterkwaliteit, € 175 miljoen, is aan het Deltafonds toegevoegd (Kamerstukken 2017–2018, 27 625, nr. 422). Het kabinet zet hiervan € 75 miljoen in voor een doorlaatmiddel in de Brouwersdam om het water in de Grevelingen te kunnen verversen. Voor het Waddengebied investeert het kabinet € 16 miljoen in een kwelderproject Eems-Dollard, faciliteert het de beheerautoriteit Waddenzee en doet onderzoek vanuit de Gebiedsagenda Wadden. Ook wordt € 1 miljoen beschikbaar gesteld om samen met regionale partijen te onderzoeken wat de verschillende kansrijke maatregelen zijn voor verdere verbetering van de ecologische kwaliteit van het Markermeer en is € 3 miljoen nodig voor programmakosten om bovengenoemde onderdelen in uitvoering te brengen. Dit is toegevoegd aan artikel 7.02. Het kabinet zet daarnaast € 70 miljoen extra in voor bronmaatregelen en extra zuivering bij rioolwaterzuiveringsinstallaties. Tot slot is € 10 miljoen beschikbaar voor monitoring en onderzoek. Deze bedragen zijn toegevoegd aan artikel 7.03.
 Het artikel investeren in waterkwaliteit is gerelateerd aan beleidsartikel 11 (Integraal Waterbeleid) op de Begroting Hoofdstuk XII.
 
 Budgettaire gevolgen van de uitvoering van art. 7 Investeren in waterkwaliteit (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 14.356
 
 
 
 
 71.457
 
 
 
 
 112.564
 
 
 
 
 105.075
 
 
 
 
 43.244
 
 
 
 
 61.885
 
 
 
 
 214.912
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 7.022
 
 
 
 
 42.459
 
 
 
 
 84.443
 
 
 
 
 127.233
 
 
 
 
 87.441
 
 
 
 
 131.888
 
 
 
 
 94.378
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.01 Real.progr.Kaderrichtlijn water
 
 
 
 
 5.881
 
 
 
 
 24.017
 
 
 
 
 48.170
 
 
 
 
 47.259
 
 
 
 
 51.340
 
 
 
 
 73.973
 
 
 
 
 62.348
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.02 Overige aanlegprojecten Waterkwaliteit
 
 
 
 
 284
 
 
 
 
 5.000
 
 
 
 
 5.324
 
 
 
 
 29.889
 
 
 
 
 26.111
 
 
 
 
 48.465
 
 
 
 
 22.930
 
 
 
 
 
 
 7.02.01 Realisatieprogramma overige aanleg waterkwaliteit
 
 
 
 
 284
 
 
 
 
 3.000
 
 
 
 
 3.324
 
 
 
 
 24.889
 
 
 
 
 7.646
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 – waarvan bijdrage aan agentschap RWS
 
 
 
 
 282 
 
 
 
 
 787 
 
 
 
 
 789 
 
 
 
 
 21.493 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 
 
 7.02.02 Planuitwerking overige aanleg waterkwaliteit
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 5.000
 
 
 
 
 18.465
 
 
 
 
 48.465
 
 
 
 
 22.930
 
 
 
 
 
 
 – waarvan bijdrage aan agentschap RWS
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 25 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.03 Studiekosten waterkwaliteit
 
 
 
 857
 
 
 
 
 13.442
 
 
 
 
 30.949
 
 
 
 
 50.085
 
 
 
 
 9.990
 
 
 
 
 9.450
 
 
 
 
 9.100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 91
 
 
 
 
 460
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 7.09 Ontvangsten investeren in waterkwaliteit
 
 
 91
 
 
 460
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Budgetflexibiliteit
 
 Met uitzondering van de nog niet in uitvoering genomen aanlegprojecten worden de budgetten in 2019 voor de Kaderrichtlijn Water en de waterkwaliteitsprojecten als juridisch verplicht beschouwd op de peildatum 1 januari 2019.
 
 Onderstaand zijn de beschikbare budgetten na de begrotingsperiode tot en met 2032 per jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op dit zelfde detailniveau tot en met 2032 toegelicht.
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 
 
 
 
 
 7 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 uitgaven
 
 
 
 
 42.459
 
 
 
 
 84.443
 
 
 
 
 127.233
 
 
 
 
 87.441
 
 
 
 
 131.888
 
 
 
 
 94.378
 
 
 
 
 53.658
 
 
 
 
 76.114
 
 
 
 
 
 7.01 Real.progr.Kaderrichtlijn water
 
 
 
 24.017
 
 
 48.170
 
 
 47.259
 
 
 51.340
 
 
 73.973
 
 
 62.348
 
 
 52.658
 
 
 74.114
 
 
 
 
 7.02 Overige aanlegprojecten Waterkwaliteit
 
 
 
 5.000
 
 
 5.324
 
 
 29.889
 
 
 26.111
 
 
 48.465
 
 
 22.930
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 7.03 Studiekosten waterkwaliteit
 
 
 280
 
 
 13.442
 
 
 30.949
 
 
 50.085
 
 
 9.990
 
 
 9.450
 
 
 9.100
 
 
 1.000
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.09 Ontvangsten investeren in waterkwaliteit
 
 
 Ontvangsten
 
 
 460
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 (Vervolg) Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 7 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 uitgaven
 
 
 
 
 75.129
 
 
 
 
 74.720
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 847.463
 
 
 
 
 
 7.01 Real.progr.Kaderrichtlijn water
 
 
 
 75.129
 
 
 74.720
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 583.728
 
 
 
 
 7.02 Overige aanlegprojecten Waterkwaliteit
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 137.719
 
 
 
 
 7.03 Studiekosten waterkwaliteit
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 126.016
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.09 Ontvangsten investeren in waterkwaliteit
 
 
 Ontvangsten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 460
 
 
 
 
 
 7.01 Investeringen waterkwaliteit
 
 
 Motivering
 
 Het op orde krijgen en houden van een duurzaam watersysteem tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten, waardoor Nederland schoon (drink)water heeft.
 
 
 
 Producten
 
 Verbeterprogramma Kaderrichtlijn Water
 
 Het Verbeterprogramma Kaderrichtlijn Water bestaat uit maatregelen in de rijkswateren die zijn geclusterd tot projecten. De projecten richten zich op het herstel van natuurlijkere overgangen tussen land en water, zoet en zout en van verbindingen, waaronder die tussen het hoofd- en regionaal watersysteem. Het betreft vooral aanlegprojecten om een meer natuurlijke inrichting van de watersystemen te bewerkstelligen. Dit moet bijdragen aan het bereiken van een goede ecologische en chemische toestand van de watersystemen, zoals de Kaderrichtlijn Water vraagt. Tevens draagt dit bij aan de doelen voor Natura 2000 en de Kaderrichtlijn Mariene Strategie.
 
 
 Meetbare gegevens
 
 De uitvoering van het verbeterprogramma is in een drietal tranches verdeeld. De tranches zijn zoveel mogelijk gekoppeld aan de planperiodes van de Kaderrichtlijn Water. De eerste tranche (vanaf 2009) bestond uit circa 250 maatregelen2Noot: de streefwaarde was 300 maatregelen gereed eind 2015. Door politieke besluiten in de periode 2010–2015 is het programma aangepast en zijn er een aantal maatregelen ingetrokken of getemporiseerd.. In de loop van 2017 zijn de laatste maatregelen opgeleverd. Eind 2017 is decharge verleend voor de eerste tranche. De tweede tranche is gestart in 2016. De tweede tranche bestaat op dit moment uit 12 projecten (circa 242 maatregelen). Eind 2021 wordt de tweede tranche afgerond. De verkenning voor de derde tranche (2021–2027) is in 2017 opgestart.
 
 Over de uitvoering van alle maatregelen, ook die worden uitgevoerd door de waterschappen en andere partijen, gericht op de ecologische en chemische kwaliteit van de oppervlaktewateren in de stroomgebieden van de Rijn, Maas, Schelde, Eems en de uitvoering gericht op een goede chemische en kwantitatieve toestand van de grondwateren in de vier stroomgebieden wordt de Tweede Kamer jaarlijks geïnformeerd via De Staat van ons Water (laatste publicatie: Kamerstukken II, 2017–2018, 27 625, nr. 424). Omdat de Kaderrichtlijn Water werkt met planperiodes, is een volledige beschrijving van de toestand alleen om de 6 jaar mogelijk. Het Planbureau voor de Leefomgeving rapporteert jaarlijks op basis van de beschikbare gegevens over waterkwaliteit in het Compendium voor de Leefomgeving.
 
 Projectoverzicht; realisatieprogramma (bedragen x € 1 mln.) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectbudget
 
 
 Kasbudget
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KRW 1e tranche
 
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 29
 
 
 
 1
 
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KRW 2e en 3e tranche
 
 
 
 590
 
 
 576
 
 
 17
 
 
 24
 
 
 47
 
 
 47
 
 
 42
 
 
 74
 
 
 62
 
 
 276
 
 
 
 
 
 
 afrondingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Realisatie
 
 
 
 
 630
 
 
 
 
 616
 
 
 
 
 46
 
 
 
 
 24
 
 
 
 
 48
 
 
 
 
 47
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 74
 
 
 
 
 62
 
 
 
 
 276
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 7.01.01)
 
 
 
 
 
 
 46
 
 
 
 
 24
 
 
 
 
 48
 
 
 
 
 47
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 74
 
 
 
 
 62
 
 
 
 
 276
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.02 Overige investeringen waterkwaliteit
 
 
 Motivering
 
 Naast het Verbeterprogramma Waterkwaliteit Rijkswateren ten behoeve van de KRW zijn hieronder de overige aanlegprojecten inzake waterkwaliteit opgenomen.
 
 
 
 Producten
 
 Realisatieprogramma
 
 
 Projectoverzicht realisatieprogramma (bedragen in € 1 mln.) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectbudget
 
 
 Kasbudget
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 t/m 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 later
 
 
 huidig
 
 
 vorig
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Nationaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verruiming vaargeul Westerschelde
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 21
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grote wateren
 
 
 16
 
 
 18
 
 
 
 2
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 8
 
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 1
 
 
 
 
 afrondingen
 
 
 
 
 
 
 – 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Realisatie
 
 
 
 41
 
 
 43
 
 
 2
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 25
 
 
 8
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget (DF 7.02.01)
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 25
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 1.
 Een bedrag van € 1,2 miljoen is overgeheveld naar artikel 05.01 voor de capaciteit van RWS en € 0,6 miljoen aan LNV voor een bijdrage ten behoeve van de programmatische aanpak ecologie kwaliteit Grote wateren.
 
 
 Grote wateren
 In 2017 is een verkenning uitgevoerd naar de opgaven voor natuur en waterkwaliteit in de grote wateren. De verkenning grote wateren laat zien dat er goede mogelijkheden zijn om de waterkwaliteit te verbeteren en de natuur te versterken, bijvoorbeeld door het terugbrengen van getij.
 Op grond hiervan is de ambitie ontwikkeld om tot 2050 diverse maatregelen te treffen die gericht zijn op het voorkomen van achteruitgang van ecologische kwaliteit van de grote wateren, het bevorderen van een stabiel en samenhangend ecologisch netwerk en het creëren van ruimte voor ruimtelijk-economische ontwikkeling.
 Met de besteding van de enveloppe Natuur en Waterkwaliteit wordt een betekenisvolle stap gezet in de realisering van deze ambitie. Om deze ambitie verder te brengen wordt een programmatische aanpak gestart die nauw aansluit op lopende gebiedsprocessen, waarbij overheden, marktpartijen, natuurorganisaties en stakeholders worden uitgenodigd te komen met gezamenlijke voorstellen voor samenwerking, programmering en cofinanciering.
 De komende jaren zullen IenW en LNV, in de vorm van de aanpak Grote Wateren, samen met de Gebiedsagenda’s voor de Grote Wateren, Rijkswaterstaat en de regio in kaart brengen welke maatregelen, waar en op welk moment, qua effectiviteit en qua (co-)financiering het best kunnen worden uitgevoerd. De aanpak Grote Wateren functioneert daarmee verbindend en structurerend.
 Verkenningen- en Planuitwerkingsprogramma
 Het verkenningen- en planuitwerkingsprogramma dient om een probleem of een initiatief met een maatschappelijke meerwaarde te verkennen en om daarna, indien nodig, uit alternatieven de beste oplossing voor het probleem te zoeken en voor te bereiden voor de uitvoering.
 Dit artikelonderdeel geeft inzicht in de stand van zaken van diverse projecten en programma’s op het gebied van zoetwatervoorziening die zich in de fasen van voorbereiding tot realisatie bevinden.
 
 Projectoverzicht Verkenningen- en planuitwerkingsprogramma (bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget
 
 
 
 Planning
 
 
 
 
 
 
 Projectomschrijving
 
 
 Huidig
 
 
 vorig
 
 
 PB of TB
 
 
 Oplevering
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten Zuid-Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grevelingen
 
 
 
 99
 
 
 
 2019
 
 
 2023
 
 
 1
 
 
 
 
 
 Totaal programma planuitwerking en verkenning
 
 
 
 
 99
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget DF 7.02.02 
 
 
 
 
 99
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 PB is Projectbeslissing en TB is Trajectbesluit
 
 
 Toelichting
 
 
 1.
 Grevelingen: Dit project is gericht op het keren van de toenemende zuurstofloosheid in de Grevelingen. Voor realisatie van het ontwikkelperspectief voor de Grevelingen uit de ontwerp-rijksstructuurvisie Gevelingen Volkerak Zoommeer, stelt het Rijk € 107,8 miljoen beschikbaar. Dit budget is opgebouwd uit € 75 miljoen uit het budget dat het Regeerakkoord vrijmaakt voor natuur en waterkwaliteit, plus de bestaande beleidsmatige reservering van € 30 miljoen en een aanvullende financiering voor de RWS-capaciteit van € 2,8 miljoen uit het Deltafonds. Samen met de bijdragen van regionale partijen is er daarmee voldoende budget beschikbaar voor de aanleg van een afsluitbaar doorlaatmiddel in de Brouwersdam. In 2019 start de planuitwerking. Van het budget is per saldo circa € 9 miljoen overgeheveld naar artikel 05.01 voor de capaciteit van RWS.
 
 
 7.03 studiekosten waterkwaliteit
 
 
 Motivering
 
 Dit betreft enerzijds studie- en onderzoekskosten voor het Deltaprogramma (MIRT-onderzoeken) en daarnaast de overige studiekosten op het gebied van waterkwaliteit.
 
 
 
 Producten
 
 In de Delta-aanpak waterkwaliteit en zoetwater zal op basis van de prioriteiten en kennisleemten bepaald worden waar nader onderzoek gedaan wordt. Speerpunten in de aanpak zijn het terugdringen van de problematiek van nutriënten in het grond- en oppervlaktewater, de belasting van het water door de lozing van gewasbeschermingsmiddelen en tenslotte het verminderen van waterverontreiniging als gevolg van medicijnresten en nieuwe stoffen. De onderzoeken richten zich deels op de analyse van deze vraagstukken maar ook in belangrijke mate op het identificeren van effectieve maatregelen. Daarnaast is budget voorzien voor de stimulering van vergaande zuivering van rioolwater, om zo medicijnresten en andere nieuwe stoffen uit het stedelijk afvalwater te verwijderen. De intensivering op dit budget is afkomstig uit de RA gelden voor Natuur en Waterkwaliteit. Ten behoeve van lange termijn onderzoek en monitoring in het kader van de Delta-aanpak waterkwaliteit en zoetwater (inclusief programmasturing) wordt een bedrag van € 5 miljoen overgeboekt van de investeringsruimte naar studiekosten waterkwaliteit.
 
 
 
 
 
 
 4.
 BIJLAGEN
 
 
 
 Bijlage
 1
 Voeding van het Deltafonds en begrotingsstaat per artikelonderdeel
 
 
 DELTAFONDS
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 499.672
 
 
 
 
 407.172
 
 
 
 
 471.974
 
 
 
 
 483.565
 
 
 
 
 633.132
 
 
 
 
 448.752
 
 
 
 
 595.369
 
 
 
 
 516.288
 
 
 
 
 533.818
 
 
 
 
 475.048
 
 
 
 
 479.757
 
 
 
 
 533.330
 
 
 
 
 516.269
 
 
 
 
 250.984
 
 
 
 
 324.180
 
 
 
 
 7.169.310
 
 
 
 
 
 1.01 Grote projecten waterveiligheid
 
 
 343.164
 
 
 229.909
 
 
 205.094
 
 
 224.906
 
 
 88.333
 
 
 8.480
 
 
 110.724
 
 
 0
 
 
 664
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.211.274
 
 
 
 
 1.02 Overige aanlegprojecten Waterveiligheid
 
 
 147.112
 
 
 171.053
 
 
 261.763
 
 
 254.769
 
 
 541.811
 
 
 437.972
 
 
 482.645
 
 
 514.288
 
 
 531.154
 
 
 473.048
 
 
 477.757
 
 
 531.330
 
 
 514.269
 
 
 248.984
 
 
 322.180
 
 
 5.910.135
 
 
 
 
 1.03 Studiekosten
 
 
 9.396
 
 
 6.210
 
 
 5.117
 
 
 3.890
 
 
 2.988
 
 
 2.300
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 47.901
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.09
 
 
 Ontvangsten
 
 
 201.042
 
 
 165.848
 
 
 190.701
 
 
 157.296
 
 
 155.418
 
 
 153.657
 
 
 158.773
 
 
 148.175
 
 
 153.657
 
 
 153.658
 
 
 153.657
 
 
 153.658
 
 
 153.658
 
 
 146.471
 
 
 153.658
 
 
 2.399.327
 
 
 
 
 
 Bijdrage van hfdst XII (art 26)
 
 
 298.630
 
 
 241.324
 
 
 281.273
 
 
 326.269
 
 
 477.714
 
 
 295.095
 
 
 436.596
 
 
 368.113
 
 
 380.161
 
 
 321.390
 
 
 326.100
 
 
 379.672
 
 
 362.611
 
 
 104.513
 
 
 170.522
 
 
 4.769.983
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 27.180
 
 
 
 
 25.244
 
 
 
 
 47.895
 
 
 
 
 42.784
 
 
 
 
 1.546
 
 
 
 
 2.764
 
 
 
 
 2.057
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.917
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 156.886
 
 
 
 
 
 2.01 Aanleg waterkwantiteit
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 2.02 Overige waterinvesteringen zoetwatervoorziening
 
 
 23.748
 
 
 22.504
 
 
 44.545
 
 
 40.264
 
 
 1.461
 
 
 2.341
 
 
 2.057
 
 
 1.833
 
 
 1.917
 
 
 1.833
 
 
 1.833
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 144.336
 
 
 
 
 2.03 Studiekosten
 
 
 3.432
 
 
 2.740
 
 
 3.350
 
 
 2.520
 
 
 85
 
 
 423
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 12.550
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.09
 
 
 Ontvangsten
 
 
 755
 
 
 3.000
 
 
 41
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.796
 
 
 
 
 
 Bijdrage van hfdst XII (art 26)
 
 
 26.425
 
 
 22.244
 
 
 47.854
 
 
 42.784
 
 
 1.546
 
 
 2.764
 
 
 2.057
 
 
 1.833
 
 
 1.917
 
 
 1.833
 
 
 1.833
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 153.090
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 
 
 191.818
 
 
 
 
 180.288
 
 
 
 
 127.986
 
 
 
 
 137.622
 
 
 
 
 138.406
 
 
 
 
 160.824
 
 
 
 
 159.028
 
 
 
 
 204.575
 
 
 
 
 167.316
 
 
 
 
 170.448
 
 
 
 
 279.676
 
 
 
 
 289.312
 
 
 
 
 289.312
 
 
 
 
 289.312
 
 
 
 
 289.296
 
 
 
 
 3.075.218
 
 
 
 
 
 3.01 Watermanagement
 
 
 7.219
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 7.216
 
 
 7.216
 
 
 7.216
 
 
 7.419
 
 
 7.013
 
 
 7.013
 
 
 7.013
 
 
 7.013
 
 
 7.013
 
 
 107.304
 
 
 
 
 3.02 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 184.599
 
 
 173.097
 
 
 120.795
 
 
 130.431
 
 
 131.215
 
 
 153.633
 
 
 151.812
 
 
 197.359
 
 
 160.100
 
 
 163.029
 
 
 272.663
 
 
 282.299
 
 
 282.299
 
 
 282.299
 
 
 282.283
 
 
 2.967.914
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.09
 
 
 Ontvangsten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Bijdrage van hfdst XII (art 26)
 
 
 191.818
 
 
 180.288
 
 
 127.986
 
 
 137.622
 
 
 138.406
 
 
 160.824
 
 
 159.028
 
 
 204.575
 
 
 167.316
 
 
 170.448
 
 
 279.676
 
 
 289.312
 
 
 289.312
 
 
 289.312
 
 
 289.296
 
 
 3.075.218
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 Experimenteren cf art. III Deltawet
 
 
 
 
 27.367
 
 
 
 
 32.467
 
 
 
 
 28.761
 
 
 
 
 42.587
 
 
 
 
 53.198
 
 
 
 
 234.906
 
 
 
 
 66.262
 
 
 
 
 56.872
 
 
 
 
 56.049
 
 
 
 
 55.239
 
 
 
 
 54.783
 
 
 
 
 53.858
 
 
 
 
 53.060
 
 
 
 
 52.344
 
 
 
 
 51.571
 
 
 
 
 919.324
 
 
 
 
 
 4.01 Experimenteerprojecten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4.02 Geintegreerde contractvormen/PPS
 
 
 27.367
 
 
 32.467
 
 
 28.761
 
 
 42.587
 
 
 53.198
 
 
 234.906
 
 
 66.262
 
 
 56.872
 
 
 56.049
 
 
 55.239
 
 
 54.783
 
 
 53.858
 
 
 53.060
 
 
 52.344
 
 
 51.571
 
 
 919.324
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.09
 
 
 Ontvangsten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Bijdrage van hfdst XII (art 26)
 
 
 27.367
 
 
 32.467
 
 
 28.761
 
 
 42.587
 
 
 53.198
 
 
 234.906
 
 
 66.262
 
 
 56.872
 
 
 56.049
 
 
 55.239
 
 
 54.783
 
 
 53.858
 
 
 53.060
 
 
 52.344
 
 
 51.571
 
 
 919.324
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 
 314.391
 
 
 
 
 313.272
 
 
 
 
 314.276
 
 
 
 
 310.893
 
 
 
 
 305.330
 
 
 
 
 330.178
 
 
 
 
 385.551
 
 
 
 
 403.457
 
 
 
 
 426.015
 
 
 
 
 472.118
 
 
 
 
 379.139
 
 
 
 
 474.820
 
 
 
 
 525.645
 
 
 
 
 779.253
 
 
 
 
 713.214
 
 
 
 
 6.447.553
 
 
 
 
 
 5.01 Apparaat
 
 
 238.746
 
 
 235.456
 
 
 234.966
 
 
 229.318
 
 
 218.069
 
 
 218.491
 
 
 221.383
 
 
 221.310
 
 
 225.846
 
 
 225.845
 
 
 225.133
 
 
 225.133
 
 
 225.133
 
 
 225.133
 
 
 225.133
 
 
 3.395.095
 
 
 
 
 5.02 Overige uitgaven
 
 
 64.045
 
 
 64.816
 
 
 64.810
 
 
 64.886
 
 
 65.072
 
 
 65.098
 
 
 63.640
 
 
 63.785
 
 
 63.781
 
 
 65.263
 
 
 61.879
 
 
 61.574
 
 
 61.574
 
 
 61.574
 
 
 61.574
 
 
 953.372
 
 
 
 
 5.03 Investeringsruimte
 
 
 11.600
 
 
 11.000
 
 
 12.500
 
 
 7.500
 
 
 1.000
 
 
 19.400
 
 
 19.328
 
 
 30.362
 
 
 33.388
 
 
 78.010
 
 
 29.127
 
 
 40.113
 
 
 90.938
 
 
 324.546
 
 
 426.507
 
 
 1.135.319
 
 
 
 
 5.04 Reserveringen
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 9.189
 
 
 21.189
 
 
 27.189
 
 
 81.200
 
 
 88.000
 
 
 103.000
 
 
 103.000
 
 
 63.000
 
 
 148.000
 
 
 148.000
 
 
 168.000
 
 
 0
 
 
 963.767
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.09
 
 
 Ontvangsten
 
 
 28.149
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 28.149
 
 
 
 
 
 Bijdrage van hfdst XII (art 26)
 
 
 286.242
 
 
 313.272
 
 
 314.276
 
 
 310.893
 
 
 305.330
 
 
 330.178
 
 
 385.551
 
 
 403.457
 
 
 426.015
 
 
 472.118
 
 
 379.139
 
 
 474.820
 
 
 525.645
 
 
 779.253
 
 
 713.214
 
 
 6.419.404
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 Investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 42.459
 
 
 
 
 84.443
 
 
 
 
 127.233
 
 
 
 
 87.441
 
 
 
 
 131.888
 
 
 
 
 94.378
 
 
 
 
 53.658
 
 
 
 
 76.114
 
 
 
 
 75.129
 
 
 
 
 74.720
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 847.463
 
 
 
 
 
 7.01 Real.progr.Kaderrichtlijn water
 
 
 24.017
 
 
 48.170
 
 
 47.259
 
 
 51.340
 
 
 73.973
 
 
 62.348
 
 
 52.658
 
 
 74.114
 
 
 75.129
 
 
 74.720
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 583.728
 
 
 
 
 7.02 Overige aanlegprojecten Waterkwaliteit
 
 
 5.000
 
 
 5.324
 
 
 29.889
 
 
 26.111
 
 
 48.465
 
 
 22.930
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 137.719
 
 
 
 
 7.03 Studiekosten waterkwaliteit
 
 
 13.442
 
 
 30.949
 
 
 50.085
 
 
 9.990
 
 
 9.450
 
 
 9.100
 
 
 1.000
 
 
 2.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 126.016
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.09
 
 
 Ontvangsten
 
 
 460
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 460
 
 
 
 
 
 Bijdrage van hfdst XII (art 26)
 
 
 41.999
 
 
 84.443
 
 
 127.233
 
 
 87.441
 
 
 131.888
 
 
 94.378
 
 
 53.658
 
 
 76.114
 
 
 75.129
 
 
 74.720
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 847.003
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 Bijdragen andere begrotingen Rijk
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 06.09
 
 
 Ontvangsten
 
 
 872.481
 
 
 874.038
 
 
 927.383
 
 
 947.596
 
 
 1.108.082
 
 
 1.118.145
 
 
 1.103.152
 
 
 1.110.964
 
 
 1.106.587
 
 
 1.095.748
 
 
 1.041.531
 
 
 1.197.662
 
 
 1.230.628
 
 
 1.225.422
 
 
 1.224.603
 
 
 16.184.021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 
 
 1.102.887
 
 
 
 
 1.042.886
 
 
 
 
 1.118.125
 
 
 
 
 1.104.892
 
 
 
 
 1.263.500
 
 
 
 
 1.271.802
 
 
 
 
 1.261.925
 
 
 
 
 1.259.139
 
 
 
 
 1.260.244
 
 
 
 
 1.249.406
 
 
 
 
 1.195.188
 
 
 
 
 1.351.320
 
 
 
 
 1.384.286
 
 
 
 
 1.371.893
 
 
 
 
 1.378.261
 
 
 
 
 18.615.754
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 
 
 230.406
 
 
 
 
 168.848
 
 
 
 
 190.742
 
 
 
 
 157.296
 
 
 
 
 155.418
 
 
 
 
 153.657
 
 
 
 
 158.773
 
 
 
 
 148.175
 
 
 
 
 153.657
 
 
 
 
 153.658
 
 
 
 
 153.657
 
 
 
 
 153.658
 
 
 
 
 153.658
 
 
 
 
 146.471
 
 
 
 
 153.658
 
 
 
 
 2.431.732
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Bijdrage van hfdst XII (art 26)
 
 
 
 
 872.481
 
 
 
 
 874.038
 
 
 
 
 927.383
 
 
 
 
 947.596
 
 
 
 
 1.108.082
 
 
 
 
 1.118.145
 
 
 
 
 1.103.152
 
 
 
 
 1.110.964
 
 
 
 
 1.106.587
 
 
 
 
 1.095.748
 
 
 
 
 1.041.531
 
 
 
 
 1.197.662
 
 
 
 
 1.230.628
 
 
 
 
 1.225.422
 
 
 
 
 1.224.603
 
 
 
 
 16.184.022
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage
 2
 Verdiepingsbijlage
 
 
 Artikel 1 Investeren in Waterveiligheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 1 Investeren in waterveiligheid
 
 
 Totaal mutatie
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 1.01 Grote projecten waterveiligh.
 
 
 
 
 
 352.422
 
 
 
 
 233.226
 
 
 
 
 266.319
 
 
 
 
 58.991
 
 
 
 
 134.702
 
 
 
 
 40.800
 
 
 
 
 79.071
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 26.232
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 1.01 Grote projecten waterveiligh.
 
 
 
 
 
 378.654
 
 
 
 
 233.226
 
 
 
 
 266.319
 
 
 
 
 58.991
 
 
 
 
 134.702
 
 
 
 
 40.800
 
 
 
 
 79.071
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Regeling Inundatieschade
 
 
 410
 
 
 410
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 
 
 18.171
 
 
 4.913
 
 
 3.443
 
 
 4.515
 
 
 2.160
 
 
 1.327
 
 
 128
 
 
 1.675
 
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten HWBP-2
 
 
 601
 
 
 601
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Investeren in waterveiligheid
 
 
 0
 
 
 – 43.414
 
 
 – 6.760
 
 
 – 65.740
 
 
 163.755
 
 
 – 47.696
 
 
 – 32.448
 
 
 31.649
 
 
 
 654
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hanzelijn
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Correctie HWBP
 
 
 – 1.670
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 – 1.671
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 – 35.489
 
 
 
 
 – 3.317
 
 
 
 
 – 61.225
 
 
 
 
 165.915
 
 
 
 
 – 46.369
 
 
 
 
 – 32.320
 
 
 
 
 31.653
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 664
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 1.01 Grote projecten waterveiligh.
 
 
 
 
 
 343.165
 
 
 
 
 229.909
 
 
 
 
 205.094
 
 
 
 
 224.906
 
 
 
 
 88.333
 
 
 
 
 8.480
 
 
 
 
 110.724
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 664
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 1.02 Overige aanlegprojecten Waterveiligheid
 
 
 
 
 
 169.799
 
 
 
 
 147.008
 
 
 
 
 155.556
 
 
 
 
 563.972
 
 
 
 
 520.621
 
 
 
 
 453.008
 
 
 
 
 450.586
 
 
 
 
 551.267
 
 
 
 
 400.951
 
 
 
 
 496.499
 
 
 
 
 353.450
 
 
 
 
 538.229
 
 
 
 
 426.047
 
 
 
 
 385.611
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 – 110.004
 
 
 
 
 – 33.349
 
 
 
 
 – 38.349
 
 
 
 
 – 25.061
 
 
 
 
 33.665
 
 
 
 
 45.090
 
 
 
 
 48.250
 
 
 
 
 74.635
 
 
 
 
 56.347
 
 
 
 
 69.111
 
 
 
 
 – 60.021
 
 
 
 
 – 41.391
 
 
 
 
 – 60.021
 
 
 
 
 – 60.021
 
 
 
 
 – 60.018
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 1.02 Ov.aanlegprojecten Waterveiligh.
 
 
 
 
 
 59.795
 
 
 
 
 113.659
 
 
 
 
 117.207
 
 
 
 
 538.911
 
 
 
 
 554.286
 
 
 
 
 498.098
 
 
 
 
 498.836
 
 
 
 
 625.902
 
 
 
 
 457.298
 
 
 
 
 565.610
 
 
 
 
 293.429
 
 
 
 
 496.838
 
 
 
 
 366.026
 
 
 
 
 325.590
 
 
 
 
 – 60.018
 
 
 
 
 
 Wijziging scope toetsing regionale keringen
 
 
 0
 
 
 167
 
 
 180
 
 
 – 347
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrijval STAF DC
 
 
 0
 
 
 600
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Strategische capaciteitsmanagement
 
 
 0
 
 
 
 – 1.159
 
 
 – 1.159
 
 
 – 970
 
 
 – 189
 
 
 – 189
 
 
 
 
 
 3.666
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering SLA 2022–2032
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 12.375
 
 
 – 12.375
 
 
 – 12.375
 
 
 – 12.375
 
 
 – 12.375
 
 
 – 12.375
 
 
 86.625
 
 
 – 12.375
 
 
 
 
 
 Reservering Rijksstructuurvisie Grevelingen
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 – 4.000
 
 
 – 26.000
 
 
 13.790
 
 
 16.210
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering Rijkskanaaldijken
 
 
 0
 
 
 
 – 1.800
 
 
 
 
 
 
 58.800
 
 
 – 40.000
 
 
 63.000
 
 
 – 40.000
 
 
 – 40.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Regeling Inundatieschade
 
 
 0
 
 
 – 410
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 410
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 
 
 91.230
 
 
 5.585
 
 
 4.837
 
 
 4.834
 
 
 10.177
 
 
 11.988
 
 
 10.389
 
 
 3.759
 
 
 4.446
 
 
 5.062
 
 
 5.010
 
 
 5.771
 
 
 556
 
 
 6.288
 
 
 6.228
 
 
 6.300
 
 
 
 
 Mee- en tegenvallers
 
 
 – 10.508
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 – 10.508
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Markerwadden
 
 
 0
 
 
 – 250
 
 
 – 350
 
 
 – 350
 
 
 – 300
 
 
 – 250
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 
 Kustwacht
 
 
 0
 
 
 
 – 280
 
 
 – 280
 
 
 – 280
 
 
 – 1.700
 
 
 – 1.700
 
 
 – 1.700
 
 
 – 1.700
 
 
 – 1.700
 
 
 23.740
 
 
 – 2.880
 
 
 – 2.880
 
 
 – 2.880
 
 
 – 2.880
 
 
 – 2.880
 
 
 
 
 Kasschuiven Overige uitgaven
 
 
 0
 
 
 – 9.863
 
 
 – 11.822
 
 
 – 14.182
 
 
 – 20.773
 
 
 – 24.873
 
 
 – 49.113
 
 
 – 44.200
 
 
 – 50.000
 
 
 36.750
 
 
 – 57.326
 
 
 194.975
 
 
 66.967
 
 
 58.210
 
 
 – 74.750
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Investeren in zoetwatervoorzieningen
 
 
 0
 
 
 – 1.635
 
 
 8.068
 
 
 – 664
 
 
 – 3.715
 
 
 – 827
 
 
 – 923
 
 
 – 221
 
 
 
 – 83
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Investeren in waterveiligheid
 
 
 0
 
 
 44.149
 
 
 8.008
 
 
 64.253
 
 
 – 163.939
 
 
 49.347
 
 
 32.448
 
 
 – 26.533
 
 
 
 – 654
 
 
 
 
 
 
 – 7.079
 
 
 
 
 
 Kasschuiven investeren in waterkwaliteit
 
 
 0
 
 
 16.383
 
 
 – 471
 
 
 20.842
 
 
 18.924
 
 
 
 
 
 – 19.259
 
 
 – 18.438
 
 
 – 17.981
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Experimenteren cf art III Deltawet
 
 
 0
 
 
 – 340
 
 
 2.246
 
 
 – 113
 
 
 14.812
 
 
 – 5.265
 
 
 – 19.433
 
 
 – 5.922
 
 
 3.030
 
 
 3.030
 
 
 3.030
 
 
 29.201
 
 
 – 24.276
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 0
 
 
 11.271
 
 
 – 4.478
 
 
 – 13.242
 
 
 – 7.312
 
 
 10.918
 
 
 – 6.204
 
 
 – 589
 
 
 
 
 
 9.636
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuif tussen Infrastructuur- en Deltafonds
 
 
 0
 
 
 
 
 100.000
 
 
 – 100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herschikking budget Rijkswaterstaat
 
 
 – 570
 
 
 – 570
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2032
 
 
 378.778
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 378.778
 
 
 
 
 Enveloppe Natuur en Waterkwaliteit
 
 
 0
 
 
 23.635
 
 
 56.763
 
 
 – 13.156
 
 
 – 29.876
 
 
 – 47.136
 
 
 399
 
 
 – 2.671
 
 
 – 736
 
 
 – 736
 
 
 – 736
 
 
 
 
 
 14.250
 
 
 
 
 
 Deltaplan Ruimtelijke adaptatie 2018–2022
 
 
 0
 
 
 – 152
 
 
 – 1.315
 
 
 – 1.755
 
 
 – 1.090
 
 
 – 688
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 Correctie HWBP
 
 
 1.671
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.671
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BOA protocol 2018/Staf DC
 
 
 0
 
 
 122
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 122
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BOA protocol 2018
 
 
 0
 
 
 – 275
 
 
 – 200
 
 
 – 125
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan BZK: Rivierverruiming Maas
 
 
 – 1.933
 
 
 – 1.100
 
 
 – 833
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 87.317
 
 
 
 
 57.394
 
 
 
 
 144.556
 
 
 
 
 – 284.142
 
 
 
 
 – 12.475
 
 
 
 
 – 60.126
 
 
 
 
 – 16.191
 
 
 
 
 – 111.614
 
 
 
 
 73.856
 
 
 
 
 – 92.562
 
 
 
 
 184.328
 
 
 
 
 34.492
 
 
 
 
 148.243
 
 
 
 
 – 76.606
 
 
 
 
 382.198
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 1.02 Overige aanlegprojecten Waterveiligheid
 
 
 
 
 
 147.112
 
 
 
 
 171.053
 
 
 
 
 261.763
 
 
 
 
 254.769
 
 
 
 
 541.811
 
 
 
 
 437.972
 
 
 
 
 482.645
 
 
 
 
 514.288
 
 
 
 
 531.154
 
 
 
 
 473.048
 
 
 
 
 477.757
 
 
 
 
 531.330
 
 
 
 
 514.269
 
 
 
 
 248.984
 
 
 
 
 322.180
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 1.03 Studiekosten
 
 
 
 
 
 4.492
 
 
 
 
 2.520
 
 
 
 
 2.390
 
 
 
 
 3.000
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 3.904
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 1.03 Studiekosten
 
 
 
 
 
 8.396
 
 
 
 
 2.520
 
 
 
 
 2.390
 
 
 
 
 3.000
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Wijziging scope toetsing regionale keringen
 
 
 1.800
 
 
 – 167
 
 
 1.620
 
 
 347
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 LNV: Grote Wateren
 
 
 95
 
 
 95
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Investeren in waterveiligheid
 
 
 0
 
 
 – 55
 
 
 55
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2032
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 Deltaplan Ruimtelijke adaptatie
 
 
 6.700
 
 
 852
 
 
 1.815
 
 
 2.255
 
 
 1.090
 
 
 688
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BOA protocol 2018
 
 
 0
 
 
 275
 
 
 200
 
 
 125
 
 
 – 200
 
 
 – 200
 
 
 – 200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 3.690
 
 
 
 
 2.727
 
 
 
 
 890
 
 
 
 
 488
 
 
 
 
 – 200
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 1.03 Studiekosten
 
 
 
 
 
 9.396
 
 
 
 
 6.210
 
 
 
 
 5.117
 
 
 
 
 3.890
 
 
 
 
 2.988
 
 
 
 
 2.300
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand ontwerpbegroting 2018 Inv. in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 526.713
 
 
 
 
 382.754
 
 
 
 
 424.265
 
 
 
 
 625.963
 
 
 
 
 657.823
 
 
 
 
 496.308
 
 
 
 
 531.657
 
 
 
 
 553.267
 
 
 
 
 402.951
 
 
 
 
 498.499
 
 
 
 
 355.450
 
 
 
 
 540.229
 
 
 
 
 428.047
 
 
 
 
 387.611
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand eerste suppletoire begroting 2018 Inv. in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 446.845
 
 
 
 
 349.405
 
 
 
 
 385.916
 
 
 
 
 600.902
 
 
 
 
 691.488
 
 
 
 
 541.398
 
 
 
 
 579.907
 
 
 
 
 627.902
 
 
 
 
 459.298
 
 
 
 
 567.610
 
 
 
 
 295.429
 
 
 
 
 498.838
 
 
 
 
 368.026
 
 
 
 
 327.590
 
 
 
 
 – 60.018
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand ontwerpbegroting 2019 Inv. in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 499.673
 
 
 
 
 407.172
 
 
 
 
 471.974
 
 
 
 
 483.565
 
 
 
 
 633.132
 
 
 
 
 448.752
 
 
 
 
 595.369
 
 
 
 
 516.288
 
 
 
 
 533.818
 
 
 
 
 475.048
 
 
 
 
 479.757
 
 
 
 
 533.330
 
 
 
 
 516.269
 
 
 
 
 250.984
 
 
 
 
 324.180
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 1.09 Ontv. Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 197.844
 
 
 
 
 162.258
 
 
 
 
 189.557
 
 
 
 
 155.170
 
 
 
 
 151.456
 
 
 
 
 151.348
 
 
 
 
 151.348
 
 
 
 
 145.948
 
 
 
 
 151.348
 
 
 
 
 151.349
 
 
 
 
 151.348
 
 
 
 
 151.349
 
 
 
 
 151.349
 
 
 
 
 151.349
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 – 743
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 1.09 Ontv. Inv.in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 197.101
 
 
 
 
 162.258
 
 
 
 
 189.557
 
 
 
 
 155.170
 
 
 
 
 151.456
 
 
 
 
 151.348
 
 
 
 
 151.348
 
 
 
 
 145.948
 
 
 
 
 151.348
 
 
 
 
 151.349
 
 
 
 
 151.348
 
 
 
 
 151.349
 
 
 
 
 151.349
 
 
 
 
 151.349
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 
 
 
 2.660
 
 
 2.287
 
 
 2.631
 
 
 2.310
 
 
 2.311
 
 
 2.309
 
 
 2.309
 
 
 2.227
 
 
 2.309
 
 
 2.309
 
 
 2.309
 
 
 2.309
 
 
 2.309
 
 
 2.201
 
 
 2.309
 
 
 
 
 Ontvangsten HWBP-2
 
 
 601
 
 
 601
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Investeren in waterveiligheid
 
 
 0
 
 
 680
 
 
 1.303
 
 
 – 1.487
 
 
 – 184
 
 
 1.651
 
 
 0
 
 
 5.116
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 7.079
 
 
 0
 
 
 
 
 Extrapolatie 2032
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 151.349
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 3.941
 
 
 
 
 3.590
 
 
 
 
 1.144
 
 
 
 
 2.126
 
 
 
 
 3.962
 
 
 
 
 2.309
 
 
 
 
 7.425
 
 
 
 
 2.227
 
 
 
 
 2.309
 
 
 
 
 2.309
 
 
 
 
 2.309
 
 
 
 
 2.309
 
 
 
 
 2.309
 
 
 
 
 – 4.878
 
 
 
 
 153.658
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 1.09 Ontv. Investeren in waterveiligheid
 
 
 
 
 
 201.042
 
 
 
 
 165.848
 
 
 
 
 190.701
 
 
 
 
 157.296
 
 
 
 
 155.418
 
 
 
 
 153.657
 
 
 
 
 158.773
 
 
 
 
 148.175
 
 
 
 
 153.657
 
 
 
 
 153.658
 
 
 
 
 153.657
 
 
 
 
 153.658
 
 
 
 
 153.658
 
 
 
 
 146.471
 
 
 
 
 153.658
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 Dit betreft de toegekende prijsbijstelling tranche 2018 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar het Deltafonds.
 Mee- en tegenvallers
 De kosten van het project Steenbekleding Westers- en Oosterschelde zijn € 11,7 miljoen lager dan geraamd. Bij het project Zandmotor is een tegenvaller € 1,2 miljoen opgetreden als gevolg van uitvoeren beleidsevaluatie, communicatie en meerkosten als gevolg van de aanbevelingen die opgevolgd zijn.
 Extrapolatie 2032
 Conform vigerende werkwijze worden middelen die vrijkomen door de verlenging tot en met 2032 bij voorrang ingezet voor het dekken van de doorlopende verplichtingen, zoals de uitgaven die zijn benodigd voor de instandhouding en vervanging van het huidige areaal en de uitgaven voor het HWBP. De resterende ruimte wordt toegevoegd aan artikelonderdeel 5.03 Investeringsruimte. Tot slot zijn de ontvangsten van derden verwerkt.
 Deltaplan Ruimtelijke adaptatie
 
 Voor de financiering van het programma ruimtelijke adaptie is een bedrag van € 6,7 miljoen toegekend vanuit de investeringsruimte. Een deel hiervan is bestemd voor het oprichten van een platform Ruimtelijke Adaptatie.
 Aanvullend op het lopende stimuleringsprogramma wordt voor in totaal € 20 miljoen gereserveerd om decentrale overheden te ondersteunen bij onder andere de uitvoering van stresstesten en risicodialogen, en het uitvoeren van pilots. Deze middelen zullen volgend voorjaar vanuit het Deltafonds beschikbaar worden gesteld voor de jaren 2019 en 2020.
 
 Kasschuiven Investeren in waterveiligheid
 Om binnen het Deltafonds tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegprogramma noodzakelijk. De omvangrijkste kasschuiven doen zich voor bij het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Als gevolg van de aanpassingen in de veiligheidsopgave naar aanleiding van de intrede van de nieuwe normering en het bijbehorende Wettelijk beoordelingsinstrumentarium, is de prioritering van de reeds geprogrammeerde projecten aangepast. In het doorlopende programma is daarnaast voorgesorteerd op een stabiele lange termijn programmering. Daarnaast vinden kleinere kasschuiven o.a. plaats op IJsseldelta fase 2 en bij het project Ruimte voor de rivier.
 Reservering Rijksstructuurvisie Grevelingen
 Voor realisatie van het ontwikkelperspectief voor de Grevelingen uit de ontwerp-rijksstructuurvisie Gevelingen Volkerak Zoommeer, stelt het Rijk € 105 miljoen beschikbaar. Dit budget is opgebouwd uit € 75 miljoen uit het budget dat het Regeerakkoord vrijmaakt voor natuur en waterkwaliteit, plus de bestaande beleidsreservering van € 30 miljoen uit het Deltafonds. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 Reservering Rijkskanaaldijken
 De reservering is middels deze mutatie beter in overeenstemming gebracht met de verwachte programmering. De actuele verwachting is dat de Rijkskanaaldijken in de periode 2024–2028 worden versterkt. In de komende jaren wordt dit nader aangescherpt en worden de budgetten voor zover mogelijk aangepast conform de opgaven.
 Kustwacht
 De Kustwacht voert een aantal structurele taken uit die voortvloeien uit wet- en regelgeving. Tot op heden heeft IenW haar bijdrage aan deze taken steeds incidenteel gedekt. Via deze mutatie wordt structureel dekking geregeld voor luchtsurveillance en de benodigde personele capaciteit. Dekking vindt plaats uit de investeringsruimte van de verschillende modaliteiten van het Infrastructuurfonds (€ 101,8 miljoen) en Deltafonds (€ 25,4 miljoen). Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 Kasschuiven Overige uitgaven
 Om binnen het Deltafonds tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegprogramma noodzakelijk. De omvangrijkste kasschuiven vinden plaats op de investeringsruimte om de programmering beter in lijn te brengen met de beleidsopgaven. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 Kasschuiven Investeren in zoetwatervoorzieningen
 Om binnen een modaliteit tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegprogramma noodzakelijk. De omvangrijkste kasschuif met betrekking zoetwatervoorzieningen vindt plaats op het project ecologische maatregelen Markermeer waar er een nieuwe afspraak is gemaakt met de partners over de bijdrage aan de gestelde doelen. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 Kasschuiven investeren in waterkwaliteit
 Om binnen het Deltafonds tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegprogramma noodzakelijk. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 Kasschuiven Experimenteren cf art III Deltawet
 Om binnen het Deltafonds tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegprogramma noodzakelijk. De kasschuif binnen experimenteren conform artikel III Deltawet betreft het project Afsluitdijk waar de kasreeks in overeenstemming wordt gebracht met de actuele planning. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 Kasschuiven Beheer, onderhoud en vervanging
 Om binnen een modaliteit tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegprogramma noodzakelijk. De omvangrijkste kasschuiven vinden plaats op het groot variabel onderhoudsproject Stuwen in de Lek, het project stroomlijn en de reservering voor vervanging en renovatie. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 Kasschuif tussen Infrastructuur- en Deltafonds
 Vanwege actualisaties van projectramingen en de verwerking van het Regeerakkoord, zijn de beschikbare budgetten en uitgavenramingen op de investeringsfondsen in een aantal jaren uit balans geraakt. Met behulp van deze kasschuif kan de mismatch in 2020 en 2021 tussen beschikbare budgetten en de uitgavenramingen deels hersteld worden
 Enveloppe Natuur en Waterkwaliteit
 Met de 1e suppletoire begroting (VJN) 2018 zijn de gelden van de enveloppe Natuur en Waterkwaliteit aan het Deltafonds toegevoegd. Met deze mutaties worden de gelden in de juiste jaren geplaatst.
 Reservering SLA 2022–2032
 Bij nieuwe SLA voor periode na 2021 ontstaat er meer duidelijkheid op de opgave tot en met 2032 waarvoor deze reservering bestemd is.
 
 Artikel 2 Investeren in zoetwatermaatregelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 2 Investeren in zoetwatervoorziening
 
 
 Totaal mutatie
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 2.01 Aanleg waterkwantiteit
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 2.01 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 2.01 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 2.02 Overige waterinvest.zoetwatervoorz.
 
 
 
 
 
 18.913
 
 
 
 
 30.963
 
 
 
 
 46.122
 
 
 
 
 41.471
 
 
 
 
 458
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 15.365
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 2.02 BenO
 
 
 
 
 
 34.278
 
 
 
 
 30.963
 
 
 
 
 46.122
 
 
 
 
 41.471
 
 
 
 
 458
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Zoetwatermaatregelen: KWA
 
 
 754
 
 
 754
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 
 
 2.103
 
 
 369
 
 
 399
 
 
 718
 
 
 594
 
 
 11
 
 
 8
 
 
 3
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Noordervaart
 
 
 – 9.000
 
 
 – 1.100
 
 
 – 4.350
 
 
 – 3.550
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Markerwadden
 
 
 1.500
 
 
 250
 
 
 350
 
 
 350
 
 
 300
 
 
 250
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Investeren in zoetwatervoorzieningen
 
 
 0
 
 
 – 1.303
 
 
 – 4.858
 
 
 905
 
 
 3.710
 
 
 742
 
 
 500
 
 
 221
 
 
 0
 
 
 83
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 GF/BCF: Roode Vaart gemeente Moerdijk
 
 
 – 9.500
 
 
 – 9.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ecologische maatregelen Markermeer
 
 
 – 5.811
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 5.811
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 aansluiting
 
 
 – 1
 
 
 – 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 – 10.531
 
 
 
 
 – 8.459
 
 
 
 
 – 1.577
 
 
 
 
 – 1.207
 
 
 
 
 1.003
 
 
 
 
 508
 
 
 
 
 224
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 84
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 2.02 BenO
 
 
 
 
 
 23.747
 
 
 
 
 22.504
 
 
 
 
 44.545
 
 
 
 
 40.264
 
 
 
 
 1.461
 
 
 
 
 2.341
 
 
 
 
 2.057
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.917
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 2.03 Studiekosten
 
 
 
 
 
 2.950
 
 
 
 
 2.950
 
 
 
 
 3.550
 
 
 
 
 115
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 585
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 2.03 Studiekosten
 
 
 
 
 
 3.535
 
 
 
 
 2.950
 
 
 
 
 3.550
 
 
 
 
 115
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Studie 2e pakket
 
 
 2.400
 
 
 
 
 
 2.400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Investeren in zoetwatervoorzieningen
 
 
 0
 
 
 – 103
 
 
 – 210
 
 
 – 200
 
 
 5
 
 
 85
 
 
 423
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 – 103
 
 
 
 
 – 210
 
 
 
 
 – 200
 
 
 
 
 2.405
 
 
 
 
 85
 
 
 
 
 423
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 2.03 Studiekosten
 
 
 
 
 
 3.432
 
 
 
 
 2.740
 
 
 
 
 3.350
 
 
 
 
 2.520
 
 
 
 
 85
 
 
 
 
 423
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand ontwerpbegroting 2018 Inv. in zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 
 21.863
 
 
 
 
 33.913
 
 
 
 
 49.672
 
 
 
 
 41.586
 
 
 
 
 458
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand eerste suppletoire begroting 2018 Inv. in zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 
 37.813
 
 
 
 
 33.913
 
 
 
 
 49.672
 
 
 
 
 41.586
 
 
 
 
 458
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand ontwerpbegroting 2019 Inv. in zoetwatervoorziening
 
 
 
 
 
 27.179
 
 
 
 
 25.244
 
 
 
 
 47.895
 
 
 
 
 42.784
 
 
 
 
 1.546
 
 
 
 
 2.764
 
 
 
 
 2.057
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.917
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 1.833
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 2.09 Ontv.Inv. Waterkwant. en zoetwatervoorz.
 
 
 
 
 
 3.041
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 2.09 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 3.042
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Zoetwatermaatregelen: KWA
 
 
 754
 
 
 754
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Investeren in zoetwatervoorzieningen
 
 
 0
 
 
 – 3.041
 
 
 3.000
 
 
 41
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 – 2.287
 
 
 
 
 3.000
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 2.09 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 755
 
 
 
 
 3.000
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Noordervaart
 Ten behoeve van uitbreiding zoetwateraanvoer voor de Peelregio wordt de wateraanvoer naar zowel Noordervaart als Zuid-Willemsvaart aangepast: het aanleggen van een nieuwe sifon, vergroting capaciteit voedingskanaal, aanleggen van bypass met regelinstallaties. Voor de financiering wordt € 9 miljoen overgeboekt vanuit artikel 2 Investeren in zoetwatervoorzieningen naar artikel 3 Beheer, onderhoud en vervanging.
 Gemeentefonds/BTW compensatie fonds: Roode Vaart gemeente Moerdijk
 Dit betreft een overboeking voor de uitvoerende werkzaamheden met betrekking tot de Roode Vaart naar het Gemeentefonds (gemeente Moerdijk) € 8 miljoen en het BTW compensatie Fonds € 1,5 miljoen.
 Ecologische maatregelen Markermeer
 Er is een nieuwe afspraak gemaakt met de partners om de gestelde doelen in het project Ecologische Maatregelen Markermeer te behalen. De vertaling hiervan betekent dat het toegekend budget voor de KRW maatregel wordt teruggeboekt naar de tweede tranche KRW (artikel 7).
 Kasschuiven Investeren in zoetwatervoorzieningen
 Om binnen een modaliteit tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegprogramma noodzakelijk. De omvangrijkste kasschuif met betrekking zoetwatervoorzieningen vindt plaats op het project ecologische maatregelen Markermeer waar er een nieuwe afspraak is gemaakt met de partners over de bijdrage aan de gestelde doelen. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 
 Artikel 3 Beheer, onderhoud en renovatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 3 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 Totaal mutatie
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 3.01 Watermanagement
 
 
 
 
 
 7.111
 
 
 
 
 7.083
 
 
 
 
 7.083
 
 
 
 
 7.083
 
 
 
 
 7.083
 
 
 
 
 7.083
 
 
 
 
 7.108
 
 
 
 
 7.108
 
 
 
 
 7.108
 
 
 
 
 7.308
 
 
 
 
 6.908
 
 
 
 
 6.908
 
 
 
 
 6.908
 
 
 
 
 6.908
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 3.01 Watermanagement
 
 
 
 
 
 7.111
 
 
 
 
 7.083
 
 
 
 
 7.083
 
 
 
 
 7.083
 
 
 
 
 7.083
 
 
 
 
 7.083
 
 
 
 
 7.108
 
 
 
 
 7.108
 
 
 
 
 7.108
 
 
 
 
 7.308
 
 
 
 
 6.908
 
 
 
 
 6.908
 
 
 
 
 6.908
 
 
 
 
 6.908
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 
 
 1.608
 
 
 108
 
 
 108
 
 
 108
 
 
 108
 
 
 108
 
 
 108
 
 
 108
 
 
 108
 
 
 108
 
 
 111
 
 
 105
 
 
 105
 
 
 105
 
 
 105
 
 
 105
 
 
 
 
 Extrapolatie 2032
 
 
 6.908
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.908
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 111
 
 
 
 
 105
 
 
 
 
 105
 
 
 
 
 105
 
 
 
 
 105
 
 
 
 
 7.013
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 3.01 Watermanagement
 
 
 
 
 
 7.219
 
 
 
 
 7.191
 
 
 
 
 7.191
 
 
 
 
 7.191
 
 
 
 
 7.191
 
 
 
 
 7.191
 
 
 
 
 7.216
 
 
 
 
 7.216
 
 
 
 
 7.216
 
 
 
 
 7.419
 
 
 
 
 7.013
 
 
 
 
 7.013
 
 
 
 
 7.013
 
 
 
 
 7.013
 
 
 
 
 7.013
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 3.02 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 
 
 
 181.654
 
 
 
 
 171.065
 
 
 
 
 104.492
 
 
 
 
 115.738
 
 
 
 
 183.450
 
 
 
 
 200.921
 
 
 
 
 208.577
 
 
 
 
 272.781
 
 
 
 
 217.790
 
 
 
 
 233.439
 
 
 
 
 223.683
 
 
 
 
 223.683
 
 
 
 
 223.683
 
 
 
 
 223.683
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 12.518
 
 
 
 
 2.533
 
 
 
 
 7.222
 
 
 
 
 15.000
 
 
 
 
 – 33.665
 
 
 
 
 – 45.090
 
 
 
 
 – 48.250
 
 
 
 
 – 74.639
 
 
 
 
 – 56.347
 
 
 
 
 – 69.111
 
 
 
 
 60.021
 
 
 
 
 60.021
 
 
 
 
 60.021
 
 
 
 
 60.021
 
 
 
 
 60.018
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 3.02 Beheer, onderhoud vervanging
 
 
 
 
 
 194.172
 
 
 
 
 173.598
 
 
 
 
 111.714
 
 
 
 
 130.738
 
 
 
 
 149.785
 
 
 
 
 155.831
 
 
 
 
 160.327
 
 
 
 
 198.142
 
 
 
 
 161.443
 
 
 
 
 164.328
 
 
 
 
 283.704
 
 
 
 
 283.704
 
 
 
 
 283.704
 
 
 
 
 283.704
 
 
 
 
 60.018
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 
 
 30.138
 
 
 2.742
 
 
 2.680
 
 
 1.798
 
 
 1.890
 
 
 1.857
 
 
 2.257
 
 
 1.705
 
 
 2.426
 
 
 1.866
 
 
 1.910
 
 
 1.804
 
 
 1.804
 
 
 1.804
 
 
 1.804
 
 
 1.791
 
 
 
 
 Noordervaart
 
 
 9.000
 
 
 1.100
 
 
 4.350
 
 
 3.550
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 0
 
 
 – 11.271
 
 
 4.478
 
 
 13.242
 
 
 7.312
 
 
 – 10.918
 
 
 6.204
 
 
 589
 
 
 
 
 
 – 9.636
 
 
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2032
 
 
 223.683
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 223.683
 
 
 
 
 DBFM Afsluitdijk
 
 
 – 88.316
 
 
 
 – 12.169
 
 
 – 9.669
 
 
 – 9.669
 
 
 – 9.669
 
 
 – 10.659
 
 
 – 10.809
 
 
 – 3.209
 
 
 – 3.209
 
 
 – 3.209
 
 
 – 3.209
 
 
 – 3.209
 
 
 – 3.209
 
 
 – 3.209
 
 
 – 3.209
 
 
 
 
 Modules Evacuatie Grote Overstromingen
 
 
 800
 
 
 160
 
 
 160
 
 
 160
 
 
 160
 
 
 160
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan minEZK: Wind op zee
 
 
 – 2.304
 
 
 – 2.304
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 – 9.573
 
 
 
 
 – 501
 
 
 
 
 9.081
 
 
 
 
 – 307
 
 
 
 
 – 18.570
 
 
 
 
 – 2.198
 
 
 
 
 – 8.515
 
 
 
 
 – 783
 
 
 
 
 – 1.343
 
 
 
 
 – 1.299
 
 
 
 
 – 11.041
 
 
 
 
 – 1.405
 
 
 
 
 – 1.405
 
 
 
 
 – 1.405
 
 
 
 
 222.265
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 3.02 Beheer, onderhoud en vervanging
 
 
 
 
 
 184.599
 
 
 
 
 173.097
 
 
 
 
 120.795
 
 
 
 
 130.431
 
 
 
 
 131.215
 
 
 
 
 153.633
 
 
 
 
 151.812
 
 
 
 
 197.359
 
 
 
 
 160.100
 
 
 
 
 163.029
 
 
 
 
 272.663
 
 
 
 
 282.299
 
 
 
 
 282.299
 
 
 
 
 282.299
 
 
 
 
 282.283
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand ontwerpbegroting 2018 B&O en verv.
 
 
 
 
 
 188.765
 
 
 
 
 178.148
 
 
 
 
 111.575
 
 
 
 
 122.821
 
 
 
 
 190.533
 
 
 
 
 208.004
 
 
 
 
 215.685
 
 
 
 
 279.889
 
 
 
 
 224.898
 
 
 
 
 240.747
 
 
 
 
 230.591
 
 
 
 
 230.591
 
 
 
 
 230.591
 
 
 
 
 230.591
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand eerste suppletoire begroting 2018 B&O en verv.
 
 
 
 
 
 201.283
 
 
 
 
 180.681
 
 
 
 
 118.797
 
 
 
 
 137.821
 
 
 
 
 156.868
 
 
 
 
 162.914
 
 
 
 
 167.435
 
 
 
 
 205.250
 
 
 
 
 168.551
 
 
 
 
 171.636
 
 
 
 
 290.612
 
 
 
 
 290.612
 
 
 
 
 290.612
 
 
 
 
 290.612
 
 
 
 
 60.018
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand ontwerpbegroting 2019 B&O en verv.
 
 
 
 
 
 191.818
 
 
 
 
 180.288
 
 
 
 
 127.986
 
 
 
 
 137.622
 
 
 
 
 138.406
 
 
 
 
 160.824
 
 
 
 
 159.028
 
 
 
 
 204.575
 
 
 
 
 167.316
 
 
 
 
 170.448
 
 
 
 
 279.676
 
 
 
 
 289.312
 
 
 
 
 289.312
 
 
 
 
 289.312
 
 
 
 
 289.296
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 Dit betreft de toegekende prijsbijstelling tranche 2018 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar het Deltafonds.
 Extrapolatie 2032
 Conform vigerende werkwijze worden middelen die vrijkomen door de verlenging tot en met 2032 bij voorrang ingezet voor het dekken van de doorlopende verplichtingen, zoals de uitgaven die zijn benodigd voor de instandhouding en vervanging van het huidige areaal. De resterende ruimte wordt toegevoegd aan artikelonderdeel 5.03 Investeringsruimte. Tot slot zijn de ontvangsten van derden verwerkt
 Noordervaart
 Ten behoeve van uitbreiding zoetwateraanvoer voor de Peelregio wordt de wateraanvoer naar zowel Noordervaart als Zuid-Willemsvaart aangepast: het aanleggen van een nieuwe sifon, vergroting capaciteit voedingskanaal, aanleggen van bypass met regelinstallaties. Voor de financiering wordt € 9 miljoen overgeboekt vanuit artikel 2 Investeren in zoetwatervoorzieningen naar artikel 3 Beheer, onderhoud en vervanging.
 Kasschuiven Beheer, onderhoud en vervanging
 Om binnen een modaliteit tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegprogramma noodzakelijk. De omvangrijkste kasschuiven vinden plaats op het groot variabel onderhoudsproject Stuwen in de Lek, stroomlijn en de reservering renovatie en vervanging. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 DBFM Afsluitdijk
 In 2018 is de DBFM-aanbesteding van het project Afsluitdijk afgerond. De budgettaire reeksen worden omgezet om aan de beschikbaarheidsvergoedingen te kunnen voldoen.
 Bijdrage aan minEZK: Wind op zee
 Dit betreft een overboeking van min IenW aan minEZK betreffende een bijdrage aan de kosten voor nieuwe windparken.
 
 Artikel 4 Experimenteren cf. art. III Deltawet
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 4 Experimenteren c.f. art. III Deltabegroting
 
 
 Totaal mutatie
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 4.01 Experimenteerprojecten
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 4.01 Exp.projecten
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 4.01 Exp.projecten
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 4.02 Geïntegreerde contractvormen/PPS
 
 
 
 
 
 47.730
 
 
 
 
 217.358
 
 
 
 
 233.980
 
 
 
 
 216.936
 
 
 
 
 44.729
 
 
 
 
 53.630
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 65.851
 
 
 
 
 3.004
 
 
 
 
 3.004
 
 
 
 
 3.004
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 – 507
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 4.02 Geïntegreerde contractvormen/PPS
 
 
 
 
 
 47.223
 
 
 
 
 217.358
 
 
 
 
 233.980
 
 
 
 
 216.936
 
 
 
 
 44.729
 
 
 
 
 53.630
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 65.851
 
 
 
 
 3.004
 
 
 
 
 3.004
 
 
 
 
 3.004
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 
 
 13.928
 
 
 726
 
 
 3.282
 
 
 3.572
 
 
 3.084
 
 
 763
 
 
 1.115
 
 
 171
 
 
 34
 
 
 34
 
 
 34
 
 
 559
 
 
 462
 
 
 46
 
 
 
 46
 
 
 
 
 Kasschuiven Experimenteren cf art III Deltawet
 
 
 0
 
 
 340
 
 
 – 2.246
 
 
 113
 
 
 – 14.812
 
 
 5.265
 
 
 19.433
 
 
 5.922
 
 
 – 3.030
 
 
 – 3.030
 
 
 – 3.030
 
 
 – 29.201
 
 
 24.276
 
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2032
 
 
 3.004
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.004
 
 
 
 
 DBFM Afsluitdijk
 
 
 – 7.447
 
 
 – 20.922
 
 
 – 185.927
 
 
 – 208.904
 
 
 – 162.621
 
 
 2.441
 
 
 160.728
 
 
 54.889
 
 
 54.588
 
 
 53.765
 
 
 52.955
 
 
 17.574
 
 
 26.116
 
 
 50.010
 
 
 49.340
 
 
 48.521
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 – 19.856
 
 
 
 
 – 184.891
 
 
 
 
 – 205.219
 
 
 
 
 – 174.349
 
 
 
 
 8.469
 
 
 
 
 181.276
 
 
 
 
 60.982
 
 
 
 
 51.592
 
 
 
 
 50.769
 
 
 
 
 49.959
 
 
 
 
 – 11.068
 
 
 
 
 50.854
 
 
 
 
 50.056
 
 
 
 
 49.340
 
 
 
 
 51.571
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 4.02 Geïntegreerde contractvormen/PPS
 
 
 
 
 
 27.367
 
 
 
 
 32.467
 
 
 
 
 28.761
 
 
 
 
 42.587
 
 
 
 
 53.198
 
 
 
 
 234.906
 
 
 
 
 66.262
 
 
 
 
 56.872
 
 
 
 
 56.049
 
 
 
 
 55.239
 
 
 
 
 54.783
 
 
 
 
 53.858
 
 
 
 
 53.060
 
 
 
 
 52.344
 
 
 
 
 51.571
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand ontwerpbegroting 2018 Exp. cf, art. III Deltabegroting
 
 
 
 
 
 47.730
 
 
 
 
 217.358
 
 
 
 
 233.980
 
 
 
 
 216.936
 
 
 
 
 44.729
 
 
 
 
 53.630
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 65.851
 
 
 
 
 3.004
 
 
 
 
 3.004
 
 
 
 
 3.004
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand eerste suppletoire begroting 2018 Exp. cf, art. III Deltabegroting
 
 
 
 
 
 47.223
 
 
 
 
 217.358
 
 
 
 
 233.980
 
 
 
 
 216.936
 
 
 
 
 44.729
 
 
 
 
 53.630
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 5.280
 
 
 
 
 65.851
 
 
 
 
 3.004
 
 
 
 
 3.004
 
 
 
 
 3.004
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand ontwerpbegroting 2019 Exp. cf, art. III Deltabegroting
 
 
 
 
 
 27.367
 
 
 
 
 32.467
 
 
 
 
 28.761
 
 
 
 
 42.587
 
 
 
 
 53.198
 
 
 
 
 234.906
 
 
 
 
 66.262
 
 
 
 
 56.872
 
 
 
 
 56.049
 
 
 
 
 55.239
 
 
 
 
 54.783
 
 
 
 
 53.858
 
 
 
 
 53.060
 
 
 
 
 52.344
 
 
 
 
 51.571
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 4.09 Ontvangsten exp.artikel
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 4.09 Ontvangsten exp.art.
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 4.09 Ontvangsten exp.art.
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 Dit betreft de toegekende prijsbijstelling tranche 2018 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar het Deltafonds.
 Extrapolatie 2032
 Conform vigerende werkwijze worden middelen die vrijkomen door de verlenging tot en met 2032 bij voorrang ingezet voor het dekken van de doorlopende verplichtingen, zoals de uitgaven die zijn benodigd voor de instandhouding en vervanging van het huidige areaal. De resterende ruimte wordt toegevoegd aan artikelonderdeel 5.03 Investeringsruimte. Tot slot zijn de ontvangsten van derden verwerkt.
 DBFM Afsluitdijk
 In 2018 is de DBFM-aanbesteding van het project Afsluitdijk afgerond. De budgettaire reeksen worden omgezet om aan de beschikbaarheidsvergoedingen te kunnen voldoen.
 Kasschuiven Experimenteren cf art III Deltawet
 Om binnen het Deltafonds tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegprogramma noodzakelijk. De kasschuif binnen experimenteren conform artikel III Deltawet betreft het project Afsluitdijk waar de kasreeks in overeenstemming wordt gebracht met de actuele planning. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 
 Artikel 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
 
 
 Totaal mutatie
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 5.01 Apparaat
 
 
 
 
 
 230.529
 
 
 
 
 225.771
 
 
 
 
 223.015
 
 
 
 
 219.791
 
 
 
 
 210.625
 
 
 
 
 211.038
 
 
 
 
 213.930
 
 
 
 
 215.792
 
 
 
 
 220.328
 
 
 
 
 220.327
 
 
 
 
 220.351
 
 
 
 
 220.351
 
 
 
 
 220.351
 
 
 
 
 220.351
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 562
 
 
 
 
 12.280
 
 
 
 
 12.590
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 5.01 Apparaat
 
 
 
 
 
 231.091
 
 
 
 
 238.051
 
 
 
 
 235.605
 
 
 
 
 219.791
 
 
 
 
 210.625
 
 
 
 
 211.038
 
 
 
 
 213.930
 
 
 
 
 215.792
 
 
 
 
 220.328
 
 
 
 
 220.327
 
 
 
 
 220.351
 
 
 
 
 220.351
 
 
 
 
 220.351
 
 
 
 
 220.351
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Vrijval STAF DC
 
 
 – 250
 
 
 – 250
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Strategische capaciteitsmanagement
 
 
 3.099
 
 
 
 1.159
 
 
 1.159
 
 
 781
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 
 
 14.251
 
 
 1.020
 
 
 999
 
 
 987
 
 
 973
 
 
 932
 
 
 934
 
 
 934
 
 
 934
 
 
 934
 
 
 934
 
 
 934
 
 
 934
 
 
 934
 
 
 934
 
 
 934
 
 
 
 
 Loonbijstelling 2018
 
 
 58.717
 
 
 4.204
 
 
 4.117
 
 
 4.067
 
 
 4.008
 
 
 3.841
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 
 
 Kasschuiven Overige uitgaven
 
 
 0
 
 
 – 141
 
 
 141
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herschikking budget Rijkswaterstaat
 
 
 570
 
 
 791
 
 
 – 221
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2032
 
 
 220.351
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 220.351
 
 
 
 
 Enveloppe Natuur en Waterkwaliteit
 
 
 375
 
 
 2.031
 
 
 – 8.790
 
 
 – 6.852
 
 
 3.765
 
 
 2.671
 
 
 2.671
 
 
 2.671
 
 
 736
 
 
 736
 
 
 736
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 7.655
 
 
 
 
 – 2.595
 
 
 
 
 – 639
 
 
 
 
 9.527
 
 
 
 
 7.444
 
 
 
 
 7.453
 
 
 
 
 7.453
 
 
 
 
 5.518
 
 
 
 
 5.518
 
 
 
 
 5.518
 
 
 
 
 4.782
 
 
 
 
 4.782
 
 
 
 
 4.782
 
 
 
 
 4.782
 
 
 
 
 225.133
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 5.01 Apparaat
 
 
 
 
 
 238.746
 
 
 
 
 235.456
 
 
 
 
 234.966
 
 
 
 
 229.318
 
 
 
 
 218.069
 
 
 
 
 218.491
 
 
 
 
 221.383
 
 
 
 
 221.310
 
 
 
 
 225.846
 
 
 
 
 225.845
 
 
 
 
 225.133
 
 
 
 
 225.133
 
 
 
 
 225.133
 
 
 
 
 225.133
 
 
 
 
 225.133
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 5.02 Overige uitgaven
 
 
 
 
 
 64.200
 
 
 
 
 63.841
 
 
 
 
 63.835
 
 
 
 
 62.198
 
 
 
 
 62.381
 
 
 
 
 62.406
 
 
 
 
 62.684
 
 
 
 
 62.827
 
 
 
 
 62.823
 
 
 
 
 64.280
 
 
 
 
 60.949
 
 
 
 
 60.648
 
 
 
 
 60.648
 
 
 
 
 60.648
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 167
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 5.02 Overige uitgaven
 
 
 
 
 
 64.367
 
 
 
 
 63.841
 
 
 
 
 63.835
 
 
 
 
 62.198
 
 
 
 
 62.381
 
 
 
 
 62.406
 
 
 
 
 62.684
 
 
 
 
 62.827
 
 
 
 
 62.823
 
 
 
 
 64.280
 
 
 
 
 60.949
 
 
 
 
 60.648
 
 
 
 
 60.648
 
 
 
 
 60.648
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Vrijval STAF DC
 
 
 – 350
 
 
 – 350
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 
 
 14.349
 
 
 978
 
 
 975
 
 
 975
 
 
 975
 
 
 978
 
 
 979
 
 
 956
 
 
 958
 
 
 958
 
 
 983
 
 
 930
 
 
 926
 
 
 926
 
 
 926
 
 
 926
 
 
 
 
 HXII: Maatwerk KNMI-RWS
 
 
 – 950
 
 
 – 950
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2032
 
 
 60.648
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 60.648
 
 
 
 
 Continuering activiteiten STAF DC
 
 
 5.139
 
 
 
 
 
 1.713
 
 
 1.713
 
 
 1.713
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 – 322
 
 
 
 
 975
 
 
 
 
 975
 
 
 
 
 2.688
 
 
 
 
 2.691
 
 
 
 
 2.692
 
 
 
 
 956
 
 
 
 
 958
 
 
 
 
 958
 
 
 
 
 983
 
 
 
 
 930
 
 
 
 
 926
 
 
 
 
 926
 
 
 
 
 926
 
 
 
 
 61.574
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 5.02 Overige uitgaven
 
 
 
 
 
 64.045
 
 
 
 
 64.816
 
 
 
 
 64.810
 
 
 
 
 64.886
 
 
 
 
 65.072
 
 
 
 
 65.098
 
 
 
 
 63.640
 
 
 
 
 63.785
 
 
 
 
 63.781
 
 
 
 
 65.263
 
 
 
 
 61.879
 
 
 
 
 61.574
 
 
 
 
 61.574
 
 
 
 
 61.574
 
 
 
 
 61.574
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 5.03 Investeringsruimte
 
 
 
 
 
 9.880
 
 
 
 
 9.880
 
 
 
 
 9.380
 
 
 
 
 5.810
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 114.010
 
 
 
 
 94.072
 
 
 
 
 227.975
 
 
 
 
 254.633
 
 
 
 
 372.485
 
 
 
 
 412.921
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 – 8.158
 
 
 
 
 – 9.880
 
 
 
 
 – 9.380
 
 
 
 
 – 5.810
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 18.630
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 5.03 Investeringsruimte
 
 
 
 
 
 1.722
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 114.010
 
 
 
 
 94.072
 
 
 
 
 227.975
 
 
 
 
 236.003
 
 
 
 
 372.485
 
 
 
 
 412.921
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Zoetwaterkennisimpuls
 
 
 – 5.000
 
 
 
 
 
 
 – 1.000
 
 
 – 1.000
 
 
 – 1.000
 
 
 – 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrijval STAF DC
 
 
 600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Studie 2e pakket
 
 
 – 2.400
 
 
 
 
 
 – 2.400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Strategische capaciteitsmanagement
 
 
 – 3.666
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 3.666
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering SLA 2022–2032
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 12.375
 
 
 12.375
 
 
 12.375
 
 
 12.375
 
 
 12.375
 
 
 12.375
 
 
 – 86.625
 
 
 12.375
 
 
 
 
 
 Reservering programma ecologie grote wateren
 
 
 – 200.000
 
 
 
 – 2.000
 
 
 – 2.000
 
 
 – 9.000
 
 
 – 9.000
 
 
 – 10.000
 
 
 – 21.000
 
 
 – 21.000
 
 
 – 21.000
 
 
 – 21.000
 
 
 – 21.000
 
 
 – 21.000
 
 
 – 21.000
 
 
 – 21.000
 
 
 
 
 
 Reservering onderzoeken
 
 
 – 20.000
 
 
 
 
 
 
 – 2.000
 
 
 – 2.000
 
 
 – 2.000
 
 
 – 2.000
 
 
 – 2.000
 
 
 – 2.000
 
 
 – 2.000
 
 
 – 2.000
 
 
 – 2.000
 
 
 – 2.000
 
 
 
 
 
 Reservering Lange termijn ambitie rivieren (LTAR)
 
 
 – 375.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 125.000
 
 
 – 125.000
 
 
 – 125.000
 
 
 
 
 
 Regeling Inundatieschade
 
 
 – 410
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 410
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018 (AP)
 
 
 3.813
 
 
 856
 
 
 1.979
 
 
 978
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 
 
 66.087
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.753
 
 
 6.753
 
 
 6.753
 
 
 6.753
 
 
 6.752
 
 
 12.068
 
 
 6.752
 
 
 6.750
 
 
 6.753
 
 
 
 
 Mee- en tegenvallers
 
 
 10.508
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 10.508
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Markerwadden
 
 
 – 1.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 1.500
 
 
 
 
 
 
 
 Kustwacht
 
 
 – 25.440
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 25.440
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven Overige uitgaven
 
 
 0
 
 
 10.004
 
 
 11.681
 
 
 14.182
 
 
 20.773
 
 
 24.873
 
 
 49.113
 
 
 44.200
 
 
 50.000
 
 
 – 36.750
 
 
 57.326
 
 
 – 194.975
 
 
 – 66.967
 
 
 – 58.210
 
 
 74.750
 
 
 
 
 
 HXII: Omgevingswet
 
 
 5.670
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.134
 
 
 4.536
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2032
 
 
 420.054
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 419.75454
 
 
 
 
 Enveloppe Natuur en Waterkwaliteit
 
 
 – 14.250
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 14.250
 
 
 
 
 
 Deltaplan Ruimtelijke adaptatie 2018–2022
 
 
 0
 
 
 152
 
 
 1.315
 
 
 1.755
 
 
 1.090
 
 
 688
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 Deltaplan Ruimtelijke adaptatie
 
 
 – 6.700
 
 
 – 852
 
 
 – 1.815
 
 
 – 2.255
 
 
 – 1.090
 
 
 – 688
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Continuering activiteiten STAF DC
 
 
 – 5.139
 
 
 
 
 
 – 1.713
 
 
 – 1.713
 
 
 – 1.713
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Modules Evacuatie Grote Overstromingen
 
 
 – 800
 
 
 – 160
 
 
 – 160
 
 
 – 160
 
 
 – 160
 
 
 – 160
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BOA protocol 2018/Staf DC
 
 
 0
 
 
 – 122
 
 
 
 
 
 
 
 
 122
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering Ruimtelijke Adaptatie
 
 
 – 20.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 20.000
 
 
 
 
 
 2e Zoetwaterpakket
 
 
 – 150.000
 
 
 
 
 
 
 – 10.000
 
 
 – 15.000
 
 
 – 20.000
 
 
 – 25.000
 
 
 – 40.000
 
 
 – 40.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 9.878
 
 
 
 
 11.000
 
 
 
 
 12.500
 
 
 
 
 7.500
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 19.400
 
 
 
 
 19.328
 
 
 
 
 30.358
 
 
 
 
 – 80.622
 
 
 
 
 – 16.062
 
 
 
 
 – 198.848
 
 
 
 
 – 195.890
 
 
 
 
 – 281.547
 
 
 
 
 – 88.375
 
 
 
 
 426.507
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 5.03 Investeringsruimte
 
 
 
 
 
 11.600
 
 
 
 
 11.000
 
 
 
 
 12.500
 
 
 
 
 7.500
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 19.400
 
 
 
 
 19.328
 
 
 
 
 30.362
 
 
 
 
 33.388
 
 
 
 
 78.010
 
 
 
 
 29.127
 
 
 
 
 40.113
 
 
 
 
 90.938
 
 
 
 
 324.546
 
 
 
 
 426.507
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 5.04 Reserveringen
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 110.790
 
 
 
 
 16.210
 
 
 
 
 103.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 5.04 Reserveringen
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 110.790
 
 
 
 
 16.210
 
 
 
 
 103.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Wijziging scope toetsing regionale keringen
 
 
 – 1.800
 
 
 
 – 1.800
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Strategische capaciteitsmanagement
 
 
 567
 
 
 
 
 
 189
 
 
 189
 
 
 189
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering Rijksstructuurvisie Grevelingen
 
 
 – 30.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 13.790
 
 
 – 16.210
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering Rijkskanaaldijken
 
 
 0
 
 
 
 1.800
 
 
 
 
 
 
 – 58.800
 
 
 40.000
 
 
 – 63.000
 
 
 40.000
 
 
 40.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering programma ecologie grote wateren
 
 
 200.000
 
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 9.000
 
 
 9.000
 
 
 10.000
 
 
 21.000
 
 
 21.000
 
 
 21.000
 
 
 21.000
 
 
 21.000
 
 
 21.000
 
 
 21.000
 
 
 21.000
 
 
 
 
 
 Reservering onderzoeken
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 Reservering Lange termijn ambitie rivieren (LTAR)
 
 
 375.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 125.000
 
 
 125.000
 
 
 125.000
 
 
 
 
 
 Reservering Ruimtelijke Adaptatie
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 2e Zoetwaterpakket
 
 
 150.000
 
 
 
 
 
 
 10.000
 
 
 15.000
 
 
 20.000
 
 
 25.000
 
 
 40.000
 
 
 40.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 9.189
 
 
 
 
 21.189
 
 
 
 
 27.189
 
 
 
 
 – 29.590
 
 
 
 
 71.790
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 103.000
 
 
 
 
 63.000
 
 
 
 
 148.000
 
 
 
 
 148.000
 
 
 
 
 168.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 5.04 Reserveringen
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 9.189
 
 
 
 
 21.189
 
 
 
 
 27.189
 
 
 
 
 81.200
 
 
 
 
 88.000
 
 
 
 
 103.000
 
 
 
 
 103.000
 
 
 
 
 63.000
 
 
 
 
 148.000
 
 
 
 
 148.000
 
 
 
 
 168.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand ontwerpbegroting 2018 Netwerkgeb.kosten en ov.uitg.
 
 
 
 
 
 304.609
 
 
 
 
 299.492
 
 
 
 
 296.230
 
 
 
 
 287.799
 
 
 
 
 273.006
 
 
 
 
 273.444
 
 
 
 
 387.404
 
 
 
 
 294.829
 
 
 
 
 500.161
 
 
 
 
 378.679
 
 
 
 
 509.275
 
 
 
 
 535.632
 
 
 
 
 653.484
 
 
 
 
 693.920
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand eerste suppletoire begroting 2018 Netwerkgeb.kosten en ov.uitg.
 
 
 
 
 
 297.180
 
 
 
 
 301.892
 
 
 
 
 299.440
 
 
 
 
 281.989
 
 
 
 
 273.006
 
 
 
 
 273.444
 
 
 
 
 387.404
 
 
 
 
 294.833
 
 
 
 
 500.161
 
 
 
 
 378.679
 
 
 
 
 509.275
 
 
 
 
 517.002
 
 
 
 
 653.484
 
 
 
 
 693.920
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand ontwerpbegroting 2019 Netwerkgeb.kosten en ov.uitg.
 
 
 
 
 
 314.391
 
 
 
 
 313.272
 
 
 
 
 314.276
 
 
 
 
 310.893
 
 
 
 
 305.330
 
 
 
 
 330.178
 
 
 
 
 385.551
 
 
 
 
 403.457
 
 
 
 
 426.015
 
 
 
 
 472.118
 
 
 
 
 379.139
 
 
 
 
 474.820
 
 
 
 
 525.645
 
 
 
 
 779.253
 
 
 
 
 713.214
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 5.09 Ontv.Netwerkgeb.kosten en ov.ontv.
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 5.09 Ontv.Netwerkgeb.kosten en ov.ontv.
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 5.09 Ontv.Netwerkgeb.kosten en ov.ontv.
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 5.10 Saldo van de afgesloten rekeningen
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 28.149
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 5.10 Saldo van de afgesloten rekeningen
 
 
 
 
 
 28.149
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 5.10 Saldo van de afgesloten rekeningen
 
 
 
 
 
 28.149
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 Dit betreft de toegekende prijsbijstelling tranche 2018 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar het Deltafonds.
 Loonbijstelling 2018
 Dit betreft de toegekende loonbijstelling tranche 2018 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar het Infrastructuurfonds.
 Extrapolatie 2032
 Conform vigerende werkwijze worden middelen die vrijkomen door de verlenging tot en met 2032 bij voorrang ingezet voor het dekken van de doorlopende verplichtingen, zoals de uitgaven die zijn benodigd voor de instandhouding en vervanging van het huidige areaal. De resterende ruimte wordt toegevoegd aan artikelonderdeel 5.03 Investeringsruimte. Tot slot zijn de ontvangsten van derden verwerkt
 Enveloppe Natuur en Waterkwaliteit
 Met de 1e suppletoire begroting VJN 2018 zijn de gelden van de enveloppe Natuur en Waterkwaliteit aan het Deltafonds toegevoegd. Met deze mutaties worden de middelen in de juiste jaren geplaatst.
 Continuering activiteiten Staf DC
 Voor de financiering van de door Staf Deltacommissaris uit te voeren activiteiten in het kader van het Delta Programma in de periode 2021 tot en met 2023, wordt budget overgeboekt vanuit de investeringsruimte.
 Zoetwaterkennisimpuls
 Ten behoeve van het lange termijn onderzoek en monitoring in het kader van de Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater, inclusief programmasturing, gericht op de aanpak medicijnen, nutriënten, gewasbeschermingsmiddelen en opkomende stoffen wordt een bedrag van € 5 miljoen overgeboekt van de investeringsruimte naar studiekosten waterkwaliteit. Projecten worden verstrekt via opdrachtverlening aan de markt en kennisinstituten.
 Reservering SLA 2022–2032
 Bij nieuwe SLA voor periode na 2021 ontstaat er meer duidelijkheid over de opgave tot en met 2032 waarvoor deze reservering bestemd is.
 Reservering programma ecologie grote wateren
 De ministeries van IenW en LNV werken aan de voorbereiding van een programmatische aanpak van aanleg en beheer voor de ecologische kwaliteit in de grote wateren. Deze aanpak is gericht op het voorkomen van achteruitgang; het bevorderen van een stabiel en samenhangend ecologisch netwerk gericht op Natura 2000 doelen en het creëren van gebruiksruimte voor ruimtelijk-economische ontwikkeling. IenW reserveert voor deze aanpak € 200 miljoen in het Deltafonds voor de periode tot en met 2031.
 Reservering onderzoeken
 Voor onderzoeken wordt een bedrag van € 20 miljoen gereserveerd voor na de huidige kabinetsperiode. Omdat, vooral voor latere jaren, niet altijd helder is welke onderzoeksvragen op welke manier moeten worden beantwoord, worden de gevraagde middelen gebundeld in een brede onderzoeksreservering. Uit deze reservering kan geput kan worden als de onderzoeksopgaven in latere jaren verder zijn uitgewerkt en financieel onderbouwd.
 Reservering integraal rivier management
 Voor integraal rivier management wordt een reservering van € 375 miljoen opgenomen.
 Mee- en tegenvallers
 De kosten van het project Steenbekleding Wester- en Oosterschelde zijn € 11,7 miljoen lager dan geraamd. Bij het project Zandmotor is een tegenvaller € 1,2 miljoen opgetreden als gevolg van uitvoeren beleidsevaluatie, communicatie en meerkosten als gevolg van de aanbevelingen die opgevolgd zijn.
 Kustwacht
 De Kustwacht voert een aantal structurele taken uit die voortvloeien uit wet- en regelgeving. Tot op heden heeft IenW haar bijdrage aan deze taken steeds incidenteel gedekt. Via deze mutatie wordt structureel dekking geregeld voor luchtsurveillance en de benodigde personele capaciteit. Dekking vindt plaats uit de investeringsruimte van de verschillende modaliteiten van zowel het Infrastructuurfonds (€ 101,8 miljoen) als het Deltafonds (€ 25,4 miljoen).
 Kasschuiven Overige uitgaven
 Om binnen het Deltafonds tot een sluitende programmering te komen zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegprogramma noodzakelijk. De omvangrijkste kasschuiven vinden plaats op de investeringsruimte om de programmering beter in lijn te brengen met de beleidsopgaven. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 HXII: Omgevingswet
 De reservering op artikel 18.16 voor de Omgevingswet valt vrij op het Infrastructuurfonds. Deze middelen worden via de vigerende verdeelsleutel over de fondsen verdeeld. Dit betekent dat € 5,7 miljoen vloeit naar het Deltafonds.
 Deltaplan Ruimtelijke adaptatie
 
 Voor de financiering van het programma ruimtelijke adaptie is een bedrag van € 6,7 miljoen toegekend vanuit de investeringsruimte. Een deel hiervan is bestemd voor het oprichten van een platform Ruimtelijke Adaptatie.
 Aanvullend op het lopende stimuleringsprogramma wordt in totaal € 20 miljoen gereserveerd om decentrale overheden te ondersteunen bij onder andere de uitvoering van stresstesten en risicodialogen en het uitvoeren van pilots. Deze middelen zullen volgend voorjaar vanuit het Deltafonds beschikbaar worden gesteld voor de jaren 2019 en 2020.
 
 2e Zoetwaterpakket
 Tweede investeringsprogramma zoetwatermaatregelen om waterschaarste te voorkomen/beperken. Betreft maatregelen ten behoeve van verbeterde aanvoer water, buffering van water en tegen droogte/verzilting. Samen door Rijk en regio.
 Reservering Rijkskanaaldijken
 Middels deze mutatie wordt de reservering in overeenstemming gebracht met de verwachte programmering.
 Stimuleringsprogramma Ruimtelijke Adaptatie
 Aanvullend op het lopende stimuleringsprogramma wordt voor in totaal € 20 miljoen gereserveerd om decentrale overheden te ondersteunen bij onder andere de uitvoering van stresstesten en risicodialogen en het uitvoeren van pilots. Deze middelen zullen volgend voorjaar vanuit het Deltafonds beschikbaar worden gesteld voor de jaren 2019 en 2020.
 
 Artikel 6 Bijdragen andere begrotingen Rijk
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 6 Bijdragen andere begrotingen Rijk
 
 
 Totaal mutatie
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 art.ond.6.09 Ten laste van begroting IenM
 
 
 
 
 
 918.443
 
 
 
 
 1.001.804
 
 
 
 
 1.020.271
 
 
 
 
 1.213.567
 
 
 
 
 1.096.404
 
 
 
 
 951.382
 
 
 
 
 1.042.378
 
 
 
 
 1.042.891
 
 
 
 
 1.039.337
 
 
 
 
 1.029.308
 
 
 
 
 1.011.652
 
 
 
 
 1.158.107
 
 
 
 
 1.163.777
 
 
 
 
 1.163.777
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 – 32.179
 
 
 
 
 50.571
 
 
 
 
 5.171
 
 
 
 
 – 15.871
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 art.ond. 6.09 Ten laste van begroting IenM
 
 
 
 
 
 886.264
 
 
 
 
 1.052.375
 
 
 
 
 1.025.442
 
 
 
 
 1.197.696
 
 
 
 
 1.096.404
 
 
 
 
 951.382
 
 
 
 
 1.042.378
 
 
 
 
 1.042.891
 
 
 
 
 1.039.337
 
 
 
 
 1.029.308
 
 
 
 
 1.011.652
 
 
 
 
 1.158.107
 
 
 
 
 1.163.777
 
 
 
 
 1.163.777
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Waterworks 2017
 
 
 120
 
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018 (AP)
 
 
 3.813
 
 
 856
 
 
 1.979
 
 
 978
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 
 
 225.882
 
 
 14.154
 
 
 15.172
 
 
 15.909
 
 
 18.422
 
 
 16.765
 
 
 14.546
 
 
 14.546
 
 
 14.546
 
 
 14.546
 
 
 14.546
 
 
 14.546
 
 
 14.546
 
 
 14.546
 
 
 14.546
 
 
 14.546
 
 
 
 
 Loonbijstelling 2018
 
 
 58.717
 
 
 4.204
 
 
 4.117
 
 
 4.067
 
 
 4.008
 
 
 3.841
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 3.848
 
 
 
 
 LNV: Grote Wateren
 
 
 95
 
 
 95
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kustwacht
 
 
 – 25.440
 
 
 
 – 280
 
 
 – 280
 
 
 – 280
 
 
 – 1.700
 
 
 – 1.700
 
 
 – 1.700
 
 
 – 1.700
 
 
 – 1.700
 
 
 – 1.700
 
 
 – 2.880
 
 
 – 2.880
 
 
 – 2.880
 
 
 – 2.880
 
 
 – 2.880
 
 
 
 
 Kasschuif tussen Infrastructuur- en Deltafonds
 
 
 0
 
 
 
 
 100.000
 
 
 – 100.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 HXII: DSO Omgevingswet
 
 
 5.670
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.134
 
 
 4.536
 
 
 
 
 
 
 HXII: Maatwerk KNMI-RWS
 
 
 – 950
 
 
 – 950
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hanzelijn
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 GF/BCF: Roode Vaart gemeente Moerdijk
 
 
 – 9.500
 
 
 – 9.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie 2032
 
 
 1.163.777
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.163.777
 
 
 
 
 DBFM Afsluitdijk
 
 
 – 95.763
 
 
 – 20.922
 
 
 – 198.096
 
 
 – 218.573
 
 
 – 172.290
 
 
 – 7.228
 
 
 150.069
 
 
 44.080
 
 
 51.379
 
 
 50.556
 
 
 49.746
 
 
 14.365
 
 
 22.907
 
 
 46.801
 
 
 46.131
 
 
 45.312
 
 
 
 
 Bijdrage aan minLNV: Grote wateren
 
 
 – 600
 
 
 – 200
 
 
 – 200
 
 
 – 200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan minEZK: Wind op zee
 
 
 – 2.304
 
 
 – 2.304
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan minLNV: Nationale analyse waterkwaliteit
 
 
 – 352
 
 
 – 116
 
 
 – 236
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan BZK: Rivierverruiming Maas
 
 
 – 1.933
 
 
 – 1.100
 
 
 – 833
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 – 13.783
 
 
 
 
 – 178.337
 
 
 
 
 – 98.059
 
 
 
 
 – 250.100
 
 
 
 
 11.678
 
 
 
 
 166.763
 
 
 
 
 60.774
 
 
 
 
 68.073
 
 
 
 
 67.250
 
 
 
 
 66.440
 
 
 
 
 29.879
 
 
 
 
 39.555
 
 
 
 
 66.851
 
 
 
 
 61.645
 
 
 
 
 1.224.603
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 art.ond.6.09 Ten laste van begroting IenM
 
 
 
 
 
 872.481
 
 
 
 
 874.038
 
 
 
 
 927.383
 
 
 
 
 947.596
 
 
 
 
 1.108.082
 
 
 
 
 1.118.145
 
 
 
 
 1.103.152
 
 
 
 
 1.110.964
 
 
 
 
 1.106.587
 
 
 
 
 1.095.748
 
 
 
 
 1.041.531
 
 
 
 
 1.197.662
 
 
 
 
 1.230.628
 
 
 
 
 1.225.422
 
 
 
 
 1.224.603
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten stand ontwerpbegroting 2018 Bijdr. andere begr. Rijk
 
 
 
 
 
 918.443
 
 
 
 
 1.001.804
 
 
 
 
 1.020.271
 
 
 
 
 1.213.567
 
 
 
 
 1.096.404
 
 
 
 
 951.382
 
 
 
 
 1.042.378
 
 
 
 
 1.042.891
 
 
 
 
 1.039.337
 
 
 
 
 1.029.308
 
 
 
 
 1.011.652
 
 
 
 
 1.158.107
 
 
 
 
 1.163.777
 
 
 
 
 1.163.777
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten stand eerste suppletoire begroting 2018 Bijdr. andere begr. Rijk
 
 
 
 
 
 886.264
 
 
 
 
 1.052.375
 
 
 
 
 1.025.442
 
 
 
 
 1.197.696
 
 
 
 
 1.096.404
 
 
 
 
 951.382
 
 
 
 
 1.042.378
 
 
 
 
 1.042.891
 
 
 
 
 1.039.337
 
 
 
 
 1.029.308
 
 
 
 
 1.011.652
 
 
 
 
 1.158.107
 
 
 
 
 1.163.777
 
 
 
 
 1.163.777
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten stand ontwerpbegroting 2019 Bijdr. andere begr. Rijk
 
 
 
 
 
 872.481
 
 
 
 
 874.038
 
 
 
 
 927.383
 
 
 
 
 947.596
 
 
 
 
 1.108.082
 
 
 
 
 1.118.145
 
 
 
 
 1.103.152
 
 
 
 
 1.110.964
 
 
 
 
 1.106.587
 
 
 
 
 1.095.748
 
 
 
 
 1.041.531
 
 
 
 
 1.197.662
 
 
 
 
 1.230.628
 
 
 
 
 1.225.422
 
 
 
 
 1.224.603
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 Dit betreft de toegekende prijsbijstelling tranche 2018 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar het Deltafonds.
 Loonbijstelling 2018
 Dit betreft de toegekende loonbijstelling tranche 2018 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar het Infrastructuurfonds.
 Extrapolatie 2032
 Conform vigerende werkwijze worden middelen die vrijkomen door de verlenging tot en met 2032 bij voorrang ingezet voor het dekken van de doorlopende verplichtingen, zoals de uitgaven die zijn benodigd voor de instandhouding en vervanging van het huidige areaal. De resterende ruimte wordt toegevoegd aan artikelonderdeel 5.03 Investeringsruimte. Tot slot zijn de ontvangsten van derden verwerkt.
 Kustwacht
 De Kustwacht voert een aantal structurele taken uit die voortvloeien uit wet- en regelgeving. Tot op heden heeft IenW haar bijdrage aan deze taken steeds incidenteel gedekt. Via deze mutatie wordt structureel dekking geregeld voor luchtsurveillance en de benodigde personele capaciteit. Dekking vindt plaats uit de investeringsruimte van de verschillende modaliteiten van het Infrastructuurfonds (€ 101,8 miljoen) en Deltafonds (€ 25,4 miljoen).
 Kasschuif tussen Infrastructuur- en Deltafonds
 Vanwege actualisaties van projectramingen en de verwerking van het Regeerakkoord, zijn de beschikbare budgetten en uitgavenramingen op de investeringsfondsen in een aantal jaren uit balans geraakt. Met behulp van deze kasschuif kan de mismatch in 2020 en 2021 tussen beschikbare budgetten en de uitgavenramingen deels hersteld worden. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 HXII: DSO Omgevingswet
 De reservering op artikel 18.16 voor de Omgevingswet valt vrij op het Infrastructuurfonds. Deze middelen worden via de vigerende verdeelsleutel over de fondsen verdeeld. Dit betekent dat € 5,7 miljoen vloeit naar het Deltafonds.
 Gemeentefonds/BTW compensatie fonds: Roode Vaart gemeente Moerdijk
 Dit betreft een overboeking voor de uitvoerende werkzaamheden met betrekking tot de Roode Vaart naar het Gemeentefonds (gemeente Moerdijk) € 8 miljoen en het BTW compensatie Fonds € 1,5 miljoen.
 DBFM Afsluitdijk
 In 2018 is de DBFM-aanbesteding van het project Afsluitdijk afgerond. De budgettaire reeksen worden omgezet om aan de beschikbaarheidsvergoedingen te kunnen voldoen.
 Bijdrage aan minEZK: Wind op zee
 Dit betreft een overboeking van min IenW aan minEZK betreffende een bijdrage aan de kosten voor nieuwe windparken.
 
 Artikel 7 investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 7 investeren in waterkwaliteit
 
 
 Totaal mutatie
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 7.01 Real.progr.Kaderrichtlijn water
 
 
 
 
 
 25.676
 
 
 
 
 46.975
 
 
 
 
 67.391
 
 
 
 
 63.682
 
 
 
 
 72.861
 
 
 
 
 61.411
 
 
 
 
 51.867
 
 
 
 
 53.741
 
 
 
 
 55.562
 
 
 
 
 55.619
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 14.363
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 7.01 Real.progr.Kaderrichtlijn water
 
 
 
 
 
 40.039
 
 
 
 
 46.975
 
 
 
 
 67.391
 
 
 
 
 63.682
 
 
 
 
 72.861
 
 
 
 
 61.411
 
 
 
 
 51.867
 
 
 
 
 53.741
 
 
 
 
 55.562
 
 
 
 
 55.619
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 
 
 8.769
 
 
 361
 
 
 724
 
 
 710
 
 
 771
 
 
 1.112
 
 
 937
 
 
 791
 
 
 1.114
 
 
 1.129
 
 
 1.120
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasschuiven investeren in waterkwaliteit
 
 
 0
 
 
 – 16.383
 
 
 471
 
 
 – 20.842
 
 
 – 18.924
 
 
 
 
 
 19.259
 
 
 18.438
 
 
 17.981
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ecologische maatregelen Markermeer
 
 
 5.811
 
 
 
 
 
 5.811
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 – 16.022
 
 
 
 
 1.195
 
 
 
 
 – 20.132
 
 
 
 
 – 12.342
 
 
 
 
 1.112
 
 
 
 
 937
 
 
 
 
 791
 
 
 
 
 20.373
 
 
 
 
 19.567
 
 
 
 
 19.101
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 7.01 Real.progr.Kaderrichtlijn water
 
 
 
 
 
 24.017
 
 
 
 
 48.170
 
 
 
 
 47.259
 
 
 
 
 51.340
 
 
 
 
 73.973
 
 
 
 
 62.348
 
 
 
 
 52.658
 
 
 
 
 74.114
 
 
 
 
 75.129
 
 
 
 
 74.720
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 7.02 Overige aanlegprojecten Waterveiligheid
 
 
 
 
 
 777
 
 
 
 
 777
 
 
 
 
 21.170
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 30.298
 
 
 
 
 36.837
 
 
 
 
 4.238
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 7.02 Overige aanlegprojecten Waterveiligheid
 
 
 
 
 
 31.075
 
 
 
 
 37.614
 
 
 
 
 25.408
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Reservering Rijksstructuurvisie Grevelingen
 
 
 30.000
 
 
 
 
 
 
 4.000
 
 
 26.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 
 
 347
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 323
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herschikking budget Rijkswaterstaat
 
 
 0
 
 
 – 221
 
 
 221
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Enveloppe Natuur en Waterkwaliteit
 
 
 13.875
 
 
 – 25.666
 
 
 – 32.323
 
 
 4.358
 
 
 26.111
 
 
 44.465
 
 
 – 3.070
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan minLNV: Grote wateren
 
 
 – 600
 
 
 – 200
 
 
 – 200
 
 
 – 200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 – 26.075
 
 
 
 
 – 32.290
 
 
 
 
 4.481
 
 
 
 
 26.111
 
 
 
 
 48.465
 
 
 
 
 22.930
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 7.02 Overige aanlegprojecten Waterveiligheid
 
 
 
 
 
 5.000
 
 
 
 
 5.324
 
 
 
 
 29.889
 
 
 
 
 26.111
 
 
 
 
 48.465
 
 
 
 
 22.930
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 7.03 Studiekosten waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 3.195
 
 
 
 
 4.645
 
 
 
 
 5.545
 
 
 
 
 9.950
 
 
 
 
 8.450
 
 
 
 
 8.100
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 10.363
 
 
 
 
 42.150
 
 
 
 
 28.850
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 7.02 Overige aanlegprojecten Waterveiligheid
 
 
 
 
 
 13.558
 
 
 
 
 46.795
 
 
 
 
 34.395
 
 
 
 
 9.950
 
 
 
 
 8.450
 
 
 
 
 8.100
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Zoetwaterkennisimpuls
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waterworks 2017
 
 
 120
 
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Enveloppe Natuur en Waterkwaliteit
 
 
 0
 
 
 
 – 15.650
 
 
 15.650
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan minLNV: Nationale analyse waterkwaliteit
 
 
 – 352
 
 
 – 116
 
 
 – 236
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 – 116
 
 
 
 
 – 15.846
 
 
 
 
 15.690
 
 
 
 
 40
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 7.03 Studiekosten waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 13.442
 
 
 
 
 30.949
 
 
 
 
 50.085
 
 
 
 
 9.990
 
 
 
 
 9.450
 
 
 
 
 9.100
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand ontwerpbegroting 2018 investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 29.648
 
 
 
 
 52.397
 
 
 
 
 94.106
 
 
 
 
 73.632
 
 
 
 
 81.311
 
 
 
 
 69.511
 
 
 
 
 51.867
 
 
 
 
 53.741
 
 
 
 
 55.562
 
 
 
 
 55.619
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand eerste suppletoire begroting 2018 investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 84.672
 
 
 
 
 131.384
 
 
 
 
 127.194
 
 
 
 
 73.632
 
 
 
 
 81.311
 
 
 
 
 69.511
 
 
 
 
 51.867
 
 
 
 
 53.741
 
 
 
 
 55.562
 
 
 
 
 55.619
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven stand ontwerpbegroting 2019 investeren in waterkwaliteit
 
 
 
 
 
 42.459
 
 
 
 
 84.443
 
 
 
 
 127.233
 
 
 
 
 87.441
 
 
 
 
 131.888
 
 
 
 
 94.378
 
 
 
 
 53.658
 
 
 
 
 76.114
 
 
 
 
 75.129
 
 
 
 
 74.720
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2018 artikelonderdeel 7.09 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Voorjaarsnota 2018
 
 
 
 
 
 460
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand eerste suppletoire begroting 2018 artikelonderdeel 7.09 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 460
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota 2019
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2019 artikelonderdeel 7.09 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 460
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling 2018
 Dit betreft de toegekende prijsbijstelling tranche 2018 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar het Deltafonds.
 Kasschuiven investeren in waterkwaliteit
 Om binnen het Deltafonds tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegprogramma noodzakelijk. Door middel van een kasschuif via artikel 01.02 worden de bedragen in de juiste jaren geplaatst.
 Ecologische maatregelen Markermeer
 Er is een nieuwe afspraak gemaakt met de partners om de gestelde doelen in het project Ecologische Maatregelen Markermeer te behalen. De vertaling hiervan betekent dat het toegekende budget voor de KRW maatregel wordt teruggeboekt naar de tweede tranche KRW (artikel 7).
 Reservering Rijksstructuurvisie Grevelingen
 Voor realisatie van het ontwikkelperspectief voor de Grevelingen uit de ontwerp-rijksstructuurvisie Gevelingen Volkerak Zoommeer, stelt het Rijk € 105 miljoen beschikbaar. Dit budget is opgebouwd uit € 75 miljoen uit het budget dat het Regeerakkoord vrijmaakt voor natuur en waterkwaliteit, plus de bestaande reservering van € 30 miljoen uit het Deltafonds.
 Enveloppe Natuur en Waterkwaliteit
 Met de 1e suppletoire begroting 2018 zijn de gelden van de enveloppe Natuur en waterkwaliteit aan het Deltafonds toegevoegd. Met deze mutaties worden de gelden in de juiste jaren geplaatst.
 Zoetwaterkennisimplus
 Ten behoeve van het lange termijn onderzoek en monitoring in het kader van de Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater, inclusief programmasturing, gericht op de aanpak medicijnen, nutriënten, gewasbeschermingsmiddelen en opkomende stoffen wordt een bedrag van € 5 miljoen overgeboekt van de investeringsruimte naar studiekosten waterkwaliteit. Projecten worden verstrekt via opdrachtverlening aan de markt en kennisinstituten.
 
 
 
 Bijlage
 3
 Overzicht Hoogwaterbeschermingsprogramma
 
 
 
 Oorspronkelijke financiering (Bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen
 
 
 
 Totaal
 
 
 t/m 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2024–2032
 
 
 
 
 
 
 
 Waterschappen
 
 
 
 Totaal
 
 
 251
 
 
 251
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Spoedwet
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 
 
 239
 
 
 
 
 239
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige bijdrage
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rijk
 
 
 
 Totaal
 
 
 1.068
 
 
 772
 
 
 57
 
 
 57
 
 
 57
 
 
 57
 
 
 69
 
 
 
 
 
 
 Oorspronkelijke financiering
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 
 
 973
 
 
 
 
 768
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 51
 
 
 
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 
 
 95
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 18
 
 
 
 
 18
 
 
 
 
 18
 
 
 
 
 18
 
 
 
 
 18
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal bijdragen oorspronkelijke financiering
 
 
 
 
 1.320
 
 
 
 
 1.023
 
 
 
 
 57
 
 
 
 
 57
 
 
 
 
 57
 
 
 
 
 57
 
 
 
 
 69
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bestuursakkoord Water (Bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen
 
 
 
 Totaal
 
 
 t/m 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2024–2032
 
 
 
 
 
 
 
 Waterschappen
 
 
 
 Totaal (50%)
 
 
 3.564
 
 
 705
 
 
 191
 
 
 191
 
 
 191
 
 
 191
 
 
 191
 
 
 1.715
 
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 791
 
 
 610
 
 
 120
 
 
 5
 
 
 56
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 2.223
 
 
 68
 
 
 57
 
 
 148
 
 
 119
 
 
 153
 
 
 154
 
 
 1.370
 
 
 
 
 
 Projectgebonden aandeel (10%)
 
 
 550
 
 
 27
 
 
 13
 
 
 38
 
 
 16
 
 
 37
 
 
 37
 
 
 345
 
 
 
 
 
 Rijk
 
 
 
 Totaal (50%)
 
 
 3.564
 
 
 518
 
 
 191
 
 
 249
 
 
 194
 
 
 166
 
 
 221
 
 
 1.826
 
 
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 
 
 675
 
 
 
 
 181
 
 
 
 
 105
 
 
 
 
 117
 
 
 
 
 68
 
 
 
 
 47
 
 
 
 
 37
 
 
 
 
 111
 
 
 
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 
 
 2.889
 
 
 
 
 336
 
 
 
 
 86
 
 
 
 
 132
 
 
 
 
 126
 
 
 
 
 119
 
 
 
 
 184
 
 
 
 
 1.715
 
 
 
 
 
 
 Rijksbijdrage Rijkskeringen HWBP
 
 
 
 617
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 7
 
 
 11
 
 
 33
 
 
 41
 
 
 423
 
 
 
 
 
 Totaal bijdragen Bestuursakkoord Water
 
 
 
 
 7.744
 
 
 
 
 1.228
 
 
 
 
 386
 
 
 
 
 447
 
 
 
 
 395
 
 
 
 
 389
 
 
 
 
 453
 
 
 
 
 3.965
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal bijdragen
 
 
 
 
 
 9.064
 
 
 
 
 2.251
 
 
 
 
 443
 
 
 
 
 504
 
 
 
 
 452
 
 
 
 
 446
 
 
 
 
 522
 
 
 
 
 3.965
 
 
 
 
 
 
 
 Gezamenlijke uitgaven Rijk en Waterschappen (Bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 Totaal
 
 
 t/m 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2024–2032
 
 
 
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 
 Totaal
 
 
 2.431
 
 
 1.714
 
 
 189
 
 
 121
 
 
 129
 
 
 85
 
 
 87
 
 
 106
 
 
 
 
 
 
 Waterschapsprojecten
 
 
 
 
 2.431
 
 
 
 
 1.714
 
 
 
 
 189
 
 
 
 
 121
 
 
 
 
 129
 
 
 
 
 85
 
 
 
 
 87
 
 
 
 
 106
 
 
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 
 Totaal (100%)
 
 
 5.728
 
 
 412
 
 
 141
 
 
 209
 
 
 281
 
 
 455
 
 
 388
 
 
 3.437
 
 
 
 
 
 
 Waterschapsprojecten
 
 
 
 
 4.949
 
 
 
 
 285
 
 
 
 
 104
 
 
 
 
 157
 
 
 
 
 255
 
 
 
 
 410
 
 
 
 
 340
 
 
 
 
 3.039
 
 
 
 
 
 
 
 Programmabureau
 
 
 
 
 82
 
 
 
 
 22
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 
 
 
 Innovatie
 
 
 
 
 144
 
 
 
 
 76
 
 
 
 
 17
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 
 
 
 HWBP: opleidingen nieuwe normering/waterveligheid
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projectgebonden aandeel (10%)
 
 
 
 
 550
 
 
 
 
 27
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 37
 
 
 
 
 37
 
 
 
 
 345
 
 
 
 
 
 
 Totaal gezamenlijke uitgaven Rijk en Waterschappen
 
 
 
 
 8.159
 
 
 
 
 2.127
 
 
 
 
 330
 
 
 
 
 330
 
 
 
 
 410
 
 
 
 
 540
 
 
 
 
 475
 
 
 
 
 3.543
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven Rijk (Bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 Totaal
 
 
 t/m 2017
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2024–2032
 
 
 
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 
 Totaal
 
 
 256
 
 
 93
 
 
 74
 
 
 39
 
 
 34
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 Rijksprojecten
 
 
 
 187
 
 
 47
 
 
 67
 
 
 34
 
 
 30
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Interne kosten
 
 
 
 23
 
 
 16
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programmabureau
 
 
 
 46
 
 
 30
 
 
 4
 
 
 3
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 5
 
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 
 Totaal
 
 
 649
 
 
 31
 
 
 7
 
 
 9
 
 
 13
 
 
 33
 
 
 41
 
 
 423
 
 
 
 
 
 
 Rijksprojecten
 
 
 
 617
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 7
 
 
 11
 
 
 33
 
 
 41
 
 
 423
 
 
 
 
 
 
 Interne kosten
 
 
 
 32
 
 
 26
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven Rijk
 
 
 
 
 
 905
 
 
 
 
 124
 
 
 
 
 81
 
 
 
 
 48
 
 
 
 
 47
 
 
 
 
 34
 
 
 
 
 42
 
 
 
 
 428
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 
 
 
 9.064
 
 
 
 
 2.251
 
 
 
 
 411
 
 
 
 
 379
 
 
 
 
 457
 
 
 
 
 574
 
 
 
 
 517
 
 
 
 
 3.971
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bij het extracomptabele overzicht voor het Hoogwaterbeschermingsprogramma
 Conform het wetsvoorstel doelmatigheid en bekostiging Hoogwaterbescherming wordt in de jaarlijkse begroting en verantwoording van het Deltafonds een extra-comptabel overzicht opgenomen waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe de bijdragen van het Rijk en waterschappen zich verhouden tot de uitgaven van het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Voor een nadere toelichting op de bekostigingssystematiek van het Hoogwaterbeschermingsprogramma wordt verwezen naar de memorie van toelichting van het voornoemde wetsvoorstel. Het extracomptabele overzicht is als volgt opgebouwd:
 De ontvangsten en bijdragen van de waterschappen respectievelijk het Rijk.
 
 
 1.
 
 De bijdrage van de waterschappen bestaat uit de volgende drie elementen.
 
 
 
 a)
 De jaarlijkse bijdragen van de waterschappen in de periode 2011–2013 aan het Hoogwaterbeschermingsprogramma die voortvloeien uit de Spoedwet.
 
 
 b)
 De bijdragen die voortvloeien uit het Bestuursakkoord Water: totaal € 131 miljoen in 2014 en jaarlijks € 181 miljoen vanaf 2015. Vanaf 2016 worden deze bedragen geïndexeerd op basis van de IBOI, zoals gehanteerd door het Ministerie van Financiën. De bijdragen van de waterschappen bestaan uit een projectgebonden aandeel voor het HWBP dat door de betreffende beheerder direct wordt betaald en een solidariteitsdeel dat via het Deltafonds wordt verevend. Het projectgebonden aandeel bedraagt 10% van de (bruto) begrote uitgaven voor waterschapsprojecten binnen het HWBP.
 
 
 c)
 Incidentele ontvangsten bijvoorbeeld in het kader van de eindafrekening van projecten.
 
 
 
 
 2.
 
 De bijdrage van het Rijk bestaat uit de volgende drie elementen:
 
 
 
 a)
 De bijdrage van het Rijk zoals vastgelegd in de bijlage van het Bestuursakkoord Water (nadere toelichting op het onderdeel «Financiering van een beheersbaar programma voor de waterkeringen» van het Bestuursakkoord Water), uitgaande van het toen beschikbare budget binnen de Rijksbegroting voor het Hoogwaterschermingsprogramma.
 
 
 b)
 De bijdragen die voortvloeien uit het Bestuursakkoord Water: € 131 miljoen in 2014 en € 181 miljoen vanaf 2015. Vanaf 2016 worden deze bedragen geïndexeerd op basis van de IBOI, zoals gehanteerd door het Ministerie van Financiën, geïndexeerd met terugwerkende kracht ten opzichte van het prijspeil 2011. Het jaarbedrag prijspeil 2017 bedraagt € 188 miljoen (inclusief project gebonden aandeel).
 
 
 c)
 De bijdrage van het Rijk aan de maatregelen voor rijkskeringen.
 
 
 
 
 De uitgaven voor het Hoogwaterbeschermingsprogramma en het tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma
 De uitgaven ten behoeve van hoogwaterbeschermingsmaatregelen bestaan uit:
 
 
 a)
 Waterschapsprojecten: de subsidies (Lees: bij HWBP 100 respectievelijk 90% van de kosten van een sober en doelmatig ontwerp) voor versterkingen van primaire keringen in beheer van de waterschappen.
 
 
 b)
 Rijksprojecten: de kosten van versterkingen van primaire keringen in beheer van het Rijk. Deze uitgaven komen voor wat betreft het HWBP volledig ten laste van het Rijk.
 
 
 c)
 Programmabureau: de kosten van het programmabureau.
 
 
 d)
 Het projectgebonden aandeel van 10%: wordt door de betreffende beheerder zelf direct betaald.
 
 
 e)
 De interne kosten hebben betrekking op de kosten van de inzet van Rijkswaterstaat-medewerkers binnen de programmabureaus en maken voor de bekostigingssystematiek geen deel uit van de programmabudgetten. Deze kosten vallen onder de 50/50 verdeling en zijn daarom afzonderlijk weergegeven.
 
 
 f)
 innovatie: Betreft innovaties waaronder de projectoverstijgende verkenningen. Deze kosten vallen onder de 50/50 verdeling. De subsidie beschikking betreft hier 100% bijdrage.
 
 
 De uitgaven die vallen onder a), c) en f) worden door Rijk en waterschappen voor ieder de helft bekostigd.
 
 De kasschuiven die voortvloeien uit de verschillen tussen de geraamde en begrote uitgaven.
 
 De ontvangsten van de waterschappen vormen een deel van de uitgaven voor het HWBP. Het andere deel wordt bekostigd door het Rijk. De uitgaven van het HWBP in de begroting wordt in een bepaald uitgaventempo geraamd. Deze kasplanning komt tot stand op basis van de planningen van de diverse projecten, ingediend door de waterschappen (en RWS). Indien de daadwerkelijke uitgaven afwijken van de geraamde uitgaven of planningen van projecten wijzigen worden de uitgavenbudgetten aangepast door middel van kasschuiven binnen de kaders van de IenW-begroting.
 
 
 
 Bijlage
 4
 Instandhouding
 
 In deze bijlage wordt, in vervolg op eerdere bijlagen met betrekking tot het beheer en onderhoud en vervanging, een toelichting gegeven op de instandhouding van de netwerken die onder verantwoordelijkheid van het Ministerie van IenW vallen. Dit betreft het Hoofdwatersysteem, het Hoofdwegennet, het Hoofdvaarwegennet en het Hoofdspoorwegnet.
 Allereerst wordt de instandhoudingsfilosofie nader toegelicht. Vervolgens is een overzicht van beschikbare en benodigde middelen tot en met 2032 opgenomen waarna verder wordt ingegaan op de wijze waarop met Beheer en Onderhoud wordt omgegaan in relatie tot DBFM contracten.
 1. In stand houden Rijksinfrastructuur
 De Nederlandse infrastructuurnetwerken behoren tot de beste én meest intensief gebruikte netwerken ter wereld. Een goede instandhouding van deze netwerken is een randvoorwaarde voor de veiligheid en de bereikbaarheid van Nederland. Om dit zo te houden borgen IenW en de uitvoeringsorganisaties RWS en ProRail systematisch de instandhouding van de netwerken over de gehele levenscyclus.
 Scope instandhouding
 Onder instandhouding vallen alle activiteiten op het vlak van beheer en onderhoud en vervanging en renovatie van de bestaande infrastructuur. Bij Spoor wordt hiervoor de afkorting BOV gehanteerd. Bij de RWS netwerken wordt onderscheid gemaakt tussen respectievelijk Beheer en Onderhoud (BenO) en Vervanging en Renovatie (VenR). Tot het domein van het beheer behoren activiteiten die gericht zijn op het reguleren van het gebruik: verkeersleiding en capaciteitsmanagement, verkeersmanagement en watermanagement. Onderhoud betreft de activiteiten die erop zijn gericht de beoogde (ontwerp)levensduur van de infrastructuur te realiseren. Vervanging is het begin van een nieuwe levenscyclus van een nieuw object, terwijl renovatie zich erop richt de levensduur van het bestaande object te verlengen. Het gaat expliciet niet om activiteiten die gericht zijn op aanleg van nieuwe of uitbreiding van bestaande infrastructuur.
 Aanpak instandhouding
 De instandhouding van de netwerken wordt op de volgende wijze aangepakt.
 Uitgangspunt 1: Een goede instandhouding moet worden geborgd over de gehele levenscyclus van infrastructuur
 Een goede instandhouding van het hoofd(vaar)wegennet, het hoofdwatersysteem en het hoofdspoorwegennet is een randvoorwaarde voor de veiligheid, de bereikbaarheid en de leefbaarheid van Nederland. Om dit te bereiken moet de duurzame instandhouding van de netwerken systematisch over de gehele levenscyclus worden geborgd.
 Uitgangspunt 2: Prestaties en optimalisatie kosten/hinder staan centraal
 Bij de instandhouding van de netwerken staan de prestaties die deze netwerken moeten leveren en de doelmatigheid van onderhoud centraal. Het zijn immers de prestaties, zoals de beschikbaarheid, betrouwbaarheid, duurzaamheid en veiligheid van de infrastructuur die de gebruikers zelf direct ervaren. Over deze te leveren prestaties maakt IenW afspraken met ProRail en worden binnen IenW afspraken gemaakt met RWS. Deze afspraken vormen de basis van het onderhoud dat door ProRail en RWS op basis van daarbij horende beheer- en onderhoudsregimes wordt verzorgd.
 De prestaties van de infrastructuur worden gemeten en uitgedrukt in prestatie-indicatoren. De indicatoren leggen de verbinding tussen de sturing op en verantwoording over de gewenste prestaties.
 De prestatieafspraken met ProRail zijn opgenomen in de 10-jarige beheerconcessie en de jaarlijkse beheerplannen. Met RWS wordt een Service Level Agreement (SLA) met een looptijd van 4 jaar afgesproken. Vanaf begin 2018 is een nieuwe SLA van kracht, deze loopt tot en met 2021.
 Met de uitvoeringsorganisaties worden afspraken gemaakt over de gewenste prestaties en hiervoor worden de benodigde middelen beschikbaar gesteld. De uitvoeringsorganisaties RWS en ProRail zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de daarbij horende beheer- en onderhoudsregimes.
 Daarop aanvullend wordt bij de netwerken van RWS voor vervangingsopgaven projectsturing toegepast. Ook hierbij staan prestaties van het netwerk en optimalisatie centraal. De projectmatige sturing van vervangingsopgaven verloopt op basis van opdrachten voor tranches van projecten. Deze projecten worden in een doorlopende cyclus van lange termijn prognoses en inspecties bepaald.
 
 Prestaties RWS
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestatiegebied
 
 
 Prestatie-indicator
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Realisatie 2016
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwegennet
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaarheid
 
 
 Technische beschikbaarheid van de weg
 
 
 90%
 
 
 99%
 
 
 99%
 
 
 
 
 Maximaal aandeel files door werk in uitvoering a.g.v. aanleg en gepland onderhoud ten opzichte van alle files
 
 
 10%
 
 
 4%
 
 
 3%
 
 
 
 
 Levering verkeersgegevens:
 – Beschikbaarheid data voor derden
 – Actualiteit data voor derden
 
 
 90%
 90%
 
 
 93%
 98%
 
 
 93%
 98%
 
 
 
 
 Veiligheid
 
 
 Voldoen aan norm voor verhardingen
 
 
 99,9%
 
 
 99,81%
 
 
 99,81%
 
 
 
 
 Voldoen aan norm voor gladheidbestrijding
 
 
 95%
 
 
 99%
 
 
 99%
 
 
 
 
 
 Hoofdvaarwegennet
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaarheid/
 Betrouwbaarheid
 
 
 Stremmingen gepland onderhoud
 
 
 0,8%
 
 
 0,2%
 
 
 0,5%
 
 
 
 
 Stremmingen ongepland onderhoud
 
 
 0,2%
 
 
 0,1%
 
 
 0,2%
 
 
 
 
 Tijdig melden ongeplande stremmingen
 
 
 97%
 
 
 98%
 
 
 99%
 
 
 
 
 Vaargeul op orde:
 – Toegangsgeulen
 – Hoofdtransportassen
 – Hoofdvaarwegen
 – Overige vaarwegen
 
 
 95%
 90%
 70%
 65%
 
 
 Nieuw in 2018
 
 
 Nieuw in 2018
 
 
 
 
 Veiligheid
 
 
 Vaarwegmarkering op orde
 
 
 95%
 
 
 98%
 
 
 97%
 
 
 
 
 
 Hoofdwatersysteem
 
 
 
 
 
 
 
 Waterveiligheid
 
 
 Handhaving kustlijn
 
 
 90%
 
 
 92%
 
 
 92%
 
 
 
 
 Beschikbaarheid stormvloedkeringen
 
 
 100%
 
 
 60%
 
 
 60%
 
 
 
 
 Waterhuishouding op orde
 
 
 100%
 
 
 Nieuwe definitie in 2018
 
 
 Nieuwe definitie in 2018
 
 
 
 
 Betrouwbaarheid informatievoorziening
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 Bron RWS
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestaties ProRail
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bodemwaarde
 
 
 Streefwaarde 20191Handhaving op de geleverde prestaties vindt plaats op basis van de afgesproken bodemwaarde. Voor het jaar 2019 geldt een streefwaarde waarop een evaluatie plaats vindt bij de midterm review van de huidige concessie.
 
 
 Realisatie 2016
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 
 
 
 Prestatie-indicator
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Klantoordeel reizigersvervoerders
 
 
 6
 
 
 7,0
 
 
 6,6
 
 
 6,7
 
 
 
 
 Klantoordeel goederenvervoerders
 
 
 6
 
 
 7,0
 
 
 6,3
 
 
 6,3
 
 
 
 
 Reizigerspunctualiteit 5 minuten HRN (gezamenlijk met NS)
 
 
 88,9%
 
 
 91,1%
 
 
 90,6%
 
 
 91,6%
 
 
 
 
 Reizigerspunctualiteit 15 minuten HRN (gezamenlijk met NS)
 
 
 96,7%
 
 
 97,3%
 
 
 97,3%
 
 
 97,4%
 
 
 
 
 Reizigerspunctualiteit 5 minuten HSL (gezamenlijk met NS)
 
 
 82,1%
 
 
 84,1%
 
 
 81,7%
 
 
 83,5%
 
 
 
 
 Punctualiteit 3 minuten reizigersverkeer totaal
 
 
 86,8%
 
 
 89,9%
 
 
 89,4%
 
 
 90,5%
 
 
 
 
 Punctualiteit 3 minuten regionale series
 
 
 92,4%
 
 
 93,4%
 
 
 94,1%
 
 
 93,9%
 
 
 
 
 Transitotijd goederenvervoer
 
 
 7,5%
 
 
 6,3%
 
 
 Nieuw in 2018
 
 
 Nieuw in 2018
 
 
 
 
 Geleverde treinpaden
 
 
 97,5%
 
 
 98,2%
 
 
 98,1%
 
 
 98,1%
 
 
 
 
 Impactvolle storingen op de infra
 
 
 610
 
 
 546
 
 
 602
 
 
 627
 
 
 
 
 
 Bron: Beheerplan ProRail 2018 en Jaarverslag ProRail 2018
 
 
 IenW en ProRail hebben een aantal prestatie-indicatoren doorontwikkeld zodat deze beter aansluiten bij de beleving van de reiziger en verlader en daarnaast beter passen bij de sturing door ProRail. In 2017 en 2018 is in dit kader al een aantal prestatie-indicatoren gewijzigd. Zo wordt bijvoorbeeld per 2018 gestuurd op de transitotijd van het goederenvervoer3Het gaat erom het percentrage treinen te verlagen waarbij de gerealiseerde transitotijd tenminste 30 minuten langer is dan de geplande transitotijd en waarbij ProRail de veroorzaker van die verlenging is. in plaats van op de punctualiteit van het goederenvervoer, mede omdat de goederensector daar meer belang aan hecht.
 Verbeteren prestatiesturing Hoofdwegen, Hoofdvaarwegen en Hoofdwatersysteem
 In de SLA 2018 – 2021 zijn – in aanvulling op en als integraal onderdeel van de prestatieafspraken en het beschikbaar stellen van budgetten – ontwikkelafspraken vastgelegd. Deze hebben betrekking op het aanpassen van de systematiek, het uitvoeren van pilots en het toepassen van nieuwe technieken. De ontwikkelafspraken moeten ertoe leiden dat bij de daaropvolgende SLA (2022–2025) keuzemogelijkheden beter kunnen worden onderbouwd en er meer inzicht is in de mogelijkheden om prestaties te differentiëren en de effecten die dat heeft op zowel de beleidsdoelen als de benodigde middelen.
 IenW onderzoekt, in lijn met de aanbeveling van de Rekenkamer, de mogelijkheid indicatoren te ontwikkelen om de doelmatigheid van onderhoud van de door RWS beheerde netwerken inzichtelijk te maken. De afgelopen jaren zijn diverse gegevens bijgehouden die input kunnen leveren voor een doelmatigheidsindicator. Denk bijvoorbeeld aan het optreden van onverwachte schades en de mate van uitgestelde onderhoudswerkzaamheden. Of er eenduidige relaties zichtbaar worden moet nog duidelijk worden.
 Het ontwikkelen van indicatoren die daadwerkelijk iets zeggen over doelmatigheid van BenO is complex, doordat veel factoren van invloed zijn op input, output, outcome en de bijbehorende doelmatigheid. Zo is het feitelijke weer (bijvoorbeeld een strenge of zachte winter) bepalend voor het wel of niet optreden van veel onverwachte schades en daarmee het schuiven in onderhoudsprogrammeringen. Ook andere programma’s zoals Aanleg en Vervangingen en Renovaties hebben een relatie met de doelmatigheid. Bepaalde onderhoudswerkzaamheden kunnen bijvoorbeeld uitgesteld worden in het geval een aantal jaar later een renovatieproject geprogrammeerd staat.
 Dit betekent dat het traject om te komen tot een doelmatigheidsindicator op voorhand niet voorspelbaar is. Het is plannen, uitvoeren, evalueren en bijschaven (leren door doen).
 Onderhoudsplanning
 De keuze van het juiste moment van ingrijpen bij het verrichten van onderhoud aan of het vervangen of renoveren van infrastructuur wordt bepaald aan de hand van:
 
 
 1.
 Het onderhoud dat volgens het vigerend beheerconcept noodzakelijk is voor de te leveren prestaties van het netwerk.
 
 
 2.
 Resultaten uit het inspectieprogramma van de assets.
 
 
 3.
 De mogelijkheid voor het bundelen van werkzaamheden om hinder te beperken en/of kosten te besparen.
 
 
 
 Ad 1. Het onderhoud dat volgens het vigerend beheerconcept noodzakelijk is voor de te leveren prestaties van het netwerk.
 Op basis van de beleidsdoelen bereikbaarheid, veiligheid en duurzaamheid worden de prestatieniveaus van de netwerken bepaald en de (functie) eisen aan het areaal toegekend. Hierbij valt te denken aan de functies die de onderdelen van het areaal moeten vervullen en de manier waarop deze functies bijdragen aan de prestaties op netwerkniveau. Ieder onderdeel van het areaal heeft een hierbij aansluitend onderhoudsplan waarin rekening wordt gehouden met de risico’s voor de prestatie bij het gehanteerde onderhoudsscenario. Dit geheel resulteert in het vigerend beheerconcept.
 
 
 Ad 2. Resultaten uit het inspectieprogramma van de assets.
 De beheerders van de netwerken hebben een actueel inzicht in (de staat van) het bestaande areaal en de onderhoudsbehoefte daarvan. De daarvoor noodzakelijke informatie wordt actueel gehouden op basis van (een programma van) risicogestuurde inspecties waarmee de werkelijke staat van objecten wordt bijgehouden.
 
 
 Ad 3. De mogelijkheid voor het bundelen van werkzaamheden om hinder te beperken en/of kosten te besparen.
 Behalve de staat van de objecten wordt bij het plannen van de uitvoering van werkzaamheden ook rekening gehouden met de mogelijkheden om activiteiten te bundelen om daarmee kosten te besparen en/of hinder voor gebruikers te beperken.
 
 Uitgesteld en achterstallig onderhoud
 De hierboven geschetste aanpak leidt ertoe dat de planning van onderhoudswerkzaamheden flexibel van aard is. Dit betekent dat met het oog op de efficiëntie, onderhoud eerder of later kan worden uitgevoerd dan volgt uit het vigerende beheerconcept. Er is dan sprake van vervroegd of uitgesteld onderhoud.
 Voor uitgesteld onderhoud wordt de volgende definitie gehanteerd:
 «Er is sprake van uitgesteld onderhoud (of vervanging) als de assets wel blijven voldoen aan de geldende veiligheidsnormen en/of prestatieafspraken4Er zijn situaties denkbaar waarbij assets niet (langer) voldoen aan de prestatieafspraken, zonder dat dit verband houdt met de onderhoudsconditie (bijvoorbeeld bij een tweetal stormvloedkeringen). In dergelijke situaties is geen sprake van uitgesteld (of achterstallig) onderhoud terwijl bewust wordt afgeweken van het vigerend beheerconcept waarbij de keuze voor het moment van onderhoud of vervanging wordt bepaald op basis van feitelijke technische conditie en planoptimalisatie of prestatieafspraken.»
 Met uitstel en vervroegen van onderhoud wordt beoogd om efficiënter en met minder hinder te werken.
 Uitgesteld onderhoud wordt onderscheiden van «achterstallig onderhoud». Voor achterstallig onderhoud wordt de volgende definitie gehanteerd:
 
 «Er is sprake van achterstallig onderhoud (of vervanging) als de assets niet meer voldoen aan de geldende veiligheidsnormen en/of prestatieafspraken.»
 
 Achterstallig onderhoud wordt direct aangepakt indien dit noodzakelijk is voor het veilig functioneren van de netwerken.
 Uitgesteld onderhoud heeft geen gevolgen voor de veiligheid. Uitgangpunt is dat de assets blijven voldoen aan geldende veiligheidsnormen en/of prestatieafspraken. Bij achterstallig onderhoud voldoen de assets niet meer aan de geldende veiligheidsnormen en/of prestatieafspraken. Daar waar sprake is van achterstallig onderhoud worden de onderhoudsmaatregelen die nodig zijn om de achterstalligheid op te heffen zo snel mogelijk in de onderhoudsprogrammering opgenomen en uitgevoerd. Daar waar de verkeersveiligheid in het geding kan zijn worden bovendien tijdelijke beheersmaatregelen genomen zoals tijdelijke afscherming of snelheidsverlaging.
 RWS-netwerken:
 In het jaarverslag van het Infrastructuurfonds (Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 A, nr. 1) en van het Deltafonds over 2016 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 J, nr. 1) is voor de eerste keer gerapporteerd over het volume aan uitgesteld en achterstallig onderhoud aan het einde van 2016.
 De omvang van het uitgesteld onderhoud wordt jaarlijks gemonitord. Deze monitoring loopt nu twee jaar. Op basis van 2 meetpunten is het nog te vroeg een norm te bepalen. Na een aantal jaren kan worden bezien of er een norm (beheersbare prikkel) af te leiden valt uit de bijgehouden informatie en hoeveel uitgesteld onderhoud acceptabel is. Dit past in de lijn die is uitgedragen in de bestuurlijke reactie op het rapport van de Algemene Rekenkamer over de Instandhouding van het Hoofdwatersysteem dat eerst ervaring wordt opgedaan en dat inzichtelijke informatie werkende weg zal worden aangescherpt.
 Het bepalen van de omvang van het uitgesteld onderhoud is geoperationaliseerd door te kijken welke onderhoudsmaatregelen per 1 januari 2018 op basis van het gebruikte onderhoudsregime een geadviseerd onderhoudsmoment hadden in 2017 of eerder. Voor het bepalen van de omvang van het achterstallig onderhoud is van de uitgestelde onderhoudsmaatregelen beoordeeld of de assets niet meer voldoen aan de geldende veiligheidsnormen en/of prestatieafspraken.
 In onderstaande tabel is de totale omvang van het volume aan uitgesteld- en achterstallig onderhoud per modaliteit eind 2017 weergegeven.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Netwerk
 
 
 volume uitgesteld onderhoud
 
 
 waarvan achterstallig
 
 
 
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwegennet
 
 
 € 226 mln
 
 
 € 314 mln
 
 
 € 15 mln
 
 
 € 2,6 mln
 
 
 
 
 Hoofdvaarwegennet
 
 
 € 244 mln
 
 
 € 350 mln
 
 
 € 24 mln
 
 
 € 36 mln
 
 
 
 
 Hoofdwatersysteem1Hierbij zijn de kosten voor de kustlijnzorg buiten beschouwing gelaten. Dit is gedaan omdat de opdrachtnemer de vrijheid heeft de suppleties uit te voeren binnen de door het contract bepaalde periode, met een beperkte mogelijkheid tot uitloop.
 
 
 € 37 mln
 
 
 € 80 mln
 
 
 € 0 mln
 
 
 € 6,8 mln
 
 
 
 
 
 
 Hoofdspoorwegnet:
 De hiervoor beschreven aanpak voor het in stand houden van de infrastructuur leidt ertoe dat de planning van onderhoudswerkzaamheden flexibel van aard is. Met het uitstellen en vervroegen van onderhoud wordt beoogd efficiënter en met minder hinder te werken. In de brief van 30 juni 2017 is Tweede Kamer geïnformeerd over de gezamenlijk met partijen in de spoorsector ontwikkelde nieuwe visie en werkwijze voor toekomstbestendig en efficiënt werken aan het spoor. Het gezamenlijke vertrekpunt waaruit gewerkt wordt, is de optimale balans tussen 1. de onderhouds- en vervangingsbehoefte die er is om het spoor betrouwbaar te houden; 2. daarbij zo min mogelijk hinder voor reizigers en verladers als gevolg van werkzaamheden aan het spoor te veroorzaken; en 3. het efficiënt omgaan met de beschikbare financiële middelen voor het werken aan het spoor. In dat kader wordt ook gekeken op welke wijze zinvol binnen de toegepaste onderhoudsfilosofie gerapporteerd kan worden over het eventuele volume aan uitgesteld onderhoud.
 
 Nog uit te voeren werkzaamheden (NUTW)
 In de begroting van het agentschap Rijkswaterstaat is de balanspost reeds uitgevoerde/nog uit te voeren werkzaamheden opgenomen. De omvang van deze balanspost wordt aan het eind van ieder jaar rekenkundig bepaald. De post is bedoeld om vertragingen en/of versnellingen in de werkzaamheden van het agentschap Rijkswaterstaat op te vangen. Tijdens de voorbereiding en uitvoering van werkzaamheden kan immers blijken dat deze op een later of eerder moment gerealiseerd zullen worden dan tijdens de planning van de begroting was voorzien. Dat kan diverse oorzaken hebben. Zo wordt met uitstel en vervroegen van onderhoud beoogd om efficiënter en met minder hinder te werken. Daarnaast kan er sprake zijn van uitvoeringstegenvallers of van vertragingen in de aanbestedingsprocedures.
 In 2018 wordt bekeken in hoeverre de middelen van de juist afgeronde SLA-periode (2013–2017) op de balanspost betrekking hebben werkzaamheden die wel waren gepland binnen de afgeronde SLA-periode, maar die nog niet (volledig) zijn uitgevoerd of later zijn geprogrammeerd, te weten in de SLA periode 2018–2021. Indien er meer middelen beschikbaar zijn dan daadwerkelijk nodig voor deze nog niet volledig uitgevoerde werkzaamheden kunnen deze alternatief worden aangewend. Bij te weinig middelen op de balanspost zal aanvulling plaats moeten vinden, of prestatieafspraken moeten worden aangepast. Daarover wordt bij de ontwerpbegroting 2020 gerapporteerd.
 De omvang van de balanspost is ultimo 2017 t.o.v. ultimo 2016 gestegen met € 1 miljoen. Deze stijging wordt in belangrijke mate veroorzaakt doordat de in het verleden ontstane tekorten als gevolg van schadevaren en -rijden zijn aangevuld. Dit was nodig om te waarborgen dat uitgestelde onderhoudsmaatregelen ook daadwerkelijk uitgevoerd kunnen worden. De opbouw van de post NUTW per ultimo 2017 is als volgt:
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Bedrag € mln.
 
 
 
 
 
 
 
 Beheer en onderhoud en verkeersmanagement
 
 
 
 
 
 
 
 a) Hoofdwatersysteem
 
 
 244
 
 
 
 
 
 b) Hoofdwegennet
 
 
 28
 
 
 
 
 
 c) Hoofdvaarwegennet
 
 
 22
 
 
 
 
 
 
 Subtotaal Beheer en onderhoud en verkeersmanagement inclusief Landelijke Taken
 
 
 
 
 
 294
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig 
 
 
 
 
 
 
 
 w) Hoofdwatersysteem
 
 
 34
 
 
 
 
 
 x) Hoofdwegennet
 
 
 13
 
 
 
 
 
 y) Hoofdvaarwegennet
 
 
 31
 
 
 
 
 
 z) Overig
 
 
 -/-3
 
 
 
 
 
 
 Subtotaal Overig 
 
 
 
 
 
 75
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 369
 
 
 
 
 
 
 
 Hieronder worden de belangrijkste posten toegelicht die de opbouw van de post NUTW bepalen.
 Ad a): Van de € 244 miljoen voor het Hoofdwatersysteem heeft € 61 miljoen betrekking op de middelen die in de begroting 2015 beschikbaar zijn gesteld voor het artikel waterkwaliteit op het Deltafonds. Deze middelen zijn aan dat artikel toegevoegd in de jaren 2017 tot en met 2020. De balanspost wordt hierdoor in hetzelfde tempo verminderd. Een post van € 97 miljoen heeft betrekking op middelen voor de kustlijnzorg. Die mogen door de opdrachtnemer besteed worden binnen de contractperiode, zodat deze de uitvoeringsplanning over de looptijd van het contract kan optimaliseren. Daarnaast is € 47 miljoen bestemd voor noodzakelijke onderhoudsmaatregelen in de SLA 2018–2021. Over de resterende € 39 miljoen moet nog nadere besluitvorming plaatsvinden zoals hierboven is aangegeven.
 Ad b): Over het saldo van € 28 miljoen moet nog nadere besluitvorming plaatsvinden zoals hierboven is aangegeven
 Ad c): De balanspost op het Hoofdvaarwegennet ad € 22 miljoen heeft voor € 26 miljoen betrekking op Reeds Uitgevoerd Werk. Het gaat om de Overdracht van de Gekanaliseerde Hollandse IJssel aan het Waterschap. De toekomstige beheer en onderhoudslasten zijn toen in één keer afgekocht. Deze post loopt af in jaarlijkse porties van € 3 miljoen. Over het saldo van € 48 miljoen moet nog nadere besluitvorming plaatsvinden zoals hierboven is aangegeven.
 Ad w): Van de € 34 miljoen voor het Hoofdwatersysteem heeft € 15 miljoen betrekking op Herstel en Inrichting en € 13 miljoen op Verkenningen en Planuitwerkingen.
 Ad x): Van de € 13 miljoen op het Hoofdwegennet is € 65 miljoen bestemd voor servicepakketten. Daar staat tegenover dat er sprake is van Reeds Uitgevoerd Werk van € 30 miljoen voor Verkenningen en Planuitwerkingen.
 Ad y): De balanspost op het Hoofdvaarwegennet heeft bijna volledig betrekking op NoMo AOV.
 
 Balansposten ProRail
 Tussen IenW en ProRail is sprake van een subsidierelatie waarbij is afgesproken dat:
 
 
 •
 Overschotten en tekorten bij ProRail op uitgevoerde werkzaamheden (zoals aanbestedingsmeevallers) worden toegevoegd c.q. onttrokken aan de egalisatiereserve op de balans bij ProRail. De egalisatiereserve mag maximaal + of – 5% van de (vijfjaars gemiddelde) subsidie bedragen. De egalisatiereserve per eind 2017 bedraagt – € 3 miljoen.
 
 
 •
 Overschotten bij ProRail die betrekking hebben op verleende subsidies die pas later in de tijd benodigd blijken te zijn, worden jaarlijks, na vaststelling van de subsidie, terugbetaald aan IenW en weer toegevoegd aan de middelen in het Infrastructuurfonds, waarna ze door ProRail weer kunnen worden aangevraagd in het jaar dat deze middelen alsnog benodigd zijn.
 
 
 Ontwikkelingen in het areaal
 Bovenstaande aanpak wordt toegepast bij het beheer en onderhoud van bestaande infrastructuur. Bovendien krijgt instandhouding bij de aanleg van nieuwe infrastructuur reeds aandacht door bij de besluitvorming de onderhoudskosten over de hele levenscyclus in beeld te brengen (Life Cycle Costing, LCC). Op deze wijze worden niet alleen de kosten voor aanleg, maar ook de kosten voor toekomstig onderhoud bij de besluitvorming betrokken. Indien een beslissing tot de nieuwe aanleg tot hogere onderhoudskosten leidt, worden bij de startbeslissing van de verkenning, naast de investeringskosten, ook deze meerkosten voor het onderhoud op de begroting van de fondsen gereserveerd. Wanneer de realisatie van het aanlegproject aanvangt worden deze gereserveerde middelen toegevoegd aan het Beheer en Onderhoudsbudget.
 Hieronder wordt inzicht gegeven in de omvang van het areaal in beheer bij RWS en ProRail per verantwoording 2017.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Areaal Hoofdwegen
 
 
 Eenheid
 
 
 
 
 
 
 
 Rijbaanlengte
 
 
 Hoofdrijbaan
 
 
 km
 
 
 5.804
 
 
 
 
 
 Verbindingswegen en op- en afritten
 
 
 km
 
 
 1.677
 
 
 
 
 Areaal asfalt
 
 
 Hoofdrijbaan
 
 
 km2
 
 
 76
 
 
 
 
 
 Verbindingswegen en op- en afritten
 
 
 km2
 
 
 15
 
 
 
 
 Groen areaal
 
 
 
 km2
 
 
 181
 
 
 
 
 Verkeerssignalering op rijbanen
 
 
 
 km
 
 
 2.777
 
 
 
 
 Verkeerscentrales
 
 
 
 stuks
 
 
 6
 
 
 
 
 Spits- en plusstroken
 
 
 
 km
 
 
 321
 
 
 
 
 Viaduct over RW
 
 
 
 stuks
 
 
 1.017
 
 
 
 
 Viaduct in RW
 
 
 
 stuks
 
 
 1.855
 
 
 
 
 Brug vast
 
 
 
 stuks
 
 
 730
 
 
 
 
 Brug Beweegbaar
 
 
 
 stuks
 
 
 54
 
 
 
 
 Tunnel
 
 
 
 stuks
 
 
 27
 
 
 
 
 Aquaduct
 
 
 
 stuks
 
 
 16
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Areaal Hoofdvaarwegen
 
 
 Eenheid
 
 
 
 
 
 
 
 Vaarwegen:
 
 
 km
 
 
 7.082
 
 
 
 
 – waarvan binnenvaart
 
 
 km
 
 
 3.437
 
 
 
 
 – waarvan zeevaart
 
 
 km
 
 
 3.646
 
 
 
 
 Schutsluiskolken
 
 
 stuks
 
 
 130
 
 
 
 
 Bruggen beweegbaar
 
 
 stuks
 
 
 115
 
 
 
 
 Bruggen vast
 
 
 stuks
 
 
 217
 
 
 
 
 Afmeervoorziening
 
 
 stuks
 
 
 10.090
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Areaal Hoofdwatersysteem
 
 
 Eenheid
 
 
 
 
 
 
 
 Kustlijn
 
 
 km
 
 
 293
 
 
 
 
 Stormvloedkeringen
 
 
 aantal
 
 
 5
 
 
 
 
 Dammen, dijken en duinen, uiterwaarden w.o.:
 
 
 
 
 
 
 
 - Dijken, dammen en duinen, primaire waterkeringen
 
 
 
 km
 
 
 189
 
 
 
 
 
 – Niet primaire waterkeringen/duinen
 
 
 
 km
 
 
 643
 
 
 
 
 
 - Uiterwaarden in beheer Rijk
 
 
 
 ha
 
 
 5.178
 
 
 
 
 Binnenwateren
 
 
 km2
 
 
 3.051
 
 
 
 
 Spui-, uitwateringssluiskolken
 
 
 stuks
 
 
 92
 
 
 
 
 Gemaal
 
 
 stuks
 
 
 20
 
 
 
 
 Kunstwerken t.b.v. natuur
 
 
 stuks
 
 
 13
 
 
 
 
 Stuwcomplex
 
 
 stuks
 
 
 10
 
 
 
 
 Hoogwaterkering
 
 
 stuks
 
 
 2
 
 
 
 
 Waterreguleringswerken
 
 
 stuks
 
 
 96
 
 
 
 
 Sifons / duikers / hevel
 
 
 stuks
 
 
 563
 
 
 
 
 
 Bron: RWS NIS
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Areaal Spoorwegen
 
 
 
 Eenheid
 
 
 
 
 
 
 
 Netlengte in exploitatie
 
 
 Totaal(excl. HSL-infra)
 
 
 km
 
 
 3.049
 
 
 
 
 
 Waarvan enkelsporig
 
 
 km
 
 
 950
 
 
 
 
 
 Waarvan meersporig
 
 
 km
 
 
 2.099
 
 
 
 
 Totale spoorlengte
 
 
 
 km
 
 
 7.146
 
 
 
 
 Wissels
 
 
 
 stuks
 
 
 6.922
 
 
 
 
 Overwegen
 
 
 
 stuks
 
 
 2.369
 
 
 
 
 Seinen
 
 
 
 stuks
 
 
 11.890
 
 
 
 
 Stations
 
 
 
 stuks
 
 
 404
 
 
 
 
 Bruggen (beweegbaar)
 
 
 
 stuks
 
 
 56
 
 
 
 
 Tunnels
 
 
 
 stuks
 
 
 18
 
 
 
 
 
 Bron: Jaarverslag ProRail 2017
 
 
 
 2. Budgettaire aspecten
 Onderstaand zijn per netwerk zowel de beschikbare budgetten als de budgetbehoefte tot en met 2032 gepresenteerd. Hiermee zijn de budgetbehoefte en de beschikbare budgetten voor Instandhouding in een overzicht samengebracht. Het overzicht is uitgesplitst naar de budgetten voor het verkeers- en watermanagement, het beheer en onderhoud en vervanging en renovatie. Hiermee wordt tevens voldaan aan de tijdens het wetgevingsoverleg over de jaarverslagen van het toenmalig Ministerie van Infrastructuur en Milieu op 29 juni 2017 door de Minister en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu gedane toezegging om in de ontwerpbegroting informatie op te nemen over de budgetbehoefte voor langjarig onderhoud, beheer en vervanging.
 2. Totaaloverzicht beheer, onderhoud, vervanging en renovatie wegen, spoor, vaarwegen en water (in € * 1.000)
 
 1. Budgetten verkeers-/watermanagement en Beheer en Onderhoud1Exclusief apparaatskosten en bijdragen derden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelonderdeel
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwegen
 
 
 
 
 Behoefte/raming
 
 
 
 
 686.859 
 
 
 
 
 581.719 
 
 
 
 
 511.792 
 
 
 
 
 583.155 
 
 
 
 
 546.982 
 
 
 
 
 548.693 
 
 
 
 
 547.150 
 
 
 
 
 575.281 
 
 
 
 
 575.282 
 
 
 
 
 575.279 
 
 
 
 
 584.575 
 
 
 
 
 594.843 
 
 
 
 
 594.843 
 
 
 
 
 594.843 
 
 
 
 
 594.843 
 
 
 
 
 8.696.139 
 
 
 
 
 
 IF 12.01
 
 
 Verkeersmanagement
 
 
 3.736
 
 
 3.737
 
 
 3.736
 
 
 3.733
 
 
 3.730
 
 
 3.729
 
 
 3.728
 
 
 3.726
 
 
 3.726
 
 
 3.726
 
 
 3.734
 
 
 3.734
 
 
 3.734
 
 
 3.734
 
 
 3.734
 
 
 55.977
 
 
 
 
 IF 12.06.02
 
 
 Verkeersmanagement Landelijke Taken
 
 
 21.435
 
 
 19.893
 
 
 20.072
 
 
 20.652
 
 
 16.132
 
 
 16.102
 
 
 15.961
 
 
 15.872
 
 
 15.873
 
 
 15.869
 
 
 16.334
 
 
 16.334
 
 
 16.334
 
 
 16.334
 
 
 16.334
 
 
 259.530
 
 
 
 
 IF 12.02.01
 
 
 Beheer en Onderhoud
 
 
 641.810
 
 
 539.748
 
 
 469.466
 
 
 539.604
 
 
 432.655
 
 
 434.416
 
 
 433.146
 
 
 461.438
 
 
 461.438
 
 
 461.439
 
 
 469.861
 
 
 480.129
 
 
 480.129
 
 
 480.129
 
 
 480.129
 
 
 7.265.536
 
 
 
 
 IF 12.06.02
 
 
 Beheer en Onderhoud Landelijke Taken
 
 
 19.879
 
 
 18.342
 
 
 18.519
 
 
 19.166
 
 
 14.665
 
 
 14.646
 
 
 14.515
 
 
 14.446
 
 
 14.446
 
 
 14.446
 
 
 14.846
 
 
 14.846
 
 
 14.846
 
 
 14.846
 
 
 14.846
 
 
 237.297
 
 
 
 
 
 Totaal budget Verkeersmanagement en Beheer en Onderhoud Hoofdwegen
 
 
 
 
 686.859 
 
 
 
 
 581.719 
 
 
 
 
 511.792 
 
 
 
 
 583.155 
 
 
 
 
 467.182 
 
 
 
 
 468.893 
 
 
 
 
 467.350 
 
 
 
 
 495.481 
 
 
 
 
 495.482 
 
 
 
 
 495.479 
 
 
 
 
 504.775 
 
 
 
 
 515.043 
 
 
 
 
 515.043 
 
 
 
 
 515.043 
 
 
 
 
 515.043 
 
 
 
 
 7.818.341 
 
 
 
 
 
 
 
 Potentieel tekort Hoofdwegen
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 79.800 
 
 
 
 
 79.800 
 
 
 
 
 79.800 
 
 
 
 
 79.800 
 
 
 
 
 79.800 
 
 
 
 
 79.800 
 
 
 
 
 79.800 
 
 
 
 
 79.800 
 
 
 
 
 79.800 
 
 
 
 
 79.800 
 
 
 
 
 79.800 
 
 
 
 
 877.800 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Spoorwegen
 
 
 
 
 Behoefte/raming
 
 
 
 
 422.290 
 
 
 
 
 393.300 
 
 
 
 
 406.890 
 
 
 
 
 394.738 
 
 
 
 
 428.159 
 
 
 
 
 411.966 
 
 
 
 
 408.096 
 
 
 
 
 407.943 
 
 
 
 
 406.854 
 
 
 
 
 409.448 
 
 
 
 
 412.029 
 
 
 
 
 413.798 
 
 
 
 
 413.731 
 
 
 
 
 433.230 
 
 
 
 
 452.668 
 
 
 
 
 6.215.140 
 
 
 
 
 
 IF 13.02
 
 
 Budget beheer en onder houd (incl. verkeersmanagement)2De aanleg en operationele activiteiten van verkeersmanagement is bij Spoorwegen opgenomen onder «Beheer en Onderhoud» vanwege het feit dat ProRail dit niet apart inzichtelijk maakt.
 
 
 422.290
 
 
 393.300
 
 
 406.890
 
 
 394.738
 
 
 428.159
 
 
 411.966
 
 
 408.096
 
 
 407.943
 
 
 406.854
 
 
 409.448
 
 
 412.029
 
 
 413.798
 
 
 413.731
 
 
 433.230
 
 
 452.668
 
 
 6.215.140
 
 
 
 
 
 Totaal budget Beheer en Onderhoud Hoofdspoorwegen
 
 
 
 
 422.290 
 
 
 
 
 393.300 
 
 
 
 
 406.890 
 
 
 
 
 394.738 
 
 
 
 
 428.159 
 
 
 
 
 411.966 
 
 
 
 
 408.096 
 
 
 
 
 407.943 
 
 
 
 
 406.854 
 
 
 
 
 409.448 
 
 
 
 
 412.029 
 
 
 
 
 413.798 
 
 
 
 
 413.731 
 
 
 
 
 433.230 
 
 
 
 
 452.668 
 
 
 
 
 6.215.140 
 
 
 
 
 
 
 
 Potentieel tekort Hoofdspoorwegen
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdvaarwegen
 
 
 
 
 Behoefte/raming
 
 
 
 
 290.909 
 
 
 
 
 311.094 
 
 
 
 
 287.423 
 
 
 
 
 209.521 
 
 
 
 
 241.492 
 
 
 
 
 240.642 
 
 
 
 
 239.828 
 
 
 
 
 239.766 
 
 
 
 
 239.769 
 
 
 
 
 239.669 
 
 
 
 
 279.879 
 
 
 
 
 280.741 
 
 
 
 
 280.742 
 
 
 
 
 257.902 
 
 
 
 
 257.902 
 
 
 
 
 3.897.278 
 
 
 
 
 
 IF 15.01
 
 
 Verkeersmanagement
 
 
 8.655
 
 
 8.655
 
 
 8.655
 
 
 8.655
 
 
 8.655
 
 
 8.655
 
 
 8.655
 
 
 8.655
 
 
 8.655
 
 
 8.655
 
 
 8.655
 
 
 8.655
 
 
 8.655
 
 
 8.655
 
 
 8.655
 
 
 129.825
 
 
 
 
 IF 15.06.02
 
 
 Verkeersmanagement Landelijke Taken
 
 
 5.062
 
 
 5.062
 
 
 5.062
 
 
 5.073
 
 
 5.073
 
 
 5.073
 
 
 5.073
 
 
 5.073
 
 
 5.073
 
 
 5.073
 
 
 5.073
 
 
 5.073
 
 
 5.073
 
 
 5.073
 
 
 5.073
 
 
 76.059
 
 
 
 
 IF 15.02.01
 
 
 Beheer en Onderhoud
 
 
 272.330
 
 
 291.313
 
 
 267.651
 
 
 189.510
 
 
 204.677
 
 
 203.857
 
 
 203.023
 
 
 202.966
 
 
 202.968
 
 
 202.873
 
 
 243.078
 
 
 243.939
 
 
 243.940
 
 
 221.100
 
 
 221.100
 
 
 3.414.325
 
 
 
 
 IF 15.06.02
 
 
 Beheer en Onderhoud Landelijke Taken
 
 
 4.862
 
 
 4.874
 
 
 4.865
 
 
 5.093
 
 
 5.087
 
 
 5.056
 
 
 5.077
 
 
 5.073
 
 
 5.073
 
 
 5.069
 
 
 5.074
 
 
 5.074
 
 
 5.074
 
 
 5.074
 
 
 5.074
 
 
 75.499
 
 
 
 
 
 Totaal budget Verkeersmanagement en Beheer en Onderhoud Hoofdvaarwegen 
 
 
 
 
 290.909 
 
 
 
 
 309.904 
 
 
 
 
 286.233 
 
 
 
 
 208.331 
 
 
 
 
 223.492 
 
 
 
 
 222.642 
 
 
 
 
 221.828 
 
 
 
 
 221.766 
 
 
 
 
 221.769 
 
 
 
 
 221.669 
 
 
 
 
 261.879 
 
 
 
 
 262.741 
 
 
 
 
 262.742 
 
 
 
 
 239.902 
 
 
 
 
 239.902 
 
 
 
 
 3.695.707 
 
 
 
 
 
 
 
 Potentieel tekort Hoofdvaarwegen
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 18.000 
 
 
 
 
 18.000 
 
 
 
 
 18.000 
 
 
 
 
 18.000 
 
 
 
 
 18.000 
 
 
 
 
 18.000 
 
 
 
 
 18.000 
 
 
 
 
 18.000 
 
 
 
 
 18.000 
 
 
 
 
 18.000 
 
 
 
 
 18.000 
 
 
 
 
 198.000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwatersysteem
 
 
 
 
 Behoefte/raming
 
 
 
 
 165.377 
 
 
 
 
 156.528 
 
 
 
 
 116.562 
 
 
 
 
 128.228 
 
 
 
 
 149.589 
 
 
 
 
 172.157 
 
 
 
 
 141.037 
 
 
 
 
 197.182 
 
 
 
 
 159.923 
 
 
 
 
 163.433 
 
 
 
 
 155.222 
 
 
 
 
 155.222 
 
 
 
 
 155.222 
 
 
 
 
 155.222 
 
 
 
 
 155.209 
 
 
 
 
 2.326.114 
 
 
 
 
 
 DF 3.01.01
 
 
 Watermanagement
 
 
 7.219
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 7.191
 
 
 7.216
 
 
 7.216
 
 
 7.216
 
 
 7.419
 
 
 7.013
 
 
 7.013
 
 
 7.013
 
 
 7.013
 
 
 7.013
 
 
 107.306
 
 
 
 
 DF 5.02.01
 
 
 Watermanagement Landelijke Taken
 
 
 4.007
 
 
 4.007
 
 
 4.007
 
 
 4.018
 
 
 4.018
 
 
 4.018
 
 
 3.993
 
 
 3.993
 
 
 3.993
 
 
 4.105
 
 
 3.880
 
 
 3.880
 
 
 3.880
 
 
 3.880
 
 
 3.880
 
 
 59.559
 
 
 
 
 DF 3.02.01
 
 
 Beheer en Onderhoud Waterveiligheid
 
 
 124.281
 
 
 117.571
 
 
 77.206
 
 
 96.992
 
 
 98.968
 
 
 121.307
 
 
 90.301
 
 
 138.846
 
 
 101.587
 
 
 104.012
 
 
 97.969
 
 
 97.969
 
 
 97.969
 
 
 97.969
 
 
 97.956
 
 
 1.560.901
 
 
 
 
 DF 3.02.02
 
 
 Beheer en Onderhoud Zoetwatervoorziening
 
 
 20.176
 
 
 18.065
 
 
 18.464
 
 
 10.313
 
 
 10.198
 
 
 10.427
 
 
 10.313
 
 
 17.913
 
 
 17.913
 
 
 18.417
 
 
 17.410
 
 
 17.410
 
 
 17.410
 
 
 17.410
 
 
 17.410
 
 
 239.253
 
 
 
 
 DF 5.02.01
 
 
 Beheer en Onderhoud Landelijke Taken Waterveiligheid
 
 
 7.017
 
 
 7.017
 
 
 7.017
 
 
 7.030
 
 
 7.030
 
 
 7.030
 
 
 7.030
 
 
 7.030
 
 
 7.030
 
 
 7.229
 
 
 6.834
 
 
 6.834
 
 
 6.834
 
 
 6.834
 
 
 6.834
 
 
 104.633
 
 
 
 
 DF 5.02.01
 
 
 Beheer en Onderhoud Landelijke Taken Zoetwatervoorziening
 
 
 2.376
 
 
 2.377
 
 
 2.377
 
 
 2.384
 
 
 2.384
 
 
 2.384
 
 
 2.384
 
 
 2.384
 
 
 2.384
 
 
 2.451
 
 
 2.316
 
 
 2.316
 
 
 2.316
 
 
 2.316
 
 
 2.316
 
 
 35.462
 
 
 
 
 
 Totaal Watermanagement en Beheer en Onderhoud Hoofdwatersysteem
 
 
 
 
 165.077 
 
 
 
 
 156.228 
 
 
 
 
 116.262 
 
 
 
 
 127.928 
 
 
 
 
 129.789 
 
 
 
 
 152.357 
 
 
 
 
 121.237 
 
 
 
 
 177.382 
 
 
 
 
 140.123 
 
 
 
 
 143.633 
 
 
 
 
 135.422 
 
 
 
 
 135.422 
 
 
 
 
 135.422 
 
 
 
 
 135.422 
 
 
 
 
 135.409 
 
 
 
 
 2.107.114 
 
 
 
 
 
 
 
 Potentieel tekort Hoofdwatersysteem
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 19.800 
 
 
 
 
 19.800 
 
 
 
 
 19.800 
 
 
 
 
 19.800 
 
 
 
 
 19.800 
 
 
 
 
 19.800 
 
 
 
 
 19.800 
 
 
 
 
 19.800 
 
 
 
 
 19.800 
 
 
 
 
 19.800 
 
 
 
 
 19.800 
 
 
 
 
 217.800 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal budget verkeers-/watermanagement en Beheer en Onderhoud
 
 
 
 
 1.565.135 
 
 
 
 
 1.441.152 
 
 
 
 
 1.321.177 
 
 
 
 
 1.314.151 
 
 
 
 
 1.248.621 
 
 
 
 
 1.255.857 
 
 
 
 
 1.218.511 
 
 
 
 
 1.302.573 
 
 
 
 
 1.264.228 
 
 
 
 
 1.270.229 
 
 
 
 
 1.314.106 
 
 
 
 
 1.327.004 
 
 
 
 
 1.326.938 
 
 
 
 
 1.323.597 
 
 
 
 
 1.343.022 
 
 
 
 
 19.836.301 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Vervanging en Renovatie1De definitie van vervanging en renovatie verschilt per beheerder (RWS en ProRail). De budgetten zijn om die reden per modaliteit niet één-op-één te vergelijken.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwegen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IF 12.02.04
 
 
 Budget Hoofdwegen
 
 
 53.564
 
 
 135.429
 
 
 173.615
 
 
 215.765
 
 
 245.480
 
 
 267.320
 
 
 235.848
 
 
 152.597
 
 
 74.117
 
 
 29.502
 
 
 297.385
 
 
 297.385
 
 
 335.237
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.513.245
 
 
 
 
 
 Spoorwegen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IF 13.02
 
 
 Budget Hoofdspoorwegen
 
 
 636.879
 
 
 616.816
 
 
 568.374
 
 
 499.420
 
 
 523.228
 
 
 505.891
 
 
 507.903
 
 
 505.765
 
 
 516.231
 
 
 536.178
 
 
 528.969
 
 
 551.128
 
 
 551.038
 
 
 624.858
 
 
 645.611
 
 
 8.318.289
 
 
 
 
 
 Hoofdvaarwegen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IF 15.02.04
 
 
 Budget Hoofdvaarwegen
 
 
 77.276
 
 
 71.726
 
 
 108.716
 
 
 139.836
 
 
 131.506
 
 
 113.797
 
 
 116.051
 
 
 88.227
 
 
 13.199
 
 
 13.255
 
 
 62.127
 
 
 32.532
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 968.248
 
 
 
 
 
 Nader toe te delen Infrastructuurfonds2Voor 2031 en verder moet de verdeling over de modaliteiten nog nader worden vastgesteld.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IF 18.12
 
 
 Budget Vervanging en Renovatie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 445.202
 
 
 445.202
 
 
 890.404
 
 
 
 
 
 Hoofdwatersysteem
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 DF 3.02.03
 
 
 Budget Hoofdwatersysteem
 
 
 39.542
 
 
 36.861
 
 
 24.525
 
 
 22.526
 
 
 21.449
 
 
 21.299
 
 
 50.598
 
 
 40.000
 
 
 40.000
 
 
 40.000
 
 
 156.684
 
 
 166.320
 
 
 166.320
 
 
 166.320
 
 
 166.317
 
 
 1.158.761
 
 
 
 
 
 Totaal budget Vervanging en Renovatie
 
 
 
 
 807.261 
 
 
 
 
 860.832 
 
 
 
 
 875.230 
 
 
 
 
 877.547 
 
 
 
 
 921.663 
 
 
 
 
 908.307 
 
 
 
 
 910.400 
 
 
 
 
 786.589 
 
 
 
 
 643.547 
 
 
 
 
 618.935 
 
 
 
 
 1.045.166 
 
 
 
 
 1.047.365 
 
 
 
 
 1.052.595 
 
 
 
 
 1.236.380 
 
 
 
 
 1.257.130 
 
 
 
 
 13.848.947 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal budget verkeers-/watermanagement, Beheer en Onderhoud en Vervanging en Renovatie
 
 
 
 
 2.372.396 
 
 
 
 
 2.301.984 
 
 
 
 
 2.196.408 
 
 
 
 
 2.191.698 
 
 
 
 
 2.170.284 
 
 
 
 
 2.164.164 
 
 
 
 
 2.128.910 
 
 
 
 
 2.089.162 
 
 
 
 
 1.907.775 
 
 
 
 
 1.889.165 
 
 
 
 
 2.359.271 
 
 
 
 
 2.374.369 
 
 
 
 
 2.379.533 
 
 
 
 
 2.559.977 
 
 
 
 
 2.600.152 
 
 
 
 
 33.685.248 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Gereserveerde budgetten Beheer en Onderhoud
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelonderdeel
 
 
 2018
 
 
 2019
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 2027
 
 
 2028
 
 
 2029
 
 
 2030
 
 
 2031
 
 
 2032
 
 
 2018–2032
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwegen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IF 12.03.02
 
 
 Reserveringen binnen verkenningen en planuitwerkingen (m.n. LCC)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 70
 
 
 381
 
 
 686
 
 
 7.609
 
 
 9.844
 
 
 11.876
 
 
 12.475
 
 
 40.239
 
 
 45.260
 
 
 42.037
 
 
 42.037
 
 
 42.856
 
 
 43.455
 
 
 298.826
 
 
 
 
 
 
 Totaal reserveringen Hoofdwegen
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 70 
 
 
 
 
 381 
 
 
 
 
 686 
 
 
 
 
 7.609 
 
 
 
 
 9.844 
 
 
 
 
 11.876 
 
 
 
 
 12.475 
 
 
 
 
 40.239 
 
 
 
 
 45.260 
 
 
 
 
 42.037 
 
 
 
 
 42.037 
 
 
 
 
 42.856 
 
 
 
 
 43.455 
 
 
 
 
 298.826 
 
 
 
 
 
 
 Spoorwegen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IF 13.08
 
 
 Reserveringen binnen Investeringsruimte
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal reserveringen Spoorwegen
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdvaarwegen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IF 15.03.02
 
 
 Reservering consequenties areaalgroei op Beheer en Onderhoud
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 19.030
 
 
 19.030
 
 
 19.030
 
 
 19.030
 
 
 19.031
 
 
 22.500
 
 
 22.499
 
 
 22.499
 
 
 22.499
 
 
 22.499
 
 
 22.500
 
 
 230.146
 
 
 
 
 
 
 Totaal reserveringen Hoofdvaarwegen
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 19.030 
 
 
 
 
 19.030 
 
 
 
 
 19.030 
 
 
 
 
 19.030 
 
 
 
 
 19.031 
 
 
 
 
 22.500 
 
 
 
 
 22.499 
 
 
 
 
 22.499 
 
 
 
 
 22.499 
 
 
 
 
 22.499 
 
 
 
 
 22.500 
 
 
 
 
 230.146 
 
 
 
 
 
 
 Reserveringen Infrastructuurfonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IF 20.05.11
 
 
 Reservering lange termijn instandhouding Hoofdwegen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 140.862
 
 
 122.272
 
 
 135.624
 
 
 0
 
 
 39.876
 
 
 438.634
 
 
 
 
 IF 20.05.31
 
 
 Reservering lange termijn instandhouding Hoofdvaarwegen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 90.000
 
 
 0
 
 
 9.000
 
 
 99.000
 
 
 
 
 
 
 Totaal reservering lange termijn instandhouding
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 140.862 
 
 
 
 
 122.272 
 
 
 
 
 225.624 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 48.876 
 
 
 
 
 537.634 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwatersysteem
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 DF 1.02.01
 
 
 Reservering areaalgroei
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.741
 
 
 1.741
 
 
 1.741
 
 
 1.741
 
 
 1.741
 
 
 1.741
 
 
 1.741
 
 
 1.742
 
 
 0
 
 
 13.929
 
 
 
 
 DF 1.02.01
 
 
 Reservering potentieel tekort Beheer en Onderhoud
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 12.375
 
 
 12.375
 
 
 12.375
 
 
 12.375
 
 
 12.375
 
 
 12.375
 
 
 12.375
 
 
 12.375
 
 
 12.375
 
 
 111.375
 
 
 
 
 
 
 Totaal reserveringen Hoofdwatersysteem
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 14.116 
 
 
 
 
 14.116 
 
 
 
 
 14.116 
 
 
 
 
 14.116 
 
 
 
 
 14.116 
 
 
 
 
 14.116 
 
 
 
 
 14.116 
 
 
 
 
 14.117 
 
 
 
 
 12.375 
 
 
 
 
 125.304 
 
 
 
 
 
 
 Totaal reserveringen 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 70 
 
 
 
 
 381 
 
 
 
 
 19.716 
 
 
 
 
 26.639 
 
 
 
 
 42.990 
 
 
 
 
 45.022 
 
 
 
 
 45.622 
 
 
 
 
 76.854 
 
 
 
 
 222.737 
 
 
 
 
 200.924 
 
 
 
 
 304.276 
 
 
 
 
 79.472 
 
 
 
 
 127.206 
 
 
 
 
 1.191.910 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal budget verkeers-/watermanagement, Beheer en Onderhoud en Vervanging en Renovatie, incl. reserveringen
 
 
 
 
 2.372.396 
 
 
 
 
 2.301.984 
 
 
 
 
 2.196.477 
 
 
 
 
 2.192.080 
 
 
 
 
 2.190.001 
 
 
 
 
 2.190.803 
 
 
 
 
 2.171.901 
 
 
 
 
 2.134.184 
 
 
 
 
 1.953.397 
 
 
 
 
 1.966.019 
 
 
 
 
 2.582.008 
 
 
 
 
 2.575.293 
 
 
 
 
 2.683.809 
 
 
 
 
 2.639.449 
 
 
 
 
 2.727.358 
 
 
 
 
 34.877.158 
 
 
 
 
 
 
 Door verschillen in aansturing en organisatie tussen ProRail en RWS is een vergelijking tussen de budgetten voor BOV van Spoor met de RWS-netwerken (Wegen, Vaarwegen en Water) niet altijd te maken:
 
 
 •
 De budgetten Verkeersmanagement zijn bij ProRail onderdeel van de reguliere BOV-budgetten.
 
 
 •
 De apparaatskosten van ProRail (exclusief de apparaatskosten van aanlegprojecten) maken deel uit van de BOV reeksen. Voor een goede vergelijking van de cijfers zijn deze apparaatskosten in bovenstaande tabel niet meegenomen. Hierdoor wijken de budgetten af van die in artikel 13 van de begroting van het Infrastructuurfonds.
 
 
 2a Budgetbehoefte en beschikbaar budget Beheer en Onderhoud Hoofdwegen, Hoofdvaarwegen en Hoofdwatersysteem
 
 RWS heeft, zoals aangekondigd in de instandhoudingsbijlage van de begroting 2017, ten behoeve van de SLA 2018–2021 het benodigde langjarige bedrag voor Beheer en onderhoud voor het geldende prestatieniveau in beeld gebracht. Dit is gebeurd aan de hand van de hierboven beschreven flexibele en risico- en prestatiegestuurde onderhoudsplanning (assetmanagement). Na herijking van de lange termijn ramingen is met RWS in overleg gegaan en is kritisch gekeken of aanvullend budget echt nodig is. Voor de SLA 2018–2021 zijn de beschikbare budgetten in overeenstemming met behoefte van de feitelijke onderhoudsprogrammering voor deze periode. Die onderhoudsprogrammering is gebaseerd op onder andere de uitgevoerde inspecties en daarmee op de werkelijke toestand van het areaal.
 Voor de lange termijn (de periode na 2022) is sprake van spanning voor de drie door Rijkswaterstaat beheerde netwerken. Voor het verschil tussen budget en voorziene budgetbehoefte is een reservering van 50% getroffen binnen de Investeringsruimte van de desbetreffende modaliteiten. In voorbereiding op de SLA 2022 – 2025 wordt in samenspraak tussen de beleidsdirecties van IenW en Rijkswaterstaat bekeken welke maatregelen zoals versobering of aanpassing van de prestatiedoelen mogelijk zijn om budgetbehoefte en budget met elkaar in overeenstemming te brengen en wat daarvan de consequenties zullen zijn voor de gebruikers van de netwerken. Op basis hiervan kan in de aanloop naar de SLA 2022–2025 overgegaan worden tot het treffen van maatregelen of aanpassing van het budget om te voorkomen dat achterstanden ontstaan.
 
 2b. Versobering en efficiency Hoofdwegen, Hoofdvaarwegen en Hoofdwatersysteem
 
 In bijlage 4.2 van de Infrastructuurbegroting 2012 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de toen niet gedekte onderhoudsproblematiek tot en met 2020 en over de mix van maatregelen om deze problematiek te beheersen.
 Een van de maatregelen betreft een pakket aan efficiencymaatregelen en versoberingen van het onderhoudsniveau. De afspraken over deze te realiseren maatregelen zijn opgenomen in het Programma Versobering en Efficiency. De versoberingen en efficiencymaatregelen zijn stapsgewijs geïmplementeerd, omdat dit de mogelijkheid bood om binnen het afgesproken budgettaire kader door een verstandige mix van maatregelen passend bij de lokale situatie optimalisaties aan te brengen. Hierdoor konden en kunnen eventuele negatieve gevolgen voor doorstroming en veiligheid worden beperkt.
 In bijlage 5 van de Infrastructuurbegroting 2013 is de verdeling van het totale pakket efficiency- en versoberingmaatregelen van € 1,64 miljard naar netwerk gepresenteerd. Hiervan is tot en met 2016 € 891 miljoen gerealiseerd. In die bijlage is tevens een eerste inschatting opgenomen van effecten op veiligheid en doorstroming.
 In bijlage 4 van de Infrastructuurbegroting 2015 is de verdeling van het totale pakket efficiency- en versoberingsmaatregelen a € 1,64 miljard naar netwerk uitgesplitst en de prognose bijgesteld. In deze bijlage is de verwachte bandbreedte op basis van de verdere uitwerking en implementatie van de maatregelen in beeld gebracht. Wanneer het totaalpakket aan maatregelen bij de onderkant van de bandbreedte dreigt uit te komen, zal worden bijgestuurd door nieuwe maatregelen te treffen. Op basis van het huidige beeld is de inschatting dat het realiseren van het totale pakket van € 1,64 miljard aan versobering- en efficiencymaatregelen mogelijk is. Ten opzichte van de vorige begroting zijn de inzichten niet gewijzigd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Netwerk
 
 
 Maatregel
 
 
 Initiële Bedrag in miljoen t/m 2020
 
 
 Prognose realisatie bedragen in miljoen t/m 2020
 
 
 
 
 
 
 HWN
 
 
 Verminderen communicatie bij onderhoud
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 
 
 HWN
 
 
 Versoberen bermbeheer
 
 
 40
 
 
 35
 
 
 
 
 HWN
 
 
 Onderhoud kunstwerken uiterste jaar
 
 
 50
 
 
 45–50
 
 
 
 
 HWN
 
 
 Versoberen verlichting
 
 
 35
 
 
 30–35
 
 
 
 
 HWN
 
 
 Verruimen werkvensters en op delen van het netwerk overdag werken met minder flankerende maatregelen.
 
 
 75
 
 
 75–80
 
 
 
 
 HWN
 
 
 Versoberen DVM
 
 
 165
 
 
 150
 
 
 
 
 HVWN
 
 
 Minder maaien taluds
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 
 
 HVWN
 
 
 Minder baggeren hoeken zeetoegangen
 
 
 35
 
 
 40
 
 
 
 
 HVWN
 
 
 Verminderen (wal)voorzieningen schippers
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 
 
 HVWN
 
 
 Minder baggeren vaarwegen
 
 
 45
 
 
 55
 
 
 
 
 
 
 Subtotaal versoberingen
 
 
 
 
 495
 
 
 
 
 480–495
 
 
 
 
 
 Alle
 
 
 Efficiencymaatregelen
 
 
 800
 
 
 815- 820
 
 
 
 
 
 
 Subtotaal efficiencymaatregelen
 
 
 
 
 
 815–820
 
 
 
 
 
 Alle
 
 
 Besparing Landelijke Taken
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 
 
 Alle
 
 
 Bijzondere baten t.b.v. B&O (o.a. Leges1Het voornemen leges te heffen op grond van de waterwet is nog niet ten uitvoer gebracht gelet op de invoering van de omgevingswet.)
 
 
 100
 
 
 90
 
 
 
 
 HWN
 
 
 Verhoging BenO budget
 
 
 45
 
 
 45
 
 
 
 
 
 
 Subtotaal overige maatregelen
 
 
 
 
 345
 
 
 
 
 305
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 1.640
 
 
 1.630–1.650
 
 
 
 
 
 2c. DBFM en budgetten voor beheer en Onderhoud (RWS)
 
 Bij DBFM is de Opdrachtnemer niet alleen verantwoordelijk voor het ontwerp en de bouw van het project, maar ook voor de financiering en het totale onderhoud. Het is dus een geïntegreerde contractvorm. Bij traditionele contracten koopt het Rijk een product in: bijvoorbeeld een rijksweg met 2x2 rijstroken. Bij een DBFM-contract neemt het Rijk echter een dienst af: een beschikbare rijksweg. Het benodigde budget komt uit drie bronnen: (i) het aanlegbudget, (ii) het beschikbare beheer en onderhoudsbudget van reeds aanwezige infrastructuur en (iii) het budget voor areaalgroei voor dat deel van de infrastructuur dat nieuw wordt aangelegd.
 Ten behoeve van de aanbesteding van een DBFM contract wordt een referentieraming opgesteld voor de te verwachten aanleg- en beheer en onderhoudskosten bij traditionele uitvoering. Deze referentieraming wordt gebruikt om de plafondprijs (het acceptabele maximum) voor de bieding te bepalen. Deze ramingen worden tegenwoordig op dezelfde wijze uitgevoerd als de ramingen die voor LCC worden uitgevoerd.
 De aanbesteding verloopt in een aantal stappen. Na de laatste stap vindt ook de budgettaire verwerking in de begroting plaats. De beschikbare middelen vanuit Aanleg, BenO (incl. areaalgroei) wordt overgeboekt naar het GIV/PPS-artikel. De middelen worden met eenzelfde «netto contante waarde» omgezet in een langjarige reeks ter betaling van de beschikbaarheidsvergoedingen. Dit is de zgn. financiële inpassing of DBFM conversie. Er wordt hiermee geen budget toegevoegd aan het project, de kasreeks wordt alleen aangepast aan de contractvorm. De prestatie-eisen en uitrustingsniveaus van de infrastructuur binnen het DBFM contract zijn dezelfde als die aan RWS worden gesteld. Op het moment van aanbesteden wordt bij de M (maintain) van DBFM, een serviceniveau uitgevraagd dat past bij het onderhoudsregime (Service Level Agreement) wat op dat moment van toepassing was. Dat niveau geldt voor de looptijd van het contract en is daarmee niet budgettair flexibel. Er wordt momenteel overigens wel aan gewerkt om bij de nog af te sluiten DBFM contracten ook bijstelling mogelijk te maken.
 Bij DBFM geldt dat voor een periode van 20–25 jaar het consortium verantwoordelijk is voor het onderhoud van infrastructuur. Na afloop van het DBFM-contract valt dit deel van het areaal weer binnen het reguliere beheer en onderhoud van RWS. De mutaties tussen het beheer, onderhoud en vervanging artikel (voor wegen artikelonderdeel 12.02, vaarwegen artikelonderdeel 15.02, voor het hoofdwatersysteem artikel 3.02) en het DBFM artikel (voor wegen artikelonderdeel 12.04, vaarwegen artikelonderdeel 15.04, voor het hoofdwatersysteem artikel 4.02) zijn zichtbaar in de begroting en worden toegelicht. Na afloop van een DBFM-contract zal het BenO-deel weer aan de reguliere onderhoudsbudgetten van RWS worden toegevoegd.
 In onderstaand overzicht is aangegeven voor welke projecten eind 2017 DBFM contracten zullen zijn afgesloten. Voor de financiering van deze projecten zijn de genoemde BenO middelen (per jaar) ingezet. Deze zullen na afloop van het DBFM contract weer beschikbaar komen tegen het dan geldende prijspeil.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Project
 
 
 Areaalinformatie
 
 
 Einde DBFM contract
 
 
 Uitgenomen B&O budget/jaar
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdwegennet
 
 
 
 
 Baanlengte1Baanlengte omvat: hoofdrijbanen, verbindingswegen en op- en afritten
 
 
 
 
 Grote kunstwerken
 
 
 
 Wegconfiguratie in M-fase
 
 
 
 
 
 
 A59 Rosmalen–Geffen
 
 
 23 km
 
 
 
 2x2
 
 
 2019
 
 
 1,0 mln.
 
 
 
 
 N31 Leeuwarden–Drachten
 
 
 56 km
 
 
 Langdeel aquaduct
 
 
 2x2
 
 
 2022
 
 
 5,5 mln.
 
 
 
 
 A12 Lunetten–Veenendaal
 
 
 65 km
 
 
 
 2x4, 2x3
 
 
 2033
 
 
 5,9 mln.
 
 
 
 
 A10 Tweede Coentunnel
 
 
 39 km
 
 
 1ste en 2de Coentunnel
 
 
 2x3+2x2, 2x4
 
 
 2037
 
 
 12,0 mln.
 
 
 
 
 N33 Assen–Zuidbroek
 
 
 105 km
 
 
 
 2x2
 
 
 2034
 
 
 2,8 mln.
 
 
 
 
 A15 Maasvlakte–Vaanplein
 
 
 129 km
 
 
 nieuwe Botlekbrug, Thomassentunnel, Botlektunnel
 
 
 2x3+2x2, 2x3, 2x2
 
 
 2035
 
 
 31,7 mln
 
 
 
 
 A1/A6 Diemen–Almere Havendreef (SAA)
 
 
 72 km
 
 
 Aquaduct Muiden, verbrede Hollandse Brug
 
 
 2x5+2, 2x4+2
 
 
 2042
 
 
 11,9 mln.
 
 
 
 
 A12 Veenendaal–Ede-Grijsoord
 
 
 50 km
 
 
 
 2x3
 
 
 2032
 
 
 2,2 mln.
 
 
 
 
 A9 Holendrecht–Diemen (Gaasperdammerweg, SAA)
 
 
 41 km
 
 
 Gaasperdammertunnel
 
 
 2x5+1
 
 
 2038
 
 
 14,2 mln.
 
 
 
 
 N18 Varsseveld Enschede
 
 
 70 km
 
 
 
 2x2+2x1
 
 
 2043
 
 
 1,8 mln.
 
 
 
 
 A27/A1 Utrecht Noord – knpt. Eemnes – Bunschoten
 
 
 53 km
 
 
 
 2x3+2x4
 
 
 2043
 
 
 3,9 mln.
 
 
 
 
 A6 Almere (SAA)
 
 
 39 km
 
 
 
 2x5
 
 
 2039
 
 
 3,3 mln.
 
 
 
 
 A24 Blankenburgverbinding
 
 
 35 km
 
 
 Blankenburgtunnel, Aalkeettunnel
 
 
 2x3
 
 
 2044
 
 
 ntb2
 
 
 
 
 A16 Rotterdam
 
 
 ntb2Dit financial close van dit contract is nog niet verwerkt op het moment van schrijven van de Begroting.
 
 
 Rottemerentunnel
 
 
 2x2+2x3
 
 
 ntb2
 
 
 ntb2
 
 
 
 
 
 Hoofdvaarwegennet
 
 
 
 
 Vaarweglengte
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Keersluis Limmel
 
 
 
 Nieuwe Keersluis Limmel, incl. verkeersbrug over sluis
 
 
 
 2048
 
 
 0,4 mln.
 
 
 
 
 Beatrixsluis 3e Kolk
 
 
 4 km
 
 
 Complex Prinses Beatrixsluis incl. baggeren, onderhoud oevers en ligplaatsen langs Lekkanaal
 
 
 
 2046
 
 
 2,8 mln.
 
 
 
 
 Zeetoegang IJmond
 
 
 
 Nieuwe zeesluis en sluiseilanden
 
 
 
 2045
 
 
 2,5 mln.
 
 
 
 
 Sluis Eefde
 
 
 
 Nieuwe schutsluis inclusief onderhoud voorhavens (bestaande schutsluis tot 2021)
 
 
 
 2047
 
 
 1,0 mln.
 
 
 
 
 
 Hoofdwatersysteem
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Afsluitdijk
 
 
 
 Afsluitdijk, spuicomplexen en keringen Den Oever en Kornwerderzand
 
 
 
 2047
 
 
 9,3 mln.
 
 
 
 
 
 Hoofdspoorwegnet
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 HSL
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2d. De budgetten voor beheer, onderhoud en vervanging ProRail
 
 ProRail ontvangt van IenW gemiddeld € 1,34 miljard subsidie per jaar (inclusief btw) ter dekking van de instandhoudingskosten van de hoofdspoorweginfrastructuur. Hiervan heeft ca. € 0,98 miljard betrekking op beheer, onderhoud en vervanging en € 0,36 miljard op de eigen apparaatskosten. Naast de rijksbijdrage ontvangt ProRail van vervoerders (gebruiksvergoeding) en andere derden (doorbelaste onderhoudskosten) gemiddeld € 0,39 miljard per jaar, waarmee het totale budget voor de jaarlijkse instandhoudingskosten voor ProRail uitkomt op € 1,73 miljard inclusief btw.
 Op 19 december 2017 (Kamerstukken 2017–2018, 29 984, nr. 735) is de Tweede Kamer geïnformeerd over de effecten van de subsidieaanvraag ProRail 2018 op de spoorbudgetten. In de ontwerpbegroting 2019 is € 338 miljoen aan beschikbare middelen binnen de BOV-reeks uit latere jaren naar de periode 2018–2020 geschoven in verband met naar voren gehaalde productie. Daarnaast is € 63 miljoen uit de investeringsruimte toegevoegd aan de BOV-reeks ter dekking van het opgetreden indexeringsverschil in 2017. Hiermee zijn de budgetbehoefte en de beschikbare middelen in de huidige «meerjarenperiode» (2018–2021) in evenwicht gebracht. Vóór aanvang van de volgende «meerjarenperiode» (2022–2025) zal een audit worden uitgevoerd op de BOV-reeksen om te bezien of het hiervoor beschikbare budget voldoende is.
 
 3. Opgave Vervanging en renovatie
 Bij einde van de technische levensduur van infrastructurele objecten wordt overgegaan tot vervanging of renovatie van deze objecten. Einde technische levensduur wordt breed opgevat. Ook niet langer ondersteunde, verouderde technologie worden als reden voor einde technische levensduur beschouwd. Hetzelfde geldt voor economisch niet meer verantwoord onderhoud. De keuze voor vervanging dan wel renovatie is mede gebaseerd op de kosten over de resterende dan wel nieuwe levenscyclus. Zo is voor grote bruggen, tunnels en sluizen renovatie vaak een goedkoper alternatief rekening houdend met de levenscyclus, dan het geheel nieuw bouwen van eenzelfde object.
 3a. Toekomstige vervangingen hoofdwegen, hoofdvaarwegen en hoofdwatersysteem
 Binnen het ministerie wordt gewerkt aan opdrachtverlening voor de Vervanging en Renovatie van tranche 4. Hierin worden die objecten opgenomen die voor 2025 einde levensduur bereiken. Uit de lopende tranches voor vervanging en renovatie verwacht ik voor verschillende projecten opdracht te geven voor realisatie. Tegelijk wordt de prognose voor de komende jaren geactualiseerd, zodat in 2020 de behoefte voor de periode daarna beter in beeld is gebracht.
 Dekking van de opgave
 Om de toekomstige VenR-opgaven te dekken zijn op basis van het prognoserapport 2010 in de begrotingen van het IF en DF reserveringen gemaakt. Deze reserveringen dekken de totale VenR opgave, echter binnen de verdeling over de netwerken zijn de middelen voor HVWN ontoereikend.
 De prognose 2017 heeft ertoe geleid dat binnen het IF vanuit de reservering voor de VenR-opgave voor het HWN € 334 miljoen is overgeheveld naar het VenR-budget voor het HVWN. Op de reservering voor het HWN resteert hiermee voldoende budget om de opgave voor het HWN te dekken. Voor het HVWN resteert een verschil van € 265 miljoen om de VenR-opgave voor het HVWN te dekken.
 
 De objecten op het Hoofdvaarwegennet en het Hoofdwatersysteem hebben vaak een functie op beide netwerken. Of de gehanteerde toewijzing van objecten en/of kosten aan het Hoofdvaarwegennet of het Hoofdwatersysteem overeenstemt met het zwaartepuntprincipe en of dit gewijzigd moet worden wordt nog onderzocht. De consequenties gaan verder dan het toewijzen van VenR-middelen en hebben ook betrekking op het beheer en onderhoud daarna. Zodra de relaties tussen het HVWN en het HWS nader zijn geduid, wordt bezien of een overheveling tussen het Hoofdwatersysteem en het Hoofdvaarwegennet nodig is. Ik streef ernaar dat uiterlijk bij ontwerpbegroting 2020 te doen.
 Op verzoek van de Kamer worden in het MIRT projectenoverzicht de vervanging en renovatie projecten met een budgettair beslag van meer dan € 10 miljoen separaat toegelicht.
 
 3b. Vervangingen spoor
 De vervangingsinvesteringen maken onderdeel uit van de BOV-reeks in de begroting en bedragen in de periode 2018–2032 gemiddeld € 555 miljoen per jaar. Voor de periode na 2030 is een verhoging van de vervangingskosten te verwachten, met name omdat het einde van de levensduur van een groot aantal kunstwerken zal zijn bereikt en omdat de bovenleidingportalen (in totaal 100.000 stuks) zullen worden vervangen. Voor deze verwachte toename zijn aanvullende middelen opgenomen op artikel 18.12 van het Infrastructuurfonds.
 3c. Beschikbaar budget Infrastructuurfonds voor VenR vanaf 2032
 Op artikel 18.12 van het Infrastructuurfonds zijn noodzakelijke middelen opgenomen voor Vervanging en Renovatie voor Hoofdwegen, Hoofdspoorwegen en Hoofdvaarwegen vanaf 2032. Het budget voor Vervanging en Renovatie is daarbij op het niveau van 2031 doorgetrokken. Deze middelen worden nog niet toegewezen aan de afzonderlijke netwerken. Toewijzing van deze middelen zal op een later moment geschieden op grond van een nadere onderbouwing van de vervangingsbehoefte per netwerk. Voor Spoor betreft dit alleen de verwachte toename van de vervangingsopgave vanaf 2032.
 4. Duurzaamheid
 Het klimaat verandert merkbaar, de natuur staat onder druk, grondstoffen worden schaarser en mensen ervaren hinder. Daarom wordt voor zowel de netwerken beheerd door RWS als voor het spoor ingezet op onder andere het terugdringen van het energieverbruik en hergebruik van materialen, aansluitend op de visie en ambitie Duurzaam IenW. Daarin zijn klimaat en energie, circulaire economie en interne verankering (in bijvoorbeeld alle opdrachten) de drie prioriteiten binnen een breder scala aan duurzaamheidsdoelen waar IenW op actief is. Op verantwoordingsdag is het duurzaamheidsverslag IenW 2017 aan de Kamer gestuurd, waarin nadere informatie is te vinden.
 4a. Duurzaamheid hoofdwegen, hoofdvaarwegen en hoofdwatersysteem
 Bij het beheer en onderhoud van de door RWS beheerde netwerken worden momenteel maatregelen genomen en pilots gedaan op de thema’s «klimaat en energie», «circulaire economie» en «vitaal natuurlijk kapitaal». De aanpak op deze fronten wordt jaarlijks doorontwikkeld naar aanleiding van de resultaten van de uitgevoerde maatregelen, met als doel om duurzaamheid in de reguliere (prestatie)sturing en opdrachten te verankeren.
 Energie en Klimaat
 
 Het doel is om in 2030 als IenW geheel klimaatneutraal te zijn en de netwerken energieneutraal te Het doel is om in 2030 als IenW geheel klimaatneutraal te zijn en de netwerken energieneutraal te hebben gemaakt. Hierop wordt binnen IenW gestuurd middels de CO2 prestatieladdersystematiek.
 De cijfers met betrekking tot CO2 emissies en energiebesparing worden halfjaarlijks intern en extern gerapporteerd. In 2017 was de CO2-footprint van Rijkswaterstaat 113 kiloton, vergelijkbaar met de uitstoot van 25.000 huishoudens. Dat is stabiel ten opzichte van 2016 en een daling van 30% ten opzichte van 2009. Daarmee ligt Rijkswaterstaat op koers wat betreft de doelstelling voor 2020 «ten minste 30% minder CO2» en het streven naar 40%.
 De belangrijkste genomen maatregelen zijn de inkoop van garanties van oorsprong (GVO) van groene stroom uit Nederland, het toepassen van biobrandstoffen bij de Rijksrederij en de overgang naar LED in de openbare verlichting (bij vervanging van verlichting bij einde levensduur). Opwekking van hernieuwbare energie op eigen areaal voor het eigen gebruik, draagt nog niet substantieel bij, maar is in potentie zeer omvangrijk. De lange termijn strategie is erop gericht om steeds minder afhankelijk te worden van de inkoop van GVO’s en klimaat- en energieneutraliteit te verkrijgen door besparen, het vergroenen van het energieverbruik (elektrificeren, groene brandstoffen en gas) en opwekking van duurzame energie op eigen areaal voor eigen gebruik.
 Energiebesparing is cruciaal, maar blijft ook een uitdaging, met name vanwege de nieuwe aanleg die sinds 2009 heeft plaatsgevonden en nog steeds plaatsvindt, met extra energievraag tot gevolg. Dat maakt dat vermindering van het energieverbruik goed in het MIRT proces verankerd moet worden en er in het bestaande areaal structureel naar energiebesparing moet worden gekeken.
 
 Circulaire economie
 
 De ambitie voor Rijkswaterstaat is om in 2030 volledig circulair te werken. Ten aanzien van materiaalgebruik en grondstoffen worden korte termijn doelen nog nader vastgesteld in het licht van de lange termijn transitie naar een circulaire economie. Momenteel loopt hier binnen Rijkswaterstaat een impulsprogramma op. Door middel van onder andere duurzaam inkopen met bijvoorbeeld DuBoCalc wordt hier al een bijdrage aan geleverd.
 Bovendien zijn er pilots met het toepassen van hernieuwbare grondstoffen en stimuleren van biodiversiteit op diverse locaties. Met deze pilots wordt ervaring opgedaan ten aanzien van de monitoring en sturing op een optimaal gebruik en behoud van het natuurlijk kapitaal. Elementen daarvan kunnen vervolgens in de standaardpraktijk worden opgenomen.
 
 4b. Duurzaamheid spoor
 Ook in de toekomst moet het spoor één van de meest duurzame vormen van vervoer blijven. In 2016 is door ProRail een Meerjarenplan Duurzaamheid vastgesteld. Hierin staan voor zowel de stations als de spoorinfrastructuur doelstellingen voor 2020 en 2030. Om dit te bereiken wordt zoveel mogelijk samengewerkt met andere partijen in de sector. Door ProRail zijn een viertal thema’s tot speerpunten bestempeld: Besparen en opwekken energie; verbeteren circulair materiaalgebruik; minimaliseren CO2 voetafdruk en goede buur.
 Efficiënt omgaan met energie
 ProRail wil haar energie-efficiency in 2030 met 30% verbeteren ten opzichte van 2015. In de komende jaren wordt o.a. gekeken waar ledverlichting op emplacementen en stations kan worden geïnstalleerd. Verder zullen het aantal wissels worden verminderd, wat het energieverbruik en het onderhoud vermindert. Ook wordt samen met vervoerders gekeken welke maatregelen zijn te treffen die moeten leiden tot minder energieverbruik door treinen.
 CO2, grondstoffen en materialen
 Een grote uitdaging is het realiseren van de CO2-reductiedoelstelling in de materiaalketen. Dit is uitdagend, omdat materialen lang meegaan en het introduceren van nieuwe materialen lastig is. Om een beter inzicht te krijgen in het CO2-verbruik wordt in 2018 en 2019 de dominantie-analyse (=impactanalyse) geactualiseerd en wordt een digitaal afvalregistratiesysteem voor projecten geïntroduceerd. IenW en ProRail kijken in hoeverre dit in 2019 is toe te passen.
 Duurzaam werken
 In alle bedrijfsprocessen is duurzaamheid tegenwoordig een vanzelfsprekend onderdeel van het werk. Centraal staat hierbij de Aanpak Duurzaam GWW (Grond, Weg en Waterbouw). De kern van deze aanpak is dat er afspraken worden gemaakt om binnen de gehele sector één systematische werkwijze toe te passen en een uniform instrumentarium te hanteren voor de verduurzaming van producten en bedrijfsprocessen. Voor de realisatie van projecten betekent dit dat al in een vroeg stadium van de verkenning en het ontwerp aandacht wordt gegeven aan duurzaamheid. In de afgelopen jaren is hierbij al substantiële winst behaald met duurzaam materiaalgebruik (circulair), vermindering van hinder voor de omgeving tijdens de bouw en het opwekken van energie op perronkappen en stationsdaken.
 
 
 
 Bijlage
 5
 Lijst van afkortingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 BenO
 
 
 Beheer en Onderhoud
 
 
 
 
 DBFM
 
 
 Design, Build, Finance and Maintain
 
 
 
 
 DF
 
 
 Deltafonds
 
 
 
 
 DP
 
 
 Deltaprogramma
 
 
 
 
 EHS
 
 
 Ecologische Hoofdstructuur
 
 
 
 
 EZK
 
 
 Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
 
 
 
 
 HWBP
 
 
 Hoogwaterbeschermingsprogramma
 
 
 
 
 HWBP-2
 
 
 Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma
 
 
 
 
 IenW
 
 
 Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
 
 
 
 
 IF
 
 
 Infrastructuurfonds
 
 
 
 
 KRW
 
 
 Kaderrichtlijn Water
 
 
 
 
 LCC
 
 
 Life Cycle Costing
 
 
 
 
 LRT3
 
 
 Derde Landelijke Rapportage Toetsing primaire waterkeringen
 
 
 
 
 MIRT
 
 
 Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport
 
 
 
 
 NURG
 
 
 Nadere Uitwerking Rivierengebied
 
 
 
 
 PKB
 
 
 Planologische Kernbeslissing
 
 
 
 
 PPS
 
 
 Publiek-private samenwerking
 
 
 
 
 RWS
 
 
 Rijkswaterstaat
 
 
 
 
 WB21
 
 
 Waterbeleid voor de 21e eeuw
 
 
 
 
 WBI
 
 
 Wettelijk BeoordelingsInstrumentarium