Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden; Nadere memorie van antwoord over het aantal zedendelinqenten aan wie TBS met bevel tot verpleging is opgelegd in de periode 1985-1995
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19961997-23445, nr. 33e

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

14-04-1997

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

23445 nr. 33e

10-04-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23445Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 24256Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 26 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 445Vaststelling van een Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden
en overige verpleegden strafrechtstoepassing en daarmede verband houdende
wijzigingen van het Wetboek van Strafrecht en de Beginselenwet gevangeniswezen
(Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden)24 256Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering
omtrent de terbeschikkingstelling en de sanctietoepassing ten aanzien van
geestelijk gestoorde delinquentennr. 33eNADERE MEMORIE VAN ANTWOORD1Ontvangen 10 april 1997De vragen gesteld in het nadere voorlopig verslag beantwoord ik als volgt.De commissie betreurde het dat in de memorie van antwoord niet de gevraagde
cijfers konden worden gegeven ten aanzien van het jaarlijks aantal zedendelinquenten
aan wie de maatregel van TBR respectievelijk TBS met bevel tot verpleging
werd opgelegd. De leden van de fractie van het CDA, gevolgd door de leden
van de fracties van VVD, D66, SGP, RPF en GPV, herhaalden hun vraag naar een
overzicht van het jaarlijkse aantal zedendelinquenten aan wie de maatregel
TBS met bevel tot verpleging werd opgelegd.Hoewel pas na 1990 het huidige systeem van delictcodering is ingevoerd
is na onderzoek een deel van de gevraagde informatie beschikbaar gekomen.
In onderstaande tabel wordt de ontwikkeling over de jaren 1985 tot en met
1995 weergegeven van de opleggingen van TBR (tot 1 september 1988) en TBS
met bevel tot verpleging van overheidswege (vanaf 1 september 1988), met specifiek
inzicht in seksuele delicten.  Totale
opgelegde TBR/TBS met verplegingw.v. seksuele delictenw.v. gewelds-
en seksuele delictenw.v. gewelds- en seksuele- en vermogensdelictenTotaal1985106 3 (2,8%)21 (19,8%)6
(5,7%)30 (28,3%) 198694 7 (7,4%)14 (14,9%)2
(2,1%)23 (24,4%) 198776 3 (3,9%)13 (17,1%)3
(3,9%)30 (39,5%) 198890 5 (5,5%)15 (16,7%)6
(6,7%)27 (30%) 198994 3 (3,2%)14 (14,9%)6
(6,4%)23 (24,5%) 199095 3 (3,2%)19 (20%)10
(10,5%)32 (33,7%) 1991117 1 (0,9%)15
(12,8%)5 (4,3%)21 (17,9%) 1992117 9 (7,7%)14
(12%)2 (1,7%)25 (21,3%) 1993134 ––––1994199 32 (16,0%)11 (5,5%)5 (2,5%)48
(24,1%) 1995189*31 (16,4%)12 (6,3%)7 (3,7%)50
(26,4%)* inclusief 9 TBS met aanwijzingen.In verband met een overgang naar een nieuw registratiesysteem zijn over
1993 geen betrouwbare gegevens omtrent de aard van de delicten voorhanden.De commissie drong er voorts op aan een vraag gesteld door de leden van
de CDA-fractie alsnog te beantwoorden. Het betrof de vraag naar cijfers over
het verlenen van verlof respectievelijk proefverlof aan personen aan wie TBS
met bevel tot verpleging werd opgelegd voor een zedendelict in de periode
1985–1995. Het is helaas niet mogelijk om voor de periode 1985 tot 1994
te rapporteren over aantallen (proef)verloven in relatie tot zedendelinquenten
waaraan de maatregel van TBS met bevel tot verpleging is opgelegd. Deze gegevens
zijn niet voorhanden omdat in de jaren vóór 1994 het vastleggen
van gegevens van ter beschikking gestelden gericht was op het nemen van individuele
beslissingen over verlenging van de maatregel van TBS met bevel tot verpleging
en niet op het leveren van beleidsinformatie. Pas met ingang van 1994 is het
mogelijk dergelijke informatie over de sector TBS uit geautomatiseerde systemen
te genereren.Ik kan hier wel aangeven dat in de regel aan alle ter beschikking gestelden
met bevel tot verpleging (proef)verlof wordt verleend als het resultaat van
hun behandeling daar aanleiding toe geeft, ook aan zedendelinquenten. Een
uitzondering geldt voor enkele ter beschikking gestelden die sinds hen de
maatregel is opgelegd in TBS-inrichtingen verblijven en wier delictgevaarlijkheid
niet afneemt, de zogenaamde chronici. Vastgesteld is dat er zich onder deze
chronici niet meer zedendelinquenten bevinden dan in de totale populatie ter
beschikking gestelden.De leden van de VVD-fractie wilden nadere beantwoording van de in het
voorlopig verslag gestelde vraag of de minister voelt voor de suggestie om
een onderscheid te maken tussen daders van ernstige delicten waarbij in aanmerkelijke
mate van verminderde toerekeningsvatbaarheid sprake is (bij voorbeeld een
gevangenisstraf van drie jaren en TBS, terwijl bij volledige toerekeningsvatbaarheid
zes tot acht jaren zou zijn opgelegd) enerzijds en anderzijds zeer ernstige
delicten waarbij de rechter gevangenisstraffen van twaalf jaren of meer oplegt
en dus kennelijk slechts in geringe mate een verminderde toerekeningsvatbaarheid
aanwezig oordeelt, maar het strafkarakter wil laten prevaleren. Deze suggestie
is kennelijk gebaseerd op de veronderstelling dat in de lengte van gevangenisstraf
de mate van ontoerekeningsvatbaarheid tot uitdrukking is gebracht en bij een
lange gevangenisstraf van twaalf jaren of meer er dus sprake is van slechts
in geringe mate van ontoerekeningsvatbaarheid. Deze veronderstelling is in
zijn algemeenheid niet juist. De rechter is niet verplicht de straf te matigen
evenredig aan de bij de dader aanwezig geachte mate van toerekeningsvatbaarheid.
Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad vindt de regel dat de straf niet
mag uitgaan boven de mate van schuld geen steun in het recht. Ik verwijs voorts
naar de hieromtrent door de commissie TBS en sanctietoepassing geestelijk gestoorde delinquenten (commissie Fokkens) in hoofdstuk 2 van het rapport
gemaakte opmerkingen. Hierin wordt onder verwijzing naar de nota TBS opgemerkt
dat de overwegingen die bij de sanctionering een rol spelen kunnen liggen
in de beveiliging van de maatschappij, de gerechtigheid tegenover het slachtoffer,
het accentueren van de schuld en de verantwoordelijkheid van de dader dan
wel de rechtvaardigheid tegenover mededaders en plegers van vergelijkbare
delicten. Zo kan het dus voorkomen dat de rechter een TBS in combinatie met
een lange gevangenisstraf oplegt aan een sterk verminderd toerekeningsvatbare
dader omdat hij een van deze andere genoemde factoren zwaar heeft laten meewegen.De oplossing om een onderscheid te maken naar de mate van verminderde
toerekeningsvatbaar zou dan ook een wijziging van de wet vergen. De vraag
of de wet op dit punt en daarmee ook de vraag of de combinatievonnissen wel
wenselijk zijn, speelt al gedurende lange tijd. Ik verwijs hierbij naar de
in de memorie van antwoord al genoemde verwijzing naar bijlage 8 van het rapport
van de commissie. Deze problematiek is ook door de commissie Fokkens nader
onderzocht (hoofdstuk 2, paragraaf 3, van het rapport). De commissie Fokkens
is van oordeel dat de rechterlijke vrijheid op dit punt dient te blijven bestaan.
Ik deel dit standpunt. Afgezien van de hiervoor gesignaleerde problematiek
verwacht ik dat met de nadere regelgeving op basis van artikel 13 van het
Wetboek van Strafvordering er meer mogelijkheden zullen zijn om rekening te
houden met individuele omstandigheden. In deze regelgeving wordt voorzien
in de mogelijkheid om de overplaatsing op een later tijdstip te doen plaatsvinden,
indien zich een aantal situaties voordoen zoals vluchtgevaarlijkheid van de
veroordeelde, de behandelingsmotivatie of een daartoe strekkend advies van
de rechter die het combinatievonnis heeft opgelegd. Naar verwachting zullen
deze contra-indicaties relatief vaker voorkomen bij degene die zijn veroordeeld
tot een lange gevangenisstraf naast de TBS.De leden van de fracties van VVD, PvdA, SGP, RPF en GPV stelden de vraag
of terecht is gekozen voor de nadere regelgeving op de voet van artikel 13
van het Wetboek van Strafrecht bij ministeriële regeling, waarbij in
het bijzonder wordt gewezen op de maximale onzekerheid voor betrokkene. In
de nadere regelgeving zal de frequentie van de beoordelingen alsmede de procedure
langs welke weg deze beoordelingen dienen te lopen worden vastgelegd. Daarnaast
zullen in deze regelgeving de criteria worden opgenomen waaraan bij deze beoordelingen
dient te worden getoetst. Aan de vrees dat de betrokkene in maximale onzekerheid
zal komen te verkeren wordt derhalve tegemoet gekomen. De betrokkene zal immers
in deze regeling de criteria kunnen vinden aan de hand waarvan de toetsing
zal plaatsvinden. De procedure zal grotendeels worden gebaseerd op de circulaire
Volgprocedure langgestraften. Op uw verzoek is een afschrift van deze circulaire
bijgevoegd. Het is thans nog niet vast te stellen welk deel daarvan op een
hoger niveau zal kunnen worden vastgelegd. In de evaluatie zal kunnen worden
bekeken of een deel of wellicht de gehele regeling op een hoger niveau kan
worden vastgelegd, waar overigens wijziging van de wet voor nodig zal zijn.
Op dat tijdstip zal de nodige ervaring met de procedure zijn opgedaan en zullen
de toe te passen criteria naar verwachting mede op grond van dan aanwezige
uitspraken van de Centrale Raad voor Strafrechtstoepassing nader zijn uitgekristalliseerd.De leden van de VVD-fractie hadden het antwoord op hun vraag gemist betreffende
het verlof. In welke vorm kan verlof ook vóór de VI-datum plaatsvinden
vroegen zij. Artikel 50 van de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden
geeft de gevraagde regeling. Hierin wordt aangegeven dat, wanneer de uit de
stoornis van de geestvermogens voortvloeiende gevaarlijkheid van de ter beschikking
gestelde voor de veiligheid van anderen dan de ter beschikking
gestelde of de algemene veiligheid van personen of goederen dusdanig is teruggebracht
dat het verantwoord is hem tijdelijk de inrichting te doen verlaten, het hoofd
van de inrichting hiertoe toestemming kan verlenen. In het vijfde lid van
artikel 50 van de Beginselenwet is aangegeven dat deze regeling ook van toepassing
is op verpleegden die niet ter beschikking zijn gesteld. Hiermee worden onder
andere de tot gevangenisstraf veroordeelden bedoeld die in een inrichting
voor verpleging van ter beschikking gestelden verblijven.In de concept-algemene maatregel van bestuur ter uitwerking van de Beginselenwet
(het Reglement verpleging ter beschikking gestelden) zijn de verschillende
verlofsoorten nader geregeld. Onderscheiden worden begeleid verlof, semi-begeleid
verlof, groepsverlof, onbegeleid verlof zonder overnachting, onbegeleid verlof
met één of twee overnachtingen en onbegeleid verlof met meer
dan twee overnachtingen. Het hoofd van de inrichting behoeft voor het verlenen
van elke verlofsoort een machtiging van de Minister van Justitie.De leden van de CDA-fractie vroegen (naar aanleiding van de gegevens in
tabel 1 in de memorie van antwoord) naar de oorzaak van de sterke stijging
van de categorie «seksuele delicten» in 1994, welke stijging werd
gecontinueerd in 1995. Deze stijging kan verschillende oorzaken hebben. Het
meest waarschijnlijk acht ik dat een verandering van de delictcodering in
de wijze van registreren een rol heeft gespeeld. Zoals uit de hierboven opgenomen
tabel blijkt werd in dezelfde jaren minder TBS met bevel tot verpleging opgelegd
in de categorie gewelds- en seksuele delicten. Zoals ook uit de laatste kolom
van deze tabel blijkt, is het percentage opgelegde TBS met bevel tot verpleging
voor delicten waarbij een seksuele component aanwezig is niet sterk gestegen.
In het algemeen kan nog worden opgemerkt dat de aangiftebereidheid voor seksuele
delicten in de laatste jaren is toegenomen. Cijfers over 1996 zijn helaas
nog niet beschikbaar. Deze kunnen pas later worden gerapporteerd, omdat op
dit moment nog niet alle informatie over opleggingen door het openbaar ministerie
aan de Dienst Justitiële Inrichtingen is verstrekt (zo is pas in juli
1996 alle informatie over 1995 beschikbaar gekomen).De leden van de VVD-fractie vroegen voorts om nader in te gaan op het
loslaten van de passantentermijn van 12 weken. Deze leden konden dit niet
met zoveel woorden in de brief van 3 juni 1986 van de toenmalige Staatssecretaris
van Justitie terugvinden. Op grond van welke omstandigheden komt de minister
tot de interpretatie dat dit wel het geval zou zijn, zo vroegen zij. In de
brief van 3 juni 1986 aan de beide Kamers der Staten-Generaal werd aangegeven
dat de situatie zodanig was dat niet meer in alle gevallen de passantentermijn
van 12 weken kon worden gegarandeerd. Deze mededeling vormde voor het gerechtshof
te Amsterdam op 18 augustus 1988 (PI 1988, 109) voldoende grond om de minister
niet langer gebonden te achten aan de passantentermijn van 12 weken. Het gerechtshof
overwoog «Van belang is allereerst dat (...) de Staat niet langer gebonden
is aan een door de Minister van Justitie in 1963 gedane beleidstoezegging
inhoudend dat plaatsing van TBR-gestelden zal geschieden uiterlijk twaalf
weken na de aanvang van de termijn van de terbeschikkingstelling. Immers bij
brief van 3 juni 1986 aan de Voorzitters van de beide Kamers van de Staten-Generaal
heeft de staatssecretaris doen weten dat dit beleidsvoornemen in een groot
deel van de gevallen niet meer uitvoerbaar blijkt en dat beraad gaande is
omtrent de mogelijkheden om de in de toekomst te verwachten overschrijdingen
van die eerder genoemde termijn in aantal en duur binnen de perken te houden.»
In latere jurisprudentie werd deze lijn steeds gevolgd. Onlangs heeft het
gerechtshof te Den Haag een andersluidende uitspraak gedaan. Bij arrest van
20 maart 1997 (nog niet gepubliceerd) oordeelde het gerechtshof
dat een wachttijd van drie maanden voor veroordeelden die naast een TBS tevens
een gevangenisstraf opgelegd hebben gekregen het maximaal toelaatbare is.
Het risico dat de leden van de CDA-fractie aanwezig achten dat de rechter
mij zal houden aan de passantentermijn van 12 weken is daarmee bewaarheid.
Dit arrest zal er waarschijnlijk toe leiden dat geen gebruik gemaakt zal worden
van de mogelijkheid om artikel 12 van de Beginselenwet later in werking te
treden. Wellicht dat ik dit artikel juist eerder dan de rest van de wet in
werking zal laten treden. Artikel 81 van het voorstel Beginselenwet verpleging
ter beschikking gestelden biedt daarvoor de mogelijkheid.De leden van de PvdA-fractie vroegen of er inmiddels al meer duidelijkheid
bestaat over de scenario's die in aanmerking komen om de capaciteit aan te
passen aan de behoefte aan TBS-plaatsen. De maatregelen gericht op het tekort
aan TBS-plaatsen zijn te onderscheiden naar maatregelen met een korte termijn
effect en maatregelen met een lange termijn effect. De maatregelen met een
korte termijn effect richten zich vooral op het vergroten van de capaciteit
van de TBS-inrichtingen. Bij brief van 4 maart jl. (zie bijlage)* heb ik de
Tweede Kamer nader geïnformeerd over mijn voornemen bovenop de reeds
voorgenomen uitbreidingen, de TBS-capaciteit uit te breiden met 120 plaatsen.
Hiervan kunnen 60 gerealiseerd worden bij bestaande TBS-inrichtingen. Deze
extra plaatsen betekenen een structurele verhoging van de TBS-capaciteit,
al worden ze omwille van de snelheid soms eerst in tijdelijke voorzieningen
gerealiseerd. De overige 60 plaatsen zullen primair worden gezocht in een
penitentiaire setting. Thans wordt een plan uitgewerkt om de penitentiaire
inrichting De Singel, onderdeel van het complex Over- Amstel te Amsterdam,
geschikt te maken voor de verpleging van ter beschikking gestelden en te bestemmen
als TBS-inrichting.De maatregelen met een lange termijn effect beogen vooral een terugdringing
van de behandelduur onderscheidenlijk de verblijfsduur op dure, gesloten plaatsen
in de TBS-inrichtingen. Deze maatregelen maken deel uit van het kabinetsstandpunt
inzake het rapport Doelmatig behandelen, dat mijn ambtgenoot van VWS en ik
eveneens op 4 maart jl. aan de Tweede Kamer toezonden (tevens als bijlage
hierbij gevoegd)* Het beoogde effect van deze maatregelen is op termijn een
stabilisatie van de behoefte aan plaatsen in TBS-inrichtingen te realiseren.
Een onderdeel van deze maatregelen vormt verbetering van de doorstroming van
ter beschikking gestelden naar beschermde vervolgvoorzieningen, waarnaar de
door de leden van de PvdA-fractie aangehaalde prof. dr. F. A. M. Kortmann
op doelde. Zijn suggestie om ook aan andere behandelmethoden te denken om
de behandelduur te bekorten gaat op voor bepaalde groepen van ter beschikking
gestelden. Met name denk ik dan aan de groep psychotische patiënten.
Deze behandelmethoden, waarbij medicatie een belangrijk onderdeel vormt, worden
reeds toegepast. Het toepassen van nieuwe ontwikkelingen op het terrein van
de behandeling dient gepaard te gaan van goede psychiatrische diagnostiek.
Aan beide wordt – niet in de laatste plaats door de TBS-inrichtingen –
de nodige inspanning geleverd om dit verder te ontwikkelen.De leden van de PvdA-fractie vroegen ten slotte of het mogelijk en wenselijk
is om de instroom van ter beschikking gestelden te beperken, zolang er onvoldoende
mogelijkheid bestaat om ter beschikking gestelden daadwerkelijk te plaatsen.
Het zou inderdaad mogelijk zijn het openbaar ministerie te vragen terughoudend
te zijn met het vorderen van TBS met bevel tot verpleging. Het gevolg daarvan
zal evenwel waarschijnlijk zijn dat in deze gevallen weliswaar geen TBS met
bevel tot verpleging wordt opgelegd, maar in plaats daarvan een lange gevangenisstraf.
Ik vrees dat deze personen na enige tijd in het gevangeniswezen te hebben
verbleven toch de personen zullen zijn die voor overplaatsing naar een TBS-inrichting
in aanmerking dienen te komen. Een dergelijke maatregel zou daarmee geen effect
hebben op de capaciteitsdruk van de TBS-inrichtingen. Voorts wordt
in de huidige praktijk, met name door de advocatuur, in strafzaken regelmatig
verzocht geen TBS met bevel tot verpleging op te leggen, maar TBS met aanwijzingen
of een gevangenisstraf, met verwijzing naar de lange duur die veroordeelden
tot TBS met bevel tot verpleging moeten wachten op opname in een TBS-inrichting.
Ik ben ervan overtuigd dat thans in niet meer gevallen dan echt noodzakelijk
deze maatregel wordt opgelegd.De Minister van Justitie,W. Sorgdrager XNoot1De in deze memorie vermelde bijlagen zijn ter inzage gelegd op het Centraal
Informatie- punt onder griffienr. 116427.2. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19961997-23445-33e.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl