Slotwet en jaarverslag ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer 2009; Jaarverslag van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (Xi)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2021-10-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139633
 2009-2010
 
 32 360 XI
 Slotwet en jaarverslag Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer 2009
 
 
 
 
 Nr. 
 3
 JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING
EN MILIEUBEHEER (XI)
 Aangeboden 19 mei 2010 
 Realisaties uitgaven naar beleidsartikelen voor 2009 (x € 1000)
 
 Realisaties ontvangsten naar beleidsartikelen voor 2009
(x € 1000)
 
 Inhoudsopgave blz.
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 Algemeen
 6
 
 
 Dechargeverlening
 6
 
 
 Leeswijzer
 9
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 Beleidsverslag
 14
 
 
 Beleidsprioriteiten
 14
 
 
 Beleidsartikelen
 40
 
 
 Artikel 1. Optimalisering
van de ruimtelijke afweging
 40
 
 
 Artikel 2. Gebiedsontwikkeling
en realisatie Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur
 42
 
 
 Artikel 3. Klimaatverandering
en grootschalige luchtverontreiniging
 46
 
 
 Artikel 4. Milieukwaliteit
van water en bodem
 49
 
 
 Artikel 5. Milieukwaliteit
in de bebouwde leefomgeving
 52
 
 
 Artikel 6. Risico’s
van stoffen, afval, straling en GGO’s
 56
 
 
 Artikel 7. (Inter)Nationaal
milieubeleid
 59
 
 
 Artikel 8. Externe veiligheid
 65
 
 
 Artikel 9. Handhaving en
toezicht
 68
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 70
 
 
 Artikel 91. Algemeen
 70
 
 
 Artikel 92. Nominaal en
onvoorzien
 74
 
 
 Bedrijfsvoeringsparagraaf
 75
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 Jaarrekening
 84
 
 
 De departementale verantwoordingsstaat
2009 van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(XI)
 84
 
 
 De departementale saldibalans
van 2009
 85
 
 
 Baten-lastendienst: Nederlandse
Emissieautoriteit (NEa)
 99
 
 
 
 
 
 
 
 D.
 Bijlagen
 106
 
 
 Bijlage 1: Waddenfonds
 106
 
 
 Bijlage 2: Toezichtrelaties
en ZBO’s/RWT’s
 117
 
 
 Bijlage 3: Inkoop van adviseurs
en tijdelijk personeel (inhuur externen)
 119
 
 
 Bijlage 4: Publicatie Personele
Topinkomens
 122
 
 
 
 
 A. Algemeen
 Dechargeverlening
 Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening van de
Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer aan de
Voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de Staten-Generaal. Onder
verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verzoeken
wij de beide Kamers van de Staten-Generaal decharge te verlenen over het in
het jaar 2009 gevoerde financiële beheer met betrekking tot de uitvoering
van de begroting van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer (XI). Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal
over dit verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als
externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001
een rapport opgesteld van haar bevindingen en haar oordeel met betrekking
tot:
 • het gevoerde financieel en materieelbeheer;
 • de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
 • de financiële informatie in de jaarverslagen en jaarrekeningen;
 • de departementale saldibalansen;
 • de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en
de bedrijfsvoering;
 • de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer.
 Dit rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal
aangeboden. Bij het besluit tot dechargeverlening dienen, naast het onderhavige
jaarverslag en het hierboven genoemde rapport van de Algemene Rekenkamer,
de volgende, wettelijk voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
 a. het financieel jaarverslag van het Rijk over 2009; dit jaarverslag
wordt separaat aangeboden;
 b. de slotwet van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer (XI) over het jaar 2009. De slotwet is geïntegreerd in
dit jaarverslag.
 
 Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen:
 c. het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2009 met betrekking
tot de onderzoeken, bedoeld in artikel 83 van de Comptabiliteitswet 2001.
Dit rapport, dat betrekking heeft op het onderzoek van de centrale administratie
van ’s Rijks schatkist en van het Financieel jaarverslag van het Rijk,
wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aangeboden;
 d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met betrekking
tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2009 opgenomen rekening
van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over 2009 alsmede met betrekking
tot de Saldibalans van het Rijk over 2009 (de verklaring van goedkeuring,
bedoeld in artikel 83, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001).
 
 Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
 
 De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
 J. C. Huizinga-Heringa
 
 
 
 Dechargeverlening door de Tweede Kamer
 
 
 Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart
de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat de Tweede Kamer
aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen
door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van
 
 De Voorzitter van Tweede Kamer,
 
 Handtekening:
 
 Datum:
 
 
 Op grond van artikel 64, tweede lid, van de Comptabiliteitswet
2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de
voorzitter van de Eerste Kamer.
 
 
 
 Dechargeverlening door de Eerste Kamer
 
 
 Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart
de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat de Eerste Kamer
aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen
door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van
 
 De Voorzitter van de Eerste Kamer,
 
 Handtekening:
 
 Datum:
 
 
 Op grond van artikel 64, derde lid, van de Comptabiliteitswet
2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de Minister van Financiën.
 
 Leeswijzer
 Opbouw jaarverslag
 Met ingang van 2008 is voor de programmagelden van de Minister voor Wonen,
Wijken en Integratie een apart begrotingshoofdstuk ingesteld. De verantwoording
hierover vindt plaats in het jaarverslag van Wonen, Wijken en Integratie.
De apparaatsbudgetten worden wel volledig verantwoord in het jaarverslag van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.
 
 Het jaarverslag bestaat uit een algemeen gedeelte, het beleidsverslag,
de bedrijfsvoeringsparagraaf, de jaarrekening en enkele bijlagen. In het beleidsverslag
staat centraal het gevoerde beleid op de beleidsterreinen van Ruimte &
Milieu en de budgettaire gevolgen van dit beleid. Het beleidsverslag is opgebouwd
uit twee delen: de beleidsprioriteiten en de beleids- en niet-beleidsartikelen.
Het beleidsverslag bevat zowel financiële als niet-financiële gegevens.
Deze gegevens zijn aan verschillende kwaliteitsnormen onderhevig. De jaarrekening
is opgebouwd uit de verantwoordingsstaat van het Ministerie van VROM, de departementale
saldibalans met toelichting en de jaarrekening baten-lastendienst Nederlandse
Emissieautoriteit. In de bijlagen zijn opgenomen het Waddenfonds, de toezichtrelaties
met ZBO’s/RWT’s, de inkoop van adviseurs en tijdelijk personeel
(inhuur externen) en de publicatie personele topinkomens.
 
 De opbouw van het jaarverslag 2009 volgt de Rijksbegrotingsvoorschriften
waaronder de aanvullende voorschriften die gelden in het kader van het «Experiment
verantwoording en begroting».
 
 In het vervolg van deze leeswijzer wordt een aantal onderdelen van het
jaarverslag nader toegelicht, wordt ingegaan op de ministeriële verantwoordelijkheid
en wordt afgesloten met een groeiparagraaf met betrekking tot de totstandkoming
van het jaarverslag.
 Beleidsverslag
 Beleidsprioriteiten
 In het hoofdstuk over de beleidsprioriteiten wordt verantwoording afgelegd
over de bereikte resultaten van de beleidsagenda in de begroting 2009.
 
 Behalve over de beleidsprioriteiten uit de begroting 2009, wordt tevens
verantwoording afgelegd over de bereikte resultaten inzake de doelstellingen
en projecten uit het beleidsprogramma «Samen werken, samen leven»
voor zover relevant voor VROM. Deze doelstellingen en projecten komen terug
in de prioriteiten waar zij zijn ondergebracht. Tevens is in dit onderdeel
aandacht besteed aan de maatregelen genomen in het kader van het stimuleringspakket.
 
 De onderwerpen Realisatie van de nationale Kyoto-klimaatverplichtingen
(2008–2012) en van de klimaat- en energiedoelen van het Coalitieakkoord
voor 2020, Saneren van verontreinigde bodems en Reductie van milieubelasting
door afvalstoffen worden als overige beleidsprioriteiten tevens beleidsmatig
toegelicht. Dit aangezien met deze onderdelen een relatief groot financieel
belang is gemoeid.
 
 Aan de motie Vendrik en Pechtold is invulling gegeven door middel van
de tabel «Budgettaire gevolgen en behaalde tussenresultaten van de beleidsprioriteiten
2009». Deze tabel is opgenomen in het beleidsverslag, na de toelichting
op de beleidsprioriteiten. De beleidsmatige conclusie is net als vorig jaar
steeds apart na iedere prioriteit opgenomen.
 Beleids- en niet-beleidsartikelen
 De beleids- en niet-beleidsartikelen verantwoorden alleen de realisatie
van verplichtingen, uitgaven en ontvangsten. Daarbij zijn de budgettaire en
financiële consequenties te vinden waarbij de opmerkelijke verschillen
tussen de begroting en realisatie worden toegelicht (Heeft het gekost wat
we dachten dat het zou kosten?). Voor het toelichten van de verschillen wordt
een ondergrens van € 3 mln gehanteerd, met dien verstande dat waar
politiek relevant ook posten onder deze grens zijn toegelicht.
 Uitgaven ambtelijk personeel
 De uitgaven voor ambtelijk personeel zijn met uitzondering van artikel
9 Handhaving en toezicht verantwoord op artikel 91. Dit betreft ook de kosten
van ambtelijk personeel die het programma van de Minister voor Wonen, Wijken
en Integratie uitvoeren.
 Bedrijfsvoeringsparagraaf
 De bedrijfsvoeringsparagraaf bestaat uit vier delen:
 1. totstandkoming beleidsinformatie
 2. rechtmatigheid
 3. financieel en materieel beheer
 4. overige aspecten van de bedrijfsvoering
 
 Paragraaf 2 over de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering vloeit
voort uit de versnelde toepassing van de besluiten uit de IBO regeldruk en
controletoren ten aanzien van de verantwoording van de vier departementen
(waaronder VROM) die betrokken zijn bij de besteding van de toeslaggelden.
 
 Paragraaf 3 over het financieel en materieel beheer bevat de verantwoording
van het managementcontrolsysteem.
 
 Paragraaf 4 over de overige aspecten gaat in op incidenten die brede publieke
aandacht hebben gekregen.
 Jaarrekening
 In de Jaarrekening zijn de volgende onderdelen opgenomen: de verantwoordingsstaat
en de saldibalans met toelichting van het Ministerie van VROM en de jaarrekening
van de baten-lastendienst Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) inclusief de
samenvattende verantwoordingsstaat.
 Bijlagen
 In het onderdeel bijlagen wordt eerst het jaarverslag van het Waddenfonds
gepresenteerd. Daarna volgt een overzicht van de toezichtrelaties en ZBO’s/RWT’s.
Tevens is het overzicht van de inkoop van adviseurs en tijdelijk personeel
(inhuur externen) opgenomen. Voorts bevat de publicatie personele topinkomens
een overzicht van de ten laste van de begroting uitbetaalde belastbare jaarlonen
(inclusief pensioenafdrachten) van het personeel met een belastbaar
jaarloon dat hoger was dan het gemiddelde belastbare jaarloon van de ministers.
 Ministeriële verantwoordelijkheid
 De Minister van VROM is onder meer verantwoordelijk voor:
 
 Met betrekking tot artikel 1. Optimaliseren van de ruimtelijke afweging:
 • Het stellen van nationale kaders en regels en het doorvertalen
van relevante Europese beleidskaders;
 • De uitwerking van het Nota Ruimte concept «centraal wat moet»;
 • Beïnvloeden van de ruimtelijke impact van de Europese regelgeving;
 • Afstemming van het Nederlandse ruimtelijk beleid op dat van de
buurlanden;
 • De ruimtelijke uitwerking van de pijler 3 «duurzame leefomgeving»
uit het Beleidsprogramma 2007–2011, met in het bijzonder de doelstellingen
ten aanzien van bundeling, anti-verrommeling en klimaatbestendigheid.
 
 Met betrekking tot artikel 2. Gebiedsontwikkeling en realisatie Nationale
Ruimtelijke Hoofdstructuur:
 • verantwoordelijk voor de ruimtelijke aspecten van de uitvoering
van het rijksbeleid m.b.t.:
 • Het stellen van nationale kaders en regels en het doorvertalen
van relevante Europese beleidskaders;
 • Verstedelijking, stedelijke netwerken en centrumvorming (Nieuwe
Sleutel Projecten);
 • Landschappelijke ontwikkeling (o.a. nationale landschappen en rijksbufferzones);
 • Rivieren, grote wateren en kust (zie ook artikel 11);
 • Rijksinfrastructuur;
 • De architectonische kwaliteit via het interdepartementale architectuurbeleid.
 
 Met betrekking tot artikel 3. Klimaatverandering en grootschalige luchtverontreiniging:
 • De Minister van VROM is verantwoordelijk voor het vormgeven van
wettelijke kaders en het voldoen aan internationale verplichtingen op het
terrein van klimaatverandering, verzuring en grootschalige luchtverontreiniging;
 • De Minister van VROM is ook verantwoordelijk voor het VROM-beleid
dat wordt uitgevoerd door SenterNovem;
 • De Minister van VROM is de eerstverantwoordelijke voor de vormgeving
en coördinatie van het project «Klimaat en energie: Schoon en Zuinig».
De uitvoering is een gezamenlijke verantwoordelijkheid met de Ministers van
EZ, LNV, WWI, VenW en Financiën.
 
 Met betrekking tot artikel 4. Milieukwaliteit van water en bodem
 • De Minister van VROM is verantwoordelijk voor het ontwikkelen van
nationaal en gebiedsspecifiek rijksbeleid om de milieukwaliteit van water
en bodem te waarborgen; de Minister van VROM is systeemverantwoordelijk voor
de uitvoering van het rijksbeleid door andere overheden, burgers en bedrijven.
Voor water betreft dit vooral de normstelling voor grond- en oppervlaktewater;
de beheersverantwoordelijkheid ligt bij de Minister van VenW;
 • De Minister van VROM is verantwoordelijk voor de milieukwaliteit
van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en de vogelhabitatrichtlijngebieden (VHR). Wat betreft de landbouw gaat het om de milieukaders
die voortvloeien uit de normstelling voor bodem en grond- en oppervlaktewater,
alsmede om duurzaam gebruik van ecosysteemdiensten;
 • De Minister van VROM is verantwoordelijk voor het veiligstellen
van de drinkwatervoorziening;
 • De Minister van VROM is medeverantwoordelijk voor beleidsvoorstellen
van andere ministers, waar deze consequenties hebben voor de milieukwaliteit
van het bodem- en watersysteem;
 • De Minister van VROM coördineert de kabinetsbijdrage aan het
Europees milieubeleid en aan beleid ten dienste van duurzame ontwikkeling
op mondiaal niveau, zoals het duurzaam gebruik van bodem en water als natuurlijke
hulpbronnen.
 
 Met betrekking tot artikel 5. Milieukwaliteit in de bebouwde leefomgeving
 • De Minister van VROM is grotendeels verantwoordelijk voor de wet
en regelgeving (al dan niet ter vertaling van Europees beleid). De Minister
van Verkeer en Waterstaat is verantwoordelijk voor de Luchtvaartwet/Wet luchtvaart
en de Wegenverkeerswet;
 • De Minister van VROM is systeemverantwoordelijk voor de uitvoering
van de sanering. Met «systeemverantwoordelijk» wordt hiermee gedoeld
op het stellen van de regels en het beschikbaar stellen van middelen. Decentrale
overheden, infrastructuurbeheerders en uitvoeringsorganisaties zijn verantwoordelijk
voor de daadwerkelijke uitvoering van beleid.
 
 Met betrekking tot artikel 6. Risico’s van stoffen, afval, straling
en GGO’s
 • De uitvoering van de EU-Verordening REACH, de uitvoering van diverse
verdragsverplichtingen en internationale chemicaliënstrategieën
(OECD, Verdrag van Stockholm, Verdrag van Rotterdam, SAICM) en de ontwikkeling
en implementatie van regelgeving op het gebied van chemische stoffen en nanodeeltjes;
 • De beleidsacties die voortkomen uit: de Strategienota Omgaan met
Stoffen, de nota Nuchter Omgaan met Risico’s, de Nationale Aanpak Milieu &
Gezondheid en de Strategienota Omgaan met Risico’s van Nano(deeltjes);
 • Het afvalstoffenbeleid;
 • De bescherming van de burgers tegen de gevaren van ioniserende
en niet-ioniserende straling;
 • De veiligheid van mens en milieu bij handelingen met GGO’s.
 
 Met betrekking tot artikel 7. (Inter)Nationaal milieubeleid
 • Milieu, duurzaamheid en coördinatie van het beleid gericht
op het bevorderen en bewaken van duurzaamheid in de fysieke leefomgeving;
 • De internationale aspecten van het milieubeleid, inclusief het
politieke optreden en de vertegenwoordiging in de betreffende internationale
gremia. Daartoe horen onder andere de Europese Milieuraad en relevante VN-bijeenkomsten.
 De coördinatie van het internationaal milieubeleid ten behoeve van
het politieke optreden en vertegenwoordiging van de Minister van VROM in de
desbetreffende internationale gremia ligt bij de Minister van Buitenlandse
Zaken.
 
 Met betrekking tot artikel 8. Externe veiligheid
 • Het ontwikkelen van beleid met betrekking tot gevaarlijke stoffen
in inrichtingen;
 • Het uitvoeren van het kabinetsstandpunt Ketenstudies;
 • De coördinatie van het rijksbeleid met betrekking tot externe
veiligheid bij gevaarlijke stoffen;
 • De vergunningverlening aan defensie-inrichtingen;
 • Buisleidingen voor het vervoer van gevaarlijke stoffen;
 • De ruimtelijke aspecten van de uitvoering van rijksbeleid met betrekking
tot rivieren, grote wateren en kust;
 • Klimaatadaptatie: de inrichting van de Nederlandse ruimte dient
zodanig aangepast te worden dat de effecten van klimaatverandering «aanvaardbaar»
zijn (klimaatbestendig maken van de ruimtelijke inrichting van Nederland).
 
 Met betrekking tot artikel 9. Handhaving en toezicht
 • Rechtstreeks toezicht op de naleving van VROM wet- en regelgeving
waarvoor het Rijk het bevoegd gezag is;
 • Het goed functioneren – als medewetgever – van het
stelsel op het gebied van toezicht en de bestuursrechtelijke handhaving.
 De Minister van VROM is verantwoordelijk voor het goed functioneren van
het systeem van de bestuursrechtelijke handhaving en is beleidsmatig verantwoordelijk
voor de terreinen ruimte en milieu. De Minister voor Wonen, Wijken en Integratie
(WWI) is beleidsmatig verantwoordelijk voor wonen, wijken en bouwen. De Minister
van Justitie is verantwoordelijk voor de strafrechtelijke handhaving.
 Groeiparagraaf
 Na afronding van het jaarverslag 2007 is binnen VROM in 2008 een verbetertraject
ingezet voor de totstandkoming van het jaarverslag. Deze lijn is doorgezet
bij het jaarverslag 2009.
 De voornaamste verbeteringen ten opzichte van het jaarverslag 2008 hebben
betrekking op de volgende punten:
 • Eenduidigere formulering van beleidsconclusies gericht op het daadwerkelijk
trekken van conclusies, mede op basis van de ervaringen opgedaan bij het jaarverslag
2008 en de evaluatie met onder meer het Ministerie van Financiën.
 • Toelichten van grote geldstromen bij de beleidsprioriteiten.
 • Opnemen van de Ministeriële verantwoordelijkheid in de leeswijzer.
 • Betrouwbaardere totstandkoming van het jaarverslag door een versterkte
interne controle, toegenomen bestuurlijk aandacht voor het jaarverslag en
een verdere organisatorische inbedding van het totstandkomingsproces van het
jaarverslag.
 B. Beleidsverslag
 Beleidsprioriteiten
 Inleiding
 De politieke focus wordt bereikt door het beleidsverslag in te delen volgens
de beleidsprioriteiten van het Kabinet en daarover te rapporteren. In dit
beleidsverslag worden de kabinetsdoelstellingen toegelicht.
 
 Het VROM-beleid draagt bij aan het realiseren van de doelstellingen uit
pijler een, twee, drie en zes van het beleidsprogramma van het Kabinet «Samen werken, samen leven». De bijdragen
van VROM worden hieronder thematisch toegelicht:
 • Project Schoon en Zuinig
 • Internationale klimaatagenda
 • Ontwikkeling van markten voor duurzame producten
 • Mooi Nederland
 • Slimmere regels, betere uitvoering, minder lasten.
 Daarnaast wordt ingegaan op de overige beleidsprioriteiten:
 A. Realisatie van de nationale Kyoto-klimaatverplichtingen (2008–2012)
en van de klimaat- en energiedoelen van het Coalitieakkoord voor 2020;
 B. Saneren van verontreinigde bodems;
 C. Reductie van milieubelasting door afvalstoffen.
 
 Deze overige beleidsprioriteiten worden beleidsmatig toegelicht, omdat
met deze onderdelen een relatief groot financieel belang is gemoeid.
 1. Project Schoon en Zuinig
 Draagt bij aan realisatie kabinetsprioriteit(en)
 Het programma Schoon en Zuinig (S&Z) draagt bij aan de realisatie
van kabinetsprioriteit 3.1 in pijler 3 «Duurzame leefomgeving».
 
 De wereldwijde temperatuurstijging dwingt ons allen tot actie. De gevolgen
van klimaatverandering zijn een reële dreiging voor Nederland en de rest
van de wereld. Vele wetenschappelijke onderzoeken hebben dat inmiddels wel
aangetoond. Nu handelen is meer dan ooit noodzakelijk.
 Het is dan ook van levensbelang dat we de dominantie en afhankelijkheid
van fossiele brandstoffen doorbreken. We moeten de komende decennia de transitie
naar een volledig duurzame energievoorziening realiseren. De zoektocht naar
schone, zuinige en betaalbare bronnen moet leidend worden.
 
 Dat geldt voor alle sectoren waarmee de Minister van VROM, als coördinerend
minister samen met de Ministers van EZ, LNV, VenW en Financiën, medio
2008 afspraken heeft gemaakt. In 2009 zijn de sectoren aan de slag gegaan
met het uitvoeren van de afspraken.
 Beoogd doel
 Zoals in het beleidsprogramma is gesteld, streeft het kabinet voor 2020
de volgende doelen na:
 • reductie van dertig procent in de uitstoot van broeikasgassen in
2020 ten opzichte van 1990, bij voorkeur in Europees verband;
 • verhoging van het aandeel duurzame energie tot twintig procent
in 2020;
 • toename van energiebesparing naar gemiddeld van twee procent per
jaar in 2010.
 
 Naast de nationale doelen zijn er ook Europese doelen geformuleerd. Voor
Nederland belangrijke Europese verplichtingen gaan over:
 • het verminderen van broeikasgasemissies met 16 procent in de sectoren
niet aangesloten bij het emissiehandelssysteem (ETS);
 • meer gebruik van hernieuwbare energie (circa 16 procent in 2020)
en een groei naar tien procent van het verbruik van biobrandstoffen in 2020
mits duurzaam geproduceerd.
 
 Op weg naar 2020 heeft het kabinet een aantal tussendoelen te halen.
 Samengevat:
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 1.1 Schoon en Zuinig
 
 
 Tussendoelen voor:
 Doel voor deze kabinetsperiode:
 Tussenresultaat
2009
 
 
 Broeikasgassen
 – 6% in 2012 tov 1990 (Kyotoprotocol)
 209,8 mton (2008, exclusief cdm)
 
 
 
 Emissie
van max. 209 Mton CO2-eq. in 2011 (of 6–10 Mton
reductie-effect van Schoon & Zuinig) (Kamerstukken II, 2008–2009,
31 209, nr. 5)
 209,8 mton
(2008)
 
 
 Duurzame energie
 9% duurzame elektriciteit in 2010 (Richtlijn duurzame elektriciteit,
Richtlijn 2001/77/EG). 7,5 (2008)
 
 
 
 
 3 021
Mw duurzame energie gecommitteerd in 2011 (indicatief) (Kamerstukken II, 2007–2008,
31 239, nr. 7)
 194,4 (2008)
 
 
 
 100 000
bestaande woningen voorzien van hernieuwbare energievoorzieningen (Kamerstukken
II, 2007–2008, 31 209, nr. 1)
 Circa 11 000 (2008)
 
 
 
 Een vast
te leggen percentage biobrandstoffen in de brandstofmix van de transportsector
in 2020. (Biobrandstoffenrichtlijn 2003/96/EG)
 3,25% (2008)
 
 
 Energiebesparing
 29–61 Pjprim1 per jaar in 2011 (Kamerstukken II,
2007–2008, 31 209, nr. 5)
 > 24–54 Pjprim (2008)
 
 
 500 000 woningen 20–30% energiezuiniger
in 2011 t.o.v. dezelfde woningen vóór verbetering (Kamerstukken
II, 2008–2009, 31 209, nr. 1)
 10 000 (2008)
 
 
 
 
 
 
 1 PJ staat voor Petajoule, oftewel 1015 joule. Joule is de
eenheid voor energie.
 Doelbereik 2009
 Op 29 april 2009 zijn de monitor (terugblik) en de verkenning(vooruitblik)
Schoon en Zuinig naar de Tweede Kamer gezonden (Kamerstukken II, 2008–2009,
31 209, nr. 77).
 
 De eerstvolgende monitor zal de Kamer ontvangen bij de evaluatie van het
programma S&Z in het voorjaar 2010. Vanaf 2011 zal jaarlijks rond Prinsjesdag
een actuele monitor naar de Kamer worden gestuurd. De informatie over het
voorgaande jaar is dan pas beschikbaar.
 Uit de Verkenning S&Z van vorig jaar blijkt dat het kabinet op koers
ligt met de doelen voor 2011. Uit de Verkenning
van ECN/PBL blijkt wel dat er nog onzekerheid is of de doelen voor 2020 worden
gehaald. Ten behoeve van de evaluatie Schoon en Zuinig 2010 stellen ECN en
PBL een nieuwe Referentieraming (RR) Energie en Emissies op. De RR laat zien
welk effecten het huidige beleid van schoon en zuinig heeft ten opzicht van
de doelen van schoon en Zuinig voor 2020. De cijfers van ECN laten zien hoe
groot de tekorten zijn en laat daarnaast zien op welke wijze de tekorten zijn
verdeeld over de verschillende sectoren.
 Zoals toegezegd aan de Tweede Kamer (brief van 30 november 2009, Kamerstukken II, 2009–2010, 31 209, nr. 105) zal de Kamer
bij de evaluatie van S&Z de cijfers en de taakstellingen per sector ontvangen.
 In 2009 is de uitvoering van het Convenant Schone en Zuinige Agrosectoren
succesvol op gang gekomen. Uit referentieramingen van het Planbureau voor
de Leefomgeving en Energieonderzoekscentrum Nederland blijkt dat de land-
en tuinbouwsector goed op koers ligt voor het behalen van de Schoon en Zuinig
doelen in 2020. Ook in de glastuinbouw zijn de doelen voor de energie-efficiency
voor 2010 al bereikt, en het doelvoor minder CO2-uitstoot is in
zicht. met het programma Kas als Energiebron wordt de inzet van duurzame energie
gestimuleerd.
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
prestaties Schoon en Zuinig 2009
 
 
 Beoogde prestaties in 2009
 Bereikt resultaat in 2009
 
 
 Over inzet van biobrandstoffen zendt
het Kabinet dit najaar een brief aan de Tweede Kamer. In het Europees richtlijnvoorstel
voor hernieuwbare energie worden criteria waardoor duurzaamheid gegarandeerd
wordt vastgelegd, met voor Nederland als uitgangspunt de duurzaamheidscriteria
uit het rapport van de commissie Cramer.
 
 GerealiseerdIn de Europese Richtlijn Hernieuwbare Energie
zijn duurzaamheidscriteria voor biobrandstoffen vastgelegd, daarmee is het
Nederlands gedachtegoed met betrekking tot duurzaamheid van biobrandstoffen
EU-breed verankerd (brief van 13 februari 2009, Kamerstukken II, 2008–2009,
31 209, nr. 73).In overleg met de Tweede Kamer is de (nationale)
kwantitatieve doelstelling voor de inzet van biobrandstoffen bepaald op 3,75%
in 2009 en 4% in 2010 (brief van 13 oktober 2008, Kamerstukken
II, 2008–2009, 29 575, nr. 23).Het doel van 3,75% is
doorvertaald naar degenen die benzine en diesel aan het wegverkeer in Nederland
leveren. Via het Besluit biobrandstoffen wegverkeer 2007 hebben zij de verplichting
opgelegd gekregen om voor 2009 3,75% biobrandstoffen te leveren. Daarbij
gaat het om 3,75% van de aan het wegverkeer geleverde benzine en diesel.
Voor 1 april 2010 moeten de brandstofleveranciers hun biobrandstofboekhouding
inleveren en daarmee aantonen dat zij aan hun verplichting hebben voldaan.
Voor 2007 en 2008 blijkt dat de betrokken bedrijven aan de voor die jaren
geldende verplichtingen hebben voldaan. Het is de verwachting dat dit ook
voor 2009 het geval zal zijn. Bij de controle wordt samengewerkt tussen VROM-Inspectie
en de Belastingdienst (die de accijnsboekhouding controleert).Besloten is
het pad voor het bepalen van de kwantitatieve doelstelling post 2010 te koppelen
aan de evaluatie van het Programma Schoon en Zuinig (brief van 8 juni
2009, Kamerstukken II, 2008–2009, 31 209, nr. 80). Aan de
Kamer is uiteengezet hoe dit vraagstuk in samenhang met het bredere biomassa-dossier
wordt behandeld (brief van 2 juli 2009, Kamerstukken II, 2008–2009,
31 209, nr. 95).
 
 
 
 
 
 
 Twee grootschalige demonstratieprojecten
voor Carbon Capture and Storage (CCS). VROM en EZ zorgen ervoor dat de condities
voor CCS in 2009 duidelijk zijn. Deze duidelijkheid stelt bedrijven en regionale
partijen in staat tijdig de juiste investeringen te doen. Het gaat hier onder
meer om de juridische verantwoordelijkheid voor de CO2-opslag in
de bodem en de aansprakelijkheid op langere termijn. Ook zorgen VROM en EZ
voor het creëren van voldoende kennis die van belang is voor de maatschappelijke
acceptatie van CCS. Verder zorgen VROM en EZ voor duidelijkheid over de nationale
regie voor transport en opslag en hoe daarbij de verantwoordelijkheden en
aansprakelijkheden zijn belegd.
 
 GerealiseerdIn 2009 zijn door het kabinet belangrijke
stappen gezet op het gebied van de invoering van afvang en ondergrondse opslag
van CO2 (CCS). In juni jl. is de beleidsbrief CCS verschenen (TK,
2008–2009, 31 510, nr. 36) en in november jl. heeft het kabinet
een positief besluit genomen over het kleinschalige opslagproject in Barendrecht.
(Kamerstukken II, 2008–2009, 31 510, nrs. 37 t/m 39) Daarnaast
heeft de Europese Commissie in het kader van het Europees Economisch Herstelplan
een Nederlands demonstratieproject geselecteerd van EoN/Electrabel op de Maasvlakte
om grootschalig CCS te demonstreren bij een kolencentrale.Vanaf juni 2009
is website «CO2afvangenopslag.nl» in de lucht met informatie
die door een onafhankelijke redactieraad is goedgekeurd. Daarnaast wordt in
het kader van het Research & Development programma CCS, CATO-2 genaamd,
onderzoek gedaan naar de publieke acceptatie.Nationale regie voor transport
en opslag: in 2009 is EBN en Gasunie gevraagd input te leveren voor het opstellen
van een lange termijn opslag- en transportstrategie voor CO2. Hierbij
is ook gevraagd op welke wijze de wenselijke nationale regie van CCS organisatorisch
en juridisch gestalte zou kunnen krijgen. Dit advies wordt begin 2010 verwacht.De
voorstellen voor implementatie van de CCS richtlijn, die onder andere bepalingen
bevat met betrekking tot de verantwoordelijkheid voor CO2-opslag
in de bodem, zijn eind 2009 aangeboden aan de Raad van State.Momenteel wordt
verkend of en zo ja, onder welke voorwaarden de aansprakelijkheid voor de
opgeslagen CO2 door de Staat kan worden overgenomen.
 
 
 
 
 
 
 De EU-onderhandelingen zijn afgerond,
en duidelijke en afrekenbare CO2-nor- men voor nieuwe personenauto’s
zijn vastgelegd. Ook is er duidelijkheid over CO2-normen in 2020.
 
 GerealiseerdDeze
CO2-normen voor nieuwe personenauto’s zijn vastgelegd in
de Europese Verordening 443/2009 van 23 april 2009. De Verordening bevat
een norm van gemiddeld 130 gram/km in 2015 en van 95 gram/km in 2020.Inmiddels
heeft de Europese Commissie ook een voorstel voor een CO2-norm
voor bestelauto’s uitgebracht (28 oktober 2009).»
 
 
 
 
 
 
 Sectorovereenkomsten met het bedrijfsleven
en klimaatakkoorden met gemeenten en provincies zijn voortvarend opgepakt,
waarbij VROM de regie binnen het Rijk heeft. Zo komen er, conform het nieuwbouwconvenant,
tien gebieden waar op grote schaal wordt geëxperimenteerd met energiezuinige
nieuwbouw (de zogenaamde excellente gebieden). Andere voorbeelden zijn de
semi-gesloten kas en de kas op aardwarmte die door het landbouwakkoord verder
worden gestimuleerd. Lokale en regionale initiatieven van de koplopers als
het Rotterdam Climate Initiative en Energy Valley zijn versterkt. En door
middel van sectorteams is de verbinding gelegd tussen koplopergemeenten en
het peloton van overige gemeenten en provincies.
 
 GerealiseerdDe sectorovereenkomsten
zijn afgesloten en in uitvoering.Als onderdeel van de evaluatie Schoon en
Zuinig wordt momenteel de werking van de sectorovereenkomsten tegen het licht
gehouden.Het «Versnellingsprogramma Implementatie semigesloten kassen»
van het Ministerie van LNV en Productschap Tuinbouw (PT) is onderdeel van
het Programma Kas als Energiebron. Voor het Versnellingsprogramma hebben PT
en LNV tot 2012 jaarlijks € 3 miljoen beschikbaar gesteld.De Regeling
ten behoeve van de excellente gebieden (energiezuinige nieuwbouw) is gepubliceerd
en naar gemeenten gezonden.In april 2010 zullen naar verwachting de 13 gebieden
worden aangewezen. De AMvB Excellente gebieden zal medio 2010 van kracht zijn.
 
 
 
 
 
 
 VROM intensiveert de aanpak van de emissies
van overige broeikasgassen terug te dringen onder meer door onderzoeken te
financieren naar de ontwikkeling van emissiearm veevoer en stimulering van
precisielandbouw. Bedrijven die maatregelen nemen ter beperking van broeikasgasuitstoot
krijgen subsidie voor de gemaakte kosten van hun ingrepen.
 
 Niet gerealiseerdDe onderzoeken zijn
georganiseerd in onderzoeksprogramma’s in het kader van de innovatieagenda
Energie en zijn door LNV mede namens VROM ingediend. Het programma voor precisielandbouw
loopt. Het programma voor emissiearm veevoer is nog in voorbereiding en is
begin 2010 gestart.
 
 
 
 
 
 
 Het verminderen van de consumptie van
dierlijke eiwitten is belangrijk om de emissies van overige broeikasgassen
te reduceren. De beïnvloeding van de eiwitconsumptie is alleen mogelijk
in een geleidelijk proces. Dit jaar wordt onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden
van een transitie in de consumptie van eiwitten, in het bijzonder de consumptie
van vlees. Tevens wordt een milieuanalyse uitgevoerd naar het effect van eiwitvervangers
op het milieu. Op basis van de resultaten van dit onderzoek dat eind september
2008 moet zijn afgerond, wordt een beleidsvisie uitgewerkt door VROM samen
met de departementen van LNV en Ontwikkelingssamenwerking. Deze beleidsvisie
moet in de eerste helft van 2009 klaar zijn.
 
 GerealiseerdIn juli 2009 is door LNV, VROM en OS de beleidsagenda
duurzame Voedselsystemen gepubliceerd (samen met de nota Duurzaam Voedsel).
Tevens is een vierjarig interdepartementaal programma Duurzame Voedselsystemen
gestart, onder leiding van LNV, om de beleidsvisie uit te voeren. Aan het
programma Duurzame Voedselsystemen is ook een onderzoeksprogramma gekoppeld.
 
 
 
 
 
 
 Jaarlijks wordt in september over de
voortgang gerapporteerd aan de Kamer. Om de resultaten van het in uitvoering
gebrachte werkprogramma te kunnen beoordelen is in 2010 de zogenaamde herijking
voorzien. Dan beoordeelt het kabinet in hoeverre aanvullende maatregelen nodig
zijn op weg naar de doelen voor 2020. In 2009 brengt het kabinet verkennende
studies naar alle opties hiervoor in kaart zodat de in 2010 te maken keuzes
snel uitgevoerd kunnen worden.
 
 GerealiseerdIn april 2009 (in plaats van september) heeft
voormalig minister Cramer de monitor en verkenning Schoon en Zuinig naar de
Tweede Kamer gestuurd.Uit de verkenning blijkt dat we op koers liggen voor
het halen van de tussendoelen voor 2011. De verkenning laat ook zien dat er
onzekerheid is ten aanzien van het bereiken van de doelen van 2020. Aan de
Tweede Kamer is toegezegd dat de evaluatie Schoon en Zuinig wordt toegestuurd.
 
 
 
 
 Beleidsconclusie
 De prestaties uit 2009 zijn niet allemaal gerealiseerd. Echter uit de
Verkenning S&Z van vorig jaar blijkt dat het kabinet op koers ligt met
de doelen voor 2011. Ten behoeve van de evaluatie
Schoon en Zuinig in april 2010 stellen ECN en PBL een nieuwe Referentieraming
(RR) Energie en Emissies op. De RR laat zien welk effecten het huidige beleid
van schoon en zuinig heeft ten opzicht van de doelen van schoon en Zuinig
voor 2020. Uit de referentie raming, opgesteld door ECN, blijkt dat de doelen
voor Schoon en Zuinig in 2020 niet gerealiseerd worden zonder aanvullende
maatregelen. Aan de Tweede Kamer is toegezegd dat zij de evaluatie van S&Z
in april 2010 zullen ontvangen, voorzien van een beleidsarme aanbiedingsbrief.
 2. Internationale klimaatagenda
 Doelstelling 8. Actief bijdragen aan het tot stand
komen van nieuwe ambitieuze internationale klimaatdoelstellingen voor na 2012
 Doelstelling
 De klimaat- en energiedoelstellingen van het kabinet zijn alleen haalbaar
met ambitieuze Europese en internationale afspraken. Klimaatverandering is
een mondiaal probleem dat op wereldschaal opgelost moet worden. Het kabinet
gaat daarom ook door met een stevige inzet op een internationale aanpak van
de klimaatverandering voor de periode na 2012 – het laatste jaar van
het Kyoto-protocol.
 
 In december 2009 heeft in Kopenhagen een internationale klimaattop plaatsgevonden.
Deze top moest nieuwe internationale afspraken opleveren over de bestrijding
van het broeikaseffect. Het jaar 2009 was ook een cruciaal jaar voor de Europese
Unie – het jaar waarin de ambitieuze doelstellingen voor klimaat- en
energiebeleid in 2020 moeten worden omgezet in concrete wetten en maatregelen.
 Doelbereik 2009
 De internationale klimaattop in december 2009 in Kopenhagen heeft geleid
tot o.a. het Kopenhagen-akkoord, een stap op weg naar internationale afspraken
om de mondiale temperatuurstijging onder 2 graden Celsius te houden. Het akkoord,
dat tussen regeringsleiders is gesloten, had de steun van de overgrote meerderheid
van de Partijen. Besloten is de formele onderhandelingen voort
te zetten richting de volgende CoP (Mexico Stad, eind 2010). Het akkoord bevat
afspraken over emissiereductiedoelstellingen van ontwikkelde landen, mitigatieacties
van ontwikkelingslanden, financiering van klimaatacties in ontwikkelingslanden,
het meten, rapporteren en verifiëren van zowel doelen en acties als financiering,
adaptatie in ontwikkelingslanden en oprichting van mechanismen zowel voor
het tegengaan van ontbossing als voor technologiesamenwerking.
 
 Het klimaat- en energiepakket is aangenomen door de Europese Raad. De
Tweede Kamer heeft daar uitgebreid verslag van ontvangen met een nadere duiding
van het Europese besluit (Kamerstukken II 2008–2009, 31 209, nr. 73).
De Nederlandse inzet is niet op alle punten verwezenlijkt, maar dit is niet
ten koste gegaan van de oorspronkelijke milieuambitie in de Commissievoorstellen.
Door het akkoord over het pakket wordt het Europees ETS vanaf 2013 vergaand
geharmoniseerd. Wat betreft de handel in hernieuwbare energie tussen lidstaten,
is afgesproken dat er statistische transfers van hernieuwbare energie tussen
lidstaten kunnen plaatsvinden. Het kabinet heeft zich in de onderhandelingen
samen met het VK met kracht ingezet voor het voorstel van het Europese Parlement
voor financiering van de twaalf CCS-demonstratieprojecten. Uiteindelijk is
na langdurige onderhandelingen afgesproken dat een deel van de 300 miljoen
rechten uit de nieuwkomersreserve onder het ETS o.a. hiervoor beschikbaar
zullen komen.
 
 Door het akkoord over het Klimaat- en Energiepakket is er sinds dit jaar
een Europees kader voor afvang, transport en opslag van CO2. CCS-projecten
vallen vanaf 2013 automatisch onder het systeem van emissiehandel. Nederland
heeft ook in het afgelopen jaar een centrale rol gehad in de taskforce CCS
onder het Europese Compliance Forum voor emissiehandel.
 
 Verder heeft Nederland zich in 2009 ingezet ambitieuze normen voor de
CO2-uitstoot van nieuwe personenauto’s in Europa, zowel voor
2012 als voor de langere termijn (2020). Deze zijn in 2009 vastgelegd in de
Europese Verordening 443/2009 van 23 april 2009. De Verordening bevat
een norm van gemiddeld 130 gram/km in 2015 en van 95 gram/km in 2020.
 Inmiddels heeft de Europese Commissie ook een voorstel voor een CO2-norm voor bestelauto’s uitgebracht (28 oktober 2009).
 
 Daarnaast wilde Nederland dat de Richtlijn Ecodesign uitgebreid zou worden om ook aan energie gerelateerde producten minimumeisen
te kunnen stellen. In 2009 is de uitbreiding van de werkingssfeer van de richtlijn
ecodesign is gerealiseerd. De herziene richtlijn is inmiddels in werking getreden.
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
prestaties Internationale klimaatagenda 2009
 
 
 Beoogde prestaties in 2009
 Bereikt resultaat in 2009
 
 
 Prioriteit is het helpen opstellen en
realiseren van een duidelijk, efficiënt en eerlijk instrumentarium en
financieel plan voor het internationale klimaatbeleid. Succes in Kopenhagen
hangt immers voor een groot deel af van de – merendeels private –
financiering van emissiereductie, bestrijding van ontbossing en aanpassing
aan klimaatverandering. De financiële steun voor het uitvoeren van deze
maatregelen is met name van belang voor ontwikkelingslanden. VROM concentreert
zich op dit vraagstuk en neemt het voortouw in de EU.
 
 GerealiseerdHet Kopenhagen-akkoord
bevat afspraken over financiering van klimaatacties in ontwikkelingslanden
voor zowel de korte als de lange termijn, namelijk circa USD 30 miljard
aan mondiaal nieuw en additioneel geld voor de periode 2010–2012. Voor
adaptatieacties ligt de prioriteit bij de meest kwetsbare landen. Voorts committeren
de ontwikkelde landen zich aan een doelstelling uiterlijk in 2020 gezamenlijk
USD 100 miljard per jaar te mobiliseren vanuit verschillende bronnen.
Het akkoord legt ook een aantal elementen vast van de internationale financiële
architectuur. Belangrijkste hierbij zijn een nieuw Copenhagen
Green Climate Fund, als een «operating entity» van het financiële mechanisme onder het Klimaatverdrag, en
een «High Level Panel», onder aansturing
van de CoP. Dit besluit is gebaseerd op een voorstel dat Nederland heeft geformuleerd
en ingediend bij de EU-Milieuraad en Europese Raad.Tweede Kamer is per brief
(Kamerstukken II, 2009–2010, 31 793, nr. 24) geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 De industrielanden moeten het voortouw
blijven nemen in het reduceren van emissies. Maar een tweede voorwaarde voor
succes in Kopenhagen – en ook het tweede prioriteitsveld voor VROM –
is het vergroten van het aandeel van ontwikkelingslanden bij het verminderen
van deze uitstoot. Vooral het vergroten van de rol van ontwikkelingslanden
met opkomende economieën is belangrijk.
 
 GerealiseerdMet het Kopenhagen-akkoord is een doorbraak
bereikt in de differentiatie van ontwikkelingslanden. Voor het eerst lijken
de economisch meer ontwikkelde landen te hebben geaccepteerd dat – in
tegenstelling tot de minst ontwikkelde landen en kleine eilandstaten –
hun bijdrage niet langer vrijblijvend is en alleen gebaseerd op financiering.
Zij zijn bereid gevonden om even als de ontwikkelde landen aan te geven aan
welke acties zij zich via opname in een aparte Appendix bij het Kopenhagen-akkoord
internationaal committeren.
 
 
 
 
 
 
 Om actief bij te dragen aan succes in «Kopenhagen»
en bij de gesprekken in Brussel over het EU klimaat- en energiepakket, verlenen
we anticiperende en ambitieuze medewerking aan klimaatdiplomatie. VROM levert
ook de belangrijkste EU-onderhandelaar voor de emissiereductiedoelen op lange
termijn van het Bali Action Plan van het UNFCCC en zal een verdiepende impuls
geven aan een van de voorbereidende mondiale onderhandelingsrondes op weg
naar Kopenhagen.
 
 GerealiseerdDe door Nederland geleverde EU-onderhandelaar heeft aan
de voorbereidingen in EU-kader leiding gegeven. Voorts heeft Nederland een
speciale Klimaatgezant benoemd, is een interdepartementale werkgroep klimaatdiplomatie
opgericht, zijn demarches door de posten uitgevoerd, is er actief deelname
aan formele en informele bijeenkomsten geweest op zowel politiek als ambtelijke
niveau, en hebben bila’s met CoP-voorzitter en Secretaris UNFCCC en
telefoonconferenties op ambtelijk en politiek niveau plaatsgevonden.
 
 
 
 
 
 
 VROM wil dat er overeenstemming komt
tussen de Europese Raad en het Europees Parlement over de Europese energiewetgeving.
We bereiken dit het liefst in december 2008, maar in elk geval in het voorjaar
van 2009 vóór de verkiezingen van het Europees Parlement. VROM
zal voorstellen doen die duurzaamheidcriteria voor biobrandstoffen wereldwijd
introduceren.
 
 GerealiseerdOvereenstemming over Europese energiewetgeving is in
de Europese Raad van 11 en 12 december 2008 bereikt. Tweede Kamer is
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2008–2009, 21 501-20,
nr. 415 en Kamerstukken II 2008–2009, 31 209, nr. 73).Het
Global Bio Energy Partnership, dat mondiaal landen (nationale overheden) als
internationale organisaties bijeen brengt in het streven naar een efficiënter
en duurzamer gebruik van bio-energie, heeft in 2009 een set duurzaamheidcriteria
voor nationaal gebruik ontwikkeld. Nederland heeft hier actief aan bijgedragen.
In vervolg daarop vindt momenteel (2010) een consultatieproces plaats voor
de selectie van daarbij bruikbare indicatoren op sociaal, economisch en milieuterrein.
 
 
 
 
 Beleidsconclusie
 Hoewel het Kopenhagen-akkoord niet het ambitieniveau heeft waar Nederland
middels haar inbreng in het standpunt van de EU naar heeft gestreefd, biedt
het wel een voldoende basis om internationaal verder te werken. Het akkoord
brengt nagenoeg alle partijen in één politiek raamwerk en vormt
de basis voor verdere onderhandelingen in 2010. De inzet blijft gericht op
de totstandkoming van een juridisch bindend instrument voor de
periode vanaf 2013 waar alle landen aan mee doen en dat in staat is de mondiale
temperatuurstijging tot 2 graden Celsius te beperken.
 
 EU klimaat- en energiepakket, CO2-normen voor voertuigen liggen
op schema. De uitbreiding van de werkingssfeer van de richtlijn ecodesign
is gerealiseerd.
 3. Ontwikkeling van markten voor duurzame producten
 Doelstelling 21: de overheid wil uiterlijk in 2010 duurzaamheid
als zwaarwegend criterium meenemen in al haar inkopenDoelstelling 22: het
stimuleren van duurzame consumptie en productie
 Dit kabinet geeft hoge prioriteit aan het tot stand brengen van markten
voor duurzame producten. Voor de milieuproblematiek is de oplossing voor een
groot deel te vinden in het economisch verkeer tussen producenten en gebruikers:
de markten. Dit kabinet vergroot het aanbod van duurzame (groene) producten
en diensten. Behalve fiscale prikkels kan het Rijk samen met de andere overheden
een bijdrage leveren door duurzaam in te kopen: de overheden kopen per jaar
voor meer dan € 40 mrd in.
 Het streven van alle ministeries dat vanaf 2010 honderd procent van de
overheidsinkopen duurzaam is, geeft een grote impuls aan een duurzame markt.
 De tijdelijke sloopregeling voor oude (bestel)auto’s wordt samen
door VROM, SenterNovem en Auto Recycling Nederland (ARN) uitgevoerd. De sloopregeling
draagt naast het stimuleren van de autobranche tijdens de crisis ook bij aan
het versneld verschonen van het wagenpark in Nederland. In 2009 is een bedrag
van ca. € 35,– mln. besteed. In 2009 zijn 50 819 aanvragen
voor een toekenning ontvangen. De huidige stand kan als volgt worden samengevat:
 – Er worden vooral personenwagens aangeboden voor demontage. Het
aandeel bestelauto’s is met 4% lager dan de vooraf verwachte
10%;
 – 27% procent van de vervangende auto’s betreft nieuwverkoop
(verwachting was 10%);
 – Er worden relatief veel kleine benzine voertuigen teruggekocht,
wat naast de PM10 en NO2 reducties ook tot een vermindering
van de CO2 uitstoot leidt.
 Doel
 • Het Rijk koopt in 2010 voor 100 procent duurzaam in, de gemeenten
voor 75 procent en de provincies en waterschappen voor 50 procent. Een overheid
kan in een specifiek geval het noodzakelijk achten bepaalde criteria niet
toe te passen en zal zich daar dan over verantwoorden.
 • SenterNovem stelt in opdracht van de overheden duurzaamheidscriteria
op voor in totaal tachtig productgroepen. Het gaat om sociale waarden als
arbeidsomstandigheden en om milieucriteria. Voorjaar 2008 zijn de criteria
voor de eerste 16 productgroepen vastgesteld en door inkopers toegepast. De
andere productgroepen volgen maandelijks in de loop van 2008 tot en met begin
2009;
 • Het kabinet introduceert elementen van het Cradle-to-Cradle (C2C)
concept. Begin dit jaar is een team opgericht dat maatschappelijke initiatieven
ondersteunt die gericht zijn op het verspreiden van C2C;
 • Om duurzame productie en consumptie van producten verder te stimuleren,
heeft het kabinet nieuwe vergroeningsmaatregelen ingevoerd. Deze treden op
1 januari 2009 in werking. Voor de vergroeningsmaatregelen wordt verwezen
naar het Belastingplan 2009.
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
prestaties «Ontwikkeling van markten voor duurzame producten 2009»
 
 
 Beoogde prestaties in 2009
 Bereikt resultaat in 2009
 
 
 Om de doelstellingen voor duurzaam inkopen
te bereiken, zijn alle criteria eind maart 2009 klaar en passen de inkopers
deze toe voor alle tachtig productgroepen.
 
 GerealiseerdEind maart 2009 zijn alle criteria voor duurzaam
inkopen gereed gekomen. De aanvankelijk 80 productgroepen waarvoor deze criteria
gelden, zijn medio 2009 – mede in overleg met de Tweede Kamer –
teruggebracht tot 45. Inmiddels zijn inkopers gestart met het toepassen van
deze criteria.
 
 
 
 
 
 
 Voor 25 productstromen is C2C als wens
geformuleerd in het programma Duurzaam Inkopen.
 
 GerealiseerdAangezien het totaal
aantal productstromen voor duurzaam inkopen kleiner is geworden, is het aantal
productgroepen waarvoor wensen zijn geformuleerd, evenredig kleiner geworden.
Voor 15 productgroepen zijn C2C-elementen als wens opgenomen.
 
 
 
 
 
 
 In tenminste vier ketenprojecten waar-
bij het bedrijfsleven nauw betrokken is, wordt een substantiële vermindering
van de milieubelasting bereikt, waarbij het doel is in de planperiode uit
het Landelijk AfvalbeheerPlan (LAP-2) een daling te laten zien van twintig
procent.
 
 GerealiseerdDe uitvoering van de zeven ketenprojecten is in volle gang. Het betreft
de volgende materialen: papier/karton, textiel, PVC, bouw- en sloopafval,
aluminium, voedsel(resten) en grof huishoudelijk afval. Momenteel worden berekeningen
uitgevoerd voor de te verwachten vermindering van milieubelasting van de voorgenomen
uitvoeringsprojecten in 2015 (einde looptijd LAP2). Naar verwachting wordt
voor tenminste vier veelbelovende initiatieven de komende jaren een substantiële
milieuverbetering geboekt.
 
 
 
 
 
 
 Naar onderwijs, bedrijfsleven en intermediaire
organisaties wordt het belang van C2C uitgedragen.
 
 GerealiseerdIn 2009 heeft het aanjaagteam
bijdragen geleverd aan verschillende congressen zoals van Rijkswaterstaat
Hogeschool Rotterdam, Metaalunie, gemeente Lochem. Daarnaast is een algemene
informatiekaart uitgebracht, is meegewerkt aan een informatiekaart voor de
bouw; zijn 4 C2C netwerkbijeenkomsten georganiseerd en rond de 40 organisaties
zijn verder geholpen met zoektocht naar ondersteuning van C2C initiatieven.
 
 
 
 
 
 
 In tenminste drie branches dragen organisaties
C2C actief uit naar hun leden en in drie opleidingen wordt C2C opgenomen in
curriculum.
 
 GerealiseerdDe Metaalunie, de regieraad Bouw/PSI bouw en het polymerennetwerk
dragen in hun branches C2C uit. Met medefinanciering van VROM is een parttime
hoogleraar aangesteld aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Ook de TU Delft,
Universiteit Wageningen en de Hogescholen Zeeland, Zuyd en Fonteys besteden
hieraan aandacht in hun curriculum.
 
 
 
 
 
 
 Een toepassingskader C2C in ruimtelijke
projecten is ontwikkeld.
 
 Niet gerealiseerdIn het in ontwikkeling zijnde beleid voor duurzame
gebiedsontwikkeling is C2C één van de leidende principes.
 
 
 
 
 
 
 In twee Nota Ruimte projecten is C2C
in het ontwerp meegenomen.
 
 GerealiseerdGreenport Venlo en Almere schaalsprong.
 
 
 
 
 
 
 Eventuele gelden uit de maatschappelijke
innovatie-agenda worden gebruikt voor een innovatieprogramma C2C waarin bedrijven
en overheden participeren.
 
 Niet gerealiseerdAan het samen met bedrijven en onderzoeksinstellingen
uitgewerkte C2C-voorstel zijn uiteindelijk geen gelden uitmaatschappelijke
innovatieagenda toegekend. Er waren andere ingediende voorstellen die beter
aan de criteria van de innovatieagenda voldeden.
 
 
 
 
 
 
 Voor 2009 onderzoekt het Kabinet nut
en noodzaak van verdere vergroening en verdere verfijning van de bestaande
vergroeningsmaatregelen.
 
 Gerealiseerd/niet gerealiseerdHet kabinet heeft in 2008 diverse fiscale
vergroeningsmaatregelen aan de Kamer voorgelegd t.b.v. het BP 2009. (zie website
Fin met gehonoreerde maatregelen 2009). Daarnaast heeft het kabinet in 2009
ingestemd met een nog uit te werken herziening belastingstelsel. Op verzoek
van de studiecommissie belastingstelsel heeft Bernard ter Haar (dgM) een essay
geschreven over de houdbaarheid van fiscale vergroening in de komende decennia.
 
 
 
 
 
 
 Ook wordt een C2C-aanjaagteam opgericht
om maatschappelijke initiatieven die zijn gericht op het bereiken van een
olievlekwerking te ondersteunen en stimuleren, en zullen gericht belemmeringen
worden weggenomen.
 
 GerealiseerdZie de toelichting bij beoogde prestatie «Naar
onderwijs, bedrijfsleven en intermediaire organisaties wordt het belang van
C2C uitgedragen».
 
 
 
 
 Beleidsconclusie
 Ondanks dat niet alle acties helemaal gerealiseerd zijn, kan worden geconcludeerd
dat het project Ontwikkeling van markten voor duurzame producten op schema
ligt. Voor wat betreft Duurzaam Inkopen zijn de voorbereidingen
afgerond die in 2010 moeten leiden tot 100% duurzaam inkopen door de
Rijksoverheid en 75 resp. 50% door gemeenten en provincies/waterschappen.
De uitvoering van de ketenprojecten is in volle gang. De markt en het onderwijs
passen C2C toe.
 4. Mooi Nederland
 Doelstelling 23: het bevorderen van een tijdig en op de
vraag afgestemd aanbod van ruimte voor kwalitatief goed ingepaste bedrijfslocaties
en 80 000 tot 100 000 nieuwe woningen per jaar;Doelstelling 24:
in 2011 moeten Nederlanders meer tevreden zijn over het landschap, zijn groene
gebieden gerealiseerd, is het platteland vitaler en dynamischer en wordt geïnvesteerd
in natuurgebieden;Doelstelling 26: klimaatbestendige inrichting van Nederland
waarbij water een meer bepalende factor is bij ruimtelijke afwegingen, inclusief
locatiekeuzes. Meer ruimte voor herstel van natuurlijke processen (bodem,
water en natuur);Doelstelling 29: het realiseren van een beperkt aantal complexe,
samenhangende ruimtelijke opgaven van nationale betekenis.
 Doelstelling
 4a. Bedrijventerreinen (doelstelling 23)
 Het bevorderen van een tijdig en op de vraag afgestemd aanbod van ruimte
voor kwalitatief goed ingepaste bedrijfslocaties en 80 000 tot 100 000
nieuwe woningen per jaar (doelstelling 23 uit het beleidsprogramma Balkenende
IV). Het onderdeel bedrijventerreinen wordt hieronder behandeld, het wonen-gedeelte
wordt behandeld in het jaarverslag van Wonen, Wijken en Integratie.
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
prestaties Bedrijventerreinen 2009
 
 
 Beoogde prestaties in 2009
 Bereikt resultaat in 2009
 
 
 Uitvoeren van vijf pilotprojecten «kwaliteit
bedrijventerreinen» en vijf pilotprojecten op basis van het advies van
het projectteam «Taskforce (her)ontwikkeling bedrijventerreinen».
Dit leidt tot kennis over en ervaring met herstructurering, versnelling en
een hogere ruimtelijke kwaliteit op deze terreinen; hierbij wordt ook stimulering
van aanbod en gebruik van restwarmte meegenomen.
 
 GerealiseerdDe pilots kwaliteit bedrijventerreinen
zijn reeds in 2008 geselecteerd, afronding wordt verwacht in 2010.De vijf
pilots van de Taskforce (her)ontwikkeling bedrijventerreinen zijn in maart
2009 geselecteerd.De leerervaringen uit de pilots worden gedeeld in het Kennis-
en Leertraject van Mooi Nederland dat in september 2009 is gestart.
 
 
 
 
 
 
 Uitvoering geven aan de kabinetsreactie
op de Taskforce (her)ontwikkeling bedrijventerreinen.
 
 GerealiseerdAan de kabinetsreactie
wordt uitvoering gegeven met– het convenant tussen Rijk, IPO en
VNG,– de inzet van FES-middelen voor een aantal herstructureringsprojecten
van nationaal economisch belang– de handreiking uitvoeringsstrategie
die samen met IPO en VNG is opgesteld– en de lange termijnaanpak
voor verzakelijkingConform het Convenant Bedrijventerreinen zullen provincies
in samenwerking met (regionaal samenwerkende) gemeenten vóór
1 april 2010 de herstructureringsopgave van 6500 ha uitwerken in provinciale
herstructureringsprogramma’s. De voorbereidingen om hierover afspraken
te maken met provincies zijn reeds gestart met het afsluiten van het convenant
bedrijventerreinen in november 2009 (Kamerstukken II, 2009–2010, 31 253,
nr. 22).
 
 
 
 
 
 
 Toezien op de naleving van de toepassing
van de SER-ladder en toezien op naleving van de afspraken per provincie over
behoefteraming en planning van bedrijventerreinen.
 
 GerealiseerdUitvoering van de SER-ladder
is geborgd door opname in de algemene maatregel van bestuur (AMvB) ruimte
en zal naar verwachting in 2010 in werking treden. De provincies zullen de
afspraken in het in november 2009 afgesloten Convenant Bedrijventerreinen
over de planningsopgave verwerken in structuurvisies In het convenant is afgesproken
dat provincies per direct handelen conform de afspraken en uitgangspunten
van het convenant. (Kamerstukken II, 2009–2010, 31 253, nr. 22).
 
 
 
 
 
 
 Begin 2009 in overleg gaan met de G27
over de ontwikkeling van bedrijventerreinen in verstedelijkte gebieden, met
aandacht voor transformatie, met als motto «functiemenging waar kan,
functiescheiding waar moet».
 
 GerealiseerdIn het Convenant Strategische Economische
Samenwerking tussen het Ministerie van EZ, de G4 en de G32 is in 2009 afgesproken
om gezamenlijk de ervaringen met bovengenoemde 10 pilotprojecten te bestuderen
met aandacht voor functiemenging.
 
 
 
 
 
 
 Eind 2009 wordt in aansluiting op bestaande
trajecten en het advies van de Taskforce (her)ontwikkeling bedrijventerreinen
een beslissing genomen over het verplicht stellen van parkbeheer op nieuwe
terreinen en bevordering hiervan op bestaande terreinen.
 
 Niet gerealiseerdHet IPO en de VNG
zullen in 2010 in overleg met het Rijk een basispakket parkmanagement uitwerken.
 
 
 
 
 Beleidsconclusie
 Het kabinet is goed op weg om de doelstelling om een op de vraag afgestemd
aanbod van bedrijventerreinen te bereiken en te bereiken dat in 2013 6 500
ha bedrijventerreinen zijn geherstructureerd. De basis is nu gelegd met regelgeving,
afspraken, financiering en voorbeeldprojecten.
 4b. Openheid van het landschap (Doelstelling 24)
 Doel
 De Minister van VROM wil de volgende doelstellingen in 2009 realiseren:
 • In 2009 is de bestaande verhouding tussen bebouwing binnen steden/dorpen (circa 76%) en in het landelijk gebied (circa 24%)
onveranderd gebleven, ten opzichte van 2004;
 • Vanaf 2009 vindt voor ieder Nationaal Landschap een versterking
van de beschreven kernkwaliteiten plaats, dit wordt bewaakt door middel van
de Monitor Nota Ruimte;
 • Het areaal zeer open gebied neemt niet af ten opzichte van 2006
(119 000 hectare);
 • Stedelijk ruimtebeslag in rijksbufferzones blijft maximaal 34 ha
(basiswaarde 2003) en het oppervlak dagrecreatieve functies is met vijf procent
toegenomen (basiswaarde 2003 is 3 900 ha);
 • Sanering van 200 hectare ongewenste bebouwing of glas of bestemming
daarvoor, vooral als onderdeel van de Nota Ruimte-projecten en de samenwerkingsagenda
Mooi Nederland en met bijpassende financieringsconstructies.
 Doelbereik 2009
 De uitvoering van het programma vindt in nauwe samenwerking met het Ministerie
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) plaats en verloopt goed. Voor
beoogde prestaties die (nog) niet of deels zijn gerealiseerd, geldt dat dit
niet ten koste gaat van de uiteindelijke doelbereiking. Zij worden ofwel –
vanwege voortschrijdend inzicht – effectiever en efficiënter op
andere wijze opgepakt, ofwel de acties zullen alsnog worden uitgevoerd.
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
prestaties Openheid van het Landschap 2009
 
 
 Beoogde prestaties in 2009
 Bereikt resultaat in 2009
 
 
 De nog ontbrekende gebiedsvisies voor
rijksbufferzones laten opstellen.
 
 Niet gerealiseerdEr is besloten om voor alle bufferzones
een gebiedsakkoord te sluiten over de gebiedsopgave in de betreffende bufferzone.
Deze set afspraken zal in 2010 moeten landen in de MIRT gebiedsagenda’s.
 
 
 
 
 
 
 Het stelsel voor de landschappen van
nationaal belang (Rijksbufferzones, snelwegpanorama’s en Nationale Landschappen)
vereenvoudigen.
 
 Niet gerealiseerdEr is een start gemaakt met het analyseren van de
gebiedsvereenvoudiging voor recreatief groen (bufferzones, Rods e.a.). Dit
moet begin 2010 tot een concreet voorstel leiden, waarbij ook doorkijkje wordt
gegeven naar vereenvoudiging landschap en natuur.
 
 
 
 
 
 
 Goed toepasbare ruimtelijke kwaliteitseisen
voor de landschappen van nationaal belang uitwerken en vastleggen:a. kernkwaliteiten
van Nationale Landschappen zijn eind 2009 eenduidig en werkbaar uitgewerkt
voor provincies;b. regels voor het bouwen in deze gebieden zijn eind
2009 planologisch vastgelegd en werken door in provinciale verordeningen en
bestemmingsplannen via de Algemene Maatregel van Bestuur Ruimte op basis van
de Wro.
 
 GerealiseerdEr is in 2009 een handreiking en een toolbox ontwikkeld, die provincies
moet ondersteunen bij het uitwerken van de kernkwaliteiten en vastlegging
in de provinciale verordeningen.In 2010 zullen workshops aan provincies worden
aangeboden om dit proces te faciliteren.In de AMvB Ruimte worden de regels
t.a.v. de nationale landschappen vastgelegd. De AMvB treedt in de eerste helft
van 2010 in werking, afhankelijk van het advies van de Raad van State.
 
 
 
 
 
 
 Uitvoering van de Agenda Landschap en
implementeren van het advies van de taskforce Financiering Landschap (Rinnooy
Kan).
 
 Niet gerealiseerdUitvoering Agenda Landschap is gestart. Op basis van advies Rinnooy
Kan is door IPO onderzoek gestart naar de financieringsbehoefte landschap
(eerste kwartaal 2010 gereed).
 
 
 
 
 
 
 Uitvoering van de afspraken uit de Samenwerkingsagenda
Mooi Nederland voor ongewenste (bestemming voor) bebouwing en de sanering
van verspreid liggend glas, met bijbehorende uitwerking van financieringsconstructies
(Ruimte voor ruimte, Rood voor groen).
 
 GerealiseerdIn brief d.d. 25/11/2009 (Kamerstukken II,
2009–2010, 29 435, nr. 242). aan TK over de voortgang van
de uitvoering van de Samenwerkingsagenda Mooi Nederland is hierover gerapporteerd.
In het kader van de sanering van verspreid liggend glas zijn 10 projecten
geselecteerd die deze rijkssteun krijgen.
 
 
 Actualisering van de in 2007 tussen
Rijk en IPO/VNG vastgestelde samenwerkingsagenda Mooi Nederland.
 
 GerealiseerdDe Samenwerkingsagenda
Mooi Nederland Kamerstukken II, 2008–2009, 31 500, 19) is in het
voorjaar van 2009 geactualiseerd.
 
 
 
 
 Beleidsconclusie
 Een aantal gestelde prestaties in 2009 kent een langere doorlooptijd van
een jaar. Uit bovenstaand overzicht blijkt dat veel acties in gang zijn gezet,
de uitvoering loopt. De monitor Ruimte zal concrete cijfers over het doelbereik
opleveren, te verschijnen in september 2010. In 2009 is besloten alle rijksbufferzones
te monitoren. Dit heeft voor vertraging gezorgd, maar uiteindelijk zal dit
wel een grotere bijdrage leveren aan het doelbereik.
 4c. Klimaatbestendige inrichting (doelstelling 26)
 Doelstelling
 Het kabinet stelt zich ten doel te komen tot een klimaatbestendige inrichting
van Nederland. Risicobeheersing en het herstel van natuurlijke processen zijn
belangrijke leidende principes voor aanpassing van de ruimtelijke inrichting.
Uiterlijk in 2015 is deze inrichting in alle ruimtelijke plannen verankerd.
Herijking van het ruimtelijk beleid en aanpassing van wet- en regelgeving
is uiterlijk in 2011 klaar.
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
prestaties Klimaatbestendige inrichting 2009
 
 
 Beoogde prestaties in 2009
 Bereikt resultaat in 2009
 
 
 Binnen de Nota Ruimte projecten benoemen
van vijf iconen waarbinnen ruimtelijke aanpassingsmaatregelen worden uitgevoerd
die een (inter-) nationale voorbeeldfunctie hebben.
 
 Niet gerealiseerdInvulling afspraken
met strategische projecten bleek nog niet uitvoerbaar.
 
 
 
 
 
 
 Maken van afspraken over de uitvoering
van innovatieve maatregelen.
 
 GerealiseerdVoor een aantal projecten voor het Nota Ruimte-budget
(Stadshavens, Zuidplas, Haarlemmermeer) is een afspraak gemaakt over de besteding
van NR-budgetgelden voor – zoveel mogelijk innovatieve – maatregelen
die gericht zijn op duurzaamheid en klimaatbestendigheid.In het klimaatconvenant
met het IPO is een afspraak gemaakt over de stimulering en facilitering van
zogenaamde regionale en lokale impulsprojecten.
 
 
 
 
 
 
 Opstellen van een handreiking (Klimaatwijzer)
waarmee overheden afwegingen kunnen maken gericht op een meer klimaatbestendige
inrichting.
 
 GerealiseerdIn concept gereed. Consultatieronde bij andere overheden en organisaties
loopt.
 
 
 
 
 
 
 Opstellen van uitgangspunten en randvoorwaarden
voor een klimaatbestendige inrichting van Nederland.
 
 GerealiseerdIn de Klimaatwijzer is
de basis gelegd voor een integrale en gebiedsgerichte aanpak voor een klimaatbestendige
inrichting. Hierin zijn procesmatige uitgangspunten en randvoorwaarden geformuleerd
die de komende jaren – op vrijwillige basis – zullen worden toegepast
in de praktijk en geëvalueerd.
 
 
 
 
 
 
 Selecteren van «klimaatbuffer
projec- ten» voor de periode 2009–2012.
 
 GerealiseerdDe kandidaat-projecten
zijn geselecteerd. In 2009 is gestart met het toekennen van formele beschikkingen;
in 2010 zullen alle projecten zijn beschikt.
 
 
 
 
 
 
 Nemen van een besluit over een Nationaal
Adaptatiefonds.
 
 GerealiseerdMet de start van het Deltaprogramma biedt het Deltafonds
voor de thema’s waterveiligheid en zoetwatervoorziening vanaf 2020 een
basis voor de financiering van adaptatiemaatregelen. Met de inzet voor een
integrale financiering is een zelfstandig Nationaal Adaptatiefonds op dit
moment niet opportuun.
 
 
 
 
 
 
 Vaststellen van een voortgangsrapportage
uit de lopende projecten binnen het programma «Kennis voor Klimaat».
 
 GerealiseerdJaarrapportage
2009 Kennis voor Klimaat is opgeleverd. Voortgangsrapportage 2009 Kennis voor
Klimaat stelt de onderstaande prestaties vast:a. Oplevering verkennende
studies tbv start programma;b. Start eerste tranche onderzoeksprojecten
klimaatbestendige hot spots;c. Leveren van bouwstenen aan nationale adaptatiestrategie;d. Open
Call tweede fase Kennis voor Klimaat (thematische verdiepingsfase);e. Bijdrage
aan voorbereiding «Holland Climate House» tijdens COP-15 in Kopenhagen.
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaar stellen van concept aanpassingsstrategieën
voor de zogeheten hotspots Haaglanden, Rotterdam, Schiphol, Rivierengebied,
Zuidwestelijke Delta, Waddenzee, Veenweidegebieden en Droge Zandgronden.
 
 Niet gerealiseerdIn
2009 is het voorbereidingstraject adaptatiestrategieën hot spots gestart.
Aan het eind van de looptijd van het programma (2012) worden 8 operationele
adaptatiestrategieën opgeleverd.
 
 
 Leveren van bijdragen aan de internationale
activiteiten van het programma Kennis voor Klimaat, waarbij kennis en ervaring
wordt ontwikkeld en uitgewisseld rond het thema Urbane Deltaregio’s.
 
 GerealiseerdEr
zijn verschillende bijdragen geleverd:– Bijdrage aan opstellen
samenwerkingsformule internationale hot spots VROM-KvK;– Try-Out
concept-samenwerkingsformule met Indonesië;– «Terms
of reference» opgesteld ten behoeve van Internationale Delta Alliantie;– Ondersteuning
actieve werving potentiële partners.
 
 
 
 
 Beleidsconclusie
 Niet alle doelen voor 2009 zijn bereikt op dit onderwerp, maar met de
start van het Deltaprogramma (deelprogramma Nieuwbouw & Herstructurering)
en het PBL-onderzoek «Wegen naar een Klimaatbestendig Nederland»
is voor 2010/2011 een stevig kader voorhanden om resultaten te boeken en interbestuurlijke
afspraken te maken. Voor de gestelde doelen voor 2011 en 2015
ligt de beleidsprioriteit Klimaatbestendige inrichting nog wel op schema.
 4d. Windenergie
 Doelstelling
 Deze kabinetsperiode is de doelstelling 2000 Megawatt (MW) windenergie
extra vergund te hebben. Voor het grootste deel van deze 2000 MW is ruimte
beschikbaar in streek- en omgevingsplannen en in gemeentelijk beleid. Het
voortouw voor de realisatie van deze locaties ligt bij provincies en gemeenten.
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
prestaties Windenergie in 2009
 
 
 Beoogde prestaties in 2009
 Bereikt resultaat in 2009
 
 
 Realiseren van tenminste 500 Mw door
het plaatsen van nieuwe windturbines.
 
 GerealiseerdAmbitie richt zich op het verstrekken van
vergunningen en subsidiebeschikkingen. Wanneer het windpark NOP wordt meegerekend
is deze ambitie gerealiseerd.Verder spant VROM zich in om knelpunten in het
rijksbeleid weg te nemen: behandeling in TK van AmvB windturbines werd afgerond
en er zijn belangrijke vorderingen gemaakt bij oplossen van knelpunten bij
toetsing op radarverstoring.
 
 
 
 
 
 
 Inzetten van ondersteuningsteams voor
het oplossen van ruimtelijke knelpunten zodat projecten «in de pijplijn»
door kunnen gaan.
 
 GerealiseerdEnkele tientallen projecten worden door middel van zgn.
windteams ondersteund. Dit bevordert de snelheid waarmee projecten tot realisatie
komen. Een goed beeld hiervan kan pas over langere periode worden geschetst.
 
 
 
 
 
 
 Creëren van meer draagvlak voor
windenergie door een nieuwe campagne.
 
 GerealiseerdEen helpdesk en een website zijn ingericht.
Het Ministerie van EZ neemt de publiekscampagne voor haar rekening.
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkeling van een ruimtelijk perspectief
voor windenergie om ruimte te vinden voor de 2000 Mw na 2011. Hierbij zal
onderscheid worden gemaakt tussen windturbineparken, de zogenaamde vides (waar plaatsing van windturbines niet wenselijk
is) en tussengebieden.
 
 GerealiseerdOpstellen van Ruimtelijk Perspectief is eind 2009 in
afrondend stadium.
 
 
 
 
 Beleidsconclusie
 Het toegezegde faciliterende beleid wordt volgens planning uitgevoerd
(oplossen radar en geluid en de ondersteuning van locale processen). Realisatie
van het uiteindelijke rijksdeel (2000 MW extra vergund eind 2011) wordt lastig,
omdat in 2008/2009 in totaal slechts aan circa 100 MW subsidie is verleend.
Wel zijn enkele grote projecten (Zuidlob en NOP) in een afrondende stadium
gekomen. Hiermee kan in 2010 mogelijk een groter dan voorzien vermogen worden
vergund.
 4e. Samenhangende ruimtelijke ontwikkeling en Randstad
2040 (doelstelling 29)
 Doelstelling
 Het kabinet stelt zich ten doel het realiseren van een beperkt aantal
complexe, samenhangende ruimtelijke opgaven van nationale betekenis. Voor
alle geselecteerde projecten uit het Nota Ruimte budget heeft conform procedure
besluitvorming in de Ministerraad plaatsgevonden.
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
prestaties «Samenhangende ruimtelijke ontwikkeling en Randstad 2040»
 
 
 Beoogde prestaties in 2009
 Bereikt resultaat in 2009
 
 
 Uitvoeren van het innovatieprogramma
Mooi Nederland.
 
 GerealiseerdIn 2009 is de eerste ronde van de Innovatieregeling Mooi
Nederland gestart en afgerond. In 2009 is ook het Kennis- en Leertraject Mooi
Nederland gestart waarmee de kennis en ervaringen uit de – nu –
55 voorbeeldprojecten van Mooi Nederland breder verspreid worden. In het kader
van het Kennis- en Leertraject is een website gelanceerd en worden projectenparades,
excursies, brochures en zg. «matchmaking» georganiseerd. Eind
2009 zijn de thema’s van de tweede ronde van de Innovatieregeling bekendgemaakt.
Met de vier voorbeeldprojecten Financiering Landschap (amendement 31 700
XI Wiegman van Meppelen Scheppink en van Heugten) is intensief overleg gevoerd
over de op te stellen projectplannen.
 
 
 
 
 
 
 Verkennen en uitwerken van de geselecteerde
projecten voor het Nota Ruimte-budget conform de daarvoor opgestel- de procedure
(TK 30 800 D, volgnr. 6). In 2009 neemt de Ministerraad een besluit
op basis van uitgevoerde MKBA’s en businesscases, over 14 projecten:
Nieuwe Hollandse Waterlinie, Deltapoort (alternatief voor Hoeksche Waard),
Waterdunen, Nijmegen Waalfront (intentie om over deze vier nog in 2008 besluiten
te nemen), Maastricht Belvédère, IJsseldelta en IJsselsprong,
Haarlemmermeer, Zuidplaspolder, Stadhavens Rotterdam, Oude Rijnzone, Groningen
Centrale Zone, Mooi en Vitaal Delfland, Westelijke Veenweiden (inclusies Groot
Mijdrecht) en Hengelo/Hart van Zuid.
 
 GerealiseerdVoor alle geselecteerde projecten voor het
Nota Ruimte-budget is conform de opgestelde procedure een besluit genomen
door de Ministerraad over de bijdrage.Met deze besluitvorming is uitvoering
gegeven aan de motie van Van Heugten (ID368) die de regering oproept zo snel
mogelijk de bijdragen voor de projecten vast te stellen, ook in relatie tot
het aanvullend beleidsakkoord.
 
 
 
 
 
 
 Voor 2010 heeft de Ministerraad voor
bijna alle projecten de bijdrage vastgesteld. Alleen voor Schaalsprong Almere,
Brainport Eindhoven en Den Haag Internationale Stad moet het moment van besluitvorming
nog nader worden bepaald.
 
 GerealiseerdVoor de projecten Schaalsprong Almere, Den
Haag Internationale Stad (Kamerstukken II, 2009–2010, 29 435, nr. 249)
en Brainport Eindhoven (Kamerstukken II, 2009–2010, 29 435, nr. 247)
heeft de Ministerraad in 2009 een besluit genomen over de bijdrage uit het
Nota Ruimte-budget.
 
 
 
 
 
 
 Er is uitvoering gegeven aan de opgestelde
acties voor 2009 uit de actieagenda bij de Randstadvisie 2040:– Afronden
verkenning naar Randstad Sleutelprojecten;– Besluit over definitie
Randstad Sleutelprojecten;– Vaststellen plan van aanpak voor in
elk geval de vijf vastgestelde uitvoeringsallianties in het kader van Randstad
2040 met de bijbehorende rijksinzet.
 
 Niet gerealiseerd– De voorverkenning naar Randstad
Sleutelprojecten is afgerond. Op basis daarvan is, conform de afspraken met
het kabinet, de MIRT-verkenning Randstad Sleutelprojecten gestart (zie ook
Kamerstukken II, 2009–2010, 31 089, nr. 55).– In
de gestarte MIRT-verkenning naar Randstad Sleutelprojecten wordt besloten
over de definitie van Randstad Sleutelprojecten.– Alle 5 mijlpalen
uit de Randstad Urgent deliveryafspraken van november 2008 over de Randstad
2040 Uitvoeringsallianties worden gerealiseerd per februari 2010.
 
 
 
 
 
 
 Een verkenning is gestart naar de gewenste
vorm en inhoud van de visie voor de nationale stedelijke netwerken Brabantstad
en Knooppunt Arnhem Nijmegen.
 
 GerealiseerdEr worden door het Rijk geen structuurvisies
voor Zuid-, Oost-, Noord-Nederland gemaakt. Rijk en regio’s hebben samen
gebiedsagenda’s opgesteld in het kader van het Meerjarenprogramma Infrastructuur
Ruimte en Transport. De noodzaak om daaraan een lange termijn doorkijk toe
te voegen zal in volgende fases van de gebiedsagenda’s gestalte krijgen.
De lange termijn opgaven worden door Rijk en regio gezamenlijk in beeld gebracht
in de Gebiedsagenda’s 2011 voor de landsdelen Zuid, Oost en Noord. Dit
is in het BO MIRT tussen rijk en regio afgesproken. Hierbij worden alle voor
de regio relevante ontwikkelingen meegenomen inclusief krimp (zie ook Kamerstukken
II, 2009–2010, 32 123 XI, nr. 14).
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage leveren aan de (versnelling
van) besluitvorming van projecten binnen het kabinetsprogramma Randstad Urgent.
 
 GerealiseerdIn
2009 zijn voor de projecten Schaalsprong Almere, Oude Rijnzone, Zuidplaspolder,
Stads- havens Rotterdam, Duurzaam Bouwen in de Noordvleugel Utrecht, R2040
sleutelprojecten en R2040 uitvoeringsallianties de bestuurlijke afspraken
uit 2008 uitgevoerd (Kamerstukken II, 2008–2009, 31 089, nr. 66).
 
 
 
 
 Beleidsconclusie
 Het kabinet heeft goede voortgang geboekt voor het bereiken van doelstelling
29 uit het Beleidsprogramma Balkenende IV. Het kabinet heeft versneld besloten
over de bijdrage aan de Nota Ruimte budget projecten en een bijdrage geleverd
aan de besluitvorming van projecten binnen het kabinetsprogramma Randstad
Urgent. Daardoor wordt de realisatie van een aantal complexe, samenhangende
ruimtelijke opgaven van nationale betekenis mogelijk.
 5. Slimmere regels, betere uitvoering, minder lasten
 Doelstelling 69: Het oplossen van de 10 meest gevoelde
knelpunten bij administratieve lasten (zie ook doelstelling 16, minder regels,
minder instrumenten, minder loketten).
 De invoering van de Basisregistratie Adressen en Gebouwen, de integratie
van het milieujaarverslag met Europese rapportage verplichtingen, het schrappen
van de verplichting om een uittreksel van de Kamer van Koophandel te overleggen
bij het aanvragen van een bouwvergunning. Het zijn voorbeelden van de maatregelen
die dit jaar zijn genomen om de ervaren regeldruk bij burgers en bedrijven
te verminderen. Met bijna 22% reductie administratieve lasten eind
2009 is VROM goed op koers om de kabinetsdoelstelling op dit vlak te halen.
Ook zijn er in 2009 belangrijke stappen gezet in het proces om de kwaliteit
van de uitvoering van de VROM regelgeving structureel te verbeteren. In nagenoeg
alle provincies zijn principebesluiten genomen tot oprichting van Regionale
uitvoeringsdiensten.
 Doel
 Het kabinet heeft de ambitie om in deze kabinetsperiode:
 • De administratieve lasten op de terreinen van VROM met tenminste
een kwart te laten dalen ten opzichte van de administratieve lasten op de
peildatum 1 maart 2007 (€ 1,24 mrd per jaar);
 • De kwaliteit van de uitvoering te verbeteren. Leidend hierbij is
het in 2008 vastgestelde «eindbeeld» voor de rollen, taken en
verantwoordelijkheden van de verschillende overheden bij de uitvoering van
VROM beleid en regelgeving en het toezicht daarop. Het Kabinetsstandpunt over
het advies van de Commissie Mans vormt onderdeel van dit eindbeeld;
 • In de praktijk gevoelde knelpunten en irritaties van burgers, bedrijven
en andere overheden op te lossen.
 Doelbereik 2009 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
prestaties Slimmere regels, betere uitvoering, minder lasten 2009
 
 
 Beoogde prestaties in 2009
 Bereikt resultaat in 2009
 
 
 Transitieprogramma Werk in Uitvoering:
IPO, VNG, UvW en VROM werken samen een aantal projecten uit dat tot doel heeft
de kwaliteit van de uitvoering van wet- en regelgeving door overheden te verbeteren
en daardoor de ervaren regeldruk te verminderen. Dit moet er toe leiden dat
in 2009:– Kwaliteitscriteria beschikbaar komen
voor uitvoerende organisaties teneinde een minimale kwaliteit van de uitvoering
(vergunningverlening en toezicht) te borgen;– Ontwerpregelgeving
in procedure is gebracht waarmee het hiervoor genoemde eindbeeld kan worden
geïmplementeerd;– Ontwerp
regelgeving in procedure is gebracht waarmee het interbestuurlijk toezicht
sterk wordt versoberd en ondergebracht bij «de naast hogere overheid».
 
 Niet gerealiseerd– Kwaliteitscriteria:
gerealiseerd– Ontwerp regelgeving eindbeeld: niet gerealiseerd– Ontwerp
versobering regelgeving IBT: gerealiseerdIn juni 2009 hebben IPO, VNG en Rijksoverheid
een package deal gesloten waarin afspraken zijn gemaakt over het oplossen
van de problemen bij de uitvoering van het omgevingsrecht (vergunningverlening
en toezicht) zoals die onder meer zijn gesignaleerd door de Commissie Mans.
Conform de package deal zijn door middel van een bottom
up proces in nagenoeg alle provincies principebesluiten genomen tot
oprichting van Regionale uitvoeringsdiensten (RUD’s). Over het takenpakket
dat deze RUD’s uitvoeren is voor een groot deel overeenstemming bereikt.
Ook zijn kwaliteitscriteria ontwikkeld die kunnen worden gebruikt om de levensvatbaarheid
en robuustheid van de RUD’s door te rekenen.De voor 2009 voorziene ontwerpregelgeving
is bedoeld om de gemaakte afspraken en conclusies ten aanzien van de vorming
van RUD’s, het basistakenpakket en kwaliteitscriteria te codificeren
en te borgen. Het in procedure brengen van deze regelgeving wacht op het trekken
van finale bestuurlijke conclusies over deze drie onderwerpen. Dit staat gepland
voor begin 2010.De ontwerp regelgeving waarmee het Interbestuurlijk toezicht
wordt versoberd en gedecentraliseerd is in 2009 door Bzk in procedure gebracht.
Hierin is de noodzakelijke wijziging van (een deel van de) VROM regelgeving
meegenomen.
 
 
 
 
 
 
 Merkbaar Minder Regeldruk: diverse projecten
worden in deze kabinetsperiode uitgevoerd om regelgeving verder te vereenvoudigen
en de administratieve lasten met nog eens een kwart te verminderen. Het complete
overzicht aan acties en projecten inclusief de planning waarop ze zijn afgerond,
is opgenomen in het Werkprogramma Slimmer, Beter, Minder dat separaat aan
de Tweede Kamer wordt aangeboden. Het betreft onder meer het Activiteitenbesluit
dat in 2009 is uitgebreid waardoor minder bedrijven een vergunning nodig hebben.
Ook zijn dan Bouwbesluit en Gebruiksbesluit verder gestroomlijnd en aangepast
aan het kabinetsstandpunt over het advies van de commissie Dekker.
 
 Niet gerealiseerd– Uitbreiding
Activiteitenbesluit: gerealiseerd– Stroomlijning
Bouwbesluit en Gebruiksbesluit: (nog) niet gerealiseerd– In
werking treden Wabo: (nog) niet gerealiseerdEen aantal voorbeelden van projecten
uit het programma SBM is al in de inleiding genoemd. Aanvullend (maar niet
uitputtend) kan nog worden genoemd het inwerkingtreden van de tweede fase
Activiteitenbesluit waarmee voor nog meer bedrijven de vergunningplicht wordt
vervangen door algemene regels, het intrekken van het besluit financiële
zekerheid, het versoepelen van de rapportage en registratieverplichtingen
voor glastuinders, de aanpassing van het besluit detectie radio actief schroot.
Anders dan gepland treedt de Wabo niet op 1-1-2010 in werking. Naar verwachting
zal dit per 1 juli 2010 zijn.
 
 
 
 
 Beleidsconclusie
 Alhoewel de doelen niet volledig zijn bereikt, loopt de uitvoering van
het programma SBM op schema. Voor wat betreft de reductie van de administratieve
lasten in deze kabinetsperiode staat de teller eind 2009 op 22% reductie
ten opzichte van 2007. Het ziet er naar uit dat de doelstelling van 25%
reductie aan het eerder veronderstelde eind van de kabinetsperiode Balkenende
IV, ondanks dat de beoogde doelen in 2009 niet volledig zijn gerealiseerd,
wordt gehaald.
 Ook een structurele oplossing van de knelpunten bij de uitvoering (vergunningverlening
en toezicht) van het omgevingsrecht lijkt in zicht. Hoewel er de nodige oppositie
van individuele gemeenten is tegen onderdelen van de package deal, is er onder
regie van de provincies een bottom up proces in
gang gezet waarvan verwacht wordt dat dit zal resulteren in het gewenste eindbeeld:
een overheid die het proces van vergunningverlening en toezicht
deskundig en efficiënt uitvoert, een heldere bevoegdheidsverdeling door
verregaande decentralisatie en minder bestuurlijke drukte door onder andere
versobering en decentralisatie van het Interbestuurlijke toezicht.
 Overige beleidsprioriteiten
 A. Realisatie van de nationale Kyoto-klimaatverplichtingen
(2008–2012)
 Doel
 Nederland kent in het kader van het Kyoto-protocol een verplichting om
de nationale broeikasgasemissies in de periode 2008–2012 met 6%
ten opzichte van 1990 te reduceren. Op grond van de meest recente inzichten
van het PBL wordt verwacht dat Nederland de Kyoto-doelstelling gaat halen.
De uitdaging is daarom nu vooral gelegen in het realiseren van de ambities
voor de periode tot 2020. Daarop is het interdepartementale werkprogramma Schoon en Zuinig gericht, dat in de beleidsagenda van
deze begroting is toegelicht.
 Doelbereik 2009
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
prestaties Nationale Kyoto-klimaatverplichtingen 2009
 
 
 Beoogde prestaties in 2009
 Bereikt resultaat in 2009
 
 
 Het behalen van de gecontracteerde emissiereducties,
met behulp van een actief risicomanagement op portfolio- en projectniveau
(de totale bijdrage via het CDM aan de realisatie van de Kyoto doelstelling
(2008–2012) is nagenoeg volledig afgedekt met koopcontracten).
 
 GerealiseerdEind
2009 waren alle koopcontracten afgesloten en is samen met de uitvoeringsorganisaties
op projectniveau een risico-analyse uitgevoerd. Indien noodzakelijk, zijn
vervolgens door de uitvoeringsorganisaties maatregelen genomen om de zekerheid
van de leveringen te vergroten.
 
 
 
 
 
 
 Het in stand houden van de kennisbasis
en het netwerk op het gebied van CDM om een bijdrage te kunnen blijven leveren
aan de toekomstige internationale ontwikkeling van het CDM.
 
 GerealiseerdIn samenwerking
met de FMO en SenterNovem is in 2009 een CDM-project in Tanzania gestart.
Tevens zijn activiteiten in gang gezet die er voor moeten zorgen dat oplossingen
gezocht worden voor specifieke Afrikaanse problemen, zoals grensoverschrijdende
projecten en de aanwezige onderdrukte vraag (suppressed demand).
 
 
 
 
 
 Indicatoren:
 
 In de periode 2008–2012 moet de emissie van de broeikasgassen met
6% zijn gereduceerd ten opzichte van het basisjaar 1990. De Nederlandse
emissieruimte wordt gevormd door het emissiebudget dat uit de doelstelling
van het Kyoto protocol volgt, vermeerdert met CDM/JI-rechten. Het emissieplafond
bedraagt 200,3 Mton. Het Kyoto-beleid kent twee hoofdsporen:
 • Het zoveel mogelijk beperken van de nationale emissies.
 • Voor zover de nationale emissies het niveau van 200,3 Mton CO2-eq. overschrijden, wordt het verschil gecompenseerd door de aankoop
van emissierechten via CDM en JI.
 Figuur 1. CO2-equivalenten.
 
 Bron: Milieubalans 2009, PBL
 Beleidsconclusie
 Voor inzicht in het doelbereik dient een splitsing gemaakt te worden tussen
de sectoren die niet en die wel onder het emissiehandelssysteem (ETS) vallen.
De ETS sectoren worden ingeboekt voor de aan hen toegewezen emissieruimte
van gemiddeld 87,4 Mton. Stoten deze bedrijven meer uit, dan moeten ze CO2 rechten bijkopen, stoten ze minder uit, dan kunnen de bedrijven deze
rechten verkopen. In de periode 2005–2007 hebben bedrijven rechten kunnen
verkopen. Voor de niet ETS is de emissieruimte in de totale vijfjaarsperiode
563 Mton. Het PBL geeft aan, dat de niet-ETS
emissie in de vijfjaarsperiode naar verwachting tussen de 555 en 615 Mton
zal liggen, afhankelijk van het verloop van onder andere de recessie. In de «worst-case»
sprake is er dus sprake van een maximale emissie van 615 Mton. De emissieruimte
in de niet ETS wordt dan met 52 Mton overschreden, ofwel ongeveer 10 Mton
per jaar. Hiervoor moeten door de Nederlandse overheid dan JI/CDM-credits
worden aangekocht.
 
 De emissie in de non-ETS voor 2008 bedroeg 122,5 Mton. Wanneer de 87,4
Mton van ETS hierbij worden opgeteld, gaat het om een emissie van 210 Mton.
Zie ook tabel 1.1 «Schoon en Zuinig».
 
 Op 31 december 2009 waren op de overheidsrekening bij de Nederlandse Emissieautoriteit
de volgende hoeveelheden aan emissierechten bijgeschreven:
 Certified Emission Rights (CDM-projecten) 10 469 820
 Emission Reductions Units (JI-projecten) 917 099
 Assigned Amount Units  3 931 510
 Totaal 15 318 429
 B. Saneren van verontreinigde bodems
 Doel
 Het saneren van verontreinigde bodems is van belang om gezondheidsrisico’s
die samenhangen met een verontreinigde bodem weg te nemen of te beheersen.
Tevens dient zoveel mogelijk voorkomen te worden dat bodemverontreiniging
leidt tot stagnatie van maatschappelijk gewenste activiteiten. Met ingang
van 2008 is in het bodemsaneringsbeleid gekozen om de nadruk op de spoedlocaties
te leggen. Het gaat dan om locaties waar bij het huidig gebruik risico’s
bestaan voor de volksgezondheid, de ecologie of verspreiding in het grondwater.
Prioriteit gaat uit naar locaties met risico’s voor de volksgezondheid.
Inzet van rijksbeleid is om deze risico’s in 2010 in beeld te hebben
en de desbetreffende spoedlocaties in 2015 gesaneerd dan wel de risico’s
beheerst te hebben.
 Doelbereik
 
 
 
 
 
 
 Beoogde
prestaties 2009 voor saneren van verontreinigde bodems
 
 
 Beoogde prestaties in 2009
 Bereikt resultaat in 2009
 
 
 Afsluiten van een convenant met het
IPO, de VNG en de Unie van Waterschappen (UvW). In dit convenant worden afspraken
opgenomen over de aanpak van spoedlocaties, het duurzaam gebruik van de ondergrond
en over het instrumentarium en de aanpak van grootschalige grondwaterverontreinigingen.
 
 GerealiseerdOp
10 juli 2009 is het bodemconvenant ondertekend. Met de ondertekening van dit
convenant verschuift het zwaartepunt van sanering naar bodemgebruik. Het bijbehorende
uitvoeringsprogramma is van start gegaan en de organisatie rondom het convenant
heeft vorm gekregen.Ondertussen is de uitvoering van de saneringsoperatie
2005–2010 voortvarend voortgezet. Ook het definitief in beeld krijgen
van de voorraad nog te saneren locaties is in 2009 afgerond.
 
 
 
 
 
 
 Invoeren van risicobeoordelingsmethodieken
om gemeenten en provincies te ondersteunen bij de verbetering van hun (decentrale)
bodembeleid.
 
 GerealiseerdIn 2009 is er gezamenlijk met het bevoegd gezag een protocol tot
versnelling van de spoedbeoordeling tot stand gebracht.
 
 
 
 
 
 
 Uitbrengen jaarverslag bodemsanering
2008 over de realisatie van het bodembeleid door de bevoegde gezagen (provincies
en gemeenten).
 
 GerealiseerdIn mei is het jaarverslag bodemsanering over 2008 namens
de bevoegde overheden door de Minister van VROM aan de Tweede Kamer aangeboden.
 
 
 
 
 Beleidsconclusie
 De saneringsoperatie ligt iets achter op het schema. Met het huidige saneringstempo
wordt het jaartal 2030 niet gehaald. Dat was aanleiding om in te zetten op
een versnelling van de operatie. Hierover zijn afspraken gemaakt in het bodemconvenant
dat op 10 juli 2009 is ondertekend. Essenties hierbij zijn het realiseren
van een versnelde aanpak voor locaties waar risico’s voor de volksgezondheid
aan de orde zijn, het integreren van bodemsanering in andere maatschappelijke
activiteiten en het decentraliseren van planning, programmering en uitvoering
naar het bevoegd gezag.
 Overzicht Prestatie-indicatoren en realisatie in 2009
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
Prestatie-indicatoren bodemonderzoeken en bodemsaneringen (Totaal)
 
 
 Indicator:
 Werkvoorraad
 Peildatum
 Te realiseren
productie
 Periode
 Gerealiseerd in 2009
 
 
 – Oriënterende onderzoeken stedelijk
gebied
 30 000
 1-1-2005
 2 140
 2009
 5 575 (onderscheid in landeljijk
en stedelijk gebied en bedrijfsterreinen wordt niet meer gemaakt binnen BIS)
 
 
 – Oriënterende onderzoeken landelijk
gebied
 30 000
 1-1-2005
 250
 2009
 
 
 
 – Oriënterende onderzoeken bedrijfsterreinen
 100 000
 1-1-2005
 710
 2009
 
 
 
 – Nadere onderzoeken stedelijk gebied
 7 500
 1-1-2005
 760
 2009
 3 165 (inclusief BUS-meldin- gen) (onderscheid
in landeljijk en stedelijk gebied en bedrijfsterreinen wordt niet meer gemaakt
binnen BIS)
 
 
 – Nadere onderzoeken landelijk gebied
 7 500
 1-1-2005
 190
 2009
 
 
 
 – Nadere onderzoeken bedrijfsterreinen
 60 000
 1-1-2005
 390
 2009
 
 
 
 – Saneringen stedelijk gebied
 3 000
 1-1-2005
 1 030
 2009
 1 209
 
 
 – Saneringen landelijk gebied
 3 000
 1-1-2005
 240
 2009
 321
 
 
 – Saneringen bedrijfsterreinen
 54 000
 1-1-2005
 320
 2009
 400
 
 
 
 
 Bron: RIVM en opgave bevoegde gezagen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
Prestatie-indicator bodemonderzoeken en bodemsaneringen realisatie (Totaal)
 
 
 Indicator:
 Werkvoorraad
1-1-05
 Productie 2006
 Productie 2007
 Productie 2008
 Streefwaarde 2009
 Gerealiseerd in 2009
 
 
 Oriënterende onderzoeken
 160 000
 2 370
 3 760
 1 500
 3 100
 5 575
 
 
 Nadere onderzoeken
 75 000
 1 308
 1 378
 1 330
 1 340
 3 165
 
 
 Saneringen
 60 000
 1 526
 1 645
 1 080
 1 590
 1 930
 
 
 
 
 Bron: RIVM en opgave bevoegde gezagen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
Prestatie-indicator bodemonderzoeken en bodemsaneringen (Spoedlocaties)
 
 
 Indicator:
 Werkvoorraad
1-1-2007
 Te realiseren productie
 Periode
 Gerealiseerd in 2009
 
 
 Historisch onderzoek
 25 000
 8 800
 2009
 2 200
 
 
 Oriënterend onderzoek
 11 800
 2 200
 2009
 1 500
 
 
 Nader onderzoek
 7 700
 775
 2009
 330
 
 
 Beschikking risico’s en nemen maatregelen bij spoedlocaties
 6 500
 675
 2009
 220
 
 
 
 
 Bron: «Bodembrief januari 2008» (Kamerstukken II, 2007–2008,
30 015, nr. 20)
 C. Reductie van milieubelasting door afvalstoffen
 Doel
 Om de stroom afvalstoffen te verkleinen en zodanig te beheren, dat de
gevolgen voor het milieu aanvaardbaar zijn. De doelen voor 2012 uit het Landelijk
afvalbeheerplan (LAP) zijn: het aanbod van afval mag niet groter zijn dan
66 Mton, minimaal 55 Mton afval moet nuttig toegepast worden, maximaal 1 Mton
mag worden geloosd, maximaal 2 Mton gestort en de resterende hoeveelheid afval,
max. 8 Mton, wordt verbrand.
 Doelbereik 2009
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
prestaties Reductie milieubelasting door afvalstoffen 2009
 
 
 Prestaties in 2009
 Bereikt resultaat in 2009
 
 
 Vernieuwen landelijk afvalbeleid: in
maart 2009 wordt het Landelijk Afvalbeheer Plan 2008–2018 (LAP2) vastgesteld
en van kracht. In LAP2 wordt aangegeven of, en zo ja, voor welke afvalstoffen
het instrument producentenverantwoordelijkheid in de planperiode van LAP2
wordt ingezet. Op basis van onder meer ervaringen die zijn opgedaan met zes
pilots, zal in het LAP2 ook worden aangegeven voor welke pro- ductgroepen/afvalstromen
de ketenaanpak (C2C) wordt vormgegeven. Voorts wordt aangegeven op welke manier
energieterugwinning uit afval een extra rol kan spelen in het klimaatbeleid.
Hierbij is speciale aandacht voor de warmteafzet van afvalverbrandingsinstallaties.
Ook wordt in LAP2 opgenomen op welke manier de toekomst van de stortsector
wordt uitgewerkt, wat het beleid is voor berging van afvalstoffen in de diepe
ondergrond en of het moratorium op uitbreiding van stortcapaciteit blijft
bestaan;
 
 GerealiseerdDe parlementaire behandeling van het tweede LAP heeft van maart t/m
oktober 2009 plaatsgevonden. Het tweede LAP is op 24-12-2009 van kracht geworden.In
het tweede LAP is onder meer het volgende opgenomen:• Producentenverantwoordelijkheid
wordt vooralsnog niet voor nieuwe afvalstromen vormgegeven;• Een
toelichting op het materiaalketenbeleid. De productgroepen die worden aangepakt
zijn papier/karton, textiel, bouw- en sloopafval, organisch afval/voedselresten,
aluminium, PVC en grof huishoudelijk afval;• In
het kader van het klimaatbeleid wordt ingezet op meer/betere warmteafzet bij
afvalverbrandingsinstallaties (werkprogramma «Warmte op stoom»);• Het
moratorium op stortcapaciteit blijft van kracht;• Er
mag een onderzoek worden uitgevoerd naar het opvullen van instabiele zoutcavernes
met afvalstoffen die niet ter plekke uit de bodem afkomstig zijn.
 
 
 
 
 
 
 Ook wordt een C2C-aanjaagteam opgericht
om maatschappelijke initiatieven die zijn gericht op het bereiken van een
olievlekwerking te ondersteunen en stimuleren, en zullen gericht belemmeringen
worden weggenomen.
 
 Gerealiseerd.Er is een C2C aanjaagteam opgericht dat een eigen werkprogramma
heeft opgesteld.
 
 
 
 
 
 
 Invoering milieu- en energie-efficiency
normen voor energieverbruikende apparaten in relatie tot de Richtlijn Eco
Design (bijdrage aan «Schoon en Zuinig»). Voor 20 producten worden
eisen geformuleerd. Het energieverbruik van deze apparaten moet in 2020 met
40% verlaagd zijn ten opzichte van het verbruik bij ongewijzigd beleid.
In 2008 en 2009 worden de eerste EU uitvoeringsmaatregelen (onder meer standby
en straatverlichting) vastgesteld, die naar verwachting in 2010 in werking
zullen treden. Nederland speelt hierbij een proactieve rol. Voor het Nederlandse
MKB wordt een ondersteuningsprogramma opgezet.
 
 Niet gerealiseerdIn totaal zijn in
2009 voor 10 productgroepen uitvoeringsmaatregelen in werking getreden.Daarnaast
zijn maatregelen voor 10 andere productgroepen in de voorbereidingsfase.Voor
in totaal 33 productgroepen zullen maatregelen worden uitgevaardigd.De Nederlandse
inbreng in het Europese proces gaat doorgaans uit van het best presterende
niveau als referentie (top runner).Het MKB gaat actief aan de slag met ecodesign
in het kader van het FME programma «Ecodesign – voor duurzaam
succes» en het BNO project «Spreekuren Duurzaam Ontwerpen».De
wettelijke regelingen, andere achtergrondinfo en FAQ zijn voor een ieder beschikbaar
via de ecodesign website.
 
 
 
 
 
 
 Van kracht worden gewijzigd Besluit
beheer verpakkingen, papier en karton.
 
 Niet gerealiseerdDe wijziging van het Besluit beheer verpakkingen
en papier en karton heeft, mede door aanverwante wijzigingen in de Wet belastingen
op milieugrondslag, enige vertraging opgelopen.Gevolg is wel dat de vrijstelling
van de administratieve verplichtingen voor meer bedrijven zal gaan gelden
dan oorspronkelijk beoogd (van 15 000 kg verpakkingen per jaar naar 50 000
kg verpakkingen per jaar) (Kamerstukken II, 2009–2010, 32 129,
nr. 2). De wijziging zal naar verwachting medio 2010 in werking treden.
 
 
 
 
 
 
 Implementeren van internationaal beleid,
met name de EU-afvalstrategie, de nieuwe EU Kaderrichtlijn afvalstoffen, en
EU-richtlijnen voor afzonderlijke afvalstoffen (zoals batterijen) en afvalbeheerswijzen
(Richtlijn storten Annex II). Nederlandse regelgeving wordt afgestemd op de
kwik-verordening.
 
 GerealiseerdDe onderstaande EU-richtlijnen zijn geïmplementeerd:• De
afvalbeheerswijzen (Richtlijn storten Annex II) is geïmplementeerd door
een wijzigingsbesluit, Stb. 2009, 250;• De
Richtlijn batterijen is geïmplementeerd in het Besluit en de Regeling
beheer batterijen 2008;• De
kwikverordening is ten uitvoer gelegd door wijziging van het Besluit kwik
en kwikhoudende producten milieubeheer, Stb. 2009, 307;• De
nieuwe EU Kaderrichtlijn afvalstoffen heeft een implementatietermijn van twee
jaar. In 2009 hebben de vereiste werkzaamheden (wijzigingsteksten en afstemming)
plaatsgevonden om ervoor te zorgen dat de wijzigingen in 2010 in procedure
kunnen worden gebracht. Met deze implementaties
wordt gevolg gegeven aan de EU-afvalstrategie.
 
 
 
 
 
 
 In 2009 werkt VROM mee aan internationale
afspraken over wanneer een stof een afvalstof is en wanneer een afvalstof
een product is geworden (gelijkwaardig speelveld in Europa).
 
 GerealiseerdIn 2009
heeft Nederland deelgenomen aan de voorbereiding van de zogeheten Europese
end of waste criteria voor metalen, aluminium en papier.
 
 
 
 
 Ontwikkeling afvalaanbod en- toepassing (zie Grafiek 6.4
op blz. 92 van de begroting)
 
 Bron: LAP2 (2009)
 Beleidsconclusie
 Zoals uit de hiervoor opgenoemde tabel blijkt, ligt het operationeel doel
Reductie milieubelasting door afvalstoffen (en producten) grotendeels op schema
en zal medio 2010 worden gerealiseerd. Het tweede LAP is op in december
2009 van kracht geworden. In het kader van Ecodesign zijn er in 2009 voor
10 productgroepenuitvoeringsmaatregelen in werking getreden. Over de resterende
maatregelen voor 10 andere productgroepen zal naar verwachting in 2010 een
Brussels akkoord worden bereikt.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budgettaire
gevolgen en behaalde tussenresultaten van de (kabinets-) beleidsprioriteiten
2009
 
 
 Nummer en omschrijving Kabinetsdoelstelling/project
 Nummer relevant beleidsartikel/OD
 Fin. belang: realisatie 2009 (x € 1 000)
 Behaalde tussenresultaten in 2009
volgens delivery overzicht AZ
 
 
 
 Pijler 3: Duurzame Leefomgeving,
kabinetsprioriteit 3.1 programma Schoon en zuinig.Terugdringen CO2 uitstoot, verhoging aandeel duurzame energie en een toename van energiebesparing.
 3.2.15.2.37.2.3
 16 419
 Op het Big
Board is dit project «rood»: de beoogde voortgang ligt niet op
koers.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling 8: Actief
bijdragen aan het tot stand komen van nieuwe internationale klimaatdoelstellingen
voor na 2012.
 3.2.2
 2 143
 Op het Big Board is dit project «groen»: de beoogde voortgang
ligt op koers.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling 21: De overheid
wil uiterlijk 2010 duurzaamheid als zwaarwegend criterium meenemen in haar
inkopen.
 7.2.1
 1 587
 Op het Big
Board is dit project «groen»: de beoogde voortgang ligt op koers.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling 22: Het
stimuleren van duurzame consumptie en productie.
 3.2.1–3.2.4–4.2.1–4.2.3–5.2.1–5.2.3–5.2.4–6.2.2–7.2.1–7.2.1
 1 820
 Op het Big Board is dit project «groen»: de beoogde
voortgang ligt op koers.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling 23: Bedrijven terreinen. Het bevorderen van een tijdig en op de vraag afgestemd aanbod van
ruimte voor kwalitatief goed ingepaste bedrijfslocaties en 80 000 tot
100 000 nieuwe woningen per jaar.
 2.2.1
 956
 Op het Big Board is dit project «groen»: de beoogde
voortgang ligt op koers.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling 26: Klimaatbestendige
inrichting. Klimaatbestendige inrichting van Nederland waarbij water
een meer bepalende factor is bij ruimtelijke afwegingen, inclusief locatiekeuzes.
Meer ruimte voor herstel van natuurlijke processen (bodem, water en natuur)
 8.2.4
 11 245
 Op het Big
Board is dit project «groen»: de beoogde voortgang ligt op koers.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling 29: Samenhangende
ruimtelijke ontwikkeling en Randstad 2040. Het realiseren van een
beperkt aantal complexe, samenhangende ruimtelijke opgaven van nationale betekenis. 
 2.2.1
 60 784
 Op het Big
Board is dit project «groen»: de beoogde voortgang ligt op koers.
 
 
 
 
 Beleidsartikelen
 Artikel 1. Optimalisering van de ruimtelijke
afweging
 1.1 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
1. Optimalisering van de ruimtelijke afweging(x € 1000)
 
 
 
 Realisatie 2005
 Realisatie 2006
 Realisatie 2007
 Realisatie 2008
 Realisatie
2009
 Vastgestelde begroting 2009
 Verschil 2009
 
 
 
 Verplichtingen:
 
 1 144
 8 488
 12 536
 18 103
 
 7 314
 
 6 260
 1 054
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 15 218
 14 706
 19 772
 19 434
 
 25 092
 
 19 140
 5 952
 
 
 Programma:
 15 218
 14 706
 19 772
 19 434
 25 092
 19 140
 5 952
 
 
  Ruimtelijk instrumentarium ontwikkelen
en beheren:
 15 218
 14 706
 19 772
 19 434
 25 092
 19 140
 5 952
 
 
   FES projecten
 6 940
 5 807
 9 200
 10 541
 8 245
 10 045
 – 1 800
 
 
   Monitoring Nota Ruimte
 1 302
 931
 1 057
 1 303
 0
 1 176
 – 1 176
 
 
   Subsidies algemeen
 936
 1 326
 891
 1 083
 0
 460
 – 460
 
 
   Overige instrumenten algemeen
 3 217
 4 263
 6 135
 4 092
 6 530
 2 696
 3 834
 
 
   Interreg
 2 823
 2 379
 2 489
 2 415
 10 317
 4 763
 5 554
 
 
 
 Ontvangsten:
 
 23 424
 5 807
 9 200
 10 572
 
 9 081
 
 10 033
 – 952
 
 
 
 
 Toelichting
 Algemeen
 Met ingang van de 1e suppletore begroting 2009 zijn vanuit doelmatigheidsoverwegingen
de relatief kleine budgetten op de instrumenten «Monitoring Nota Ruimte»
en «Subsidies algemeen» structureel samengevoegd met de budgetten
van het instrument «Overige instrumenten algemeen». Vanaf 2009
vindt dus op dit laatst genoemde instrument de geconsolideerde verantwoording
van de betreffende budgetten plaats. Dit betekent voor 2009 concreet dat op
het instrument «Overige instrumenten algemeen» de gerealiseerde
uitgaven van € 6,5 mln afgezet moeten worden tegen een vastgestelde
begroting 2009 van € 4,3 mln, zijnde de optelling van de begrotingsbedragen
van de drie (geconsolideerde) instrumenten.
 Uitgaven
 Interreg
 De overschrijding ten opzichte van de ontwerpbegroting 2009 is toe te
schrijven aan:
 Bij de Nederlandse projecten van de programma’s Interreg III-c,
Interact 1, Interreg IIIB-NWE en Interreg IIIB-BSE is zowel BTW geclaimd bij
de Europese Commissie (EC) als uit het BTW-compensatiefonds. In 2009 is voor
een bedrag ad € 4,6 mln deze dubbel geclaimde BTW terugbetaald aan
de EC.
 Slotwet
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 Artikel 1. Optimalisering van de ruimtelijke afweging
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 
 
 Stand 2e suppletore begroting 2009
 6 497
 20 863
 9 452
 
 
 Mutaties Slotwet 2009
 817
 4 229
 – 371
 
 
 Stand Slotwet 2009 (Realisatie)
 7 314
 25 092
 9 081
 
 
 
 
 Toelichting
 De overschrijding bij de verplichtingen heeft betrekking op het instrument «Overige
instrumenten algemeen», daar de invoeringsbegeleiding van de nieuwe
WRO, met name rond de digitalisering van de ruimtelijke plannen, zonder een
extra inspanning niet tot stand kon worden gebracht.
 
 Bij de uitgaven wordt het verschil grotendeels als volgt verklaard:
 • € 2,6 mln aan extra uitgaven als gevolg van de extra
inspanning bij de invoeringsbegeleiding van de nieuwe WRO (zie ook hierboven
bij de verplichtingen);
 • € 1,9 mln aan hogere uitgaven bij het instrument «Interreg»,
daar ten behoeve van de Rijks Cofinancieringsregeling Europese territoriale
Samenwerking Interreg (CETSI)-regeling voor de uitvoeringsorganisatie SenterNovem
meer betalingen zijn gedaan dan bij de 2e suppletore begroting 2009 voorzien.
 1.2 Overzicht afgeronde onderzoeken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 Type
 Onderwerp
 Algemeen Doel of Ope- rationeel Doel
 Start
 Afgerond
 Vindplaats
 
 
 Overig evaluatieonderzoek:
 
 
 
 
 
 
 
 
 Werkwijze
preventief toezicht
 OD 1.2.1
 2008
 2009
 
 1
 
 
 
 
 
 
 1 Het onderzoek is niet uitgevoerd omdat het onderzoek
in verband met de invoering van de nieuwe WRO op dat moment minder opportuun
was.
 Artikel 2. Gebiedsontwikkeling en realisatie
Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur
 2.1. Tabel budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
2. Gebiedsontwikkeling en realisatie Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur(x € 1000)
 
 
 
 Realisatie 2005
 Realisatie 2006
 Realisatie 2007
 Realisatie 2008
 Realisatie 2009
 Vastgestelde begroting 2009
 Verschil 2009
 
 
 
 
 
 Verplichtingen:
 
 172 187
 174 735
 197 694
 100 750
 
 198 124
 
 59 074
 139 050
 
 
 
 Uitgaven:
 
 91 411
 52 462
 73 605
 196 556
 
 186 915
 
 142 920
 43 995
 
 
 Programma:
 91 411
 52 462
 73 605
 196 556
 186 915
 142 920
 43 995
 
 
  Stedelijke gebieden van nationaal belang
verder ontwikkelen:
 83 483
 50 151
 31 298
 152 905
 143 761
 94 885
 48 876
 
 
   FES Projecten gebiedsontwikkeling
 0
 0
 0
 5 641
 60 785
 0
 60 785
 
 
   FES BIRK
 70 086
 21 223
 13 305
 53 029
 25 254
 50 967
 – 25 713
 
 
   FES Mooi Nederland
 0
 0
 0
 1 830
 7 423
 9 500
 – 2 077
 
 
   FES nieuwe sleutelprojecten
 9 000
 22 300
 3 417
 76 164
 30 897
 24 289
 6 608
 
 
   Onderzoek stedelijk gebied
 29
 169
 82
 0
 0
 0
 0
 
 
   Subsidies stedelijk gebied
 3 636
 5 120
 12 905
 11 657
 0
 9 363
 – 9 363
 
 
   Overige instrumenten stedelijk
gebied
 732
 1 339
 1 589
 4 584
 19 402
 766
 18 636
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Landelijke gebieden van nationaal belang
verder ontwikkelen:
 7 928
 2 311
 42 307
 41 651
 40 421
 42 988
 – 2 567
 
 
   FES BIRK
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
   Onderzoek landelijk gebied
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
   Subsidies landelijk gebied
 453
 86
 1 266
 446
 0
 76
 – 76
 
 
   Overige instrumenten landelijk
gebied
 930
 845
 1 256
 1 228
 1 207
 412
 795
 
 
   Bufferzones
 6 545
 1 380
 5 907
 6 099
 5 336
 6 470
 – 1 134
 
 
   Belvedere
 0
 0
 0
 0
 0
 2 125
 – 2 125
 
 
   Het Waddenfonds
 0
 0
 33 878
 33 878
 33 878
 33 905
 – 27
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Stimuleren architectonische kwaliteit
voor het interdepartementale architectuurbeleid:
 0
 0
 0
 2 000
 2 733
 5 047
 – 2 314
 
 
   Stimuleren architectonische
kwaliteit voor het interdepartementale architectuurbeleid
 0
 0
 0
 2 000
 2 733
 5 047
 – 2 314
 
 
 
 Ontvangsten:
 
 
 62 612
 
 
 43 007
 
 
 16 651
 
 
 136 649
 
 
 124 807
 
 85 920
 38 887
 
 
 
 
 Toelichting
 Algemeen
 Met ingang van de 1e suppletore begroting 2009 zijn vanuit doelmatigheidsoverwegingen
de relatief kleine budgetten op enerzijds de instrumenten «Onderzoek
stedelijk gebied» en «Subsidies stedelijk gebied» structureel
samengevoegd met de budgetten op het instrument «Overige instrumenten
stedelijk gebied» en anderzijds de instrumenten «Onderzoek landelijk
gebied», «Subsidies landelijk gebied» en «Belvedere»
structureel samengevoegd met de budgetten op het instrument «Overige
instrumenten landelijk gebied». Vanaf 2009 vindt dus voortaan de geconsolideerde
verantwoording van de betreffende budgetten plaats. Dit betekent voor 2009
concreet dat op het instrument «Overige instrumenten stedelijk gebied»
de gerealiseerde uitgaven van € 19,4 mln afgezet moeten worden tegen een vastgestelde begroting 2009 van € 10,1 mln, zijnde
de optelling van de begrotingsbedragen van de drie (geconsolideerde) instrumenten.
Voor het instrument «Overige instrumenten landelijk gebied» betreft
het € 1,2 mln gerealiseerde uitgaven ten opzichte van een vastgestelde
begroting van € 2,5 mln, zijnde de optelling van de vier (geconsolideerde)
instrumenten.
 Verplichtingen
 In het kader van de FES projecten gebiedsontwikkeling zijn naar aanleiding
van Ministerraadbesluitvorming voor € 137,8 mln (extra) verplichtingen
aangegaan voor enerzijds de Nota Ruimte Budget (NRB) projecten Zuidplaspolder,
Windesheim, Hart van Zuid (gemeente Hengelo), IJsseldelta, Maastricht Belvedere,
Waterdunen en Stadshavens Rotterdam en anderzijds de algemene planvormingkosten
NRB. Zie ook de toelichtingen bij 1e en 2e suppletore begrotingen 2009 alsmede
onderstaand bij de Slotwet.
 Uitgaven
 FES projecten gebiedsontwikkeling
 Aan de NRB-projecten spoorzone Den Bosch, Noordelijke IJ-oevers, Waalfront
Nijmegen, Maastricht Belvedere, Waterdunen, de algemene planvormingkosten
NRB en de voorfinanciering van de plankosten Haarlemmermeer en schaalsprong
Almere is in 2009 € 60,8 mln betaald. Zie ook de toelichtingen bij
1e en 2e suppletore begrotingen 2009 alsmede onderstaand bij de Slotwet.
 FES Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)
 De onderuitputting van € 25,7 mln wordt veroorzaakt door vertragingen,
latere realisatie van projecten en gedeeltelijk doordat de planvorming meer
tijd kost dan verwacht. Een exacte inschatting van tevoren is moeilijk te
maken.
 FES Nieuwe Sleutelprojecten (NSP) en Overige instrumenten
stedelijk gebied
 Een combinatie van versnellingen en vertragingen in de uitvoering van
projecten resulteert per saldo tot een versnelling in de uitgaven van € 6,6
mln respectievelijk € 9,3 mln. Er zijn diverse oorzaken die het
tempo van de uitvoering van de projecten beïnvloeden, waardoor een exacte
inschatting van de uitputting op jaarbasis tevoren moeilijk te maken is.
 Ontvangsten
 De hogere ontvangsten hebben een relatie met de hogere/lagere uitgaven
bij de FES instrumenten Projecten gebiedsontwikkeling, BIRK en NSP.
 Slotwet
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 Artikel 2. Gebiedsontwikkeling en realisatie Nationale
Ruimtelijke Hoofdstructuur
 Verplichtingen 
 Uitgaven
 Ontvangsten
 
 
 Stand 2e suppletore begroting 2009
 190 728
 186 497
 127 038
 
 
 Mutaties Slotwet 2009
 7 396
 418
 – 2 231
 
 
 Stand Slotwet 2009 (realisatie)
 198 124
 186 915
 124 807
 
 
 
 
 Toelichting
 De overschrijding van € 7,3 mln bij de verplichtingen bestaat
grotendeels uit de volgende mutaties:
 FES projecten gebiedsontwikkeling
 Als gevolg van versnellingen bij de projecten Maastricht Belvedere en
Waterdunen zijn voor € 28,0 mln extra verplichtingen aangegaan.
 FES BIRK
 De uit 2008 doorgeschoven middelen zijn ook in 2009 niet nodig gebleken,
waardoor er ten opzichte van de raming in de 2e suppletore begroting 2009 € 13,6
mln minder verplichtingen zijn aangegaan.
 Overige instrumenten landelijk gebied
 In het kader van het Deltaplan voor het Nederlandse Landschap is vertraging
opgetreden bij de uitvoering van het in samenwerking met LNV opgestelde uitvoeringscahier
waarin 4 proefgebieden zijn geselecteerd. De rijksbijdrage van in totaal € 3,8
mln (amendement Wiegman-Van Meppelen, Scheppink en Van Heugten; Kamerstukken
II, 2008–2009, 31 700 XI, nr. 15) is dan ook niet in 2009
beschikbaar gesteld, maar wordt nu voorzien in 2010. In 2009 heeft dit geleid
tot een lagere realisatie van € 3,8 mln aan verplichtingen.
 
 Bij de uitgaven hebben zich onder meer de volgende mutaties voorgedaan,
die ten opzichte van de 2e suppletore begroting 2009 uiteindelijk geleid hebben
tot een overuitputting van € 0,4 mln.
 FES projecten gebiedsontwikkeling
 Op dit instrument hebben enerzijds versnellingen bij de projecten Noordelijke
IJ-oevers en Waterdunen geleid tot € 7,8 mln aan hogere uitgaven
en anderzijds vertragingen bij de planvormingkosten Nota Ruimte en het project
Nijmegen Waalfront geleid tot € 9,2 mln aan lagere uitgaven. Per
saldo € 1,4 mln aan lagere uitgaven. Omdat de middelen na realisatie
van de uitgaven van het FES worden ontvangen, zijn voor hetzelfde bedrag lagere
ontvangsten gerealiseerd.
 FES BIRK
 De bij de 2e suppletore begroting 2009 geregelde neerwaartse bijstelling
van € 56,5 mln voor verschillende projecten blijkt te ruim te zijn
ingeschat, vandaar dat er uiteindelijk € 14,9 mln aan hogere uitgaven
zijn gerealiseerd. Omdat de middelen na realisatie van de uitgaven van het
FES worden ontvangen, zijn voor hetzelfde bedrag hogere ontvangsten gerealiseerd.
 FES Mooi Nederland
 Bij de uitvoering van de eerste tender van het innovatieprogramma is een
lager bedrag (€ 3,9 mln) aan voorschot aan de subsidieontvangers
betaald. Omdat de middelen na realisatie van de uitgaven van het FES worden
ontvangen, zijn voor hetzelfde bedrag lagere ontvangsten gerealiseerd.
 FES Nieuwe sleutelprojecten
 Hier doet zich een vertraging van € 7,6 mln bij het sleutelproject
Amsterdam Zuid-As voor. Omdat de middelen na realisatie van de uitgaven van
het FES worden ontvangen, zijn voor hetzelfde bedrag lagere ontvangsten gerealiseerd.
 
 De lagere ontvangsten zijn een saldo van versnellingen en vertragingen
bij de FES-projecten (zie de toelichting bij de uitgaven).
 2.2 Overzicht afgeronde onderzoeken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 Type
 Onderwerp
 Algemeen Doel of Ope- rationeel Doel
 Start
 Afgerond
 Vindplaats
 
 
 Beleidsdoorlichting
 Beleidsdoorlichting OD 2.2.1
 OD 2.2.1
 2008
 2009
 
 1
 
 
 
 Effecten onderzoek ex post: Belevingswaardemonitor
 Groen/infrastructuur
 OD 2.2.1 en 2.2.2
 2008
 2009
 
 2
 
 
 
 
 
 
 1 Beleidsdoorlichting is niet uitgevoerd in verband met de
overlap met de heroverwegingsoperatie.
 
 2 De uitvoering van de monitor ligt bij het Planbureau voor
de Leefomgeving (PBL) en is vertraagd door de samenvoeging van de twee planbureaus
tot het PBL.
 Artikel 3. Klimaatverandering en grootschalige
luchtverontreiniging
 3.1 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
3. Klimaatverandering en grootschalige luchtverontreiniging(x € 1000)
 
 
 
 Realisatie 2005
 Realisatie 2006
 Realisatie 2007
 Realisatie 2008
 Realisatie
2009
 Vastgestelde begroting 2009
 Verschil 2009
 
 
 
 Verplichtingen:
 
 124 880
 89 587
 49 581
 23 573
 
 21 275
 
 41 120
 – 19 845
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 55 135
 64 080
 50 733
 59 633
 
 46 584
 
 97 610
 – 51 026
 
 
 Programma:
 55 135
 64 080
 50 733
 59 633
 46 584
 97 610
 – 51 026
 
 
  Realisatie Kyoto klimaatverplichtingen:
 42 159
 46 045
 42 510
 55 983
 38 620
 89 734
 – 51 114
 
 
   Binnenlandse klimaatinstrumenten
 25 646
 23 516
 21 360
 15 859
 16 420
 39 533
 – 23 113
 
 
   Clean Development Mechanism
 16 513
 22 529
 21 150
 40 124
 22 200
 50 201
 – 28 001
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Beperken klimaatverandering door post-Kyoto
afspraken:
 9 675
 12 047
 2 824
 242
 2 752
 1 796
 956
 
 
   Beperken klimaatverandering door
post-Kyoto afspraken
 9 675
 12 047
 2 824
 242
 2 752
 1 796
 956
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Beperken aantasting van de ozonlaag:
 0
 57
 88
 271
 0
 186
 – 186
 
 
   Beperken aantasting van de ozonlaag
 0
 57
 88
 271
 0
 186
 – 186
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Beperken van verzuring en grootschalige
luchtverontreiniging:
 3 301
 5 931
 5 311
 3 137
 5 212
 5 894
 – 682
 
 
   Beperken van verzuring
en grootschalige luchtverontreiniging
 3 301
 5 931
 5 311
 3 137
 5 212
 5 894
 – 682
 
 
 
 Ontvangsten:
 
 8 000
 9 261
 1 382
 927
 
 1 163
 
 2 500
 – 1 337
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen
 Ten opzichte van de oorspronkelijk vastgestelde begroting zijn er in 2009
voor een bedrag van € 19,8 mln minder verplichtingen aangegaan.
Deze onderschrijding wordt grotendeels verklaard door de volgende posten:
 Ten behoeve van de bijdrage aan de apparaatskosten 2010 van SenterNovem
en het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) is € 6,6
mln respectievelijk € 1,6 mln overgeboekt naar artikel 7 «(Inter)
Nationaal milieubeleid». Daartegenover staat een hogere realisatie van
in totaal € 4,1 mln ten behoeve van de bijdragen aan uitvoeringskosten
voor het realiseren van de Kyoto-klimaatverplichtingen en contributies aan
internationale organisaties (post-Kyoto afspraken). Daarnaast zijn in het
kader van het stimuleringsbeleid voor lokale klimaatinitiatieven SLOK-middelen
(stimuleringsregeling lokaal klimaatbeleid) van in totaal € 17,6
mln overgeheveld naar het Gemeente- en Provinciefonds. Het betreft hier € 13,1
mln aan subsidiebudgetten en € 4,5 mln aan uitvoeringskosten SLOK-regeling.
Tevens heeft zich op Clean Development Mechanism (CDM) als gevolg van vertragingen
bij de verificatie/certificatie van geleverde emissierechten een lagere realisatie
van € 4 mln aan verplichtingen voorgedaan.
 Voorts is door overige mutaties bij binnenlandse klimaatinstrumenten en
beperken van verzuring en grootschalige luchtverontreiniging de realisatie
met € 5,8 mln hoger uitgevallen. Dit mede als gevolg van extra subsidiering
(reductieplan overige broeikasgassen, subsidies voorkomen klimaatverandering,
programma Schoon & Zuinig) en hogere uitvoeringskosten bij diverse programma’s.
 Uitgaven
 Binnenlandse klimaatinstrumenten
 De in 2009 gerealiseerde lagere uitgaven (€ 23,1 mln) worden
voor een groot gedeelte veroorzaakt door de overboeking in het kader van de
SLOK-regeling van € 17,6 mln aan het Gemeente- en Provinciefonds
(zie ook hiervoor bij de verplichtingen). Daarnaast is voor de bijdrage aan
de apparaatskosten 2009 van SenterNovem € 4,1 mln overgeboekt naar
artikel 7 «(Inter)Nationaal milieubeleid» en is als gevolg van
het niet in 2009 gebruiken van de FES-middelen ten behoeve van het CO2-opslagbeleid € 2,5 mln uitgavenbudget doorgeschoven naar
2010. Op andere onderdelen binnen het instrument hebben zich hogere dan wel
lagere realisaties voorgedaan. Per saldo bedragen deze een verhoging met € 1,1
mln.
 Clean Development Mechanism
 De lagere realisatie van € 28,0 mln is het gevolg van vertragingen
in de betalingen aan de projecten CDM (zie ook de toelichting bij Slotwet). € 10,2
mln hiervan is bij 1e suppletore begroting 2009 naar 2010 doorgeschoven op
basis van kasprognoses CDM.
 
 
 Op dit artikel zijn de volgende incidentele subsidies
verstrekt:
 
 • Aan het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) te Petten is voor
het jaar 2010 een subsidie verstrekt van € 2,215 mln. Deze subsidie
is bestemd voor de continuering van het milieuonderzoek van ECN dat voorheen
werd gefinancierd door het Ministerie van EZ en dat conform afspraken tussen
EZ en VROM vanaf 2004 wordt gesubsidieerd door VROM.
 • Aan de gemeente Amsterdam is een subsidie verstrekt van € 1
mln. Deze subsidie is bestemd om het elektrisch vervoer in de stad te introduceren
en te stimuleren.
 • Aan het Productschap Tuinbouw te Zoetermeer is een subsidie verstrekt
van € 241 625,– als bijdrage in de kosten van het project «Implementatie
en uitvoering CO2-sectorsysteem glastuinbouw».
 • Aan de Vereniging Uneto-Vni te Zoetermeer is een subsidie verstrekt
van € 690 166,67 als bijdrage in de kosten van het project «Energie-informatie
in elektronicawinkels».
 • Aan de stichting Energie Dialoog Nederland (EDN) te Rotterdam is
in 2009 een subsidie toegekend van maximaal € 300 000,–
voor het onderzoeken, onderbouwen en uitwerken van de ingrediënten die
moeten leiden tot een arrangement om basislast elektriciteit voor de Energie
Intensieve Industrie (EII) in Nederland op een duurzame wijze op te wekken.
 • Aan IMSA te Amsterdam is in 2009 een subsidie toegekend van maximaal € 50 000,–
ten behoeve van de bijeenkomst Global Assembly Club van Rome. Deze bijeenkomst
markeert een belangrijk moment voor de Klimaattop in Kopenhagen.
 • Aan de stichting klimaatbureau HIER te Utrecht is in 2009 een subsidie
toegekend van maximaal € 400 000,– voor het in partnership
met derden ontwikkelen van activiteiten die bijdragen aan klimaatvriendelijk
gedrag van burgers.
 • Aan IDDRI te Parijs is een bijdrage van € 40 000,–
verleend voor de inzet voor de onderhandelingen in het kader van het Bali
Action Plan, tweede fase.
 • Aan de UNFCCC zijn bijdragen verleend van € 300 000,–
voor drie extra onderhandelingssessies in 2009 en van € 751 789,–
voor het ondersteunen van jongeren uit ontwikkelingslanden en jonge journalisten
aan de Klimaattop in Kopenhagen.
 • Aan de Stichting Kopenhagen Coalitie te Amsterdam is een bijdrage
van € 300 000,– verleend voor de logistieke kosten van
de nationale klimaatbijeenkomst «Beat the heat Now» die op 12
december 2009 in Utrecht is gehouden.
 Slotwet
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 Artikel 3. Beperken van klimaatverandering en grootschalige luchtverontreiniging
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 
 
 Stand 2e suppletore begroting 2009
 82 735
 63 393
 2 500
 
 
 Mutaties Slotwet 2009
 – 61 460
 – 16 809
 – 1 337
 
 
 Stand Slotwet 2009 (realisatie)
 21 275
 46 584
 1 163
 
 
 
 
 Toelichting
 De lagere realisatie bij de verplichtingen betreft voornamelijk (€ 59,5
mln) FES-middelen ten behoeve van het CO2-opslagbeleid die niet
in 2009 zijn gebruikt en derhalve zijn doorgeschoven naar 2010. Daarnaast
heeft zich op Clean Development Mechanism (CDM) een lagere realisatie van € 4
mln aan verplichtingen respectievelijk van € 17,5 mln aan uitgaven
voorgedaan. Deze onderuitputting wordt veroorzaakt doordat er minder aan gecertificeerde
emissiereducties is geleverd. Dit komt enerzijds door vertraagde verificatie/certificatie
van geleverde emissierechten en anderzijds doordat de projecten zelf door
diverse oorzaken minder emissiereducties hebben gerealiseerd.
 3.2. Overzicht afgeronde onderzoeken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 Type
 Onderwerp
 Algemeen Doel of Ope- rationeel Doel
 Start
 Afgerond
 Vindplaats
 
 
 
 
 
 Niet van toepassing.
 Artikel 4. Milieukwaliteit van water en
bodem
 4.1 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
4. Milieukwaliteit van water en bodem(x € 1000)
 
 
 
 Realisatie 2005
 Realisatie 2006
 Realisatie 2007
 Realisatie 2008
 Realisatie
2009
 Vastgestelde begroting 2009
 Verschil 2009
 
 
 
 Verplichtingen:
 
 632 057
 59 407
 84 002
 50 579
 
 102 345
 
 94 598
 7 747
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 174 450
 155 085
 154 842
 161 219
 
 177 140
 
 171 063
 6 077
 
 
 Programma:
 174 450
 155 085
 154 842
 161 219
 177 140
 171 063
 6 077
 
 
  Verbeteren van de milieukwaliteit van
de bodem:
 1 360
 3 426
 2 988
 3 182
 6 343
 3 889
 2 454
 
 
   Verbeteren van de milieukwaliteit
van de bodem
 1 360
 3 426
 2 988
 3 182
 6 343
 3 889
 2 454
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Saneren van verontreinigde bodems:
 167 647
 148 214
 146 567
 139 813
 144 242
 143 054
 1 188
 
 
   Saneren van verontreinigde bodems
 167 647
 148 214
 146 567
 139 813
 144 242
 143 054
 1 188
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Verbeteren van de milieukwaliteit van
water:
 514
 1 495
 1 911
 2 086
 2 350
 2 161
 189
 
 
   Verbeteren van de milieukwaliteit
van water
 514
 1 495
 1 911
 2 086
 2 350
 2 161
 189
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Bevorderen van gebiedsspecifieke milieumaatregelen
in het landelijke gebied:
 514
 909
 1 229
 14 756
 22 085
 19 192
 2 893
 
 
   Bevorderen via ruimtelijke maatregelen
 514
 909
 1 229
 8 720
 11 000
 13 141
 – 2 141
 
 
   Bevorderen via milieu maatregelen
 0
 0
 0
 6 036
 11 085
 6 051
 5 034
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Bevorderen van duurzame landbouw:
 4 415
 1 041
 2 147
 1 382
 2 120
 2 767
 – 647
 
 
   Bevorderen van duurzame
landbouw
 4 415
 1 041
 2 147
 1 382
 2 120
 2 767
 – 647
 
 
 
 Ontvangsten:
 
 39 145
 23 827
 20 471
 16 172
 
 24 259
 
 21 600
 2 659
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen
 In 2009 zijn er voor € 7,7 mln meer verplichtingen aangegaan
dan oorspronkelijk geraamd. De verklaring hiervoor is grotendeels als volgt:
 • er is geen beroep gedaan op de garantieregeling bodemsaneringkredieten
MKB, hetgeen heeft geresulteerd in een lagere realisatie van € 65,3
mln;
 • ten behoeve van de bijdrage aan de apparaatskosten van SenterNovem
voor 2010 en van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu)
voor 2009 en 2010 is € 7,9 mln respectievelijk € 3,1 mln
aan verplichtingen overgeboekt naar artikel 7 «(Inter)Nationaal milieubeleid».
Hiertegenover staat een overboeking van artikel 7 van € 7,7 mln
ten behoeve van het budget voor de Subsidieregeling Maatschappelijke Organisaties
en Milieu (SMOM), daar deze per abuis bij de ontwerp-begroting over 2009 aan
het verkeerde begrotingsinstrument waren toegevoegd;
 • per saldo zijn er voor € 9,8 mln extra verplichtingen
aangegaan voor FES projecten «urgente bodemsaneringgevallen».
Het betreft hier voor een bedrag van € 19,5 mln aan FES-middelen
uit 2008, als gevolg van de in dat jaar opgelopen vertraging in de toekenning
van subsidies voor de sanering van urgente gevallen, en het doorschuiven van
de laatste FES gelden voor spoedlocaties ad € 9,7 mln naar 2010
daar er een keuze moet worden gemaakt uit meerdere locaties en een zorgvuldig
besluit daarover uiteindelijk resulteert in toekenningen in 2010;
 • voor in totaal € 45,9 mln zijn er extra verplichtingen
aangegaan voor de subsidies/toekenningen aan de bodemsaneringprojecten DSM
(€ 8,4 mln) in het kader van de bedrijvenregeling, SKB (€ 10
mln) en BOSATEX (€ 27,5 mln)
 Uitgaven
 Bevorderen via milieumaatregelen
 De hogere uitgaven (€ 5,0 mln) zijn voor een groot deel het
gevolg van de volgende mutaties:
 • een overboeking van artikel 7 van € 10,8 mln ten behoeve
van het budget voor de Subsidieregeling Maatschappelijke Organisaties en Milieu
(SMOM), daar deze per abuis bij de ontwerp-begroting over 2009 aan het verkeerde
begrotingsinstrument waren toegevoegd;
 • een overheveling naar artikel 7 van € 4,2 mln ten behoeve
van de bijdrage in de kosten van het RIVM (€ 3,4 mln) en SenterNovem
(€ 0,8 mln);
 • door de in 2009 afgeschafte programmasubsidies is voor € 1,1
mln minder uitgegeven aan subsidies in het kader van de Subsidieregeling maatschappelijke
organisaties en milieu (SMOM).
 
 
 Op dit artikel zijn de volgende incidentele subsidies
verstrekt:
 
 • Aan de VNG is voor de verdere uitwerking van het project gemeenteambassadeurs
water 2010–2011 een subsidie toegekend van € 714 000,–.
 • Aan ECNC-European Centre for Nature Conservation te Tilburg is
een subsidie toegekend van € 150 000,– voor het project
European Learning Network on Functional Agro Biodiversity.
 • Aan de Stichting Kennisontwikkeling Kennisoverdracht Bodem (SKB)
is een subsidie verleend van € 10,0 mln voor het SKB programma 2010–2014.
Het SKB programma 2010–2014 sluit zeer goed aan bij de bodemopgaven
zoals dit jaar overeen gekomen in het Bodemconvenant. De trekkersrol van SKB
ten aanzien van het kennis- en innovatieprogramma Bodem is een natuurlijk
gevolg van de positie en ervaring van SKB op dit gebied, en er is hiervoor
ook voldoende draagvlak bij de convenantpartners. In het kader van het Bodemconvenant
heeft SKB op verzoek voorbereidingen getroffen voor de start van een kennis-
en innovatieprogramma gericht op het duurzaam gebruik van de ondergrond. Uit
gesprekken met de convenantpartners (VROM, IPO, VNG, Unie van Waterschappen)
is gebleken dat er bij deze partijen draagvlak is voor de beoogde bijdrage
door SKB en dat het SKB programma 2010–1014 goed aansluit bij de toekomstvisie
en behoeften van de convenantpartners.
 Slotwet
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 Artikel 4. Milieukwaliteit van water en bodem
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 
 
 Stand 2e suppletore begroting 2009
 119 442
 183 959
 26 770
 
 
 Mutaties Slotwet 2009
 – 17 097
 – 6 819
 – 2 511
 
 
 Stand Slotwet 2009 (realisatie)
 102 345
 177 140
 24 259
 
 
 
 
 Toelichting
 Ten behoeve van de bijdrage aan de apparaatskosten 2010 van SenterNovem
en het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) is € 7,9
mln respectievelijk € 2,5 mln aan verplichtingen overgeboekt naar
artikel 7 «(Inter)Nationaal milieubeleid». Daarnaast is er in
2009 geen beroep gedaan op de garantieregeling bodemsaneringkredieten MKB,
waardoor er € 65,3 mln aan verplichtingenruimte in 2009 niet is
gebruikt.
 
 Hiertegenover staan hogere verplichtingenrealisaties en wel op de volgende
instrumenten:
 • € 3,9 mln bij «Verbeteren van de milieukwaliteit
van de bodem» ten behoeve van onder meer de uitvoering van de Toekomstagenda
Bodem;
 • € 51,9 mln bij «Saneren van verontreinigde bodems»
ten behoeve van de subsidies/toekenningen;
 • € 2,3 mln bij «Verbeteren van de milieukwaliteit
van water» ten behoeve van de uitvoering van de Toekomstagenda Water
en met name de uitvoering van het bestuursakkoord waterketen.
 
 Als gevolg van vertragingen in de uitvoering in 2009 van de FES projecten «urgente
bodemsaneringgevallen», «Groninger pijpleiding» en «luchtwassers
2009» is in totaal € 3,8 mln in 2009 niet uitgegeven. De betreffende
middelen worden in 2010 wederom ter beschikking gesteld. Daarnaast zijn er
voor € 2,8 mln en € 1,1 mln lagere uitgaven gedaan voor
uitvoeringskosten bodemsanering respectievelijk voor de Subsidieregeling maatschappelijke
organisaties en milieu (SMOM). Hiertegenover staan een hogere uitgaven realisatie
van € 0,9 mln als gevolg van extra uitvoeringskosten bevorderen
duurzame landbouw en de Toekomstagenda Water en met name de uitvoering van
het bestuursakkoord waterketen.
 
 Het tekort bij de ontvangsten is het gevolg van vertraging bij de FES-uitgaven,
die hun tegenhanger kennen bij de ontvangsten (minder gedeclareerd bij FES).
 4.2 Overzicht afgeronde onderzoeken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 Type
 Onderwerp
 Algemeen Doel of Ope- rationeel Doel
 Start
 Afgerond
 Vindplaats
 
 
 Beleidsdoorlichting
 Saneren van verontreinigde bodems
 OD 4.2.1
 2007
 2009
 
 1
 
 
 
 
 
 
 1 Kamerstukken II, 2008–2009, 30 983, nr. 3.
 Artikel 5. Milieukwaliteit in de bebouwde
leefomgeving
 5.1. Tabel budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
5. Milieukwaliteit in de bebouwde leefomgeving(x € 1000)
 
 
 
 Realisatie 2005
 Realisatie 2006
 Realisatie 2007
 Realisatie 2008
 Realisatie
2009
 Vastgestelde begroting 2009
 Verschil 2009
 
 
 
 Verplichtingen:
 
 32 335
 74 974
 281 807
 104 302
 
 220 505
 
 102 159
 118 346
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 42 797
 78 531
 258 638
 106 100
 
 163 728
 
 129 958
 33 770
 
 
 Programma:
 42 797
 78 531
 258 638
 106 100
 163 728
 129 958
 33 770
 
 
  Verbeteren van de lokale luchtkwaliteit:
 0
 0
 169
 1 305
 65 770
 40 000
 25 770
 
 
   Verbeteren van de lokale luchtkwaliteit
 0
 0
 169
 1 305
 65 770
 40 000
 25 770
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Verminderen van geluidhinder:
 34 447
 32 190
 43 502
 24 406
 29 915
 28 159
 1 756
 
 
   Verminderen van geluidhinder
 34 447
 32 190
 43 502
 24 406
 29 871
 25 159
 4 712
 
 
   FES Geluidskaarten
 
 
 
 
 44
 3 000
 – 2 956
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Bevorderen van duurzame mobiliteit:
 0
 1 561
 154 761
 75 026
 62 246
 55 700
 6 546
 
 
   Bevorderen van duurzame mobiliteit
 0
 1 561
 154 761
 75 026
 62 246
 55 700
 6 546
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Geïntegreerd milieubeleid voor
andere overheden:
 8 350
 44 780
 60 206
 5 363
 5 797
 6 099
 – 302
 
 
   Integratie via ruimtelijke maatregelen
 8 350
 44 780
 60 206
 3 031
 5 505
 4 610
 895
 
 
   Integratie via milieu
maatregelen
 0
 0
 0
 2 332
 292
 1 489
 – 1 197
 
 
 
 Ontvangsten:
 
 3 797
 40 015
 197 938
 77 098
 
 105 058
 
 71 700
 33 358
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen
 De hogere realisatie ten bedrage van € 118,3 mln ten opzichte
van de oorspronkelijk vastgestelde begroting kan grotendeels worden verklaard
door:
 • op het instrument «Verbeteren van de lokale luchtkwaliteit»
was geen verplichtingenbudget voorzien. Als gevolg van opgelopen vertraging
in 2008 bij het toekennen van aanvragen in het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit (NSL) zijn in 2009 voor een bedrag van € 116,6 mln
beschikkingen afgegeven. De vertragingen zijn het gevolg van de toetsing van
de aanvragen aan de regelgeving die meer tijd kostte dan verwacht. De in het
kader van de 3e tranche aan te gane verplichtingen zijn daardoor doorgeschoven
naar 2009;
 • als gevolg van terugvorderingen op het programma industrielawaai
is er extra budget beschikbaar gekomen voor de uitvoering van het saneringsprogramma «wegverkeerslawaai»,
hetgeen heeft geleid tot extra toekenningen van in totaal € 8,0
mln. Daartegenover staat dat er vertraging is ontstaan bij toekenningen aan
gemeenten/provincies in het kader van het FES project «Geluidskaarten».
Deze toekenningen vinden in 2010 plaats, zodat een budget van € 2,5
mln is doorgeschoven;
 • voor een bedrag van € 35,0 mln is er in 2009 vertraging
ontstaan bij de toekenningen en de uitvoeringskosten in het kader
van het FES project«Subsidies verkeersmaatregelen (luchtkwaliteit)»;
onder meer bij de roetfilters. De vertraging is terug te voeren op de economische
crisis en terughoudendheid bij de aanschaf van roetfilters. Op hetzelfde instrument «Bevorderen
van duurzame mobiliteit» zijn in het kader van de tijdelijke sloopregeling
voor 2009 en 2010 daarentegen ten opzichte van de oorspronkelijk vastgestelde
begroting extra verplichtingen in 2009 aangegaan voor in totaal € 35,9
mln.
 Uitgaven
 Verbeteren van de lokale luchtkwaliteit
 De hogere realisatie van € 25,8 mln wordt in zijn geheel veroorzaakt
door de in het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit
(NSL) in 2009 gedane betalingen op toekenningen die oorspronkelijk waren voorzien
in 2008. De betalingen zijn vertraagd doordat de toetsing van de aanvragen
in 2008 meer tijd kostte dan verwacht en daardoor doorgeschoven naar 2009.
 Verminderen van geluidhinder
 Op dit instrument zijn de hogere uitgaven ad € 4,7 mln gerealiseerd
als gevolg van terugvorderingen op het programma industrielawaai waardoor
er extra budget beschikbaar gekomen voor de uitvoering van het saneringsprogramma «wegverkeerslawaai».
 FES geluidskaarten
 Door de vertraging die is ontstaan bij het toekennen aan gemeenten/provincies
van gelden in het kader van het FES project «Geluidskaarten»,
is er een uitgavenbudget van € 2,9 mln naar 2010 doorgeschoven.
 Bevorderen van duurzame mobiliteit
 De hogere realisatie van € 6,5 mln bestaat voor het grootste
gedeelte uit de volgende drie mutaties:
 • ten opzichte van de vastgestelde begroting 2009 (€ 0)
hogere uitgaven van € 35,0 mln als gevolg van betalingen in het
kader van de tijdelijke sloopregeling voor 2009 en 2010;
 • hogere uitgaven van € 1,5 mln in het kader van de subsidies
verkeersmaatregelen (niet-FES)
 • lagere uitgaven van € 30,6 mln als gevolg van vertragingen
bij de toekenningen in het kader van het FES project «Subsidies verkeersmaatregelen
(luchtkwaliteit)». De vertraging is terug te voeren op de economische
crisis en terughoudendheid bij de aanschaf van roetfilters.
 Ontvangsten
 Als gevolg van versnellingen en vertragingen bij de FES-projecten zijn
er per saldo meer uitgaven gedaan, die hun tegenhanger kennen bij de ontvangsten
(meer gedeclareerd bij FES).
 Slotwet
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 Artikel 5. Milieukwaliteit in de bebouwde leefomgeving
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 
 
 Stand 2e suppletore begroting 2009
 295 671
 202 187
 151 244
 
 
 Mutaties Slotwet 2009
 – 75 166
 – 38 459
 – 46 186
 
 
 Stand Slotwet 2009 (realisatie)
 220 505
 163 728
 105 058
 
 
 
 
 Toelichting
 De onderuitputting van € 75,1 mln bij de verplichtingen is grotendeels
het gevolg van de volgende mutaties:
 • voor een bedrag van € 49,2 mln is er vertraging ontstaan
bij de toekenningen in het kader van het FES project «Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit (NSL)». Deze middelen schuiven door naar 2010;
 • voor een bedrag van € 35,0 mln is er vertraging ontstaan
bij de toekenningen en de uitvoeringskosten in het kader van het FES project «Subsidies
verkeersmaatregelen (luchtkwaliteit)». De vertraging is terug te voeren
op de economische crisis en terughoudendheid bij de aanschaf van roetfilters.
In 2010 worden deze niet benutte middelen wederom beschikbaar gesteld;
 • een overboeking van € 1,9 mln naar artikel 7 ten behoeve
van bijdrage aan het RIVM voor 2010;
 • voor een bedrag van € 8,2 mln zijn er meer toekenningen
dan geraamd afgegeven en als gevolg daarvan extra uitvoeringskosten gerealiseerd
bij de uitvoering van de nationale sloopregeling, die tijdelijk voor de jaren
2009 en 2010 is ingevoerd.
 
 Bij de uitgaven is de realisatie € 38,5 mln lager uitgevallen
dan voorzien bij de 2e suppletore begroting. Bij het FES project «Nationaal
Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL)» is als gevolg van vertraging
ontstaan bij de toekenningen in 2009 € 21,2 mln minder uitgegeven
dan voorzien (zie ook hierboven bij de verplichtingen). Daartegenover staat
dat, in afwijking van de in bijlage 1 van de Subsidieregeling programmafinanciering
lokale luchtkwaliteitmaatregelen aangegeven ritme voor de bevoorschotting
van de 3e tranche aan de provincies, eind 2009 het voorschot van € 7,3
mln voor het 1e kwartaal 2010 is uitbetaald. Per saldo is er bij het NSL € 13,9
mln minder uitgegeven. Deze middelen schuiven door naar 2010. Eveneens als
gevolg van vertraging ontstaan bij de toekenningen is er € 32,9
mln minder uitgegeven van het FES project «Subsidies verkeersmaatregelen
(luchtkwaliteit)». Zie ook de toelichting hierboven bij de verplichtingen.
Deze middelen schuiven ook door naar 2010. Daartegenover staan extra uitgaven
van € 5,5 mln als gevolg van de meer dan verwachte aantal toekenningen
in het kader van de tijdelijke sloopregeling. Daarnaast zijn er bij de instrumenten «Verminderen
van geluidhinder» (€ 1,5 mln) en «Integratie via ruimtelijke
maatregelen» (€ 1,1 mln) extra onderzoeksuitgaven en uitvoeringskosten
gemaakt.
 Ontvangsten
 Het tekort bij de ontvangsten is het gevolg van vertraging bij de FES-uitgaven,
die hun tegenhanger kennen bij de ontvangsten (minder gedeclareerd bij FES).
 5.2 Overzicht afgeronde onderzoeken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 Type
 Onderwerp
 Algemeen Doel of Ope- rationeel Doel
 Start
 Afgerond
 Vindplaats
 
 
 
 Geïntegreerd
milieubeleid voor andere overheden
 OD 5.2.2
 2007
 2009
 
 1
 
 
 
 Effectenonderzoek ex post
 Stimulering aanschaf roetfilters
 OD 5.2.3
 2008
 2009
 
 2
 
 
 
 
 
 
 1 Advies VROMraad «dynamiek in gebiedsgericht milieubeleid»
(juli 2009)
 
 2 Tauw Milieu B.V. heeft in opdracht van VROM het rapport «Evaluatie
subsidieregeling roetfilters opgesteld (december 2008)
 Artikel 6. Risico’s van stoffen, afval,
straling en GGO’s
 6.1 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
6. Risico’s van stoffen, afval, straling en GGO’s(x € 1000)
 
 
 
 Realisatie 2005
 Realisatie 2006
 Realisatie 2007
 Realisatie 2008
 Realisatie
2009
 Vastgestelde begroting 2009
 Verschil 2009
 
 
 
 Verplichtingen:
 
 54 995
 42 072
 22 756
 88 770
 
 545 249
 
 136 812
 408 437
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 28 806
 38 998
 27 129
 92 087
 
 197 767
 
 147 662
 50 105
 
 
 Programma:
 28 806
 38 998
 27 129
 92 087
 197 767
 147 662
 50 105
 
 
  Veilig gebruik van chemische stoffen:
 2 770
 14 970
 4 113
 9 586
 3 249
 9 340
 – 6 091
 
 
   Veilig gebruik van chemische
stoffen
 2 770
 14 970
 4 113
 9 586
 3 249
 9 340
 – 6 091
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Reductie van milieubelasting door afvalstoffen:
 23 543
 21 011
 18 715
 75 397
 185 283
 126 871
 58 412
 
 
   Reductie van milieubelasting
door afvalstoffen
 23 543
 21 011
 18 715
 75 397
 185 283
 126 871
 58 412
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Bescherming tegen straling:
 1 541
 2 537
 2 737
 4 251
 5 978
 6 426
 – 448
 
 
   Bescherming tegen straling
 1 541
 2 537
 2 737
 4 251
 5 978
 6 426
 – 448
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Verantwoorde toepassing van ggo’s:
 952
 480
 1 564
 2 853
 3 257
 5 025
 – 1 768
 
 
   Verantwoorde toepassing
van ggo’s
 952
 480
 1 564
 2 853
 3 257
 5 025
 – 1 768
 
 
 
 Ontvangsten:
 
 0
 1 347
 1 950
 3 718
 
 3 011
 
 2 800
 211
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen
 De hogere realisatie van de verplichtingen ter hoogte van € 408,4
mln ten opzichte van de oorspronkelijk vastgestelde begroting kan grotendeels
worden verklaard door:
 De belangrijkste oorzaak van de hogere realisatie betreft het voor € 513,7
mln aangaan van verplichtingen ten behoeve van de totstandkoming van het Afvalfonds.
Het betreft het totaal van het overeengekomen budget voor de jaren tot en
met 2012. In 2009 was hiervoor een verplichtingenbudget van € 115,0
mln beschikbaar, zodat er per saldo € 398,7 mln meer is aangegaan
dan beschikbaar. Compensatie hiervoor is verkregen door verplichtingenschuiven
uit 2008 (€ 53,7 mln) en 2010 tot en met 2012 (€ 345,0
mln). Daarnaast is, mede als gevolg van een gerechtelijke uitspraak op het
gebied van het grensoverschrijdende transport van afvalstoffen en afspraken
(uit toekomstige jaren naar 2009 gehaalde middelen) met betrekking tot het
zwerfafvalbeleid, ten behoeve van het uitvoeren van het afvalstoffenbeleid
een extra budget van € 8,0 mln beschikbaar gesteld.
 Op het terrein van veilig gebruik van chemische stoffen is in het kader
van de kabinetsvisie binnenmilieu basisscholen ten behoeve van het project
Binnenmilieu scholen een extra verplichting van € 7,0 mln. aangegaan.
 Als gevolg van een aanvullend onderzoek naar ondergrondse berging van
radioactief afval is op het instrument «Bescherming tegen straling» € 4,0
mln meer aan verplichtingen aangegaan dan oorspronkelijk begroot.
 Tegenover deze hogere verplichtingen staan overboekingen van € 2,6
mln en € 8,6 mln naar artikel 7 ten behoeve van de bijdrage voor
2010 aan het RIVM respectievelijk SenterNovem.
 Uitgaven
 Veilig gebruik van chemische stoffen
 Op dit instrument is voor een bedrag van € 6,1 mln minder uitgegeven
dan oorspronkelijk geraamd. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door de overboeking
naar artikel 8 «Externe Veiligheid» van € 6,0 mln ten
behoeve van de bijdrage aan de sanering asbestwegen (2e fase).
 Reductie van milieubelasting door afvalstoffen
 De hogere uitgaven van € 58,4 mln zijn grotendeels het gevolg
van de volgende mutaties:
 • een overboeking van € 8,1 mln en € 1,9 mln
naar artikel 7 ten behoeve van de bijdrage in 2009 aan SenterNovem, respectievelijk
RIVM;
 • het in 2009 extra uitbetalen aan het Afvalfonds van € 53,7
mln zijnde de niet in 2008 aan het Afvalfonds beschikbaar gestelde middelen;
 • het, mede als gevolg van een gerechtelijke uitspraak op het gebied
van het grensoverschrijdende transport van afvalstoffen en afspraken (uit
toekomstige jaren naar 2009 gehaalde middelen) met betrekking tot het zwerfafvalbeleid,
ten behoeve van het uitvoeren van het afvalstoffenbeleid beschikbaar stellen
van extra budget van € 8,0 mln;
 • een overboeking van instrument «Bescherming tegen straling»
van € 0,6 mln ten behoeve van de bijdrage 2009 aan de ICT-systemen
GITS, HAVIK en TERRA.
 
 
 Op dit artikel zijn de volgende incidentele subsidies
en schadevergoeding verstrekt:
 
 • Aan Netherlands Waste Management Partnership te Zoetermeer is een
subsidie van € 150 000,– toegekend voor de uitvoering
van het werkplan 2009.
 • VROM heeft met Van Gansewinkel Nederland BV te Eindhoven een schikking
getroffen in een rechtszaak. Het betreft een overeenkomst tot het betalen
van een bedrag van € 5,2 mln als schikking van een geschil over
de betaling van schadevergoeding naar aanleiding van een rechterlijke uitspraak
in het kader van de Verordening 259/93 van 1 februari 1993 betreffende
toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit
de Europese Gemeenschap.
 • Aan Centrale Organisatie voor radioactief Afval (COVRA) te Vlissingen
is een subsidie verleend van € 5,0 mln (periode 2009–2013)
voor de financiering en structurering van het onderzoek naar eindberging van
radioactief afval.
 Slotwet
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 Artikel 6. Risico’s van stoffen, afval, straling en GGO’s
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 
 
 Stand 2e suppletore begroting 2009
 538 706
 189 889
 2 982
 
 
 Mutaties Slotwet 2009
 6 543
 7 878
 29
 
 
 Stand Slotwet 2009 (realisatie)
 545 249
 197 767
 3 011
 
 
 
 
 Toelichting
 De hogere uitputting van € 6,5 mln bij de verplichtingen is
grotendeels het gevolg van de volgende mutaties:
 • een overboeking van € 2,6 mln en € 8,6 mln
naar artikel 7 ten behoeve van de bijdrage voor 2010 aan het RIVM respectievelijk
SenterNovem;
 • binnen het Taakveld Gezondheid op instrument «Veilig gebruik
van chemische stoffen» is voor het project «Binnenmilieu scholen»
een verplichting van € 7,0 mln aangegaan die is toegezegd in de
kabinetvisie binnenmilieu basisscholen (februari 2008) en wordt uitgevoerd
samen met het Ministerie van OCW. Als gevolg van het beperkte budget op dit
instrument heeft deze verplichting uiteindelijk geleid tot een overschrijding
met € 5,1 mln;
 • op instrument «Reductie van milieubelasting door afvalstoffen»
een verhoging van de verplichtingen met € 2,8 mln die voortvloeien
uit de afspraken (uit toekomstige jaren naar 2009 gehaalde middelen) met betrekking
tot het zwerfafvalbeleid alsmede een verhoging met € 5,2 mln als
gevolg van een gerechtelijke uitspraak tot een betalen van een schadevergoeding
op het terrein van grensoverschrijdend transport van afvalstoffen;
 • binnen het taakveld Straling op instrument «Bescherming tegen
straling» is een voor het onderzoek naar ondergrondse berging van radioactief
afval een aanvullende (extra) verplichting van € 5,0 mln aangegaan.
 
 De hogere uitputting van € 7,9 mln is grotendeels het gevolg
van extra uitgaven van € 2,8 mln die voortvloeien uit de afspraken
(uit toekomstige jaren naar 2009 gehaalde middelen) met betrekking tot het
zwerfafvalbeleid en de betaalde schadevergoeding van € 5,2 mln (zie
ook de tekst bij de verplichtingen).
 6.2. Overzicht afgeronde onderzoeken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 Type
 Onderwerp
 Algemeen Doel of Ope- rationeel Doel
 Start
 Afgerond
 Vindplaats
 
 
 Beleidsdoorlichting
 Reductie van milieubelasting door afvalstoffen (NB: afhankelijk van LAP2)
 OD 6.2.2
 2009
 2009
 Stcrt. 2009 nr. 17 866
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 Jaarlijkse monitoring LAP
 OD 6.2.2
 2009
 2009
 Stcrt. 2009 nr.
17 866
 
 
 
 
 Artikel 7. (Inter)Nationaal milieubeleid
 7.1 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
7. (Inter)Nationaal milieubeleid(x € 1000)
 
 
 
 Realisatie 2005
 Realisatie 2006
 Realisatie 2007
 Realisatie 2008
 Realisatie
2009
 Vastgestelde begroting 2009
 Verschil 2009
 
 
 
 Verplichtingen:
 
 75 473
 153 709
 87 752
 104 072
 
 140 883
 
 78 044
 62 839
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 101 528
 88 853
 103 171
 108 536
 
 124 646
 
 82 131
 42 515
 
 
 Programma:
 101 528
 88 853
 103 171
 108 536
 124 646
 82 131
 42 515
 
 
  Strategieontwikkeling en adequaat generiek
instrumentarium:
 90 353
 77 731
 91 747
 97 444
 113 769
 66 090
 47 679
 
 
   Adequaat generiek via ruimtelijke
maatregelen
 0
 0
 0
 3 540
 6 971
 14 240
 – 7 269
 
 
   Adequaat generiek milieuinstrumentarium
 90 353
 77 731
 91 747
 91 105
 100 770
 45 128
 55 642
 
 
   Adequaat generiek instrumentarium
 0
 0
 0
 2 799
 6 028
 6 722
 – 694
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Internationaal milieubeleid:
 4 780
 5 375
 5 201
 5 620
 5 373
 4 285
 1 088
 
 
   Internationaal milieubeleid (HGIS-deel)
 4 780
 4 643
 3 802
 4 481
 3 206
 2 747
 459
 
 
   Internationaal milieubeleid (niet
HGIS-deel)
 
 732
 1 399
 1 139
 2 167
 1 538
 629
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Gecoördineerd milieubeleid voor
industrie en MKB:
 6 395
 5 747
 6 223
 5 472
 5 504
 11 756
 – 6 252
 
 
   Gecoördineerd
milieubeleid voor industrie en MKB
 6 395
 5 747
 6 223
 5 472
 5 504
 11 756
 – 6 252
 
 
 
 Ontvangsten:
 
 5 517
 7 039
 6 341
 7 978
 
 4 408
 
 6 900
 – 2 492
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen
 De hogere verplichtingenrealisatie van € 62,8 mln kan grotendeels
worden verklaard door:
 • de bijdragen vanuit andere artikelen voor de bijdragen in de kosten
van SenterNovem 2009 en 2010 en het RIVM 2010 van € 47,2 mln respectievelijk € 11,1
mln. Ten behoeve van de bijdragen aan internationale organisaties in 2009
is € 3,3 mln vanuit andere artikelen overgeheveld. In totaal dus € 61,6
mln;
 • ten behoeve van de geautomatiseerde ondersteuning van de WABO (omgevingsvergunning)
is er per saldo € 4,5 mln op onderhavige artikel extra beschikbaar
gekomen (€ 6,0 mln beschikbaar gesteld vanuit het begrotingshoofdstuk
XVIII «Wonen, Wijken en Integratie» en € 1,5 mln overgeheveld
naar artikel 91 «Algemeen» ten behoeve van de dekking van de kosten
voor de bouw van het ICT-systeem);
 • het voor in totaal € 4,3 mln extra toekennen aan subsidies
ProMT, dit onder meer als gevolg van het inzetten van extra budgetten uit
het crisispakket;
 • een toename van de adviesaanvragen commissie MER, waardoor er € 1,0
mln meer verplichtingen zijn aangegaan;
 • lagere toekenning voor de uitvoering van de vermindering uitstoot
industrie van € 1,3 mln;
 • het overhevelen van € 7,7 mln naar artikel 4 ten behoeve
van de SMOM budgetten, daar deze abusievelijk op het verkeerde begrotingsinstrument
waren geplaatst.
 Uitgaven
 Adequaat generiek via ruimtelijke maatregelen
 In totaal is € 7,3 mln minder uitgegeven dan oorspronkelijk
geraamd. Dit kan als volgt worden verklaard:
 • overboeking van € 10,8 mln uitgavenbudget naar artikel
4 ten behoeve van de SMOM budgetten, daar deze per abuis op onderhavig artikel
waren geplaatst;
 • bijdrage van € 2,8 mln van de departementen OCW en LNV
ten behoeve van de bijdrage in de kosten van de commissie MER;
 • als gevolg van de toename van de adviesaanvragen commissie MER
zijn er voor € 0,7 mln meer aan betalingen gedaan.
 Adequaat generiek via milieumaatregelen
 De hogere realisatie van € 55,6 mln wordt grotendeels verklaard
door:
 • € 41,3 mln en € 11,5 mln aan extra uitgaven
voor SenterNovem respectievelijk RIVM (gecompenseerd door overboekingen vanuit
andere artikelen). Hiertegenover staat uiteindelijk een gerealiseerde lagere
uitgaaf van in totaal € 1,3 mln;
 • € 4,1 mln ten behoeve van de geautomatiseerde ondersteuning
van WABO;
 • € 2,0 mln voor extra betalingen aan de subsidies ProMT;
 • het voor € 2,1 mln niet uitgeven van de beschikbare KSI-middelen.
 Gecoördineerd milieubeleid voor industrie en MKB
 De lagere uitgaven van in totaal € 6,3 mln bestaan uit de volgende
mutaties:
 • voor een bedrag van € 3,2 mln uit een aantal overboekingen
naar andere artikelen en begrotingshoofdstukken voor bijdragen in de kosten
van betreffende beleidsterreinen, zoals SenterNovem;
 • voor een bedrag van in totaal € 3,1 mln aan lagere uitvoeringskosten
voor duurzame bedrijfsvoering overhedenuitgaven (€ 2,3 mln), vermindering
milieudruk producten (€ 0,5 mln) en vermindering algemene uitstoot
industrie (€ 0,3 mln).
 Ontvangsten
 Zie toelichting hieronder bij de Slotwet.
 
 
 Op dit artikel zijn de volgende incidentele subsidies
verstrekt:
 
 Bijdragen aan nationale organisaties
 • Aan Kwaliteitsbureau Politie te De Bilt is in 2009 een subsidie
toegekend van maximaal € 56 000,– om de aandacht te versterken
voor duurzaamheid bij de politie in het algemeen.
 • Aan de provincie Noord-Holland te Haarlem is in 2009 een subsidie
toegekend van maximaal € 15 000,– voor een marktverkenning
naar verduurzaming en regionalisering van de voedselketen in Noord-Holland
e/o.
 • Aan de Vereniging Nederlandse Gemeente te Den Haag is in 2009 een
subsidie toegekend van maximaal € 400 000,– om het duurzaam
inkopen bij gemeenten te bevorderen.
 • Aan de Unie van Waterschappen te Den Haag is in 2009 een subsidie toegekend van maximaal € 188 925,00 om het duurzaam
inkopen bij waterschappen te bevorderen.
 • Aan Bouwend Nederland te Zoetermeer is in 2009 een subsidie toegekend
van maximaal € 54 860,– om de ambitie inzake Duurzaam
Inkopen bij de marktpartijen en (decentrale) overheden een stap verder te
brengen.
 • Aan de Vereniging van Universiteiten te Den Haag is in 2009 een
subsidie toegekend van maximaal € 57 536,– om duurzaam
inkopen bij universiteiten te bevorderen.
 • Aan de Koninklijke Metaalunie te Nieuwegein is een subsidie toegekend
van € 246 290,– voor het project Duurzame toekomst MKB-Metaal.
 • Aan de Stichting Milieukeur is een subsidie toegekend van € 250 265,–
voor de uitvoering van het werkplan Toetsingscommissie Inkoop Hout 2010.
 • Aan de Stichting Milieukeur is een subsidie toegekend van € 323 400,–
voor de uitvoering van het werkplan Europees Ecolabel 2010.
 • Aan de Stichting Milieukeur is een subsidie toegekend van € 562 200,–
voor de uitvoering van het werkplan Milieukeur 2010.
 • Aan VNO/NCW te ’s-Gravenhage is voor het Project Uitzending
Managers (PUM) voor de jaren 2009–2011 een bijdrage van € 1,2
mln toegekend. Met deze bijdrage kunnen jaarlijks 75 internationale uitzendingen
op voor VROM relevante beleidsonderwerpen worden gefinancierd.
 • Aan de Stichting Natuur en Milieu (SNM) is een bijdrage van € 75 000,–
toegekend voor het project «Samen sterk in Europa». Er bestaat
een groot aantal diverse activiteiten van Nederlandse milieuorganisaties om
Den Haag en Brussel te beïnvloeden bij de EU-besluitvorming. VROM heeft
SNM gevraagd dit te kanaliseren.
 • Aan de Universiteit Wageningen is een bijdrage van € 15 000,–
toegekend voor de organisatie van de «International Conference on Chain
and network management» die op 26–28 mei 2010 plaatsvindt.
 • Aan SIFE Vrije Universiteit te Amsterdam is een bijdrage van € 15 000,–
toegekend voor het programma «bigmamma – taking care». Doel
van het programma is het opzetten van een interactief internetplatform voor
jongeren die zich bezighouden met duurzaamheid, klimaat en milieu binnen de
vele nationale en internationale organisaties.
 Bijdragen aan internationale organisaties
 • Aan de UNEP zijn in 2009 de volgende bijdragen toegekend:
 * € 65 498,– voor de ondersteuning van het Europees
Milieu Agentschap te Kopenhagen;
 * € 164 573,– voor de ondersteuning van het regionale
UNEP kantoor te Geneve;
 * € 100 000,– voor het Partnership for Clean Fuels
and Vehicles (PCFV;
 * € 100 000,– voor het Panel voor wetenschappelijk
onderzoek naar milieu-impacts van het gebruik van natuurlijke hulpbronnen.
 • Aan de EEB te Brussel is een bijdrage van € 70 000,–
toegekend voor de ondersteuning van de activiteiten in 2009, het organiseren
van twee high level bijeenkomsten voorafgaand aan Milieuraden, publicering
van resultaten van voorzitterschappen op milieuterrein, het organiseren van
workshops en het bijhouden van een website met alle relevante informatie voor
leden en het bredere EU-publiek.
 • Aan het International Energy Agency (IEA) te Parijs is een bijdrage
van € 35 653,– toegekend voor Greenhouse Gas R&D-programme.
In het programma staat uitvoering van wetenschappelijk onderzoek
naar alle facetten van CO2-afvang, – transport en -opslag
centraal.
 • Aan het Stockholm Evironment Institute te York is een bijdrage
toegekend van € 30 000,– voor een internationale workshop
over stikstofdepositie, critical loads van stikstof en biodiversiteit.
 • Aan Ecologic te Berlijn is een bijdrage van € 30 000,–
toegekend voor de ICAP summer school 2009/2010 op het onderwerp emissiehandel.
Het Internationale Carbon Action Project (ICAP) is een samenwerkingsverband
van overheden die Cap&Trade emissiehandelssystemen hebben, of overwegen
die te ontwikkelen.
 • Aan het Center for Clean Air Policy (CCAP) te Washington is een
bijdrage van € 50 000,– toegekend voor de ondersteuning
van de activiteiten gericht op de totstandkoming van nieuw klimaatbeleid voor
(met name) de periode na 2012.
 • Aan de UNECE zijn de volgende bijdragen toegekend:
 * € 20 000,– voor het programma «environmental
performance review»;
 * € 20 000,– voor het Aarhus werkprogramma publicatie
participatie in de milieuwetgeving;
 * € 50 722,– aan het Secretariaat UNECE verdrag van
Helsinki voor de deelname van vertegenwoordigers aan de 6e Bijeenkomst van
Partijen die in 2010 in Nederland wordt georganiseerd;
 * € 77 246,– contributie voor European Monitoring
and Evaluation Programm (EMEP). Nederland is volkenrechtelijk verplicht om
een jaarlijkse contributie te voldoen.
 • Aan het Chinees Milieuagentschap Sepa te Peking is een bijdrage
van € 75 000,– toegekend voor de uitvoering van onderzoek
in opdracht van China Council. Dit is een informele milieuadviesraad op hoog
niveau voor de Chinese overheid. VROM is hierin vertegenwoordigd, momenteel
door de SG VROM.
 • Aan het Regional Environmental Center (REC) te Hongarije zijn de
volgende bijdragen toegekend:
 * € 80 000,– voor de ondersteuning van de snelle
invoering van de richtlijnen voor MER en Strategische MER in Bulgarije, Roemenië
en Turkije;
 * € 100 000,– voor een upgrade van het computersysteem
voor het beheer van projecten binnen het REC inclusief de 17 countryoffices.
 • Aan het Regional Environmental Center Caucasus is een bijdrage
van € 130 000,– verleend voor de verbetering van systemen
voor het bepalen van milieuschade en milieuaansprakelijkheid. Het project
komt voort uit het mede door Nederland gesteunde werkprogramma Environment
for Europe.
 • Aan de OESO zijn de volgende bijdragen toegekend:
 * € 100 000,– voor de ondersteuning van de EECCA
landen bij het versterken van capaciteit om milieubeleid te implementeren
en aan de modernisering van systemen om prestaties te meten bij handhavingsorganisaties;
 * € 25 000,– voor een studie naar de effectiviteit
van handhavingsactiviteiten;
 * € 40 000,- aan de Annex I Expert Group (AIXG). Deze groep
bestaat uit de industrielanden en overgangseconomieën uit Annex I van
het klimaatverdrag. De AIXG is een van de belangrijkste fora voor de Annex
I landen voor gezamenlijke verkenning van beleidsopties en ideevorming rond
het internationale klimaatbeleid;
 * € 20 000,– voor een internationale workshop over
economische aspecten van biodiversiteit.
 
 De bijdragen aan internationale organisaties die bij 2e suppletore begroting
2009 al op artikel 6 «Risico’s van stoffen, afval, straling en
GGO’s» zijn verantwoord en toegelicht, zijn in bovengenoemd overzicht
niet nogmaals opgenomen.
 Slotwet
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 Artikel 7. (Inter)Nationaal milieubeleid
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 
 
 Stand 2e suppletore begroting 2009
 87 925
 135 390
 6 937
 
 
 Mutaties Slotwet 2009
 52 958
 – 10 744
 – 2 529
 
 
 Stand Slotwet 2009 (realisatie)
 140 883
 124 646
 4 408
 
 
 
 
 Toelichting
 De overuitputting bij de verplichtingen van € 52,9 mln wordt
veroorzaakt door:
 • een groot aantal overboekingen vanuit andere artikelen ten behoeve
van de werkzaamheden van RIVM (onderzoek) voor € 10,5 mln, SenterNovem
(uitvoering van beleid) voor € 38,6 mln en voor de bijdragen aan
internationale organisaties voor € 3,3 mln;
 • een toename van de adviesaanvragen commissie MER, waardoor er € 1,0
mln meer budget beschikbaar is gesteld;
 • een overschrijding met € 0,8 mln bij de subsidies ProMT;
 • lagere toekenning voor de uitvoering van de vermindering uitstoot
industrie, waardoor er een budget van € 1,3 mln onbenut is gebleven.
 
 De onderuitputting bij de uitgaven van € 10,7 mln vindt zijn
oorzaak in onder meer het volgende:
 • voor een bedrag groot € 2,1 mln niet besteden van de
beschikbare FES-middelen voor Kennisinfrastructuur (KSI). Zie ook bij de ontvangsten;
 • lagere uitgaven van in totaal € 1,3 mln dan geraamd bij
2e suppletore begroting 2009 voor de bijdragen aan SenterNovem en RIVM;
 • lagere uitgaven van € 0,5 mln bij de subsidies ProMT.
Zie ook bij de ontvangsten;
 • een overboeking naar artikel 91 «Algemeen» van € 1,5
mln voor de bijdrage aan de bouw van het ICT-systeem Omgevingsvergunning (WABO);
 • voor een bedrag van in totaal € 3,1 mln zijn er lagere
uitvoeringskosten dan voorzien bij 2e suppletore begroting 2009 opgetreden
bij de coördinatie van het milieubeleid voor industrie en MKB (zie ook
de toelichting hierboven bij de budgettaire tabel).
 
 De onderuitputting bij de ontvangsten van € 2,5 mln wordt hoofdzakelijk
veroorzaakt door het niet uitgeven van de beschikbare FES-middelen van € 2,1
mln en € 0,5 mln voor KSI respectievelijk ProMT, waardoor er ook
geen ontvangsten uit het FES worden gerealiseerd.
 7.2 Overzicht afgeronde onderzoeken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 Type
 Onderwerp
 Algemeen Doel of Ope- rationeel Doel
 Start
 Afgerond
 Vindplaats
 
 
 Effectenonderzoek ex post
 Tweejaarlijkse monitoring (2007–2008) voortgang duurzaam
inkopen
 OD 7.2.3
 2008
 2009
 
 1
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 Evaluatie organisatorische inbedding duurzaamheidscriteria voor
duurzaam inkopen
 OD 7.2.3
 2008
 2009
 
 2
 
 
 
 
 Programma
Slimmere regels, betere uitvoering, minder lasten: fundamentele doorlichting
van de regelgeving van tenminste twee regelgevingsdomeinen (de domeinen voor
2009 worden rond september 2008 vastgesteld). In 2008 worden doorgelicht:
Besluit Financiële zekerheid en Warmte-Koude Opslag in de bodem
 OD 7.2.1
 2008
 2009
 
 3
 
 
 
 
 Structurele
evaluatie Milieuwetgeving (STEM). Het jaarprogramma hiervoor wordt jaarlijks
vastgesteld
 OD 7.2.1
 doorlopend
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 1 Kamerstukken II, 2008–2009, 30 196 en 31 700
XI, nr. 52
 
 2 Evaluatie is niet uitgevoerd, daar de grote wijzigingen in
de criteriadocumenten in de zomer 2009 ervoor hebben gezorgd dat er een onvoldoende
bestendige situatie was om op een zorgvuldige wijze goed te kunnen evalueren.
Via andere wegen is voldoende informatie ontvangen.
 
 3 Kamerstukken II, 2008–2009, 29 383, nr. 117
 
 4
 www.evaluatiemilieuwetgeving.nl
 
 Artikel 8. Externe veiligheid
 8.1 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
8. Externe veiligheid(x € 1000)
 
 
 
 Realisatie 2005
 Realisatie 2006
 Realisatie 2007
 Realisatie 2008
 Realisatie
2009
 Vastgestelde begroting 2009
 Verschil 2009
 
 
 
 Verplichtingen:
 
 6 282
 140 383
 24 430
 55 429
 
 60 131
 
 26 886
 33 245
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 19 833
 44 248
 44 679
 25 460
 
 104 920
 
 46 532
 58 388
 
 
 Programma:
 19 833
 44 248
 44 679
 25 460
 104 920
 46 532
 58 388
 
 
  Bepalen van de aanvaardbaarheid van
risicovolle situaties:
 383
 910
 671
 1 201
 1 166
 1 571
 – 405
 
 
   Bepalen van de aanvaardbaarheid
van risicovolle situaties
 383
 910
 671
 1 201
 1 166
 1 571
 – 405
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Oplossen van niet-aanvaardbare risicovolle
situaties:
 16 966
 16 296
 22 679
 2 963
 66 184
 7 029
 59 155
 
 
   Oplossen van niet-aanvaardbare
risicovolle situaties
 16 966
 16 296
 22 679
 2 963
 66 184
 7 029
 59 155
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Preventie tegen nieuwe risicovolle
situaties:
 383
 21 536
 20 482
 16 645
 22 771
 24 440
 – 1 669
 
 
   Preventie tegen nieuwe risicovolle
situaties
 383
 21 536
 20 482
 16 645
 22 771
 24 440
 – 1 669
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Milieu en veiligheidsaspecten in ruimtelijke
planvorming betrekken:
 2 101
 5 506
 847
 4 651
 14 799
 13 492
 1 307
 
 
   FES Kennis voor Klimaat
 0
 0
 0
 3 200
 11 102
 10 000
 1 102
 
 
   FES Klimaatbuffers
 0
 0
 0
 0
 143
 3 000
 – 2 857
 
 
   Overige instrumenten en milieu
en veiligheid
 200
 223
 669
 843
 3 554
 492
 3 062
 
 
   Onderzoek externe veiligheid
 0
 93
 178
 55
 0
 0
 0
 
 
   Schadeclaims
 1 901
 5 190
 0
 553
 0
 0
 0
 
 
 
 Ontvangsten:
 
 0
 1 370
 6
 3 244
 
 11 273
 
 13 000
 – 1 727
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen
 De hogere realisatie ter hoogte van € 33,2 mln ten opzichte
van de oorspronkelijk vastgestelde begroting kan grotendeels worden verklaard
door:
 • de verplaatsing van de ammoniakproductie DSM naar Limburg waardoor
het ammoniakvervoer per spoor vervalt. Op basis van de daarbij behorende intrekking
van de vergunning is er een verplichting tot schadevergoeding ontstaan. Samen
met het Ministerie van V&W is hiervoor € 48,0 mln beschikbaar
gesteld (zie ook bij de uitgaven);
 • het toezeggen van € 2,0 mln aan een tweetal nucleaire
inrichtingen voor het treffen van veiligheidsmaatregelen;
 • het overboeken van in totaal € 6,0 mln aan verplichtingenbudget
naar andere artikelen en begrotingshoofdstukken voor bijdragen aan de kosten
2009 van betreffende beleidsterreinen, zoals 1e lijns ondersteuning externe
veiligheid en bijdragen aan de NEN;
 • het afboeken van € 10 mln budget voor het FES-project
Kennis voor Klimaat, daar eind 2008 de subsidietoekenning voor de gehele looptijd
(tot en met 2012) heeft plaatsgevonden.
 Uitgaven
 Oplossen van niet-aanvaardbare risicovolle situaties
 De realisatie ten opzichte van de oorspronkelijk vastgestelde begroting
is € 59,1 mln hoger geweest. Dit kan grotendeels als volgt worden
verklaard:
 • het samen met het Ministerie van V&W betalen van € 48,0
mln voor de verplaatsing van de ammoniakproductie DSM naar Limburg (zie ook
bij de verplichtingen);
 • het extra ten opzichte van de raming betalen in het kader van de
asbestsanering is € 10,9 mln (2e fase) en € 2,9 mln (3e
fase);
 • het voor een bedrag van € 2,2 mln minder dan geraamd
betalen op andere onderdelen/terreinen van het instrument, vooral op de taakvelden
Transport en Externe veiligheid inrichtingen.
 Overige instrumenten en milieu en veiligheid
 De hogere realisatie van € 3,1 mln wordt voor € 0,7
mln verklaard door extra betalingen op de programma’s klimaatbestendige
inrichting en onderzoek/uitvoering en voor € 2,4 mln ten behoeve
van extra betalingen bij het programma klimaatbuffers.
 Slotwet
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 Artikel 8. Externe veiligheid
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 
 
 Stand 2e suppletore begroting 2009
 60 296
 99 095
 10 927
 
 
 Mutaties Slotwet 2009
 – 165
 5 825
 346
 
 
 Stand Slotwet 2009 (realisatie)
 60 131
 104 920
 11 273
 
 
 
 
 Toelichting
 Bij de uitgaven wordt er een overschrijding gerealiseerd van € 5,8
mln. De belangrijkste verschillen zijn:
 • voor betalingen in het kader van de asbestsanering is € 2,6
mln (2e fase) en € 2,9 mln (3e fase) meer uitgegeven dan gebudgetteerd.
Daartegenover staat dat op andere onderdelen van het instrument «Oplossen
van niet-aanvaardbare risicovolle situaties» per saldo er € 2,2
mln minder is uitgegeven, vooral op de taakvelden Transport en Externe veiligheid
inrichtingen;
 • in 2009 zijn versneld betalingen gedaan op de taakvelden Risicoperspectieven
en Randvoorwaarden adequate uitvoering en handhaving voor een bedrag van € 2,4
mln;
 • ten behoeve van de programma’s klimaatbestendige inrichting
en onderzoek/uitvoering klimaatbuffers zijn voor € 0,7 mln meer
betalingen gedaan dan vooraf geraamd.
 8.2 Overzicht afgeronde onderzoeken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 Type
 Onderwerp
 Algemeen Doel of Ope- rationeel Doel
 Start
 Afgerond
 Vindplaats
 
 
 Overig evaluatie-onderzoek:
 
 
 
 
 
 
 
 – Evaluatie doorwerking ruimtelijk beleid
 Doorwerking ruimtelijk beleid
 OD 8.2.4
 2008
 2009
 
 
 
 – Evaluatie doelbereiking ruimtelijk kwaliteit
ruimte en klimaat
 Doelbereiking ruimtelijk kwaliteit ruimte en klimaat
 OD 8.2.4
 2008
 2009
 
 
 
 
 
 
 De evaluaties zijn niet uitgevoerd omdat deze evaluaties in verband met
de heroverweging op dat moment minder opportuun waren.
 Artikel 9. Handhaving en toezicht
 9.1 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
9. Handhaving en toezicht(x € 1000)
 
 
 
 Realisatie 2005
 Realisatie 2006
 Realisatie 2007
 Realisatie 2008
 Realisatie
2009
 Vastgestelde begroting 2009
 Verschil 2009
 
 
 
 Verplichtingen:
 
 58 502
 61 044
 60 961
 62 172
 
 65 301
 
 63 856
 1 445
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 60 827
 57 479
 61 693
 63 183
 
 63 549
 
 63 684
 – 135
 
 
 Programma:
 19 121
 17 801
 20 441
 21 394
 15 356
 20 340
 – 4 984
 
 
  Bevorderen naleving wetgeving voor
Wonen, Wijken en Integratie:
 7 540
 9 410
 11 719
 1 177
 501
 731
 – 230
 
 
   Bevorderen naleving wetgeving
voor Wonen, Wijken en Integratie
 7 540
 9 410
 11 719
 1 177
 501
 731
 – 230
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Bevorderen naleving wetgeving voor
Milieu en Ruimte:
 3 103
 1 296
 1 066
 10 131
 7 713
 10 201
 – 2 488
 
 
   Bevorderen naleving wetgeving
voor Milieu en Ruimte
 3 103
 1 296
 1 066
 10 131
 7 713
 10 201
 – 2 488
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Bevorderen samenwerking methodiek en
strategie:
 2 570
 909
 1 578
 1 556
 1 202
 2 641
 – 1 439
 
 
   Bevorderen samenwerking methodiek
en strategie
 2 570
 909
 1 578
 1 556
 1 202
 2 641
 – 1 439
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Crisismanagement organiseren:
 5 210
 5 774
 5 388
 7 059
 5 687
 5 608
 79
 
 
   Crisismanagement organiseren
 5 210
 5 774
 5 388
 7 059
 5 687
 5 608
 79
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Opsporen en bestrijden van fraude:
 698
 412
 690
 1 471
 253
 1 159
 – 906
 
 
   Opsporen en bestrijden
van fraude
 698
 412
 690
 1 471
 253
 1 159
 – 906
 
 
 Apparaat art 9 (IG)
 41 706
 39 678
 41 252
 41 789
 
 48 193
 
 43 344
 4 849
 
 
 
 Ontvangsten:
 
 2 686
 2 214
 1 739
 1 881
 
 1  602
 
 882
 720
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen
 In verband met de geringe omvang van de afwijking is geen toelichting
opgenomen.
 Uitgaven
 Het verschil van € 0,135 mln onderuitputting wordt door diverse
mutaties veroorzaakt. Halverwege het jaar is besloten tot bezuinigingen op
de programmabudgetten in verband met het voorziene tekort op de apparaatuitgaven.
Het tekort ontstaat door een hogere bezetting dan is geraamd in het kader
van de taakstelling (budget), maar ook door hogere loonsommen ten opzichte
van het toegekende budget. Het materieelaandeel is eveneens hoger dan gebudgetteerd,
doordat de VROM Inspectie (VI) relatief hoge kosten heeft voor ICT, huisvesting
en reis- en verblijfskosten.
 Slotwet
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 Artikel 9. Handhaving en toezicht
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 
 
 Stand 2e suppletore begroting 2009
 60 592
 60 159
 882
 
 
 Mutaties Slotwet 2009
 4 709
 3 390
 720
 
 
 Stand Slotwet 2009 (realisatie)
 65 301
 63 549
 1 602
 
 
 
 
 Toelichting
 Uitgaven (verplichtingen en kas)
 Het verschil is € 4,709 mln bij verplichtingen en € 3 390
mln bij de kasuitgaven en ontstaat door onderuitputting bij de programma-uitgaven
en overuitputting bij de apparaatkosten.
 De oorzaken zijn per instrument:
 
 Bevorderen naleving wonen, wijken en integratie
 
 De onderuitputting is met name het gevolg van een herziene fasering van
het project integriteit woningbouwcorporaties.
 
 Bevorderen naleving milieu en ruimte
 
 De onderuitputting is veroorzaakt door interdepartementale overboekingen
voor het project Vitaal.
 
 Bevorderen samenwerking
 
 De onderuitputting is vooral veroorzaakt door te bezuinigen op het project
Landelijk Overleg Milieuhandhaving (LOM).
 
 Opsporen
 
 Een deel van de uitgaven, ICT kosten, is verschoven naar apparaatskosten.
 
 Apparaat
 
 De overuitputting ontstaat door een hogere bezetting dan geraamd is in
het kader van de taakstelling (budget), maar ook door hogere loonsommen ten
opzichte van het toegekende budget. Het materieelaandeel is eveneens hoger
dan gebudgetteerd, doordat de VI relatief hoge kosten heeft voor ICT, huisvesting
en reis- en verblijfskosten.
 Ontvangsten
 De ontvangsten zijn hoger door opgelegde dwangsommen, ontvangsten van
gedetacheerden en een klein deel overige ontvangsten.
 Niet-beleidsartikelen
 Artikel 91. Algemeen
 Tabel 91.1. Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
91. Algemeen(x € 1000)
 
 
 
 Realisatie 2005
 Realisatie 2006
 Realisatie 2007
 Realisatie 2008
 Realisatie
2009
 Vastgestelde begroting 2009
 Verschil 2009
 
 
 
 Verplichtingen:
 
 366 069
 377 320
 392 357
 408 977
 
 400 213
 
 308 178
 92 035
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 339 861
 363 330
 373 558
 383 868
 
 396 920
 
 316 169
 80 751
 
 
 Programma:
 16 382
 15 508
 23 943
 30 398
 36 943
 42 326
 – 5 383
 
 
   Communicatie-instrumenten
 5 513
 6 612
 7 577
 7 475
 8 457
 6 273
 2 184
 
 
   Stichting Advisering Bestuursrechtspraak
(StaB)
 5 145
 4 782
 5 063
 5 117
 5 358
 5 148
 210
 
 
   Overige vastgoedinformatievoorziening
 4 370
 2 966
 8 390
 13 276
 21 399
 26 405
 – 5 006
 
 
   Onderzoek DGM
 0
 0
 0
 0
 
 0
 0
 
 
   Ruimtelijk Planbureau
 1 354
 1 148
 1 192
 1 098
 0
 0
 0
 
 
   Programma/onderzoek Milieu en
Natuur Planbureau (MNP)
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
   Programma/onderzoek Gemeenschappelijk
Ontwikkelingsbedrijf (GOB)
 0
 0
 1 721
 3 432
 1 332
 4 500
 – 3 168
 
 
   Verzameluitkering
 
 
 
 
 397
 0
 397
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaat:
 323 479
 347 822
 349 615
 353 470
 359 977
 273 843
 86 134
 
 
  Beleidsartikelen XI-VROM
 42 956
 42 937
 44 810
 47 482
 52 349
 48 059
 4 290
 
 
   Apparaat artikel 1 (DGR)
 4 408
 8 375
 9 758
 10 239
 8 774
 9 147
 – 373
 
 
   Apparaat artikel 2 (DGR)
 6 237
 2 332
 1 060
 3 229
 6 910
 3 006
 3 904
 
 
   Apparaat artikel 3 (DGM)
 4 733
 4 523
 5 054
 6 527
 8 143
 4 695
 3 448
 
 
   Apparaat artikel 4 (DGM)
 5 054
 4 697
 4 653
 6 226
 6 480
 4 960
 1 520
 
 
   Apparaat artikel 5 (DGM)
 4 886
 4 368
 4 604
 1 141
 0
 4 769
 – 4 769
 
 
   Apparaat artikel 6 (DGM)
 5 254
 5 134
 5 262
 6 499
 7 372
 5 597
 1 775
 
 
   Apparaat artikel 7 (DGM)
 9 186
 5 025
 5 432
 1 315
 0
 5 446
 – 5 446
 
 
   Apparaat artikel 7 Internationale
Zaken (IZ)
 0
 4 783
 5 242
 6 000
 7 497
 6 105
 1 392
 
 
   Apparaat artikel 8 (DGR)
 831
 675
 591
 5 308
 7 173
 823
 6 350
 
 
   Apparaat artikel 8 (DGM)
 2 367
 3 025
 3 154
 998
 0
 3 511
 – 3 511
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Beleidsartkelen XVIII-WWI
 71 650
 47 762
 45 024
 45 852
 46 194
 32 074
 14 120
 
 
   Apparaat artikel 1 (DGWWI)
 0
 0
 0
 4 160
 3 327
 5 195
 – 1 868
 
 
   Apparaat artikel 2 (DGWWI)
 11 031
 8 295
 9 127
 5 155
 6 418
 4 352
 2 066
 
 
   Apparaat artikel 3 (DGWWI)
 16 828
 13 973
 13 507
 18 294
 23 240
 10 767
 12 473
 
 
   Uitvoering huursubsidie
 41 936
 21 315
 14 219
 3 887
 2 162
 1 900
 262
 
 
   Apparaat artikel 4 (DGWWI)
 0
 0
 3 642
 9 519
 6 440
 4 476
 1 964
 
 
   Apparaat artikel 5 (DGWWI)
 1 855
 4 179
 4 529
 4 837
 4 607
 5 384
 – 777
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Departementsleiding, control, expertdiensten
en overige staf:
 44 766
 63 866
 67 876
 43 443
 42 071
 62 820
 – 20 749
 
 
   Apparaat projecten VROM
 0
 0
 257
 302
 0
 270
 – 270
 
 
   Apparaat DGWWI
 6 739
 2 852
 5 472
 877
 364
 2 272
 – 1 908
 
 
   Apparaat DGR
 12 897
 6 572
 5 336
 1 009
 4
 3 970
 – 3 966
 
 
   Apparaat DGM
 4 462
 2 358
 2 112
 1 509
 0
 2 194
 – 2 194
 
 
   Apparaat Inspectie
 1 116
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
   Apparaat departementsleiding,
control en overig staf
 14 334
 14 325
 14 834
 0
 0
 17 711
 – 17 711
 
 
   Apparaat Ruimtelijk Planbureau
(RPB)
 5 218
 5 563
 5 579
 4 881
 0
 
 0
 
 
   Apparaat Milieu en Natuur Planbureau
(MNP)
 0
 32 196
 34 286
 34 865
 0
 
 0
 
 
   Apparaat Planbureau Leefomgeving
 
 
 
 
 41 703
 36 403
 5 300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Raden:
 9 527
 6 661
 7 491
 6 797
 6 093
 6 561
 – 468
 
 
   VROM-Raad
 1 905
 1 835
 2 077
 1 672
 1 655
 2 069
 – 414
 
 
   Raad voor Ruimtelijk, Milieu-
en Natuuronderzoek (RMNO)
 1 471
 1 390
 1 532
 1 209
 1 272
 520
 752
 
 
   Waddenadviesraad (WAR)
 712
 605
 592
 646
 657
 678
 – 21
 
 
   Kenniscentrum Aanbesteding bouw
(KCAB)
 161
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
   Nederlandse Emissie Autoriteit
(NEA)
 4 394
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
   Adviesraad Gevaarlijke Stoffen
(AGS)
 884
 1 014
 1 082
 980
 837
 0
 837
 
 
   Technische Commissie Bodembescherming
(TCB)
 0
 619
 574
 644
 676
 627
 49
 
 
   Gemeenschappelijk OntwikkelingsBedrijf
(GOB)
 0
 1 198
 1 634
 1 646
 996
 2 667
 – 1 671
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Postactieven:
 7 396
 10 038
 10 032
 9 770
 8 913
 10 043
 – 1 130
 
 
   Postactieven DGWWI
 2 263
 2 456
 2 317
 0
 0
 3 139
 – 3 139
 
 
   Postactieven DGR
 613
 577
 584
 0
 0
 402
 – 402
 
 
   Postactieven DGM
 1 214
 1 577
 1 543
 0
 0
 1 356
 – 1 356
 
 
   Postactieven Inspectie
 0
 1 548
 1 594
 0
 0
 1 568
 – 1 568
 
 
   Postactieven RPB
 31
 64
 76
 0
 0
 0
 0
 
 
   Postactieven GD/CSt
 3 275
 3 816
 3 918
 9 770
 8 913
 3 578
 5 335
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Gemeenschappelijke voorzieningen:
 147 184
 176 558
 174 382
 200 126
 204 357
 121 923
 82 434
 
 
   Gemeenschappelijke voorzieningen
 121 569
 151 497
 149 051
 175 242
 178 712
 96 815
 81 897
 
 
   Huurbijdrage aan RGD
 25 615
 25 061
 25 331
 24 884
 25 645
 25 108
 537
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Verzameluitkeringen
 0
 0
 0
 0
 0
 – 7 637
 7 637
 
 
   Taakstellingen
 0
 0
 0
 0
 
 – 7 637
 7 637
 
 
 
 Ontvangsten:
 
 72 824
 57 798
 47 748
 198 345
 
 44 962
 
 40 339
 4 623
 
 
 
 
 Toelichting
 Algemeen
 Mede door de taakstelling uit het regeerakkoord heeft er een organisatiewijziging
binnen VROM en WWI plaatsgevonden in een «tijdelijke organisatie».
Deze tijdelijke organisatiestructuur heeft in 2009 nog geen vertaling in de
artikelstructuur gekregen, zodat bij de apparaatskosten «beleidsartikelen
XI – VROM», «beleidsartikelen XVIII – WWI» en «departementsleiding,
control, expertdiensten en overige staf» de realisaties op onderdelen
flink afwijken ten opzichte van de vastgestelde begroting. Deze afwijkingen
(plussen en minnen) heffen elkaar grotendeels op. Per saldo resulteert dit
bij de uitgaven in een lagere realisatie van € 2,3 mln.
 Verplichtingen
 De hogere verplichtingenrealisatie van € 92,0 mln ten opzichte
van de oorspronkelijk vastgestelde begroting wordt grotendeels verklaard doordat
op het instrument «Gemeenschappelijke voorzieningen» meer aan
verplichtingen is gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd. Het grootste gedeelte
hiervan, te weten € 42,6 mln is het gevolg van het centraliseren
van begrotingsmiddelen naar aanleiding van het doorvoeren van een organisatiewijziging
binnen VROM en WWI. Hierdoor heeft er een structurele budgetoverheveling vanuit
de VROM- en WWI-diensten plaatsgevonden. Daarnaast is van het Ministerie van
BZK een budgetoverboeking van € 6,9 mln ontvangen voor bijdragen
aan het sociaal flankerend beleid en GEONOVEM (Bekkergelden) en Rijkspas.
Voorts zijn voor € 34 mln en € 10 meer verplichtingen
aangegaan als gevolg van hogere ICT uitgaven, communicatie uitgaven en uitgaven
ten behoeve van wet- en regelgeving respectievelijk hogere uitgaven voor postactieven
en externe inhuur van specifieke expertise.
 Uitgaven
 Overige vastgoedinformatievoorziening
 De lagere uitgavenrealisatie van € 5,0 mln heeft te maken met
de realisatie van de materiële uitgaven en de kosten voor inhuur externen,
die als gevolg van wijziging in de kaderstelling niet meer op dit programma-instrument
worden verantwoord maar op de instrumenten voor de apparaatskosten.
 Programma/onderzoek Gemeenschappelijk Ontwikkelingsbedrijf
(GOB)
 De lagere realisatie van € 3,2 mln is het gevolg van de overheveling
van dit beleidsterrein naar het Ministerie van Financiën en de overboeking
van de daarbij behorende budgetten.
 Gemeenschappelijke voorzieningen
 De realisatie is ten opzichte van de oorspronkelijk vastgestelde begroting € 81,9
mln hoger. De oorzaken zijn onder meer:
 • de herschikking van middelen in verband met de reorganisatie van € 42,6
mln (zie ook hierboven bij de verplichtingen);
 • de budgetoverboeking van BZK van € 6,9 mln voor de invoering
Rijkspas en de Bekkergelden, alsmede een uitboeking van artikel 92 «Nominaal
en onvoorzien» van € 2,9 mln ten behoeve van het Sociaal Flankerend
beleid (Bekkergelden);
 • hogere ICT uitgaven, communicatie uitgaven en uitgaven ten behoeve
van wet- en regelgeving dan voor 2009 was geraamd van in totaal € 25,6
mln.
 Ontvangsten
 De hogere ontvangsten in 2009 ten opzichte van de oorspronkelijk vastgestelde
begroting zijn het gevolg van het later binnen komen van ontvangsten, die
voorzien waren in het laatste kwartaal van 2008.
 Slotwet
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 Artikel 91. Algemeen
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 
 
 Stand 2e suppletore begroting 2009
 344 113
 365 458
 50 876
 
 
 Mutaties Slotwet 2009
 56 100
 31 462
 – 5 914
 
 
 Stand Slotwet 2009 (realisatie)
 400 213
 396 920
 44 962
 
 
 
 
 Toelichting:
 Verplichtingen
 De belangrijkste mutaties betreffen:
 • voor een bedrag van € 15,5 mln aan extra verplichtingen
bij het programma «overige vastgoedinformatie, GEO regie/BSIK als gevolg
van het in december 2009 aangaan van de volledige verplichting voor de exploitatie
van de basisregistratie Topografie voor het jaar 2010.
 • voor een bedrag van € 34,4 mln zijn op het instrument «Gemeenschappelijke
voorzieningen» meer verplichtingen aangegaan als gevolg van hogere ICT
uitgaven, communicatie uitgaven en uitgaven ten behoeve van wet- en regelgeving.
 • voor een bedrag van € 10,3 mln zijn op de apparaatskosten
instrumenten van VROM en WWI meer verplichtingen aangegaan als gevolg van
postactieven en externe inhuur van specifieke expertise. Voor het apparaatsbudget
is gekozen voor een lineaire afbouw. De realisatie van de personele taakstelling
in 2009 loopt hiermee niet geheel parallel
 Uitgaven
 Op dit artikel is per saldo een overschrijding van € 31,5 mln.
Deze wordt voor circa € 12 mln verklaard door een incidenteel besparingsverlies
op eerder ingeboekte taakstellingen bij ICT. Het is niet mogelijk gebleken
om op korte termijn te besparen op ICT. Deze kosten zijn nodig om gemeenschappelijke
ICT voorzieningen op het gewenste basisniveau te houden. Tevens is voor circa € 9,5
mln meer uitgegeven aan inhuur externen. Naast extra capaciteit voor diverse
kabinetsprioriteiten betreft dit bijvoorbeeld extra capaciteit in het kader
van het verbeterplan financiële functie. Tenslotte is er een overschrijding
op apparaatskosten van VROM/WWI ter hoogte van circa € 10 mln. Deze
wordt veroorzaakt door vergrijzing en ontgroening van het ambtenarenapparaat
(waardoor de loonkosten hoger zijn dan het rijksgemiddelde) en tegenvallers
in de realisatie van de (interne) taakstelling. Hoewel VROM/WWI op schema
ligt bij implementatie van de rijksbrede taakstelling, blijkt dat de strengere
interne norm niet wordt gerealiseerd met bijbehorende budgettaire gevolgen.
Aanvullende maatregelen worden getroffen om een inhaalslag te maken en ervoor
te zorgen dat de interne taakstelling (in toenemende mate) wordt gerealiseerd.
 Ontvangsten
 Er is € 5,9 mln minder aan ontvangsten binnen gekomen als gevolg
van het niet realiseren van ontvangsten, die voorzien waren in het laatste
kwartaal van 2009. Dit betreft onder andere lagere restituties van sociale
premies en lagere ontvangsten die voortvloeien uit basisregistraties en de
Rijksgebouwendienst.
 Artikel 92. Nominaal en onvoorzien
 92.1. Tabel budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
92. Nominaal en onvoorzien(x € 1000)
 
 
 
 Realisatie 2005
 Realisatie 2006
 Realisatie 2007
 Realisatie 2008
 Realisatie
2009
 Vastgestelde begroting 2009
 Verschil 2009
 
 
 
 Verplichtingen:
 
 0
 0
 0
 0
 
 – 4 510
 4 510
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 0
 0
 0
 0
 0
 – 4 648
 4 648
 
 
 Programma:
 0
 0
 0
 0
 0
 – 4 648
 4 648
 
 
  Loonbijstelling:
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
   Loonbijstelling
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
  Prijsbijstelling:
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
   Prijsbijstelling
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
  Onvoorzien:
 0
 0
 0
 0
 0
 1 522
 – 1 522
 
 
   Onvoorzien
 
 
 
 
 
 1 522
 – 1 522
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
  Nog te verdelen:
 0
 0
 0
 0
 0
 – 6 170
 6 170
 
 
   Nog nader te verdelen overig
 0
 0
 0
 0
 0
 – 1 932
 1 932
 
 
   Nog nader te verdelen taakstellingen
 0
 0
 0
 0
 0
 – 4 238
 4 238
 
 
 
 
 Toelichting
 Dit artikel is een administratief artikel hetgeen betekent dat er geen
daadwerkelijke uitgaven ten laste van dit artikel worden gedaan.
 Slotwet
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 Artikel 92. Algemeen
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 
 
 Stand 2e suppletore begroting 2009
 – 2 711
 – 2 549
 0
 
 
 Mutaties Slotwet 2009
 2 711
 2 549
 0
 
 
 Stand Slotwet 2009 (realisatie)
 0
 0
 0
 
 
 
 
 Bedrijfsvoeringsparagraaf
 De Ministers van VROM en WWI verklaren hierbij als volgt:
 
 In het begrotingsjaar 2009 heeft het managementcontrolsysteem van VROM
naar behoren gefunctioneerd. Dat betekent dat:
 • De uitkomsten van de financiële processen zodanig zijn dat
binnen de tolerantiegrenzen van wet- en regelgeving is gebleven, met uitzondering
van de opgenomen bedragen in deze paragraaf onder het subhoofd «rechtmatigheid»;
 • de beleids- en financiële informatie in dit jaarverslag voldoen
aan de wettelijke rapportage-eisen;
 • sturing en beheersing heeft plaatsgevonden, afgeleid van begrotingsdoelstellingen;
 • risico-afwegingen bepalend zijn geweest voor beheersingsmaatregelen;
 • voortgangsbewaking van begrotingsrealisatie heeft plaatsgevonden
door portefeuillehouders van de Bestuursraad en gemandateerde budgethouders;
 • toezicht op kwaliteitsborging van bedrijfsvoeringsprocessen heeft
plaatsgevonden onder meer via het Audit Committee.
 
 Daarbij horen de volgende opmerkingen, kanttekeningen en aanvullende informatie:
 • In het begrotingsjaar is de informatievoorziening over zowel beleidsprioriteiten
als bedrijfsvoeringsaspecten aan het management vereenvoudigd door aan te
sluiten op de opzet van managementafspraken voor de TopManagementGroep. De
concerncontroller adviseert het management of de doelstellingen haalbaar zijn
en welke bijsturingsmaatregelen nodig zijn.
 • De doelstelling om te komen tot een goede en tijdige jaarafsluiting
heeft in het verslagjaar opnieuw prioriteit gekregen. In structurele zin is
de vormgeving van de financiële functie verder ingevuld, ondersteunt
door de managementinformatie-voorziening ten behoeve van de (bij)sturing te
verbeteren. De managementinformatieambities zijn in het verslagjaar nog niet
geheel gerealiseerd.
 • In het verslagjaar is verder gewerkt aan de verbeteringen van de
financiële functie, waaronder het doen van onderzoek naar de mogelijkheden
voor samenwerking met een ander departement om hun financieel systeem te delen.
In het begrotingsjaar is bewust afgeweken van de rijksbrede normen omdat in
deze gevallen prioriteit is gegeven aan de tijdige beleidsrealisatie. Voorbeelden
daarvan zijn: de tijdige en kwalitatief goede inrichting van de projectorganisatie
Zuidas, de tijdige totstandkoming van de kwalititatief goede saneringstool
luchtkwaliteit en de tijdelijke inzet van externe beleidsadvisering op kabinetsprioriteiten.
Daar waar dat het geval is, is dit toegelicht in deze bedrijfsvoeringsparagraaf.
 • Het budgetbeheer is in het afgelopen boekjaar niet geheel op orde
geweest. Daardoor is de omvang van de budgettaire problematiek niet in zijn
volle omvang gepresenteerd in de tweede suppletore begroting.
 • In het begrotingsjaar zijn inspanningen verricht om de VROM-Inspectie,
de Huurcommissie en het Planbureau voor de Leefomgeving verder op afstand
van het kerndepartement te plaatsen.
 
 Op deze wijze is gestructureerd aandacht besteed aan de bedrijfsprocessen
van het Ministerie van VROM. De relevante actoren binnen VROM hebben
gezorgd voor de checks & balances, zodat de bedrijfsprocessen voldoende
beheerst zijn uitgevoerd.
 
 De begrotingen van VROM en WWI omvatten mede de baten- en lastendiensten
Rijksgebouwendienst en Nederlandse Emissie-autoriteit en het begrotingsfonds
Waddenfonds.
 
 Het Audit Committee van VROM (leden Bestuursraad, MT-lid Rijksauditdienst,
directie Financiële en Economische Zaken en een extern lid) heeft de
bedrijfsvoeringsparagraaf (uitzonderingsrapportage) besproken in zijn overleg
van 9 maart 2010 en adviseert akkoord te gaan met de uitspraak dat het
managementcontrolsysteem naar behoren heeft gefunctioneerd voor de begrotingen
van VROM en WWI. Dit betekent niet dat er geen fouten/tekortkomingen kunnen
optreden. Indien deze dienen te worden opgenomen in de VROM/WWI-verantwoording
volgens de rijksbegrotingsvoorschriften of criteria vastgesteld door het Audit
Committee, worden ze hieronder toegelicht, onderverdeeld naar de totstandkoming
beleidsinformatie, de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering, het gevoerde
financieel en materieel beheer en overige aspecten van de bedrijfsvoering.
Fouten/tekortkomingen in de totstandkoming van de beleidsinformatie en rechtmatigheid
betreffende de WWI begroting (inclusief Rijksgebouwendienst) zijn in begrotingshoofdstuk
18 van de WWI programmaverantwoording opgenomen.
 Totstandkoming beleidsinformatie
 De Algemene Rekenkamer heeft over boekjaar 2008 geoordeeld dat VROM weinig
beleidsinformatie in haar beleidsartikelen heeft opgenomen. Dit wordt verklaard
door de focus op de beleidsprioriteiten in deze jaarverantwoording. Dat is
een gevolg van het verzoek van de Tweede Kamer om VROM deel te laten nemen
aan het experiment waardoor in principe alleen de beleidsprioriteiten worden
toegelicht. Drie operationele doelen worden vanwege het financiële belang
beleidsmatig toegelicht. De rapportagewijziging is erop gericht om de politieke
discussie meer op de hoofdlijnen (beleidsprioriteiten) te voeren. Op uw verzoek
(Kamerstukken II, 2009–2010, 32 123, nr. 30) worden 5 onderwerpen
centraal gesteld bij de verantwoording van de uitvoering van de begroting
2009 waarbij in dit begrotingshoofdstuk de nadruk zal liggen op duurzaamheid.
Om deze reden is daartoe in de verantwoordingsbrief en de indicatorenrapportage
van het Planbureau voor de Leefomgeving beleidsinformatie (additioneel aan
het jaarverslag VROM 2009) beschikbaar.
 Bij de evaluatie van het experiment (Kamerstukken II, 2009–2010,
31 865, nr. 6) is besluitvorming voorzien over de toereikendheid
van de wel beschikbare beleidsinformatie over kalenderjaar 2009 bij het volgende
besluitvormingsmoment. De beleidsinformatie in het jaarverslag is op conformiteit
met de Rijksbegrotingsvoorschriften beoordeeld door FEZ en toegelicht waar
nodig.
 Rechtmatigheid
 Onder rechtmatigheid wordt conform de Rijksbegrotingsvoorschriften verstaan
comptabele rechtmatigheid. Dit houdt in dat een financiële transactie
waarvan de uitkomst in het departementale jaarverslag dient te worden verantwoord
in overeenstemming is met de begrotingswetten en met de in internationale
regelgeving, Nederlandse wetten, algemene maatregelen van bestuur en ministeriële
regelingen opgenomen bepalingen die de uitkomst van die financiële transactie
beïnvloeden.
 In dit onderdeel wordt gerapporteerd als de overeengekomen tolerantiegrenzen
voor zowel fouten als onzekerheden die betrekking hebben op, de rechtmatigheid
en de getrouwheid, uit de Rijksbegrotingsvoorschriften, voortkomend uit het
experiment worden overschreden.
 Artikel 1: Optimalisering van de ruimtelijke afweging
 Niet Europees aanbesteed is voor een bedrag van € 74 851.
 Artikel 2: Gebiedsontwikkeling en realisatie Nationale
Ruimtelijke Hoofdstructuur
 In het kader van de Zuidas is VROM het coördinerend departement.
De rijksvertegenwoordiger heeft gezien de korte doorlooptijd van zijn opdracht,
direct keuzes moeten maken voor de inrichting van de projectorganisatie. Voor
de inhuur van externen zijn afspraken met bureaus gemaakt die in eerdere fasen
van het project specifieke kennis hebben opgedaan. De bovengeschetste omstandigheden
in combinatie met een tussentijdse verbreding van de opdracht aan de rijksvertegenwoordiger
door de leden van het kabinet, heeft er toe geleid dat door de rijksvertegenwoordiger
mondeling opdrachten zijn verstrekt dan wel verder zijn verlengd.
 
 Bedrag: € 197 003
 Naast dit bedrag is niet Europees aanbesteed voor een bedrag van € 31 404
 Artikel 3: Klimaatverandering en grootschalige luchtverontreiniging
 In de brief van 4 december 2009 (Kamerstukken II, 2009–2010, 32 123
XI, nr. 17) is de Tweede Kamer bericht over het verantwoordingsarrangement
met de mede-overheden in het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit (NSL) dat op 30 juli 2009 is vastgesteld en in werking
is getreden op 1 augustus 2009 (Kamerstukken II, 2008–2009, 30 175,
nr. 88).
 Voor de effectieve werking van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit
is de saneringstool onontbeerlijk. De saneringstool is een uniek rekensysteem
waarin alle beschikbare relevante informatie over luchtverontreiniging door
fijnstof en NO2 wordt meegenomen en voor elke plek in Nederland
de luchtkwaliteit kan worden berekend. Hierdoor kon worden nagegaan of de
plannen van de medeoverheden in het kader van het NSL na de derogatietermijn
verleend door de Europese Commissie toereikend zijn en kan worden nagegaan
waar grenswaarde-overschrijdingen kunnen ontstaan. De derogatie is mede te
danken aan de saneringstool. Inmiddels is de saneringstool doorontwikkeld
als monitoringstool. Met dit instrument wordt jaarlijks na input van actuele
gegevens van alle betrokken overheden berekend of de uitvoering van het NSL
op schema ligt. Tevens wordt daarmee informatie verkregen om te kunnen voldoen
aan de jaarlijkse rapportage aan de Europese Commissie over de luchtkwaliteit.
Deze rapportage dient uiterlijk op 1 oktober 2010 gereed te zijn. Daarnaast
wordt een monitoringsrapport opgesteld dat zal worden toegezonden aan het
parlement als verantwoording over de voortgang van het NSL.
 Toelichting
 Bij de totstandkoming van de saneringstool is gebleken dat één
marktpartij monopolist is in deze nichemarkt. Dit monopolie wordt mede veroorzaakt
doordat deze marktpartij op het gebied van verkeersmodellering en verkeerskaarten
een kennisvoorsprong heeft opgebouwd. Deze voorsprong heeft tot
gevolg dat zij veelvuldig door VROM is ingeschakeld voor het verder ontwikkelen
van het model voor verschillende gebruiksfuncties. Het was in het belang van
VROM om dit snel en effectief te laten gebeuren vanwege de tijdsdruk op dit
proces. Tussentijds andere marktpartijen inschakelen zou hebben geleid tot
onacceptabel tijdsverlies en hogere kosten. Overigens is in 2009 gebleken
dat ook bij een offerteaanvraag aan meerdere partijen de betrokken marktpartij
als enige uit de bus kwam.
 Omdat een ander departement en mede overheden het instrument nodig hadden
om berekeningen te kunnen uitvoeren voor het NSL, hebben zij de afgelopen
jaren de marktpartij ook regelmatig ingeschakeld. In 2010 zal de ontwikkelfase
worden afgerond. Er is dan een rekenmodel beschikbaar waar ook andere bureaus
mee kunnen gaan werken, zodat er geen sprake meer is van een monopoliepositie
van de marktpartij. Wel ligt het voor de hand dat de betrokken marktpartij
blijft meedingen voor de opdracht voor het jaarlijks draaien van de monitoringstool
en zal daarbij een voorsprong blijven houden op andere marktpartijen.
 De opdrachten die sinds 2006 aan deze marktpartij zijn verstrekt door
VROM hebben een gezamenlijke waarde van circa € 1 mln. Deze waarde
overstijgt daarmee de drempel waarna Europees dient te worden aanbesteed.
In 2010 wordt opdrachtverlening tot een waarde van € 250 000
voorzien. Met het andere departement en met de marktpartij zal worden gecommuniceerd
dat VROM streeft naar meer concurrentie voor door haar te verlenen opdrachten
onder behoud van de bestaande gegarandeerde kwaliteit die immers ook o.a.
rechtbank- en Europese Commissieproof moet zijn.
 
 Bedrag verplicht aan de saneringstool en niet Europees aanbesteed € 727 133
 (Dit bedrag is verantwoord op artikel 3, 5 en 8 voor resp. circa € 299 000, € 253 000
en € 175 000).
 
 Voor inhuur van tijdelijke beleidsondersteuning is niet Europees aanbesteed: € 160 322.
 Artikel 91: algemeen
 Niet Europees Aanbesteed is voor 2 opdrachten:
 Inhuur tijdelijke beleidsondersteuning circa € 753 000.
 Begeleiding Topteam Krimp € 100 169.
 Waddenfonds en Nederlandse Emissieautoriteit
 Inzake het Waddenfonds en Nederlandse Emissieautoriteit hebben er geen
overschrijdingen en/of bijzonderheden plaatsgevonden.
 Financieel en materieel beheer
 Rijksbreed subsidiekader en procedure-aanpassing
 Sinds 2010 gelden de Aanwijzingen voor de Rijksdienst als onderdeel van
de invoering van het Rijksbrede subsidiekader. VROM streeft naar de tijdige
behandeling en invoering van de ontwerp VROM-kaderwet subsidies. Vooruitlopend
daarop en naar aanleiding van de bevindingen van de Algemene Rekenkamer over
2008 is in het verslagjaar een administratieve procedure opgesteld. De kwaliteit
van de uitgestuurde beschikkingen boven de 10 miljoen is door de interne controle
integraal beoordeeld. Enkele aangetroffen fouten zijn gecorrigeerd.
 Decentralisatie: voorbeeld-Bodemsanering
 Als gevolg van de decentralisatie van specifieke uitkeringen zullen de
financiële stromen voor Bodemsanering (begrotingshoofdstuk 11) voor een
belangrijk deel worden overgeheveld naar het gemeente- en provinciefonds.
 Om de overgang van de bijdrageregeling Wbb naar een decentralisatieuitkering
goed te laten verlopen, is een overgangsbeleid voor de afwikkeling van de
meerjarenprogramma’s 2005–2009 bepaald.
 Over het overgangsbeleid heeft op ambtelijk niveau overleg met de Rijksauditdienst
en de Algemene Rekenkamer plaatsgevonden. De Rijksauditdienst heeft een reactie
verstrekt op de conceptbrief aan de bevoegde gezagen en is geïnformeerd
over de wijze waarop VROM de beoordeling ten behoeve van de vaststelling zal
uitvoeren. Afgestemd is dat de beoordeling en vaststelling van de WBB budgetten
2005–2009 binnen de SISA-systematiek zal plaatsvinden waarbij de te
volgen stappen zijn vastgelegd.
 Juridische grondslag
 Ten behoeve van de bedrijvenregeling bodemsanering is in de 1e suppletore
begroting 2009 een begrotingsgrondslag gecreëerd voor een subsidiebijdrage
ten laste van begrotingsartikel 4 voor bodemsanering met als oogmerk om voldoende
juridische grondslag te bereiken. Formeel had deze wijziging gemeld moeten
worden in de wettekst en niet in de toelichting van de wet.
 Bufferzones
 Op 1 januari 2007 is de Wet Inrichting Landelijk Gebied in werking getreden.
Deze wet biedt het kader voor de programmering, financiering en realisatie
van het gebiedsgerichte beleid en voor de verantwoording daarover. Op basis
van provinciale meerjarenprogramma’s zijn er tussen de betrokken ministers
en Gedeputeerde Staten bestuursovereenkomsten gesloten over de prestaties
die de provincie in een periode van 7 jaar zal realiseren. Ter beperking van
de verantwoordingslasten zal er komend jaar overeenstemming worden gezocht
om de voorschotten tussen departementen af te boeken omdat de prestatiedoelstelling
bij de provincies ligt en niet langer tussen departementen onderling.
 Verbeterplan Financiële functie en jaarverantwoording
 De Tweede Kamer is met de brief van 4 december 2009 (Kamerstukken II,
2009–2010, 32 123 XI, nr. 21) geïnformeerd over het verbeterplan
financiële functie. De maatregelen uit het verbeterplan zijn inmiddels
bijna allemaal afgerond. De verbeteringen zijn in de praktijk gedeeltelijk
zichtbaar, de kwaliteit van de financiële functie van VROM is in 2009
verbeterd. Dit is ook zichtbaar in de indicatoren van het verbeterplan. In
het kader van de noodzakelijke cultuurverandering zal er ook in 2010 aandacht
blijven voor het verbeteren van het financieel bewustzijn en het naleven van
de interne procedures. Bij niet-naleving van de Europese aanbestedingsregels
dient er vooraf verantwoording te worden afgelegd, anders wordt de verantwoordelijke
directeur daarop aangesproken.
 
 In aanvulling op de verbeteringen in het totstandkomingsproces van de
jaarverantwoording die vorig jaar al waren getroffen is de coördinatie
en organisatie daarvan ingebed in de VROM-organisatie en heeft extra nadruk
gekregen. De activiteiten nodig om de jaarverantwoording tot stand te brengen
staan in één document met deadlines voorzien van een actiehouder,
zodat passende sturing kan plaatsvinden door FEZ. De werking van de tijdige
en betrouwbare totstandkoming van de jaarverantwoording zal in april worden
geëvalueerd.
 Klimaatverandering en grootschalige luchtverontreiniging
 In het afgelopen jaar heeft de programmadirectie Luchtkwaliteit haar werkzaamheden
afgerond waarbij de resterende werkzaamheden zijn overgedragen aan de VROM
organisatie. De ingediende subsidie aanvragen derde tranche zijn getoetst
aan de vereisten van de regeling en daarna zijn toekenningsbeschikkingen aan
de meeste provincies verstuurd.
 
 In de brief van 4 december 2009 (Kamerstukken II, 2009–2010, 32 123
XI, nr. 17) is de Tweede Kamer bericht over de inhoudelijke en financiële
wijze van verantwoorden door de mede-overheden in het kader van het Nationaal
Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) dat op 30 juli 2009 is vastgesteld
en in werking is getreden op 1 augustus 2009 (Kamerstukken II, 2008–2009,
30 175, nr. 88). Een afschrift van de brief aan de betrokken mede-overheden
is als bijlage bij de brief van 4 december aan de Tweede Kamer verstrekt.
Aan de mede-overheden is als bijlage bij deze brief een overzicht verstrekt
van de toegekende bedragen en van de via SISA door VROM ontvangen verantwoordingsinformatie.
 
 De Algemene Rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar de aangegane verplichtingen
3e tranche. Mede naar aanleiding van de bevindingen van de Algemene Rekenkamer
zal naar de mede-overheden worden gecommuniceerd op welke wijze VROM de facultatieve
bevoegdheid zal instellen die zij krachtens artikel 14 van de Regeling Programmafinanciering
Luchtkwaliteit heeft.
 Betaalgedrag kerndepartement
 De audit over de eerste maanden van 2009 gaf een negatieve uitkomst over
het betaalgedrag van het kerndepartement. Daaropvolgend zijn maatregelen getroffen
met als ambitie om eind 2010 de volgende doelen te bereiken:
 Eind 2010: 90% Feitelijk % betaalde facturen + facturen
waarvoor een gegronde reden aanwezig was om niet binnen 30 dagen te kunnen
betalen tellen samen op tot 90% tijdig betaalde facturen.
 Een herhaalaudit door de Rijksauditdienst in 2010 zal uitwijzen wat de
stand eind 2009 is. De interne indicator over geheel 2009 staat op 73%
tijdig betaalde facturen.
 Noordelijke IJ-oevers
 Volgens informatie van de Rijksauditdienst is bij de bevoorschotting (14,1
mln) niet getoetst op een beschikkingsitem. Reparatie is toegezegd (alsnog
zal de financiële garantstelling worden opgevraagd van Amsterdam). De
tekst van de overige beschikkingen zal op dit punt worden aangepast.
 Europees aanbesteden
 Naar aanleiding van de fouten met betrekking tot het Europees aanbesteden
zal:
 • met de betrokken directies vooraf worden geïnventariseerd
welke opdrachten er in 2010 naar verwachting zullen worden aanbesteed en welke
daarvan Europees aanbesteed moeten worden.
 • Onderzocht worden of er vooraf raamcontracten kunnen worden opgesteld
met adviesbureaus voor politiek-gevoelige opdrachten.
 • Onderzocht worden of een inventarisatie van essentiële producten/instrumenten/programma’s
binnen de directies en afspraken over de aanbesteding van updates gebruikt
kunnen worden om te besluiten om vooraf Europees aan te laten besteden.
 Budgetbeheer
 Het budgetbeheer is in het afgelopen boekjaar niet geheel op orde geweest.
Daardoor is de omvang van de budgettaire problematiek niet in zijn volle omvang
gepresenteerd in de tweede suppletore begroting. In deze bedrijfsvoeringsparagraaf
worden hieronder onder «overige aspecten van de bedrijfsvoering»
de inhoudelijke tekortkomingen gepresenteerd. De budgettaire problematiek
die onvoldoende in de tweede suppletore begroting is gepresenteerd heeft betrekking
op de P-taakstelling, de taakstelling externen en additionele kosten voor
ICT projecten.
 Toelichting
 • In het kader van het verbeteren van het financiële beheer
is in 2009 het Budget Planning Systeem (BPS) VROM breed geïntroduceerd.
Over 2009 is gebleken dat de budgetten in de begrotingsboekhouding niet altijd
overeenstemden met die in het BPS waardoor budgethouders ten onrechte konden
veronderstellen dat er toereikend budget voor uitgaven en verplichten beschikbaar
was. In 2010 is de implementatie van het BPS afgerond en zal er op worden
toegezien dat de budgetten in het BPS in overeenstemming zijn met de geautoriseerde
budgetten.
 • De VROM Inspectie is op weg naar de status van Baten-lastendienst.
Daartoe heeft zij een zelfstandige administratie ingericht vanaf 1 januari
2009. De koppeling tussen deze administratie en de begrotingsboekhouding heeft
tot het eind van 2009 niet gefunctioneerd. Inmiddels werkt de koppeling wel
en wordt op de goede werking toegezien.
 Overige aspecten van de bedrijfsvoering
 Vernieuwing Rijksdienst
 Kleiner en beter VROM
 In 2009 heeft VROM stap 2 van het veranderingstraject Kleiner en Beter
doorlopen. Aandacht is geweest voor het verder doorontwikkelen van de nieuwe
organisatie. Accent lag op verbetering van het programmatisch werken, dynamisch
organiseren en de mobiliteit, vitaliteit en diversiteit van de medewerkers.
Begin 2010 worden de voorlopige resultaten geëvalueerd en eind 2010 zal
dit verandertraject afgerond worden met een reorganisatie.
 Personele taakstelling
 Eind 2009 heeft VROM de personele taakstelling van het kabinet gehaald.
Eind 2009 is VROM netto 251 formatieplaatsen (na correctie van overboekingen)
gekrompen ten opzichte van 2006; terwijl volgens het ritme van het kabinet
VROM 228 formatieplaatsen kleiner moet zijn. Hierbij past wel een kanttekening.
De krimp is al ingezet in 2006 en 2007. In 2009 is het natuurlijk verloop
echter zeer beperkt gedaald: van 4,8% in de jaren tot 2008, via een
kleine daling in 2008 naar 2% in 2009. Dit leidt over 2009 tot budgettaire
problemen, omdat financieel rekening was gehouden met een hoger verloop en
dus grotere krimp. De verwachting is dat het natuurlijk verloop gezien de
arbeidsmarkt ook in 2010 op dit niveau zal blijven; daarom zijn maatregelen
getroffen om de taakstelling toch te halen.
 Taakstelling externen
 In 2009 is door het ministerie, inclusief de onder het ministerie ressorterende
Baten-lastendiensten ruim € 64 mln uitgegeven aan externe inhuur.
Dit komt overeen met een percentage van 19,9%. Dit percentage overtreft
de explainnorm van 15,8%. In het jaarverslag wordt de overschrijding toegelicht. Binnen VROM zullen de uitgaven voor externe inhuur een
explicietere plek krijgen binnen de Planning en Controlcyclus. Dat betekent
dat bij aanvang van het jaar duidelijk wordt afgesproken welk bedrag een directie
mag besteden aan inhuur van externen en dat periodiek de besteding wordt teruggekoppeld
aan de directie. In principe geldt hiervoor dat directies 5% aan inhuur
kunnen opvoeren; in specifieke omstandigheden kan een directie toestemming
krijgen om meer in te huren. Uitgaande van deze afspraken wordt er zeer periodiek
gemonitord of de uitgaven voor inhuur zich ontwikkelen conform verwachtingen,
en er wordt zo nodig bijgestuurd.
 Deze nadere maatregelen zullen moeten leiden tot een inhuur die in 2010
niet hoger zal uitkomen dan 14,4% van de totale personele uitgaven.
 Duurzaam inkopen
 Het Ministerie van VROM heeft in 2009 de beschikbare duurzaamheidscriteria
bij de aanbestedingen toegepast. Ook zijn in 2009 binnen het kerndepartement
en binnen de baten- en lastendiensten voorbereidingen getroffen om te garanderen
dat in 2010 de doelstelling van 100% duurzaam inkopen zal worden gerealiseerd.
Dat wil zeggen dat in principe de vastgestelde duurzaamheidseisen bij de inkoop
worden toegepast en dat indien er goede redenen zijn de duurzaamheidseisen
niet toe te passen daarvan verantwoording zal plaatsvinden.
 ICT beheer en informatiebeveiliging
 VROM heeft het beheer van haar ICT uitbesteed bij een externe dienstverlener.
Jaarlijks laat VROM de kwaliteit van het uitbestede beheer toetsen. Bij deze
toetsing zijn verbeterpunten in het werkplekbeheer naar voren gekomen. De
externe dienstverlener heeft toegezegd om maatregelen te treffen die leiden
tot een betere naleving van het beveiligingsbeleid bij het werkplekbeheer.
De toetser heeft geconcludeerd dat in 2009 ontwikkelaars in de productieomgeving
langere tijd over te ruime bevoegdheden beschikten. Hij heeft daarom voor
het onderdeel werkplekbeheer een negatief oordeel gegeven. Voor de overige
twee onderdelen is het oordeel van de toetser vastgelegd in een zogenaamde
Third Party Mededeling positief.
 In een door de Rijksauditdienst uitgevoerde review is vastgesteld dat
VROM een heel beperkt risico heeft gelopen op onrechtmatige financiële
beheershandelingen. Ultimo januari 2010 hadden de ontwikkelaars nog steeds
hun ruime rechten binnen de productieomgeving. De externe dienstverlener heeft
op verzoek van VROM laten weten dat het toekennen en intrekken van rechten
inmiddels een beheerst proces is.
 
 Over twee ICT projecten (omgevingsloket On-line en Terra) zal separaat
of in een begrotingsrapportage nader worden bericht omdat er tegenvallers
zijn en risico’s dienen te worden gemitigeerd.
 Integriteit
 In het verslagjaar is een overheidsbrede systematiek voor het melden van
integriteitschendingen ingevoerd. De VROM managers is uitgelegd hoe om te
gaan met de integriteitmeldingen.
 
 In het verslagjaar 2009 zijn er 18 meldingen van inbreuk op de integriteit
die hebben geleid tot 18 geconstateerde integriteitschendingen.
 Van deze 18 geconstateerde integriteitschendingen hadden er 10 betrekking
op diefstal/fraude waarbij bij 2 integriteitschendingen door VROM ingehuurde
externen betrokken waren. Het aantal gemelde voorvallenbetekent
4,9 gevallen per duizend medewerkers waardoor VROM/WWI op de overheidsbrede
indicatie van een gezonde organisatie van 5 zit.
 
 Deze gevallen worden beoordeeld om nader de opzet en de werking van de
administratieve organisatie te bezien. De genoemde aantallen zullen ook in
het sociaal jaarverslag 2009 worden gerapporteerd, als onderdeel van een rijksbrede
rapportage.
 
 Op basis van de gemelde diefstal-/fraudegevallen is het risico dat de
departementale jaarrekening materieel afwijkt gering.
 C. Jaarrekening
 De departementale verantwoordingsstaat 2009 van het Ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De
departementale verantwoordingsstaat 2009 van het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI)(x € 1000)
 
 
 
 
 (1)
 (2)
 (3)=(2)-(1)
 
 
 
 Omschrijving
 Oorspronkelijk vastgestelde
begroting 2009
 Realisatie
2009
 Verschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begroting 2009
 
 
 
 
 
 
 verplich-tingen
 uitgaven
 ontvang-sten
 verplich-tingen
 uitgaven
 ontvang-sten
 verplich-tingen
 uitgaven
 ontvang-sten
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 1 212 221
 
 
 255 674
 
 
 
 1 487 261
 
 
 329 624
 
 
 
 + 275 040
 
 
 + 73 950
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikelen
 
 
 
 900 700
 
 
 215 335
 
 
 
 1 090 341
 
 
 284 662
 
 
 
 + 189 641
 
 
 + 69 327
 
 
 
 01
 Optimalisering van
de ruimtelijke afweging
 6 260
 19 140
 10 033
 7 314
 25 092
 9 081
 + 1 054
 + 5 952
 – 952
 
 
 02
 Gebiedsontwikkeling
en realisatie Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur
 59 074
 142 920
 85 920
 198 124
 186 915
 124 807
 + 139 050
 + 43 995
 + 38 887
 
 
 03
 Klimaatverandering
en grootschalige luchtverontreiniging
 41 120
 97 610
 2 500
 21 275
 46 584
 1 163
 – 19 845
 – 51 026
 – 1 337
 
 
 04
 Millieukwaliteit van
water en bodem
 94 598
 171 063
 21 600
 102 345
 177 140
 24 259
 + 7 747
 + 6 077
 + 2 659
 
 
 05
 Milieukwaliteit in
de bebouwde leefomgeving
 102 159
 129 958
 71 700
 220 505
 163 728
 105 058
 + 118 346
 + 33 770
 + 33 358
 
 
 06
 Risico’s van
stoffen, afval, straling en GGO’s
 136 812
 147 662
 2 800
 545 249
 197 767
 3 011
 + 408 437
 + 50 105
 + 211
 
 
 07
 (inter)nationale milieubeleid
 78 044
 82 131
 6 900
 140 883
 124 646
 4 408
 + 62 839
 + 42 515
 – 2 492
 
 
 08
 Externe veiligheid
 26 886
 46 532
 13 000
 60 131
 104 920
 11 273
 + 33 245
 + 58 388
 – 1 727
 
 
 09
 Handhaving en toezicht
 63 856
 63 684
 882
 65 301
 63 549
 1 602
 + 1 445
 – 135
 + 720
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 
 311 521
 
 
 40 339
 
 
 
 396 920
 
 
 44 962
 
 
 
 + 85 399
 
 
 + 4 623
 
 
 
 91
 Algemeen
 308 178
 316 169
 40 339
 400 213
 396 920
 44 962
 + 92 035
 + 80 751
 + 4 623
 
 
 92
 Nominaal en onvoorzien
 – 4 510
 – 4 648
 0
 0
 0
 0
 + 4 510
 + 4 648
 0
 
 
 
 
 * Door het per artikel afronden op duizentallen van de realisaties wijkt
het totaal aan gerealiseerde verplichtingen en uitgaven af van de bij de saldibalns
vermelde realisaties
 De departementale saldibalans van 2009
 De departementale saldibalans van het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) per 31 december 2009 (x € 1000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 31-12-2009
 31-12-2008
 
 
 31-12-2009
 31-12-2008
 
 
 1.
 Uitgaven ten laste
van de begroting
 
 
 2.
 Ontvangsten ten gunste van de begroting
 
 
 
 
 
 – Begroting
2008
 
 1 216 071
 
 – Begroting 2008
 
 456 584
 
 
 
 – Begroting
2009
 1 487 256
 
 
 – Begroting 2009
 329 624
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.
 Liquide middelen
 8
 10
 4a.
 Rekening-courant RHB
 1 146 238
 750 576
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.
 Rekening-courant RHB 
 0 
 0 
 4b.
 Rekening-courant fonds LUVO (DGM)
 2 336
 2 336
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.
 Uitgaven buiten begrotingsverband
 1 703
 3 701
 6.
 Ontvangsten buiten begrotingsverband
 10 769
 10 286
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.
 Openstaande rechten 
 0 
 0 
 7a.
 Tegenrekening openstaande rechten
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8.
 Extra-comptabele vorderingen
 57 990
 44 532
 8a.
 Tegenrekening extra-comptabele
vorderingen
 57 990
 44 532
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 9a.
 Tegenrekening extra-comptabele
schulden
 3 236
 4 735
 9.
 Extra-comptabele schulden 
 3 236 
 4 735 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 10.
 Voorschotten
 2 656 914
 2 056 164
 10a.
 Tegenrekening voorschotten
 2 656 914
 2 056 164
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 11a.
 Tegenrekening garantieverplichtingen
 60 017
 67
 11.
 Garantieverplichtingen 
 60 017 
 67 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 12a.
 Tegenrekening openstaande
verplichtingen
 1 857 664
 1 673 590
 12.
 Openstaande
verplichtingen 
 1 857 664 
 1 673 590 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 13.
 Deelnemingen
 0
 0
 13a.
 Tegenrekening deelnemingen
 0
 0
 
 
 
 Totaal-generaal
 6 124 787
 4 998 870
 
 Totaal-generaal
 6 124 787
 4 998 870
 
 
 
 
 De toelichting op de saldibalans
 Ad 1. Uitgaven ten laste van de begroting (€ 1 487 256)
 Deze post bevat de nog niet met het Ministerie van Financiën verrekende
begrotingsuitgaven. Verrekening van de begrotingsuitgaven 2009 vindt plaats
nadat de Slotwet door de Staten-Generaal is vastgesteld.
 Ad 2. Ontvangsten ten gunste van de begroting (€ 329 624)
 Deze post bevat de nog niet met het Ministerie van Financiën verrekende
begrotingsontvangsten. Verrekening van de begrotingsontvangsten 2009 vindt
plaats nadat de Slotwet door de Staten-Generaal is vastgesteld.
 Ad 3. Liquide middelen (€ 8)
 Uit de kleine kas worden betalingen gedaan die direct voldaan moeten worden.
Het gaat hier vaak om de aanschaf van kleine materiële voorwerpen (bloemen,
etc.). Per 31 december 2009 is een bedrag aanwezig van € 8.
 Ad. 4a. Rekening-courant RHB (€ 1 146 238)
 Onder deze balanspost is de rekening-courant van de Rijkshoofdboekhouding
(RHB) opgenomen. Het saldo per 31 december 2009 bedraagt volgens het
saldobiljet van het Ministerie van Financiën van 1 februari 2010 € 1 146 238 116,85.
 Ad 4b. Rekening-courant fonds LUVO (DGM) (€ 2 336)
 Onder deze balansrekening is de «schuld» van het Rijk aan
het fonds luchtverontreiniging (LUVO) opgenomen. Het jaarverslag en de bijbehorende
jaarrekening 2008/2009 van het fonds moet nog worden goedgekeurd, waarna de
rente over deze jaren bij het Ministerie van Financiën kan worden bijgeschreven.
Op 20 januari 2009 is het fonds LUVO opgeheven. Afwikkeling vindt plaats in
2010 na afgifte accountantsverklaring.
 Ad 5. Uitgaven buiten begrotingsverband (€ 1 703)
 Onder uitgaven buiten begrotingsverband zijn posten opgenomen, die met
derden moeten worden verrekend. Het bedrag is als volgt opgebouwd:
 
 
 
 
 
 
 Opbouw van de uitgaven buiten begrotingsverband
(x € 1 000)
 
 
 A Te verrekenen met andere departementen
 – 146
 
 
 B Te verrekenen met lagere overheden/overige derden
 1 849
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 1 703
 
 
 
 
 
 Toelichting
 De stand uitgaven buiten begrotingsverband (per 31 december 2009)
is ten opzichte van de stand ultimo 2008 gedaald van € 3,7 mln.
naar € 1,7 mln. De daling van de uitgaven buiten begrotingsverband
is voor groot deel te wijten aan de verrekeningen met andere departementen.
 Ad 6. Ontvangsten buiten begrotingsverband (€ 10 769)
 Onder de ontvangsten buiten begrotingsverband zijn de posten opgenomen
die aan derden moeten worden betaald. Het bedrag heeft betrekking op inhoudingen
op het salaris, die aan derden dienen te worden afgedragen, zoals onder andere
loonheffing, pensioenpremies, WAO-premies en Zorgverzekeringswet. Tot slot
heeft de VROM Inspectie van het Ministerie van BZK een bijdrage van € 0,85
mln ontvangen voor het realiseren van een tijdelijke waterzuivering op Bonaire.
 Bankgaranties/borgstellingen
 Naast door VROM afgegeven garanties worden ook borgstellingen ontvangen
voor onderwerpen waar, door derden, garanties/zekerheden moeten worden afgegeven
jegens VROM. Het betreffen de volgende drie regelingen:
 a) EVOA-regeling Het bedrag van de bankgaranties voor afvaltransporten
in het kader van deze regeling omvatte per 31 december 2009 een bedrag
van € 139,37 mln.
 b) Radioactief besmet schroot Het bedrag van de bankgaranties voor het
voorkomen van incidenten door radioactiviteit in schroot omvatte per 31 december
2009 een bedrag van € 3,41 mln.
 c) Stralingsbescherming Per 31 december 2009 omvatte het bedrag aan borgstellingen
in het kader van de uitvoering van het Besluit stralingsbescherming een bedrag
van € 1,09 mln.
 
 In totaal is per ultimo 31 december 2009 een bedrag van € 143,87
mln aan bankgaranties ontvangen. Het bedrag aan bankgaranties maakt geen onderdeel
uit van de saldibalans.
 Ad 8. Extra-comptabele vorderingen (€ 57 990)
 
 Ad 8a. Tegenrekening Extra-comptabele vorderingen (€ 57 990)
 
 Bij ontvangst worden deze vorderingen ten gunste van de ontvangstenbegroting
geboekt.
 
 
 
 
 
 
 
 Verloop van de vorderingen in 2009 (x € 1 000)
 
 
 Stand vorderingen per 31-12-2008
 44 532
 
 
 
 Af: Overgedragen vorderingen aan
 0
 
 
 
 Bij: Overgedragen vorderingen van
 0
 
 
 
 Stand vorderingen per 01-01-2009
 
 44 532
 
 
 
 
 
 
 
 Bij: In 2009 ontstane vorderingen
 354 276
 
 
 
 
 
 354 276
 
 
 
 
 
 
 
 Af: Ontvangen/verrekend
 339 043
 
 
 
 Ingetrokken
 1 740
 
 
 
 Definitief buiten invorderingstelling c.q. kwijtschelding
 36
 
 
 
 
 
 340 819
 
 
 
 Stand vorderingen per 31-12-2009
 
 
 
 57 990
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vorderingen op artikelniveau en ouderdom
per 31-12-2009 (x € 1 000)
 
 
 Artikel
 Omschrijving
 vóór 2008
 2008
 2009
 Totaal
 
 
 01
 Optimalisering van
de ruimtelijke omgeving
 1
 68
 80
 
 149
 
 
 
 02
 Gebiedsontwikkeling
en realisatie Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur
 3 063
 0
 0
 
 3 063
 
 
 
 03
 Klimaatverandering
en grootschalige luchtverontreiniging
 128
 0
 19 156
 
 19 284
 
 
 
 04
 Milieukwaliteit van
water en bodem
 8 618
 0
 26
 
 8 644
 
 
 
 05
 Milieukwaliteit in
de bebouwde leefomgeving
 495
 17
 198
 
 710
 
 
 
 06
 Risico’s van
stoffen, afval, straling en GGO’s
 18 231
 30
 22
 
 18 283
 
 
 
 07
 (Inter)nationale milieubeleid
 172
 102
 166
 
 440
 
 
 
 08
 Vergroten van externe
veiligheid
 0
 0
 3
 
 3
 
 
 
 09
 Handhaving en toezicht
 443
 215
 333
 
 992
 
 
 
 91
 Algemeen
 2 934
 39
 3 448
 
 6420
 
 
 
 
 
 Totaal generaal
 
 
 34 085
 
 
 471
 
 
 23 433
 
 
 57 990
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Ten opzichte van ultimo 2008 is het vorderingensaldo met 30,3%
(€ 13,5 mln) gestegen van € 44,5 mln naar € 58,0
mln.
 Omvangrijke vorderingen
 Artikel 2
 De vordering ad € 3,0 mln (vóór 2008) op dit artikel
betreft een uitgekeerde subsidie in het kader van BIRK. Het betreffende bedrijf
is echter failliet gegaan. VROM is in overleg met de provincie Zuid-Holland
en de gemeente Schoonhoven deze problematiek aan het afronden.
 Artikel 3
 De openstaande vorderingen per ultimo 2009 hebben betrekking op een groot
aantal onderwerpen. Het betreffen onder andere vorderingen op andere departementen
en op SenterNovem in verband met de afrekeningen van afgeronde opdrachten.
 In het kader van de uitvoering van de Tijdelijke Sloopregeling personen-
en bestelauto’s wordt van de zijde van de branche een bijdrage geleverd
van € 18,3 mln.
 Artikel 4
 Het bedrag uit de jaarlaag voor 2008 heeft betrekking op circa € 8,7
mln aan vorderingen voortkomend uit het kostenverhaal bodemsanering. De meeste
vorderingen stammen uit de periode van vóór 2005 en hebben een
doorlooptijd die kan oplopen tot enkele jaren, aangezien invordering vaak
via gerechtelijke weg moet worden afgedwongen. Daarnaast kan ook de vermogenspositie
van de debiteur een negatieve uitwerking hebben op de termijn waarbinnen de
vordering kan worden voldaan. De afwikkeling van deze vorderingen in 2009
en voorgaande jaren is uitbesteed aan SenterNovem, met betrokkenheid van de
Landsadvocaat.
 Artikel 5
 De nog openstaande vordering van € 0,7 mln betreft de afrekening
2008 met het Bureau sanering Verkeerslawaai.
 Artikel 6
 De omvang van het vorderingensaldo van vóór 2008 bestaat
voornamelijk uit een verstrekte achtergestelde lening van € 18,2
mln aan de Centrale Organisatie voor Radioactief Afval (COVRA). Aan de achtergestelde
lening is de voorwaarde verbonden dat deze lening in 2016 aan VROM wordt terugbetaald,
tenzij een andere wijze van afwikkelen wordt overeengekomen. Deze vordering
is op termijn opeisbaar.
 Artikel 7
 De belangrijkste openstaande vorderingen betreffen afrekeningen met SenterNovem
voor afgeronde opdrachten en afrekeningen met andere departementen en met
provincies.
 Artikel 9
 De stand openstaande vorderingen is in 2009 gestegen van € 0,9
mln naar € 1,0 mln. Voor het overgrote deel betroffen de vorderingen
handhavingzaken (€ 1,0 mln) en detacheringovereenkomsten (€ 0,6
mln). In 2009 werd een bedrag van € 0,8 mln aan vorderingen ontvangen.
 Artikel 91
 Ultimo 2009 staat een bedrag open van € 6,4 mln voor ingestelde
vorderingen. De belangrijkste vorderingen betreffen een bedrag van € 0,1
mln voor een vordering op het Ministerie van Justitie, een bedrag van € 0,6
mln voor een vordering op de Rijksgebouwendienst en een in 2003 ingestelde
vordering van € 2,89 mln bij een Duitse bank. Deze laatste vordering
betreft rentegelden op de EFRO bijdragen van het Interreg 2C IRMA programma.
Dit programma is nog niet afgesloten omdat de EC een deel van de subsidie
wil terugeisen. In afwachting van de definitieve korting blijven de middelen
bij deze bank staan om (een deel van) de korting te kunnen opvangen.
 Ad 9. Extra-comptabele schulden (€ 3 236)
 
 Ad 9a. Tegenrekening extra-comptabele schulden (€ 3 236)
 
 Het saldo is bepaald aan de hand van de openstaande facturen met een factuurdatum
tot en met 31 december 2009 en geregistreerd tot en met 13 januari
2010 waarvoor het «verplichtingen = kas beginsel» geldt. Hierop
zijn de nog niet verrekende creditnota’s die betrekking hebben op facturen
uit deze categorie in mindering gebracht.
 Ad 10 Voorschotten (€ 2 656 914)
 
 Ad 10a. Tegenrekening Voorschotten (€ 2 656 914)
 
 Op deze rekening staat het saldo gebaseerd op de Regeling Departementale
Begrotingsadministratie (voorschotten, vooruitbetalingen en voorlopige betalingen).
De definitieve vaststelling dan wel de afwikkeling vindt plaats na indiening
van de einddeclaratie.
 
 
 
 
 
 
 
 Verloop van de voorschotten binnen en
buiten begrotingsverband in 2009 (x € 1 000)
 
 
 Stand voorschotten per 31-12-2008
 2 056 164
 
 
 
 Af: Overgedragen voorschotten aan
 0
 
 
 
 Bij: Overgedragen voorschotten van
 0
 
 
 
 Stand voorschotten per 01-01-2009
 
 2 056 164
 
 
 
 
 
 
 
 Bij: In 2009 verleende voorschotten
 982 453
 
 
 
 
 
 982 453
 
 
 
 
 
 
 
 Af: Afgerekende voorschotten
 381 703
 
 
 
 
 
 381 703
 
 
 
 Stand voorschotten per 31-12-2009
 
 
 
 2 656 914
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorschotten op artikelniveau en organisatieonderdeel
gerubriceerd naar ouderdom per 31-12-2009 (x € 1 000)
 
 
 Artikel
 Omschrijving
 vóór 2008
 2008
 2009
 Totaal
 
 
 01
 Optimalisering van
de ruimtelijke afweging
 42 999
 12 983
 14 249
 70 230
 
 
 02
 Gebiedsontwikkeling
en realisatie Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur
 310 358
 155 165
 145 291
 610 814
 
 
 03
 Klimaatverandering
en grootschalige luchtverontreiniging
 100 319
 47 731
 37 741
 185 791
 
 
 04
 Milieukwaliteit van
water en bodem
 433 402
 155 149
 163 016
 751 567
 
 
 05
 Milieukwaliteit in
de bebouwde leefomgeving
 120 522
 13 277
 92 311
 226 110
 
 
 06
 Risico’s van
stoffen, afval, straling en GGO’s
 17 758
 27 690
 184 080
 229 528
 
 
 07
 (Inter)nationale milieubeleid
 113 293
 65 043
 108 865
 287 201
 
 
 08
 Externe veiligheid
 70 253
 22 296
 101 500
 194 049
 
 
 09
 Handhaving en toezicht
 3 746
 6 426
 8 654
 18 826
 
 
 91
 Algemeen
 19 494
 11 677
 41 635
 72 806
 
 
 
 Totaal binnen begrotingsverband
 
 
 1 232 143
 
 
 517 435
 
 
 897 342
 
 
 2 646 922
 
 
 
 Departementen
 951
 1 619
 1 386
 3 956
 
 
 Derden
 
 52
 2 543
 3 442
 6 039
 
 
 
 Totaal buiten begrotingsverband
 
 
 1 003
 
 
 4 162
 
 
 4 828
 
 
 9 993
 
 
 
 
 Totaal-generaal
 
 
 1 233 146
 
 
 521 597
 
 
 902 171
 
 
 2 656 914
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Het saldo voorschotten tot en met 31 december 2009 is gestegen met 29%
(€  597,8 mln) van € 2 059,2 mln (ultimo 2008) tot € 2 656,9
mln (ultimo 2009). Voorzover van toepassing wordt hieronder bij de opsomming
van de omvangrijke voorschotten per artikel een toelichting op de belangrijkste
mutaties en de grootste nog openstaande posten per artikel gegeven.
 Artikel 1
 Het totaal van voorschotten op artikel 1 wordt hoofdzakelijk veroorzaakt
door voorschotten voor enerzijds een subsidie van € 28,4 mln aan
Habiforum, waarvoor in 2010 de eindafrekening wordt verwacht. Anderzijds staat
voor € 32,4 mln aan voorschotten open met betrekking tot de subsidie
voor het onderzoeksprogramma Klimaat voor Ruimte dat in 2011 afloopt. Daarnaast
enkele kleine voorschotten met betrekking tot het project Nieuwe Kaart van
circa € 2,0 mln, RO-online € 1,2 mln en voorschotten met
betrekking tot het programma Interreg van € 5,1 mln.
 Artikel 2
 Het totaal van voorschotten op artikel 2 wordt hoofdzakelijk veroorzaakt
door:
 • voorschotten bufferzones van € 139,6 mln,
 • voorschotten voor investeringsbijdragen Nieuwe Sleutelprojecten
van € 147,8 mln,
 • voorschotten op grond van het Budget Investeringen Ruimtelijke
Kwaliteit van € 197,1 mln,
 • voorschotten vanuit het Nota Ruimte budget van € 64,5
mln,
 • voorschotten Bestaand Rotterdams Gebied van € 7,1 mln.
 De overige voorschotten hebben betrekking op diverse incidentele bijdragen
en onderzoeksopdrachten.
 Artikel 3
 Op artikel 3, Klimaatveranderingen en grootschalige luchtverontreiniging,
is de stand aan openstaande voorschotten met € 1,2 mln gedaald tot
een bedrag van € 185,8 mln. Dit bedrag bestaat onder meer uit een
voorschot van € 22,2 mln voor Bestuursakkoord Nieuwe Stijl (BANS),
dat wordt uitgevoerd door SenterNovem en waarvan de volledige afwikkeling
pas in 2011 zal plaatsvinden. Daarnaast wordt € 129,9 mln aan voorschotten
verklaard door het Clean Development Mechanism (CDM). Deze voorschotten worden
zoveel mogelijk tussentijds afgewikkeld, maar gezien de looptijd van de individuele
CDM-projecten kunnen ze veelal pas in latere jaren worden afgewikkeld. Daarnaast
staan er nog voorschotten open voor Energie in de milieuvergunning (circa € 4,5
mln).
 
 Op oude voorschotten uit 2008 en van voor 2008 is in totaal circa € 19,3
mln afgewikkeld. Bij de voorschotten Energie in de Milieuvergunning is in
totaal € 5,6 mln aan voorschotten afgeboekt. Bij technische ondersteuning
ATE is een voorschot ad € 2,1 mln afgeboekt, en bij werkzaamheden
NEa 2008 is voor € 6,4 mln aan voorschotten afgeboekt. Daarnaast
is nog voor een bedrag van € 1,3 mln aan voorschotten in het kader
van voorkomen klimaatverandering en een bedrag van € 2,3 mln in
het kader van het verbeteren van de luchtkwaliteit afgeboekt. Tot slot is
een bedrag van € 11,6 mln afgewikkeld in het kader van de BANS regeling.
 Artikel 4
 Het grootste deel van de openstaande voorschotten op artikel 4 heeft betrekking
op uitvoering bodemsanering (circa € 702,5 mln). Dit is een stijging
van € 121,4 mln ten opzichte van de stand per ultimo 2008. De stijging
is het gevolg van betalingen in 2009. De toekenning van subsidiebudgetten
op grond van de Wet bodembescherming vindt plaats voor een periode van vijf
jaar op grond van door het bevoegd gezag ingediende programma’s.
 Daarna vindt op basis van de financiële verantwoordingen over de
gehele periode afrekening van de verstrekte voorschotten plaats. Er wordt
dus niet tussentijds afgerekend. De eerste meerjarige toekenning stamt uit
2002 (voor een periode van drie jaar), de tweede uit 2005 (voor een periode
van vijf jaar). De eerste programmaperiode is in 2009 (met de laatste vaststelling)
volledig afgewikkeld. Er staat nog voor zeker € 42,0 mln aan voorschotten
uit de eerste tranche open.
 
 De middelen die in de periode 2002–2004 niet besteed zijn, zijn
conform de Regeling financiële bepalingen bodemsanering doorgeschoven
naar de periode 2005–2009. In 2010 zullen, in de verantwoording over
de periode 2005–2009, de van 2002–2004 doorgeschoven middelen
verantwoord worden.
 
 Daarnaast is de stijging het gevolg van mutaties in het programma bevorderen
gebiedsspecifieke milieumaatregelen, waarvan de Subsidieregeling Maatschappelijke
Organisaties en Milieu (SMOM) het leeuwendeel uitmaakt. Het restant van de
stand openstaande voorschotten bestaat uit diverse kleinere regelingen en
een bedrag van € 11,0 mln aan voorschot ten behoeve van Infrastructuurfonds
Landelijke Gebieden (ILG).
 Artikel 5
 De stand openstaande voorschotten is ten opzichte van 2008 met € 59,2
mln gestegen tot € 226,1 mln per ultimo 2009. Voor de verbetering
lokale luchtkwaliteit is in 2009 voor een bedrag van € 65,8 mln
aan subsidies toegekend voor de 3e tranche Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit (NSL). Eerder waren al toegezegd en betaald: voor de 1e tranche € 38,4
mln en voor de 2e tranche € 47,6 mln. Daarnaast zijn voorschotten
voor het verminderen van geluidshinder (sanering verkeerslawaai) verstrekt.
Grote voorschotten betreffen Bureau Sanering Verkeerslawaai € 6,2
mln, Sanering Verkeerslawaai 2007 € 11,7 mln.
 Artikel 6
 De voorschottenstand op dit artikel is met € 98,0 mln gestegen
van €  131,5 mln naar € 229,5 mln. De belangrijkste stijging
wordt veroorzaakt door het voorschot voor de aanpak van verpakkings- en zwerfafval
ter hoogte van € 179,7 mln aan het Afvalfonds.
 De belangrijkste dalingen van openstaande voorschotten op dit instrument
betreffen de afwikkelingen van voorschotten, die vooruitlopend op de oprichting
van het Afvalfonds, aan de VNG (€ 24,3 mln), aan Nedvang (€ 28,1
mln) en aan de Stichting Nederland Schoon (€ 4,6 mln) zijn vertrekt.
 
 Verder zijn op het beleidsterrein Verantwoorde Toepassing van Genetisch
Gemodificeerde Organismen voorschotten verstrekt voor de uitvoering van het
Ecologisch Onderzoekprogramma Biotechnologie ter grootte van € 6,6
mln.
 Binnen het beleidsterrein veilig gebruik van chemische stoffen is de sanering
van asbestwegen (2e fase)een belangrijke post. Onder andere staat hier
een voorschot aan de provincie Overijssel open van € 32,4 mln. Verder
staat nog open voor SMOM en afvalbeheer een voorschot van circa€ 36,0
mln.
 Artikel 7
 In totaal is de stand aan openstaande voorschotten op dit artikel gestegen
met € 51,2 mln van € 236,0 mln naar € 287,2
mln. Grote voorschotten, die nog openstaan betreffen o.a. de opdrachten aan
het RIVM (€ 122,5 mln.), SenterNovem (€ 82,1 mln.), het
project Landelijk Voorziening Omgevingsvergunning (€ 6,6 mln), de
uitvoering van het Subsidieprogramma Milieu & Technologie (€ 3,6
mln). Voor de subsidie voor de jaren 2009 en 2010 aan de Commissie Milieu
Effect Rapportage (MER) staat een bedrag aan voorschotten open van € 5,4
mln.. Voor het Internationale VROM beleid (HGIS middelen) is de stand aan
openstaande voorschotten gestegen met € 0,8 mln tot € 5,6
mln.. De stand openstaande voorschotten voor het internationale VROM beleid
(niet-HGIS middelen) is gedaald met 1,4 mln tot € 0,6 mln.
 Artikel 8
 De stand openstaande voorschotten op dit artikel is met € 109,6
mln gestegen van € 84,4 mln naar € 194,0 mln.
 Voor het oplossen van niet aanvaardbare risicovolle situaties is de stand
aan openstaande voorschotten gestegen met € 52,1 mln tot € 103,9
mln. Het belangrijkste nieuwe voorschot heeft betrekking op de schadevergoeding
naar aanleiding van het Amoniak-convenant van € 48,0 mln.
 Een tweede omvangrijk nieuw voorschot bedraagt het voorschot voor de tweede
fase van de sanering asbestwegen aan de provincie Gelderland van € 3,2
mln.
 Overige grote voorschotten op dit instrument zijn subsidie spoorzone Drechtsteden
(€ 17,2 mln) een stijging van € 0,6 mln; Schadevergoeding
Yara Sluiskil (€ 13,1 mln) en sanering asbestwegen tweede fase (€ 16,6
mln).
 
 Voor de preventie van nieuwe risicovolle situaties is de stand aan voorschotten
gestegen met € 18,4 mln tot € 68,6 mln.
 De belangrijkste verhogingen zijn de bijdragen aan de provincie Gelderland
met € 4,0 mln, de provincie Noord-Brabant met € 5,0 mln,
provincie Overijssel met € 1,3 mln en provincies Limburg en Utrecht
met beide € 1,0 mln. In totaal komt de stand voor deze provincies
uit op € 30,0 mln. De overige ophogingen zijn verspreid over diverse
kleinere regelingen. De belangrijkste openstaande post waar geen wijziging
is opgetreden betreft de bijdrage voor het programma financiering externe
veiligheid 2006–2010 voor een bedrag van € 18,4 mln.
 Artikel 9
 De stand openstaande voorschotten op dit artikel is gestegen van € 10,7
mln met € 8,1 mln naar een bedrag van € 18,8 mln.
 De grootste voorschot betreft de jaarlijkse opdracht aan het RIVM voor
de uitvoering van het Meerjaren Activiteiten Programma. In 2009 is een verplichting
aangegaan van € 7,5 mln.
 Artikel 91
 De stand openstaande voorschotten voor het artikel Algemeen is gestegen
met € 21,2 mln tot € 72,8 mln. De stand voorschotten voor
Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (StAB) voor Milieu en Ruimtelijke
Ordening is in 2009 gestegen met € 5,4 mln. Voor de ontwikkeling
van vastgoed informatievoorziening is het bedrag aan openstaande voorschotten gestegen tot € 40,0 mln. Daarnaast is voor outsourcing
de openstaande voorschotten gestegen tot € 7,6 mln. Op het gebied
van communicatie staat per ultimo 2009 een bedrag van € 7,4 mln
aan voorschotten open. Op personeelsgebied spelen twee onderwerpen een belangrijke
rol, te weten wachtgelden (€ 2,8 mln en € 3,2 mln) en
contract Achmea (€ 2,0 mln).
 Ad 11. Garantieverplichtingen (€ 60 017)
 
 Ad 11a. Tegenrekening garantieverplichtingen (€ 60 017)
 
 Dit betreft de garantieverplichtingen die door VROM zijn aangegaan. Ten
opzichte van ultimo 2008 zijn de garantieverplichtingen met € 60
mln gestegen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 De per 31 december 2009 nog lopende garanties
(x € 1 000)
 
 
 Artikel
 Omschrijving soort regeling 
 Maximaal
garantiebedrag
 Stand per 31-12-2009
 
 
 A.
 100% deelname van het Rijk
 
 
 
 
 
 
 
 Niet van toepassing
 
 
 
 
 B.
 Specifieke garanties
 
 
 
 
 1.04
 Garantieregeling
m.b.t. bodemsaneringkredieten
 Volgens
borgstellingovereenkomst
 17
 
 
 2.06
 College
voor de Toelating van Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden (CTGB)
 P.M.
 0
 
 
 3.06
 Garanties
HABOG participanten COVRA
 Geldelijke
aansprakelijkheid voor onvoorziene Rijksbesluitvorming na 2014 P.M.
 0
 
 
 4.91
 Garantie Kadaster
 Maximaal € 60 mln
 60 000
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 60 017
 
 
 
 
 
 Toelichting
 1. Garantieregeling met betrekking tot bodemsaneringkredieten
 De garanties betreffen een regeling met betrekking tot kredieten ten behoeve
van de bodemsanering van bedrijfsterreinen, te weten het Besluit Borgstelling
Midden en Klein Bedrijfskredieten (MKB). Vooralsnog wordt uitgegaan van een
eventueel geringe betaling op de openstaande garanties. In dit kader is in
2009 het kredietvolume gedaald bijna geheel afgeboekt tot een bedrag van € 0,017
mln.
 2. College voor de Toelating van Gewasbeschermingsmiddelen
en Biociden (CTGB)
 De geldelijke aansprakelijkheid van het Rijk voor het beheer van het CTGB
geldt voor eventuele schadeclaims van derden. Deze garantstelling is pro memorie
opgenomen. Er is momenteel geen aanleiding te veronderstellen dat het Rijk
hierbij financiële risico’s loopt.
 Er is in 2008 een schadeclaim ontvangen, waarbij de inzet is een rechterlijke
procedure te voorkomen en onderling tot een vergelijk te komen. Het CTGB is
voor deze schadeclaim niet verzekerd en mag daarvoor ook geen voorzieningen
treffen. Een eventuele uitkering wordt gedragen door vier departementen. Het
financieel risico voor VROM is van een dermate omvang dat deze binnen de begroting
kan worden opgelost.
 3. Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval (COVRA)
 De producenten van hoog radioactief afval zullen gezamenlijk een opslagfaciliteit
voor hoog radioactief afval, het HABOG opzetten en deze overdragen aan de
COVRA. De totale kosten voor het HABOG bedragen € 97,0 mln. De HABOG-participanten
hebben dit zelf gefinancierd.
 Om de participanten te vrijwaren van onvoorziene financiële consequenties,
voor zover die althans het gevolg zijn van onvoorziene Rijksbesluitvorming
na 2014 met betrekking tot de passieve exploitatiefase respectievelijk de
eindbergingsfase, is in de overeenkomst tussen de HABOG participanten vastgelegd
dat de Staat zich hiervoor garant stelt. Aan de geldelijke aansprakelijkheid
van de Staat kan derhalve geen bedrag worden gekoppeld.
 4. Garantie Kadaster
 Door de sterke daling van de vastgoedmarkt werd het Kadaster in 2009 geconfronteerd
met liquiditeitsproblemen. Het Rijk heeft daarop een krediet beschikbaar gesteld
van maximaal € 60,0 mln. Hiervan heeft € 35,0 mln een
looptijd tot eind 2011. Eind 2009 was het beroep op dit krediet € 14,4
mln.
 Ad 12. Openstaande verplichtingen (€ 1 857 664)
 
 Ad 12a. Tegenrekening openstaande verplichtingen (€ 1 857 664)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verloop van de verplichtingen binnen
en buiten begrotingsverband in 2009 (x € 1000)
 
 
 Stand verplichtingen per 31-12-2008
 1 673 590
 
 
 
 Af: Overgedragen verplichtingen aan
 0
 
 
 
 Bij: Overgedragen verplichtingen van
 0
 
 
 
 Stand verplichtingen per 01-01-2009
 
 1 673 590
 
 
 
 
 
 
 
 Bij: Aangegane verplichtingen/verhogingen
 1 769 258
 
 
 
 
 
 1 769 258
 
 
 
 
 
 
 
 Af: Betalingen
 1 493 354
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verlagingen/intrekkingen voorgaande jaren
 91 830
 
 
 
 
 
 1 585 184
 
 
 
 Stand verplichtingen binnen en buiten begrotingsverband
per 31-12-2009
 
 
 
 1 857 664
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen binnen begrotingsverband
op artikelniveau gerubriceerd naar ouderdom per 31-12-2009 (x € 1000)
 
 
 Artikel
 Omschrijving
 vóór 2008
 2008
 2009
 Totaal
 
 
 01
 Optimalisering van
de ruimtelijke afweging
 11 483
 2 838
 3 130
 17 451
 
 
 02
 Gebiedsontwikkeling
en realisatie Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur
 315 506
 3 055
 136 185
 454 746
 
 
 03
 Klimaatverandering
en grootschalige luchtverontreiniging
 325 861
 2 178
 12 902
 340 942
 
 
 04
 Milieukwaliteit van
water en bodem
 48 266
 14 630
 65 081
 127 977
 
 
 05
 Milieukwaliteit in
de bebouwde leefomgeving
 42 985
 10 957
 82 131
 136 073
 
 
 06
 Risico’s van
stoffen, afval, straling en GGO’s
 26 613
 1 308
 360 973
 388 893
 
 
 07
 (Inter)nationale milieubeleid
 9 104
 13 106
 110 953
 133 162
 
 
 08
 Externe veiligheid
 49 640
 42 510
 7 967
 100 117
 
 
 09
 Handhaving en toezicht
 1 650
 1 366
 12 047
 15 063
 
 
 91
 Algemeen
 89 188
 9 068
 39 848
 138 105
 
 
 
 Totaal binnen begrotingsverband
 
 
 920 296
 
 
 101 017
 
 
 831 216
 
 
 1 852 529
 
 
 
 Departementen
 1 511
 297
 132
 1 939
 
 
 Derden
 3 194
 0
 1
 3 195
 
 
 
 Totaal buiten begrotingsverband
 
 
 4 705
 
 
 297
 
 
 133
 
 
 5 135
 
 
 
 
 Totaal
generaal
 
 
 925 001
 
 
 101 314
 
 
 831 349
 
 
 1 857 664
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Het totaalbedrag aan openstaande verplichtingen per 31 december 2009
is met 11,0% (€ 184,1 mln) gestegen tot € 1 857,7
mln.
 Omvangrijke openstaande verplichtingen
 Artikel 1
 De stand aan openstaande verplichtingen is met € 20,9 mln gedaald
ten opzichte van ultimo 2008 tot een bedrag van € 17,4 mln.
 De omvangrijkste openstaande verplichtingen betreffen:
 • de FES-projecten Habiforum, waar de opstaande verplichting met € 4,4
mln is gedaald tot € 1,6 mln en Klimaat voor Ruimte, waar de openstaande
verplichting met € 3,8 mln tot € 8,0 mln is gedaald.
 • Interreg, waar het bedrag aan openstaande verplichtingen met € 10,0
mln tot € 4,1 mln is gedaald.
 Artikel 2
 De stand aan openstaande verplichtingen is met € 9,9 mln gestegen
ten opzichte van ultimo 2008 tot een bedrag van € 454,6 mln.
 
 Op dit artikel worden voornamelijk de volgende uit FES-middelen gefinancierde
onderwerpen verantwoord:
 • FES-projecten gebiedsontwikkeling (stand ultimo
2009 € 143,1 mln)
 De openstaande stand is ten opzichte van ultimo 2008 gestegen met € 69,5
mln tot € 143,1 mln. Omvangrijke in 2009 gesubsidieerde projecten
zijn: Stadshavens Rotterdam (€ 31,0 mln) Hogeschool Windesheim (€ 17,0
mln), IJsseldelta Overijssel (€ 22,4 mln), Hart van Zuid Hengelo(€ 14,5
mln), Maastricht Belvedere € 10,0 mln, Waterdunen Zeeland € 18,0
mln en Zuidplaspolder (€ 24,0 mln).
 • Nieuwe Sleutel Projecten (NSP)
 Voor de verschillende projecten staat per ultimo 2009 een bedrag open
van in totaal € 193,4 mln. Dit is een daling ten opzicht van ultimo
2009 van € 33,0 mln.
 • Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)
 Het betreft hier subsidies aan ca. 40 verschillende gebiedsontwikkelingsprojecten
die tot doel hebben de ruimtelijke kwaliteit te verhogen. Ultimo 2009 staat
een bedrag open van € 91,6 mln. Ten opzichte van 2008 is dit een
daling van € 25,0 mln.
 • Mooi Nederland
 Voor de verschillende projecten staat per ultimo 2009 een bedrag open
van in totaal € 9,4 mln. Ten opzichte van ultimo 2009 is dit een
stijging van € 5,4 mln.
 Al deze meerjarige projecten vragen op verschillende tijdstippen voorschotten
aan en komen na afronding van de werkzaamheden met een eindafrekening, waarna
de subsidie definitief wordt vastgesteld.
 Artikel 3
 De stand aan openstaande verplichtingen is met € 33,2 mln gedaald
ten opzichte van ultimo 2008 tot een bedrag van € 340,9 mln.
 
 Het saldo van de openstaande verplichtingen bestaat voor het grootste
deel (circa € 317,0 mln, 93%) uit openstaande verplichtingen
die zijn aangegaan in het kader van het Clean Development Mechanism (CDM).
De afgelopen jaren zijn met (inter)nationale uitvoeringsorganisaties, onder
andere de Wereldbank, IFC, CAF, RABO-Bank en SenterNovem overeenkomsten van
de aankoop van CO2 kredieten afgesloten. Het betreffen omvangrijke
verplichtingen die de afgelopen jaren zijn aangegaan en komende jaren tot
uitgaven leiden (tot en met 2012).
 Het restant van de openstaande verplichtingen heeft betrekking op diverse
opdrachten ter bestrijding van klimaatverandering, onder andere de jaarlijkse
opdracht aan NEa, regeling NIRIS en voor de verbetering van de luchtkwaliteit,
onder andere het Milieuonderzoekprogramma ECN 2010.
 Artikel 4
 De stand aan openstaande verplichtingen is met € 114,2 mln gedaald
ten opzichte van ultimo 2008 tot een bedrag van € 127,9 mln. De
daling is voor het grootste deel het gevolg van de betalingen met betrekking
tot het Meerjarenprogramma Bodemsanering 2005–2009 en de Bedrijvenregeling
Bodemsanering.
 Het saldo van de openstaande verplichtingen bestaat voornamelijk uit bijdragen
in de kosten van sanering van verontreinigde bodems (€ 120,0 mln)
(inclusief Bosatex € 25,0 mln en SKB € 10,0 mln).
 Artikel 5
 De stand aan openstaande verplichtingen is met € 49,7 mln gestegen
ten opzichte van ultimo 2008 tot een bedrag van € 136,1 mln.
 De stand aan de openstaande verplichtingen komt voornamelijk voor rekening
van uitvoering van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) € 51,2
mln, Sanering Geluidhinder € 50 mln en Bijdrage Leefbaarheid Bestaand
Rotterdams Gebied € 26,9 mln.
 Artikel 6
 De stand aan openstaande verplichtingen is met € 314,0 mln gestegen
ten opzichte van ultimo 2008 tot een bedrag van € 388,9 mln.
 Deze stijging is voor het grootste deel het gevolg van de subsidieverstrekking
in 2009 aan de Stichting Afvalfonds waarvan per ultimo 2009 nog een bedrag
openstaat van € 345,0 mln. Daarnaast is het openstaande saldo naar
beleidsonderwerpen als volgt:
 • Veilig gebruik van chemische stoffen (€ 9,3 mln), waaronder
het project bewustwording binnenmilieu basisscholen.
 • Reductie van milieubelasting door afvalstoffen (€ 11,2
mln), waaronder het Impulsprogramma zwerfafval.
 • Bescherming tegen straling (€ 19,7 mln), waaronder de
projectmiddelen voor het onderzoekprogramma elektromagnetische velden.
 • Verantwoorde toepassing van GGO’s (3,7 mln), waaronder het
ecologisch onderzoekprogramma biotechnologie.
 Artikel 7
 De stand aan openstaande verplichtingen is met € 8,8 mln gestegen
ten opzichte van ultimo 2008 tot een bedrag van € 133,2 mln eind
2009.
 Voor het overgrote deel (93%) betreft het openstaande saldo ad € 133,2
mln, verplichtingen in het kader strategieontwikkeling en adequaat generiek
instrumentarium. Deze verplichtingen zijn overwegend meerjarig van karakter.
Het betreffen onder andere verplichtingen aan het RIVM en SenterNovem.
 Artikel 8
 De stand aan openstaande verplichtingen is met € 16,9 mln gedaald
ten opzichte van ultimo 2008 tot een bedrag van € 100,1 mln.
 De volgende beleidsonderwerpen worden vermeld:
 • Oplossen van niet-aanvaardbare risicovolle situaties zijn de openstaande
verplichtingen afgenomen met een bedrag van € 8,0 mln. Relevante
openstaande verplichtingen zijn: Sanering van asbestwegen (€ 2,6
mln), TNS-regeling (€ 2,1 mln), Sanering Asbestwegen Gelderland
(€ 2,0 mln), Kosten inzet Dienst Landelijk Gebied (€ 3,2
mln), Producten en Diensten (€ 3,0 mln) en Subsidie Spoorzone Drechtsteden
(€ 5,1 mln).
 • Preventie tegen nieuwe risicovolle situaties. Relevante openstaande
verplichtingen zijn: Programmafinanciering aan provincies (in totaal € 17,2
mln), Programmafinanciering Externen Veiligheid beleid (€ 12,2 mln).
 • Kennis voor Klimaat. Hier is de stand openstaande verplichtingen
afgenomen met € 11,1 mln. tot een bedrag van € 35,7 mln
per ultimo 2009.
 • Bij Klimaatbuffers is de stand openstaande verplichtingen gestegen
van € 0,0 mln naar € 3,7 mln.
 • Tot slot is bij Overige instrumenten de stand openstaande verplichtingen
teruggelopen van € 5,4 mln naar € 2,9 mln.
 Artikel 9
 De stand aan openstaande verplichtingen per ultimo 31 december 2008
is van € 13,3 mln met € 1,8 mln gestegen tot een bedrag
van € 15,1 mln. De grootste verplichting betreft de jaarlijkse opdracht
aan het RIVM voor de uitvoering van het Meerjaren Activiteiten Programma voor
de uitvoering handhaving- en toezichtactiviteiten.
 Artikel 91
 De stand aan openstaande verplichtingen is met € 15,7 mln gedaald
ten opzichte van ultimo 2008 tot een bedrag van € 138,1 mln.
 De stand van de openstaande verplichtingen heeft onder andere betrekking
op de inzet van communicatiemiddelen (fotografie, drukwerk, website, redactionele
ondersteuning, etc.), vastgoed informatievoorziening, apparaatskosten
(ten behoeve van het departement en commissies), gemeenschappelijke voorzieningen
(huisvesting, kantoormaterialen, etc.).
 Grote openstaande verplichtingen zijn; centraal beheer en distributiecentrum
(€ 0,4 mln), campagnemanagement EGO (€ 0,2 mln), Basisregistratie
Topografie 2010 (€ 13,– mln), uitvoering huursubsidie (€ 6,0
mln), Beheer ICT (€ 74,4 mln), ARBO-diensten (€ 1,2 mln),
STAB (€ 5,4 mln) en bewaking hoofdzetel (€ 1,8 mln).
 Specifieke aangelegenheden
 In algemene zin wordt de stand van de openstaande verplichtingen beïnvloed
door het feit dat VROM veel gebruik maakt van uitvoeringsorganisaties (bijvoorbeeld
SenterNovem en RIVM) om (subsidie)regelingen uit te voeren en dat opdrachtverstrekking
aan dergelijke organisaties meestal voor een langere periode plaatsvindt.
De stand van de openstaande verplichtingen is hierdoor hoger dan bij jaargebonden
opdrachtverstrekking.
 Baten-lastendienst: Nederlandse Emissieautoriteit (NEa)
 Informatie over de doelmatigheid van de NEa
 De Nederlandse Emissieautoriteit heeft één opdrachtgever,
de directie Klimaat en Luchtkwaliteit (K&L), onderdeel van het Ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. De eigenaar van
de Nederlandse Emissieautoriteit is de plaatsvervangend Secretaris-Generaal
van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.
 
 Naast de reguliere werkzaamheden in 2009 zijn de projecten update NOx, compliance forum en luchtvaart ETS uitgevoerd. Daarnaast heeft de
NEa in de loop van 2009 nog de extra opdracht gekregen om de toewijzing van
rechten aan nieuwkomers uit te voeren.
 
 Als gevolg van het groeiende aantal vergunningplichtige bedrijven en de
toename van het aantal taken is de werklast in 2009 verder toegenomen. Door
de beperkte formatieruimte werd een belangrijk deel van de reguliere werkzaamheden
uitgevoerd door ingehuurde krachten. Van het project «Procesautomatisering
NEa» (NEa) zijn in 2009 zowel de ontwikkelings- als de specificatiefase
afgerond en is begonnen met de aanbestedingsfase.
 
 In de loop van het kalenderjaar 2009 zijn bestuursleden geworven voor
het ZBO-bestuur. De huidige planning is dat het bestuur april/mei 2010 formeel
zal aantreden. Dan zullen ook de werkprocessen binnen de NEa moeten zijn aangepast
op die nieuwe situatie.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestaties t.a.v. doelmatigheidsindicatoren
in 2009
 
 
 Omschrijving
 Prestatie
2006
 Prestatie 2007
 Prestatie 2008
 Prestatie 2009
 
 
 Kostprijzen per product:
 
 
 
 
 
 
 Audits
 10 361
 7 532
 6 535
 6 223
 
 
 Ad hoc onderzoeken1
 5 697
 4 445
 6 667
 –
 
 
 Diepte- en/of thema onderzoeken7
 43 063
 39 214
 37 599
 –
 
 
 Vergunningsaanvragen
 7 123
 12 246
 11 288
 4 894
 
 
 Onderhoud dossier
 1 723
 1 827
 1 609
 1 026
 
 
 Helpdesk en registeradministratie
 665
 1 001
 901
 923
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tarieven:
 
 
 
 
 
 
 
 Laag
 119
 75
 75
 84
 
 
 Midden
 143
 120
 131
 127
 
 
 Hoog
 160
 142
 144
 149
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet per afdeling (x 1 000):
 
 
 
 
 
 
 
 Validatie en Vergunningen
 1 772
 2 632
 2 052
 1 452
 
 
 Toezicht en Handhaving
 1 584
 1 574
 1 553
 1 759
 
 
 Registratie Emissiehandel
 861
 1 830
 1 872
 2 138
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 FTE – totaal (excl externe inhuur)
 
 23,28
 26,37
 25,53
 27,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten (%)
 
 1,68%
 8,35%
 7,27%
 – 5,92%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Validatie en Vergunningverlening:
aantal dossiers van bedrijven in onderhoud
 293
 295
 416
 474
 
 
 
 Toezicht en handhaving: aantal uitgevoerde
audits bij bedrijven
 88
 104
 86
 83
 
 
 
 Toezicht en handhaving: aantal uitgevoerde
ad-hoc onderzoeken bij bedrijven
 73
 65
 78
 84
 
 
 
 Algemeen: aantal klachten over uitoefening
taken NEa
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 1 Met ingang van 2009 worden de ad hoc onderzoeken en de thema
onderzoeken niet meer tegen kostprijs maar tegen werkelijke kosten afgerekend.
 
 In zijn algemeenheid kan worden vastgesteld dat de NEa op een doelmatige
wijze haar rol als bevoegd gezag voor emissiehandel binnen Nederland vervult.
De prestatie-indicatoren in de bovenstaande tabel laten in veel gevallen verbeteringen
ten opzichte van 2008 zien.
 Het achterblijven van de audits heeft meerdere oorzaken, er werden beduidend
meer ad hoc (handhaving) onderzoeken uitgevoerd, waardoor conform de afspraken
met de opdrachtgever minder audits werden uitgevoerd. Verder werden in 2009
vier nieuwe inspecteurs aangesteld hetgeen naast een inwerktermijn ook een
tijdverlies betekende voor hun mentoren, zodat minder audits konden worden
uitgevoerd. Daarnaast werd meer dan voorzien inzet gepleegd ten behoeve van
(toekomstige) nieuwe taakvelden van de NEa, zoals luchtvaart en het realiseren
van een datatool (IGT-Lab) ten behoeve van risico gericht toezicht vanaf 2010.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht producten die in aantallen
worden afgerekend
 
 
 Product
 Realisatie 2009
 Kostprijs per eenheid 2009 in €
 Realisatie 2008
 Kostprijs per eenheid
2008 in €
 
 
 Audits
 83
 6 223,97
 86
 6 535,68
 
 
 Thema-onderzoeken1
 3
 
 4
 37 599,12
 
 
 Ad hoc onderzoeken8
 84
 
 78
 6 667,36
 
 
 Vergunningsaanvragen
 26
 4 894,04
 30
 11 288,37
 
 
 Onderhoud dossier
 474
 1 026,35
 416
 1 609,37
 
 
 Helpdesk en registeradministratie
 969
 923,85
 771
 901,50
 
 
 
 
 
 1 De producten thema onderzoeken en ad hoc onderzoeken worden
met ingang van 2009 afgerekend tegen werkelijke kosten en niet meer tegen
kostprijs.
 
 De NEa heeft 2009 afgesloten met een negatief resultaat van € 0,3
mln. Ten opzichte van de oorspronkelijke begroting is het resultaat opgebouwd
uit de volgende onderdelen:
 – minder opbrengsten opdrachtgever (€ 1,2 mln)
 – lagere personele kosten (€ 1,0 mln)
 – hogere materiële kosten (€ 0,1 mln)
 
 Na acceptatie van de offerte van de NEa door de opdrachtgever (VROM) vindt
een verschillenanalyse plaats tussen de actuele begroting op dat moment en
de voorgenomen begroting zoals eerder opgesteld. Op basis van deze verschillenanalyse
kan gedurende het jaar beter worden gestuurd en kunnen (zonodig) aanvullende
afspraken met de opdrachtgever worden gemaakt, zodat een negatief resultaat
in de toekomst zo veel mogelijk wordt voorkomen.
 Algemeen
 Deze jaarrekening is opgesteld volgens de voorschriften van de Comptabiliteitswet
2001 (CW) en de nadere uitwerking hiervan in de Rijksbegrotingvoorschriften
(RBV), de Regeling Departementale Begrotingsadministratie (RDB) en de Regeling
baten-lastendiensten 2007.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Samenvattende verantwoordingsstaat 2009
inzake baten-lastendienst Nederlandse Emissieautoriteit in oprichting van
het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(XI) (x € 1000)
 
 
 
 (1)
 (2)
 (3)=(2)-(1)
 
 
 Omschrijving
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 Realisatie
 Verschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 
 
 Totale baten
 6 613
 5 351
 – 1 262
 
 
 Totale lasten
 6 613
 5 668
 – 945
 
 
 Saldo van baten en lasten
 0
 – 317
 – 317
 
 
 Totale kapitaalontvangsten
 505
 0
 – 505
 
 
 Totale kapitaaluitgaven
 770
 689
 – 81
 
 
 
 
 Balans van de baten-lastendienst Nederlandse Emissieautoriteit
per 31 december 2009 (voor verwerking van het resultaat)
 
 
 
 
 
 
 
 Balans per 31 december 2009 (x € 1000)
 
 
 
 31 december 2009
 31 december 2008
 
 
 
 ACTIVA
 
 
 
 
 
 
 Vaste activa
 
 
 
 
 
 Immateriële vaste activa
 138
 314
 
 
 Materiële vaste activa:
 
 
 
 
 Inventaris
 
 28
 
 
 18
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 166
 332
 
 
 
 Vlottende activa
 
 
 
 
 
 Voorraden
 8
 1
 
 
 Overige vorderingen
 0
 562
 
 
 Overlopende activa
 1
 1
 
 
 
 
 9
 
 
 564
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Liquide middelen
 
 1 193
 1 860
 
 
 
 TOTAAL ACTIVA
 
 
 1 368
 
 
 2 756
 
 
 
 
 PASSIVA
 
 
 
 
 
 
 Eigen vermogen
 
 
 
 
 
 Exploitatiereserve
 428
 – 218
 
 
 Onverdeeld resultaat
 – 317
 911
 
 
 Wettelijke reserve
 
 126
 
 
 289
 
 
 
 
 237
 982
 
 
 
 Langlopende schulden
 
 
 
 
 
 Leenfaciliteit Financiën
 0
 144
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kortlopende schulden
 
 
 
 
 
 Crediteuren
 309
 84
 
 
 Overige schulden en overlopende passiva
 
 822
 
 
 1 546
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1 131
 1 630
 
 
 
 TOTAAL PASSIVA
 
 
 1 368
 
 
 2 756
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Overige vorderingen
 De vordering op het moederdepartement uit 2006 is in 2009 ontvangen.
 Liquide middelen
 De liquide middelen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. De post
bestaat uit het saldo van de rekening courant RHB ten bedrage van € 1 192 606,79,
zoals overeenkomt met het saldobiljet per 31 december 2009.
 Eigen vermogen
 Het onverdeelde resultaat over 2007 en 2008 is in 2009 in overleg met
de eigenaar verdeeld. Een deel is doorgeschoven naar de exploitatiereserve
en het overtollige vermogen is aan het moederdepartement overgemaakt.
 De wettelijke reserve is in 2009 afgenomen met het bedrag van de afschrijving
op de immateriële vaste activa (zelf ontwikkeld) en toegenomen met de
in eigen beheer vervaardigde database voor IGT Lab.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties
eigen vermogen in 2009 (inclusief wettelijke reserves) (x € 1000)
 
 
 Omschrijving
 Stand per
1-1-2009
 Bij-/afboeking wettelijke reserve
 Afdracht moeder-departement
 Overboeking naar exploitatie-reserve
 Resultaat
2009
 Stand per 31-12-2009
 
 
 Exploitatiereserve
 – 218
 163
 
 483
 
 428
 
 
 Onverdeeld resultaat
 911
 
 – 428
 – 483
 – 317
 – 317
 
 
 Wettelijke reserve
 289
 – 163
 
 
 
 126
 
 
 
 
 
 Bij de bepaling van het maximale eigen vermogen (5% norm) telt
de wettelijke reserve niet mee.
 
 De maximale exploitatiereserve bedraagt 5% van de gemiddelde omzet
van de afgelopen 3 jaar. Het maximale eigen vermogen (exclusief wettelijke
reserves) in 2009 bedraagt daarmee € 282 938,–.
 
 Volgens de Regeling baten-lastendiensten 2007 geldt er voor de omvang
van het eigen vermogen een norm van maximaal 5% van de gemiddelde jaaromzet
over de afgelopen drie jaren. De overschrijding van de 5% norm van
het eigen vermogen in 2008 is in overleg met het moederdepartement in haar
rol als eigenaar in 2009 verrekend.
 Leenfaciliteit Financiën
 In 2009 is er geen beroep gedaan op de leenfaciliteit van het Ministerie
van Financiën.
 Kortlopende schulden
 De post crediteuren is hoger dan in voorgaand jaar. Deze post bestaat
voornamelijk uit facturen voor ingehuurd personeel en ICT onderhoudskosten.
 De post overlopende schulden en passiva bestaat uit, nog te ontvangen
facturen inhuurkrachten (€ 0,2 mln), reservering vakantiegeld (€ 0,1
mln), het kortlopende deel van de leenfaciliteit (€ 0,1 mln), de
afrekening van de projecten (€ 0,2 mln), de afrekening met K&L
voor de reguliere producten (€ 0,1 mln) en de opgelegde boetes (€ 0,1
mln) die aan de opdrachtgever worden afgedragen.
 Niet uit de balans blijkende verplichtingen
 De huisvesting van de NEa maakt onderdeel uit van de leveringsovereenkomst
met de Gemeenschappelijke Dienst van het Ministerie van VROM. Ten behoeve
van de NEa is een onderverhuurovereenkomst getekend tussen het Ministerie
van LNV/VWA en het Ministerie van VROM. Deze overeenkomst is per 1 augustus
2005 aangegaan voor een periode van 36 maanden. Na afloop van deze periode
wordt de overeenkomst telkenmale stilzwijgend verlengd voor de duur van 1
jaar. De gebruiksvergoeding bedroeg in 2009 € 244 684,–
per jaar, inclusief de facilitaire voorzieningen, het inbouwpakket en vijf
parkeerplaatsen. De gebruiksvergoeding zal jaarlijks per 1 januari worden
aangepast, conform de Consumentenprijsindex.
 
 Met Getronics PinkRoccade is op 18 april 2006 een tweejarig contract afgesloten,
met als ingangsdatum 1 mei 2006, voor applicatie- en technisch beheer
van de NEa systemen. Het contract kan jaarlijks stilzwijgend worden verlengd
met een jaar. Het huidige contract loopt tot 1 mei 2010. De kosten bedragen € 344 500,–
per 12 maanden. Het contract is jaarlijks opzegbaar.
 
 Met DECC is een overeenkomst aangegaan die de service van het GRETA-systeem
regelt. Voor deze service wordt £ 73 090,– per jaar
berekend.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gespecificeerde Staat van baten en lasten
2009 van de Nederlandse Emissieautoriteit (x € 1000)
 
 
 
 (1)
 (2)
 (3)=(2)-(1)
 
 
 
 Omschrijving
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 Realisatie 2009
 Verschil
realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 Realisatie 2008
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 Opbrengsten moederdepartement
 6 578
 5 349
 – 1 229
 5 477
 
 
 Opbrengsten derden
 0
 
 0
 
 
 
 Rentebaten
 35
 2
 – 33
 64
 
 
 Bijzondere baten
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 6 613
 
 
 5 351
 
 
 – 1 262
 
 
 5 541
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten:
 
 
 
 
 
 
 – personele kosten
 4 701
 3 704
 – 997
 3 469
 
 
 – materiële kosten
 1 605
 1 692
 87
 1 394
 
 
 Rentelasten
 42
 8
 – 34
 18
 
 
 Afschrijvingskosten:
 
 
 
 
 
 
 – materieel
 10
 13
 3
 6
 
 
 – immaterieel
 255
 251
 – 4
 251
 
 
 
 Buitengewone lasten
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 6 613
 
 
 5 668
 
 
 – 945
 
 
 5 138
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 0
 
 
 – 317
 
 
 – 317
 
 
 403
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Opbrengsten moederdepartement
 De uiteindelijke realisatie over 2009 was € 1,2 mln lager dan
oorspronkelijk begroot. Dit komt enerzijds door het niet halen van de begrote
aantallen producten en diensten (€ 0,6 mln) en anderzijds door een
verschil in opbrengsten tussen de oorspronkelijk begrote projecten
en de gerealiseerde projecten (0,6 mln).
 Apparaatskosten
 De personele kosten komen in totaal € 1,0 mln lager uit dan
oorspronkelijk begroot. De personele kosten voor het vaste personeel zijn € 0,2
mln lager dan oorspronkelijk begroot. Ten opzichte van de oorspronkelijke
begroting is de inhuur voor projecten € 0,8 mln lager. Voor projecten
is in de oorspronkelijke begroting uitgegaan van een project update NOx waarbij voor € 1,3 mln aan inhuur externen begroot was.
Bij de uiteindelijke offerte is het project update NOx grotendeels doorgeschoven
naar het jaar 2010 en zijn de projecten Luchtvaart ETS en Compliance Forum
toegevoegd. De realisatie van de inhuur voor deze projecten in 2009 bedraagt € 0,5
mln.
 De materiële kosten zijn € 0,1 mln hoger dan oorspronkelijk
begroot.
 Rentelasten
 De rentelasten zijn lager dan begroot, omdat er investeringen hebben plaatsgevonden
waarbij geen beroep op de leenfaciliteit mogelijk was.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasstroomoverzicht voor het jaar 2009
(x € 1000)
 
 
 
 
 (1)
 (2)
 (3)=(2)-(1)
 
 
 
 Omschrijving
 Oorspronkelijk
vastgestelde begroting
 Realisatie
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde
begroting
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Rekening-courant RHB 1 januari 2009
 
 
 986
 
 
 1 860
 
 
 874
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Totaal operationele kasstroom
 
 
 290
 
 
 22
 
 
 – 268
 
 
 
 3a -/-
 Totaal investeringen
 – 505
 – 98
 407
 
 
 3b +/+
 Totaal boekwaarde
 0
 0
 0
 
 
 
 desinvesteringen
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Totaal investeringskasstroom
 
 
 – 505
 
 
 – 98
 
 
 407
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4a -/-
 Eenmalige uitkering
aan moederdepartement
 0
 – 428
 – 428
 
 
 4b +/+
 Eenmalige storting
door moederdepartement
 0
 0
 0
 
 
 4c -/-
 Aflossingen op
leningen
 – 265
 – 163
 102
 
 
 4d +/+
 Beroep op leenfaciliteit
 505
 0
 – 505
 
 
 
 4.
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 240
 
 
 – 591
 
 
 – 831
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 Rekening courant RHB 31 december 2009 (=1+2+3+4)
 
 
 1 011
 
 
 1 193
 
 
 182
 
 
 
 
 
 (=1+2+3+4)
 
 
 
 
 
 
 
 (maximale roodstand 0,5
mln euro)
 
 
 
 
 
 
 
 Operationele kasstroom
 Bij het bepalen van de operationele kasstroom is uitgegaan van het saldo
van baten en lasten, dat is gecorrigeerd voor de afschrijvingen en de mutaties
in de balansposten kortlopende activa en passiva.
 Investeringskasstroom
 Onder de investeringskasstroom vallen de investeringen in immateriële(database
IGT Lab € 75 220,–) en materiële vaste activa (twaalf
lap tops € 22 402,–).
 Financieringskasstroom
 Dit betreft de aflossing op de leenfaciliteit bij het Ministerie van Financiën
en de afdracht van het overtollig eigen vermogen aan het moederdepartement.
 D. Bijlagen
 Bijlage 1: Waddenfonds
 Beleidsartikelen
 Artikel 1. Waddenfonds
 1.1 Algemene beleidsdoelstelling
 De doelen van het Waddenfonds zijn als volgt in vier operationele doelen
vertaald:
 • het vergroten en versterken van de natuur- en landschapswaarden
van het Waddengebied;
 • het verminderen of wegnemen van externe bedreigingen van de natuurlijke
rijkdom van de Waddenzee;
 • een duurzame economische ontwikkeling in het waddengebied en een
substantiële transitie naar een duurzame energiehuishouding in het waddengebied
en de direct aangrenzende gebieden;
 • het ontwikkelen van duurzame kennishuishouding ten aanzien van
het waddengebied.
 Deze doelen gelden voor het waddengebied als geheel: door middel van subsidies
uit het Waddenfonds voor investeringen wordt aan deze doelen bijgedragen.
 Doelbereiking en maatschappelijke effecten
 Om de doelbereiking en de maatschappelijke effecten van de bestedingen
uit het Waddenfonds kwantitatief zichtbaar te kunnen maken, zijn in de begroting
van het Waddenfonds 2010 effectindicatoren opgenomen.
 Gebleken is dat het Uitvoeringsplan Waddenfonds onvoldoende inhoudelijke
sturing en samenhang geeft om te komen tot projecten die fundamenteel bijdragen
aan de doelen van het Waddenfonds. Er is een nieuw Uitvoeringsplan Waddenfonds
2010–2014 opgesteld, dat meer inhoudelijk richting geeft zodat versnippering
van in te zetten middelen wordt voorkomen. Tevens zijn in dit plan de doelen
voorzien van gekwantificeerde indicatoren, die ook zullen worden opgenomen
in de begroting van het Waddenfonds. Projectvoorstellen die niet passen binnen
dit uitvoeringsplan, zullen niet worden gehonoreerd. Het nieuwe Uitvoeringsplan
is op 1 februari 2010 vastgesteld.
 Dit beleidsverslag beperkt zich tot een kwalitatieve beschrijving van
hoe de gehonoreerde projecten bijdragen aan de vier operationele doelen en
de daarbij benoemde prestaties.
 Externe factoren
 Het succes van een subsidieregeling wordt mede bepaald door de hoeveelheid
en kwaliteit van de ingediende projectvoorstellen. Met 106 aanvragen uit de
1e tender en de 77 aanvragen uit de 2e tender die het totale beschikbare budget
verre overstijgen en gegeven het feit dat de subsidieregeling slechts gedeeltelijk
van kracht is, zal deze succesfactor naar verwachting voor het Waddenfonds
positief uitpakken.
 Een andere succesfactor is het draagvlak in de regio. Hierin wordt voorzien
doordat het Uitvoeringsplan Waddenfonds in het Regionaal College Waddengebied
wordt vastgesteld en doordat draagvlak in de regio als één van
de toetsingscriteria van de regeling geldt. Daarnaast zal een commissie bestaande
uit regionale vertegenwoordigers zich mogen uitspreken over het voorgenomen
besluit van de minister omtrent de te honoreren projecten uit het Waddenfonds.
 Tendersysteem
 De selectie van investeringsvoorstellen voor subsidie uit het Waddenfonds
verlopen via een zogenaamd tendersysteem: gedurende een bepaalde periode in
het jaar kunnen projectvoorstellen worden ingediend, die door een onafhankelijke
commissie worden beoordeeld. Van te voren is bekend gemaakt hoeveel financiële
middelen er voor de tender beschikbaar zijn. Middels dit systeem worden alleen
de allerbeste projectvoorstellen gehonoreerd.
 2e Tender 2008–2009
 In het najaar van 2008 is de tweede tender van het Waddenfonds opengesteld.
Deze tender kon niet alleen worden opengesteld voor lagere overheden, niet-gouvernementele
organisaties en particulieren, maar ook voor (kleine en middelgrote) landbouw
ondernemingen, visserij en voor projecten die vallen onder de de-minimussteun.
Dit laatste houdt in dat afhankelijk van de sector per bedrijf een beperkt
bedrag subsidie kan worden ontvangen. Bij de 2e tender zijn in totaal 77 projectvoorstellen
ingediend, waarvan er 62 ontvankelijk zijn verklaard. Van deze projecten heb
ik er op 30 mei jl. 16 gehonoreerd, voor een totaalbedrag van € 27,7
miljoen. Hiervan komt € 22,4 miljoen ten goede aan ecologie en € 5,3
miljoen aan economie. Het totale investeringsbedrag van deze 16 projecten
bedraagt € 37,8 miljoen. Na de derde tender zal worden bezien of
bijsturing noodzakelijk is om aan de afgesproken verhouding 50% ecologie
en 50% economie aan het einde van de fondsperiode (2026) te kunnen
voldoen.
 De projecten m.b.t. duurzame energie op de waddeneilanden zullen worden
gebundeld. Hiertoe zal onder aansturing van VROM een strategisch programma
worden opgesteld om de waddeneilanden in 2020 klimaatneutraal te laten zijn.
Op de Waddentoogdag 2010 zal dit plan worden gepresenteerd.
 
 Tot nu toe zijn er twee tenders van het Waddenfonds opengesteld. In het
totaal zijn er 183 projectvoorstellen ingediend, waarvan er 35 zijn gehonoreerd.
Het totaal aan subsidies verplichte bedragen bedraagt € 68,3 miljoen.
De totale projectkosten van de gehonoreerde projecten bedraagt € 108,3
miljoen, zodat geconcludeerd mag worden dat het beoogde vliegwieleffect werkt.
Van iedere euro die via het Waddenfonds geïnvesteerd wordt, is 40 eurocent
afkomstig van derden.
 Realisatie meetbare gegevens bij algemene doelstelling
 In de begroting 2010 is de meetbaarheid en daarmee de afrekenbaarheid
van de begroting van het Waddenfonds vergroot:
 1. Er zijn indicatoren ontwikkeld waarmee de doelen van de PKB-Waddenzee
kunnen worden gemonitoord;
 2. De gekwantificeerde doelen uit het Uitvoeringsprogramma Waddenfonds
2009–2014 zullen worden opgenomen in de begroting 2011 van het Waddenfonds;
 3. Bij de beleidsevaluatie (eens in de vier jaar) zal zichtbaar worden
gemaakt in hoeverre de gehonoreerde projecten hebben bijgedragen aan de vier
doelstellingen van het Waddenfonds.
 
 Bij de operationele doelstellingen is de mate van doelbereiking dan ook
niet opgenomen. Wel is bij de verantwoording over de operationele doestellingen
weergegeven welke in de 2e tender 2008–2009 gehonoreerde projecten bijdragen
aan welke prestatie. Bij volledige openstelling van de 3e tender in 2010 wordt
verwacht dat er t.z.t. aan iedere prestatie projecten kunnen worden toegeschreven.
 1.2 Budgettaire gevolgen van het beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
1. Waddenfonds(x € 1000)
 
 
 
 Realisatie 2005
 Realisatie 2006
 Realisatie 2007
 Realisatie 2008
 Realisatie
2009
 Vastgestelde begroting 2009
 Verschil 2009
 
 
 
 Verplichtingen:
 
 0
 0
 2 275
 41 079
 
 29 245
 
 40 478
 – 11 233
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 0
 0
 146
 4 453
 
 14 267
 
 40 478
 – 26 211
 
 
 Programma:
 0
 0
 0
 2 760
 13 220
 39 600
 – 26 380
 
 
  Vergroten/versterken van natuur- en
landschapswaarden van het Wad:
 0
 0
 0
 0
 685
 17 820
 – 17 135
 
 
   Vergroten/versterken van natuur-
en landschapswaarden van het Wad
 0
 0
 0
 0
 685
 17 820
 – 17 135
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Verminderen externe bedreigingen van
de rijkdom van de Waddenzee:
 0
 0
 0
 0
 0
 2 376
 – 2 376
 
 
   Verminderen externe bedreigingen
van de rijkdom van de Waddenzee
 0
 0
 0
 0
 0
 2 376
 – 2 376
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Duurzame economische ontwikkeling en
energiehuishouding:
 0
 0
 0
 2 400
 11 195
 17 820
 – 6 625
 
 
   Duurzame economische ontwikkeling
en energiehuishouding
 0
 0
 0
 2 400
 11 195
 17 820
 – 6 625
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Ontwikkelen duurzame kennishuishouding
waddengebied:
 0
 0
 0
 360
 1 340
 1 584
 – 244
 
 
   Ontwikkelen duurzame
kennishuishouding waddengebied
 0
 0
 0
 360
 1 340
 1 584
 – 244
 
 
 Apparaat:
 0
 0
 146
 1 693
 1 047
 878
 169
 
 
  Apparaat en beheerskosten:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   Apparaat en beheerskosten
 0
 0
 146
 1 693
 1 047
 878
 169
 
 
 
 Ontvangsten:
 
 0
 0
 0
 33 878
 
 33 878
 
 33 878
 0
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen
 In 2009 is voor een bedrag van € 27,7 mln aan programmagelden
toegekend in de tweede tender. De verdeling naar operationeel doel is de volgende:
 • € 19,9 mln, vergroten/versterken van natuur- en landschapswaarden
van het Wad,
 • € 2,8 mln, duurzame economische ontwikkeling en energiehuishouding,
 • € 5 mln, Ontwikkelen duurzame kennishuishouding waddengebied.
 Uitgaven
 Voor alle doelen behalve voor de operationele doelstelling «Verminderen
externe bedreigingen van de rijkdom van de Waddenzee» zijn projecten
toegekend.
 De stand per 1 juni 2009 geeft aan dat aan 35 projecten subsidie is toegekend
voor in totaal € 68,3 mln (19 projecten 1e Tender en 16 projecten
2e Tender). Op deze projecten is voor in totaal € 17,7 mln aan voorschot
verzoeken gehonoreerd. Vanwege het feit dat een aantal projecten nog niet
in de uitvoeringsfase zijn, is op die projecten geen voorschot verzoek gedaan.
Dit verklaart de lager dan geraamde uitgaven.
 Slotwet
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 Artikel 1. Waddenfonds
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 
 
 Stand 2e suppletore begroting 2009
 38 529
 37 235
 33 878
 
 
 Mutaties Slotwet 2009
 – 9 284
 – 22 968
 0
 
 
 Stand Slotwet 2009
 29 245
 14 267
 33 878
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen
 Voor het programma is circa € 9,3 mln minder aan verplichtingen
aangegaan dan de vastgestelde begroting 2009 (stand 2e suppletore begroting
2009) ten behoeve van de 2e tender projecten.
 Uitgaven
 In 2009 bedragen de uitgaven voor de 35 projecten € 13,2 mln.
Vanwege het feit dat een aantal projecten nog niet in de uitvoeringsfase zijn,
is op die projecten geen voorschot verzoek gedaan. Dit verklaart de lagere
realisatie.
 1.3 Operationele doelstelling
 1.3.1 Het vergroten en versterken van de natuur-
en landschapswaarden van het waddengebied
 Instrumenten
 Jaarlijkse subsidieverstrekking middels een tendersysteem
 Realisatie meetbare gegevens bij operationele doelstelling
 De gehonoreerde projecten uit de 2e tender dragen bij aan de volgende
prestaties:
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 Prestatie 2009
 Gehonoreerde projecten
 
 
 Bevorderen van innovaties die bodemverstoringen of
negatieve ecologische effecten ten gevolge van menselijke activiteiten mitigeren
of voorkomen en bijdragen aan het tot stand brengen of herstellen van ongestoorde
ecologische en fysische processen
 –
 
 
 
 
 
 
 Herstel van zoet-zout-overgangen, waarbij waterlopen
in het binnenland op een meer natuurlijke wijze met de Waddenzee worden verbonden
en die tevens kansen bieden voor combinaties met andere functies zoals waterberging
en recreatie
 Tussen Wad en Westerwolse
Aa
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren van een gevarieerder kwelderbeheer en
kwelderontwikkeling, passend binnen de voor de kwelders geldende (natuur)doelstellingen
 Kwelderherstel project Balgzand
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren van ontwikkeling van zeegrasvelden en
stabiele mosselbanken
 Mosselwad, Waddensleutels
 
 
 
 
 
 
 Behoud en herstel van jonge duinlandschappen op de
eilanden
 –
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren van vormen van dynamisch kustbeheer op
de eilanden
 –
 
 
 
 
 
 
 Bevorderen van de migratie van vissoorten
 –
 
 
 
 
 
 
 Behoud en herstel van voor de Wadden
karakteristieke landschappelijke en cultuur- historische elementen, patronen
en ensembles in combinatie met duurzame econo- mische ontwikkelingen, waterbeheer
en recreatieve toegankelijkheid
 Het
Nollenlandschap van Den Helder, Herbouw historische maritieme elementen Zoutkamp,
Versterking van het unieke Texelse landschap, Natuurontwikkeling Utopia
 
 
 
 
 1.3.2. Het verminderen of wegnemen van externe bedreigingen
van de rijkdom van de Waddenzee
 Instrumenten
 Jaarlijkse subsidieverstrekking middels een tendersysteem
 Realisatie meetbare gegevens bij operationele doelstelling
 De gehonoreerde projecten uit de 2e tender dragen bij aan de volgende
prestaties:
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 Prestatie 2009
 Gehonoreerde projecten
 
 
 Stimuleren van kwelderontwikkeling, met als doel
het tegengaan van overstromingen als gevolg van de zeespiegelstijging
 –
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren van innovatieve projecten
die zijn gericht op het verhogen van de veilig- heid boven het niveau dat
met behulp van het reguliere beleid wordt gegarandeerd
 –
 
 
 
 
 1.3.3. Bevorderen van een duurzame economische ontwikkeling
in het waddengebied en een substantiële transitie naar een duurzame energiehuishouding
in het waddengebied en de direct aangrenzende gebieden
 Instrumenten
 Jaarlijkse subsidieverstrekking middels een tendersysteem
 Realisatie meetbare gegevens bij operationele doelstelling
 De gehonoreerde projecten uit de 2e tender dragen bij aan de volgende
prestaties:
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 Prestatie 2009
 Gehonoreerde projecten
 
 
 Bevorderen van duurzaam toerisme en recreatie die
tevens draagvlak voor natuur en natuurbeleid creëren
 Waddenstandje Texel
 
 
 
 
 
 
 Verbeteren van promotie, marketing en branding van
het Waddengebied als toeristisch product
 –
 
 
 
 
 
 
 Verbreden van het toerisme als duurzame economische
drager van het Waddengebied
 –
 
 
 
 
 
 
 Bevorderen van innovatieve binnendijkse vormen van
duurzame landbouw, passend binnen het gebied
 –
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren van kansrijke combinaties tussen landbouw
en natuurherstel, natuurontwikkeling en natuurbeleving
 –
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren van initiatieven die vergroting en verbreding
mogelijk maken van de productie en verspreiding van streekgebonden producten
 –
 
 
 
 
 
 
 Bevorderen van een verduurzaming van de visserijsector
 Verduurzaming garnalenvisserij
 
 
 
 
 
 
 Aanpassen en innoveren van de haven- en bedrijfsomgeving
aan de eisen van nieuwe havenfuncties
 –
 
 
 
 
 
 
 Ondersteunen van innovatieve projecten die bijdragen
aan een duurzame economische ontwikkeling van het Waddengebied
 –
 
 
 
 
 
 
 Bevorderen van kunst- en cultuurvoorstellen die bijdragen
aan de toeristische aantrekkingskracht van het Waddengebied
 –
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren van snel uitvoerbare projectvoorstellen,
die aantoonbaar bijdragen aan de transitie naar een duurzame energiehuishouding.
Doorontwikkeling, grootschalige toepassing en verbreding zijn van belang
 Duurzaam zorgcentrum De Stillen Terschelling,
Groen gas op Schiermonnikoog, Duurzaam Terschelling, Energieneutraal wonen
op Texel, Demonstratieproject HR-e ketel Ameland, 25 DonQI Urban Windmills
Texel – fase 1
 
 
 
 
 
 
 Mogelijk maken van (door)ontwikkeling, grootschalige
toepassing of een verbreding van de toepassing van groene grondstoffen
 –
 
 
 
 
 1.3.4. Het ontwikkelen van een duurzame kennishuishouding
ten aanzien van het waddengebied
 Instrumenten
 Jaarlijkse subsidieverstrekking middels een tendersysteem
 Realisatie meetbare gegevens bij operationele doelstelling
 De gehonoreerde projecten uit de 2e tender dragen bij aan de volgende
prestaties:
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 Prestatie 2009
 Gehonoreerde projecten
 
 
 Formulering en opvulling van de grootste kennislacunes
over het Waddengebied
 Waddenacademie
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren van een betere ontwikkeling en benutting
van toegepaste kennis over het Waddengebied
 Waddenacademie
 
 
 Bewerkstelligen van een goed functionerende Waddenacademie
 Waddenacademie
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren van projecten die door kennisoverdracht
bijdragen aan het vergroten van draagvlak en kennis over het Waddengebied,
het waddenbeleid en het herstel en de ontwikkeling van landschap en cultuurhistorie
 –
 
 
 
 
 1.4. Overzicht beleidsonderzoeken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 Type
 Onderwerp
 Algemeen Doel of Ope- rationeel Doel
 Start
 Afgerond
 Vindplaats
 
 
 Quality StatusRreport
 Vervolgmeting
 Allen
 2008
 2009
 Het integrale eindrapport van
het QSR 2009 zal begin 2010 verschij- nen
 
 
 
 
 2. Jaarrekening
 De verantwoordingsstaat 2009 van het Waddenfonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verantwoordingsstaat
2009 van het Waddenfonds(x € 1000)
 
 
 
 
 (1)
 (2)
 (3)=(2)-(1)
 
 
 
 Omschrijving
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting 2009
 Realisatie 2009
 Verschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting 2009
 
 
 
 
 
 
 verplich-tingen
 uitgaven
 ontvang-sten
 verplich-tingen
 uitgaven
 ontvang-sten
 verplich-tingen
 uitgaven
 ontvang-sten
 
 
 
 
 Beleidsartikelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 01
 Waddenfonds
 40 478
 40 478
 33 878
 29 245
 14 267
 33 878
 – 11 233
 – 26 211
 
 
 
 
 
 Sub-totaal
 
 
 
 40 478
 
 
 33 878
 
 
 
 14 267
 
 
 33 878
 
 
 
 – 26 211
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 07
 Cumulatief
voordelig eindsaldo 2008*
 
 
 
 
 63 157
 63 157
 
 + 63 157
 + 63 157
 
 
 
 
 Sub-totaal
 
 
 
 40 478
 
 
 33 878
 
 
 
 77 424
 
 
 97 035
 
 
 
 + 36 946
 
 
 + 63 157
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 08
 Voordelig eindsaldo 2009
 
 
 
 
 19 611
 
 
 + 19 611
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 40 478
 
 
 33 878
 
 
 
 97 035
 
 
 97 035
 
 
 
 + 56 557
 
 
 + 63 157
 
 
 
 
 
 
 Overeenkomstig artikel 3, lid 3, van de Wet op het Waddenfonds is het
gerealiseerde batig saldo over 2008 ad € 29 425 toegevoegd
als ontvangst aan de begroting 2008. Dit batig saldo is vastgesteld en goedgekeurd
bij eerste suppletore wet door de Staten-Generaal.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De
Saldibalans 2009 van het Waddenfonds (x € 1000)
 
 
 
 
 31-12-2009
 31-12-2008
 
 
 31-12-2009
 31-12-2008
 
 
 1.
 Uitgaven
ten laste van de begroting
 
 
 2.
 Ontvangsten ten gunste van de begroting
 
 
 
 
 
 – Begroting
2008
 4 453
 4 453
 
 – Begroting 2008
 67 610
 33 732
 
 
 
 – Begroting
2009
 14 267
 
 
 – Begroting 2009
 33 878
 33 878
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.
 Liquide
middelen
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.
 Rekening-courant
RHB
 82 768
 63 157
 4.
 Rekening-courant RHB
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.
 Uitgaven
buiten begrotingsverband
 0
 0
 6.
 Ontvangsten buiten begrotingsverband
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.
 Openstaande
rechten
 0 
 0 
 7a.
 Tegenrekening openstaande rechten
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8.
 Extra-comptabele
vorderingen
 0 
 0 
 8a.
 Tegenrekening extra-comptabele
vorderingen
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 9a.
 Tegenrekening
extra-comptabele schulden
 0
 0
 9.
 Extra-comptabele schulden
 0 
 0 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 10.
 Voorschotten
 17 327
 4 102
 10a.
 Tegenrekening voorschotten
 17 327
 4 102
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 11a.
 Tegenrekening
garantieverplichtingen
 0
 0
 11.
 Garantieverplichtingen
 0 
 0 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 12a.
 Tegenrekening
openstaande verplichtingen
 53 733
 38 756
 12.
 Openstaande
verplichtingen
 53 733 
 38 756 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 13.
 Deelnemingen
 0
 0
 13a.
 Tegenrekening deelnemingen
 0
 0
 
 
 
 
 Totaal-generaal
 
 
 172 548
 
 
 110 468
 
 
 
 Totaal-generaal
 
 
 172 548
 
 
 110 468
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Ad 1. Uitgaven ten laste van de begroting (€ 18 720)
 Deze post bevat de nog niet met het Ministerie van VROM verrekende begrotingsuitgaven.
Verrekening van de begrotingsuitgaven 2009 vindt plaats nadat de Slotwet door
de Staten-Generaal is vastgesteld.
 Ad 2. Ontvangsten ten laste van de begroting (€ 101 488)
 Deze post bevat de nog niet met het Ministerie van VROM (via de zogenaamde
FES-brug) verrekende begrotingsontvangsten. Verrekening van de begrotingsontvangsten
2009 vindt plaats nadat de Slotwet door de Staten-Generaal is vastgesteld.
 Ad 4. Rekening-courant RHB (€ 82 768)
 Onder deze balanspost is de rekening-courant van de Rijkshoofdboekhouding
(RHB) opgenomen. Het saldo, volgens het saldobiljet van de RHB van 1 februari
2010.
 ad 10. Voorschotten (€ 17 327)
 Op deze rekening staat het saldo gebaseerd op de Regeling Departementale
Begrotingsadministratie (voorschotten, vooruitbetalingen en voorlopige betalingen).
De definitieve vaststelling dan wel de afwikkeling vindt plaats na indiening
van de einddeclaratie.
 
 
 
 
 
 
 Verloop van de voorschotten binnen en
buiten begrotingsverband in 2009 x € 1 000
 
 
 Stand voorschotten per 31-12-2008
 4 102
 
 
 Bij: In 2009 verleende voorschotten
 14 162
 
 
 
 18 264
 
 
 Af: Afgerekende voorschotten
 937
 
 
 
 Stand voorschotten per 31-12-2009
 
 
 17 327
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorschotten op artikelniveau en organisatieonderdeel
gerubriceerd naar ouderdom per 31-12-2009 x € 1 000
 
 
 Artikel
 Omschrijving
 vóór 2008
 2008
 2009
 Totaal
 
 
 01
 Waddenfonds
 146
 3 417
 13 764
 17 327
 
 
 
 Totaal
binnen begrotingsverband
 
 
 146
 
 
 3 417
 
 
 13 764
 
 
 17 327
 
 
 
 Departementen
 0
 0
 0
 0
 
 
 VROM-diensten
 0
 0
 0
 0
 
 
 Derden
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 Totaal
buiten begrotingsverband
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Totaal-generaal
 
 
 146
 
 
 3 417
 
 
 13 764
 
 
 17 327
 
 
 
 
 
 Toelichting
 De stand van de voorschotten ultimo 2009 bedraagt € 17,3 mln.
Er is in 2009 voor € 14,1 mln aan voorschotten betaald op toegekende
subsidies. Het resterende bedrag heeft betrekking op nog niet afgewikkelde
voorschotten voor de uitvoeringsorganisatie Dienst Landelijk Gebied (DLG).
 Ad 12. Openstaande verplichtingen (€ 53 733)
 
 
 
 
 
 
 Verloop van de verplichtingen binnen
en buiten begrotingsverband in 2009 x € 1 000
 
 
 Stand verplichtingen per 01-01-2009
 38 756
 
 
 Bij: Aangegane verplichtingen/verhogingen
 29 245
 
 
 
 68 001
 
 
 Af: Betalingen
 14 267
 
 
 
 Stand verplichtingen binnen en buiten begrotingsverband
per 31-12-2009
 
 
 53 734
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen binnen begrotingsverband
op artikelniveau gerubriceerd naar ouderdom per 31-12-2009 (x € 1 000)
 
 
 Artikel
 Omschrijving
 vóór 2008
 2008
 2009
 Totaal
 
 
 01
 Waddenfonds
 379
 25 534
 27 820
 53 733
 
 
 
 Totaal
binnen begrotingsverband
 
 
 379
 
 
 25 534
 
 
 27 820
 
 
 53 733
 
 
 
 Departementen
 0
 0
 0
 0
 
 
 VROM-diensten
 0
 0
 0
 0
 
 
 Derden
 
 0
 0
 0
 
 
 
 Totaal
buiten begrotingsverband
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Totaal generaal
 
 
 379
 
 
 25 534
 
 
 27 820
 
 
 53 733
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 De stand van de verplichtingen ultimo 2009 bedraagt € 53,7 mln.
In 2009 is voor een bedrag van € 27,7 mln aan subsidies toegekend
aan 16 projecten. Op deze subsidies is een bedrag van € 14,1 mln
aan voorschotten betaald. De resterende openstaande verplichtingen hebben
betrekking op verplichtingen die zijn aangegaan voor apparaat die nog niet
volledig tot betaling zijn gekomen.
 Bijlage 2: Toezichtrelaties en ZBO’s/RWT’s
 Het Kadaster ondervond in 2009 een sterke daling van het werkaanbod als
gevolg van de economische crisis. De omzet bleef € 60 mln achter
bij de raming. Het eigen vermogen bevond zich aan het begin van 2009 reeds
op een laag niveau en bood daarom te weinig ruimte om de gevolgen van de crisis
op te vangen. In augustus werd daarom een tussentijdse tariefsverhoging doorgevoerd.
De daling van het eigen vermogen werd daardoor beperkt. In de liquiditeitsbehoefte
is voorzien door een krediet van het Rijk. Het Kadaster heeft een herijkte
strategie geformuleerd voor de periode tot en met 2014; deze is opgenomen
in het Meerjarenbeleidsplan 2010–2014.
 
 Met betrekking tot de Stichting Bureau Architectenregister (SBA) het volgende.
 Op 18 juli 2009 is bij de Tweede Kamer een wetsvoorstel ingediend dat
strekt tot wijziging van de Wet op de Architectentitel (WAT). Enkele belangrijke
elementen van het wetsvoorstel zijn o.m. : invoering van een tweejarige beroepservaringperiode
voor inschrijving in het register, bij en nascholingsplicht, aanscherping
titelbeschermingsbepalingen en het omvormen van de SBA tot een ZBO op publiekrechtelijke
grondslag. Parlementaire behandeling zal, naar verwachting zijn afronding
krijgen in 2010.
 Hieronder volgt een overzicht van de ZBO’s en RWT’s die onder
de verantwoordelijkheid van de minister van VROM vallen per 31 december
2009. Hierbij wordt tevens aangegeven aan welke beleidsdoelstellingen van
VROM deze organisaties een bijdrage hebben geleverd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam organisatie
 RWT
 ZBO
 Wettelijke Taak
 Begrotingsartikel
 Raming
 Realisatie
 URL
 
 
 Dienst voor het Kadaster en de openbare registers
 X
 X
 Het bijhouden van de openbare registers
en kadastrale registratie en het cartografisch weergeven van geografische
basisgegevens. Het verstrekken van inlichtingen aan belanghebbenden
 Artikel 91 Algemeen
 € 15 500
 € 15 500
 www.kadaster.nl
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 College voor toelating van gewasbeschermingsmiddelen
en biociden
 X
 X
 Besluitvorming omtrent
de toelating van bestrijdingsmiddelen in Nederland
 Artikel 4 Verbeteren milieukwaliteit van water en bodem
 € 0,250
 € 0,339
 www.ctb-wageningen.nl
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Advisering Bestuursrechtspraak
 X
 
 Het op verzoek van de bestuursrechter uitbren-
gen van onafhankelijke deskundigenberichten op het gebied van milieu, ruimtelijke
ordening, water, bouw en schade
 Artikel
91 Algemeen
 € 5 148
 € 5 358
 www.stab.nl
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Bureau Architecten-Register
 X
 X
 Beheren van het architectenregister
 Artikelel 2 Realisatie Nationaal Ruimtelijk
beleid; O.D. 3 Stimuleren van architecto-nische kwaliteit m.b.t. het interdepartementale
architectuurbeleid
 € 0,210*
 € 0,504*
 www.architectenregister.nl
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fonds Luchtverontreiniging
 X
 
 Uitvoeren van een schadevergoedingsregeling voor niet-verhaalbare
schade als gevolg van luchtverontreiniging
 Artikel 3 Beperken van klimaatverandering en grootschalige luchtverontreiniging
 0
 0
 N.v.t.
 
 
 
 
 * opgave SBA
 
 Door middel van de publicatie in het Staatsblad van 20 januari 2009
van het Koninklijk Besluit van 19 december 2008 is het Fonds luchtverontreiniging
op 21 januari 2009 opgeheven.
 Bijlage 3: Inkoop van adviseurs en tijdelijk
personeel (inhuur externen)
 Uitgaven 2009 tbv externe inhuur
 Tabel: uitgaven voor inhuur externen 2009.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 VROM
 Kern
 Rgd
 Nea
 
 
 
 Programma- en apparaatskosten
 
 
 
 
 
 
 
 Interim-management
 2 853
 2 116
 737
 
 
 
 Organisatie- en Formatieadvies
 3 058
 2 448
 610
 
 
 
 Beleidsadvies
 6 447
 6 349
 98
 
 
 
 Communicatieadvisering
 3 256
 2 440
 732
 83
 
 
 
 Beleidsgevoelig (som 1 t/m 4)
 
 
 15 614
 
 
 13 353
 
 
 2 178
 
 
 83
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Juridisch Advies
 2 762
 2 342
 254
 165
 
 
 Advisering opdrachtgevers automatisering
 12 517
 9 338
 2 798
 380
 
 
 Accountancy, financiën en adminstratieve organisatie
 5 473
 4 474
 968
 31
 
 
 
 (Beleids)ondersteunend (som 5 t/m 7)
 
 
 20 751
 
 
 16 155
 
 
 4 021
 
 
 576
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitzendkrachten (formatie & piek)
 27 653
 20 332
 5 992
 1 329
 
 
 
 Ondersteuning bedrijfsvoering
 
 27 653
 20 332
 
 5 992
 
 
 1 329
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven inhuur externen
 
 
 64 018
 
 
 49 840
 
 
 12 191
 
 
 1 988
 
 
 
 
 
 Toelichting
 In de brief van 24 juni 2009 (Kamerstukken II, 2008–2009, 31 701,
nr. 21) wordt inzicht gegeven in het nieuwe sturingsinstrument voor externe
inhuur. Kern daarvan is een norm voor externe inhuur van 13% van de
totale personele kosten. Overschrijding van deze norm vraagt om een verantwoording
door de betreffende minister («comply or explain»). Er kunnen
immers plausibele verklaringen ten grondslag liggen aan de overschrijding.
Verantwoording over deze overschrijding zal plaatsvinden in het jaarverslag.
 In die brief wordt ook aangegeven dat met name ministeries die in 2008
meer hebben uitgegeven aan externe inhuur dan de norm van 13% in 3
jaar naar die «comply of explain» norm toegroeien.
 De uitgaven voor inhuur in 2008 bedroegen 17,2% van de totale personele
uitgaven. Voor 2009 en 2010 gelden dan ook normpercentages van resp 15.8%
en 14,4% van de totale personele uitgaven.
 
 In 2009 is door het Ministerie, incl de onder het ministerie ressorterende
B/L-diensten ruim 64 mln uitgegeven aan inhuur. Dit komt overeen met een percentage
van 19,9%. Deze ook in verhouding tot 2008 hogere uitgaven zijn met
name terug te voeren op een beperkt aantal concrete posten, te weten
 1. Inhuur bij de Directie Informatievoorziening
 VROM heeft hoge uitgaven voor inhuur van ICT-ondersteuning. De ICT-kolom
van VROM heeft sinds 2006 sterk geanticipeerd op de bezuinigingstaakstelling,
de leegloop was beduidend groter dan de taakstelling. Omdat het werk toch
moest plaatsvinden is er zolang dat nodig was capaciteit ingehuurd. De inhuur
heeft niet plaatsgevonden om zo de effecten van de personele taakstelling
weg te nemen. Voor een ander deel betrof het uitgaven die samenhangen
met omvangrijke en tijdelijke ICT-projecten, zoals het project Basisregistratie
Adressen en Gebouwen (BAG) en het project Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht
(WABO). Voor deze projecten is er onvoldoende capaciteit en specifieke deskundigheid
binnen het ministerie beschikbaar. Bovendien gaat het om tijdelijke projecten
die op korte termijn zullen zijn afgerond; zo zal het project BAG in 2010
zijn afgerond. Deze projecten zijn eerder aan de Tweede Kamer voorgelegd.
 2. Uitgaven inhuur tbv Secretariaat van de Huurcommissies
 In het afgelopen jaar zijn belangrijke stappen gezet om het Secretariaat
van de Huurcommissies om te vormen in een ZBO. Dit jaar zal dat zijn beslag
krijgen.
 Voor deze wijziging was specifieke kennis nodig, uiteenlopend van specifieke
juridische kennis, tot aan kennis mbt het implementeren van een nieuw financieel
systeem. Die kennis is ingehuurd.
 Daarnaast bleek het moeilijk vacatures te vervullen, vooral vanwege de
onzekerheid mbt de toekomst van dit dienstonderdeel. Dit heeft geleid tot
hoge uitgaven voor uitzendkrachten.
 3. Inhuur tbv Inburgering & integratie
 Om uitvoering te geven aan de acties uit het Deltaplan Inburgering (DPI)
is een tijdelijke organisatie opgebouwd. Gelet op de tijdelijkheid van deze
actie is deze vooral bemand met ingehuurde capaciteit. De uitgaven voor externe
inhuur bedroegen in 2009 3,2 mln bij I&I, waarvan het grootste deel bestemd
was voor inburgering/deltaplan Inburgering. Een groot deel van de externe
inhuur heeft betrekking op ondersteuning van gemeenten bij de ontstane invoeringsproblematiek
na de invoering van de Wet Inburgering.
 De opzet van de tijdelijke projectorganisatie is eerder, bij de behandeling
van het DPI en bij de 1e suppletore begroting 2008, in de Tweede Kamer aan
de orde geweest.
 4. Inhuur tbv Communicatie
 Door samenloop van hoge werklast met veel verloop heeft de directie Communicatie
in 2009 veel moeten inhuren. Die hoge werklast komt voort uit een aantal specifieke
projecten en uit een aantal nieuwe en zwaardere taken (zoals de communicatie
rond de nieuwere, vaak politiek gevoelige dossiers, de ondersteuning van een
tweede minister).
 5. Nederlandse Emissie-autoriteit
 De formatieve sterkte van de baten-lastendienst Nea sloot niet aan bij
activiteiten die door die eenheid moesten worden verricht. In 2008 heeft dit
geleid tot forse inhuur. Op dit moment mag de Nea de ambtelijke organisatie
uitbouwen, onder afbouw van de inhuur. De inhuur van de Nea zal vervolgens
op normale proporties uit gaan komen. De uitgaven voor inhuur kwamen in 2009
uit op € 1,9 mln.
 
 Bijeen verklaren deze 5 posten ruim € 32 mln van de externe
inhuur 2009.
 
 De Rijksgebouwendienst (RGD) ten slotte is
een dienstonderdeel dat voor alle departementen werkt. Extra opdrachten vanuit
de andere departementen leiden veelal tot extra inhuur, waar vanuit VROM/WWI
slechts in beperkte mate op kan worden gestuurd. Binnen de RGD zijn er in
2009 diverse grote projecten gestart die gepaard gingen met meerkosten van
de inhuur. De inzet van externe capaciteit voor het primaire proces van de
RGD (bouwkundigen en dergelijke) is niet opgenomen in de voorgeschreven
overzichten met betrekking tot externe inhuur. Dit is in lijn met de voorschiften
en de gebruikelijke wijze van rapportage. Het gaat om een bedrag van € 27,7
mln.
 Beheersingsmaatregelen
 Binnen VROM zullen voor uitgaven voor externe inhuur een expliciete plek
krijgen binnen de Planning en Controlcyclus. Dat betekent dat bij aanvang
van het jaar duidelijk wordt afgesproken welk bedrag een directie mag besteden
aan inhuur van externen. In principe geldt hiervoor dat directies 5%
aan inhuur kunnen opvoeren mits budgettair gedekt; in specifieke omstandigheden
kan een directie toestemming krijgen om meer in te huren.
 
 Uitgaande van deze afspraken wordt er zeer periodiek gemonitord of de
uitgaven voor inhuur zich ontwikkelen conform verwachtingen, en er wordt zo
nodig bijgestuurd.
 Deze nadere maatregelen zullen moeten leiden tot een inhuur die in 2010
niet hoger zal uitkomen dan 14,4% van de totale personele uitgaven.
 Bijlage 4: Publicatie Personele Topinkomens
 Topinkomens
 Op grond van artikel 6 van de Wet openbaarmaking uit publieke middelen
gefinancierde topinkomens (Stb. 2006, 95) is een overzicht opgenomen van medewerkers
die in het verslagjaar meer verdiend hebben dan het gemiddelde belastbare
loon van de ministers. Dit gemiddelde belastbare jaarloon is voor 2009 vastgesteld
op € 188 000,–. (was in 2008 € 181 000,–).
Voor dit departement heeft de publicatieplicht betrekking op de navolgende
functionarissen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen in euro’s.
 
 
 Functie
 Belastbaar jaarloon
2008
 Pensioen-afdrachten en overige voorzieningen
betaalbaar op termijn 2008
 Totaal 2008
 Belastbaar jaarloon 2009
 Pensioenafdrachten
en overige voorzieningen betaalbaar op termijn 2009
 Ontslagvergoeding
 Totaal 2009
 Motivering
 Opmerkingen
 
 
 Coordinator/Plv. hoofd
 68 431
 16 093
 84 524
 71 853
 16 991
 249 407
 338 251
 *
 
 
 
 
 
 *Motivering:
 Met betrokkene is een regeling getroffen vanwege een complex aan werkomstandigheden,
waarbij betrokkene van werk naar werk is begeleid.
 
 
 
 De hoofddoelen 209 Mton CO2 emissie, 9% duurzame elektriciteit,
4% biobrandstoffen en 29–61 PJprim energiebesparing
worden gehaald. Een enkele onderliggende maatregel als energiebesparing in
de gebouwde omgeving bij 500 000 woningen staat – mede doordat
door de economische crisis investeringen van particulieren achterwege blijven –
onder druk.
 
 
 De hoofddoelen 209 Mton CO2 emissie, 9% duurzame elektriciteit,
4% biobrandstoffen en 29–61 PJprim energiebesparing
worden gehaald. Een enkele onderliggende maatregel als energiebesparing in
de gebouwde omgeving bij 500 000 woningen staat – mede doordat
door de economische crisis investeringen op een lager peil liggen –
onder druk.
 
 
 Richtlijn 2005/32/EG betreffende (..) eisen inzake ecologisch ontwerp
voor energieverbruikende producten.
 
 
 (200,3–87,4)*5. De «200» is het jaarlijkse Kyotodoel.
Deze is formeel 200.3 (zie paragraaf «indicatoren»). Rekenen met
200 geeft dus een minimale onderschatting. PBL rekent echter met 200 Mton
en daar is voor deze tekst op aangesloten.
 
 
 TK 32 123 XI, nr. 17.