Opwerking van radioactief materiaal; Verslag algemeen overleg over de notitie 'Opwerking van radioactief materiaal' (25422, nr. 1)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25422, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

24-02-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25422 nr. 2

12-02-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25422Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 422Opwerking van radioactief materiaalnr. 2VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 12 februari 1998De vaste commissie voor Economische Zaken1
heeft op 22 januari overleg gevoerd met minister Wijers van Economische Zaken
over de notitie opwerking van radioactief materiaal (25 422).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Feenstra (PvdA) merkte op dat Nederland anderhalve
kerncentrale kent; een kleine in Dodewaard van 58 megawatt en een grotere
in Borssele van 450 megawatt. De uitgewerkte splijtstofelementen van beide
centrales worden op grond van contracten afgevoerd naar BNFL en Cogéma.
Dodewaard levert in dat verband 56 ton uranium dat 300 kg plutonium bevat.
De opwerking daarvan is voorzien vanaf het jaar 2003. Borssele levert 380
ton uranium met 2100 kg tot 2200 kg plutonium. Daarvan is inmiddels een deel
opgewerkt. Ongeveer 900 kg plutonium zal bij volgende opwekkingsactiviteiten
vrijkomen. De helft van de Nederlandse plutoniumvoorraad is inmiddels via
opwerkingsactiviteiten afgescheiden.Met de opwerking van het Nederlandse kernafval is begonnen in een periode
waarin andere doelstellingen golden dan tegenwoordig. Vanaf 1973 zijn de contracten
opgesteld ten behoeve van het hergebruik van het vrijkomend plutonium. Nederland
had hiermee de kweekreactoren op het oog en andere landen hadden daarnaast
doelen in de militaire sfeer. Beide aanwendingen zijn inmiddels gelukkig komen
te vervallen. De heer Feenstra wees erop dat om die redenen de opwerkingsactiviteiten
niet behoeven te worden voortgezet. De regering erkent dat ook. In het ECN-rapport
wordt ook aangegeven dat de dringende en dwingende reden voor de oorspronkelijke
doelstelling is komen te vervallen. Het wegvallen daarvan biedt de ruimte
om een actuele afweging te maken ten aanzien van het kernafval.Hoe bijzonder radioactief afval ook is, het is afval. Daarvoor geldt het
beleidskader dat voor alle afval wordt gehanteerd, dus de ladder van Lansink.
Er wordt prioriteit gegeven aan preventie, vervolgens aan hergebruik en ten
slotte aan eindverwerking. De benadering van de PvdA is steeds geweest: zolang
kernenergie extra risico's met zich brengt en onverwerkbaar afval
oplevert, wordt gekozen voor besparing, voor vormen van opwekking van duurzame
energie en andere vormen van elektriciteitsopwekking. Op die manier –
preventie – is kernafval te vermijden.Plutonium kan met uranium vermengd worden in MOX-staven, die hergebruikt
kunnen worden, maar niet in de Nederlandse kerncentrales. Het ligt ook niet
voor de hand om kerncentrales te bouwen die dienen als een soort afvalverbrandingsinstallaties.
MOX-staven kunnen ook worden verkocht, maar er is nu sprake van een overschot,
terwijl de prijs een veelvoud is van die van «vers» uranium. Kan
de minister zeggen hoe het staat met de pogingen om het Nederlandse plutonium
via deze weg te verkopen?Voor eindverwerking van radioactief afval is nog geen pasklaar antwoord.
Voor een interimperiode van ongeveer 100 jaar zou voor het afval van Borssele
de COVRA-methode worden gebruikt. Welke termijnen gelden voor de vergunningverlening
terzake en aan welk bouwtempo moet worden gedacht? Ook andere landen zullen
met dit probleem worstelen. Alle landen zijn verantwoordelijk voor de verwerking
van het eigen afval, maar er kan ook internationaal naar oplossingen worden
gezocht. Daarbij gelden uiteraard dezelfde hoge eisen die intern worden gesteld.
Wat doen andere landen op dit terrein en wordt overleg gevoerd om gezamenlijk
te kunnen voldoen aan de hogere eisen van veiligheid en milieu?Op basis van proliferatie hebben de meeste landen afgezien van de mogelijkheid
van opwerking. Wat is de Nederlandse opvatting over dat vraagstuk? In het
ECN-rapport staat dat opwerking leidt tot hogere collectieve stralingsdoses
dan directe opslag.Dit alles leidde de heer Feenstra tot de conclusie dat er geen dwingende
en dringende reden is om door te gaan met opwerking. Alle mogelijke oplossingen
voor de onderhavige problemen zullen verkend moeten worden. Het Rijk heeft
tot nu toe geen extra financiële consequenties onder ogen hoeven zien.
De kosten van de huidige en voorziene activiteiten zullen worden betaald door
de veroorzaker en de gebruiker.Als wordt gekozen voor stopzetting van opwerking, dus voor directe opslag,
zijn er wel extra kosten mee gemoeid. Het ECN vergelijkt alle kosten van de
opwerking met alle kosten van directe opslag. Het verschil geeft aan wat de
beleidswijziging kost. Zo eenvoudig is het echter niet. De contracten zijn
vertrouwelijk, dus moet er een schatting worden gemaakt. De heer Feenstra
achtte de schatting van ECN nog conservatief, maar dat kan ook niet anders.
Er wordt uitgegaan van een maximale boete die onmiddellijk betaald moet worden
en Nederland moet zelf voor 500 mln. een conditioneringsfaciliteit bouwen.
Hoe realistisch zijn deze aannames? Klopt het dat op tijdige opzegging een
lagere boete volgt? Is het waar dat in Duitsland sprake is van een schadeclaim
van 25% tot 30%? Moet de conditionering zelf worden gerealiseerd? Cogéma
is bijvoorbeeld bereid, mee te werken en wellicht is dat goedkoper.Eerder is al voorzien dat COVRA geschikt zou worden gemaakt voor directe
opslag. Wat zijn daarvan de kosten en hoe verhouden die zich tot voortzetting
van de opwerking? Greenpeace heeft al aangegeven, geen bezwaar te hebben tegen
opslag als de opwerking wordt gestopt. Dit is een zeer interessant gegeven
al is daarmee uiteraard niet aan alle bezwaren tegemoetgekomen. Directe opslag
heeft het voordeel dat er geen omstreden transporten nodig zijn.Het ECN heeft een te waarderen technisch rapport uitgebracht. De vraag
moet beantwoord worden wat er moet gebeuren met de tweede helft van het Nederlandse
radioactief afval. Daarvoor is nog enige tijd. De opwerking voor Borssele
is pas na het jaar 2000 voorzien en na het jaar 2003 voor Dodewaard. De resterende
tijd moet gebruikt worden om na te gaan wat een beleidswijziging precies kost
en wat de voor- en nadelen zijn van opslag. Is de regering bereid om samen
met de direct betrokkenen – zowel nationaal als internationaal –
de consequenties van deze beleidslijn nauwkeuriger aan te geven?Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66) bracht naar voren dat er
vanaf 1973, de start van de kerncentrale in Borssele, een opwerkingscontract
met Cogéma geldt. Met dit bedrijf zijn twee keer nieuwe contracten
afgesloten, de laatste keer in 1993. Voor Dodewaard zijn contracten met BNFL
afgesloten. In 1989 is bij de plannen inzake de tijdelijke opslag bij COVRA
rekening gehouden met terugkomend opgewerkt afval en met onbewerkte splijtstofstaven.
Een van de argumenten daarvoor was het gebruik van plutonium in kweekreactoren.
Ongeveer een jaar geleden kwamen er van allerlei kanten signalen om met de
opwerking te stoppen. ECN heeft een helder rapport terzake uitgebracht. De
minister heeft naar aanleiding daarvan een standpunt bepaald en er is een
hoorzitting gehouden. De aandachtspunten zijn vooral de gevaren bij het transport,
de problemen op het gebied van het milieu en de volksgezondheid, het ontstaan
van plutonium bij het opwerken en de bestaande contracten en geplande opslagfaciliteiten.Het transport van radioactief afval voldoet aan hoge veiligheidseisen.
Mevrouw Jorritsma was ervan overtuigd dat dit inderdaad op een veilige manier
gebeurt. Zowel bij het stoppen als bij het doorgaan met opwerken, zal er met
radioactief materiaal moeten worden gesleept, al is nog niet duidelijk waar
en wanneer eventuele opslag plaats zal moeten vinden.In het rapport van ECN staat dat opwerking en mijnbouw de meest gevaarlijke
onderdelen van de splijtstofcyclus zijn. Verwerking in MOX-staven doet de
behoefte aan mijnbouw dalen. In het rapport wordt gesteld dat beide gevaren
in feite tegen elkaar weggestreept kunnen worden. De consequentie daarvan
is echter dat er gedurende een langere periode doorgegaan moet worden met
het gebruik van kernenergie en er is besloten dat het gebruik daarvan in het
jaar 2004 gestopt zal worden. Overigens bedraagt het aandeel van Nederland
in de totale problematiek van de verwerking of opslag van radioactief afval
slechts 1%.Op de hoorzitting is naar voren gebracht dat er aanwijzingen zijn dat
opwerkingsfabrieken invloed kunnen hebben op de gezondheid van degenen die
er in de buurt wonen. In Nederland mag men niet de pretentie hebben om te
denken dat dit probleem hier opgelost kan worden.Oorspronkelijk was de bedoeling dat het verkregen plutonium in kweekreactoren
gebruikt zou worden. In theorie is dit een goede oplossing maar in de praktijk
blijken deze reactoren veel te gevaarlijk te zijn. Bovendien zijn er zoveel
technische problemen dat dit geen reële optie meer is. Het plutonium
kan ook in MOX-staven verwerkt worden. Deze methode heeft echter alleen maar
tot gevolg dat er minder extra plutonium ontstaat. Cogéma heeft meegedeeld
dat bij gebruik van 35% MOX-staven in een centrale het break-evenpoint wordt
bereikt. Anderen beweren dat dit pas bij een gebruik van 40% à 50%
het geval zal zijn, terwijl sommigen van mening zijn dat er daarvoor te weinig
plutonium is en het maximaal bereikbare een gebruik van 15% is. Bovendien
wordt het proces na tweemaal opwerken te gevaarlijk. Verwerking in MOX-staven
is alleen mogelijk in het buitenland en dit betekent dat het Nederlandse plutonium
verkocht moet worden. Mevrouw Jorritsma sloot zich aan bij de vragen van de
heer Feenstra op dit punt.Voor de non-proliferatie is een zeer goede bewaking ontwikkeld. De opwerking
van kleine hoeveelheden plutonium vraagt om een zeer adequate bewaking en
daarin is ook voorzien. Als er niet wordt opgewerkt, zijn er grote hoeveelheden
plutonium in onzuivere vorm. Het is lastiger om daarmee kwalijke bedoelingen
ten uitvoer te brengen maar het is ook lastiger te beveiligen.Mevrouw Jorritsma merkte op dat het stoppen met opwerken tot gevolg heeft
dat bestaande contracten verbroken moeten worden en dat dit geld kost.
In het ECN-rapport worden verschillende scenario's geschetst. De schattingen
variëren van 190 mln. tot 330 mln. Cogéma schatte de kosten op
300 mln. tot 500 mln. Er komen echter ongetwijfeld extra kosten bij. De onopgewerkte
staven die nu nog bij Cogéma en BNFL liggen, blijven daar opgeslagen.
Daar komen nog nieuwe staven bij. Dit zal ook het nodige kosten. Ook hetgeen
in Dodewaard ligt, moet worden opgeslagen bij BNFL. Vindt de Britse regering
dat wel goed? EPZ schatte de extra kosten op circa 800 mln. In het ECN-rapport
wordt aangegeven dat de hoogte van de nieuwe investeringen en de boetes in
wezen onbekend zijn.Als wordt besloten, met de opwerking te stoppen, moet er een nieuwe locatie
bij COVRA worden gebouwd. De kosten daarvan worden op 400 mln. à 500
mln. geschat. De vraag is ook hoelang een en ander zal duren. Het is buitengewoon
te prijzen dat Greenpeace zich in dit geval constructief zal opstellen. Men
kan er niet van uitgaan dat dit voor alle betrokkenen zal gelden. Het is het
recht van eenieder om daar zelf een beslissing over te nemen.Achteraf gezien, kan gezegd worden dat destijds niet met de opwerking
begonnen had moeten worden. Destijds was dit besluit echter te verdedigen.
Internationaal is er een technisch en juridisch bouwwerk verrezen waar Nederland
onderdeel van is. Van verschillende kanten is duidelijk gemaakt dat er aan
het opwerken erg veel nadelen zitten voor de gezondheid, voor de veiligheid
en voor het milieu. Er zijn inmiddels zeer goede argumenten om daarmee te
stoppen. Het uittreden uit het genoemde bouwwerk heeft echter veel en ingrijpende
gevolgen. Praktisch gezien, is het verschil tussen stoppen of doorgaan met
opwerken ongeveer 1800 kg plutonium. De kosten voor het verbreken van contracten
bedragen tussen de 190 mln. en de 500 mln. De kosten voor extra lange opslag
bij Cogéma en BNFL zullen ook vrij pittig zijn. Regering en parlement
zijn niet bevoegd om de opwerking te beëindigen. De betrokken partijen
zouden daartoe gedwongen moeten worden. Ook dat zal de nodige kosten met zich
brengen. De kosten voor een nieuw opslaggebouw bedragen tussen de 400 mln.
en 500 mln. en het is niet bekend hoelang de bouw zal duren. De kans bestaat
dat dan het jaar 2004 al dicht genaderd is. Voor een goede beslissing terzake
moeten er meer zekerheden worden geboden. Mevrouw Jorritsma vroeg de minister
dan ook, haar over genoemde punten nader te informeren.De heer Blaauw (VVD) wees erop dat de start van de discussie
werd gegeven toen hij tijdens een ordedebat op 12 november 1996 om een nadere
notitie van de regering vroeg over onder meer het opwerken van radioactief
materiaal, het transport van nucleair afval en de non-proliferatie.Na de modificaties kan Borssele tot een van de veiligste – zo niet
de veiligste – kerncentrales van Europa worden gerekend. Het transport
is met de allersterktste veiligheidsmaatregelen omgeven, zowel ten aanzien
van diefstal als ten aanzien van de volksgezondheid.De heer Blaauw wees erop dat de opwerking in Engeland een aflopende zaak
is en dat deze activiteit zich vooral in Frankrijk zal concentreren. Er is
gesuggereerd dat er bij de opwerking plutoniumverlies zou optreden en dat
er in Frankrijk plutonium voor kernwapens gebruikt zou worden. Hiervan blijkt
echter geen sprake te zijn. Sterker nog, er wordt zelfs plutonium van een
hogere graad geleverd dan contractueel is voorgeschreven, omdat men het productieproces
verbeterd heeft.Hetgeen tijdens de hoorzitting over de vervuiling naar voren is gebracht,
gaf stof tot nadenken. De heer Blaauw wees erop dat de onderzoeken terzake
een zeer smalle basis hebben en in feite niet representatief zijn. Een tegenonderzoek
zou meer duidelijkheid kunnen geven, maar dit is bijzonder moeilijk uit te
voeren. In Engeland wordt bijvoorbeeld beweerd dat er andere oorzaken zijn
voor de geconstateerde gezondheidsproblemen. Wellicht zijn er in het verleden
fouten gemaakt, maar geeft de huidige situatie geen aanleiding
tot klachten. In de loop der jaren zijn de veiligheidseisen zeer sterk aangescherpt.
Overigens zijn er deskundigen die beweren dat er op de wereld van nature gebieden
met een hogere radioactieve straling voorkomen. Een nadere analyse is op zichzelf
zeker gewenst.Na de opwerking zal er opgeslagen moeten worden. Vanaf het jaar 2001,
wanneer COVRA daartoe gereed is, komt een deel van het afval in verglaasde
vorm voor langdurige opslag terug naar Nederland. Het verarmde uranium en
de plutonium blijven vooralsnog achter bij Cogéma. Door het sluiten
van Superphénix en het niet-doorgaan van Kalkar kan het plutonium niet
voor het beoogde doel gebruikt worden. Naast opslag moet er een andere oplossing
gevonden worden. Overigens komt er door de ontmanteling van kernwapens heel
wat meer plutonium als afval van kerncentrales vrij. De opslag daarvan is
een internationaal probleem.Het denken over het verwerken van plutonium in MOX-staven is in feite
gestopt toen het idee van de snelle kweekreactor zich aandiende. In Japan
schijnt men MOX-staven in gewone reactoren gebruikt te hebben. Niet alleen
Nederland heeft dit probleem, want ook in België, Frankrijk en Duitsland
heeft men hiermee te maken. Kan de minister aangeven hoe hier internationaal
over gedacht wordt? Hoever is de techniek gevorderd en welke kosten zijn hieraan
verbonden? Wellicht zijn er mogelijkheden om samen met andere landen iets
dergelijks te realiseren. Is het waar dat, wanneer eenmaal gestart wordt met
de cyclus van het verbranden van MOX-staven in gewone energiecentrales, op
den duur de vrije hoeveelheid plutonium vermindert? Is dit wellicht op termijn –
gedacht moet worden aan een periode van 100 jaar – de mogelijkheid om
plutonium te verwerken? De heer Blaauw verwees in dit verband naar de ladder
van Lansink. Op die wijze kan kernenergie goed gebruikt worden, zeker gelet
op de energiebehoefte in de Derde Wereld. Er zijn geen consequenties voor
het klimaat, zoals bij het gebruik van fossiele brandstoffen. Kan Borssele
omgebouwd worden voor het gebruik van MOX-staven? De heer Blaauw bracht naar
voren dat voor zijn partij kernenergie geen onbespreekbare optie is. Oplossingen
die voldoen aan eisen van gezondheid, van veiligheid en van betaalbaarheid
mogen nooit bij voorbaat afgewezen worden. Zo conservatief mag men niet zijn.Mevrouw Vos (GroenLinks) wees erop dat de vraag centraal staat
of het nog wel verantwoord is om door te gaan met de opwerking van kernafval
bij BNFL of bij Cogéma. Wellicht moet dat afval in eigen land opgeborgen
worden. Een onderzoek heeft uitgewezen dat er een relatie is tussen het aantal
gevallen van leukemie en vaak op het strand spelen of het eten van schaaldieren
in de buurt van La Hague. Op de hoorzitting zijn ook mensen aan het woord
gekomen die in de buurt van Sellafield en La Hague wonen. De vraag dringt
zich op of het wel verantwoord is, het Nederlandse kernafval in andere landen
te laten opwerken. Onderzoek van Greenpeace heeft geleid tot nadere studie
in opdracht van de Franse minister voor milieu.De opwerking van kernafval tot plutonium brengt het gevaar van proliferatie
in beeld. In het rapport van ECN wordt een vergelijking gemaakt tussen opwerking
en opslag in eigen land wat betreft de gevolgen voor het milieu, het gevaar
van proliferatie en de kosten. Mevrouw Vos kon op basis van de haar ter beschikking
staande gegevens niet tot de conclusie komen dat de huidige weg de beste is.
Er zijn vraagtekens te plaatsen bij de onderbouwing van het ECN-rapport.De opwerking is gestart vanuit een soort recyclinggedachte. De kweekreactoren
blijken geen succes te zijn. Het ECN-rapport is veel te optimistisch over
de mogelijkheid, het plutonium te verwerken in MOX-staven. In veel landen
blijken er op dit punt problemen te ontstaan. De plutoniumberg groeit. Wat
verwacht de minister hiervan? Welke landen willen de Nederlandse MOX-staven
kopen? Borssele slaagt er niet in om contracten terzake met andere
centrales af te sluiten. Waar moet uiteindelijk de Nederlandse plutonium naartoe?
Als nu wordt gekozen voor opslag, kan de helft van de toekomstige plutoniumberg
voorkomen worden. Het is dus zeer de moeite waard om een andere koers in te
slaan.In het ECN-rapport worden de proliferatiegevaren bij opwerking niet hoger
geacht dan bij opslag. Internationaal is men het er juist over eens dat opwerking –
waarbij zuiver plutonium ontstaat – grotere proliferatierisico's in
zich heeft. De regering van de VS heeft op grond van het gevaar van proliferatie
besloten, niet aan opwerking te beginnen.ECN concludeert dat opwerking en opslag vergelijkbare risico's voor het
milieu met zich brengen. Mevrouw Vos wees op een rapport van de Europese Commissie
waarin staat dat de vervuiling opslag in mijnen veel minder hoog is dan in
het ECN-rapport wordt aangenomen. Er is een verschil van een factor 100. Opwerking
draagt volgens het EC-rapport in gehele cyclus voor 79% bij aan de totale
collectieve stralingsdosis. Waardoor wordt dit verschil veroorzaakt?ECN gaat alleen uit van theoretische berekeningen op basis van vergunningen.
Er is geen onderzoek gedaan naar feitelijke lozingen. Mevrouw Vos was dan
ook benieuwd naar de resultaten van de metingen die Greenpeace op dit moment
verricht in de zee rond La Hague. De kans op ongelukken is niet in de beoordeling
betrokken. Dit risico kan zeker niet op nul gesteld worden. Het is mogelijk
dat over een aantal jaren wordt afgesproken dat er niet meer in zee geloosd
mag worden, ook niet door nucleaire installaties. Wordt hier rekening mee
gehouden?ECN stelt dat de alternatieven duurder zijn dan het voortzetten van de
opwerking. Er doen verschillende bedragen de ronde. De Kamer heeft absoluut
geen inzicht in de vraag wat het verbreken van een contract kost. Kan de minister
inschatten welke kosten daarmee zijn gemoeid? Kan de Kamer vertrouwelijk inzicht
in de desbetreffende contracten krijgen? Volgens sommige advocaten is er voor
Borssele beroep op overmacht mogelijk als de regering, daartoe opgeroepen
door het parlement, besluit tot opzegging, hetgeen tot lagere schadeclaims
zal leiden.Voor de opslag moeten faciliteiten gebouwd worden. Ook daarvoor worden
verschillende bedragen genoemd. Het is mogelijk om de bunkers die toch al
gebouwd worden voor de opslag van het verglaasde kernafval aan te passen.
Er zijn al ontwerpen voor een dergelijke type gebouw gemaakt en de bouwer
van de bunkers adverteert zelfs met die mogelijkheid. Wellicht kan dit de
kosten drukken. Het aanbod van Greenpeace om geen bezwaar te maken en anderen
daarvan te weerhouden, toont in ieder geval dat men van goede wil is. Kan
de minister meer inzicht geven in de kosten van een en ander?Mevrouw Vos concludeerde dat, gelet op alle risico's, het beter is om
met de opwerking te stoppen. Opslag is een betere optie. Dat kost meer, maar
dat is onderdeel van de prijs die wij voor het op een verantwoorde wijze stoppen
met kernenergie moeten betalen.De heer Lansink (CDA) meende dat de discussie over het al dan
niet stoppen met de opwerking van nucleair afval eigenlijk een achterhoedegevecht
is. Dodewaard is al gesloten en er is besloten om ook Borssele te sluiten.
De heer Lansink wees er echter op dat andere landen gebruik zullen blijven
maken van kernenergie. Daarop gelet, dient er volstrekte helderheid over de
verwerking van kernafval geboden te worden.De notitie van de minister blinkt uit door helderheid. Er is geen speld
tussen te krijgen. De minister schrijft dat vanuit een oogpunt van duurzaam
gebruik opslag minder aantrekkelijk is dan opwerking. ECN geeft ook aan dat
degenen die zich druk maken over de veiligheid zullen moeten erkennen dat
opwerking onder de huidige condities aanzienlijk minder risico's oplevert.
Langdurige opslag geeft problemen, ook op het punt van de proliferatie. Er
is bij opslag geen economisch belang om het plutonium te bewaken. De hoge
mate van mystificatie ten aanzien van kernenergie is nu niet meer
nodig omdat de meerderheid van het parlement heeft besloten dat Nederland
ermee stopt. Deze keuze betekent echter wel een toename van het CO2-vraagstuk.
De heer Lansink vroeg zich af of er wel op goede, rationele gronden is afgezien
van kernenergie. Hij herinnerde eraan dat de Klimaatcommissie op dit punt
niet tot een eensluidend advies kon komen. De cijfers die in het rapport van
deze commissie zijn genoemd, spreken echter voor zich.De bezwaren voor het milieu van beide opties zijn van dezelfde orde van
grootte. De heer Lansink was het eens met de brief van de minister op het
punt van de proliferatie. Ook het transport, de bewaking en het beheer geven
geen aanleiding om te stoppen met de opwerking.Ook als wordt aangenomen dat de geraamde kosten voor opslag te hoog zijn,
blijft het een zeer hoog bedrag. Met deze honderden miljoenen kan aanzienlijk
beter werk gedaan worden op het terrein van bijvoorbeeld het terugdringen
van de CO2-uitstoot. Daar mag niet aan voorbijgegaan worden.Kan Nederland wel eenzijdig de contracten openbreken? Als Cogéma
en andere betrokkenen het ermee eens zijn, kan de Kamer de contracten dan
vertrouwelijk inzien?De heer Lansink bracht naar voren dat de naar hem genoemde ladder langzamerhand
een soort universeel kader voor het omgaan met afval is geworden. Deze ladder
is in de Wet milieubeheer vastgelegd en geldt ook voor nucleair afval. Preventie
is mogelijk door van kernenergie af te zien. Dit is in feite ook gebeurd,
maar op grond van geheel andere overwegingen. Daarbij dient ook de vraag beantwoord
te worden wat daarvoor in plaats moet komen. Preventie is trouwens het moeilijkste
punt van de ladder, want een samenleving heeft producten nodig.Het vervolg van de ladder is gebaseerd op optimaal hergebruik, op duurzaamheid.
Verwerking heeft dus prioriteit boven opslag. Het afzien van opwerking is
de laatste stap van de ladder. Het is het beste om het overschot aan plutonium
in een zodanig kringloopsysteem onder te brengen dat het afvalprobleem wordt
opgelost en een bijdrage wordt geleverd aan de oplossing van het klimaatvraagstuk.
Te zeggen dat kweekreactoren zijn mislukt, is een conservatieve stellingname.
Het is mede om politieke redenen niet goed gegaan met de snelle kweekreactor.
Het concept is niet mislukt. De MOX-reactoren zijn in ontwikkeling. Het probleem
is wel dat naarmate men stijgt op de ladder de kosten hoger worden. Storten
van afval is altijd goedkoper dan verwerking. Men mag echter geen ontwikkelingen
als het ware in de ban doen. In de discussie moeten alle oplossingen aan bod
kunnen komen.De heer Lansink sloot af met de opmerking dat hij alle conclusies van
de minister onderschrijft. Het antwoord van de regeringDe minister wees erop dat het kabinet geen principiële voorkeur heeft
voor opwerking of voor directe opslag. De keuze is moeilijk, omdat veel factoren
niet zonder meer tegen elkaar afgewogen kunnen worden. In het verleden is
op basis van de toen beschikbare kennis en inzichten voor de route van opwerking
gekozen. Deze beslissing heeft tot nadere afspraken geleid tussen de regeringen
van Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. Bij wet van 4 juni 1981
is de acceptatieplicht van terug te zenden afwerkingsafval vastgelegd.De helft van het Nederlandse nucleaire afval moet nog worden opgewerkt.
Er resteert nog circa 1200 kg splijtbaar plutonium. Alleen ten aanzien van
het laatste restant – 20 kg plutonium – van Dodewaard moet nog
goedkeuring worden verleend. Deze beslissing is overigens van cruciaal belang
omdat de ontmanteling van Dodewaard daarvan afhankelijk is. De minister kon
zich niet voorstellen dat de Kamer zich daartegen zou willen verzetten. De principiële keuze voor het al dan niet opwerken, is niet aan de
orde. Elektriciteitsopwekking door kernenergie is een aflopende zaak. Dodewaard
is dicht en de vergunning voor Borssele loopt aan eind van het jaar 2003 af.
De vraag is of er, hierop gelet, wel reden is om te besluiten tot een ingrijpende
wijziging van het omgaan met nucleair afval. Er kunnen zwaarwegende argumenten
zijn – bijvoorbeeld de lopende contracten – om de huidige werkwijze
te continueren.Het betreft een zeer ingewikkelde materie. Er zijn veel onzekerheden en
op sommige gebieden is er een gebrek aan kennis. ECN heeft desgevraagd in
een rapport de pro's en contra's van opwerking en directe opslag op een rij
gezet. Kernpunten daarbij zijn het milieu, de nonproliferatie en de kosten.Het ECN heeft zeer zorgvuldig en ook integer rapport uitgebracht. Bij
de beoordeling van de milieuaspecten is de gehele splijtstofkringloop betrokken.
Opwerking leidt in vergelijking met directe opslag tot verhoging van de stralingsbelasting,
maar levert wel uranium en plutonium op dat in MOX-staven kan worden hergebruikt.
Door dit laatste is er minder mijnbouw nodig, waardoor vermindering van de
stralingsbelasting optreedt. De milieueffecten van beide opties zijn qua omvang
vergelijkbaar; op grond hiervan kan geen voorkeur uitgesproken worden. Vanuit
het oogpunt van duurzaam gebruik van grondstoffen geniet opwerking de voorkeur.De minister wees erop dat het door de heer Blaauw gevraagde contraonderzoek
naar de effecten op de volksgezondheid in Nederland niet mogelijk is omdat
hier geen opwerkingsfabriek staat. In overleg kan worden nagegaan of er in
Frankrijk belangstelling is voor een dergelijk onderzoek.Het rapport van de Europese commissie over de milieueffecten handelt over
de opslag in ondergrondse mijnen in Frankrijk met een terugstort van het mijnafval.
Dat is een volstrekt theoretische mogelijkheid, die nergens in de praktijk
is gebracht. Wereldwijd is er sprake van dagbouw.De kern van een centrale bevat een aantal splijtstofelementen. De kern
kan bestaan uit gewone en MOX-elementen. In één MOX-staaf wordt
circa 15 kg plutonium weggewerkt. Technisch is het nu mogelijk dat eenderde
van de kern uit MOX-elementen bestaat. Bij een verhouding eenderde, tweederde
wordt evenveel plutonium weggewerkt via de MOX-elementen als er ontstaat in
het andere deel van de kern. Er wordt gewerkt aan aanpassing van de verhouding
bijvoorbeeld tot vijftig/vijftig. In dat geval kan er daadwerkelijk plutonium
weggewerkt worden. Volgens een aantal deskundigen kan dit gehaald worden,
maar in de praktijk komt men niet verder dan de genoemde verhouding. Overigens
worden MOX-staven al gedurende langere tijd in de centrales in België,
Frankrijk, Duitsland, India en Zwitserland gebruikt. De minister zegde toe
de lijst met de desbetreffende centrales aan de commissie te overleggen.Op de vraag of MOX-staven uit Nederland gebruikt kunnen worden in deze
centrales wilde de minister graag schriftelijk nader ingaan. Het is technisch
mogelijk om in Borssele MOX-elementen te gebruiken tot ongeveer 30% van de
totale kern. Omdat er nooit vergunning voor is aangevraagd, mag dit echter
niet. De minister had ook geen aanwijzing dat de kerncentrale Borssele van
plan is om op korte termijn zo'n aanvraag in te dienen.ECN constateert dat vergelijking van beide opties op het punt van de nonproliferatie
slechts in kwalitatieve zin mogelijk is. Er zijn echter wel aanknopingspunten.
Er zijn institutionele belemmeringen die het praktisch onmogelijk maken om
plutonium onopgemerkt aan het opwerkingsproces te onttrekken. De minister
wees op het nonproliferatieverdrag en op de nuclear suppliers guidelines.
Een geleidelijke onttrekking van kleine hoeveelheden kan worden gedetecteerd
met behulp van statistische methodes. Bij directe opslag beschermen de splijtstofelementen
door hun intense straling zichzelf aanvankelijk tegen diefstal. Na verloop
van tijd is dit niet langer het geval en kunnen inspectie en bewaking
niet gemist worden. Naarmate een proces langer duurt, neemt de kans op fouten
toe. Opslag van opgewerkt plutonium bij een opwerkingsfabriek is met de grootste
zorg omringd. Daarvoor gelden internationale regelingen. In redelijkheid kan
niet beweerd worden dat de directe opslag op dit punt veel veiliger is dan
verwerking. Beide opties zijn overigens met zeer veel garanties omgeven.Het bevreemdde de minister dat mevrouw Vos het standpunt van de regering
van de VS als argument voor directe opslag aanvoerde. In de VS heeft men ooit
een andere keuze gemaakt, omdat men in de veronderstelling verkeerde dat er
meer proliferatierisico's zaten aan opwerking, mede gelet op de exclusiviteit
van kernwapens. Inmiddels is deze methode met zoveel zekerheden omgeven dat
niet gezegd kan worden dat de ene route beter scoort dan de andere. Opgewerkt
plutonium is overigens niet zo geschikt voor gebruik in kernwapens.De kosten van de gangbare praktijk zijn redelijk goed in te schatten.
De opwerkingscontracten zijn al gesloten. ECN heeft op basis van openbare
informatie schattingen gemaakt, ook ten aanzien van het openbreken van contracten.
De kostenraming voor de directe opslag is omgeven door tal van onzekerheden.
De ervaring in deze sector leert dat de ontwikkeling van nieuwe technieken
meer geld kost dan verwacht. Niettemin zijn de berekeningen van ECN helder.
De kosten van directe opslag zijn 200 mln. tot 400 mln. hoger dan de kosten
van huidige aanpak. Dat is veel geld dat door de Nederlandse burger zal moeten
worden opgebracht. Daar zal dus veel tegenover moeten staan.De minister was het niet met mevrouw Vos eens dat de Nederlandse bevolking
dat er maar voor over moet hebben. Deze kosten moeten in de juiste proporties
worden gezien. Er is vrijwel geen praktische ervaring met conditionering,
behalve in Zweden en in Duitsland. Wellicht kan samenwerking de kosten drukken.
EPZ meent echter dat de ramingen van ECN te conservatief zijn. Het kabinet
zal de Kamer uiteraard geen nadere informatie onthouden die haar kan helpen,
een afweging te maken. De minister wees erop dat het kabinet tot nu toe geen
aanleiding ziet om op het eerder ingenomen standpunt terug te komen. Hij had
ook niet de indruk dat de onzekerheden in de ramingen zodanig zijn dat er
per saldo sprake zal zijn van een te verwaarlozen post. De kosten van het
openbreken van interstatelijke contracten moeten daarbij opgeteld worden.
Dergelijke bedragen zouden alleen te rechtvaardigen zijn als er sprake is
van evidente milieuvoordelen.De minister verduidelijkte dat er in verleden op basis van de toen beschikbare
informatie een beslissing is genomen. Met de huidige kennis zou er een ander
besluit genomen zijn. In het bestuur worden voortdurend praktisch onomkeerbare
beslissingen genomen en verplichtingen aangegaan. Nederland heeft een acceptatieplicht
van terug te zenden opwerkingsafval. Een beroep op overmacht is niet mogelijk.
Wijziging kan alleen worden aangebracht als de andere partijen daartoe bereid
zijn. De Nederlandse partijen zullen daar niet veel voor voelen en de Franse
en Britse partners ook niet. Het om de tafel brengen van onwillige partijen
brengt met zich dat men niet geneigd zal zijn, de kosten laag te houden. Degene
die breekt, moet altijd betalen en dat is geen aantrekkelijk perspectief.
De minister merkte op er zelf geen voorstander van te zijn, maar wel bereid
te zijn op verzoek van de Kamer na te gaan welke mogelijkheden er op dit punt
zijn.Wijziging van het beleid heeft ook consequenties voor COVRA. Er moet een
nieuw ontwerp voor een opslaggebouw gemaakt worden, want de huidige locatie
is niet geschikt. Dit verklaart ook de advertentie van de betrokken bouwer.
De bouw van opslagruimte zal veel geld en tijd kosten. Het ontwerpen van een
nieuw gebouw en de voorbereiding van de vergunningaanvraag, inclusief een
MER zal anderhalf jaar duren. Dan volgt er een vergunningverleningprocedure
in het kader van de Kernenergiewet. Dat duurt ook anderhalf jaar.
De beroepstermijn plus schorsingsprocedure van de Raad van State wordt vrij
optimistisch op drie maanden geschat. De bouw zelf is een complex proces dat
vier jaar zal duren. In totaal duurt de realisatie zeven jaar. De kosten zijn
waarschijnlijk veel hoger dan die van de bouw van de huidige opslagruimte.
Daarbij moet bedacht worden dat in het algemeen de realisatie van dergelijke
locaties eerder langer dan korter duurt dan de raming. Er kan ook niet van
uitgegaan worden dat er geen beroep zal worden aangetekend.De kerncentrales kunnen niet voor opslag gebruikt worden. Los van het
feit dat de capaciteit onvoldoende is, brengt dit allerlei nieuwe technische
en langdurige procedurele problemen met zich. Spreiding van de opslag is op
zichzelf al geen aantrekkelijke gedachte. Tijdelijk kan Borssele wel voor
opslag gebruikt worden. De minister was toch al niet enthousiast over het
idee van directe opslag en voelde helemaal niets voor tijdelijke oplossingen.
Hij was overigens wel bereid na te gaan wat de mogelijkheden terzake zijn
en daarvan schriftelijk mededeling te doen. Deze mogelijkheden kunnen echter
nooit doorslaggevend zijn.Het opgewerkte plutonium kan niet zonder meer naar Nederland worden teruggestuurd.
In de verklaring van Dublin staat dat plutonium alleen van de ene naar de
andere lidstaat kan worden overgebracht indien het materiaal wordt ingezet
voor brandstofvoorziening voor een energie- of onderzoeksreactor, brandstoffabricage
voor gebruik in dergelijke reactoren, onderzoek in een laboratorium of gebruik
in een andere installatie in het kader van een energie- of onderzoeksontwikkelingsprogramma.
In Nederland bestaat bovendien geen passende opslagfaciliteit voor plutonium
zoals in de verklaring wordt vereist. Er ontstaat dus eventueel een probleem.Als de Kamer kiest voor opslag moet er gesproken worden met de contractpartijen,
met andere landen, met COVRA en met de collega van VROM. Daarnaast moeten
de benodigde financiële middelen worden gevonden.De helft van het materiaal is al opgewerkt. De andere helft zal in de
periode 2000 tot 2009 worden verwerkt. Opwerken is overigens niet hetzelfde
als het afvoeren van op te werken radioactief materiaal. Het opwerkingsproces
kan ook niet op elk willekeurig moment worden gestopt. Technisch kan er bij Cogéma en BNFL opslag plaatsvinden, maar dit
gebeurt alleen in afwachting van opwerking. Men zal niet geneigd zijn om zonder
meer Nederlands afval op te slaan.Eind vorig jaar is er een nieuwe ontwerpvergunning voor COVRA ter inzage
gelegd. Hierop is een aantal inspraakreacties ontvangen. Volgens planning
zal er in februari een definitieve beschikking verleend worden. Na een eventueel
beroep bij de Raad van State kan met de bouw begonnen worden. Het gebouw zal
niet in 2001 klaar kunnen zijn. Dit zal eerder in 2003 het geval zijn.De opwerking is vastgelegd in bedrijfscontracten en die zijn in het algemeen
niet publiek. In het verleden hebben Cogéma en BNFL zich verzet tegen
openbaarmaking. De minister zegde toe, na te willen gaan of beide bedrijven
de Kamer vertrouwelijk willen informeren. Dit kan helpen om de Kamer te overtuigen
van de redelijkheid van de gebruikte cijfers.De minister kon vanuit een milieuoogpunt geen duidelijke voorkeur uitspreken
voor de ene of voor de andere route. Gelet op het duurzaam gebruik van grondstoffen
is opwerking aantrekkelijker dan directe opslag, onder de conditie dat er
minimaal 30% van het plutonium via MOX-staven verwerkt kan worden en dat die
staven in voldoende mate verkocht kunnen worden. Op het punt van nonproliferatie
levert directe opslag een iets groter risico op vanwege de tijdsduur. De opwerkingsroute
heeft zich technisch bewezen en het alternatief niet. Het nu kiezen voor directe
opslag heeft grote financiële consequenties en levert ook logistieke problemen op. Op grond hiervan is het kabinet tot het eindoordeel
gekomen dat er geen voldoende zwaarwegende en dringende redenen zijn om het
beleid te wijzigen.De minister erkende dat de nadere antwoorden op een aantal vragen de Kamer
in staat stellen om een ultieme afweging te maken. Hij kondigde aan bij brief
nader in te gaan op een aantal van de genoemde thema's. Daarbij dienen uiteraard
de bestuurlijke verhoudingen tussen regeringen en private partijen in acht
genomen worden. Er kan niets afgedwongen worden, maar de minister was bereid,
een oproep aan betrokkenen te doen om mee te denken. Democratische besluitvormingsprocessen
worden geholpen als de achterliggende gegevens zoveel mogelijk transparant
zijn. De minister sprak de hoop uit dat de Kamer op basis van meer informatie
tot dezelfde conclusie komt als het kabinet. Het kabinet staat overigens ook
open voor nadere informatie, maar het is niet waarschijnlijk dat er zodanige
nieuwe informatie ter tafel komt, dat het kabinetsstandpunt wordt gewijzigd. Nadere gedachtewisselingDe heer Blaauw (VVD) vroeg de minister om een bredere benadering
van het MOX-traject, zowel internationaal als nationaal.De heer Lansink (CDA) wees erop dat dit eventueel kan leiden
tot het langer openhouden van Borssele. De vraag komt dan opnieuw aan de orde
of het besluit om Borssele te sluiten wel verstandig was.De heer Feenstra (PvdA) vroeg op welke termijn de brief van
de minister verwacht kan worden.Mevrouw Vos (GroenLinks) vroeg de minister in zijn nadere brief
in te gaan op het onderzoek in Frankrijk naar de vervuiling rondom La Hague.
Wellicht komen er binnenkort nieuwe gegevens terzake op tafel.De minister voelde er niets voor om de discussie over Borssele
te heropenen, tenzij de meerderheid van de Kamer daarom vraagt. Het gaat altijd
om afwegingen van veiligheidsrisico's en ook van kostenaspecten.De minister schatte dat hij twee à drie weken nodig heeft om alle
relevante informatie te verzamelen voor de toezegde brief.Ten aanzien van het onderzoek in Frankrijk is het de vraag welke systematiek
er is gehanteerd. De voorzitter van de commissie,H. VosDe griffier van de commissie,Tielens-Tripels XNoot1Samenstelling: Leden: Mateman (CDA), Blaauw (VVD), Van der Vlies (SGP),
H. Vos (PvdA), voorzitter, Van Gelder (PvdA), Smits (CDA), Ter Veer (D66),
 G. de Jong (CDA), Leers (CDA), Van der Hoeven (CDA), Remkes (VVD), Voûte-Droste
(VVD), ondervoorzitter, Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks), Jorritsma-van
Oosten (D66), De Koning (D66), Hessing (VVD), Crone (PvdA), Van Dijke (RPF),
Van der Ploeg (PvdA), Van Zuijlen (PvdA), Van Walsem (D66) en Hofstra (VVD).Plv. leden: Ten Hoopen (CDA), Van Rey (VVD), Van Middelkoop (GPV), Woltjer
(PvdA), Sterk (PvdA), De Haan (CDA), Ybema (D66), Wolters (CDA), Lansink (CDA),
Terpstra (CDA), Weisglas (VVD), Verbugt (VVD), Meyer (groep-Nijpels), M. B.
Vos (GroenLinks), Bakker (D66), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Klein Molekamp
(VVD), Witteveen-Hevinga (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Verspaget (PvdA), Adelmund
(PvdA), Roethof (D66), Passtoors (VVD), Poppe (SP) en Feenstra (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25422-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl