Wet toezicht financiële verslaggeving; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30336, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

04-11-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30336 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN1. Inleiding2. Internationale context3. Knelpunten in de huidige vormgeving van de handhaving
van de financiële verslaggeving4. Keuze voor de Autoriteit Financiële Markten5. Toezichttaken van de Autoriteit Financiële Markten
en rol van de Ondernemingskamer6. Vormgeving van het toezicht en handhaving7. Verhouding van het wetsvoorstel tot het onderzoek door
de accountants en de Wta8. Toetsingskader van de Autoriteit Financiële Markten9. Budgettaire gevolgen en lasten voor het bedrijfsleven10. Uitgebrachte adviezenARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGHOOFDSTUK 1 DEFINITIES EN REIKWIJDTEArtikel 1Onderdeel bOnderdeel cOnderdeel dHOOFDSTUK 2 TOEZICHT OP DE NALEVING VAN DE VOORSCHRIFTEN
VOOR DE FINANCIËLE VERSLAGGEVINGArtikel 2Artikel 3Artikel 4HOOFDSTUK 3 HET REGISTERArtikel 5HOOFDSTUK 4 UITWISSELING VAN GEGEVENS EN SAMENWERKINGArtikel 6Artikel 7Artikel 8HOOFDSTUK 5 REKENING EN VERANTWOORDING VAN DE AUTORITEIT
FINANCIËLE MARKTENArtikel 9Artikel 10Artikel 11Artikel 12Artikel 13Artikel 14Artikel 15Artikel 16Artikel 17Artikel 18Artikel 19Artikel 20Artikel 21Artikel 22Artikel 23HOOFDSTUK 6 WIJZIGING VAN ANDERE WETTENArtikel 24 (Bijlage bij de Awb)Artikel 25 (Bijlage bij de Wet bestuursrechtspraak bedrijfsorganisatie)Artikel 26 (Wijzigingen in Boek 2 BW)A(Artikel 103)B(Artikel 447)(Artikel 448)(Artikel 449)(Artikel 450)(Artikel 451)(Artikel 452)(Artikel 453)Artikel 27 (Wijzigingen Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering)Artikel 28 (Wijzigingen in de Wet op de economische delicten)Artikel 29 (Wijzigingen in de Wet toezicht effectenverkeer
1995)A(Artikel 5)B(Artikel 5a)C tot en met I(Artikel 28, 29, 40, 48b, 48c, 48d en tabel 2 van de bijlage)HOOFDSTUK 7 OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGENArtikel 30Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30336Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 120 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 336Regels inzake het toezicht op en de handhaving van de voorschriften
voor financiële verslaggeving van effectenuitgevende instellingen alsmede
tot wijziging van enige wetten (Wet toezicht financiële verslaggeving)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGALGEMEEN1. InleidingIn toenemende mate doen Nederlandse ondernemingen voor hun financiering
een beroep op de internationale, openbare kapitaalmarkt. Voor het efficiënt
functioneren van die kapitaalmarkt en ondernemingen is de financiële
verslaggeving van groot belang. De financiële verslaggeving vormt de
basis voor de door het bestuur en de raad van commissarissen af te leggen
verantwoording over het gevoerde beleid. Daarnaast heeft de financiële
verslaggeving een beslissingsondersteunende functie, in die zin dat de financiële
verslaggeving een belangrijk instrument is voor het aangaan, voortzetten,
wijzigen of beëindigen van – doorgaans financiële –
rechtsbetrekkingen door en met de onderneming. De financiële verslaggeving
van ondernemingen, waaronder in het kader van dit wetsvoorstel de vastgestelde
jaarrekening, het jaarverslag en de daaraan toe te voegen gegevens als bedoeld
in titel 9 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek (BW) worden verstaan, is
nog steeds één van de belangrijkste bronnen van gebruikers,
zoals aandeelhouders, crediteuren en «credit raters», om zich
een oordeel te vormen over de waardering en toekomstverwachting van een onderneming.
Daarom is het van groot belang dat die gebruikers erop kunnen vertrouwen dat
de financiële verslaggeving een getrouw beeld geeft van de financiële
situatie en prestaties van een onderneming.Gelet op deze verantwoording- en beslissingsondersteunende functie beoogt
dit wetsvoorstel eraan bij te dragen dat de kwaliteit van de financiële
verslaggeving van effectenuitgevende instellingen, Nederlandse ondernemingen
waarvan effecten tot de handel op een beurs zijn toegelaten, verbetert. Transparantie
en vergelijkbaarheid van de financiële verslaggeving van ondernemingen
kan alleen worden bereikt indien verslaggevingvoorschriften door de rapporterende
ondernemingen worden nageleefd. De goede toepassing van deze voorschriften
kan de transparantie en de vergelijkbaarheid van de externe financiële
rapportages ten behoeve van vooral de aandeelhouders verbeteren.Hierbij kan niet worden voorbijgegaan aan de zogenoemde boekhoudschandalen
die zich in de afgelopen jaren hebben voorgedaan in de Verenigde Staten en
Europa waarbij beursgenoteerde ondernemingen verslaggevingvoorschriften
niet hebben nageleefd of onjuist hebben toegepast. Deze gebeurtenissen hebben
het maatschappelijke vertrouwen in de naleving van verslaggevingnormen door
beursgenoteerde ondernemingen onder druk gezet. Zij hebben schade toegebracht
aan het aanzien van ondernemingen. Wanneer verslaggevingvoorschriften niet
worden nageleefd of niet juist worden toegepast, kunnen wantrouwen en onzekerheid
over de economische prestaties van ondernemingen en over het financiële
systeem als geheel ontstaan. De boekhoudschandalen hebben laten zien wat de
gevolgen kunnen zijn voor het vertrouwen in effectenuitgevende instellingen,
de financiële markten en voor de economie in het algemeen. Hoewel effectenuitgevende
instellingen en beleggers een eigen verantwoordelijkheid hebben om goede informatie
te verschaffen respectievelijk te verzamelen, heeft de overheid in dit domein
een normstellende verantwoordelijkheid en is zij gehouden erop toe te zien
dat normen worden nageleefd. Het belang van vertrouwen in het bedrijfsleven
en de financiële markten is zo groot en heeft een zo verstrekkende invloed
op het functioneren van de economie dat er sprake is van een publiek belang.
Daarom dient de overheid het herstel van dat vertrouwen als haar taak op te
vatten. Dit wetsvoorstel beoogt derhalve tevens eraan bij te dragen dat effectenuitgevende
instellingen de voor hen geldende verslaggevingvoorschriften (juist) naleven.
Hiertoe introduceert het wetsvoorstel actief publiek toezicht door de Stichting
Autoriteit Financiële Markten (hierna: AFM) op de toepassing van financiële
verslaggevingvoorschriften door effectenuitgevende instellingen. Goed toezicht
kan de risicopremie in de prijs van effecten verlagen, waardoor de bedrijfsactiviteiten
en investeringen van effectenuitgevende instellingen tegen zo laag mogelijke
kosten kunnen worden gefinancierd. Dit draagt bij aan de concurrentiepositie
van deze ondernemingen en de Nederlandse economie in het algemeen en kan voor
de betrokken ondernemingen – op termijn – een vermindering van
de lasten met zich brengen.Het wetsvoorstel is aangekondigd in de brief van 30 mei 20021 aan de Tweede Kamer, waarin de kabinetsnota «Introductie
toezicht op verslaggeving van beursgenoteerde ondernemingen» aan de
Tweede Kamer is aangeboden. Het voornemen van het kabinet om het toezicht
op de toepassing van de financiële verslaggevingvoorschriften door effectenuitgevende
instellingen te versterken, werd blijkens de reacties op het consultatiedocument «Introductie
toezicht op verslaggeving van beursgenoteerde ondernemingen» breed ondersteund2. Het kabinet heeft dit voornemen in zijn standpunt op
de Corporate Governance Code van de Commissie Tabaksblat geplaatst in het
bredere perspectief van het herstel van het vertrouwen in het bedrijfsleven
en in de financiële markten3. Samen met de
op 1 oktober 20044 gerealiseerde wettelijke
versterking van de corporate governance structuur van ondernemingen en de
voorgenomen introductie van onafhankelijk toezicht door de AFM op de accountantsorganisaties
door middel van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta)5, kan goed toezicht op de toepassing van financiële verslaggevingvoorschriften
door effectenuitgevende instellingen eraan bijdragen dat het vertrouwen in
het bedrijfsleven en de financiële markten herstelt. Ook het voorgestelde
toezicht zal echter onregelmatigheden of fraude in de boekhouding en in de
externe financiële verslaggeving van Nederlandse ondernemingen niet kunnen
voorkomen.2. Internationale contextEen andere belangrijke reden voor dit wetsvoorstel is gelegen in de zogenoemde
IAS-verordening6. De IAS-verordening verplicht
Europese ondernemingen waarvan effecten zijn toegelaten tot de handel op een
in de Europese Unie (EU) gelegen beurs om per 1 januari 2005 de geconsolideerde
jaarrekening op te stellen overeenkomstig de zogenoemde «International
Accounting Standards» (IAS). De IAS worden op mondiaal niveau ontwikkeld
door de International Accounting Standards Board (IASB), hetgeen de internationale
vergelijkbaarheid en transparantie van de financiële cijfers ten goede
komt. De standaarden die door de IASB na 1 april 2001 zijn aangenomen
worden gepubliceerd als «International Financial Reporting Standards»
(IFRS; hierna worden de standaarden gezamenlijk aangeduid als IAS). Na goedkeuring
door de Europese Commissie zijn de IAS op grond van de IAS-verordening rechtstreeks
van toepassing in de rechtsorde van de lidstaten van de EU. Een technisch
comité voor financiële verslaggeving, de European Financial Reporting
Advisory Group (EFRAG), levert de Europese Commissie bijstand en deskundigheid,
(zie de tiende overweging bij de IAS-verordening). Daarnaast vindt op politiek
gebied advisering van de Europese Commissie plaats door het Accounting Regulatory
Committee. Met de incorporatie van IAS in de rechtsorde van de EU wordt beoogd
om beursgenoteerde ondernemingen in de lidstaten van de EU volgens dezelfde
internationaal erkende en kwalitatief hoogwaardige verslaggevingstandaarden
te laten rapporteren. Instellingen waarvan de effecten in verschillende lidstaten
op de beurs worden verhandeld hebben dan de mogelijkheid om met één
financiële rapportage te volstaan. In overweging 16 van de IAS-verordening
worden de lidstaten van de EU aangespoord om passende maatregelen te treffen
om de nakoming van IAS te waarborgen. Een passend en rigoureus handhavingstelsel
(zoals de IAS-verordening het noemt) verkleint een aantal risico's. Zo
kan gedacht worden aan het risico dat de IAS niet goed worden toegepast of
de onjuiste toepassing van IAS niet wordt waargenomen. Een goed handhavingstelsel
kan ook inconsistente toepassing binnen de EU voorkomen.Goed toezicht en een goed handhavingstelsel kunnen het vertrouwen in de
kwaliteit van de verslaggevingvoorschriften binnen, maar ook buiten de EU
vergroten (en hiermee de risicopremie in de prijs van effecten verlagen).
De invoering van toezicht op de toepassing van de financiële verslaggevingvoorschriften
door effectenuitgevende instellingen kan een gunstige invloed hebben op de
wereldwijde erkenning van de IAS als geaccepteerde verslaggevingstandaarden.
Zo erkent de Amerikaanse beurstoezichthouder Securities and Exchange Commission
(hierna: SEC) tot dusver jaarrekeningen die gebaseerd zijn op IAS niet onverkort.
Europese ondernemingen met (ook) een beursnotering in de Verenigde Staten
(hierna: VS) dienen op dit moment hun financiële cijfers te reconciliëren
naar Amerikaanse verslaggevingvoorschriften «United States Generally
Accepted Accounting Principles» (hierna: US GAAP). Dit verhoogt de administratieve
lasten voor deze ondernemingen. De Europese Commissie maakt zich sterk voor
erkenning van IAS in de VS én voor convergentie van IAS en US GAAP,
zodat op termijn wereldwijd erkende verslaggevingstandaarden tot stand komen.
Op 22 april 2005 heeft de Europese Commissie overeenstemming bereikt
met de SEC over een tijdpad voor volledige erkenning van IAS in de VS. Uiterlijk
in 2009 zal de financiële verslaggeving op basis van IAS zonder reconciliatie
naar US GAAP door de SEC worden geaccepteerd. De SEC heeft een aantal voorwaarden
gesteld aan de erkenning van IAS in de VS. Invoering van toezicht op de naleving
van de IAS in de EU-lidstaten is één van die voorwaarden.3. Knelpunten in de huidige vormgeving van de handhaving
van de financiële verslaggevingOp dit moment is in Nederland de naleving van verslaggevingvoorschriften
door effectenuitgevende instellingen geborgd door een aantal bepalingen. In
de eerste plaats bepaalt IAS 1 dat de geconsolideerde jaarrekening een getrouw
beeld dient te geven van het vermogen en het resultaat van een effectenuitgevende
instelling. In artikel 2:362, eerste lid, van het BW is hetzelfde bepaald
voor jaarrekeningen die worden opgesteld met inachtneming van
het in Titel 9 van Boek 2 BW bepaalde. De externe accountant dient na te gaan
of is voldaan aan het vereiste dat een getrouw beeld wordt gegeven. Indien
dat niet het geval is, dient hij zijn goedkeuring te onthouden. In de tweede
plaats bepaalt artikel 2:101, tweede lid, van het BW dat bestuurders en commissarissen
de jaarrekening dienen te ondertekenen. Zij zijn hoofdelijk aansprakelijk
indien door de jaarrekening of andere cijfers die bekend zijn gemaakt een
misleidende voorstelling wordt gegeven van de toestand van de vennootschap
en tengevolge van die misleiding schade is geleden (artikel 2:139 en 2:150
BW). Ook kan de niet-naleving van de verslaggevingvoorschriften in bepaalde
gevallen een strafbaar feit (onder meer de artikelen 225 en 336 van het Wetboek
van Strafrecht) of een economisch delict opleveren (zie onder meer de artikelen
362, zesde lid, 393, eerste lid, 394, derde lid en 395 BW in samenhang met
artikel 1, onder 4°, van de Wet op de economische delicten). In de derde
plaats heeft ook de algemene vergadering van aandeelhouders (hierna: AvA)
een rol. De AvA is het orgaan van de vennootschap, dat bevoegd is tot vaststelling
van de jaarrekening (2:101, derde lid, BW). In beginsel mag de AvA niet overgaan
tot vaststelling van de jaarrekening indien een verklaring van de accountant
ontbreekt (2:393, zesde lid, BW). Ten slotte biedt artikel 999, eerste lid,
van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (hierna: Rv) iedere belanghebbende
de mogelijkheid om een procedure bij de Ondernemingskamer (hierna: OK) van
het gerechtshof te Amsterdam te initiëren tot herinrichting van de jaarrekening,
het jaarverslag of de overige gegevens als bedoeld in artikel 2:392 BW, indien
de belanghebbende van oordeel is dat deze stukken niet voldoen aan de voorschriften
omtrent opstelling en inrichting van de jaarrekening (hierna: jaarrekeningprocedure).
Op grond van artikel 999, tweede lid, Rv is ook de Advocaat-Generaal (hierna:
AG) van het gerechtshof te Amsterdam in het openbaar belang bevoegd tot het
entameren van een jaarrekeningprocedure.Hoewel van bovengenoemde bepalingen een preventieve werking uitgaat, is
aanvulling daarop noodzakelijk, aangezien thans een mechanisme ontbreekt om
op een systematische wijze materiële tekortkomingen in de toepassing
van de financiële verslaggevingvoorschriften op te sporen en actie te
ondernemen. Zo kan de AG slechts in uitzonderlijke situaties en uitsluitend
omwille van het openbaar belang optreden. De Hoge Raad heeft een beperkte
uitleg gegeven aan het begrip «openbaar belang»1. Volgens de Hoge Raad is het enkele belang bij nakoming van de wet
onvoldoende voor het optreden door de AG. Onzekerheid over de uitleg van de
betrokken bepalingen van jaarrekeningrecht en de behoefte van de praktijk
aan een rechterlijke uitspraak die tot richtsnoer kan dienen, brengen volgens
de Hoge Raad niet noodzakelijkerwijs mee dat sprake is van een «openbaar
belang». Dit betekent dat de bevoegdheid van de AG om een vennootschap
in rechte te betrekken beperkt is. Wellicht heeft de AG mede om deze reden
in de afgelopen dertig jaar slechts in een enkel geval een jaarrekeningprocedure
geëntameerd. Strikt genomen zou, zoals de Raad van State heeft opgemerkt,
in dit wetsvoorstel ervoor kunnen worden gekozen om de bevoegdheid van de
AG (bijvoorbeeld door schrapping van de zinsnede «in het openbaar belang»
in artikel 999 Rv) uit te breiden om een effectenuitgevende instelling in
rechte te betrekken. Wij achten dit niet wenselijk. Nu in dit wetsvoorstel
wordt voorgesteld het toezicht op de financiële verslaggeving van effectenuitgevende
instellingen aan de AFM op te dragen, verdient het vanuit efficiëntieoverwegingen
de voorkeur dat de AFM ook de bevoegdheid krijgt om een jaarrekeningprocedure
te entameren. Door de AFM een zelfstandige procesbevoegdheid te geven, wordt
bereikt dat de AFM niet afhankelijk is van het optreden van de AG. Tevens
wordt voorkomen dat een extra bureaucratische laag ontstaat waardoor vertraging
in de procedure wordt opgelopen, hetgeen gevolgen voor de koersvorming van
de effecten van de betrokken effectenuitgevende instelling kan hebben.Ook een individuele belegger zal niet snel een jaarrekeningprocedure starten.
Allereerst zal de belegger alsdan doorgaans met hoge kosten worden geconfronteerd.
De jaarrekeningprocedure neemt, mede vanwege het feit dat het thans een dagvaardingsprocedure
is, veel tijd in beslag. Vanwege de omvang en de gedetailleerdheid van de
verslaggevingvoorschriften is de individuele belegger veelal ook niet in staat
om zelfstandig een kritisch en diepgaand onderzoek te doen naar de juiste
toepassing van de verslaggevingvoorschriften en zal de belegger expertise
moeten inhuren of opdoen. Daarnaast speelt het zogenoemde free-rider probleem een rol. Terwijl het onderzoeken van de toepassing
van de financiële verslaggevingvoorschriften tijd en geld kost, welke
door één of enkele beleggers zullen moeten worden geïnvesteerd,
komen de baten van een jaarrekeningprocedure (onder andere een betere financiële
verslaggeving, wat kan resulteren in een betere prijsvorming van effecten)
ten goede aan alle belanghebbenden, aan de onderneming zelf, maar ook aan
het vertrouwen in het bedrijfsleven en in de financiële markten als geheel.
Hierdoor zal bij individuele beleggers een prikkel bestaan om het onderzoek
aan een ander over te laten, met als gevolg dat er geen adequate controle
wordt uitgeoefend.Uit het bovenstaande blijkt dat de huidige bepalingen die de naleving
van de verslaggevingvoorschriften beogen te borgen, aanvulling behoeven. Wettelijk
toezicht, uitgeoefend door een onafhankelijke toezichthouder, is geboden om
consistente, transparante en juiste toepassing van de financiële verslaggevingvoorschriften
door effectenuitgevende instellingen te bereiken.4. Keuze voor de Autoriteit Financiële MarktenAan de keuze voor de AFM als toezichthouder op de toepassing van de financiële
verslaggevingvoorschriften door effectenuitgevende instellingen ligt een aantal
overwegingen ten grondslag. Een belangrijke overweging is dat de nieuwe toezichttaak
van de AFM goed past in de profielschets van de AFM zoals deze in de «Nota
Hervorming van het toezicht op de financiële marktsector»1 voor de komende jaren is opgenomen. In deze nota is beschreven
dat de AFM verantwoordelijk is voor de uitoefening van het gedragstoezicht
op de financiële markten. Het verbeteren van de transparantie van op
de financiële markten actieve ondernemingen, de bescherming van de positie
van de belegger op die markten en de zorg voor de goede werking van de kapitaal-
en effectenmarkt zijn belangrijke doelstellingen van financiële toezichtwetgeving.
In het verlengde daarvan is de doelstelling van de AFM het houden van goed
toezicht op de naleving van de financiële toezichtwetgeving. Het toezicht
op de informatievoorziening door effectenuitgevende instellingen aan beleggers
en andere belanghebbenden is daarbij een kernelement. De aanwijzing van de
AFM als toezichthouder biedt de AFM de mogelijkheid synergie, bijvoorbeeld
in de vorm van kennis, te ontwikkelen tussen haar verschillende toezichttaken,
aangezien raakvlakken bestaan met de prospectusregelgeving (op grond waarvan
uitgevende instellingen een paragraaf over hun financiële positie in
het prospectus moeten opnemen) en het toezicht op biedingsberichten (waarin
ook een paragraaf over de financiële positie moet worden opgenomen).
In de toekomst zal de AFM daarnaast toezicht gaan houden op de naleving van
de verplichtingen om tijdig bepaalde informatie algemeen verkrijgbaar te stellen
die door de zogenoemde Transparantierichtlijn2
aan effectenuitgevende instellingen worden opgelegd. Op deze manier kunnen
de kosten van het nieuwe toezicht beperkt worden gehouden.Een andere overweging is dat de keuze voor de AFM als toezichthouder op
de financiële verslaggeving aansluit bij de participatie van de AFM in
internationaal verband in de Committee of European Securities Regulators (CESR)).
CESR is het samenwerkingsverband van de effectentoezichthouders
van de EU-lidstaten en heeft een coördinerende rol bij het op één
lijn brengen van het toezicht op de toepassing van de financiële verslaggevingvoorschriften
in de EU. CESR is waarnemer bij de vergaderingen van de IASB en bij de EFRAG,
die de Europese Commissie van technische bijstand voorziet bij de goedkeuring
voor Europees gebruik van de afzonderlijke IAS. Via EFRAG levert CESR ook
commentaar op de afzonderlijke standaarden van de IASB.5. Toezichttaken van de Autoriteit Financiële Markten
en rol van de OndernemingskamerHet in dit wetsvoorstel voorgestelde toezicht op de toepassing van de
financiële verslaggevingvoorschriften is verdeeld over twee toezichtdomeinen
waarvan de vormgeving en de handhaving van elkaar zullen verschillen.Allereerst wordt de AFM in dit wetsvoorstel belast met het toezicht op
de naleving van de verplichting van effectenuitgevende instellingen om de
financiële verslaggeving algemeen verkrijgbaar te stellen en binnen een
bepaalde termijn aan de AFM te verstrekken. Daartoe wordt in dit wetsvoorstel
de verplichting voor effectenuitgevende instellingen om de financiële
verslaggeving bij de AFM te deponeren opgenomen in de Wet toezicht effectenverkeer
1995 (hierna: Wte 1995), voorzover effectenuitgevende instellingen op grond
van het sinds 1 juli 2005 aangepaste artikel 5 van de Wte 1995 daartoe
niet reeds verplicht waren. Binnen afzienbare termijn zal de Wte 1995 naar
verwachting overigens opgaan in de Wet op het financieel toezicht (Wft)1. Om de naleving van deze verplichting voor effectenuitgevende
instellingen te kunnen afdwingen, zal de AFM op basis van de Wte 1995 de mogelijkheid
krijgen om boetes en lasten onder dwangsom op te leggen indien een effectenuitgevende
instelling niet (tijdig) aan haar verplichtingen voldoet. Indien de betrokken
effectenuitgevende instelling zich wil verzetten tegen toepassing van deze
instrumenten beschikt zij over de uit de Algemene wet bestuursrecht (hierna:
Awb) voortvloeiende bestuursrechtelijke mogelijkheden om in bezwaar te gaan
bij de AFM en in beroep bij de bestuursrechter tegen de toepassing van de
instrumenten door de AFM.De kern van dit wetsvoorstel is echter neergelegd in het tweede toezichtdomein.
De taak waarmee de AFM in dat domein – de bepalingen van dit wetsvoorstel
die de afzonderlijke Wet toezicht financiële verslaggeving zullen vormen –
wordt belast omvat het toezicht op de toepassing door effectenuitgevende instellingen
van de voor hen geldende verslaggevingvoorschriften. De AFM zal deze taak
uitoefenen op basis van de bij haar op grond van de hierboven beschreven in
het eerste toezichtdomein ingediende financiële verslaggeving. De AFM
gaat in het kader van het tweede toezichtdomein na of de financiële gevolgen
van het ondernemingsbeleid van de effectenuitgevende instelling op een juiste
wijze – dat wil zeggen overeenkomstig de voor de financiële verslaggeving
geldende voorschriften – in de financiële verslaggeving zijn gepresenteerd.
De AFM toetst daartoe steekproefsgewijs en op basis van een risicoanalyse
een aantal van de bij haar ingediende jaarrekeningen en jaarverslagen. Een
factor die in de door de AFM te hanteren risicoanalyse een rol kan spelen
is of omtrent de toepassing van de financiële verslaggevingvoorschriften
door een effectenuitgevende instelling in de media twijfels zijn geuit. Verder
zal de AFM thematisch onderzoek verrichten dat gericht is op de wijze waarop
de voorschriften voor de verslaglegging van bepaalde onderdelen van de balans
of de resultatenrekening zijn toegepast of op het vergelijken van de toepassing
van de verslaggevingvoorschriften binnen een bepaalde branche. De AFM wordt
derhalve niet belast met de beoordeling van alle financiële rapportages
en zal niet alle financiële publicaties aan een diepgravend onderzoek
onderwerpen. Voor zover dit überhaupt wenselijk zou zijn, weegt een dergelijke
vormgeving van het toezicht door de AFM in termen van de daaruit
voortvloeiende toezichtkosten niet op tegen de te verwachten baten voor het
bedrijfsleven. De AFM neemt bij haar onderzoek naar de bij haar ingediende
financiële verslaggeving actuele overwegingen en openbare informatie
in aanmerking. Het toezicht van de AFM vindt plaats na vaststelling van de
jaarrekening door de AvA of de Algemene ledenvergadering van de effectenuitgevende
instelling en is gebaseerd op de door de effectenuitgevende instelling opgestelde
financiële verslaggeving en openbare informatie. De AFM zal niet toetsen
of de gepresenteerde financiële verslaggeving feitelijk juist is. Een
zodanige reikwijdte van het toezicht zou voorbij gaan aan de eigen verantwoordelijkheid
van de effectenuitgevende instelling en de externe accountant. Het ligt niet
in de bedoeling om een staatsaccountant te creëren.De AFM heeft in het kader van dit wetvoorstel een andere rol dan de rol
die zij heeft uit hoofde van het toezicht op financiële instellingen.
Bij financiële instellingen moet een consument erop kunnen vertrouwen
dat zijn financiële zaken op goede wijze worden behartigd en de aan de
financiële instelling toevertrouwde gelden in goede handen zijn. Dit
rechtvaardigt een ingrijpend toezicht. Bij effectenuitgevende instellingen
is echter sprake van aandeelhouders die bewust risicodragend betrokken zijn
bij – in essentie – risicovolle ondernemingsactiviteiten. Anders
dan consumenten beschikken aandeelhouders, in verband hiermee, over een aantal
instrumenten – merendeels neergelegd in Boek 2 van het BW – om
de ondernemingsleiding en haar activiteiten bij te sturen. Om deze redenen
past terughoudendheid vanuit de overheid bij het toezicht op de toepassing
van de financiële verslaggevingvoorschriften door ondernemingen.Hoewel uit het in het tweede toezichtdomein voorgestelde toezicht op de
toepassing van de verslaggevingvoorschriften door effectenuitgevende instellingen
bestuursrechtelijke toezicht- en handhavingbevoegdheden zouden kunnen voortvloeien,
is in dit wetsvoorstel een andere afweging gemaakt. De AFM zal in het tweede
domein geen bestuursrechtelijke instrumenten toekomen. Zij zal enkel de bevoegdheid
hebben om een nadere toelichting te vragen omtrent de toepassing van verslaggevingvoorschriften
indien zij twijfel heeft over de (juiste) toepassing door een effectenuitgevende
instelling van de voor die instelling geldende verslaggevingvoorschriften.
Evenmin zal de AFM in het tweede toezichtdomein beschikken over de mogelijkheid
om bestuursrechtelijke handhavinginstrumenten (zoals het geven van een aanwijzing
of het opleggen van een bestuurlijke boete of last onder dwangsom) toe te
passen. Hierdoor wordt bewerkstelligd dat in het tweede toezichtdomein aan
de bestuursrechter geen rol toekomt. In plaats daarvan is ervoor gekozen om
de AFM de bevoegdheid te geven om een jaarrekeningprocedure te entameren om
via de OK de naleving van de verslaggevingvoorschriften door effectenuitgevende
instellingen af te dwingen. De belangrijkste redenen voor deze keuze zijn
de volgende.Ten eerste heeft de vaststelling van de jaarrekening door de aandeelhouders
of de leden belangrijke gevolgen (bijvoorbeeld voor de winstbepaling van de
effectenuitgevende instelling1 ) en is op dit
moment uitsluitend de OK bevoegd tot vernietiging en het geven van een bevel
tot herinrichting van de jaarrekening. De OK kan de gevolgen van een vernietiging
beperken2. Indien ook door de AFM zelfstandig
aanpassingen, al dan niet in een bestuursrechtelijke procedure, van de jaarrekening
zouden kunnen worden afgedwongen, zou onduidelijkheid ontstaan over de gevolgen
van die aanpassing.Ten tweede heeft de huidige procedure bij de OK een aantal belangrijke
voordelen. Zo wordt het technisch moeilijke karakter van het jaarrekeningrecht
ondervangen door een daartoe in het leven geroepen gespecialiseerd rechterlijk
college. De samenstelling van de OK onderscheidt zich van die van andere rechterlijke
colleges door de aanwezigheid van twee lekenrechters, de zogenoemde raden,
die deskundig zijn op het terrein van de accountancy of de bedrijfseconomie
(artikel 66 van de Wet op de rechtelijke organisatie). Deze samenstelling
waarborgt de voor het rechtsgebied noodzakelijke bijzondere kennis en voorkomt
dat de rechter een (te) groot beroep zou moeten doen op deskundigheid van
buiten.De derde reden om in dit wetsvoorstel (ook) aan de AFM de mogelijkheid
te bieden om een jaarrekeningprocedure bij de OK te initiëren, en tegelijkertijd
af te zien van bestuursrechtelijke handhaving, is dat daardoor gebruik kan
worden gemaakt van de reeds bestaande expertise van de OK op het gebied van
het jaarrekeningrecht. Ook blijft de materiële rechtspraak over de in
het jaarrekeningrecht neergelegde normen geconcentreerd bij één
rechter waardoor wordt voorkomen dat uiteenlopende jurisprudentie zou kunnen
ontstaan op het gebied van het jaarrekeningrecht. De AFM zal, indien zij naleving
van de toepassing van de verslaggevingregels wil effectueren, als gevolg van
de in dit wetsvoorstel geregelde vormgeving van het toezicht door de AFM,
steeds de stap moeten nemen tot het doen van een verzoek bij de OK. Omdat
deze dergelijke handelingen van de AFM inhoudelijk toetst, wordt voorzien
in een adequate mate van rechtsbescherming voor effectenuitgevende instellingen
tegen het handelen van de AFM. In de artikelsgewijze toelichting wordt hierop
nader ingegaan. Voor de goede orde zij opgemerkt dat dit wetsvoorstel de mogelijkheid
voor iedere belanghebbende bij de effectenuitgevende instelling om een jaarrekeningprocedure
te entameren niet aantast. Dit betekent dat de OK meerdere verzoekschriften
tegen dezelfde effectenuitgevende instelling kan (samen)voegen.In verband met de hierboven beschreven structuur in het tweede toezichtdomein
is in dit wetsvoorstel opgenomen dat bepaalde beslissingen van de AFM geen
(voor bezwaar en beroep vatbare) besluiten zijn in de zin van de Awb. Daarmee
wordt voorkomen dat ten aanzien van bepaalde handelingen van de AFM, die mogelijkerwijs
kwalificeren als een besluit in de zin van de Awb, een rechtsgang naar de
bestuursrechter openstaat.De introductie van het toezicht door de AFM op de toepassing van de verslaggevingvoorschriften
is een goede aanleiding om ook de plaats en vormgeving van de jaarrekeningprocedure
voor individuele beleggers, zoals thans is geregeld in artikel 999 en volgende
Rv, te herzien. Zo wordt voorgesteld de jaarrekeningprocedure om te zetten
van een dagvaardingsprocedure in een verzoekschriftprocedure. De huidige jaarrekeningprocedure
bij de OK vergt, zoals hierboven reeds is opgemerkt, veel tijd. Uit de geschiedenis
van de jaarrekeningprocedure blijkt dat zij 15 tot 45 maanden duurt, met een
gemiddelde van 28 maanden. Een oorzaak hiervan is dat voor zaken betreffende
jaarrekeningen de dagvaardingsprocedure is voorgeschreven. Omzetting in een
verzoekschriftprocedure zal de doorlooptijd van jaarrekeningprocedures naar
verwachting kunnen verkorten. Voorts wordt voorgesteld om aan belanghebbenden
die een jaarrekeningprocedure hebben geëntameerd de bevoegdheid toe te
kennen om aan de OK te verzoeken om onderzoekers te benoemen, die een nader
onderzoek naar de toepassing van de financiële verslaggevingvoorschriften
kunnen doen. De nieuwe inrichting van de jaarrekeningprocedure en de taken
van de AFM brengen met zich dat de termijn waarbinnen belanghebbenden een
verzoek tot herziening van de financiële verslaggeving kunnen doen moet
worden heroverwogen. In het wetsvoorstel wordt deze termijn van twee maanden
gebracht op twaalf maanden. Ten slotte wordt in dit wetsvoorstel voorgesteld
om de jaarrekeningprocedure te verplaatsen naar Boek 2 van het BW door aan
Titel 9 een afdeling 16 toe te voegen met het opschrift «rechtspleging».
Aangezien Boek 2 van het BW al een aantal bijzondere procedures kent waarbij
de OK bevoegd is verklaard (de uitkoopregeling, het hoger beroep van de geschillenregeling,
het recht van enquête en de regeling rond benoeming en ontslag van commissarissen
van structuurvennootschappen) zijn hierdoor alle bijzondere procedures in
Boek 2 van het BW geconcentreerd. De verplaatsing van de jaarrekeningprocedure
naar Boek 2 BW is ook vanuit wetgevingstechnisch oogpunt een verbetering,
omdat niet langer verwezen behoeft te worden naar een ander wetboek en gebruik
kan worden gemaakt van hetzelfde begrippenkader als elders in Boek 2 van het
BW.6. Vormgeving van het toezicht en handhavingIn het tweede toezichtdomein wordt geregeld dat indien de AFM op basis
van de door een effectenuitgevende instelling verstrekte financiële verslaggeving
twijfel heeft of de verslaggevingvoorschriften juist zijn toegepast, de AFM
de effectenuitgevende instelling om een nadere toelichting omtrent de toepassing
van de verslaggevingvoorschriften kan verzoeken. De effectenuitgevende instelling
wordt in dit wetsvoorstel verplicht om de nadere toelichting omtrent de toepassing
van de verslaggevingvoorschriften te geven. Deze verplichting kan echter niet,
zoals eerder is opgemerkt, worden afgedwongen met bestuursrechtelijke instrumenten.
Strikt genomen zou de effectenuitgevende instelling op het verzoek van de
AFM om een nadere toelichting kunnen besluiten om: (i) geen of onvoldoende
toelichting te geven; (ii) een toelichting te geven die de twijfel bij de
AFM niet wegneemt; of (iii) een toelichting te geven die de twijfel bij de
AFM wegneemt. Indien sprake is van (i) zal de AFM, indien zij bij haar standpunt
blijft een nadere toelichting te willen ontvangen, zich tot de OK moeten wenden
om de effectenuitgevende instellingen te gelasten mee te werken en de toelichting
te geven (het voorgestelde artikel 452 van Boek 2 BW). De effectenuitgevende
instelling is weliswaar verplicht om de gevraagde nadere toelichting te geven,
maar zij is wel vrij in haar afweging op welke wijze en in welke vorm zij
de gevraagde toelichting verschaft omtrent die onderdelen van de verslaggevingvoorschriften
die de aanleiding vormden voor de twijfel bij de AFM. Voor de goede orde zij
opgemerkt dat het voorgaande onverlet laat dat de AFM vrijstaat om specifieke
stukken over de wijze waarop de verslaggevingvoorschriften zijn toegepast
op te vragen. De AFM doet het in artikel 2:452 BW bedoelde verzoek aan de
OK op de grond dat zij twijfel heeft over de (juiste) toepassing van de verslaggevingvoorschriften.
De OK onderzoekt of de redenen van de AFM voor de twijfel over de toepassing
van de verslaggevingvoorschriften gegrond zijn. Het verschaffen van een toelichting
doch niet in de vorm van de gevraagde stukken is op zichzelf geen grond voor
een verzoek aan de OK.Indien de effectenuitgevende instelling, al dan niet door tussenkomst
van de OK, de gevraagde nadere toelichting (alsnog) verschaft en deze toelichting
de bij de AFM gerezen twijfel wegneemt, sluit de AFM de interne toetsing af.
Neemt de nadere toelichting echter de gerezen twijfel bij de AFM niet weg
(situatie ii), dan kan dit leiden tot het oordeel van de AFM dat in de financiële
verslaggeving de daaromtrent geldende voorschrift niet juist zijn toegepast,
waardoor de financiële verslaggeving niet voldoet aan de daaromtrent
gestelde voorschriften. Indien de schending dusdanig ernstig is dat deze een
herinrichting van de financiële verslaggeving rechtvaardigt, dan zal
de AFM haar oordeel dat de financiële verslaggeving niet in overeenstemming
met de verslaggevingvoorschriften is opgesteld schriftelijk aan de effectenuitgevende
instelling meedelen. Zij kan deze mededeling gepaard laten gaan met een aanbeveling
aan de effectenuitgevende instelling om het publiek te berichten over de wijze
waarop de effectenuitgevende instelling de verslaggevingvoorschriften in de
toekomst zal toepassen of op welke onderdelen de financiële verslaggeving
van de effectenuitgevende instelling niet voldoet aan de verslaggevingvoorschriften.
Indien de effectenuitgevende instelling dit bericht aan het publiek heeft
verstrekt en de AFM zich kan vinden in de inhoud van dit bericht, is de zaak
ten einde. Indien de effectenuitgevende instelling de aanbeveling
van de AFM niet opvolgt, kan de AFM zich tot de OK wenden.In sommige situaties kan de AFM ook een jaarrekeningprocedure entameren
indien zij een mededeling heeft gedaan zonder daarbij een aanbeveling te doen.
Deze situaties komen tot uitdrukking door het in artikel 4, tweede lid, opgenomen
bestanddeel dat in het belang van een «adequate functionering van de
effectenmarkten of de positie van de belegger daarop» een verzoek kan
worden gedaan. Gedacht kan daarbij worden aan de situatie dat, volgens de
AFM, een effectenuitgevende instelling op grote schaal of op flagrante wijze
niet heeft voldaan aan een juiste toepassing van de verslaggevingvoorschriften
en een rechterlijke uitspraak daaromtrent wenselijk is.De AFM zal in de jaarrekeningenprocedure de OK ervan moeten overtuigen
dat haar twijfel over de naleving van verslaggevingstandaarden terecht is.
Daartoe kan de AFM zich baseren op openbare informatie, andere externe bronnen
of de ingevolge artikel 2 van dit wetsvoorstel verkregen nadere toelichting.
Zoals hierna in hoofdstuk 7 nader wordt besproken mag de AFM de informatie
die zij in het kader van het toezicht op accountantsorganisaties of uit hoofde
van andere toezichttaken omtrent de effectenuitgevende instelling heeft verkregen
niet gebruiken. Dit komt tot uitdrukking door het gebruik van de woorden «op
grond van openbare feiten of omstandigheden» in artikel 2, eerste lid.
De OK toetst of de financiële verslaggeving is opgesteld met inachtneming
van de daarvoor geldende voorschriften, inclusief de daarin aan de effectenuitgevende
instelling gelaten beoordelingsruimte, en niet aan de voorkeuren van de eiser.
Ook wanneer de OK bepaalt dat de vennootschap een gekozen verslaggevingmethode
of -voorschrift terecht en op de juiste wijze heeft toegepast, kan uit de
procedure blijken dat de vennootschap haar keuze beter had moeten toelichten.
In de procedure van de AFM (of een belanghebbende) tegen de effectenuitgevende
instelling over de toepassing van de financiële verslaggevingvoorschriften
gaat het niet om wie gelijk heeft, maar gaat het erom dat het publiek op een
volgens de verslaggevingvoorschriften toegestane wijze wordt geïnformeerd
over de financiële situatie van de vennootschap.Het verzoekschrift van de AFM tot herziening van de financiële verslaggeving
vermeldt in welk opzicht de financiële verslaggeving naar haar oordeel
niet voldoet aan de daarvoor geldende voorschriften. Dit houdt in dat niet
behoeft te worden gesteld – en niet aannemelijk hoeft te worden gemaakt –
op welke wijze de verslaggevingvoorschriften, in de financiële verslaggeving
waarop het verzoekschrift betrekking heeft, wel zouden moeten worden toegepast.
In het verzoekschrift kan worden volstaan met een beschrijving van de onderdelen
van de financiële verslaggeving die volgens de AFM herziening behoeven
en op grond van welke feiten en omstandigheden deze herziening nodig is. De
AFM zal, naast herziening van de financiële verslaggeving, de OK kunnen
verzoeken om een of meer personen te benoemen tot het instellen van een nader
onderzoek naar de financiële verslaggeving. De OK kan ook ambtshalve
een onderzoek gelasten.Twijfel van de AFM over de financiële verslaggeving van een effectenuitgevende
instelling kan gevolgen hebben voor de koersvorming van de effecten van die
instelling en zal om die reden doorgaans kwalificeren als koersgevoelige informatie.
Daarom is uitgangspunt bij het toezicht dat de AFM grote zorgvuldigheid in
acht neemt. In de eerste plaats is het toezicht zodanig vormgegeven dat de
maatregelen die de AFM kan nemen (indien zij twijfel heeft over de naleving
van verslaggevingvoorschriften door een effectenuitgevende instelling) beperkt
van aantal zijn. Verder is de AFM tot geheimhouding gehouden over haar twijfel
dat een effectenuitgevende instelling de verslaggevingvoorschriften niet (juist)
heeft toegepast, zolang de AFM zich niet tot de OK heeft gewend. Deze geheimhoudingsplicht heeft tot doel te voorkomen dat openbaarmaking van de twijfel
bij de AFM gevolgen kan hebben voor de koersvorming van de effecten van de
betrokken instelling. Het is immers de bedoeling dat de AFM en de betrokken
effectenuitgevende instelling in der minne tot een oplossing kunnen komen
en dat een gang naar de OK zoveel mogelijk wordt voorkomen. Om te voorkomen
dat in deze situaties de betrokken effectenuitgevende instelling uit hoofde
van de Wte 1995 verplicht zou zijn tot openbaarmaking van koersgevoelige informatie,
zal in het in op de Wte 1995 gebaseerde Besluit marktmisbruik1 een uitzondering worden opgenomen op de verplichting voor effectenuitgevende
instellingen tot openbaarmaking van het feit dat de AFM om een nadere toelichting
heeft verzocht of aan haar een mededeling heeft gedaan (al dan niet gepaard
met een aanbeveling) dat naar haar oordeel de voorschriften voor de financiële
verslaggeving niet juist zijn toegepast.Slechts in de situatie dat de AFM een verzoek tot aanpassing van de financiële
verslaggeving indient bij de OK is geen sprake meer van geheimhouding. Het
feit dat een dergelijke procedure zal plaatsvinden is openbaar en kan derhalve
gevolgen hebben voor de koersvorming van de effecten van de effectenuitgevende
instelling. Dit is echter niet anders dan in de huidige situatie waarbij belanghebbenden
een jaarrekeningprocedure kunnen entameren. Ook deze omstandigheid kan gevolgen
hebben voor de koersvorming van de effecten van de betrokken effectenuitgevende
instelling. Ten opzichte van de huidige situatie brengt dit wetsvoorstel een
verbetering met zich, aangezien in dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de dagvaardingsprocedure
te vervangen door een verzoekschriftprocedure. Hierdoor zal de doorlooptijd
van de jaarrekeningprocedure korter worden, hetgeen de periode gedurende welke
onzekerheid bestaat over de toepassing van verslaggevingvoorschriften zal
verkorten.Het indienen van een verzoek bij de OK door de AFM omtrent de toepassing
van de financiële verslaggevingvoorschriften door een bepaalde effectenuitgevende
instelling behoort, vanwege het tegengaan van het risico dat handel met voorwetenschap
kan plaatsvinden, voor alle beleggers in de markt op hetzelfde moment bekend
te worden. Op grond van het voorgenomen artikel 4, vierde lid, zal de AFM
daarom het feit dat een verzoek is gedaan ter openbare kennis brengen, nadat
zij de effectenuitgevende instelling in de gelegenheid heeft gesteld dit te
doen en deze daarvan binnen een redelijke termijn geen gebruik van heeft gemaakt.7. Verhouding van het wetsvoorstel tot het onderzoek door
de accountants en de WtaDe externe accountant onderzoekt of de jaarrekening een getrouw beeld
geeft van het vermogen en resultaat van een effectenuitgevende instelling
en beoordeelt daarmee of de verslaggeving, met de daarin opgenomen beoordelingen
en waarderingen van het bestuur en de raad van commissarissen, een waarheidsgetrouw
beeld geeft. Voorts gaat de accountant na of de jaarrekening aan de daaromtrent
gestelde voorschriften voldoet, of het jaarverslag, voor zover hij dat kan
beoordelen, overeenkomstig Titel 9 van Boek 2 BW is opgesteld en met de jaarrekening
verenigbaar is, en of de in artikel 392 lid 1, onderdelen b tot en met g Boek
2 BW vereiste gegevens zijn toegevoegd. Om doublures te voorkomen verschilt
het toezicht van de AFM op een aantal punten van het onderzoek van de externe
accountant naar de toepassing van de verslaggevingvoorschriften in de financiële
verslaggeving. In de eerste plaats vindt het onderzoek van de accountant plaats
voorafgaand aan de publicatie van de financiële verslaggeving, waar de
AFM achteraf na vaststelling van de financiële verslaggeving door de
AvA tot onderzoek overgaat. Dit hangt samen met de toezichttaak van de AFM,
die geen toets omvat of de gepresenteerde financiële verslaggeving inhoudelijk
juist is. Omdat de AFM geen onderzoek zal doen naar de juistheid van de (gepresenteerde)
feiten die aan de verslaggeving ten grondslag liggen, vindt het
toezicht van de AFM, anders dan het onderzoek van de externe accountant, achteraf
plaats. Een ander belangrijk verschil met het onderzoek van een externe accountant
is dat de AFM, anders dan de accountant, in het kader van het thematisch onderzoek
op eenvoudige wijze in staat is de toepassing van dezelfde verslaggevingstandaarden
bij verschillende bedrijven in dezelfde branche te vergelijken. De meerwaarde
van het in dit wetsvoorstel voorgesteld actief publiek toezicht door de AFM
is derhalve dat de AFM een rol kan spelen waar de verslaggevingvoorschriften
niet juist zijn toegepast, de onjuiste toepassing niet door de accountant
is waargenomen of de onjuiste toepassing onvoldoende door belanghebbenden
aan de kaak wordt gesteld. Het voorgaande brengt met zich dat de AFM niet
het werk van de accountant zal overdoen. Dit blijkt ook doordat in dit wetsvoorstel
is afgezien van het toekennen van een bestuursrechtelijke inlichtingenbevoegdheid
aan de AFM (zie hierover hetgeen in hoofdstuk 6 is opgemerkt). Op deze manier
wordt tevens voorkomen dat het toezicht van de AFM, zoals de Raad van State
vreest, uitloopt op een uitgebreide vraag naar informatie en daarmee tot een
vergroting van de bureaucratie.Ook ten opzichte van het voorgenomen toezicht op de accountantsorganisaties
heeft het in dit wetsvoorstel beoogde toezicht meerwaarde. De voorgenomen
Wta heeft tot doel een kwalitatief goede controle van de financiële verslaggeving
door de externe accountant te bewerkstelligen, door een goede kwaliteitwaarborging
van het werk van accountants en accountantsorganisaties. Indien de AFM twijfel
heeft over de toepassing van de verslaggevingvoorschriften in de financiële
verslaggeving door een effectenuitgevende instelling is hierdoor niet onmiddellijk
de kwaliteit van de accountantsverklaring in het geding.. De accountant kan
in de praktijk een aantal verschillende verklaringen afgeven die met de inwerkingtreding
van de Wet uitvoering IAS-verordening1 in artikel
393, zesde lid, van Boek 2 BW hun weerslag hebben gevonden. Op grond van dat
artikel zal de accountant een viertal verklaringen kunnen afgeven, te weten;
(i) een goedkeurende verklaring; (ii) een verklaring met beperking; (ii) een
afkeurende verklaring; en (iv) een verklaring van oordeelonthouding. Ook in
het geval dat de accountant een goedkeurende verklaring heeft gegeven, maar
na vaststelling van de jaarrekening de AFM op basis van openbare feiten en
omstandigheden twijfel heeft over de naleving van de verslaggevingvoorschriften
door een effectenuitgevende instelling, behoeft hiermee de kwaliteit van de
verklaring van de accountant niet in het geding te zijn. Immers, er kunnen
zich na het onderzoek van de accountant nieuwe feiten en omstandigheden zich
voordoen waarmee de accountant geen rekening heeft kunnen houden.Omdat de verschillende vormen van toezicht een andere doelstelling hebben,
is integratie van het in dit wetsvoorstel beoogde toezicht met het toezicht
op de accountantsorganisatie niet wenselijk. Bovendien speelt een rol dat
de naleving van de financiële verslaggeving tot de verantwoordelijkheid
van de effectenuitgevende instelling behoort waar een goede accountantscontrole
de verantwoordelijkheid is van de accountant en de accountantsorganisaties.
Om in de beeldvorming twijfel over de scheiding van verantwoordelijkheden
binnen de AFM weg te nemen, zal de AFM overigens een organisatorische en procedurele
scheiding aanbrengen tussen deze twee domeinen opdat niet alleen misbruik,
maar ook de schijn daarvan wordt voorkomen. Hierdoor zijn afdoende waarborgen
ingebouwd om te voorkomen dat «vermenging» van toezichttaken of
informatie – verkregen door de inzet van toezichtbevoegdheden –
kan plaatsvinden.Een andere waarborg die een dergelijke «vermenging» voorkomt,
is het in artikel 2 van het wetsvoorstel opgenomen bestanddeel «op grond
van openbare feiten of omstandigheden». Deze passage brengt met zich
dat de twijfel van de AFM over de juiste toepassing van de verslaggevingvoorschriften
niet gebaseerd kan zijn op informatie die zij in het kader van het
toezicht op accountantsorganisaties of door de inzet van toezichtbevoegdheden
uit hoofde van andere toezichttaken omtrent de effectenuitgevende instelling
heeft verkregen. De bedoelde twijfel bij de AFM dient dus gebaseerd te zijn
op openbare informatie of andere externe bronnen. Op grond van de systematiek
van het tweede toezichtdomein kan de AFM slechts een procedure bij de OK entameren
indien zij twijfel heeft (gehad) over de juiste toepassing van de verslaggevingvoorschriften
en een mededeling aan de effectenuitgevende instelling heeft gedaan inhoudende
dat zij twijfelt over de toepassing van de verslaggevingvoorschriften. De
AFM zal daardoor in de jaarrekeningenprocedure de OK moeten overtuigen dat
de verslaggeving niet voldoet aan de daarvoor geldende voorschriften én
moeten aantonen haar twijfel gebaseerd was op grond van openbare informatie,
andere externe bronnen of de ingevolge artikel 2 van dit wetsvoorstel verkregen
nadere toelichting.8. Toetsingskader van de Autoriteit Financiële MarktenHet toezicht op de financiële verslaggeving zal zich uitstrekken
tot effectenuitgevende instellingen, hetgeen op grond van artikel 1, onderdeel
b, van het wetsvoorstel, statutair in Nederland gevestigde vennootschappen
en rechtspersonen zijn die voor hun financiering (mede) een beroep doen op
een Nederlandse of buitenlandse effectenbeurs. Ook effectenuitgevende instellingen
waarvan de effecten tot de handel zijn toegelaten van een beurs die buiten
de EU is gelegen, vallen onder de reikwijdte van dit wetsvoorstel. Dergelijke
effectenuitgevende instellingen vallen weliswaar niet onder het toepassingsbereik
van de IAS-verordening1, maar dienen –
vanwege hun statutaire vestiging in Nederland – de verslaggevingvoorschriften
die zijn opgenomen in Titel 9 van Boek 2 van het BW te volgen. Zij kunnen
voorts ervoor kiezen om IAS toe te passen. De band die deze instellingen hebben
met Nederland rechtvaardigt dat ook ten aanzien van deze effectenuitgevende
instellingen de naleving van de financiële verslaggevingregels onder
toezicht van de AFM wordt gebracht.Het toezicht door de AFM heeft betrekking op de toepassing door een effectenuitgevende
instelling van de financiële verslaggevingvoorschriften. Uit artikel
1, onderdeel c, van dit wetsvoorstel volgt wat dient te worden verstaan onder
financiële verslaggeving; met andere woorden: op welke financiële
informatie het toezicht betrekking zal hebben. Het gaat om de (vastgestelde)
jaarrekening, het jaarverslag en de daaraan toe te voegen gegevens op grond
van artikel 2:392 BW die aan de AFM zijn verstrekt.Het toetsingskader van de AFM in het kader van haar tweede toezichtdomein
wordt gevormd door de goedgekeurde IAS, de interpretaties daarvan of de bepalingen
uit Titel 9 van Boek 2 van het BW. In overweging 9 van de IAS-verordening
is beschreven dat de IAS en interpretaties daarvan door de «International
Financial Reporting Interpretations Committee» (IFRIC) door de Europese
Commissie slechts worden goedgekeurd indien deze in overeenstemming zijn met
het beginsel dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van het vermogen
en het resultaat van de vennootschap, en indien zij niet strijdig zijn met
het Europees openbaar belang. De IAS moeten daarom van goede kwaliteit zijn;
dat wil zeggen begrijpelijk, relevant, betrouwbaar en vergelijkbaar (artikel
3 van de IAS-verordening). Het kenmerk van de verslaggevingvoorschriften die
gelden voor effectenuitgevende instellingen is dat zij «principle-based»
zijn. Dit brengt met zich dat bij de toepassing van die voorschriften een
bepaalde mate van beoordelingsruimte bestaat. De AFM dient haar taak uit te
oefenen met inachtneming van de beoordelingsruimte die de IAS of de voorschriften
uit Boek 2 van het BW de effectenuitgevende instelling bieden. Het voorgestelde
toezicht is niet bedoeld om het financiële beleid van het bestuur van
de effectenuitgevende instelling te toetsen. Het is aan het bestuur
en de raad van commissarissen van de effectenuitgevende instelling voorbehouden
om binnen deze door de wetgever gelaten beoordelingsruimte de specifieke feiten
en omstandigheden van de effectenuitgevende instelling te beoordelen en te
waarderen. Het is onwenselijk indien de AFM deze verantwoordelijkheid van
de onderneming overneemt, niet in de laatste plaats omdat de expertise ontbreekt
om alle specifieke feiten en kenmerken van alle individuele ondernemingen
te kunnen beoordelen en waarderen. Dit geldt te meer wanneer de externe accountant
een goedkeurende verklaring bij de jaarrekening heeft afgegeven.Niettemin dient bedacht te worden dat elke vorm van toezicht gepaard gaat
met interpretatie van regelgeving. Teneinde de internationale acceptatie van
de financiële rapportage ook daadwerkelijk te verzekeren, is het onwenselijk
dat per EU-lidstaat (eigen nationale) interpretaties van de IAS ontstaan.
In de IAS-verordening is dit gevaar ook onderkend. Daarom voorziet de IAS-verordening
in een procedure om de interpretaties van de IFRIC te incorporeren in de EU-regelgeving.
Niettemin kunnen zich bij de uitvoering van het toezicht desondanks interpretatievraagstukken
voordoen, waarover het IFRIC nog geen richtinggevende uitspraken heeft gedaan.
Om te voorkomen dat hierdoor een nationale, Nederlandse, interpretatie wordt
gegeven aan de IAS dient de AFM afstemming te zoeken met de andere EU-toezichthouders
die belast zijn met het toezicht op de naleving van verslaggevingvoorschriften
door effectenuitgevende instellingen. Deze afstemming zou bijvoorbeeld binnen
CESR-verband kunnen plaatsvinden. Gelet op het voorgaande ligt bijvoorbeeld
een rol voor de Raad voor de Jaarverslaggeving bij de interpretatie van IAS,
zoals de Raad van State suggereert, niet in de rede. Dit zou ertoe leiden
dat teveel partijen een betrokkenheid hebben bij de interpretatie van de verslaggevingvoorschriften
hetgeen het risico op uiteenlopende interpretaties van de IAS verder zou vergroten.Waar de verslaggevingvoorschriften een effectenuitgevende instelling keuzes
laten, is het toezicht van de AFM niet bedoeld om die keuzes in te perken.
Indien IAS keuzemogelijkheden bieden, vereisen zij tevens dat de keuze uitgebreid
wordt gemotiveerd. In deze gevallen toetst de AFM of deze motivering aanwezig
is en of de motivering de keuze kan dragen. Bij het toezicht van de AFM op
de naleving van de voorschriften voor de inhoud van het jaarverslag en op
de overige gegevens (als bedoeld in artikel 2:392 BW) ligt dit anders. De
AFM toetst of het jaarverslag niet in strijd is met de jaarrekening (consistentietoets
ex artikel 2:391 BW). De overige in artikel 2:391 BW opgenomen voorschriften
voor de inhoud van het jaarverslag bieden als toetsingskader voor de AFM weinig
houvast. Zo zal het toezicht van de AFM op de naleving van het in artikel
2:391, tweede lid, BW neergelegde voorschrift dat bepaalde mededelingen in
het jaarverslag dienen te worden gedaan, slechts de toets in kunnen houden
of in het jaarverslag de mededelingen daadwerkelijk worden gedaan (aanwezigheidstoets).
Omdat er geen toetsingskader voor de inhoud van deze mededelingen is, zal
de AFM deze mededelingen – en daarmee het jaarverslag – niet inhoudelijk
kunnen toetsen. Zou de AFM een verdergaande toets doen dan een toets of de
informatie aanwezig is, dan toetst de AFM immers het beleid van de effectenuitgevende
instelling en gaat ze daarmee op de stoel van de ondernemingsleiding zitten.
Het voorgaande geldt ook voor het toezicht op de, ingevolge artikel 2:392
BW, aan de jaarrekening en aan het jaarverslag toe te voegen gegevens. Ten
aanzien van de op artikel 2:391, vierde lid, BW1
gebaseerde verplichting van beursgenoteerde vennootschappen om in het jaarverslag
een paragraaf op te nemen over de naleving van de Nederlandse corporate governance
code geldt het volgende. De AFM toetst of de beursgenoteerde vennootschap
een mededeling inzake de corporate governance in het jaarverslag heeft opgenomen
(aanwezigheidstoets) en of de inhoud van deze mededeling consistent is met
de inhoud van de rest van het jaarverslag en van andere openbare
informatie (consistentietoets). De AFM toetst dus of de inhoud van de mededeling
consistent is, maar niet of de inhoud van de mededeling inzake corporate governance
inhoudelijk juist is of naar het inzicht van de AFM blijk geeft van goede
corporate governance. Dat is de verantwoordelijkheid van de AvA.9. Budgettaire gevolgen en lasten voor het bedrijfslevenIn dit wetsvoorstel is een aantal bepalingen opgenomen waaruit financiële
gevolgen voortvloeien voor de effectenuitgevende instellingen waarvan de financiële
verslaggeving onder het toezicht valt. De financiële gevolgen van dit
wetsvoorstel kunnen worden ingedeeld in toezichtkosten, administratieve lasten
en nalevingkosten. Deze zijn hieronder beschreven. De ondernemingen voor wie
dit wetsvoorstel gevolgen heeft zijn niet in een specifieke bedrijfscategorie
in te delen als onderscheiden in de Standaard Bedrijfsindeling van het CBS.
Het merendeel van de in dit wetsvoorstel opgenomen voorschriften is echter
van toepassing op statutair in Nederland gevestigde instellingen waarvan effecten
zijn uitgegeven die zijn toegelaten tot de handel op een op grond van artikel
22 Wte erkende effectenbeurs dan wel op een buiten Nederland gevestigde en
van overheidswege toegelaten effectenbeurs. Voor deze instellingen, effectenuitgevende
instellingen, zijn de financiële gevolgen van dit wetsvoorstel in kaart
gebracht.Ten eerste bestaan de financiële effecten van dit wetsvoorstel voor
effectenuitgevende instellingen uit de afdracht die aan de AFM gedaan dient
te worden in verband met de kosten van het toezicht op de verslaggeving. De
toezichtkosten die dit wetsvoorstel met zich meebrengt bestaan uit een eenmalige
en een structurele component. De kosten die door de AFM gemaakt zijn ter voorbereiding
op het toezicht op de verslaggeving zullen in 2005 in rekening gebracht worden
aan de uitgevende instellingen. Deze eenmalige voorbereidingskosten bedragen
tot op heden € 3,7 miljoen. Deze kosten zullen gespreid in rekening
worden gebracht. Daarnaast zullen zodra dit wetsvoorstel tot wet is verheven
en in werking is getreden jaarlijks de kosten voor het toezicht in rekening
gebracht worden. Deze kosten zullen worden meegenomen in de AFM-begrotingen
en de besluitvorming daarover. Thans zijn deze kosten begroot op € 4,75
miljoen per jaar. Deze kosten zullen volgens een nader te bepalen heffingsmaatstaf
worden omgeslagen over de effectenuitgevende instellingen. Ten behoeve van
de praktische kostendoorberekening zal een ministeriële regeling worden
vastgesteld.Omdat het toezicht op grond van dit wetsvoorstel aangrijpt op de informatie
die effectenuitgevende instellingen algemeen verkrijgbaar dienen te stellen
op grond van de Wte 1995, vloeien de administratieve lasten vloeien van dit
wetsvoorstel voort uit artikel 5 dan wel 5a van de Wte 1995 (artikel 29, onderdelen
A en B van dit wetsvoorstel). De administratieve lasten behelzen de kosten
voor het bij de AFM deponeren van de financiële verslaggeving. Het algemeen
verkrijgbaar stellen (en bij de AFM deponeren) van de financiële verslaggeving
is voor het overgrote merendeel van de effectenuitgevende instellingen een
reeds bestaande administratieve last die al voortvloeide uit het bestaande
artikel 5 van de Wte 1995. De kosten van deze verplichting zijn meegenomen
in de berekening van de administratieve lasten van de Wet tot wijziging van
de Wte 1995 in verband met de implementatie van de prospectusrichtlijn1. Daarnaast zijn de kosten voor deze verplichting gekwantificeerd
in de Wet Marktmisbruik2, aangezien de financiële
verslaggeving koersgevoelige informatie is. In de memorie van toelichting
bij dat wetsvoorstel zijn de kosten van de verplichting van het beschikbaar
stellen van alle koersgevoelige informatie (inclusief dus de periodieke financiële
verslaggeving) en melding bij de AFM voor alle bedrijven samen, berekend op € 289 680
per jaar. De administratieve lasten voortvloeiend uit dit wetsvoorstel maken daar onderdeel van uit. In deze berekening is ook rekening gehouden
met de kosten die gemaakt worden bij het opstellen van persberichten. De additionele
administratieve last ten opzichte van het wetsvoorstel Marktmisbruik is derhalve
nihil. Gegeven deze zeer lage lasten en de selectiecriteria van het Adviescollege
toetsing administratieve lasten heeft dit college besloten geen advies uit
te brengen over dit wetsvoorstel.Ten slotte zijn ook de nalevingskosten van de nieuwe inhoudelijke verplichtingen
uit hoofde van dit wetsvoorstel nihil. Voor effectenuitgevende instellingen
gelden de verslaggevingvoorschriften voor de financiële verslaggeving
immers reeds uit hoofde van de IAS-verordening of uit hoofde van Titel 9 van
Boek 2 BW. Dit wetsvoorstel brengt daarin geen verandering.10. Uitgebrachte adviezenDe Commissie vennootschapsrecht heeft met vertegenwoordigers van de ministeries
van Financiën en Justitie over het voorontwerp gesproken. Daarbij heeft
de Commissie een aantal suggesties voor wijzigingen gedaan en voor het overige
een positief oordeel uitgesproken.Op de consultatie onder marktpartijen zijn 13 reacties ontvangen. Vrijwel
alle respondenten zijn positief over het voornemen om onafhankelijk toezicht
op de naleving van de verslaggevingvoorschriften in de financiële verslaggeving
van Nederlandse effectenuitgevende instellingen in te voeren. Voorts kunnen
de respondenten zich vinden in de keuze om de AFM als toezichthouder te benoemen.
Wel werd door een aantal respondenten bepleit dat voldoende waarborgen in
de wettelijke vormgeving van het toezicht en de inkleding van de rol van de
AFM worden aangebracht om vermenging van toezichttaken binnen de AFM te voorkomen.
In het bijzonder werd daarbij gewezen op de risico's die kunnen ontstaan
bij de samenloop tussen het toezicht op financiële verslaggeving en het
toezicht op accountantsorganisaties. Naar aanleiding van deze opmerkingen
is in hoofdstuk 7 een passage opgenomen waarin is beschreven op welke wijze
een dergelijke vermenging is tegengegaan.De respondenten konden zich vinden in de voorgestelde wijze voor de inrichting
van het toezicht op de handhaving van de financiële verslaggeving, dat
wil zeggen met een bestuurlijk voortraject en civielrechtelijk handhavingtraject
waarin de AFM fungeert als «aanbrenger». Op enkele onderdelen –
met name in de uitwerking van inrichting van het toezicht – werden door
een aantal respondenten enkele kanttekeningen geplaatst. Deze hebben geleid
tot aanpassingen in de tekst of tot aanpassingen in de toelichting.Door de Gecombineerde Commissie vennootschapsrecht KNB/NOvA zijn vraagtekens
geplaatst bij de keuze om voor jaarrekeningprocedures voortaan de verzoekschriftprocedure
voor te schrijven. Dit commentaar heeft de regering er niet van overtuigd
dat op de voorgestelde keuze teruggekomen zou moeten worden. Er is geen grond
om ervan uit te gaan, zoals de Gecombineerde Commissie doet, dat de dagvaardingsprocedure
veel betere processuele waarborgen voor de onderneming biedt dan de verzoekschriftprocedure.
De argumenten die in de jaren zestig van de vorige eeuw in het kader van de
Wet op de Jaarrekening van Ondernemingen hebben geleid tot een keuze voor
de dagvaardingsprocedure, hebben thans aan kracht ingeboet. Door de wijzigingen
die inmiddels in de regeling van de verzoekschriftprocedures zijn aangebracht,
laatstelijk in 2002, is deze procedurevorm wel degelijk geschikt voor gedingen
waar twee strijdende partijen tegenover elkaar staan. Zij wordt daarvoor ook
daadwerkelijk gebruikt, bijvoorbeeld in de ook door de Gecombineerde Commissie
genoemde enquêteprocedure. Het door de Gecombineerde Commissie in dit
verband genoemde recht op verweer geldt evenzeer in de verzoekschriftprocedure
(artikel 282 Rv, vgl. ook artikel 19 Rv) en hetzelfde geldt voor het bewijsrecht
(artikel 284 Rv). Dat de verzoekschriftprocedure niet de mogelijkheid
van verzet kent na verlening van verstek, doet aan het vorenstaande niet af.
Naar aanleiding van dit commentaar is de toelichting bij de artikelen 447
en 449 Rv gewijzigd.Naar aanleiding van opmerkingen in de consultatie is de verplichting voor
de OK – neergelegd in het voorgestelde artikel 450 van Boek 2 BW –
om de accountant en, in bepaalde gevallen, de financiële toezichthouders –
de AFM en De Nederlandsche Bank NV – te horen indien een beslissing
wordt gegeven ten aanzien van de financiële verslaggeving van een financiële
instelling gehandhaafd. Voorts is de termijn voor het indienen van een verzoek
voor zowel een belanghebbende als voor de AFM, gesteld op twaalf maanden nadat
(kort gezegd) de jaarrekening is vastgesteld. Ten slotte is een aantal opmerkingen
dat zag op technische of tekstuele wijzigingen overgenomen.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGHOOFDSTUK 1 DEFINITIES EN REIKWIJDTEArtikel 1Onderdeel bDit onderdeel beschrijft het begrip «effectenuitgevende instelling».
Voor het toepassingsbereik van dit wetsvoorstel is een aantal elementen van
dat begrip van belang. Allereerst speelt het bestanddeel «aandelen,
schuldbrieven of certificaten van aandelen of schuldbrieven» een belangrijke
rol. Hierdoor is het toepassingsbereik van dit wetsvoorstel afgebakend tot
vennootschappen en rechtspersonen die voor het aantrekken van financiering
aandelen dan wel schuldtitels, bijvoorbeeld obligaties, hebben uitgegeven.
Voor de toepassing van dit wetsvoorstel maakt het daarbij niet uit of de aandelen
of schuldbrieven in fysieke of girale vorm tot de effectenhandel zijn toegelaten.
De voorgestelde wet zal eveneens van toepassing zijn op effectenuitgevende
instellingen waarvan certificaten van aandelen of schuldbrieven tot de effectenhandel
zijn toegelaten. Als gevolg van de definitie van effectenuitgevende instelling
is deze wet niet van toepassing op instellingen die uitsluitend opties uitgeven.
Beleggingsinstellingen die in de zin van artikel 1, onderdeel c, van de Wet
toezicht beleggingsinstellingen (Wtb) rechten van deelneming uitgeven, vallen
in beginsel onder de reikwijdte van deze wet indien de uitgegeven rechten
van deelneming aandelen betreffen. Op grond van artikel 2, vierde lid, zijn
dergelijke instellingen echter van de toepassing van deze wet uitgezonderd.
Verwezen wordt naar de toelichting bij artikel 2, vierde lid.In de tweede plaats speelt het element «een statutair in Nederland
gevestigde rechtspersoon of vennootschap waarop Titel 9 van Boek 2 van het
Burgerlijke Wetboek van toepassing is» een rol. Daarmee is de reikwijdte
van het toezicht op de financiële verslaggeving afgebakend tot effectenuitgevende
instellingen waarvan de statutaire zetel in Nederland ligt. Het begrip «effectenuitgevende
instelling», heeft hierdoor een beperktere reikwijdte dan het begrip «uitgevende
instelling» in artikel 5 van de Wte 1995. Door het element «statutair
gevestigd in Nederland» vallen instellingen die buiten Nederland hun
statutaire zetel hebben buiten de reikwijdte van het in dit wetsvoorstel voorgestelde
toezicht op de toepassing van de financiële verslaggevingvoorschriften.
Instellingen die statutair in Nederland zijn gevestigd maar waarvan buiten
Nederland aandelen, obligaties of certificaten daarvan zijn toegelaten tot
de handel op een van overheidswege toegelaten effectenbeurs vallen daarentegen
wel binnen het toepassingsbereik van dit wetsvoorstel. Ten opzichte van de
IAS-verordening is het toepassingsbereik van dit wetsvoorstel derhalve op
dit punt ruimer.Onderdeel cZie voor een toelichting hoofdstuk 2 van het algemeen deel van deze toelichting.Onderdeel dSamen met het begrip «effectenuitgevende instelling» bepaalt
het begrip «financiële verslaggeving» zoals omschreven in
dit onderdeel de reikwijdte van dit wetsvoorstel. Het begrip financiële
verslaggeving bepaalt op welke financiële rapportages het toezicht door
de AFM betrekking zal hebben. Daartoe wordt volgens dit onderdeel de vastgestelde
jaarrekening, het jaarverslag en de daaraan toe te voegen gegevens (zoals
bedoeld in artikel 2:392 BW) gerekend. Uit het element «vastgestelde»
volgt dat het toezicht door de AFM achteraf (na
vaststelling door de AvA of de algemene ledenvergadering) plaatsvindt.HOOFDSTUK 2 TOEZICHT OP DE NALEVING VAN DE VOORSCHRIFTEN
VOOR DE FINANCIËLE VERSLAGGEVINGArtikel 2De AFM kan zodra zij de financiële verslaggeving op grond van artikel
5 of 5a van de Wte 1995 heeft ontvangen een start maken met het toezicht of
in deze verslaggeving de ingevolge artikel 3 van de IAS-verordening of Titel
9 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek gestelde voorschriften (juist) zijn
toegepast. Bij haar toezicht kan de AFM alle openbare feiten en omstandigheden
in haar oordeelsvorming betrekken. Onder «openbare feiten en omstandigheden»
wordt ten eerste gedoeld op feiten en omstandigheden die van algemene bekendheid
zijn. Gedacht kan daarbij worden bepaalde feiten en omstandigheden omtrent
een effectenuitgevende instelling waarover in de pers publicaties zijn verschenen
of die in een openbare juridische procedure jegens deze effectenuitgevende
instelling naar voren zijn gebracht. Daarnaast kan worden gedacht aan informatie
die door een klokkenluider aan de AFM is verstrekt en waarvan het voor de
effectenuitgevende instelling kenbaar is dat deze van een klokkenluider afkomstig
is. Het bestanddeel «openbare feiten en omstandigheden» dient
aldus ruim te worden opgevat. Het is mogelijk dat de AFM over informatie beschikt
die verkregen is door de inzet van toezichtbevoegdheden uit hoofde van andere
toezichtdomeinen. Dergelijke (geheime) (toezicht)informatie behoort, indien
deze informatie geen informatie van algemene bekendheid is, niet tot «openbare
feiten of omstandigheden» op basis waarvan een verzoek om een nadere
toelichting kan worden gedaan. Op deze wijze voorkomt de norm «op grond
van publieke feiten of omstandigheden redenen voor twijfel» dat binnen
de AFM vermenging van toezichtbevoegdheden zou kunnen plaatsvinden, hetgeen
door enkele geconsulteerde marktpartijen werd gevreesd. Een dergelijke vermenging
zou niet wenselijk zijn omdat dan (toezicht)informatie, die verkregen is op
basis van publiekrechtelijke bevoegdheden, in een civielrechtelijke procedure
tegen de effectenuitgevende instelling zou kunnen worden gebruikt. Vergelijk
hierover ook hetgeen in hoofdstuk 7 van het algemeen deel van de toelichting
is opgemerkt.Het bestanddeel «op grond van openbare feiten of omstandigheden
redenen voor twijfel» geeft aan de AFM enerzijds voldoende beoordelingsvrijheid
om, indien daartoe aanleiding lijkt, twijfels te kunnen uiten of de stukken
aan de verslaggevingvoorschriften voldoen, maar laat anderzijds de ruimte
om door rechterlijke toetsing achteraf te beoordelen of voldoende feiten en
omstandigheden aanwezig waren om de twijfel te kunnen rechtvaardigen. Omdat
de twijfel van de AFM gebaseerd dient te zijn op de gepubliceerde financiële
verslaggeving, in samenhang bezien met andere openbare feiten
of omstandigheden, behoeft de AFM voor de uitoefening van haar taak niet over
de bevoegdheid te beschikken om vestigingen van de effectenuitgevende instelling
te betreden.Indien de toets door de AFM ertoe leidt dat de AFM twijfel heeft of de
financiële verslaggeving, of een onderdeel daarvan, voldoet aan de bij
of krachtens artikel 3 van de IAS-verordening onderscheidenlijk Titel 9 van
Boek 2 van het BW gestelde voorschriften, kan de AFM de betrokken effectenuitgevende
instelling om een nadere toelichting omtrent de toepassing van de financiële
verslaggevingvoorschriften vragen (eerste lid). Gedacht kan daarbij worden
aan inconsistenties in de toelichting op bepaalde posten in de jaarrekening
of het ontbreken van (onderdelen van) de toelichting. Zogenoemde «fishing
expeditions» – het verkrijgen van een nadere toelichting zonder
dat openbare feiten of omstandigheden aanwezig zijn op grond waarvan objectief
redenen tot twijfel over een juiste toepassing van de verslaggevingvoorschriften
kan ontstaan – zijn niet toegestaan op basis van dit artikel.De formulering dat de AFM een nadere toelichting kan vragen, impliceert beleidsvrijheid voor de AFM. Indien de AFM oordeelt
dat er weliswaar redenen zijn om te twijfelen over een juiste toepassing van
de verslaggevingvoorschriften, doch deze twijfel ziet op één
of enkele ondergeschikte onderdelen van de financiële verslaggeving (of
toelichting daarop), welke naar het oordeel van de AFM marginaal zijn, kan
de AFM ervan afzien om een nadere toelichting te vragen. Het begrip «nadere
toelichting» kan zowel op één onderdeel als op meerdere
onderdelen van de financiële verslaggeving zien. Voorts kan de nadere
toelichting zowel zien op een mondelinge toelichting van de effectenuitgevende
instelling bij door de AFM aangegeven onderdelen van de financiële verslaggeving
als op afschriften of uittreksels van bepaalde bescheiden. Het is daarbij
aan de effectenuitgevende instelling om te bepalen op welke wijze of in welke
vorm de nadere toelichting wordt gegeven. Het wordt, met andere woorden, ter
beoordeling aan de effectenuitgevende instelling overgelaten op welke wijze
de twijfel bij de AFM omtrent de toepassing van de verslaggevingvoorschriften
op de voor haar meest effectieve en efficiënte wijze kan worden weggenomen.
Dit laat onverlet, zoals in het algemeen deel van deze toelichting reeds is
opgemerkt, dat het de AFM vrij staat om specifieke stukken over de wijze waarop
de verslaggevingvoorschriften zijn toegepast op te vragen. Indien de effectenuitgevende
instelling onvoldoende gevolg geeft aan het in dit artikel opgenomen verzoek,
beschikt de AFM over de in artikel 2:452 BW opgenomen mogelijkheid om een
verzoek bij de OK in te dienen. Vergelijk ook de toelichting op artikel 4
van dit wetsvoorstel en op het in artikel 26 van dit wetsvoorstel opgenomen
artikel 2:452 BW.Uit de taakomschrijving van de AFM, zoals deze in het algemeen deel van
deze toelichting is omschreven, vloeit voorts onder meer voort dat de AFM
niet het financiële beleid van de effectenuitgevende instelling of de
feitelijke juistheid van de gepresenteerde informatie toetst. Als gevolg daarvan
zal het toezicht de toets inhouden of de informatie is opgesteld in overeenstemming
met de daaromtrent geldende voorschriften, gesteld bij of krachtens de IAS-verordening
of Titel 9 van Boek 2 van het BW . Het zwaartepunt van het toezicht ligt op
de inrichting van de jaarrekening, omdat de IAS
en Titel 9 van Boek 2 van het BW met name voorschriften bevatten voor de inrichting
van de jaarrekening. Daarentegen ontbreken (merendeels nog) voorschriften –
en daarmee toetsingscriteria – voor de inrichting van de andere verslaggevingstukken.In dit artikel is geen termijn voor het vragen van een nadere toelichting
opgenomen. Deze termijn is in beginsel ter bepaling van de AFM. De AFM zal,
indien zij een nadere toelichting vraagt echter rekening moeten houden met
het gegeven dat voor het indienen van een verzoekschrift tot herziening van
de verslaggeving een termijn geldt van, kort gezegd, twaalf maanden
(zie het in artikel 26 van het wetsvoorstel opgenomen artikel 2:449 BW en
de toelichting daarop). Uit het voorgestelde artikel 2:449 BW volgt overigens
dat de AFM, indien op basis van informatie die niet uit stukken blijkt bij
haar (alsnog) twijfels ontstaan – bijvoorbeeld naar aanleiding van een
mededeling, als bedoeld in artikel 2:362, zesde lid, BW, van de effectenuitgevende
instelling – alsnog om nadere toelichting kan verzoeken. De termijn
voor het indienen van een verzoek bij de OK tot herziening van de financiële
verslaggeving is in dergelijke situaties niet gekoppeld aan het moment waarop
de jaarrekening is vastgesteld.De verplichting om een nadere toelichting omtrent de toepassing van de
verslaggevingvoorschriften te geven is gericht tot de effectenuitgevende instelling
en volgt uit de tweede volzin van artikel 2, eerste lid. Ook voor met die
nadere toelichting verband houdende informatie die zich bij de externe accountant
van de effectenuitgevende instelling bevindt, blijft de effectenuitgevende
instelling het aanspreekpunt. Deze heeft een contractuele relatie met de externe
accountant en zal dienen te bewerkstellingen dat de AFM over de verzochte
nadere toelichting komt te beschikken. Indien de accountant dit weigert, zal
dit worden toegerekend aan de effectenuitgevende instelling. Indien de effectenuitgevende
instelling geen of onvoldoende gevolg geeft aan haar verplichting om een nadere
toelichting te verstrekken, dan kan de AFM bij de OK een verzoek doen als
omschreven in het eerste lid van artikel 4. Verwezen wordt naar de toelichting
op dat artikel. Voor de goede orde zij opgemerkt dat op het niet voldoen aan
een verzoek als bedoeld in het eerste lid, artikel 184 van het Wetboek van
Strafrecht niet van toepassing is. Artikel 184 van het Wetboek van Strafrecht
spreekt immers van een vordering of een bevel.Het tweede lid bevat een geheimhoudingsplicht voor de AFM. De aanwezigheid
van twijfels bij de AFM over een juiste toepassing van de verslaggevingvoorschriften
is het startpunt voor een diepgaande toetsing, binnen de AFM, naar de toepassing
van die voorschriften door de effectenuitgevende instelling. Op het moment
dat bij de AFM twijfels bestaan, staat het oordeel van de AFM echter nog niet
vast. De twijfels van de AFM kunnen door nadere toetsing binnen de AFM of
door de nadere toelichting van de effectenuitgevende instelling worden weggenomen.
Openbaarmaking van het verzoek van de AFM om een nadere toelichting, vanwege
de bij de AFM bestaande twijfels, zou echter, zoals in het algemeen deel is
beschreven, grote gevolgen voor de koers van de effecten van een effectenuitgevende
instelling kunnen hebben, terwijl er achteraf – bijvoorbeeld om bovengenoemde
redenen – niets aan de hand behoeft te zijn. Omdat dergelijke, mogelijke,
koersschommelingen onwenselijk zijn voor de adequate functionering van de
effectenmarkten en de positie van de beleggers daarop, wordt in dit artikel
uitdrukkelijk geregeld dat, indien de AFM een nadere toelichting verzoekt
omdat de AFM twijfels heeft over een juiste toepassing van de verslaggevingvoorschriften,
dit verzoek door de AFM geheim wordt gehouden. De in dit artikel neergelegde
geheimhoudingsverplichting geldt – evenals de geheimhoudingsbepaling
in artikel 3 – uitsluitend voor de AFM. Het staat de effectenuitgevende
instelling vrij om ter openbare kennis te brengen dat de AFM om een nadere
toelichting heeft gevraagd. Een dergelijke mededeling hoeft de effectenuitgevende
instelling, mits deze de vertrouwelijkheid van het feit dat de AFM een nadere
toelichting vraagt, kan waarborgen, in beginsel niet te doen. Vergelijk ook
hetgeen hierover in paragraaf 6 van het algemeen deel van de toelichting
is opgemerkt. Of de nadere toelichting die door de effectenuitgevende instelling
wordt verstrekt geheim is, zal van de omstandigheden van het geval afhangen.
Zodra de effectenuitgevende instelling echter aan de AFM aangeeft dat de nadere
toelichting bestaat uit vertrouwelijke gegevens zal de AFM met deze gegevens
vertrouwelijk om moeten gaan. Artikel 2:5 Awb, waarin is bepaald dat een ieder
die betrokken is bij de uitvoering van een taak van een bestuursorgaan
en daarbij de beschikking krijgt over gegevens waarvan hij het vertrouwelijke
karakter kent, is immers van toepassing.In het derde lid is bepaald dat het eerste lid geen betrekking heeft op
accountantsverklaring als bedoeld in artikel 2:393 BW. Het toezicht op de
financiële verslaggeving is niet gericht op het toetsen van (de inhoud
van) de accountantsverklaring als zodanig of op toetsing van het optreden
van de accountant. De regelgeving op grond waarvan de AFM toezicht zal houden
op accountantsorganisaties is neergelegd in het voorstel voor de in het algemeen
deel van de toelichting besproken Wta.Het vierde lid bepaalt dat de artikelen 2 tot en met 4 niet van toepassing
zijn op effectenuitgevende instellingen die beleggingsinstelling zijn als
bedoeld in artikel 1 van de Wtb.In het vijfde lid, ten slotte, wordt bepaald dat ook indien de jaarrekening
openbaar dient te worden gemaakt zonder dat deze is vastgesteld, de AFM met
het toezicht op de financiële verslaggeving – zoals vormgegeven
in dit wetsvoorstel – kan starten.Artikel 3De AFM zal, doorgaans op basis van de op grond van artikel 2, eerste lid,
van de effectenuitgevende instelling verkregen nadere toelichting, zich een
oordeel vormen over de vraag of de financiële verslaggeving voldoet aan
de daaromtrent gestelde wettelijke voorschriften. Indien de AFM van mening
is dat, naar aanleiding van de verstrekte toelichting, er geen reden is om
te twijfelen of financiële verslaggeving voldoet aan de verslaggevingvoorschriften,
zal zij geen schriftelijk oordeel geven. Bedacht dient daarbij te worden dat,
zoals in de toelichting op artikel 2 reeds is beschreven, de door de AFM gevraagde
toelichting betrekking kan hebben op één of meer specifieke
onderdelen van de financiële verslaggeving. Indien de AFM toelichting
over een specifiek onderdeel van de financiële verslaggeving heeft gevraagd –
en verkregen – en met deze toelichting de twijfels van de AFM ten aanzien
van dit specifieke onderdeel worden weggenomen, is daarmee niet gezegd dat
de AFM geen twijfels kan hebben omtrent andere onderdelen van de financiële
verslaggeving. De effectenuitgevende instelling kan er redelijkerwijs na uiterlijk
twaalf maanden nadat de jaarrekening is vastgesteld (zie het in artikel 26
van dit wetsvoorstel voorgestelde artikel 2:449, eerste lid, BW) van uitgaan
dat de AFM op grond van de informatie die op dat moment bekend is, geen reden
ziet om een schriftelijk oordeel te geven of een verzoekschrift in te dienen
bij de OK.Indien de AFM van mening is dat er wel redenen zijn om te twijfelen of
de financiële verslaggeving aan de daaromtrent gestelde voorschriften
voldoet, kan de AFM dat schriftelijk meedelen
aan de effectenuitgevende instelling. Voordat de AFM haar definitieve mededeling
schriftelijk aan de effectenuitgevende instelling heeft gedaan, zal doorgaans
overleg plaats hebben gevonden met de effectenuitgevende instelling. Het woord «kan»
houdt in dat de AFM beleidsruimte heeft omtrent de beslissing om de mededeling
te doen. Het meedelen door de AFM kan tot gevolg hebben dat openbaar zal worden
dat de AFM twijfelt over een juiste toepassing van de verslaggevingvoorschriften.
Enerzijds doordat de effectenuitgevende instelling conform de aanbeveling
van de AFM een bericht algemeen verkrijgbaar zal stellen en bij de AFM zal
deponeren, anderzijds doordat de AFM een verzoek tot herziening van de verslaggeving
bij de OK kan doen (zie de hierna volgende toelichting op artikel 4). Het
is daarom wenselijk dat de AFM kan afzien van de mededeling. Een redelijke
uitoefening van de toezichttaak brengt met zich dat de AFM dit zal doen in
situaties waarin zij meent dat de financiële verslaggeving weliswaar
niet volledig voldoet aan de daaromtrent gestelde voorschriften, doch een
grotere transparantie op de effectenmarkt (voortvloeiende uit een mededeling
door de effectenuitgevende instelling) niet opweegt tegen de voorziene
schade voor de effectenuitgevende instelling en de beleggers in deze instelling.In artikel 3, tweede lid, is geregeld dat de AFM haar schriftelijke mededeling
vergezeld kan doen gaan van een aanbeveling aan de effectenuitgevende instelling.
In het oog dient daarbij te worden gehouden dat de effectenuitgevende instelling
niet verplicht is om aan daaraan gehoor te geven: het betreft immers een aanbeveling
en geen verplichting. Deze aanbeveling houdt in, zo volgt uit dit lid, dat
de effectenuitgevende instelling een bericht algemeen verkrijgbaar stelt waarin
zij uitlegt op welke wijze zij in de toekomst de verslaggevingvoorschriften
zal toepassen of op welke onderdelen de financiële verslaggeving tekortschiet
in het geven van het inzicht, bedoeld in artikel 362, eerste lid, BW. De aandeelhouders
van de effectenuitgevende instelling zijn niet gebonden aan de beslissing
van het bestuur van de effectenuitgevende instelling met betrekking tot de
voorgenomen toepassing van bepaalde verslaggevingvoorschriften. Theoretisch
is het dus mogelijk dat, hoewel het bestuur van de effectenuitgevende instelling
een mededeling heeft gedaan, de AvA besluit om in de daarop volgende jaarrekening
toch voor toepassing van andere verslaggevingstandaarden te kiezen. Indien
die situatie zich voordoet, kan de AFM een verzoek als omschreven in artikel
4, derde lid, indienen. Voor een toelichting op het derde lid wordt verwezen
naar de toelichting op het tweede lid van artikel 2.Het vierde lid bepaalt dat bij algemene maatregel van bestuur regels kunnen
worden gesteld met betrekking tot het in het tweede lid bedoelde bericht toe
te voegen stukken, en de wijze waarop en de termijn waarbinnen het bericht,
bedoeld in het tweede lid, algemeen verkrijgbaar wordt gesteld en bij de AFM
wordt gedeponeerd. Onder meer kan daarbij worden gedacht aan het voorschrift
dat indien een bericht als bedoeld in het tweede lid algemeen verkrijgbaar
wordt gesteld dat ziet op de jaarrekening, evenals in het zesde lid van artikel
362 van Boek 2 BW is beschreven, aan dat bericht een accountantsverklaring
wordt toegevoegd.Artikel 4Dit artikel bevat het sluitstuk van het toezicht op de financiële
verslaggeving. In dit artikel wordt bepaald in welke gevallen de AFM een verzoek
bij de OK kan indienen. In het algemeen deel van deze toelichting is reeds
aandacht besteed aan de argumenten voor de keuze om de OK te belasten met
de rechterlijke handhaving van de verslaggevingvoorschriften.Het eerste lid regelt de bevoegdheid van de AFM om door middel van het
indienen van een verzoekschrift bij de OK een nadere toelichting te verkrijgen
indien een effectenuitgevende instelling onvoldoende gevolg heeft gegeven
aan het in artikel 2, eerste lid, bedoelde verzoek. Zie voor een bespreking
van de procedure van artikel 2:452 BW de toelichting op artikel 26 van dit
wetsvoorstel (bij het voorgestelde artikel 2:452 BW). Zoals hierboven in de
toelichting op artikel 2 reeds is beschreven, is de effectenuitgevende instelling
weliswaar verplicht om de gevraagde nadere toelichting te geven, maar is zij
wel vrij in haar afweging op welke wijze en in welke vorm zij de gevraagde
toelichting verschaft omtrent die onderdelen van de verslaggevingvoorschriften
die de aanleiding vormden voor de twijfel bij de AFM. Om die reden is van
belang dat duidelijkheid bestaat over de vraag wanneer sprake is van «onvoldoende
gevolg geven» aan het verzoek om een nadere toelichting van de AFM.
Daarvan is in ieder sprake indien in het geheel geen reactie wordt gegeven
door de effectenuitgevende instelling of niet binnen de door de AFM gestelde
termijn. Van «onvoldoende gevolg geven» is voorts sprake indien
door de effectenuitgevende instelling een nadere toelichting wordt gegeven
waarin geen nieuwe feiten en omstandigheden worden gepresenteerd. In dat geval
is immers geen sprake van een «nadere» toelichting. Gedacht kan daarbij worden aan een verwijzing door de effectenuitgevende instelling,
in reactie op het verzoek van de AFM, naar een in de gepresenteerde financiële
verslaggeving opgenomen passage die door de AFM reeds betrokken was bij het
de afweging van feiten en omstandigheden op basis waarvan bij de AFM twijfel
is ontstaan omtrent de toepassing van de verslaggevingvoorschriften. Van «onvoldoende
gevolg geven» aan een verzoek om nadere toelichting is ook sprake, indien
van een reactie van de effectenuitgevende instelling geen overtuigingskracht
kan uitgaan omdat objectieve feiten en omstandigheden ter onderbouwing van
het standpunt van de effectenuitgevende instelling in die reactie ontbreken.
Zo is de reactie van een effectenuitgevende instelling die inhoudt dat afgezien
is van opname van een bepaalde post in de financiële verslaggeving omdat
deze post niet materieel is, onvoldoende toelichting, indien objectieve feiten
of omstandigheden ontbreken op basis waarvan beoordeeld kan worden of daadwerkelijk
van materialiteit sprake is.In het tweede tot en met het vierde lid is een limitatieve opsomming gegeven
van de situaties waarin de AFM bevoegd is om een verzoek bij de OK te doen
dat gericht is op herziening van de inrichting van de financiële verslaggeving.
In het tweede lid is geregeld dat de AFM een verzoek als bedoeld in het voorgestelde
artikel 2:447 BW kan doen in het belang van een adequate functionering van
de effectenmarkten of de positie van de belegger op die markten, zonder dat
zij gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid om een aanbeveling aan de effectenuitgevende
instelling te doen. Hieruit blijkt dat in gevallen waar sprake is van een
ernstige schending van de verslaggevingvoorschriften de AFM zich direct tot
de OK moet kunnen wenden. De beleidsvrijheid van de AFM komt tot uitdrukking
in de formulering dat de AFM een verzoek kan doen.
Deze mogelijkheid is opgenomen voor situaties waarin de AFM van oordeel is
dat de financiële verslaggeving op zodanig essentiële onderdelen
niet voldoet aan de daaromtrent gestelde voorschriften dat het naar het oordeel
van de AFM wenselijk is dat de rechter zich uitspreekt omtrent deze toepassing
van de verslaggevingvoorschriften in de financiële verslaggeving. Met
het oog op de adequate functionering van de effectenmarkten en de positie
van de beleggers daarop kan de AFM in die gevallen een verzoekschrift indienen,
zodat ten aanzien van de desbetreffende financiële verslaggeving een
rechterlijke uitspraak kan worden ontlokt, ongeacht de eventuele bereidheid
van de effectenuitgevende instelling om haar verslaggeving aan te passen.
Naar verwachting zal de AFM de in dit lid gegeven bevoegdheid slechts in uitzonderlijke
gevallen hoeven toe te passen.Het derde lid beschrijft dat de AFM zich ook tot de OK kan wenden in het
geval dat zij een aanbeveling heeft gedaan om een bericht algemeen verkrijgbaar
te stellen, maar de effectenuitgevende instelling van deze mogelijkheid geen
gebruik heeft gemaakt.Op grond van het vierde lid brengt de AFM het feit dat een verzoek is
gedaan ter openbare kennis, maar niet voordat zij daaraan voorafgaand de effectenuitgevende
instelling in de gelegenheid heeft gesteld dit binnen een redelijke termijn
te doen. Vergelijk ook hetgeen hierover is opgemerkt in paragraaf 6 van
het algemeen deel van de toelichting.HOOFDSTUK 3 HET REGISTERArtikel 5In dit artikel is geregeld dat de AFM de financiële verslaggeving
en andere in dit artikel beschreven relevante informatie in een openbaar register
opneemt. Hierdoor is deze informatie voor beleggers op efficiënte en
toegankelijke wijze beschikbaar. Om de transparantie te bevorderen, zal in
de op grond van het vijfde lid vast te stellen algemene maatregel van bestuur worden geregeld dat het register ook via de website van de
AFM te raadplegen is.Uit het tweede lid volgt dat de AFM verantwoordelijk is voor het register.
Dit laat onverlet dat zij bepaalde werkzaamheden in het kader van haar registertaak
kan uitbesteden aan derden.Het derde lid bepaalt dat de AFM de in het register opgenomen stukken
en berichten voor een ieder kosteloos ter inzage zal houden. Dit betekent
dat zij geen kosten in rekening mag brengen aan personen die haar website
willen raadplegen teneinde het register met de informatie in te zien.Op grond van het vierde lid zal de AFM binnen vijf werkdagen volgend op
de werkdag waarop zij in het register op te nemen informatie heeft ontvangen,
de informatie in het register opnemen. Ten aanzien van de uitspraken van de
Hoge Raad ligt het in de rede dat de AFM deze betrekt van openbare (internet)bronnen.In het vijfde lid is bepaald dat bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur regels kunnen worden gesteld voor de inrichting en de werking van
het register en de wijze waarop wijzigingen kunnen worden aangebracht in de
in het register opgenomen informatie. Voorts kunnen bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur regels worden gesteld omtrent de wijze waarop de in
het register op te nemen stukken en mededelingen aan de AFM worden verstrekt.
Daarbij kan gedacht worden aan (technische) regels die zien op het elektronisch
aanleveren van informatie.HOOFDSTUK 4 UITWISSELING VAN GEGEVENS EN SAMENWERKINGArtikel 6Dit artikel regelt de mogelijkheden om, in afwijking van de geheimhoudingsbepalingen
van dit wetsvoorstel en van artikel 2:5 van de Awb, gegevens en inlichtingen
die zijn verkregen door toepassing van dit wetsvoorstel aan buitenlandse instanties
die zijn belast met het toezicht op de financiële verslaggeving van effectenuitgevende
instellingen te verstrekken. De informatieverstrekking is slechts mogelijk
tussen instanties die een soortgelijke rol hebben in het kader van naleving
van de voorschriften voor de financiële verslaggeving door effectenuitgevende
instellingen. Het artikel bepaalt ook de voorwaarden waaronder deze informatie-uitwisseling
kan plaatsvinden. Deze voorwaarden zijn gebaseerd op die in de Wet actualisering
en harmonisatie financiële toezichtwetten1
(Wet a&h). Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de parlementaire
geschiedenis van die wet2. Daar waar dit voor
het toezicht op de toepassing van de financiële verslaggevingvoorschriften
nodig is, zijn de voorwaarden aangepast of aangevuld. Vergelijk over de toepasselijkheid
van artikel 2:5 van de Awb ook hetgeen daarover is opgemerkt in de toelichting
op artikel 2.Artikel 7In dit artikel is geregeld dat de AFM gegevens en inlichtingen kan verstrekken
aan instanties die betrokken zijn bij het bevorderen van een eenvormige toepassing
van de verslaggevingstandaarden en bij het ontwikkelen van een gemeenschappelijke
aanpak ten aanzien van de handhaving van deze standaarden. Bij algemene maatregel
van bestuur kunnen een of meer van deze instanties worden aangewezen. Vooralsnog
wordt daarbij met name gedacht aan CESR, aangezien deze organisatie met name
wordt genoemd in overweging 16 bij de IAS-verordening. Gelet op de in het
algemeen deel beschreven activiteiten van CESR ligt het voor de hand dat de
AFM aan CESR gegevens en inlichtingen kan verstrekken. Omdat CESR geen instantie
is die belast is met het toezicht op de toepassing van financiële verslaggevingvoorschriften
door beursgenoteerde ondernemingen zou op de informatieverstrekking
aan CESR de geheimhoudingbepaling van artikel 2:5 van de Awb van toepassing
zijn. Het eerste lid bepaalt om die reden expliciet dat informatieverstrekking
in afwijking van artikel 2:5 van de Awb mogelijk is. Voorts zijn op de informatieverstrekking
de voorwaarden als omschreven in artikel 6 van overeenkomstige toepassing.Het tweede lid van artikel 7 voorziet in de mogelijkheid dat bij algemene
maatregel van bestuur regels kunnen worden gesteld aan de wijze waarop en
de voorwaarden waaronder door de AFM gegevens of inlichtingen kunnen worden
verstrekt. Onder meer zal in deze algemene maatregel van bestuur worden bepaald
dat de aan CESR te verstrekken inlichtingen en gegevens op geanonimiseerde
basis zullen worden verstrekt.Artikel 8Dit artikel heeft tot doel formeel vast te leggen dat de AFM bij de uitvoering
van het toezicht op de toepassing van de financiële verslaggevingvoorschriften
van de in dit artikel genoemde instellingen, kort gezegd: financiële
instellingen, dient zorg te dragen voor een goede samenwerking met de prudentiële
toezichthouder, De Nederlandsche Bank N.V. (hierna: DNB). Deze samenwerking
zal betrekking hebben op de uitoefening van het toezicht binnen het kader
van dit wetsvoorstel. De ratio achter de betrokkenheid van DNB is dat de toepassing
van de financiële verslaggevingvoorschriften door banken, effecteninstellingen
en verzekeraars voor een belangrijk deel sectorspecifiek is en nauw gekoppeld
is aan de activiteiten van de instellingen en het prudentiële toezicht
daarop. De samenwerking is erop gericht dat de toezichthouders informatie
uitwisselen en overleg voeren over zaken als sectorspecifieke verslaggevingaspecten,
het verzoeken van een nadere toelichting, het schriftelijk mededelen van de
twijfel, bedoeld in artikel 3, eerste lid, het eventueel doen van een aanbeveling
die deze mededeling kan vergezellen en, zo nodig, over het doen van een verzoek
bij de OK als bedoeld in artikel 4. In de praktijk betekent dit onder meer
dat voordat besloten wordt om van een effectenuitgevende instelling, die tevens
een financiële instelling is, een nadere toelichting te vragen, voordat
het oordeel schriftelijk wordt medegedeeld en voordat een verzoek bij de OK
wordt gedaan, overleg wordt gevoerd met DNB. Het is niet uit te sluiten dat
openbaarmaking van genoemde verzoeken (negatieve) koerseffecten zal genereren,
welke van invloed kunnen zijn op de bedrijfseconomische soliditeit van de
financiële instelling. Benadrukt zij dat de bedoelde samenwerking niet
afdoet aan de eigen verantwoordelijkheid van de AFM in het kader van dit wetsvoorstel
enerzijds en DNB in haar hoedanigheid van prudentiële toezichthouder
anderzijds. De in dit artikel opgenomen samenwerkingsbepaling brengt dus niet
met zich dat DNB medetoezichthouder in de zin van deze wet wordt.De wijze waarop aan de bedoelde samenwerking in de praktijk invulling
zal worden gegeven, zal worden vastgelegd in een schriftelijke overeenkomst
tussen de AFM en DNB, teneinde via praktische arrangementen een efficiënte
en effectieve afstemming in de uitvoering van het toezicht te realiseren.
Opgemerkt zij dat de AFM slechts toezicht houdt op de toepassing van de verslaggevingvoorschriften
gesteld bij of krachtens Titel 9 van Boek 2 BW en de IAS-verordening. De AFM
heeft niet tot taak toezicht te houden op de prudentiële voorschriften
voor kredietinstellingen, effecteninstellingen, natura-uitvaartverzekeraars
en verzekeraars, gesteld bij of krachtens de Wtk 1992, de Wte 1995, de Wtn
en de Wtv 1993. Daartoe is immers DNB bevoegd.HOOFDSTUK 5 REKENING EN VERANTWOORDING VAN DE AUTORITEIT
FINANCIËLE MARKTENDe artikelen 9 tot en met 23 regelen de verhouding tussen de minister
van Financiën en de AFM terzake van het financieel toezicht door de minister
en de wijze waarop de begroting van de AFM tot stand komt alsmede de aan de
jaarrekening van de AFM te stellen vereisten. De bepalingen zijn deels ontleend
aan, in vergelijkbare zin geformuleerde, bepalingen die zijn opgenomen in
het wetsvoorstel Kaderwet zelfstandige bestuursorganen1 en aan de bepalingen in de voorgenomen Wta en houden rekening met
de bestaande verhoudingen tussen de minister en de AFM. In de toekomst zullen
deze bepalingen, daar waar mogelijk, worden aangepast aan de in de voorgenomen
Wft opgenomen bepalingen die zien op de verhouding tussen de minister van
Financiën en de AFM.Artikel 9Het artikel verplicht de AFM jaarlijks een begroting voor het volgende
jaar op te stellen. De vastgestelde begroting moet ter instemming worden voorgelegd
aan de minister van Financiën. De AFM doet van de begroting waarmee is
ingestemd onverwijld mededeling in de Staatscourant en maakt haar op elektronische
wijze openbaar.Binnen de AFM zal het intern toezichthoudende orgaan, de raad van toezicht
(RvT), ingevolge de statuten met de vaststelling van de op te stellen begroting
worden belast. Dit betekent dat de RvT primair verantwoordelijk is voor het
toetsen van de begrotingsinformatie en de toelichting daarop. Vanwege deze
complementaire positie van de RvT en de rol van de minister van Financiën
zal deze laatste zich bij zijn beslissing omtrent de instemming kunnen baseren
op de bevindingen van de RvT. De omstandigheid dat met de begroting moet worden
ingestemd, impliceert niet dat de minister de begroting tot op het laatste
detail vastlegt. Dit zou ook in strijd zijn met het uitgangspunt dat de AFM
zelf de vrijheid en verantwoordelijkheid heeft om haar bedrijfsprocessen naar
eigen inzicht zo goed mogelijk in te richten. De instemming van de minister
strekt ertoe dat hij er politiek de verantwoordelijkheid voor neemt dat de
uitoefening van de wettelijke taken door de AFM langs de in de begroting aangegeven
lijnen zal verlopen tegen de daarin begrote kosten.In het vierde tot en met het zevende lid is het woord «instemming»
gebruikt in plaats van «goedkeuring». Daarmee wordt tot uitdrukking
gebracht dat de handeling van de minister niet valt binnen de omschrijving
van artikel 10:25 Awb. De vaststelling van de begroting betreft geen besluit
in de zin van de Awb, omdat de rechtshandeling tot vaststelling van de begroting
uitsluitend interne werking heeft. Omdat afdeling 10.2.1 van de Awb niet van
toepassing is, is in het vijfde lid bepaald dat instemming kan worden geweigerd
vanwege strijd met het recht of het algemeen belang. Een onthouding van instemming
wegens strijd met algemeen belang kan pas aan de orde zijn wanneer de bezwaren
tegen de instemming overwegend van aard zijn2.
Als de minister constateert dat er reden is instemming om te onthouden ten
aanzien van de begroting stelt hij de AFM eerst in de gelegenheid een aangepaste
begroting in te dienen. Hij kan daarbij aangeven hoe begroting moet worden
aangepast opdat deze wel aan de eisen voldoet. Pas als de begroting, nadat
een mogelijkheid tot aanpassing is geboden, nog steeds de geconstateerde onvolkomenheden
vertoont, kan de minister tot onthouden van de instemming overgaan. Het zevende
lid geeft een regeling voor het geval waarin de minister nog niet heeft ingestemd
met de begroting en het begrotingsjaar aanbreekt. In dat geval kan de AFM
tijdelijk en in beperkte mate verplichtingen en uitgaven aangaan die wat omvang
betreft zijn afgeleid van de begroting van het voorafgaande jaar.Artikel 10Dit artikel bepaalt dat aanmerkelijke verschillen die lopende het boekjaar
ontstaan bij de minister moeten worden gemeld. De beoordeling van hetgeen
onder «aanmerkelijke verschillen» wordt verstaan zal primair de
eigen verantwoordelijkheid van de AFM zijn. Door de melding van aanmerkelijke
verschillen verkrijgt de minister informatie die bijvoorbeeld bruikbaar kan
zijn bij de besluitvorming omtrent instemming met de begroting of de jaarrekening.Artikel 11Op basis van dit artikel zal de minister regels kunnen stellen voor de
inrichting van de begroting.Sinds het begrotingsjaar 2002 geldt er binnen de overheid en daaraan gerelateerde
instellingen een nieuwe begrotingssystematiek: Van Beleidsbegroting tot Beleidsverantwoording
(VBTB). De uitgangspunten van deze systematiek zullen via door de minister
te stellen regels voortaan ook ten grondslag kunnen worden gelegd aan de begroting
van de toezichthouders. De begroting van de AFM wordt langs de lijnen van
VBTB opgezet.Aanwijzing 124l van de Aanwijzingen voor de regelgeving biedt de mogelijkheid
om de minister de bevoegdheid te geven om besluiten van de toezichthouder
te vernietigen of te schorsen of om beleidsregels te stellen ten aanzien van
de uitvoering van taken van de toezichthouder. Van deze beide mogelijkheden
wordt in dit wetsvoorstel geen gebruik gemaakt. Nut en noodzaak van de beide
bevoegdheden voor de minister zijn namelijk niet aanwezig (Aanwijzing 6 van
de Aanwijzingen voor de regelgeving). Het stellen van beleidsregels en de
bevoegdheid tot vernietiging of schorsing zijn onwenselijk omdat deze bevoegdheden
niet stroken met het uitgangspunt van toezicht op afstand.Artikel 12De accountant die een verklaring afgeeft omtrent de getrouwheid van de
jaarrekening voegt bij deze verklaring een verslag van zijn bevindingen omtrent
de rechtmatige inning en besteding van de middelen van de AFM uit hoofde van
de voorgestelde wet. Een nieuw element betreft de door deze accountant bij
zijn verklaring te voegen bevindingen over de vraag of het beheer en de organisatie
van de AFM uit hoofde van dit wetsvoorstel voldoen aan eisen van doelmatigheid.De minister zal bij de instemming volstaan met een toetsing die gebaseerd
zal zijn op de voorafgaande toetsing door het intern toezichthoudende orgaan,
de RvT van de AFM.De jaarrekening van de AFM zal worden gecontroleerd door een registeraccountant
of Accountant-Administratieconsulent ten aanzien van wie in het accountantsregister
een aantekening is geplaatst als bedoeld in artikel 36, derde lid, van de
Wet Accountants-Administratieconsulenten.Artikel 13Aan het einde van een begrotingsjaar kan een verschil tussen de in het
begrotingsjaar gerealiseerde baten en lasten resteren. Dit verschil vormt
het exploitatiesaldo van de AFM. Het exploitatiesaldo zal in de jaarrekening
of de verantwoording zichtbaar worden gemaakt. Als een exploitatiesaldo is
ontstaan, zal de AFM dit tekort of overschot in de regel toevoegen aan respectievelijk
in mindering brengen op de kosten die worden doorberekend aan de effectenuitgevende
instellingen. De AFM zal daartoe een voorstel doen in de jaarrekening. De
instemming met de jaarrekening door de minister dient dan als grondslag voor
het verrekenen van het in het voorafgaande jaar gerealiseerde tekort of overschot,
resulterend uit het exploitatiesaldo, met de op basis van de
begroting waarmee is ingestemd, geraamde kosten voor het lopende jaar. Hierdoor
kan de AFM jaarlijks volstaan met één factuur waarin de begrote
kostendoorberekening wordt verrekend met het gerealiseerde exploitatiesaldo.
De administratieve lasten voor zowel de effectenuitgevende instellingen als
voor de AFM worden hiermee zo beperkt mogelijk gehouden. In bijzondere omstandigheden
kan ervoor worden gekozen om de mee- of tegenvallers uit het voorafgaande
jaar niet in rekening te brengen, maar binnen de begroting van het lopende
jaar te verdisconteren. Zo zou de AFM een tekort kunnen opvangen door met
betrekking tot een bepaalde lastenpost minder te besteden dan begroot. De
AFM doet dan geen voorstel tot doorberekening van het exploitatiesaldo in
de jaarrekening. Overigens heeft de voorkeur een tijdige melding van aanmerkelijke
verschillen tussen begroting en realisatie conform artikel 10, zodat op dat
moment, lopende het jaar, de minister er op kan aandringen dat adequate maatregelen
worden genomen.Artikel 14Het artikel schrijft voor dat de AFM jaarlijks voor 1 mei een verslag
over de werkzaamheden en bevindingen van het voorgaande jaar opstelt en dit
aan de minister van Financiën toezendt. In het verslag worden de taakuitoefening
en het gevoerde beleid beschreven. Ook zal de AFM verslag moeten doen van
de kwaliteitszorg. In dat verband kan de AFM onder meer ingaan op welke wijze
zij toepassing heeft gegeven aan de in het artikel 16 neergelegde beginselen
van behoorlijk bestuur. Andere factoren die een belangrijke bijdrage aan kwaliteitszorg
kunnen leveren zijn onder meer het toezicht door de RvT, de raadpleging van
het overlegorgaan, evaluatie van het gevoerde beleid en het verrichten van
internationale vergelijkingen. De minister zendt een afschrift van het jaarverslag
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal. De AFM zal zorgdragen voor openbaarmaking
van het jaarverslag.Het tweede lid van het artikel bepaalt dat het jaarverslag aan de minister
wordt toegezonden. In het jaarverslag worden vanwege de geheimhoudingsplicht
geen vertrouwelijke gegevens met betrekking tot afzonderlijke effectenuitgevende
instellingen opgenomen. Het jaarverslag moet jaarlijks voor 1 mei aan
de minister worden gezonden. Artikel 15In dit artikel wordt een aantal voorwaarden gesteld aan een statutenwijziging
van de AFM. Het eerste lid schrijft voor dat de AFM een voorgenomen statutenwijziging
ter voorafgaande instemming aan de minister voorlegt; een vergelijkbare bepaling
is thans ook al in de Wte 1995 en de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993
(hierna; Wtv 1993) opgenomen. De minister kan zijn instemming met een statutenwijziging
onthouden, indien de statuten van de AFM na wijziging onvoldoende zijn afgestemd
op het in dit wetsvoorstel bepaalde, waaronder de taken en doelstellingen
van de AFM en de verhouding tussen de minister en de AFM. De statuten dienen
na wijziging voldoende te zijn afgestemd op het in dit wetsvoorstel bepaalde
en voldoende waarborgen te blijven bieden voor een onafhankelijke taakvervulling.Artikel 16Het artikel komt overeen met artikel 19 van het wetsvoorstel Kaderwet
zelfstandige bestuursorganen. Een aantal van deze verplichtingen is thans
al op basis van algemene beginselen van behoorlijk bestuur en de Awb op de
AFM van toepassing. De in dit artikel opgenomen verplichtingen kunnen worden
aangemerkt als een nadere invulling van de vereisten zoals die
op grond van de Awb al op de toezichthouders, als bestuursorganen, van toepassing
zijn. Dit artikel kan bijdragen aan de verbetering van de kwaliteit van het
handelen van de AFM en aan de relatie met effectenuitgevende instellingen
en het publiek. De AFM dient in het jaarverslag melding te maken van hetgeen
door haar ter uitvoering van deze verplichtingen is verricht. Vertrouwelijke
gegevens zullen, vanwege de geheimhoudingsplicht, niet in het jaarverslag
worden opgenomen.Artikel 17Met dit artikel wordt uitvoering gegeven aan het voornemen om de AFM te
verplichten om een adviserend panel in te stellen1.
In de Nederlandse wetgeving worden adviesorganen en overlegorganen onderscheiden.
Een adviesorgaan is, kort gezegd, een orgaan van en ten behoeve van de overheid
waarin in beginsel «met één mond» wordt gesproken.
De leden van een adviesorgaan worden primair benoemd op basis van deskundigheid.
Een overlegorgaan heeft een ander karakter. Het overleg dient de belangen
van alle betrokken partijen. Deelname aan het overleg geschiedt op basis van
representativiteit. De AFM is als partij ook in het overleg vertegenwoordigd.
Een overlegorgaan heeft naar zijn aard een open structuur; alle betrokken
belangen worden in het overleg betrokken. De betrokken partijen gaan na afloop
van het overleg in de regel terug naar hun achterban om over het overleg te
rapporteren. Vastgesteld kan worden dat het adviserende panel waarvan in het
bovengenoemde kamerstuk sprake is het karakter draagt van een overlegorgaan.
Het eerste lid van dit artikel verplicht de AFM om een orgaan in te stellen
voor overleg met de effectenuitgevende instellingen over aangelegenheden die
verband houden met de kosten van het toezicht. In het panel kan van gedachten
worden gewisseld over de visie van de AFM op toezicht, de met de wettelijke
taak na te streven doelen, de instrumenten die worden ingezet en de middelen
die daarvoor nodig zijn alsmede de kosten die voortvloeien uit het toezicht.
Het gaat daarbij allereerst om kosten van de AFM zelf, zoals tot uitdrukking
gebracht in de begroting of de verantwoording. In dit verband is ook de taakuitvoering
van de AFM in het afgelopen jaar van belang. Daarnaast zijn ook de kosten
die ten gevolge van het toezicht door effectenuitgevende instellingen worden
gemaakt onderwerp van overleg.Het overlegorgaan heeft een tweeledig doel. In de eerste plaats wordt
voor de effectenuitgevende instellingen mogelijkheid gecreëerd om invloed
uit te oefenen op de financiële huishouding van de AFM. Dit is met name
van belang omdat krachtens het voorgenomen artikel 18 de toezichtkosten, voor
een deel in rekening zullen worden gebracht bij de effectenuitgevende instellingen.
In de tweede plaats kan het overleg de AFM nuttige inzichten verschaffen inzake
de financiële gevolgen, waaronder administratieve lasten en overige nalevingkosten,
die het toezicht voor effectenuitgevende instellingen met zich brengt.In het tweede lid worden enkele eisen gesteld aan de samenstelling van
het overlegorgaan. De AFM voert het overleg met de effectenuitgevende instellingen
of een representatieve vertegenwoordiging daarvan. Namens de minister zijn
ambtenaren bij het overleg aanwezig. De minister krijgt daardoor informatie
die van belang is voor de uitoefening van zijn eigen bevoegdheden, zoals de
bevoegdheid tot instemming met de begroting. Representativiteit is voor het
goed functioneren van het overleg van groot belang. Gelet op de aard van de
onderwerpen die in het panel worden besproken alsmede het doel van het panel
ligt het voor de hand dat het overlegorgaan ten minste twee keer per jaar
bijeenkomt. De praktische werkwijze en inrichting van het overlegorgaan wordt
aan de AFM gelaten.Het overleg is voor de AFM niet vrijblijvend. Zo regelt het vierde lid
dat de AFM de resultaten van het overleg in de vorm van een verslag openbaar
maakt. De bevindingen van de individuele deelnemers, zoals naar voren gebracht in het overleg, zijn daar uiteraard ook onderdeel van. Van
de openbaarmakingsplicht gaat een disciplinerende werking uit. De AFM zal
bevindingen die openbaar zijn niet zomaar terzijde kunnen schuiven. Daar komt
nog bij dat het in het voorgenomen artikel 16 vervatte zorgvuldigheidsbeginsel
in de regel zal meebrengen dat de AFM wanneer zij in haar verdere handelen
afwijkt van de bevindingen van het orgaan, dit afwijken zal moeten kunnen
onderbouwen. De verplichting voor de AFM om de resultaten in de vorm van een
verslag openbaar te maken laat uiteraard de elders in de wet opgenomen bepalingen
ten aanzien van de geheimhouding onverlet.Artikel 18Het artikel biedt de grondslag voor het in rekening brengen aan effectenuitgevende
instellingen van kosten die door de AFM worden gemaakt bij de uitvoering van
haar taak. Voor de duidelijkheid wordt erop gewezen dat aan het begrip «kosten»
een ruime betekenis toekomt. Het betreft de integrale kosten die verband houden
met het verrichten van de desbetreffende werkzaamheden. Ook kosten van overhead
en de kosten van uitvoeringstoetsen als bedoeld in artikel 19 maken hier onderdeel
vanuit. Voorts is tot uitdrukking gebracht dat ook kosten kunnen worden doorberekend
die gemaakt zijn ter voorbereiding op de uitoefening van de taak of onderdelen
daarvan die tijdelijk zijn geactiveerd op basis van gangbare bedrijfseconomische
methoden. Het betreft een explicitering van de bestaande wetgeving op grond
waarvan voorbereidingskosten reeds worden doorberekend.Uiteraard worden er geen kosten in rekening gebracht die uit de algemene
middelen worden vergoed. De in rekening te brengen kosten zijn gebaseerd op
de goedgekeurde begroting. Het exploitatiesaldo uit het vorig jaar kan worden
verrekend met de voor het lopende jaar geraamde door te rekenen kosten, als
de AFM daarvoor een voorstel heeft gedaan in de jaarrekening of verantwoording
waarmee de minister heeft ingestemd. Afhankelijk van de aard van het exploitatiesaldo,
tekort of overschot, zal het saldo aan de geraamde door te berekenen kosten
worden toegevoegd of daarop in mindering worden gebracht. Bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur zullen nadere regels worden gesteld met betrekking
tot de kostendoorberekening. Zo vindt de nadere uitwerking van de toerekening
van de overige toezichtkosten aan categorieën van gelijksoortige effectenuitgevende
instellingen en de daarbij te hanteren heffingsmaatstaven plaats bij lagere
regelgeving. Het voornemen is deze categorieën en de daaraan gekoppelde
heffingsmaatstaven bij algemene maatregel van bestuur te bepalen. Met betrekking
tot individueel toerekenbare toezichthandelingen is het voorstel de kosten
door middel van bij ministeriële regeling vast te stellen tarieven in
rekening te brengen. Thans is de bekostiging van de toezichthouders ook grotendeels
op lager wetsniveau geregeld, zij het uitsluitend in ministeriële regelingen.
De lagere regelgeving zal worden opgesteld mede aan de hand van de aanbevelingen
die zijn neergelegd in het rapport van de minister van Financiën inzake
herziening van het financiële toezicht1.De minister van Financiën zal de regels inzake kostenverhaal opstellen
in overeenstemming met de Minister van Justitie.De kosten van de AFM die voortvloeien uit de civielrechtelijke handhaving
van de verplichting om aan de AFM een nadere toelichting te verstrekken (op
basis van het voorgestelde artikel 4, eerste lid) en de kosten die voortvloeien
uit de civielrechtelijke handhaving van de verslaggevingvoorschriften (op
basis van het voorgestelde artikel 4, tweede, derde en vierde lid) zullen
niet worden doorberekend aan de effectenuitgevende instellingen, doch ten
laste komen van de algemene middelen. Regels omtrent de vaststelling
van deze kosten zullen eveneens in overeenstemming met de Minister van Justitie
worden opgesteld.Artikel 19Dit artikel betreft een zogenoemde uitvoeringstoets. De uitvoerbaarheid
is een aspect dat nadrukkelijk bij de voorbereiding van regelgeving dient
te worden betrokken. Waar het gaat om voorgenomen wettelijke voorschriften
waarin de taak van de AFM wordt gewijzigd of uitgebreid, is de betrokkenheid
van de AFM onontbeerlijk bij een goede beoordeling van de uitvoerbaarheid.
Dit artikel regelt dat de AFM gehouden is desgevraagd een oordeel te geven
over de uitvoering van dergelijke voorgenomen wettelijke voorschriften en
van beleidsvoornemens. De verplichting laat uiteraard de elders in het wetsvoorstel
opgenomen geheimhoudingsbepalingen onverlet.Artikel 20Het artikel regelt de bevoegdheid van de minister van Financiën om
de AFM te verzoeken gegevens of inlichtingen te verschaffen die nodig zijn
voor een onderzoek naar de toereikendheid van de wet of de wijze waarop de
AFM de wet uitvoert of heeft uitgevoerd en de verplichting van de AFM om de
verzochte gegevens of inlichtingen te verstrekken. In het artikel wordt bepaald
dat de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) en de Wet Nationale Ombudsman (WNo)
niet van toepassing zijn met betrekking tot de in dit artikel bedoelde gegevens
of inlichtingen die de minister van Financiën onder zich heeft. Het behoeft
in dergelijke gevallen niet alleen bedrijfsgevoelige gegevens te betreffen.
Mogelijk is dat ook informatie omtrent het handelen van de AFM aan de minister
van Financiën is verstrekt waarvan het niet wenselijk is dat deze door
middel van een beroep op de Wob openbaar worden gemaakt.Artikel 21Het artikel geeft de minister van Financiën de bevoegdheid om in
te grijpen ingeval van ernstige taakverwaarlozing door de AFM, waarbij ontwrichting
van de uitvoering van de taak van de AFM dreigt. Behoudens spoedeisende gevallen
zal de minister aan de AFM een termijn geven waarbinnen de AFM de gelegenheid
krijgt om haar taak alsnog naar behoren uit te voeren. Indien vervolgens blijkt
dat de AFM haar taak alsnog niet naar behoren uitoefent kan de minister de
noodzakelijke voorzieningen treffen, waarbij kan worden gedacht aan het (tijdelijk)
doen uitvoeren van een of meer taken of onderdelen van de taken van die AFM
door de minister zelf of door een andere toezichthouder. Het derde lid bepaalt
dat de beide kamers der Staten-Generaal onverwijld door de minister hieromtrent
worden geïnformeerd. De eventueel te treffen voorzieningen dienen van
tijdelijke aard te zijn. Indien de voorzieningen een permanent karakter krijgen
dan ligt het voor de hand de taakuitvoering door de AFM te heroverwegen of
bijvoorbeeld de voorzieningen wettelijk te regelen.Gelet op de bestaande verhoudingen tussen de minister en de toezichthouders
zal van deze bevoegdheid slechts in uitzonderlijke, thans niet voorzienbare,
omstandigheden gebruik hoeven te worden gemaakt. Vanwege de veelheid van situaties
waarin het toegepast zou kunnen worden is de bepaling noodzakelijkerwijze
ruim geformuleerd.Artikel 22Het artikel bepaalt dat elke vijf jaar een evaluatie van de doelmatigheid
en de doeltreffendheid van het functioneren van de AFM zal plaatsvinden. De
minister heeft uit hoofde van de Wtv 1993 ook al deze verplichting. Een vergelijkbare
bepaling ontbreekt in de overige financiële toezichtwetten. Bij de behandeling
van de wijziging van een aantal wetten in verband met de naamswijziging van
de Verzekeringskamer alsmede wijziging van de Wtv 1993 teneinde op enkele
punten de verhouding van de Ministers van Financiën en van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid tot de Pensioen- & Verzekeringskamer nader te regelen1 was al aangekondigd dat een vergelijkbare bepaling ook
van toepassing zou worden op de AFM en DNB.Artikel 23In dit artikel wordt bepaald dat in afwijking van de Awb voor beroepen
tegen besluiten op grond van de Hoofdstukken 4 of 5 van deze wet de rechtbank
te Rotterdam bevoegd is. Gedacht kan daarbij ondermeer worden aan het maken
van bezwaar en het instellen van beroep door een effectenuitgevende instelling
tegen het besluit van de AFM om, op grond het voorgestelde artikel artikel
6, gegevens of inlichtingen met een buitenlandse overheidsinstantie uit te
wisselen.HOOFDSTUK 6 WIJZIGING VAN ANDERE WETTENArtikel 24 (Bijlage bij de Awb)Besluiten van de AFM op grond van de artikelen 2, eerste lid, 3, eerste
en tweede lid en 4 zijn niet voor bezwaar en beroep vatbaar in de zin van
de Awb. De mogelijkheid voor de effectenuitgevende instellingen of andere
(bestuursrechtelijke) belanghebbenden om, naast het civielrechtelijke handhavingtraject
van de naleving van de verslaggevingvoorschriften, in bezwaar en beroep te
gaan tegen handelingen van de AFM die samenhangen met de civielrechtelijke
handhaving, past niet in de voorgestelde structuur. Tevens wordt beroep tegen
beslissingen van de minister van Financiën terzake van instemming met
de begroting, jaarrekening of jaarverantwoording uitgesloten. Uitsluiting
van het beroepsrecht wordt voorgesteld op grond van de volgende overwegingen.
De instemming van de minister met de begroting of verantwoording zal van groot
belang zijn voor de doorberekening van toezichtkosten, die bij beschikking
van de AFM aan de individuele ondernemingen in rekening worden gebracht. Het
is van belang om de behandeling van bedenkingen tegen de hoogte van de door
te berekenen kosten zoveel mogelijk te concentreren in één beroepsgang:
die van de beschikking. Een afzonderlijke beroepsgang tegen de instemmingbeslissing
zou er vooral toe leiden dat bedenkingen in twee in plaats van in één
beroepsgang aan de orde kunnen worden gesteld. Vanuit het oogpunt van doelmatig
en efficiënt toezicht en stroomlijning van bestuursrechtelijke procedures
zou dat niet wenselijk zijn.Artikel 25 (Bijlage bij de Wet bestuursrechtspraak bedrijfsorganisatie)Om te bewerkstelligen dat het College van Beroep voor het bedrijfsleven,
de bevoegde instantie in hoger beroep is tegen uitspraken van de rechtbank
te Rotterdam, wordt de bijlage bij de Wet bestuursrechtspraak bedrijfsorganisatie
aangepast.Artikel 26 (Wijzigingen in Boek 2 BW)A(Artikel 103)De bepalingen die zien op het tegengaan van het handelen met gebruik van
voorwetenschap zijn thans allemaal neergelegd in de Wte 1995. Om overlap in
de regelgeving en onduidelijkheid in afbakeningsbereik tegen te gaan, wordt
voorgesteld artikel 2:103 BW te schrappen. Dit artikel, waarin voor vennootschappen
waarvan aandelen, schuldbrieven of certificaten daarvan zijn opgenomen in
de prijscourant van enige beurs wordt voorgeschreven om halfjaar- en kwartaalcijfers
openbaar te maken zodra deze beschikbaar zijn, is ontleend aan een voorstel
van de commissie vennootschapsrecht om misbruik van voorwetenschap tegen te
gaan. Het wetsartikel verplicht de naamloze vennootschap niet tot openbaarmaking
van kwartaal- of halfjaarcijfers, maar schrijft voor dat indien de vennootschap
verdere bekendmaking van haar kwartaal- of halfjaarcijfers wenst dan bekendmaking
aan het bestuur en de raad van commissarissen en de ondernemingsraad, zij
gehouden is deze openbaar te maken. De nadelen die aan artikel 2:103 BW kleven –
weinig effectieve mogelijkheden voor sanctionering van overtreding van deze
bepaling en het ontbreken van mogelijkheden om inhoudelijke en procedurele
eisen te verbinden aan dit artikel – verdwijnen.B(Artikel 447)Dit artikel gaat over de bevoegdheid tot het indienen van het verzoek
tot herziening van de jaarrekening en de gronden voor dat verzoek. Ten opzichte
van de huidige regeling (artikel 999 Rv) is een aantal wijzigingen doorgevoerd.
De verzoekschriftprocedure vervangt de dagvaardingsprocedure, en het verzoek
kan tevens worden gegrond op de stelling dat de rechtspersoon de IAS niet
goed heeft toegepast. Deze jaarrekeningvoorschriften zijn vanaf 1 januari
2005 rechtstreeks van toepassing voor de geconsolideerde jaarrekening van,
kortweg, beursvennootschappen.Het voorstel om de dagvaardingsprocedure om te zetten in een verzoekschriftprocedure
heeft gevolgen voor de wijze van procederen, de toelating van partijen tot
de procedure en de rol van de rechter. In het nieuwe procesrecht kent de rechter
ook in dagvaardingsprocedures een meer actieve rol en de klassieke lijdelijkheid
van de rechter heeft bepaald aan kracht ingeboet. Te denken valt aan de regels
over comparitie na antwoord, opgenomen met het doel de rechter en partijen
sneller tot de kern van de zaak te doen komen en de mogelijkheid van een schikking
te bevorderen. Niettemin biedt een verzoekschriftprocedure nog steeds wat
meer mogelijkheden voor een actieve opstelling ten aanzien van de voortgang
van de procedure, doordat niet wordt geprocedeerd via de rol. Dat past bij
de samenstelling van de OK met haar Raden. De regels van de verzoekschriftprocedure
brengen tevens mee dat het schriftelijk debat beperkt is tot één
ronde, zodat daarvoor niet langer, zoals thans in artikel 1001, derde lid,
Rv, behoeft te worden afgeweken van de algemene regels in artikel 132 Rv.
Voorts is de verzoekschriftprocedure beter toegesneden op de mogelijkheid
van deelneming aan de procedure door belanghebbende derden.Het tweede lid bevat de gronden voor een verzoek. Verzoeken richten zich
op de (geconsolideerde) jaarrekening, het jaarverslag als bedoeld in artikel
2:391 BW en de overige gegevens als bedoeld in artikel 2:392 BW van de rechtspersoon
of personenvennootschap waarop Titel 9 van toepassing is. Daaronder vallen
ook banken en verzekeringsmaatschappijen. De in 1990 ingevoerde
regeling voor de jaarrekening van beleggingsinstellingen (Stb. 380) is eveneens
gehandhaafd. Nieuw is de mogelijkheid dat het verzoek is gericht op herziening
van de jaarrekening, het jaarverslag of de overige gegevens van een rechtspersoon
die op grond van artikel 4 van de IAS-verordening verplicht is tot gebruik
van de IAS voor de geconsolideerde jaarrekening. Dat verzoek moet zijn gegrond
op het oordeel dat de stukken van deze rechtspersoon niet voldoen aan de bij
of krachtens deze verordening gestelde voorschriften. Voor bepaalde delen
van de financiële verslaggeving van deze vennootschappen zijn geen IAS
voorhanden. Voor die onderdelen – in het bijzonder het jaarverslag –
gelden de relevante bepalingen van Titel 9.In de procedure wordt opgekomen tegen de financiële verslaggeving
van de vennootschap als verweerder. De klachten kunnen zich niet richten tegen
de accountantsverklaring als zodanig of tegen het optreden van de accountant.
Klachten tegen accountants kunnen worden ingediend volgens procedures die
zijn opgenomen in de Wet op de Registeraccountants en de Wet op de Accountants-Administratieconsulenten.
Het derde lid is een bevestiging van dit uitgangspunt.(Artikel 448)Tot het indienen van het verzoek blijven bevoegd degenen die reeds in
artikel 999 Rv zijn genoemd. Nieuw is de bevoegdheid van de AFM. De gronden
voor het verzoek van de AFM zijn niet anders dan van enige andere belanghebbende.
Ofschoon van de verzoeker – ook de AFM – geëist wordt dat
zij haar verzoekschrift motiveert, behoeft zij niet te bewijzen dat de jaarrekening
onjuist is. Voldoende is verzoekers gefundeerde oordeel, waarbij het voor
de hand ligt dat wordt aangegeven in welk opzicht de jaarrekening aanpassing
behoeft.De nieuwe taak vergt een nieuwe denk- en handelwijze van de AFM. Het gaat
om de handhaving van privaatrechtelijke voorschriften. Als kader voor het
optreden van de AFM geldt krachtens het effectenrecht steeds «de handhaving
van een adequate functionering van de effectenmarkten en de bescherming van
de positie van de beleggers op die markten». De jaarrekening, en daarmee
ook de handhaving van de jaarrekeningnormen, kent een breder kader. Dat roept
de vraag op naar het criterium voor het optreden van de AFM. Overwogen is
hiervoor een ander criterium in het wetsvoorstel op te nemen, bijvoorbeeld
aanvullend aan het oordeel dat de jaarrekening niet in overeenstemming is
met de bij de IAS-verordening of Titel 9 gestelde voorschriften aan te geven
dat zulks ten nadele strekt van de effectenmarkten en de positie van de belegger
op die markten. Van een dergelijke beperking is evenwel afgezien nu de processuele
positie van de AFM daardoor onevenredig ongunstiger zou worden.De rol van de AFM is beperkt tot vennootschappen waarvan aandelen, schuldbrieven
of certificaten daarvan tot de handel op een beurs zijn toegelaten. Doorslaggevend
is daarbij niet de toelating tot de handel op een in Nederland gelegen of
functionerende beurs maar de rechtsvorm van de effectenuitgevende instelling.
Het gaat om vennootschappen naar Nederlands recht die hun financiële
verslaggeving opstellen conform het bepaalde in artikel 2:362 BW. Dat ligt
ook voor de hand nu het de verantwoordelijkheid is van de Nederlandse wetgever
om de betrouwbaarheid van de informatie verschaft door vennootschappen naar
Nederlands recht te bevorderen. Niet ondenkbaar is dat van de vennootschap
slechts aandelen, schuldbrieven of certificaten daarvan tot de handel zijn
toegelaten op een buitenlandse beurs. Dat kan leiden tot samenloop met de
bevoegdheden van de toezichthouder op die beurs. Een probleem is dit niet
nu het niet gaat om gedragstoezicht, maar om de materiële voorschriften
voor de jaarrekening. Deze voorschriften zijn in Europees verband geharmoniseerd
voor in Europa genoteerde beursvennootschappen door middel van de IAS-verordening.De ondernemingen waarvan effecten tot de handel op een beurs zijn toegelaten
zullen hun geconsolideerde jaarrekening opstellen volgens de IAS. Voor Nederlandse
vennootschappen waarvan de aandelen, schuldbrieven of certificaten daarvan
tot de handel zijn toegelaten op een effectenbeurs die buiten de Europese
Unie is gelegen, gelden de materiële voorschriften voor de jaarrekening
van Titel 9. Ook ten aanzien van deze vennootschappen zal niet snel sprake
zijn van een samenloop van het toezicht van de AFM met dat van de toezichthouder
op die beurs. Het toezicht van de AFM op deze vennootschappen zal zich immers
beperken tot de toets of dergelijke vennootschappen hun financiële verslaggeving
hebben opgesteld in overeenstemming met de voorschriften van Titel 9 van Boek
2 van het BW.(Artikel 449)Op grond van de huidige regeling in artikel 1001 Rv vangt de (verval)termijn
voor het instellen van de rechtsvordering aan binnen twee maanden na het vaststellen,
dan wel openbaar maken van de niet-vastgestelde, jaarrekening. Mede omdat
de termijn als kort wordt ervaren, is het niet ongebruikelijk te dagvaarden
tegen een door de eiser gekozen datum die ruim in de toekomst ligt zodat er
meer tijd is voor de verdere voorbereiding. In de verzoekschriftprocedure
heeft de verzoeker deze mogelijkheid niet. Een verzoeker zal zich dus terdege
moeten voorbereiden alvorens de vennootschap in rechte te betrekken. Wij achten
dit niet bezwaarlijk nu de jaarrekeningprocedure voor de vennootschap belastend
kan zijn en grote financiële gevolgen kan hebben, in het bijzonder voor
de beurskoers. Wel moet aan de verzoeker voldoende tijd worden gegund om tot
een gefundeerd oordeel te komen omtrent het instellen van een procedure. Voor
de AFM geldt bovendien dat binnen de termijn ook het preprocessuele traject –
overleg met de vennootschap, overlegging van gegevens, en een eventuele mededeling
als bedoeld in artikel 3 van dit wetsvoorstel – moet kunnen worden afgerond.
Twee maanden is daarvoor duidelijk te kort. Daarom wordt voorgesteld de termijn
voor het indienen van het verzoek te stellen op twaalf maanden na, in beginsel,
de vaststelling van de jaarrekening.Daarmee hangt samen dat een kenmerk van het hebben van een beursnotering
is dat een effectenuitgevende instelling doorlopend onder toezicht van «de
markt» staat. Iedere belangrijke wijziging in de financiële positie
van de effectenuitgevende instelling zal bijvoorbeeld gevolgen kunnen hebben
voor de koersvorming van de effecten van een effectenuitgevende instelling.
In dat verband zou het niet wenselijk zijn als de AFM – of een individuele
belanghebbende – niet over de mogelijkheid zou beschikken om op een
voor haar of hem gelegen moment een procedure bij de OK te entameren. Een
periode van twaalf maanden om een verzoek tot herziening van de financiële
verslaggeving bij de OK in te kunnen dienen is om die reden wenselijk.De regelingen waarbij de termijn pas begint te lopen na neerleggen van
de niet vastgestelde jaarrekening (tweede lid), respectievelijk nadat feiten
en omstandigheden bekend zijn geworden waardoor verzoeker, kortweg, tot een
ander oordeel over de juiste toepassing van de verslaggevingvoorschriften
in de jaarrekening kan komen (vierde lid), blijven gehandhaafd, evenals de
uiteindelijke termijn van twee jaar.Nieuw is de in het derde lid opgenomen termijn nadat één
van de in artikel 3 van dit wetsvoorstel aanbevolen berichten is neergelegd.
Het overleg met de vennootschap wordt niet openbaar gemaakt, waardoor belanghebbenden
pas na het algemeen verkrijgbaar stellen van dat bericht kunnen kennisnemen
van de resultaten van de discussie. Niet uit te sluiten is dat een dergelijk
bericht voor de belanghebbende aanleiding is om herziening van de jaarrekening
van de vennootschap te verzoeken. Daarom is in het derde lid bepaald dat indien
een mededeling is neergelegd, de termijn van twaalf maanden voor
indiening van een verzoek begint te lopen na de dag van die neerlegging.(Artikel 450)In het geding zijn telkens de stukken, bedoeld in artikel 2:447, lid 1.
De daarin opgenomen gegevens kunnen summier zijn, terwijl de verzoeker niet
altijd beschikt over voldoende informatie om te kunnen beoordelen of in de
jaarrekening de verslaggevingstandaarden op juiste wijze zijn toegepast. Het
gaat bovendien om technisch zeer gecompliceerde materie. Ook de OK zelf heeft
soms behoefte aan nader onderzoek. In de huidige procedure wordt dan gebruik
gemaakt van het instrument bewijsopdracht. Dat levert evenwel niet altijd
een bruikbaar resultaat op en brengt bovendien een aanzienlijke vertraging
in de procedure met zich.In het enquêterecht zijn goede ervaringen opgedaan met het laten
doen van een onderzoek door deskundige onderzoekers naar de gang van zaken
in een vennootschap teneinde te kunnen bepalen of sprake is van wanbeleid.
Het gaat dan veelal om feiten en gebeurtenissen die ten grondslag lagen aan
besluitvorming door bijvoorbeeld het bestuur, maar in dat besluit niet onmiddellijk
terug te vinden zijn. Het onderzoek naar de achtergronden van de jaarrekening
vertoont daarmee verwantschap. Daarbij kan men denken aan contracten die de
basis zijn voor de verwachtingen van het bestuur over bijvoorbeeld de periode
waarin een aangekocht actief zijn waarde zal behouden. Voorgesteld wordt in
de verzoekschriftprocedure de mogelijkheid van een onderzoek door een of meer
deskundige onderzoekers toe te voegen. Dit onderzoek kan, maar behoeft niet
te worden gevraagd door de verzoeker. De OK kan ook ambtshalve een onderzoek
bevelen.Anders dan in het enquêterecht is het onderzoek niet afhankelijk
van de vraag of de verzoeker gegronde redenen heeft om aan de juiste toepassing
van de verslaggevingvoorschriften in de jaarrekening te twijfelen, omdat niet
goed te bepalen valt op basis van welke criteria de rechter tot die conclusie
zou moeten komen. Het probleem is veeleer dat verzoeker en rechter nu juist
specifieke informatie ontberen om te bepalen of er inderdaad reden is te twijfelen
aan de juiste toepassing van de verslaggevingvoorschriften. Als grond voor
het verzoek tot het doen van een onderzoek geldt dan ook de grond voor het
verzoek tot herziening zelf.Het onderzoek kan in iedere stand van het geding worden gedaan. Dat betekent
dat het geding een aanvang moet hebben genomen door indiening van een verzoek
als bedoeld in het voorgestelde artikel 2:447 BW. Verzoeker kan in dat verzoekschrift
aangeven dat de grondslagen voor het verzoek zullen worden aangevuld nadat
de resultaten van het onderzoek bekend zijn (vergelijk artikel 283 Rv).Evenals in het enquêterecht is geen nadere omschrijving voorzien
van het begrip onderzoeker. De ervaring daar leert dat de OK gebruik maakt
van een lijst met personen die gelet op hun ervaring en deskundigheid, maar
ook integriteit en karakter, de rol van deskundige onderzoeker kunnen vervullen.
Gedacht kan vooral worden aan (oud) vennoten van accountants kantoren, wetenschappers,
of (oud) leden of werknemers van het IASB. Indien de AFM geen partij is kan
ook (een medewerker van) de AFM op grond van expertise tot onderzoeker worden
benoemd.De kosten van het onderzoek komen in beginsel ten laste van de rechtspersoon.
In het derde lid is ook voorzien in een verhaal van deze kosten op de verzoeker,
welke regeling eveneens is overgenomen uit het enquêterecht. Het gaat
dan om gevallen waarin het verzoek duidelijk niet op inhoudelijke gronden
is gedaan. Zo'n verzoek kan tevens leiden tot een vordering tot schadevergoeding
in overeenstemming met het bepaalde in artikel 2:350 BW, nu dat artikel van
overeenkomstige toepassing is verklaard.In het vierde lid is een mogelijkheid voorzien voor de AFM om zich uit
te laten over een onderzoek. De nieuwe taak van de AFM betekent dat aldaar
deskundigheid wordt ontwikkeld op het terrein van het jaarrekeningrecht. De
AFM heeft ook regelmatig overleg met andere Europese toezichthouders en kan
aldus aangeven of een bepaald vraagstuk zich ook in andere landen voordoet.
Dat is van belang omdat een uniforme uitleg van de IAS zoveel mogelijk gewaarborgd
moet worden. Die deskundigheid wordt nog beter benut als de AFM gelegenheid
krijgt om zijn mening kenbaar te maken over de het onderzoek opgenomen vragen.
Het gaat daarbij uitdrukkelijk over de bevindingen en conclusies van de onderzoekers
ten aanzien van de geschilpunten en niet over de wijze waarop het onderzoek
heeft plaatsgevonden of waarop onderzoekers zich hebben opgesteld. Het is
met andere woorden een aanvulling op en geen recensie van dat onderzoek.Het vijfde tot en met het negende lid zijn gebaseerd op de bestaande regeling
in artikel 1001 Rv. Er is geen materiële wijziging beoogd. De enige toevoeging
betreft een verwijzing naar de Wte 1995.(Artikel 451)Dit artikel is gebaseerd op artikel 1002 Rv en bepaalt dat de OK aanwijzingen
geeft over de herinrichting van jaarrekening, jaarverslag en de overige gegevens
indien deze naar het oordeel van de rechter niet in overeenstemming zijn met
de wettelijke voorschriften. Het overbrengen van het artikel naar Boek 2 en
het wijzigen van de procedure leidde tot enkele technische aanpassingen. Een
materiële wijziging is niet beoogd. Uit het artikel kan worden afgeleid
dat een bevel van de OK dat ziet op toekomstige stukken ook aanwijzingen kan
omvatten over de wijze waarop een rechtspersoon, vennootschap of instelling
de gevolgen daarvan dient te beschrijven voor de in het geding zijnde stukken.(Artikel 452)Artikel 2 van het wetsvoorstel bevat een regeling voor de verkrijging
van een nadere toelichting die de AFM noodzakelijk acht om te beoordelen of
inderdaad sprake is van onjuiste toepassing van de verslaggevingvoorschriften
die optreden van AFM rechtvaardigt. Meestal zal de nadere toelichting van
de vennootschap voldoende zijn. Te verwachten is dat de vennootschap en haar
accountant zullen meewerken aan het verstrekken van een nadere toelichting
aan de AFM, omdat zij geen belang hebben bij onduidelijkheden over de aanvaardbaarheid
van de in de jaarrekening toegepaste verslaggevingvoorschriften. Niettemin
is voorstelbaar dat een vennootschap het verstrekken van een bepaalde toelichting
weigert. Denkbaar is voorts dat de vennootschap van oordeel is te moeten weigeren
omdat het gaat om afspraken met derden die ter zake geheimhouding hebben bedongen.
Dan ontstaat een lastige situatie. De AFM kan zonder aanvullende toelichting
niet goed beoordelen of haar bedenkingen terecht zijn, terwijl zij die wel
zou moeten hebben om haar taak adequaat te kunnen vervullen. Ook hierbij is
het naar ons oordeel niet wenselijk aan de AFM bestuursrechtelijke instrumenten
toe te kennen. In plaats daarvan wordt een korte procedure voorgesteld waarbij
de AFM aan de OK kan verzoeken om in te grijpen. De rechter kan de vennootschap
dan bevelen om aan de AFM een nadere toelichting te verschaffen. Het is aan
de OK om te bepalen op welke wijze dit dient te gebeuren, waarbij hetgeen
door partijen in het verzoeken verweerschrift of ter zitting naar voren is
gebracht een rol zal spelen.Het verzoek tot het verschaffen van een nadere toelichting op de toepassing
van de verslaggevingvoorschriften moet worden onderscheiden van het in artikel
450 lid 2 voorgestelde onderzoek. Het verzoek om een nadere toelichting kan
plaatsvinden onafhankelijk van de vraag of een verzoek tot aanpassing
van de jaarrekening zal worden ingediend. Wel moet, zoals in het algemeen
deel van de toelichting reeds is opgemerkt, het verzoek van de AFM zijn gebaseerd
op de grond dat zij twijfel heeft over de (juiste) toepassing van de verslaggevingvoorschriften.
Het verschaffen van een nadere toelichting door de effectenuitgevende instelling,
doch niet in de vorm van de door de AFM verzochte stukken is op zichzelf onvoldoende
grond. Vergelijk ook hetgeen hierover is opgemerkt in de toelichting op artikel
4.In het verzoek moet de gevraagde nadere toelichting zo als mogelijk is
worden gespecificeerd en zal moeten worden aangegeven waarom de nadere toelichting
op de toepassing van de verslaggevingvoorschriften voor een goede beoordeling
van de toepassing van de verslaggevingvoorschriften onontbeerlijk wordt geacht.
Dat laatste vloeit mede voort uit de gronden waarop het verzoek kan worden
geweigerd. Een enkel belang bij geheimhouding van de informatie voor derden
is niet steeds doorslaggevend nu het in het derde lid van overeenkomstige
toepassing verklaarde artikel 450 lid 1 bepaalt dat de zaak met gesloten deuren
zal worden behandeld.Het vierde lid bepaalt dat de rechter kan besluiten dat de nadere toelichting
op een door hem te bepalen wijze moet worden verschaft. Denkbaar is bijvoorbeeld
dat wordt bepaald dat bepaalde gegevens ten kantore van de rechtspersoon kunnen
worden ingezien. De OK kan voor het verschaffen van een nadere toelichting
een termijn stellen. De rechtspersoon zal er daarbij rekening mee moeten houden
dat die termijn kort kan zijn, bijvoorbeeld één of twee weken.
Dat is niet onoverkomelijk nu de procedure zodanig is ingericht dat de rechtspersoon
al voor de indiening van het verzoek weet op welk punt de AFM twijfelt over
de (juiste) toepassing van de verslaggevingvoorschriften. Bovendien gaat het
uit de aard der zaak om informatie of gegevens die van belang zijn geweest
voor de opstelling en controle van de jaarrekening en die dus recent voorhanden
zijn geweest. De korte termijn is voorts noodzakelijk omdat de AFM met behulp
van de verkregen nadere toelichting zal moeten bepalen of verdere stappen
noodzakelijk zijn en in welke vorm.Indien het in dit artikel opgenomen verzoek tot het verschaffen van een
nadere toelichting tot gevolg heeft dat informatie beschikbaar komt die leidt
tot de bevinding bij de AFM dat de toepassing van de financiële verslaggevingstandaarden
niet juist was, dan kan de AFM – nadat zij de effectenuitgevende instelling
de in het voorgestelde artikel 3 bedoelde mededeling heeft gedaan –
een verzoek als bedoeld in artikel 447 lid 1 indienen. In beginsel geldt ook
in geval de in lid 1 van artikel 449 neergelegde termijn van twaalf maanden
reeds is verstreken. Mocht uit de nadere toelichting blijken dat de financiële
verslaggeving tekortkomingen bevat die niet uit de stukken blijken, dan kan
dit leiden tot een beroep op het in het vierde lid van artikel 449 bepaalde.
Daarbij dient te worden bedacht dat ten aanzien van dergelijke tekortkomingen –
ook als die tekortkomingen binnen de AFM reeds bekend zou (kunnen) zijn uit
hoofde van andere toezichtdomeinen – de AFM doorgaans geacht dient te
worden «in redelijkheid onkundig te zijn» vanwege de organisatorische
en procedurele scheiding bij de AFM tussen het toezicht op verslaggeving en
andere toezichtdomeinen.(Artikel 453)Ook na overbrenging van de regeling naar Boek 2 van het BW blijft de jaarrekeningprocedure
een procedure in één feitelijke instantie. De toepassing van
IAS brengt bovendien met zich dat uitspraken worden gedaan over voorschriften
van Europees recht. In voorkomende gevallen zal over die toepassing de uitleg
van het Europese Hof van Justitie moeten worden gevraagd.Artikel 27 (Wijzigingen Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering)De artikelen 999 tot en met 1002 Rv vervallen. Deze artikelen zijn overgebracht
naar en verder aangevuld in de voorgestelde artikelen 2:447 tot en met 2:453
BW (zie de toelichting op artikel 26 van het wetsvoorstel).Artikel 28 (Wijzigingen in de Wet op de economische delicten)De Wet op de economische delicten wordt op enkele plaatsen gewijzigd in
verband met het vervallen van de artikelen 2:103 BW en 1002 Rv en de aanpassingen
in de Wte 1995.Artikel 29 (Wijzigingen in de Wet toezicht effectenverkeer
1995)A(Artikel 5)Het betreft hier een wetstechnische wijziging alsmede een wijziging om
te verduidelijken dat uitgevende instellingen in de zin van artikel 5 Wte
1995 de periodieke financiële informatie die zij op grond van de bij
dit artikel gestelde voorschriften algemeen verkrijgbaar dienen te stellen,
eveneens dienen te deponeren bij de AFM.B(Artikel 5a)In artikel 5 van de Wte 1995 is geregeld dat instellingen waarvan in of
vanuit Nederland effecten zijn aangeboden periodiek informatie over hun bedrijf
algemeen verkrijgbaar stellen. In aanvulling daarop wordt in dit artikel bepaald
dat effectenuitgevende instellingen als bedoeld in artikel 1, onderdeel b,
van de Wtft de financiële verslaggeving deponeren bij de AFM. Bij het
uitoefenen van het toezicht op de naleving van in dit artikel neergelegde
verplichting zal, zoals in het algemeen deel van de toelichting is beschreven,
de AFM gebruik kunnen maken van het huidige instrumentarium van de Wte 1995.
Tevens is, ten aanzien van de toepassing door de AFM van deze bevoegdheden,
het «gewone» in de Wte 1995 neergelegde stelsel van bestuursrechtelijke
rechtsbescherming van toepassing.In het tweede lid van dit artikel is bepaald in welke gevallen de verplichting
van het eerste lid niet van toepassing is. Daarvan is sprake indien de effectenuitgevende
instelling een beleggingsinstelling is als bedoeld in artikel 1 van de Wtb.
Deze uitzondering is gebaseerd op het feit dat het toezicht op de financiële
verslaggeving, zoals dat wordt geïntroduceerd door dit wetsvoorstel,
niet ziet op beleggingsinstellingen (vergelijk ook het bepaalde in artikel
2, vierde lid, van dit wetsvoorstel). De achterliggende reden daarvoor is
dat reeds uit hoofde van de Wtb toezicht wordt gehouden op de periodieke financiële
verslaggeving van beleggingsinstellingen.Het derde lid bepaalt dat vrijstelling of, op verzoek, ontheffing kan
worden verleend van het eerste lid. Op grond van het vierde lid kunnen aan
de vrijstelling of ontheffing beperkingen worden gesteld met het oog op de
adequate functionering van de effectenmarkten en de positie van de beleggers
daarop.C tot en met I(Artikel 28, 29, 40, 48b, 48c, 48d en tabel 2 van de bijlage)De overige wijzigingen van de Wte 1995 houden verband met de voorgestelde
aanpassingen van artikel 5 Wte 1995 en de invoering van het voorgestelde 5a
Wte 1995 en zijn van technische aard, met uitzondering van de voorgestelde
wijziging in onderdeel G (artikel 48c Wte 1995). De aanpassing van artikel
48c bewerkstelligt dat de AFM geen bestuurlijke boete (meer) kan opleggen
aan uitgevende instellingen indien niet wordt voldaan aan het bij of krachtens
artikel 5, eerste lid, tweede volzin en onderdeel a, Wte 1995 bepaalde. Het
ontbreken van de mogelijkheid voor de AFM om een boete op te leggen indien
de periodieke informatie van een uitgevende instelling niet voldoet aan de
daaromtrent gestelde regels is een logisch gevolg van de introductie, door
dit wetsvoorstel, van de mogelijkheden voor de AFM om naleving van de verslaggevingvoorschriften
af te dwingen bij de OK. Deze wijziging werkt door in de onderdelen H en I.HOOFDSTUK 7 OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGENArtikel 30De overgangsregeling in dit artikel heeft betrekking op de verplichting
voor de AFM om jaarlijks een begroting op te stellen. Aangezien artikel 9
regelt dat de AFM jaarlijks een begroting voor het daaropvolgende jaar opstelt,
regelt het onderhavige artikel dat de AFM na de inwerkingtreding van deze
wet een begroting voor het resterende gedeelte van het lopende jaar opstelt.De Minister van Financiën,G. ZalmDe Minister van Justitie,J. P. H. DonnerXNoot1Kamerstukken II 2001/2002, 28 386 nr. 1.XNoot2Kamerstukken II 2001/2002, 28 386 nr. 1.XNoot3Kamerstukken II 2003/04, 29 449, nr. 1.XNoot4Stb 2004, 370.XNoot5Kamerstukken II 2001/02, 28 090, nrs. 1 en verder en Kamerstukken
II 2003/04, 29 658, nrs. 1 en verder.XNoot6Verordening (EG) nr. 1606/2002 van het Europees Parlement en de Raad van
de Europese Unie van 19 juli 2002 (PbEG L 243).XNoot1Volgens de Hoge Raad zijn de redenen die optreden door de AG omwille van
het openbaar belang kunnen motiveren, omstandigheden zoals het grote aantal
gedupeerden, de deplorabele financiële situatie van de vennootschap of
een bedenkelijke gang van zaken in het algemeen. Zie het arrest van 5 september
1990, NJ 1991/62.XNoot1Kamerstukken II 2001/02, 28 122, nr. 2.XNoot2Richtlijn nr. 2004/109/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 december
2004 betreffende de transparantievereisten die gelden voor informatie over
uitgevende instellingen waarvan effecten tot de handel op een gereglementeerde
markt zijn toegelaten en tot wijziging van Richtlijn nr. 2001/34/EG (PBEG
L390).XNoot1Kamerstukken II, 2004/05, 29 708, nrs. 1 en verder.XNoot1Zie artikel 2:105, derde lid, BW. De vaststelling van de jaarrekening
is ook van belang voor het antwoord op de vraag of de effectenuitgevende instelling
wel of niet bevoegd is tot inkoop van eigen aandelen (artikel 2:98, derde
lid, BW) en voor de omvang van de aanspraken van winstgerechtigden.XNoot2Zo kan de rechter bepalen dat een dividenduitkering geldig is hoewel de
rechtshandeling tot de vaststelling van de jaarrekening vernietigd is.XNoot1Besluit van 14 september 2005, Stb. 2005, 467.XNoot1Wet van 16 juli 2005, Stb. 2005, 377.XNoot1Op grond van artikel 4 van de IAS-verordening is de reikwijdte van de
IAS verordening beperkt tot effectenuitgevende instellingen die onder het
recht van een lidstaat van de EU vallen en die zijn toegelaten tot de handel
op een gereglementeerde markt in de EU.XNoot1Zie het Besluit tot vaststelling van nadere voorschriften omtrent de inhoud
van het jaarverslag (Stb. 2004, 747).XNoot1Wet van 23 juni 2005, Stb. 328.XNoot2Wet van 23 jnui, Stb. 346.XNoot1Wet van 14 november 2002, Stb. 2003, 55.XNoot2Kamerstukken II 2001/02, 28 373, nr. 3.XNoot1Kamerstukken II 2000/01, 27 426, nrs. 1 en verder.XNoot2Kamerstukken II 1994/95, 23 700, nr. 3, blz. 187.XNoot1Kamerstukken II 2002/03, 28 122, nr. 16, blz. 19–20.XNoot1Kamerstukken II 2002/03, 28 122, nr. 16.XNoot1Kamerstukken II 1999/2000, 27 251, nr. 3, blz. 4. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30336-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl