De situatie in voormalig Joegoslavië; Brief ministers over de actuele situatie op de Westelijke Balkan en de Nederlandse inspanningen in de regio
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22181, nr. 309

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

22-03-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

22181 nr. 309

10-03-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamFederale Republiek Joegoslavië (FRJ)ServiëMontenegroKosovoBevaarbaarheid DonauBosnië-HerzegovinaKroatiëAlbaniëMacedoniëStabiliteitspact voor Zuidoost Europa en hulp aan de regioStabilisatie- en AssociatieprocesOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22181Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 181De situatie in voormalig Joegoslaviënr. 309BRIEF VAN DE MINISTERS VAN MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN, VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
A.I. EN VAN DEFENSIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 maart 2000Met deze brief berichten wij u met het oog op het Algemeen Overleg met
de vaste commissies voor Buitenlandse Zaken en voor Defensie op 16 maart a.s.
over de actuele situatie op de Westelijke Balkan en de Nederlandse inspanningen
in de regio.De ontwikkelingen in de regio in de afgelopen periode bieden een wisselend
beeld. De politieke ontwikkelingen in Kroatië zijn hoopgevend, terwijl
de vele geweldsincidenten in Mitrovica (Kosovo) zorgelijk zijn. In Servië
neemt de repressie toe en verloopt de samenwerking binnen de oppositie moeizaam.
Montenegro is bereid tot vergaande economische en politieke hervormingen,
maar moet daarbij vooralsnog omvangrijke internationale steun ontberen. In
Bosnië komt de terugkeer van etnische minderheden naar hun oorspronkelijke
woonplaatsen eindelijk op gang, maar de gemeenschappelijke staatsinstellingen
functioneren onvoldoende en de hulpstroom neemt af. Positieve invloeden van
de recente ontwikkelingen in buurland Kroatië mogen verwacht worden,
maar zijn nog niet gerealiseerd. De economische hervormingsprogramma's in
de verschillende landen worden tergend langzaam uitgevoerd hoewel er in een
enkel geval, zoals in Macedonië, op korte termijn een nieuwe impuls verwacht
mag worden. Albanië bezint zich op de noodzaak van diepgaande hervormingen,
zoals deze recentelijk nog zijn voorgesteld in de door de Commissie uitgevoerde
haalbaarheidsstudie met het oog op een toekomstig Stabilisatie- en Associatieaccoord.Het overleg tussen de landen in de regio neemt waarneembaar toe, hetgeen
gezien kan worden als het eerste tastbare resultaat van het Stabiliteitspact.
Tegelijkertijd kan geconstateerd worden dat dit overleg op de zuidoostelijke
rand van de Balkan (Albanië, Macedonië, Bulgarije, Roemenië)
zich intensiever ontwikkelt dan elders, dat Kroatië snel het voorbeeld
van Slovenië hoopt te volgen en dat Bosnië achter dreigt te blijven
in het proces van toenadering tot de Euro-Atlantische structuren. En midden
in dit alles een verongelijkte en innerlijk verdeelde FRJ, dat zichzelf
onder de huidige politieke omstandigheden belet een cruciale rol te spelen
bij de bevordering van de regionale ontwikkeling en stabiliteit.Hieronder wordt per land/gebied in de regio ingegaan op recente ontwikkelingen
en de Nederlandse inzet daarbij, de Nederlandse hulpprogramma's in de betreffende
landen, de werkzaamheden in het kader van het Stabiliteitspact, de voorbereiding
mede in het kader van de High Level Steering Group van de regionale donorconferentie
aan het eind van deze maand en de stand van zaken rond het EU Stabilisatie
en Associatieproces.Federale Republiek Joegoslavië (FRJ)ServiëOppositiepartijen en onafhankelijke media staan in Servië onder toenemende
politieke en financiële druk. De recente moordaanslagen op oorlogsmisdadiger
«Arkan» en minister van defensie Bulatovic zijn vooralsnog onopgehelderd.
Autoriteiten maken zich in ernstige mate schuldig aan corruptie en criminele
elementen lijken een groeiende invloed te hebben op de samenleving. Het politieke
klimaat in Servië kenmerkt zich momenteel dan ook vooral door angst en
onzekerheid.Volgens sommige peilingen zou Milosevic' partij, de SPS, onder de 20%
zijn gezakt. Alom bestaat de vrees dat Milosevic de repressie verder zal opvoeren
om in het zadel te kunnen blijven. Mogelijk zal hij daarbij ook het gebruik
van grof geweld tegen demonstranten of grootscheepse fraude bij verkiezingen
niet schuwen. Onder deze omstandigheden is het voor de democratische krachten
in het land verre van eenvoudig tegenwicht te bieden. Zoals bekend hebben
de oppositiepartijen op 10 januari jl. een akkoord bereikt over een gezamenlijke
strategie vis-a-vis Milosevic om vervroegde – d.w.z. voor eind april –
verkiezingen op alle niveau's af te dwingen. De oppositie heeft voor maart
massale demonstraties aangekondigd indien dit niet gebeurt. Het gaat de oppositie
m.n. om de cruciale verkiezingen voor het Servische parlement, die pas voor
2001 gepland staan; federale parlements- en lokale verkiezingen zijn voorzien
voor de tweede helft van dit jaar. Stabiliteit in de regio is moeilijk te
realiseren zolang het huidige regime in Belgrado aan de macht blijft. De enige
uitweg voor het Servische volk is dat er een democratische regering wordt
gekozen en met de andere volkeren van de regio een nieuwe weg van samenwerking
wordt ingeslagen.De Regering voelt zich op grond van bovenstaande gesterkt in de overtuiging
dat het beleid t.a.v. Servië gericht moet blijven op enerzijds maximale
drukuitoefening op Milosevic c.s. en anderzijds maximale steunverlening aan
democratische krachten. Zoals bekend besloot de EU op 14 februari jl, mede
op Nederlands initiatief, het sanctieregime te versterken om de druk op Milosevic
te maximaliseren onder gelijktijdige opschorting voor zes maanden van de luchtvaartboycot.
De Raad honoreerde dit laatste op uitdrukkelijk verzoek van de oppositie,
dat zich bereid heeft getoond om verenigd te werken aan democratische veranderingen
in de FRJ. De versterking bestaat uit een uitbreiding van de reikwijdte van
de visumrestricties en aanscherping van de uitvoering door de lidstaten van
het financiële sanctieregime. De Commissie zal met voorstellen komen
om lacunes bij de toepassing van de huidige financiële sancties te dichten.Het pleidooi van sommige lidstaten voor een opschorting van het olie-embargo
werd door de Raad niet overgenomen. Overeengekomen werd dat het sanctiebeleid
bezien zou blijven worden in het licht van toekomstige ontwikkelingen in de
FRJ. De Regering is van mening dat paswanneer duidelijk is dat
het nu overeengekomen totaalpakket geloofwaardig wordt geïmplementeerd
en wanneer de oppositie evenzeer standvastig is in zijn eensgezindheid, verdere
positieve maatregelen, zoals opschorting van de olieboycot, kunnen worden
overwogen. Juist met het oog op verkiezingen is van belang dat de oppositie
het bereikte akkoord spoedig vertaalt in een gemeenschappelijk programma/lijst,
in de eerste plaats met het oog op lokale verkiezingen, die waarschijnlijk
het eerst zullen volgen. Succesvolle samenwerking door de oppositie garandeert
weliswaar geen overgang naar democratie of zelfs verkiezingswinst voor oppositie,
maar kan Milosevic wel verder onder druk zetten en bv. in geval van verkiezingsfraude
de kans verhogen op massale protesten (vgl. in 1996). Ter ondersteuning van
de democratische krachten zal Nederland zich ook actief blijven inzetten in
het kader van de overeengekomen trilaterale samenwerking (EU, VS, Servische
oppositie) en zal het bilateraal aanvullende steun aan m.n. onafhankelijke
media blijven verlenen.In Servië verblijven volgens de hulporganisaties op dit moment in
totaal ca 470 000 vluchtelingen van m.n. Servische afkomst, waarvan uit
Bosnië (ca. 180 000) en Kroatië (ca 290 000), evenals
in totaal ca 200 000 ontheemden uit Kosovo (Serviërs en Roma). De
Servische autoriteiten spreken zelf van aantallen vluchtelingen en ontheemden
van 700 000 resp. 300 000. Gezien de aantallen vluchtelingen en
ontheemden, en de noden op humanitair terrein onder zowel deze categorieën
als onder andere kwetsbare groepen van de Servische bevolking, zal aan de
humanitaire hulp voor de FRJ binnen de regio hoge prioriteit worden verleend.
In de afgelopen jaren zijn de regionale programma's voor Zuid-Oost Europa
van ICRC, WFP, UNHCR en UNICEF ondersteund. Ook voor 2000 zal de Nederlandse
hulp m.n. blijven lopen via de in de FRJ aanwezige internationale organisaties.
De mogelijkheden tot verstrekking van humanitaire hulp via internationale
NGO's zijn beperkt gezien het kleine aantal dat op dit moment in de FRJ werkzaam
is.MontenegroDe verhouding tussen de deelrepublieken Servië en Montenegro bevindt
zich in een patstelling. De Montenegrijnse autoriteiten erkennen de federale
regering niet en nemen geen deel aan de werkzaamheden van het federale parlement;
Milosevic op zijn beurt neemt federale besluiten zonder daarin Montenegro
te kennen, zoals onlangs bv. de benoeming van een nieuwe minister van defensie
en chefstaf van het leger. Ondertussen wordt er geen vooruitgang geboekt bij
de onderhandelingen over het door Montenegro voorgestane lossere federale
staatsverband. Een cruciaal moment dit jaar betreft de voorziene federale
parlementsverkiezingen. Montenegro staat voor de keuze hieraan deel te nemen
of deze te boycotten. Een boycot zou door Milosevic uitgelegd kunnen worden
als een definitieve breuk met Servië en als een alibi gebruikt kunnen
worden voor drastische maatregelen, bv. het uitroepen van de noodtoestand.
Indien Djukanovic wel mee zou doen zonder dat eerst vooruitgang is geboekt
bij de gewenste herziening van de constitutionele verhoudingen zou dit zijn
geloofwaardigheid in ernstige mate kunnen aantasten.Montenegro bevindt zich duidelijk in een moeilijk parket. Enerzijds vraagt
het Westen om voortzetting van de politieke en economische hervormingskoers,
anderzijds kan het daarbij slechts in beperkte mate steun verlenen omdat Montenegro
tot het staatsverband van de FRJ behoort. Vanwege dit laatste heeft Montenegro
ook te kampen met de gevolgen van de internationale sancties tegen de FRJ.
Ondertussen staat het onder grote economische/ financiële druk van Belgrado,
getuige ook de recente blokkade van de grens tussen Servië en Montenegro,
terwijl er met het oog op de lokale verkiezingen in Podgorica en Herceg-Novi
deze zomer snel concrete resultaten aan de kiezers moeten worden
getoond. Vooralsnog heeft de invoering van de D-Mark als parallele munteenheid
de prijzen doen stijgen en kampen de autoriteiten nog altijd met feit dat
ca. 10% van de bevolking (60 000) bestaat uit vluchtelingen en ontheemden,
waarvan ruim de helft hulpbehoevend is.Voor zowel Montenegro als de internationale gemeenschap staat er veel
op het spel. Preventieve diplomatie is dan ook van het grootste belang. De
Regering vindt dat Montenegro uitgebreide economische en politieke steun verdient,
maar is – evenals de andere EU-partners – van mening dat onafhankelijkheid
van deze deelrepubliek niet moet worden aangemoedigd. Ter verbetering van
het wettelijke en economische kader waarbinnen economische hulp zou kunnen
worden ontvangen, zou volgens Nederland door Montenegro een structureel aanpassingsprogramma
moeten worden geformuleerd, voor zover mogelijk in overleg met de internationale
financiële instellingen. Deze zijn tot nu toe op juridische gronden niet
in staat formele activiteiten te ontplooien (Montenegro vormt deel van niet-lid
FRJ, waartegen bovendien sancties van kracht zijn). Indien voldoende politieke
wil gemobiliseerd wordt, zouden de IFI's echter wel economisch advieswerk
m.b.t. de noodzakelijke hervormingen kunnen verrichten en vervolgens de voortgang
van dit hervormingsproces kunnen monitoren. Nederland is bereid hen hiertoe
financieel in staat te stellen. Vooruitlopend hierop zal het Stabiliteitspact
een aantal projectvoorstellen m.b.t. Montenegro opnemen in het dezer dagen
te presenteren Quick Start Package van regionale voorstellen voor de a.s. financieringsconferentie
(eind maart). Tevens hanteert de EU reeds geruime tijd de lijn dat Montenegro
zoveel mogelijk gesteund en ontzien dient te worden bij sancties tegen de
FRJ. Voor zowel het vliegverbod als voor het olie-embargo is er sprake van
een ontheffing voor Montenegro. De financiële sancties zijn echter veel
moeilijker te differentiëren en dus ook voor Montenegro nog altijd van
kracht.Voorts heeft de Algemene Raad d.d. 14/2 de Commissie gevraagd voorstellen
te doen om aan Montenegro's meest dringende behoeften tegemoet te komen, inclusief
«facilitation of trade». De Commissie is echter niet voornemens
actie m.b.t. autonome handelsmaatregelen (waarvoor normaliter alleen onafhankelijke
staten in aanmerking komen) te ondernemen, vanwege het risico van misbruik
i.v.m. de verwevenheid met de Servische economie en de relatief bescheiden
te verwachten opbrengsten.Nederland zal Montenegro ook in 2000 ondersteunen met humanitaire hulp
via m.n. multilaterale organisaties. Daarnaast overweegt Nederland om binnen
het kader van het bovengenoemde Quick Start Package bilaterale projectsteun
te verlenen. Ten slotte is besloten het voor de gehele regio beschikbare PSO-budget
ook open te stellen voor Montenegro, ter ondersteuning van de economische
ontwikkeling aldaar. Voor dit jaar bedraagt het PSO-budget maximaal NLG 2
miljoen, dat op verzoek van Montenegro in eerste instantie voor de ontwikkeling
van landbouwprojecten zal worden aangewend; op 8 maart jl. is daartoe een
MoU ondertekend in Podgorica. Voor 2001 is ook toepassing van het PSO op energie-
en milieuterrein voorzien.KosovoIn de beoordeling van de veiligheidssituatie in Kosovo kan een onderscheid
worden gemaakt tussen de algemene veiligheidssituatie in Kosovo, de bijzondere
problematiek van het noordelijk deel van Kosovo, inclusief de stad Kosovska
Mitrovica, en tenslotte de aan de provincie Kosovo grenzende delen van de
FRJ waar Albanese minderheden wonen. Voor Nederland is verder de toestand
in Orahovac van bijzonder belang. De veiligheid in Kosovo verbeterde, zoals eerder gemeld, sterk na de ontplooiing
van KFOR. Er blijven zich echter incidenten voordoen, waarbij in een aantal
gevallen militairen van KFOR betrokken waren. De totale sterkte van KFOR in
en rond Kosovo is nu ruim 45 000 militairen, waarvan ruim 37 000
uit NAVO-landen. Het aantal aanslagen tegen etnische minderheden is verminderd
waarbij evenwel bedacht moet worden dat deze minderheden getalsmatig sterk
zijn afgenomen. De overblijvers trekken zich terug in een klein aantal gebieden
waarbinnen zij een meerderheid kunnen vormen. Bewaking van deze gebieden door
KFOR is noodzakelijk om de veiligheid te kunnen waarborgen.Het Kosovo Protection Corps (KPC) werd op 21 januari jl. geïnaugureerd.
KPC houdt zich goeddeels aan de afspraken die omtrent het voormalig UCK zijn
gemaakt. Desondanks zijn er aanwijzingen dat voormalige UCK'ers zich schuldig
maken aan criminele activiteiten. Ten aanzien van ontmijning geldt dat het
United Nations Mine Action Coordination Centre (UNMACC) en andere ontmijningsorganisaties
werken aan zgn. Mine Awareness Training. Eind januari waren bijna 8 000
antipersoneelmijnen, ruim 5 500 antitankmijnen en bijna 9 000 resten
van vliegtuigbommen geruimd.De toestand in Mitrovica is gespannen. Een aantal Albanese bewoners wil
terugkeren naar hun woningen in het noordelijke, overwegend Servische deel
van de stad. De Albanese Kosovaren vrezen dat het noordelijk deel van Kosovo,
inclusief Mitrovica, aansluiting zal zoeken bij Servië. De Serviërs
in de stad, onder wie veel ontheemden uit andere delen van de provincie, vrezen
Albanese wraakacties en beschouwen de vorming van een Servisch kanton als
de enige veilige optie. Een opdeling van de provincie in kantons voor de verschillende
bevolkingsgroepen verdraagt zich echter slecht met de doelstelling van een
multi-etnisch Kosovo. De commandant van KFOR, de Duitse generaal Reinhardt,
heeft bij het beteugelen van de ongeregeldheden ook Nederlandse militairen
ingezet, die ingedeeld waren bij de operationele reserve van KFOR. Tot 24
februari werd enkele malen een peloton (35 militairen) van de Afdeling Veldartillerie
ingezet voor ondersteunende bewaking en patrouillegang. Van 24 februari tot
18 maart maken twee infanteriepelotons deel uit van de operationele reserve
van KFOR. De Kamer is bij brief van 22 september 1999 geïnformeerd over
de operationele reserve van KFOR en de Nederlandse deelname hieraan op rotatiebasis.
Van 12 tot en met 18 maart wordt in dat kader een infanteriepeloton ingezet
in Mitrovica, met uitzondering van ME-taken waarvoor de desbetreffende militairen
niet zijn opgeleid en uitgerust.SACEUR verzocht de NAVO-Raad op 23 februari jl. om versterking, omdat
naar zijn inzicht KFOR bij de inzet van troepen door structurele onderbezetting
en nationale restricties haar taak niet naar behoren kon uitvoeren en haar
geloofwaardigheid dreigde te verliezen. Gedurende deze discussie kwam onder
meer de inzet van twee extra bataljons uit de zgn. SFOR/KFOR strategische
reserve ter sprake. De strategische reserve kan in geval van nood worden ingezet
in Bosnië en Kosovo. De NAVO-Raad heeft het Militair Comité gevraagd
de wens van SACEUR nader te bezien en hierover advies uit te brengen. In verband
met de structurele onderbezetting heeft Frankrijk inmiddels aangekondigde
twee compagnieën in te zetten in Mitrovica en heeft Italië de afroeptijd
van het aan de strategische reserve beschikbaar gestelde bataljon, op verzoek
van SACEUR, teruggebracht tot vier dagen. De commandant van de Multinationale
Brigade Noord heeft naar aanleiding van de jongste ongeregeldheden overigens
niet gevraagd om extra versterkingen. Nederland neemt met een bataljon mariniers
(800 militairen) deel aan de strategische reserve. Van 19 maart tot en met
10 april oefent een deel van de strategische reserve in Kosovo gedurende de
NAVO-oefening Dynamic Response 2000. Ruim 200 Nederlandse mariniers
nemen deel aan deze oefening, die geen verband houdt met de problemen in Mitrovica.In enkele Zuidoost-Servische gemeenten die grenzen aan de provincie Kosovo
woont een Albanese minderheid. Het betreft de gemeenten Presevo, Bujanovac
en Medveda. In de afgelopen weken zijn in dit gebied aanslagen gepleegd op
Servische doelen. In reactie daarop heeft de Servische speciale politie, de
MUP, haar presentie versterkt. KFOR heeft de bewaking van de provinciegrens
verscherpt om te voorkomen dat gewapende Albanezen zich van Kosovo naar de
Presevo-vallei en vice versa verplaatsen. Verder is sinds enkele dagen per
KFOR-zone nog slechts één grensovergang geopend. De NAVO-Raad
heeft deze ontwikkelingen enkele malen besproken en blijft de situatie nauwlettend
volgen.De Albanese bevolking van Orahovac heeft zich vorig jaar verzet tegen
de overdracht van deze stad aan Russische eenheden. De voorgenomen overdracht
hing samen met de Helsinki-overeenkomst tussen de NAVO en Rusland over de
Russische deelname aan KFOR. De blokkades zijn opgeheven nadat met het Albanese
actiecomité was overeengekomen dat Russische eenheden niet zullen worden
ontplooid zonder nader overleg. Rusland heeft daar overigens al geruime tijd
niet meer op aangedrongen. In verband met de terugtrekking van de Nederlandse
eenheden uit KFOR hebben de Nederlandse militairen een deel van hun taken
in Orahovac op 1 maart overgedragen aan Duitse militairen.De bijdrage van Nederland aan KFOR wordt vanaf mei 2000 geleidelijk afgebouwd.
Tot dat moment gaan het Geniehulpbataljon en de Afdeling Veldartillerie door
met het verlenen van humanitaire hulp, onder meer in de vorm van het bouwen
van noodwoningen. Na afronding van de werkzaamheden zullen de Afdeling Veldartillerie
en het Geniehulpbataljon enkele weken nodig hebben om hun kampementen af te
breken en hun uitrusting gereed te maken voor vertrek naar Nederland. Volgens
de planning keert de Afdeling Veldartillerie terug op 1 juni, het helikopterdetachement
op 1 juli en het Geniehulpbataljon op 14 juli.De VN en de EU hebben herhaaldelijk een beroep gedaan op hun leden om
een grotere personele bijdrage te leveren aan de VN-civiele politiemacht in
Kosovo (UNIP). UNIP heeft een geautoriseerde sterkte van 3593 civiele politie-agenten
en 1125 personen «speciale politie» (vgl. Mobiele Eenheid). Daarvan
zijn er slechts 2203 ontplooid. Nederland draagt met twee politiefunctionarissen
bij aan UNIP. Eén van hen is afkomstig van de Koninklijke Marechaussee,
de ander van de politie. Nederland draagt met 64 Marechaussees bij aan de
politie-operaties in Bosnië (UNIPTF) en Albanië (MAPE). Er bestaat
onder de huidige omstandigheden geen ruimte voor een extra personele bijdrage
in Kosovo.Intussen werkt de OVSE-missie onder leiding van Daan Everts gestaag door
aan de maatschappelijke wederopbouw van Kosovo. De politieschool heeft een
derde lichting van 250 aspirant politiemensen in opleiding genomen. Door capaciteitsuitbreiding
hoopt de school in de toekomst grotere lichtingen in opleiding te kunnen nemen.
Ook heeft de school inmiddels ca. 1000 UNMIK-politiemensen opgeleid in het
verzorgen van praktijktraining aan Kosovaarse opgeleide politiemensen. De
twee eerste lichtingen van de politieschool leverden bij elkaar 350 politiemensen
op, waarvan 20% behoorde tot een minderheidsgroepering. Hiermee is de politieschool
een van de baanbrekers op het gebied van multi-etnische samenwerking. In samenwerking
met de VN is een taakgroep voor het registreren van de bevolking opgezet,
mede met het oog op in het najaar te houden gemeenteraadsverkiezingen. De
voorbereidingen van deze registratie zijn in volle gang. Ook op het gebied
van media-ontwikkeling wordt vooruitgang geboekt. Zo kon Radio
Televisie Kosovo, een onafhankelijke publieke omroep, nieuwe studio's in gebruik
nemen. De gedrukte media hebben zich verenigd in een «Association of
the Media of Kosovo» die een eigen gedragscode heeft aangenomen.Een belangrijke politieke ontwikkeling in Kosovo vormt de oprichting van
de «Joint Interim Administrative Structure» (JIAS), waartoe in
december 1999 gezamenlijk door UNMIK en Kosovo-Albanese leiders werd besloten.
Het belangrijkste orgaan binnen de nieuwe structuur is de «Interim Administrative
Council» (IAC). Hoewel de Interim Administrative Council dient te bestaan
uit drie Kosovo-Albanezen, een Kosovo-Serviër en vier hoge UNMIK vertegenwoordigers,
hebben de Kosovo-Servische leiders tot nu toe van deelname afgezien. UNMIK
is voortdurend met hen in overleg om te bezien hoe de voor een Kosovo-Serviër
gereserveerde stoel alsnog kan worden bezet. De Interim Administrative Council
neemt besluiten op basis van 3/4 meerderheid, waarbij de speciale vertegenwoordiger
van de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties, Bernard Kouchner, overigens
een beslissende stem heeft. De Council heeft primair een uitvoerende functie,
maar bezit het recht om aanbevelingen te doen voor nieuwe wetgeving.Onder de Interim Administrative Council bestaat een departementenstructuur,
elk geleid door zowel een UNMIK-vertegenwoordiger als een vertegenwoordiger
van één der Kosovaarse bevolkingsgroepen. In totaal worden 19
departementen voorzien. De partijen van Hashim Thaci (PPDK), Ibrahim Rugova
(LDK) en Rexhep Qosha (LBD) leveren ieder vier co-voorzitters. Voor de vertegenwoordigers
van de minderhedengroeperingen zijn eveneens vier plekken gereserveerd, terwijl
drie stoelen worden ingenomen door onafhankelijken. Vier van de nieuwe departementen,
waaronder het departement voor «Local Administration» (PPDK) en
de «Central Fiscal Authority» (LDK) zijn inmiddels operationeel.
De door de Nederlander Daan Everts geleide OVSE-pijler is gevraagd twee co-voorzitters
te leveren, waarvan één voor het departement voor «Democratic
Governance and Civil Society Support». De lokale co-voorzitter van dit
departement is een onafhankelijke. Reguliere missietaken van de OVSE-pijler
op het gebied van institutionele wederopbouw en mensenrechten zullen gewoon
doorgang vinden.Nederland steunt de nieuwe UNMIK-benadering. Het is goed om de lokale
bevolking een grotere mate van verantwoordelijkheid te laten dragen voor de
wederopbouw van Kosovo dan voorheen het geval was. Op deze verantwoordelijkheid
kunnen politieke leiders als Thaci en Rugova vervolgens worden aangesproken.
Het proces zal echter niet probleemloos verlopen. Nederland dringt er in internationaal
verband dan ook op aan dat de nieuwe structuur garanties bevat die verzekeren
dat het UNMIK-mandaat zoals vastgesteld in resolutie 1244 op een correcte
en voor eenieder acceptabele wijze uitgevoerd zal worden.Vanuit de gedachte dat wanneer de internationale gemeenschap een interim-bestuur
instelt, dit interim-bestuur ook in staat moet zijn om te functioneren, heeft
Nederland UNMIK ruimhartig ondersteund. Met USD 20 miljoen aan reeds in 1999
overgemaakte begrotingssteun is Nederland een grote en snelle donor. De afhankelijkheid
van UNMIK van internationale hulpgelden dient de komende twee jaren te verminderen.
Daartoe dient UNMIK de interne belastingbasis te verbreden en de inning van
belastingen te blijven verbeteren. De nieuwe JIAS-structuur moet ertoe leiden
dat de parallelle belasting-inning door lokale structuren definitief tot het
verleden gaat behoren. In dit licht is het positief dat de UNMIK-begroting
voor 2000, vastgesteld op DM 562 miljoen (ca USD 299 miljoen), naar verwachting
voor meer dan de helft zal worden bekostigd door interne belastingheffing.
Naast deze begrotingssteun zal Nederland dit jaar verscheidene door de Wereldbank
beheerde projecten cofinancieren; voor deze projecten is een bedrag van USD
15 miljoen gereserveerd. Voorts is USD 12,5 gereserveerd voor andere reconstructie-activiteiten
en vredesopbouw. Indien hiertoe aanleiding bestaat, kan eventueel uit deze
laatste reservering worden geput voor additionele begrotingssteun aan UNMIK.Nederlandse bijdragen aan humanitaire hulp worden zoveel mogelijk gekanaliseerd
via multilaterale organisaties (VN en ICRC). Dit om de samenwerking en coördinatie
tussen de vele hulporganisaties in Kosovo te bevorderen. Uitzonderingen betreffen
hulpactiviteiten die een specifieke deskundigheid vereisen waarover de multilaterale
organisaties niet beschikken, zoals psychosociale zorg en humanitaire ontmijning.
Voor dergelijke activiteiten verleent Nederland subsidies aan gespecialiseerde
NGO's. In het algemeen is het streven om humanitaire hulp zo spoedig mogelijk
af te bouwen ten gunste van wederopbouwactiviteiten.Per 1 maart 2000 zijn er 2796 etnisch-Albanezen vanuit Nederland vrijwillig
teruggekeerd naar Kosovo. Met de aflopende winter in Kosovo kan de terugkeer
naar dit gebied weer een aanvang nemen. Het accent zal hierbij liggen op vrijwillige
terugkeer.Bevaarbaarheid DonauDe Algemene Raad heeft op 14 februari jl. het door de Donaucommissie gepresenteerde
projectvoorstel voor vrijmaking van de vaargeul van de Donau verwelkomd. Het
voorstel bevat geen elementen van (her)bouw van bruggen. Wel heeft de Donaucommissie
besloten zich actief in te zullen spannen voor de bouw van een nieuwe brug
in Novi Sad ter vervanging van de huidige pontonbrug. Het is nu aan de Commissie
om spoedig haar definitieve oordeel te geven over dit voorstel, zodat een
snel begin kan worden gemaakt met de uitvoering van dit initiatief. De totale
kosten van het puinruimen (van drie bruggen bij Novi Sad) zijn geschat op
ca. 24 MEURO. Het herstel van vrije doorvaart op de Donau is niet alleen van
groot belang voor de economische ontwikkeling van landen als Roemenië,
Bulgarije en Oekraine, maar ook voor de ontwikkeling van de regio als geheel.
Onderhavig projectvoorstel sluit volledig aan bij de geest van het Stabiliteitspact
en biedt een mogelijkheid om iets concreets te doen voor bovengenoemde landen.
In geval van positieve EU-besluitvorming zal Nederland dan ook een bilaterale
bijdrage van NLG 1 miljoen (ca. 0,5 MEURO) uit non-ODA middelen leveren aan
de 15% (ca. 3,5 MEURO), die als eigen bijdrage door de landen in de regio
(Bulgarije, Roemenië etc.) zou moeten worden opgebracht indien de Commissie
85% van het voorstel zou financieren, zoals tot nog toe is voorzien.Bosnië-HerzegovinaIn verband met het vierjarig bestaan van de Daytonakkoorden legde het
Bosnische Presidentschap, bestaande uit vertegenwoordigers van de drie etnische
groepen, eind vorig jaar een verklaring af in de Veiligheidsraad, waarin het
zich uitsprak voor en zich committeerde tot een versnelde uitvoering van de
Dayton-akkoorden. Drie prominente voornemens werden hierbij genoemd: het oprichten
van een grenspolitie als gemeenschappelijke staatsinstelling, het snel aannemen
van de nieuwe kieswet ter vervanging van eerdere – tijdelijke –
wetgeving en een versnelling van het terugkeerproces van etnische minderheden.De grenspolitie is van groot belang om de smokkel een halt toe te roepen
en eigen staatsinkomsten te generen. De kieswet dient snel te worden aangenomen met het oog op de algemene verkiezingen in september aanstaande.
Tekenend voor de moeizame besluitvorming tussen de leiders van de etnische
groepen en partijen is dat geen van deze beide voornemens zich heeft geconcretiseerd.Het wetsontwerp voor de grenspolitie werd in het staatsparlement afgestemd,
terwijl hiervoor in de staatsbegroting voor het jaar 2000 evenmin een voorziening
werd getroffen. Uiteindelijk hakte de Hoge Vertegenwoordiger (HV) begin januari
de knoop door en legde de wet tot de oprichting van de grenspolitie zelf op.
Nog immer is er echter in de begroting onvoldoende geld voor deze grenspolitie
gereserveerd. Nederland heeft al in 1999 aanvullende begrotingssteun voor
dit doel toegezegd, maar zal deze pas beschikbaar stellen nadat de betreffende
begrotingsvoorziening ook formeel getroffen is.Over de nieuwe kieswet kon het parlement het evenmin eens worden. Een
gewijzigd wetsvoorstel werd in februari opnieuw aan het parlement voorgelegd,
met weglating van de controversiële sectie over de presidentsverkiezingen,
die immers een grondwetswijziging zou kunnen impliceren. Na het inwinnen van
advies bij de internationale gemeenschap lijkt de HV niet voornemens te zijn
de nieuwe kieswet op te leggen, mede omdat ook de oppositiepartijen hier bezwaar
tegen hebben. De internationale gemeenschap tilt zwaar aan dit onderwerp en
in verscheidene fora wordt het tot stand komen van een nieuwe kieswet genoemd
als voorwaarde voor verdere toenadering tot organisaties als de Raad van Europa.Positiever is het gesteld met de spontane terugkeer van minderheden. Naar
schatting keerden 80 000 a 90 000 personen behorende tot minderheden
in 1999 naar huis terug, hetgeen aanzienlijk meer is dan in voorgaande perioden.
Spontane en geregisseerde terugkeer heeft recentelijk ook plaatsgevonden naar
gebieden waar terugkeer een jaar geleden nog ondenkbaar was. Het tempo werd
vertraagd door de impact van de oorlog in Kosovo en de politieke crisis in
de Republika Srpska (RS). UNHCR schat dat nog meer dan 330 000 vluchtelingen
buiten Bosnië op een duurzame oplossing wachten. Binnen Bosnië zijn
nog 836 000 mensen ontheemd die nu verblijven buiten hun oorspronkelijke
woonplaatsen: 490 000 in de Moslim-Kroatische Federatie en 346 000
in de RS.Bosnië heeft naar schatting onderdak geboden aan 30 000 vluchtelingen
uit Kroatië. Na de Kosovo-crisis kwamen daar nog 51 600 vluchtelingen
uit de voormalige republiek Joegoslavië bij. Hiervan zijn inmiddels de
meesten weer teruggekeerd, maar 15 000 van deze vluchtelingen zijn nog
steeds in het land. De terugkeer van vluchtelingen en ontheemden hangt in
de praktijk vooral af van de politieke wil van beide entiteiten, maar ook
van economische vooruitzichten. Een andere belemmering is het continue verzuim
van sommige autoriteiten, in het bijzonder op lokaal niveau, zodanige maatregelen
te treffen dat vluchtelingen en ontheemden veilig naar huis kunnen terugkeren.
De HV ontsloeg eind november 22 regionale functionarissen (veelal burgemeesters,
uit beide entiteiten) die de terugkeer van minderheden blokkeerden. Een aantal
van hen weigerde op te stappen en bleef zitten totdat de HV dreigde hun partijen
uit te sluiten van de gemeenteraadsverkiezingen.Ook het functioneren van de gemeenschappelijke staatsinstellingen blijft
problematisch. Zo heeft het Constitutionele Hof onlangs de huidige configuratie
van de ministerraad ongrondwettig verklaard. De Bosniakse voorzitter van de
ministerraad Silajdzic stelde in januari tijdens een regionale conferentie
in Sofia de Daytonakkoorden ter discussie omdat dit naar zijn mening onvoldoende
uitgevoerd wordt en bepleitte snelle wijzigingen. Kroatische afgevaardigden
blokkeerden gedurende twee maanden de parlementszittingen van de Federatie
uit onmin met het ontslag van de parlementsvoorzitter, zodat geen wetten konden
worden aangenomen. De Regering hoopt dat de gunstige ontwikkelingen
in Kroatië de harde opstelling van de voormalige nationalistische Bosnisch-Kroatische
leiders op termijn zal afzwakken. Het lijkt er echter op dat deze leiders,
nu hun ideaal van aansluiting bij Kroatië aan de horizon verdwijnt, zich
meer gaan richten op versterking van de staatsinstellingen, waar ze pariteit
genieten, en de ontwikkelingen binnen de Federatie blijven frustreren. De
RS verzet zich nog altijd tegen het functioneren van de gemeenschappelijke
staatsinstellingen en blijft streven naar behoud van etnische homogeniteit.De hulp aan Bosnië-Herzegovina zal in in 2000 gericht worden op drie
hoofdgebieden: begrotingsteun ter ondersteuning van het lopende (en soms voortsukkelende)
economische hervormingsprogramma, gerichte steun aan terugkerende minderheden
en vredesimplementatie. Overigens heeft de HV herhaaldelijk zijn zorg uitgesproken
dat de door de internationale gemeenschap voor minderhedenterugkeer beschikbaar
gestelde fondsen afnemen, net op een moment dat de behoefte aan en uitvoeringsmogelijkheden
voor deze hulp binnen het land toenemen. Nederland heeft in het Stabiliteitspact
aan de orde gesteld dat deze hulpbehoefte, die zowel een bilaterale als een
regionale component kent, ook binnen het Pact nadrukkelijk aandacht behoeft.
De Coördinator van het Stabiliteitspact heeft dit volmondig overgenomen
en zal financiering van dergelijke activiteiten opnemen in het Quick Start
Package. Tevens zal er onder het Pact een stuurgroep voor dit onderwerp in
het leven geroepen worden, waar ook Bosnië en Kroatië deel van uitmaken
en waar Nederland aan zal deelnemen.De huidige Nederlandse bijdrage aan SFOR in Bosnië-Herzegovina bestaat
uit zo'n 1100 militairen; een gemechaniseerd infanteriebataljon, bijdragen
aan het SFOR-hoofdkwartier en aan het hoofdkwartier van de Multinationale
Divisie Zuid-West (MND SW), alsmede kleinere bijdragen aan o.a. het multinationale
hospitaal in Sipovo. De commandant van MND SW beschikt over een divisiereserve,
waarmee hij in voorkomend geval zijn bataljons kan versterken. Het gaat om
een Tsjechische eenheid die gestationeerd is in het operatiegebied. Nederland
heeft een tankpeloton, dat deel uitmaakt van het reguliere SFOR-contingent,
ter beschikking gesteld van deze divisiereserve.Naar aanleiding van het kabinetsbesluit om de Nederlandse bijdrage aan
de NAVO-operaties op de Balkan te concentreren op Bosnië-Herzegovina,
waarover de Kamer eerder werd geïnformeerd, zijn inmiddels de nodige
voorbereidingen getroffen. De Nederlandse bijdrage aan het hoofdkwartier van
MND SW wordt vanaf april geleidelijk vergroot met ruim 200 militairen. Het
gaat om staffunctionarissen, onder wie de plaatsvervangend divisiecommandant,
en ondersteunend personeel, alsmede een verbindingseenheid. Van januari 2001
t/m augustus 2002, in welke periode Nederland zorgdraagt voor een deel van
het luchttransport in MND SW, wordt een helikopterdetachtement van ongeveer
145 militairen ingezet.De vergroting van de bijdrage aan SFOR gaat gepaard met een aanpassing
van het Nederlandse operatiegebied. Het noordelijk, in de RS gelegen gebied
wordt begin mei overgedragen aan het VK, dat op zijn beurt het westelijk deel
van kanton 6 aan Nederland overdraagt. De omvang van het voortaan geheel in
de Federatie gelegen operatiegebied blijft vrijwel gelijk. In verband met
deze aanpassing zullen de Nederlandse kampementen in de RS in april worden
gesloten en wordt het aantal lokaties in de Federatie om doelmatigheidsredenen
teruggebracht tot twee. De bestaande faciliteiten in Novi Travnik worden uitgebreid.
In Bugojno, in het nieuwe gebied van verantwoordelijkheid, wordt een nieuwe
lokatie ingericht. De besprekingen met het VK en Canada over de toekomstige
taakverdeling en de commandovoering in MND SW zijn vrijwel afgerond; waarschijnlijk wordt eind maart een Memorandum of Understanding getekend.
Nederland zal van oktober 2001 tot oktober 2002 het bevel over de divisie
voeren, in welke periode het aantal betrokken militairen nog enigszins zal
stijgen. Bulgarije zal met een geniepeloton blijven bijdragen aan het Nederlandse
SFOR-contingent.De additionele kosten van de Nederlandse bijdrage aan SFOR, waaronder
de inbreng in het Nederlands-Belgische F-16-detachement in Amendola (It.)
is begrepen, bedragen in 2000 198 miljoen gulden. De Nederlandse KFOR-bijdrage
is voor 2000 begroot op 128 miljoen gulden. Voor 2001 en 2002 worden de kosten
geraamd op 225 miljoen gulden en in 2003 op 195 miljoen gulden. De daling
in het laatste jaar wordt veroorzaakt door de beëindiging van de voorziene
eenjarige commandoperiode en de terugtrekking van het tijdelijk toegevoegde
helikopterdetachement. De additionele kosten komen ten laste van de post vredesoperaties
van de HGIS, die hiertoe wordt aangevuld met middelen uit het non-ODA deel
van de Stabiliteitspact-gelden.KroatiëIn Kroatië behaalden de zes samenwerkende oppositiepartijen een spectaculaire
verkiezingswinst bij de parlementsverkiezingen op 3 januari 2000. De nieuwe
Kroatische autoriteiten, onder aanvoering van president Mesic en premier Racan,
hebben omvangrijke hervormingen en beleidsaanpassingen aangekondigd, op zowel
nationaal als internationaal terrein. Belangrijk binnenlands-politiek thema
vormt de hervorming van de Kroatische economische sector, die zich in een
forse crisis bevindt. Racan heeft reeds aangekondigd dat het jaar 2000 een
«mager jaar» zal worden, waarin de basis zal moeten worden gelegd
voor een gezonde economische groei. Op buitenlands politiek terrein heeft
de Kroatische regering gekozen voor een constructieve opstelling ten aanzien
van de onderwerpen die de internationale gemeenschap in het verleden zorgen
hebben gebaard zoals de verbetering van de samenwerking met het ICTY, de terugkeer
van minderheden en vluchtelingen, de verdere versterking van het democratiseringsproces
(inclusief de media) en de verbetering van de relatie met Bosnië. Wat
betreft dit laatste is het bemoedigend te constateren dat de minister van
buitenlandse zaken Picula het woord bij de daad heeft gevoegd en inmiddels
zijn eerste officiële bezoek aan Sarajevo heeft afgelegd.De Kroatische regering streeft voorts naar een snelle integratie in de
Euro-Atlantische structuren. V.w.b. de Europese Unie is voor deze toenadering
een opening geboden door middel van het besluit van de Algemene Raad d.d.
14 februari jl. om de Commissie te vragen een haalbaarheidsstudie voor een
Stabilisatie- en Associatie Akkoord voor te bereiden. De NAVO heeft besloten
om Kroatië uit te nodigen om op waarnemersbasis een aantal Partnership
for Peace-activiteiten bij te wonen. Tevens zal er door de NAVO een speciaal
op Kroatië toegesneden «bilateraal» programma worden opgezet
(workshops, cursussen e.d) ter bevordering van o.a. de democratische controle
op de strijdkrachten en de transparantie bij beleidsplanning en budgeting.De Regering acht de vooruitzichten voor Kroatië onder de nieuwe regering
veelbelovend, al dienen de aangekondigde goede voornemens nog wel te worden
waargemaakt. De inhoud van het regeerprogramma en de eerste beleidsdaden van
de regering Racan kunnen als positief worden gekwalificeerd. Zo heeft de regering
een begin gemaakt met hervormingen van de staatstelevisie en het afschaffen
van voor minderheden discriminatoire wetgeving. Inmiddels hebben de autoriteiten
ook een omvangrijk programma voor de terugkeer van ruim 16 000 Servische
vluchtelingen ingediend ter financiering in het kader van het Stabiliteitspact. De EU moet Kroatië zo veel mogelijk steunen, zonder de eerder vastgestelde
voorwaarden en criteria geweld aan te doen. In dit kader juicht Nederland
de instelling van de Joint Consultative Task Force van de EU met Kroatië
en het verzoek aan de Commissie om een haalbaarheidsstudie m.b.t. een Stabilisatie-
en Associatie-akkoord van harte toe.Hoewel Kroatië met een inkomen van meer dan USD 4000 per hoofd van
de bevolking niet in aanmerking komt voor reguliere hulpverlening, is Nederland
bereid humanitaire hulp via de UNHCR te verlenen voor de terugkeer van etnische
minderheden. Uit non-ODA gelden zijn voorts middelen beschikbaar voor het
MATRA- en PSO-programma, terwijl tevens enige steun aan het toekomstige economisch
hervormingsprogramma beschikbaar is binnen het programma voor begrotingssteun
aan kiesgroeplanden. De Regering hoopt dat de ontwikkelingen in Kroatië
ook een gunstige invloed zullen hebben op de regio als geheel en de situatie
in Bosnië in het bijzonder.AlbaniëNa de afloop van de Kosovo-crisis werd Albanië in de tweede helft
van 1999 geconfronteerd met een korte politieke crisis binnen de regerende
Socialistische partij. Na verlies van de strijd om het partijleiderschap trad
de zittende Premier Majko af en werd opgevolgd door zijn partijgenoot en vice-premier
Meta. De regeringswisseling vond in alle rust plaats en leidde niet tot ongeregeldheden.Na kritische geluiden van de internationale gemeenschap over beperkte
vooruitgang op belangrijke terreinen als o.a. corruptie- en misdaadbestrijding,
herstel openbare orde, versterking openbaar bestuur en economische hervormingen,
hebben zowel de regering Majko als ook de regering Meta serieus heeft gepoogd
vooruitgang te boeken. In dit verband zijn inmiddels positieve resultaten
te melden. Zo is wetgeving voor het opzetten van een meer professionele politiemacht
en ambtenarenapparaat aangenomen, in het noordoosten de openbare orde redelijk
hersteld, een begin gemaakt met corruptie-bestrijding binnen o.a. het douane-apparaat,
samenwerking met buurlanden opgezet om illegale grensoverschrijdende activiteiten
tegen te gaan, een start gemaakt met privatiseringsprogramma's van een tweetal
nationale banken en een begin gemaakt met de restitutie van gelden uit piramide-systemen.Ondanks de moeilijke omstandigheden gaat Albanië – al met al –
met kleine stapjes vooruit. Dit laatste is ook de conclusie van de Commissie.
Na afronding van de haalbaarheidsstudie ter voorbereiding op een Stabilisatie
en Associatieakkoord met Albanië heeft de Commissie geconstateerd dat
er weliswaar goede vorderingen zijn gemaakt, maar dat, alvorens kan worden
overgegaan naar de volgende fase in dit proces, de Albanese regering een statusrapport
zal opstellen ten aanzien van eerdergenoemde problemen. Dit rapport met resultaten
en beleidsvoornemens zal zeer binnenkort door Albanië aan de Commissie
worden aangeboden. Niettemin blijft de politieke situatie in Albanië
fragiel. Binnen de belangrijkste politieke partijen, de Democratische Partij
(DP) van Berisha en de Socialistische Partij van MP Meta, vindt een permanente
machtsstrijd plaats tussen verschillende facties en belangengroepen. Voorts
vormen de lokale verkiezingen, die in de herfst van 2000 moeten plaatsvinden,
een ernstig geschilpunt tussen de beide partijen. Zorgen bestaan over de voorbereiding
van de verkiezingen. Niet alleen moet er nog veel praktisch werk worden verricht,
zoals het aannemen van een kieswet en het starten van kiezersregistratie,
er is tevens sprake van een tot nu toe weinig coöperatieve opstelling
van de DP. Evenals partners maakt Nederland zich zorgen om deze situatie en
zal samen met de internationale gemeenschap blijven aandringen op het houden
van vrije en eerlijke verkiezingen in najaar 2000. Evenals in het verleden is Nederland bereid het Albanese hervormingsproces
te ondersteunen. Hierbij ligt met name de nadruk op activiteiten op het gebied
van democratisering, mensenrechten en goed bestuur. Verder is Nederland bereid
om macro-economische steun via de Wereldbank beschikbaar te stellen indien
er in 2000 nog begrotingstekorten zouden blijken te zijn. Ten slotte zal Nederland
in het kader van het Stabiliteitspact regionale activiteiten ondersteunen. MacedoniëDe Macedonische samenleving, bezig met een ingrijpende transformatie naar
een sociale markteconomie en een democratische rechtsstaat, heeft veel schade
ondervonden van het conflict in Kosovo. Dit was ook de reden voor de Nederlandse
regering om aan Macedonië in 1999 een aanzienlijk bedrag aan macro-economische
steun (NLG 20 miljoen) te verlenen. Na de kabinetsherziening van december
1999 heeft de regering-Georgievksi het tempo van de economische en maatschappelijke
hervormingen aanzienlijk versneld. Er wordt naar gestreefd de herziening van
de onderwijswetgeving, inclusief een oplossing voor de Albaneestalige universiteit
van Tetovo en nieuwe wetgeving op het gebied van lokaal bestuur (die o.a.
zal leiden tot het geven van meer bevoegdheden aan lokale overheden) gereed
te hebben voor de zomer. De regering heeft inmiddels eveneens de sluiting
van een aantal grote onrendabele bedrijven doorgevoerd.Macedonië behoort tot de «17+4»-landen waarmee Nederland
een duurzame ontwikkelingssamenwerkingsrelatie wenst. Thans wordt gewerkt
aan verdere vormgeving en uitbreiding van het samenwerkingsprogramma. De omvang
van het hulpprogramma, dat in 1999 totaal NLG 35 miljoen bedroeg, zal in 2000
naar ruim NLG 50 miljoen kunnen stijgen. Sectoraal zullen landbouw en onderwijs
gesteund worden. In deze laatste sector heeft Nederland m.n. een nauwere samenwerking
bevorderd tussen de Wereldbank en de Hoge Commissaris voor Nationale Minderheden,
Max van der Stoel, teneinde binnen het onderwijsbeleid van de nieuwe regering
voldoende recht te doen aan de positie van de Albanese minderheid in Macedonië.Nadat de uitvoering van de economische hervormingen in 1999 in het licht
van de naderende presidentsverkiezingen stagneerde, heeft de nieuwe regering
begin dit jaar een aantal hervormingen alsnog doorgevoerd en is men thans
met Wereldbank en IMF in overleg over het hervormingsprogramma voor de nabije
toekomst. Naar verwachting zal er dit jaar een nieuw akkoord met de IFI's
tot stand komen. De beoogde maatregelen zullen op de korte termijn negatieve
sociale gevolgen hebben, die door middel van gerichte overheidsprogramma's
zullen moeten worden opgevangen. Nederland zal de Macedonische regering bij
de uitvoering van haar voornemens ruimhartig ondersteunen.Ook de problemen tussen Macedonië en Kosovo en de aldaar werkzame
internationale organisaties worden gaandeweg opgelost. De Macedonische douane
en UNMIK hebben inmiddels werkafspraken gemaakt over effectievere en snellere
afhandeling van zaken bij de grensovergang Blace. Er wordt thans met spoed
gewerkt door de Macedonische autoriteiten, UNMIK en een aantal donoren (waaronder
Nederland) aan een ruimeromvattend voorstel gericht op verbetering van de
situatie rond de grensovergang.Via het in volume uitgebreide PSO-programma wordt de samenwerking tussen
Nederlandse en Macedonische bedrijven bevorderd. Daarnaast zal Nederland speciale
aandacht geven aan de ondersteuning van milieu-activiteiten die
ook Macedonië betreffen in het kader van het Stabiliteitspact voor Zuid-Oost-Europa.Stabiliteitspact voor Zuidoost Europa en hulp aan de regioEind maart a.s. zal in Brussel in het kader van het Stabiliteitspact de
eerste regionale financieringsconferentie voor Zuidoost Europa plaatsvinden.
Tweede ondergetekende zal de Nederlandse delegatie leiden.Tijdens deze financieringsconferentie zullen m.n. voorstellen besproken
worden die de regionale samenwerking binnen de regio stimuleren en die de
integratie van de regio in Euro-Atlantische structuren bevorderen. De conferentie
komt niet in de plaats van eventueel noodzakelijke landen-specifieke donorconferenties,
evenmin ligt het in de bedoeling dat het Stabiliteitspact zich zou ontwikkelen
tot een nieuw coördinatie-instrument voor de totale hulp aan de regio.
De voorbereiding van deze conferentie heeft plaatsgevonden door de verschillende
werktafels die in februari jl. in de regio bijeenkwamen onder regionaal co-voorzitterschap.
Tot op heden is het Pact nog doende om een afgewogen prioriteitsstelling aan
te brengen in de veelheid van projectvoorstellen, projectideeën en initiatieven
die er vanuit de regio en veelal ook van buiten de regio aangedragen zijn.
Nadere prioriteitsstelling in overleg met de landen in de regio blijft noodzakelijk.
Alleen al in de sector infrastructuur, waar de landen in de regio zich het
meest actief betoonden, heeft de EIB projecten ter waarde van bijna US $ 2
miljard aangeduid als op korte termijn nodig en uitvoerbaar. Thans wordt getracht
om uit de drie werktafels een Quick Start Package te formuleren van voorstellen
die dit jaar gefinancierd en in uitvoering genomen kunnen worden. De prioriteiten
die uit de economische werktafel voortkomen zullen voorafgaand aan de conferentie
in de High Level Steering Group, waar ook Nederland aan deelneemt, besproken
worden.De Coördinator van het Stabiliteitspact buigt zich thans over de
vraag, hoe een tweetal grote hervormingsinitiatieven van buiten de regio,
het door het VK geïnitieerde Investment Compact en het door de VS gepromoveerde
anti-corruptie-initiatief, op termijn uitgevoerd en gefinancierd zullen worden.
Tijdens de werktafels hebben de landen in de regio deze voorstellen enthousiast
ondersteund, zonder exact aan te geven hoe men dit denkt uit te voeren. De
in de voorstellen beoogde verbetering van het investeringsklimaat en van de
rechtsstaat impliceren immers diepgaande hervormingen, die slechts in het
kader van concrete hervormingsprogramma's per land ter hand genomen kunnen
worden. De meerwaarde van het Stabiliteitspact op dit gebied zal gelegen moeten
zijn in het scheppen van nieuwe mogelijkheden voor de landen in de regio om
ervaringen met hervormingsprogramma's uit te wisselen.Bij diverse gelegenheden hebben de donorlanden aangegeven dat het Stabiliteitspact
bredere doelstellingen heeft dan het financieren van projecten. Juist met
het oog op de nagestreefde integratie van de regio in de Euro-Atlantische
structuren zijn diepgaande hervormingen binnen de landen zelf van essentieel
belang. Toch heeft de Coördinator van het Stabiliteitspact herhaaldelijk
benadrukt dat het noodzakelijk is dat de regionale conferentie thans op de
eerste plaats een financieel succes wordt, teneinde frustratie in de regio
te voorkomen en de committering van de regio aan de hogere doelstellingen
van het Stabiliteitspact te bevorderen.De Wereldbank en de Europese Commissie, die de regioconferentie organiseren,
hebben de donoren derhalve verzocht om tijdens de conferentie inzicht te geven
in hun totale hulpmogelijkheden voor de regio in 2000 en in 2001. Dit betreft
zowel de reeds geplande en hopelijk inmiddels uitgebreide bilaterale programma's
als ook de financieringsmogelijkheden voor de nieuwe projecten
en programma's met een regionale dimensie, die thans in het kader van het
Stabiliteitspact van de grond moeten komen. Aan de landen in de regio is gevraagd
tijdens de conferentie om inzicht te geven in hun concrete plannen voor economische,
politieke en institutionele hervormingen.Nederland ondersteunt deze geïntegreerde formule en zal voor beide
jaren een bedrag van $ 200 miljoen per jaar toezeggen. Hiervan komt NLG 400
miljoen per jaar beschikbaar in de vorm van hulpgelden voor de DAC-landen
in de regio, plus Montenegro en Kosovo. Daarnaast zijn beperkte non-ODA middelen
beschikbaar voor Bulgarije, Roemenië en Kroatië.Van de hulpgelden zal ca 10% ingezet kunnen worden voor regionale activiteiten
in het kader van het Stabiliteitspact, mits er voldoende goede voorstellen
ingediend worden. Daarnaast is ca 20% beschikbaar voor de humanitaire hulpprogramma's,
die voor het merendeel eveneens regionaal georganiseerd zijn. De overige middelen
worden binnen de landenprogramma's ingezet; over de voorziene aandachtsgebieden
per land werd Uw Kamer in november jl. door eerste en tweede ondergetekende
geïnformeerd bij brief DEU-601/99. Moldavië, dat geen lid is van
het Pact maar wel een waarnemersstatus heeft, blijft opgenomen in het Nederlandse
hulpprogramma voor de Balkan.Inmiddels werd het in hogergenoemde brief voor 1999 voor de regio voorziene
bedrag gerealiseerd. In het kader van de reguliere programma's werd ca NLG
190 miljoen uitgegeven, additioneel werd in het kader van de Kosovo-crisis
ruim NLG 220 miljoen uitgegeven. Dit totale bedrag van ruim NLG 400 miljoen
inclusief humanitaire hulp betekende derhalve reeds in 1999 een verdubbeling
van het in het recente verleden gebruikelijke bedrag voor de regio. Tijdens
de regioconferentie zal Nederland aangeven deze verhoogde omvang in de beide
volgende jaren te zullen voortzetten.In afwachting van het Quick Start Package voor de economische werktafel
heeft Nederland reeds bij het Stabiliteitspact aangegeven dat er in beginsel
Nederlandse financiering beschikbaar is voor een tweetal infrastructurele
bijdragen: de verbetering van de wegverbinding/grensovergang Macedonië/Kosovo
(Blace) en de verbetering van een wegverbinding Montenegro/Bosnië. Beide
projecten zullen samen met andere donoren gefinancierd worden en kunnen door
de betreffende overheden uitgevoerd worden. Ter verdere ondersteuning van
het lokale bedrijfsleven en met name van het MKB zal via de FMO de IFC Balkans
Enterprise Facility ondersteund worden.Over de wijze van financiering en de uitvoering van de beide hogergenoemde
hervormingsprogramma's wordt nog overlegd, waarbij Nederland heeft aangegeven
slechts financiering van programma's per land te overwegen. Zo zou bijvoorbeeld
aan Macedonië voorgesteld kunnen worden dat Nederland de noodzakelijke
inzet van o.a. WB en OESO financiert bij het opstellen van een diagnose en
daaruit voortkomende beleidsvoorstellen in het kader van het Investment Compact.
Voorts zal Nederland regionale milieuactiviteiten ondersteunen.Bij werktafel 1 (democratisering) heeft Nederland reeds aangegeven middelen
beschikbaar te zullen stellen voor regionale voorstellen op het gebied van
minderhedenterugkeer, versterking van de rechtsstaat, parlementaire samenwerking
en steun aan de onafhankelijke media. Op het gebied van onderwijs zal een
regionaal voorstel ondersteund worden dat gericht is op training van leraren
geschiedenis en het ontwikkelen van verantwoord lesmateriaal op dit gebied.
Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat Nederland op deze gebieden in 2000
tevens bilaterale activiteiten met een omvang van NLG 20 miljoen in de diverse
landen zalondernemen, dit laatste bedrag exclusief de eveneens
voorziene omvangrijke bijdrage voor minderhedenterugkeer binnen Bosnië.Bij werktafel 3 (interne en externe veiligheid) kunnen in beginsel demobilisatieprogramma's
ondersteund worden alsmede activiteiten op het gebied van inzameling van kleine
wapens.In het algemeen kan vastgesteld worden dat de verschillende overlegstructuren
binnen het Stabiliteitspact nog niet optimaal functioneren.Te weinig gericht
overleg in beperkte kring en te veel plenaire bijeenkomsten, die bovendien
door de landen van buiten de regio gedomineerd worden. Wel neemt het vooroverleg
van de werktafelvoorzitters met de landen in de regio toe. Ook wordt de participatie
van de regio bevorderd door een aantal regionale werkgroepen, waar verder
uitsluitend de op dit gebied relevante organisaties aan deelnemen. Een goed
voorbeeld hiervan is de regionale werkgroep over handelsaangelegenheden, die
met name gericht is op het harmoniseren van de handelsregimes in de regio.
Een dergelijke groep is thans ook op milieugebied werkzaam. In beide gevallen
heeft Macedonië als co-voorzitter van de economische werktafel het voortouw
genomen. Meer is het algemeen is duidelijk dat het overleg binnen de regio
in het afgelopen half jaar sterk is toegenomen, waarbij niet altijd evident
is of e.e.a. direct samenhangt met werkzaamheden binnen het Stabiliteitspact.
Niettemin kan deze laatste ontwikkeling vooralsnog als de grootste verworvenheid
van het Stabiliteitspact beschouwd worden.Stabilisatie- en AssociatieprocesZoals bekend introduceerde de Europese Raad van Keulen (juni 1999) voor
de landen in de Westelijke Balkan een nieuwe categorie contractuele betrekkingen:
het Stabilisatie- en Associatieakkoord. Deze akkoorden geven de desbetreffende
landen o.m. uitzicht op perspectief op lidmaatschap van de Unie en verlenen
vergaande handelspreferenties. Voorts voorzien ze in een vrijhandelsakkoord,
politieke dialoog en economische samenwerking. Voordat de EU overgaat tot
daadwerkelijke onderhandelingen over een Stabilisatie en Associatieakkoord
dient eerst een stappenplan te worden doorlopen. De belangrijkste etappes
zijn dat de Commissie eerst een haalbaarheidsstudie verricht waarin wordt
bezien of het betrokken land aan de conditionaliteiten van de EU voldoet (o.m.
democratisering, rechtsstaat, goed bestuur, macro-economisch beleid). Indien
deze studie positief uitvalt, stelt de EU vervolgens een onderhandelingsmandaat
vast; daarna vangen de onderhandelingen aan.In het Stabilisatie- en Associatieproces is Macedonië koploper. De
haalbaarheidsstudie werd in september 1999 afgerond; het resultaat was positief
en het onderhandelingsmandaat werd vervolgens in januari door de Algemene
Raad aanvaard. De Commissie is voornemens later deze maand de onderhandelingen
met Macedonië te starten.Voor Albanië werd in november 1999 een haalbaarheidsstudie uitgevoerd;
deze viel negatief uit. Ofschoon de Commissie Albanië prijst voor zijn
inspanningen van de laatste jaren, staan economische, politieke en institutionele
zwaktes voorlopig uitzicht op een stabilisatie en associatieakkoord met de
EU in de weg. De Commissie vraagt bijzondere aandacht voor het functioneren
van de administratie, de rechtstaat en rechtshandhaving, criminaliteit, de
hulpafhankelijkheid en gebrekkige marktwerking. Voorts wordt vastgesteld dat
een vrijhandelsakkoord tussen EU en Albanië een zwaar beslag zal leggen
op de staatskas. Albanië is nu voor zijn inkomsten in hoge mate afhankelijk
van douanetarieven. Deze zouden bij de totstandkoming van een vrijhandelssakkoord
grotendeels komen te vervallen. Albanië wordt uitgenodigd om een plan
(met tijdpad) in te dienen over de wijze waarop de geconstateerde bestuurlijke
en economische zwaktes kunnen worden geadresseerd. De Raad aanvaardde
de conclusies van het Commissierapport.De Algemene Raad van 14 februari besloot n.a.v. de regeringswisseling
in Kroatië de Commissie te verzoeken een haalbaarheidsstudie te verrichten
naar de wenselijkheid om met Kroatië een Stabilisatie- en Associatieakkoord
te sluiten. De resultaten zullen naar verwachting in mei beschikbaar zijn.Het ligt volgens de Regering in de rede om nu ook spoedig voor Bosnië
een haalbaarheidsstudie te entameren. Voorkomen moet worden dat onder de huidige
omstandigheden Bosnië geïsoleerd komt te staan en het beeld ontstaat
dat dit land gelijk wordt gesteld met het enige andere land in de Westelijke
Balkan dat nog niet in het proces is opgenomen, te weten de FRJ.De Minister van Buitenlandse Zaken,J. J. van AartsenDe Minister voor Ontwikkelingssamenwerking a.i.,J. J. van AartsenDe Minister van Defensie,F. H. G. de Grave 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22181-309.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl