Herziening Wet arbeid vreemdelingen; Brief minister met de notitie Herziening Wet arbeid vreemdelingen
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST134879
 2009-2010
 
 32 144
 Herziening Wet arbeid vreemdelingen
 
 
 
 
 Nr. 
 1
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 18 september 2009
 
 Hierbij doe ik u toekomen de notitie Herziening Wet arbeid vreemdelingen.
 
 De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
 J. P. H. Donner
 
 Herziening Wet arbeid vreemdelingen
 1. Aanleiding en opzet notitie
 Bij het debat over de Blauwdruk Modern Migratiebeleid (kamerstuk 30 573,
nr. 10) in de Tweede Kamer, najaar 2008 (kamerstuk 30 573, nr. 15),
heb ik u toegezegd de Kamer «zo spoedig mogelijk in 2009» een
beleidsnotitie toe te zenden over mogelijkheden tot herziening van de Wet
arbeid vreemdelingen (Wav).
 
 Deze notitie bevat een aantal voorstellen tot herziening van de Wav, waaronder
de Kennismigrantenregeling. Concrete aanleiding voor deze notitie zijn de
kabinetsvoorstellen in het kader van Modern Migratiebeleid, die ook gevolgen
hebben voor de Wav. Twee andere zaken zijn een belangrijke reden tot herziening
van de Wav. Allereerst maken ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in bedrijven
herziening mogelijk en gewenst. Ten tweede leveren de uitvoering van de Wav
door UWV en de handhaving door de Arbeidsinspectie leerpunten op om de regelgeving
beter uitvoerbaar en handhaafbaar te maken.
 
 De paragrafen 2 en 3 van deze notitie schetsen een aantal hoofdpunten
uit het arbeidsmigratiedebat van de afgelopen jaren en de beleidsdoelen eninstrumenten.
Vervolgens geeft het kabinet in paragraaf 4 de uitgangspunten en hoofdlijnen
aan van de herziening van de Wav en de Kennismigrantenregeling. Tenslotte
worden in paragraaf 5 de concrete voorstellen voor die herziening samengevat.
Die voorstellen zijn van uiteenlopend karakter en reikwijdte en worden hier
in onderlinge samenhang gepresenteerd. Zij zijn het resultaat van een brede
inventarisatie van mogelijke herzieningspunten, die is besproken met betrokken
instanties waaronder centrale en sectorale organisaties van werkgevers en
werknemers. Na bespreking met uw Kamer zullen de voorstellen verder worden
uitgewerkt.
 
 In mei 2009 heeft de Europese Raad twee richtlijnen op het terrein van
arbeidsmigratie vastgesteld: de Richtlijn Kennismigratie («Blue card»)
en de Richtlijn tot vaststelling van minimumnormen inzake sancties en maatregelen
tegen werkgevers van illegaal verblijvende derdelanders. Beide richtlijnen
hebben gevolgen voor de Wav-regelgeving. Die gevolgen worden niet meegenomen
in deze notitie, maar in de implementatieplannen die momenteel (onder regie
van Justitie) worden voorbereid en die najaar 2009 naar de Tweede Kamer worden
gestuurd.
 2. Het arbeidsmigratiedebat van de afgelopen jaren
 Het debat over de sociaal-economische effecten van arbeidsmigratie heeft
zich toegespitst op een aantal punten. Belangrijke vraag blijft welke rol
arbeidsmigratie vanuit de optiek van onze arbeidsmarkt zou moeten spelen,
en hoe daarbij de nationale arbeidsmarkt en arbeidsverhoudingen kunnen worden
beschermd. Daarbij is de politiek-maatschappelijke aandacht voor een effectieve
uitvoering en vooral handhaving van de Wav de afgelopen jaren sterk toegenomen.
Vooral de bestrijding door de Arbeidsinspectie en SIOD van ontduikingsconstructies
van werkgevers en de aanpak van malafide uitzendbureaus kunnen hierbij genoemd
worden. Een vraag die in het debat hierover herhaaldelijk opduikt is of de
bestaande regelgeving daartoe voldoende effectieve instrumenten biedt.
 
 Immers, de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in bedrijven staan niet
stil en zijn een belangrijk thema in het arbeidsmigratiedebat. Daarbij gaat
het om:
 • Een toename van het zakelijke personenverkeer (vaak voor meerdere korte perioden binnen een kort tijdsbestek) met bedrijven uit snel
opkomende landen buiten de EU, zoals India, China; het gaat daarbij vaak om
langlopende uitbestedings- en toeleveringsrelaties tussen bedrijven in die
landen en in Nederland. In het kader daarvan brengen de betreffende producten
en diensten ook noodzakelijke training en scholing met zich mee.
 • Een groeiend aantal specialisten (die niet altijd aan de inkomensgrenzen
van de kennismigrantenregeling voldoen) stelt zich beschikbaar op de internationale
arbeidsmarkt om kortdurende bedrijfsklussen in diverse landen te doen.
 • Kenmerkend voor dit type zakelijke contacten is dat de meeste vreemdelingen
specifiek voor enkele activiteiten binnen één of enkele bedrijven
cq. vestigingen naar ons land komen, van «het langdurig betreden van
de Nederlandse arbeidsmarkt» is geen sprake. Vaak vinden bedrijven het
laten verrichten van de betreffende activiteiten door prioritair arbeidsaanbod
geen werkbare optie, omdat de zakelijke relatie tussen twee bedrijven of tussen
twee onderdelen van hetzelfde internationale concern doorslaggevend is voor
de vraag wie de betreffende klus kan, moet en/of mag doen.
 
 Uit overleg met sectorale organisaties vanuit o.a. cultuur, sport en religie
blijkt dat verbetering van de regelgeving mogelijk is. Rode lijn door de verzoeken
is dat men, gezien de internationalisering in een aantal sectoren, de twv-plicht
met de volledige toetsing van vergunningaanvragen in bepaalde gevallen een
onevenredige bureaucratische belasting vindt.
 
 Een andere ontwikkeling van de afgelopen jaren is dat – sinds de
introductie van de Kennismigrantenregeling per 1 oktober 2004 –
het pleidooi van werkgevers voor een eenvoudiger en sneller toelating van
kennismigranten is gehonoreerd.
 Bij toelating van kennismigranten en hun gezinsleden geldt een verkorte
procedure waarbij de IND in het merendeel van de gevallen in twee weken (de
normtijd) voor zowel de kennismigrant als diens gezinsleden een verblijfsvergunning
afgeeft. Daarbij geldt geen toets op prioritair arbeidsaanbod, de werkgever
van de kennismigrant heeft geen aparte tewerkstellingsvergunning nodig.
 
 Tenslotte is door (organisaties van) werkgevers de afgelopen twee jaar
aandacht gevraagd voor het beperken van administratieve lasten voor werkgevers.
 In de Wav-uitvoeringspraktijk zijn sinds najaar 2008 reeds twee belangrijke
stappen gezet in het klantvriendelijker vormgeven van de aanvraagprocedure
van een twv voor een werkgever samen met die van een verblijfsvergunning voor
een arbeidsmigrant. Allereerst hebben IND en (toen nog) CWI op 1 oktober
2008 één gezamenlijk digitaal loket voor arbeidsmigratie geopend.
Daarnaast heeft UWV per 1 januari 2009 de IND gemandateerd om te beslissen
op twv-aanvragen in die gevallen waar a) samenloop is van twv en eerste aanvraag
voor een verblijfsvergunning en b) de twv-aanvraag niet op prioritair aanbod
hoeft te worden getoetst.
 3. Beleidsdoelen en -instrumenten
 Het arbeidsmigratiebeleid in ons land heeft de volgende doelen:
 • Het toelaten van personen van wie verwacht mag worden dat zij door
hun arbeidsactiviteiten een bijdrage leveren aan de welvaart(sgroei), en/of
van wie is vastgesteld dat zij een functie zullen gaan vervullen waarvoor
geen prioritair arbeidsaanbod beschikbaar is.
 • Het beschermen van de binnenlandse arbeidsmarkt.
 • Het beschermen van de nationale arbeidsverhoudingen en het tegengaan van oneerlijke concurrentie door te bewaken dat arbeidsmigranten
marktconform worden beloond en tenminste het wettelijk minimumloon ontvangen.
 • Het voorkomen en bestrijden van illegale tewerkstelling.
 • Het zo goed mogelijk waarborgen van het tijdelijk verblijf van
niet-kennismigranten van buiten de EU.
 • Het voorkomen dat arbeidsmigranten een beroep op de sociale zekerheid
doen.
 • Het waarborgen van minimale administratieve lasten voor werkgevers
(de klanten).
 
 Deze beleidsdoelen leiden tot een vraaggestuurd toelatingsbeleid tot de
arbeidsmarkt: het hebben van een baan op het moment van vergunningaanvraag is voorwaarde voor toelating waarbij sprake is van een
selectieve toelating van niet-kennismigranten en het stimuleren van de komst/toelating
van kennismigranten.
 Wettelijk kader is de (onder deze titel sinds 1995 bestaande) Wav. De
uitvoering ervan is gedelegeerd aan UWV, terwijl de handhaving door de Arbeidsinspectie
(SZW) geschiedt.
 Het belangrijkste instrument is de tewerkstellingsvergunning (twv) die
wordt aangevraagd door en verleend aan een werkgever. Een werkgever heeft
een twv nodig als hij een arbeidsmigrant wil tewerkstellen uit een land waarvoor
geen vrij werknemersverkeer geldt en die niet in de regelgeving is vrijgesteld
van de twv-plicht. De Wav kent een breed werkgeversbegrip, waaronder alle «schakels»
in een opdrachtgever-opdrachtnemerketen vallen, evenals een natuurlijk persoon
die een vreemdeling huishoudelijke of andere arbeid binnen een huishouden
laat verrichten.
 Een belangrijk ander instrument is de bestuurlijke boete die de Arbeidsinspectie
kan opleggen aan een werkgever die één of meer vreemdelingen
illegaal tewerkstelt.
 Wezenlijke randvoorwaarden bij de beleidsdoelen zijn de uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid van de regelgeving.
 
 Bijlage 1 bevat meer informatie over de Wav-regelgeving en over de toetsing
van twv-aanvragen door UWV. Bijlage 2 bevat een samenvatting van ontwikkelingen
in de twv-cijfers uit de afgelopen jaren.
 4. Uitgangspunten en hoofdlijnen herziening Wav en
Kennismigrantenregeling
 Naar het oordeel van het kabinet kan arbeidsmigratie (zijnde niet-kennismigratie)
een bijdrage blijven leveren aan onze economie door tijdelijke knelpunten
in de aansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt op te vangen.
Voorwaarde daarbij is echter wel dat onverkort wordt vastgehouden aan de beleidsdoelen
van de afgelopen jaren, zoals verwoord in paragraaf 3.
 
 Vanuit het arbeidsmarktbelang bezien vindt het kabinet het beschermen
van onze nationale arbeidsmarkt en arbeidsverhoudingen, en het voorkomen en
bestrijden van illegale tewerkstelling ook in de komende jaren van groot belang.
Concreet betekent dit het vasthouden aan een vraaggestuurd toelatingsbeleid
voor niet-kennismigranten, aan effectieve toetsing van twv-aanvragen aan beschikbaarheid
van prioritair arbeidsaanbod en aan betaling van marktconform (en tenminste
wettelijk minimum)loon.
 
 Vanuit de samenleving bezien vindt het kabinet het belangrijk te waarborgen
dat arbeidsmigratie positieve maatschappelijke effecten heeft, op kortere
maar ook op langere termijn. Concreet betekent dit dat twv-aanvragen ook op
het aspect «adequate huisvesting» worden getoetst en
dat werkgevers(organisaties), UWV en gemeenten op dat punt goed samenwerken.
Ook is het nodig dat onbedoeld en ongewenst beslag door arbeidsmigranten op
de sociale zekerheid wordt voorkomen. Belangrijke voorwaarde daarvoor is het
waarborgen van de tijdelijkheid van verblijf en arbeid van niet-kennismigranten
van buiten de EU, en het bestrijden van illegale tewerkstelling en illegaal
verblijf van arbeidsmigranten.
 
 Als instrument om deze doelen te (blijven) realiseren zal een effectieve
inzet van de Wav-instrumenten «tewerkstellingsvergunning» en «bestuurlijke
boete» naar het oordeel van het kabinet ook de komende jaren nodig zijn.
Het instrument «tewerkstellingsvergunning» dient ertoe om in het
toelatingsbeleid mede vanuit de actuele arbeidsmarktsituatie te kunnen sturen.
Daartoe is nodig dat de regelgeving ten aanzien van zowel de twv-plicht als
de toetsing van twv-aanvragen door UWV (wel of geen arbeidsmarkttoets) tijdig
wordt aangepast aan structurele ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in bedrijven,
zoals die hiervoor in paragraaf 2 genoemd worden. Het actueel houden
van de regelgeving is ook noodzakelijk om de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
ervan optimaal te houden.
 
 In paragraaf 5 treft u de voorstellen aan ter wijziging van de Wav-regelgeving
en van de Kennismigrantenregeling die het kabinet anno 2009 op basis van de
hierboven geschetste uitgangspunten wenselijk acht.
 Daarbij is ervoor gekozen om de regelgevingsstructuur (zie bijlage 1)
van de Wav intact te laten. Die structuur – door critici wel als een «lappendeken
van uitzonderingen» betiteld – biedt immers juist goede mogelijkheden
om maatwerk voor specifieke arbeidsmarktsectoren en voor specifieke categorieën
(veelal tijdelijke) arbeidsmigranten te leveren. Dit bevordert bovendien de
naleving van de regelgeving door werkgevers. Ook biedt die structuur de mogelijkheid
om actualiseringen in de maatwerkvoorzieningen relatief snel te kunnen doorvoeren.
 
 Uitgangspunt bij de voorstellen is een mix van «soepeler waar mogelijk»
en «strenger waar nodig». Dit sluit ook aan bij de uitgangspunten
van Modern Migratiebeleid. Versoepeling is mogelijk daar waar in het kader
van Modern Migratiebeleid daartoe toezeggingen zijn gedaan, en/of waar recht
wordt gedaan aan ontwikkelingen op arbeidsmarkt en in bedrijven zonder dat
de beleidsdoelen, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid gevaar lopen. Aanscherping
is nodig daar waar – met het oog op de beleidsdoelen – de uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid kan worden verbeterd. Versoepeling en aanscherping gaan,
zo meent het kabinet, hand in hand: als uitvoerder en handhaver beschikken
over effectiever bevoegdheden om de beleidsdoelen te waarborgen, kan meer
ruimte worden gegeven aan arbeidsmigranten wier komst met die doelen niet
op gespannen voet staat.
 
 De voorstellen zijn gegroepeerd in de volgende categorieën:
 • Voorstellen in samenhang met Modern Migratiebeleid.
 Deze voorstellen zijn door het kabinet al aangekondigd in het kader van
de Blauwdruk Modern Migratiebeleid (Kamerstukken II 2007/08, 30 473,
nr. 10). Kenmerkend is dat zij deels een codificatie van bestaande uitvoeringspraktijk
(religieuzen, au pairs) zijn, en deels een vereenvoudiging van het toelatingsbeleid
(gezinsleden militairen) die bijdraagt aan administratieve lastenverlichting
voor werkgevers/referenten, terwijl tegelijkertijd in de uitwerking van de
voorstellen de nationale arbeidsmarkt en arbeidsverhoudingen worden beschermd.
 
 • Voorstellen naar aanleiding van ontwikkelingen
op de arbeidsmarkt en in bedrijven.
 Kenmerkend voor deze categorie voorstellen is dat zij een – door
de genoemde ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in bedrijven gerechtvaardigde –
versoepeling zijn van het toelatingsbeleid van een aantal specifieke categorieën
arbeidsmigranten. De versoepeling bestaat uit het laten vervallen van de twv-plicht
voor arbeidsmigranten die slechts een bepaalde klus of project voor een korte
periode bij één of enkele werkgever(s) komen doen, zonder dat
sprake is van het betreden van de Nederlandse arbeidsmarkt. Of uit het niet-toepassen
van de arbeidsmarkttoets voor de hogere functies van een bepaalde beroepsgroep,
waarbij op het moment van twv-aanvraag verondersteld mag worden dat passend
binnenlands aanbod niet beschikbaar is. Het kabinet acht het gewenst de Wav-regelgeving
langs deze lijn te actualiseren. De voorstellen dragen bij aan een betere
naleving van de regels door en aan aan minder administratieve lasten voor
werkgevers, terwijl in de uitwerking van de voorstellen de nationale arbeidsmarkt
en arbeidsverhoudingen worden beschermd.
 
 • Voorstellen die de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
versterken.
 Kenmerkend voor deze categorie voorstellen is dat zij de tijdelijkheid
van arbeidsmigratie (zijnde niet-kennismigratie) sterker benadrukken. Bovendien
reiken zij uitvoerder UWV en handhaver Arbeidsinspectie meer instrumenten
aan om te kunnen reageren op (snelle) ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en
om maatwerk aan werkgevers te kunnen leveren (uitvoerbaarheid) en om misbruik
en oneigenlijk gebruik van de Wav-regelgeving door werkgevers te voorkomen
en bestrijden (handhaafbaarheid). Gezien het belang van optimale uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid met het oog op de beleidsdoelen (met name aan het voorkomen
en bestrijden van illegale tewerkstelling) acht het kabinet de hieronder vermelde
aanscherpingen gewenst. In de uitwerking zal worden bewaakt dat de administratieve
lasten voor werkgevers zo laag mogelijk blijven.
 5. De voorstellen
 5.1 Voorstellen in samenhang met Modern Migratiebeleid
 Het gaat hier om wijzigingsvoorstellen voor drie categorieën: religieuzen,
au pairs en gezinsleden van NAVO-personeel.
 
 
 Een eerste categorie betreft de religieuzen.
Hierbij speelt momenteel een debat over twee onderwerpen.
 
 Het eerste is de toetsing door UWV van twv-aanvragen
op betaling van tenminste het wettelijk minimumloon. Religieuze organisaties
hebben gesignaleerd dat zij, gezien kenmerken van de organisaties en van de
betreffende functies, niet altijd kunnen voldoen aan betaling conform de Wet
minimumloon. Daarom stelt het kabinet voor in de Wav-uitvoeringsregels op
te nemen dat voor religieuze organisaties die als referent optreden bij de
IND (en voldoen aan de voorwaarden die gelden voor religieuze of levensbeschouwelijke
organisaties die als referent willen optreden) in bijzondere nog nader uit
te werken gevallen kan worden afgezien van de WML-toets. Voorwaarde is dat
er geen sprake is van dienstbetrekking en dat bijvoorbeeld de armoedegelofte
een onlosmakelijk onderdeel uitmaakt van de beginselen van de organisatie.
Wel moet de religieuze organisatie dan een verklaring overleggen waarin nader
te bepalen onderwerpen worden opgenomen, bijvoorbeeld dat de vreemdeling geen
beroep doet op de openbare kas, dat de organisatie zorg draagt voor verzekeringen,
en voor kost en inwoning. In totaal moeten de vergoedingen minimaal de hoogte
van het WML bereiken.
 Voor dezelfde organisaties kan (voor andere functies dan «geestelijk
voorganger», daarvoor geldt nu al geen arbeidsmarkttoets) ook worden
afgezien van de verplichte vacaturemelding en de arbeidsmarkttoets,
onder de voorwaarde dat het werkzaamheden van bijkomende aard betreft en dat
de werkzaamheden noodzakelijk zijn om de doelstelling van de religieuze organisatie
te verwezenlijken.
 Overigens wordt aan de voorwaarden voor religieuze referenten nog nadere
invulling gegeven in de (in de Blauwdruk Modern Migratiebeleid aangekondigde) «proeftuin»
die de IND gaat starten.
 
 
 Het tweede punt betreft de arbeidsmarkttoets bij twv-verstrekking
voor geestelijk bedienaren, die sinds juli 2007 is geschrapt. Uw
Kamer heeft in december 2008 een motie aangenomen die het kabinet oproept
om, zodra de eerste lichtingen afstuderen van de Nederlandse imamopleidingen,
voor buitenlandse imams de arbeidsmarkttoets bij twv-verstrekking weer in
te voeren. Naar het oordeel van het kabinet kan de motie niet uitgevoerd worden.
Immers, vanuit het uitgangspunt van gelijke behandeling kan geen onderscheid
worden gemaakt tussen de verschillende soorten religies, de arbeidsmarkttoets
zou dan ook opnieuw moeten worden ingevoerd voor andere geestelijke voorgangers.
De toets is juist afgeschaft omdat deze moeilijk uitvoerbaar is, en omdat
de vrijheid van godsdienst en de scheiding tussen kerk en staat impliceren
dat een religieus genootschap zijn eigen voorgangers moet kunnen kiezen. Overigens
heeft de afschaffing van de vacaturemelding en arbeidsmarkttoets voor geestelijk
voorgangers de afgelopen twee jaar niet geleid tot een substantiële toename
van het aantal door UWV verstrekte twv’s voor imams.
 
 
 Een tweede categorie zijn de au pairs, wier positie
wordt verankerd in de Wav-regelgeving. In de Blauwdruk Modern migratiebeleid
is afgesproken dat voor au pairs – voorzover het werkzaamheden als au
pair betreft – geen twv-plicht gaat gelden. Die plicht zou (via de verplichting
de arbeidsmarkttoets toe te passen en gegeven de situatie dat er vrijwel zeker
prioritair aanbod beschikbaar is) leiden tot beëindiging van het au pairschap
in zijn huidige vorm. Omdat het au pairschap een waardevolle mogelijkheid
voor jongeren is tot zelfontplooiing, wil het kabinet hen, onder strikte voorwaarden,
blijven toelaten tot Nederland. Die voorwaarden betreffen onder andere de
arbeidstijden (maximaal 30 uur en minimaal twee vrije dagen per week) en de
werkinhoud (geen ander werk verrichten en niet volledig verantwoordelijk zijn
voor huishoudelijke taken). Voldoet het gastgezin en/of de au-pair niet aan
deze voorwaarden, dan is er sprake van arbeid waarvoor een twv-plicht geldt.
Als de twv ontbreekt kan de Arbeidsinspectie het gastgezin een bestuurlijke
boete opleggen wegens niet-naleving van de Wav.
 Deze voorwaarden bieden duidelijkheid over de positie van de au pair binnen
het gastgezin en aanknopingspunten voor de handhaving. IND, Arbeidsinspectie
en NAPO (de organisatie van au pairbemiddelingsbureaus) zullen gezamenlijk
afspraken over toezicht maken.
 
 
 Een derde categorie betreft de «gezinsleden van
NAVO-geprivilegieerden».
 
 Nu is er niets specifieks geregeld in de Wav of onderliggende regelgeving
wat betreft de arbeidsmarktpositie van gezinsleden van in Nederland gestationeerde «geprivilegieerde»
NAVO-militairen.
 Voor gezinsleden van de op de Joint Force Command-headquarters Brunssum
gestationeerde geprivilegieerde NAVO-militairen is in de vreemdelingenregelgeving
geregeld dat deze groep voor verblijf op grond van artikel 3.4, derde lid
Vreemdelingenbesluit (gereserveerd voor bijzondere vormen van verblijf, conform
beschikking Minister van Justitie) in aanmerking komt. Hieraan is de arbeidsmarktaantekening «arbeid
vrij toegestaan» verbonden. Zij zijn vrij op de arbeidsmarkt op grond
van een NAVO-verdrag.
 Voor een andere groep, gezinsleden van geprivilegieerde militairen (en
burgerpersoneel) die onder het Verdrag van Ottawa vallen, is dit nu niet geregeld.
Deze gezinsleden mogen nu alleen arbeid verrichten als hun werkgever in het
bezit is van een tewerkstellingsvergunning.
 Om het verschil tussen deze twee groepen weg te nemen en daarmee ook het
beleid te uniformeren en te vereenvoudigen, is binnen Modern migratiebeleid
voorgesteld om voor beide groepen gezinsleden van geprivilegieerde NAVO-militairen
in vrijstelling van twv-plicht op de arbeidsmarkt te voorzien. De gezinsleden
van geprivilegieerde militairen (en burgerpersoneel) die onder het Verdrag
van Ottawa vallen zullen daarom in de Wav-regelgeving van twv-plicht worden
vrijgesteld.
 
 
 Een laatste onderwerp dat te maken heeft met de relatie
tussen Modern migratiebeleid en Wav betreft de mogelijke invoering van een
referentenmodel (zoals Modern migratiebeleid dat kent) in de Wav.In
de brief over de invoering van de Lex Silencio (3 december 2008) heeft
het kabinet u toegezegd te onderzoeken of een in het kader van de verblijfsvergunning
erkende referent automatisch bij samenloop van vergunningen ook erkende referent
voor de Wav-twv kan worden. Ook werkgeversorganisaties hebben bij het kabinet
gepleit voor een gunstiger Wav-behandeling van gebleken bonafide werkgevers,
bijvoorbeeld via het vervangen van de vergunningplicht op gevalsniveau door
convenanten en/of een notificatiesysteem.
 Gezien de doelen van het arbeidsmigratiebeleid (en van de twv als instrument
daarvan) en gezien de snelle ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, heeft het
kabinet besloten hiertoe niet over te gaan. Allereerst is het binnen de huidige
Wav-regelgeving in een flink aantal gevallen, met name daar waar arbeidsmigranten
voor korte projecten/klussen bij een specifiek bedrijf naar ons land komen,
al mogelijk om zonder twv of met twv maar zonder toetsing op prioritair aanbod
toegelaten te worden. Het kan dus vaak al snel en eenvoudig. Bovendien is
het onderscheid tussen «gewone referent» en «erkende referent»
vanuit arbeidsmarktoptiek niet perse relevant. Immers, ook bij erkend referenten
is het gewenst om in afzonderlijke gevallen via het toepassen van de arbeidsmarkttoets
op de twv-aanvraag in het toelatingsbeleid vanuit de arbeidsmarkt te kunnen
sturen. Diezelfde conclusie geldt ook voor het invoeren van een referentsysteem
voor de verstrekking van twv’s waarbij geen (aanvraag voor een) verblijfsvergunning
voor de migrant nodig is.
 Het kabinet onderkent ten volle het belang van het beperken van administratieve
lasten voor werkgevers en van snelle vergunningprocedures. In 2008 handelde
UWV (toen nog CWI) 88% van de twv-aanvragen binnen de wettelijke beslistermijn
van vijf weken af. Als er geen arbeidsmarkttoets hoeft te worden toegepast
is de streeftermijn twee weken, die wordt meestal gehaald. UWV streeft er
de komende tijd naar om waar mogelijk de termijn van vijf weken te bekorten.
In de twee wekentermijn zit nauwelijks nog mogelijke tijdwinst. Het kabinet
zal kritisch bezien hoe de administratieve lasten voor alle werkgevers kunnen
worden verminderd via het vereenvoudigen van de vergunningprocedure. Daarbij
gaat het om het beperken van de bij twv-aanvraag over te leggen (originele)
documenten, over het gebruik maken van informatie die al bij de overheid bekend
is («eenmalige uitvraag») en het kunnen indienen van een digitale
aanvraag. Het sinds najaar 2008 bestaande gezamenlijk digitaal loket voor
arbeidsmigratie van IND en UWV is een belangrijke stap voorwaarts in klantvriendelijker
dienstverlening.
 5.2 Voorstellen naar aanleiding van ontwikkelingen
op de arbeidsmarkt en in bedrijven
 Het gaat hier om negen voorstellen die voor een aantal specifieke categorieën arbeidsmigranten de regelgeving beter laten aansluiten op
ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in bedrijven.
 
 
 Een eerste punt is de twv-aanvraagprocedure voor praktikanten: vreemdelingen die naar Nederland komen om werkervaring op te doen
die bij hun toekomstig functioneren in het herkomstland belangrijk is. In
de jaren 2006–2008 zijn jaarlijks tussen de 700 en 800 twv’s (voor
maximaal 24 weken) voor praktikanten verleend. Daarbij geldt geen vacaturemeldingsplicht
en arbeidsmarkttoets. Werkgeversorganisaties willen de twv-plicht graag vervangen
door een notificatieplicht: omdat, aldus de werkgevers, de praktikant geen
productieve arbeid zou verrichten zou de eis dat WML wordt betaald ook niet
van toepassing moeten zijn.
 Naar het oordeel van het kabinet is het gewenst de twv-plicht te handhaven.
Doel van die plicht is immers allereerst om te voorkomen dat praktikanten
reguliere arbeidsplaatsen bezetten en/of verdringen. Doel van de vergunningplicht
is ook te garanderen dat WML wordt betaald (zoals voor alle arbeidsmigranten
met twv-plicht), het argument «dat het accent ligt op leren en niet
op (productieve) arbeid» is vanuit de optiek van het voorkomen van concurrentievervalsing
(arbeidsvoorwaarden) en van een beroep op bijstand niet relevant. Ook ten
aanzien van de huisvesting is de twv-plicht relevant.
 
 Wel wil het kabinet de mogelijkheid verkennen om voor
de praktikantenregeling een referentensystematiek in te voeren. Als die verkenning
ertoe leidt dat dit mogelijk is, leidt dit tot een lastenverlichting voor
de «erkende referenten». Ook wil het kabinet de administratieve
belasting voor werkgevers verminderen door samen met UWV te bezien welke in
de huidige regelgeving verplichte bewijsstukken bij een twv-aanvraag kunnen
vervallen (onder de randvoorwaarde van het niet-verminderen van de handhaafbaarheid).
 
 
 Een tweede punt betreft het vereenvoudigen van de termijnen
van de twv-vrijstellingen voor incidentele arbeid zoals opgenomen in artikel
1 van het Besluit ter uitvoering van de Wav.
 
 Werkgevers signaleren dat het regelmatig onduidelijk is of werkzaamheden
nu wel of niet onder één van de vrijstellingen van de twv-plicht
vallen.
 Omdat de nu voor twv-vrijstelling omschreven werkzaamheden niet dekkend
zijn voor het totale palet aan «incidentele arbeid-activiteiten»
dat zich in de praktijk voordoet, is bovendien de vraag relevant of het niet
beter is de limitatieve opsomming te vervangen door een algemener bepaling,
en of de genoemde termijnen niet consistenter en ruimer kunnen worden geformuleerd.
 Bij in 2009 in werking getreden amvb-wijziging zijn de vrijstellingen
onder artikel 1 lid 1, sub a, onder 2 en 3, verruimd. Bovendien is, ook op
werkgeversverzoek, een onderdeel o toegevoegd waarbij ook een twv-vrijstelling
gaat gelden voor personen die in het kader van ontwikkelingssamenwerking voor
maximaal vier aaneengesloten weken per kalenderjaar naar Nederland komen om
in samenwerking met Nederlandse ondernemers, vakspecialisten of experts van
het project uitzending managers kennis en ervaring op te doen inzake de bedrijfsvoering
van bedrijven.
 
 Wat betreft de limitatieve opsomming: het is gewenst dat bij een belangrijk
instrument als «vrijstelling twv-plicht» zorgvuldig wordt bepaald
voor wie die vrijstelling precies geldt. Een algemener omschrijving (waarbij
de precieze benoeming van typen werkzaamheden en typen werknemers achterwege
wordt gelaten) draagt het risico in zich dat die de deur open zet naar twv-vrije
toegang tot onze arbeidsmarkt van grote groepen arbeidsmigranten. Bovendien
biedt een algemene omschrijving geen duidelijkheid aan werkgevers, waardoor
deze onbedoeld de wet kunnen overtreden of twv’s gaan aanvragen
wanneer dat niet vereist is. Algemene omschrijvingen in de regelgeving zijn
ook moeilijk handhaafbaar. Een groot deel van onze arbeidsmigranten (ook die
in de land- en tuinbouw, bijvoorbeeld) komt voor korte periodes en voor werk
dat binnen de definitie van «incidenteel» kan vallen.
 Bovendien zijn de argumenten van werkgevers dat de betreffende werknemers
(bij de diverse onderdelen van artikel 1 lid 1, sub a) onze arbeidsmarkt niet
betreden en dus niet voor verdringing van binnenlands arbeidsaanbod zorgen,
moeilijk controleerbaar.
 Het kabinet acht het dan ook gewenst de limitatieve opsomming te continueren.
Om de regelgeving voor werkgevers transparanter en voor UWV beter uitvoerbaar
te maken zal in overleg met werkgevers en UWV worden bezien welke in de tekst
gebruikte begrippen een helderder en waar mogelijk ruimer definitie nodig
hebben; die definitie zal dan aan de tekst worden toegevoegd.
 Wat betreft de termijnen: bij artikel 1, lid 2, sub b en c, kan versoepeld
worden door de bepaling dat het moet gaan om 4 aaneengesloten weken te verruimen
tot 6 aaneengesloten weken. Bovendien zal het begrip «week» in
de regelgeving worden verduidelijkt. Op deze manier wordt voor «vaak
en kort verblijf» meer duidelijkheid en flexibiliteit in het toelatingsbeleid
ingebouwd.
 
 Een derde punt is het afschaffen van de arbeidsmarkttoets bij de twv-verstrekking
voor native speaking docenten in het internationale onderwijs (buitenlandse
nationale scholen). Goed internationaal onderwijs is een voorwaarde voor buitenlandse
bedrijven om zich in Nederland te vestigen én voor bedrijven om te
blijven. Het internationaal onderwijs groeit, met als gevolg een toename in
de vraag naar native speaking docenten die gekwalificeerd en bevoegd zijn
om onderwijs te geven. Onder internationaal onderwijs in dit verband wordt
bedoeld de buitenlandse nationale scholen en de onafhankelijke internationale
scholen.
 In verband met taalverwerving is het zeker bij (jonge) kinderen van belang
om native speakers voor de klas te hebben. Verder verwachten «expatriates»
een goede kwaliteit onderwijs voor hun kinderen waarmee zij, zonder onderwijslacunes
op te lopen, in het buitenland kunnen instromen in het (nationale) onderwijs
of bij terugkomst gewoon weer kunnen doorstuderen in het nationale onderwijssysteem.
 Indien bij voorbaat duidelijk is dat prioritair arbeidsaanbod niet beschikbaar
is, leidt toepassing van de arbeidsmarkttoets bij de twv-aanvraag en de verplichting
om eerst in Nederland en andere EU-lidstaten te werven, ertoe dat vacaturevulling
(te) veel tijd kost. Dit kan leiden tot de onwenselijke situatie van lesuitval
en oplopende wachtlijsten. Dat is slecht voor het imago van het internationaal
onderwijs in Nederland. Gezien het feit dat het bij de werving van deze docenten
om native speakers en grotendeels om specifiek in de schoolsystemen van de
betreffende buitenlandse onderwijssysteem opgeleide docenten gaat, is het
verdringeffect op de arbeidsmarkt klein tot vrijwel nihil. Een groot deel
van de docenten kan bovendien geworven worden op de Europese markt, zoals
de leraren voor Frans en Duits onderwijs. Naar schatting 15–20 procent
dient geworven te worden buiten de EU. Voor native speakers Engels geldt daarbij
dat het lang niet in alle gevallen mogelijk is om deze docenten te werven
binnen de EU (in casu in het Verenigd Koninkrijk). Het aanbod van gekwalificeerde
docenten is daarvoor te klein omdat ook andere landen docenten uit het Verenigd
Koninkrijk aantrekken. Dit afwegend wil het kabinet bij deze categorie scholen
bij de twv-verlening voor native speaking docenten de arbeidsmarkttoets schrappen.
 
 
 Een vierde punt betreft de twv-plicht voor professionele
persoonlijk begeleiders die artiesten noodzakelijkerwijs vergezellen bij hun
van twv-plicht vrijgestelde incidentele arbeid. Vrijstelling van
twv-plicht voor incidentele optredens geldt alleen voor de artiesten
en niet voor hun persoonlijk begeleiders, zoals een technicus. Dit betekent
dat voor hen wel een twv met arbeidsmarkttoets dient te worden aangevraagd.
Dat werkt in de praktijk erg onhandig, omdat veel artiesten een eigen, vaste
begeleider uit het buitenland (willen) meenemen en dat als harde voorwaarde
voor hun komst hanteren. Daarom vindt het kabinet het gewenst de persoonlijk
begeleider, die de artiest vergezelt bij de incidentele optredens, vrij te
stellen van de twv-plicht.
 
 
 Een vijfde punt is een uitbreiding van de arbeidsmarkttoets-vrijstelling
bij de podiumkunsten. Sinds begin 2006 kennen de Wav-uitvoeringsregels
een bepaling waarbij dwars door de podiumkunsten-CAO’s een «zaaglijn»
is getrokken. Dit wil zeggen dat voor functies/vacatures vallende onder de
podiumkunsten-CAO een inkomenscriterium is vastgesteld, waarbij twv-aanvragen
voor functies/vacatures met een bruto-maandinkomen boven dit criterium zijn vrijgesteld van vacaturemelding en arbeidsmarkttoets.
Het uitgangspunt van de zaaglijn is dat arbeidsaanbod in het hogere segment
van de podiumkunstenarbeidsmarkt schaars is en dat werkgevers het binnenlands
gedeelte van dit segment goed kennen. Bij twv-aanvragen voor vacatures in
dit segment wordt ervan uitgegaan dat de werkgever geen geschikt prioritair
arbeidsaanbod heeft kunnen vinden.
 In de praktijk sluit deze regeling onvoldoende aan bij de werkwijze van
met name de grote dansgezelschappen, met name het Nationale Ballet en het
Nederlands Danstheater. Deze gezelschappen horen bij de internationale top
van dansgezelschappen. Daar hoort bij dat zij hun dansers rekruteren op de
internationale arbeidmarkt. Het is in die context wenselijk om dansers al
vroeg in hun carrière aan het gezelschap te binden. De CAO verbindt
aan de bijbehorende functiegroep (aspirant/élève) een salaris
dat past bij de status van de functie en het feit dat de betreffende dansers
per definitie nog zeer jong zijn (18 of 19 jaar). Dit salaris ligt daardoor
onder de zaaglijn, wat betekent dat melding van de vacature verplicht is en
de toets op prioritair aanbod moet plaatsvinden. Beide zijn echter onwenselijk,
omdat de keuze voor een danser wordt ingegeven door heel specifieke artistieke-inhoudelijke
overwegingen (artistieke kwaliteiten van de danser, technische mogelijkheden,
zeggingskracht). Beperking van de mogelijkheid voor deze gezelschappen om
hun dansers op de internationale markt te werven, doet afbreuk aan de positie
aan de internationale toppositie die zij innemen. In Nederland vallen in totaal
circa 400 dansers onder de CAO voor de Dans. Er zijn maar enkele aspirant-plaatsen.
Het gaat dus om zeer weinig twv-aanvragen.
 Het kabinet acht het dan ook wenselijk voor balletdansers in opleiding
een aparte zaaglijngrens (van € 1922 per maand) in te stellen.
 
 
 Het volgende punt betreft het instellen van een zaaglijn
voor arbeidsmarkttoets-vrijstelling voor de functie «(gast)conservator/-curator. Musea in Nederland hebben er soms behoefte aan een buitenlandse
(gast)conservator of -curator aan te trekken om invulling te geven aan een
specifiek project of traject. Het gaat dan om werkzaamheden waarvoor heel
specifieke kennis en vaardigheden zijn vereist die het museum zelf niet bezit.
Contacten met potentiële kandidaten komen in dit soort gevallen meestal
tot stand via de buitenlandse netwerken en internationale samenwerking van
het museum. Gelet op de internationale context waarin musea per definitie
functioneren, is het van belang dat zij de mogelijkheid hebben om de beste
kandidaat aan te trekken. In dit verband is de toets op prioritair aanbod
wenselijk noch zinvol. Het gaat overigens slechts om enkele gevallen per jaar.
Het kabinet acht het wenselijk ook bij het beroep van (gast)conservator/-curator
in de Wav-uitvoeringsregels samen met sociale partners in de sector een «zaaglijn»
uit te werken, waarbij boven een – nader te bepalen – CAO-loongrens
bij de twv-aanvragen een vrijstelling gaat gelden voor vacaturemelding
en toepassing van de arbeidsmarkttoets.
 
 
 Ook het zevende voorstel gaat om het instellen van
een zaaglijn voor arbeidsmarkttoets-vrijstelling, voor functies in de «creative
industry» (o.a. architecten, design, mode)
 
 De betrokken werkgevers, vaak kleine bureautjes, huren vaak, op erg korte
termijn en voor korte verblijfs-/werkperioden buitenlandse werknemers in.
Zij ervaren de twv-procedure als langdurig, zeker inclusief wervingsinspanningen,
vacaturemelding en arbeidsmarkttoets. Het uitwerken van een «zaaglijn»
voor functies in deze sectoren zou de betrokken organisaties zeer welkom zijn.
De argumenten hiervoor zijn dezelfde als in de sector podiumkunsten (zie vorige
punten). Het kabinet vindt het gewenst samen met sociale partners in de sector
na te gaan of en hoe een «zaaglijn» analoog aan die voor de podiumkunsten
uitgewerkt kan worden.
 
 
 Een volgend voorstel betreft het toelatingsbeleid sporters
en voor sporters ondersteunende functies. Gezien recente ontwikkelingen
in de sportwereld stellen de sportorganisaties voor om voor sporters en technisch
personeel een apart, lager salariscriterium in de kennismigrantenregeling
in te stellen, of de bestaande salariscriteria te vervangen door een kwaliteitseis
(sportprestaties of functie-eisen, diploma’s, licenties). Daarnaast
wil men voor topsporters, trainers/coaches en hun persoons-/teamgebonden ondersteuners
een zaaglijnconstructie voor arbeidsmarkttoetsvrijstelling invoeren. Ook stellen
de organisaties voor om de manier waarop nu (conform invulling van het begrip «marktconforme
beloning» in par. 11 van de uitvoeringsregels) de «beloning conform
de top 20%» wordt vastgesteld, te heroverwegen. Tenslotte wil
men ook sporters in de één na hoogste klassen in aanmerking
laten komen voor een twv.
 Het eerste punt past principieel niet in de kennismigrantenregeling, het
laatste doet geen recht aan het restrictieve toelatingsbeleid voor sporters
waarbij we alleen topsporters willen toelaten. Daarom stelt het kabinet voor
het zaaglijnvoorstel verder uit te werken: daarbij gaat het om de vraag of
invoering ervan problemen oplost en, zo ja, welke uitwerking ervan effectief
is. Ook het heroverwegen van de berekeningswijze van het begrip «marktconforme
beloning» in de sportsector is zinvol: daarbij gaat het erom of die
anno 2009 adequaat is en, zo nee, welke berekeningswijze passender is.
 
 
 Het negende en laatste punt in deze categorie betreft
het starten van een proeftuin voor twv-vrijstelling voor kortdurend verblijf
en werk van kennismigranten.
 
 Werkgevers kunnen alleen van de kennismigrantenregeling gebruik maken
als het gaat om kennismigranten die voor meer dan drie maanden naar ons land
komen (de vraag of een vreemdeling voldoet aan de criteria van de kennismigrantenregeling
wordt beoordeeld bij de aanvraag voor mvv en verblijfsvergunning). Voor verblijf
en arbeid korter dan drie maanden is men aangewezen op een Schengenvisum (indien
de vreemdeling visumplichtig is) en de Wav-regelgeving.
 Werkgevers hebben het kabinet verzocht na te denken over de mogelijkheid
om ook arbeid die korter dan drie maanden duurt onder de Kennismigrantenregeling
te brengen. Veel kennismigrantenklussen zijn immers kortdurend.
 Het kabinet acht het wenselijk om – vooruitlopend op de invoering
van Modern migratiebeleid – te starten met een proeftuin voor twv-vrijstelling
voor kennismigrantenwerk dat korter dan drie maanden duurt. Zo kan worden
bezien hoe groot de behoefte is, waaruit de vraag en het aanbod bestaan en
wat de effecten op de arbeidsmarkt zijn. In die proeftuin worden ook categorieën
wetenschappers/onderzoekers meegenomen wanneer die vanwege verblijf van minder
dan drie maanden eveneens buiten de Kennismigrantenregeling en
de Richtlijn 2005/71/EG inzake de toelating van onderzoekers uit derde landen
vallen.
 Die proeftuin wordt langs de volgende hoofdlijnen uitgewerkt: voor op
grond van de Vreemdelingenwet beoogde erkende
referenten wordt het mogelijk om voor kort verblijf (korter dan 3 maanden)
kennismigranten aan te trekken. Daartoe dient er ten behoeve van de visumafgifte
een uitnodiging te zijn van de werkgever in Nederland, die verklaart dat de
kennismigrant werkzaamheden komt verrichten waarvoor hij een kennismigrantensalaris
zal ontvangen, dan wel dat het gaat om het verrichten van wetenschappelijk
onderzoek. Dit moet ook gecontroleerd kunnen worden met behulp van een arbeidscontract
of een gastovereenkomst (onderzoeksinstellingen), dat is de enige manier om
te garanderen dat het om als kennismigratie te kwalificeren arbeid gaat. Het
moet voor Buitenlandse Zaken (de diplomatieke post) in ieder geval mogelijk
zijn om op basis hiervan een visum af te geven. Bij niet-visumplichtigen kan
mogelijk worden gewerkt met een verblijfsaantekening. Andere aandachtspunten
zijn het waarborgen van de tijdelijkheid van het verblijf en van de handhaafbaarheid
van de regelgeving.
 5.3 Voorstellen ter verbetering van de uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid
 Het betreft hier negen voorstellen die de tijdelijkheid van arbeidsmigratie
(niet-kennismigratie) sterker benadrukken en de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
van de regelgeving verbeteren.
 
 
 Het eerste voorstel betreft de mogelijkheden uit te
breiden om een twv te weigeren of in te trekken. Die mogelijkheden
zijn limitatief opgenomen in de Wav. Het is wenselijk dat UWV de twv ook kan
weigeren of intrekken bij gebleken slecht werkgeverschap. Dat kan blijken
uit eerder onherroepelijk opgelegde boetes naar aanleiding van overtredingen
van bijv. Wav, WML, ATW, Arbowet, uit het feit dat een werkgever veroordeeld
is voor «arbeidsgerelateerde uitbuiting», of indien de werkgever
bij de twv-aanvraag onjuiste informatie blijkt te hebben verstrekt. Op deze
punten wil het kabinet de Wav-regelgeving aanscherpen, in die zin dat de weigerings-
en intrekkingsgronden zullen worden verruimd. In mijn brief van 26 mei
2009 over Roemeense aspergestekers naar aanleiding van de Someren-aspergeteeltzaak
had ik u toegezegd deze aanscherping te onderzoeken.
 
 
 Een volgend punt betreft het opnieuw gaan toepassen
van de arbeidsmarkttoets bij het verlengen van een twv. Een eenmaal
verleende twv kan verlengd worden, onder de voorwaarde dat de totale duur
van de twv (inclusief de verlengingsperiode) niet boven de drie jaar uitkomt:
dan zou de betrokken arbeidsmigrant immers «vrij op de arbeidsmarkt»
worden. Voor categorieën migranten voor wie een kortere maximum-werkperiode
geldt (bijv. 1 jaar voor stagiairs) geldt dat de totale twv-duur (inclusief
verlenging) niet langer dan die maximumperiode wordt.
 Op dit moment wordt bij een verlenging niet (opnieuw) een arbeidsmarkttoets
toegepast.
 Gezien de snelle ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en gezien de wens om
het uitgangspunt «voorrang voor prioriteitgenietend aanbod» scherper
te markeren, vindt het kabinet het gewenst om bij verlenging van twv’s
opnieuw een arbeidsmarkttoets toe te passen. Uitzondering hierop zijn die
gevallen waarin projecten enige tijd uitlopen, aan te tonen door de werkgever.
 
 
 Een derde voorstel betreft het schrappen van de schorsende
werking van het aantekenen van bezwaar en beroep door een werkgever tegen
het intrekken door UWV van een reeds verleende twv. UWV kan een twv intrekken met als reden dat de werkgever niet aan de voorwaarden voldoet
waaronder de twv is verleend of als de verblijfsvergunning is geweigerd. Als
de werkgever (en/of de vreemdeling) tegen die intrekking bezwaar- en vervolgens
(hoger) beroep aantekent gaat daarvan tot en met de uitspraak over dat beroep
schorsende werking op de intrekking uit: de werkgever behoudt dus de twv (voor
asielzoeker-twv’s en twv’s voor seizoenarbeid, maximaal 24 weken,
geldt die schorsende werking niet). De schorsende werking kan strategisch
gedrag van de werkgever uitlokken, waarbij hij via het aantekenen van bezwaar
en beroep de twv feitelijk (een zo groot mogelijk deel van) de periode waarvoor
de vergunning was verleend kan behouden. De uitwisseling van gegevens tussen
bestuursorganen zal de komende jaren (nog) beter worden. De Arbeidsinspectie
zal op basis van concrete signalen van UWV onderzoeken of de voorwaarden voor
afgifte van de twv worden nageleefd. Dat maakt het mogelijk en wenselijk dat
UWV vaker – op basis van gedegen en juridisch houdbare informatie van
de Arbeidsinspectie en/of IND – twv’s gaat intrekken. Het kabinet
acht het wenselijk de schorsende werking die uitgaat van het aantekenen van
bezwaar en beroep daartegen, te schrappen. Op het principe
van «geen schorsende werking» zal een aantal uitzonderingen worden
uitgewerkt. Bij die uitzonderingen zal ook rekening worden gehouden met de
belasting van de rechterlijke macht. In mijn brief van 26 mei
2009 over Roemeense aspergestekers naar aanleiding van de Someren-aspergeteeltzaak
had ik u toegezegd deze maatregel te onderzoeken. De arbeidsmigrant in kwestie
verliest na het intrekken van de twv zijn baan en heeft drie maanden zoektijd
om bij een andere werkgever een baan met twv te vinden. Bij onvrijwillige
werkloosheid kan de twv zonder arbeidsmarkttoets aan de nieuwe werkgever worden
verleend. Voor arbeidsmigranten van buiten de EU geldt daarbij wel dat de
duur van de aangevraagde twv niet langer is dan de resterende duur van de
verblijfsvergunning. Lukt het vinden van een nieuwe baan bij een migrant van
buiten de EU binnen drie maanden niet, dan beëindigt de IND daarna het
verblijfsrecht.
 
 
 Een vierde punt is het scheppen van meer ruimte voor
UWV bij de beoordeling door UWV van de noodzaak van verplichte vacaturemelding.Een vacature dient 5 weken voor indiening van de twv-aanvraag open
te staan bij UWV. Ook al stelt UWV na bijv. 3 weken vast dat er geen prioritair
aanbod is, dan kan UWV niet anders dan de twv-aanvraag afwijzen om reden dat
de vacature niet 5 weken heeft opengestaan.
 In paragraaf 16 van de Wav-uitvoeringsregels is bepaald dat UWV kan
afzien van de vacaturemeldingseis als vanwege het specifieke karakter van
de functie op voorhand duidelijk is dat prioritair aanbod niet beschikbaar
is.
 Gezien de gewenste flexibiliteit bij de toetsing van twv-aanvragen is
het gewenst dat UWV de vacaturemeldingseis ook niet hoeft toe te passen als
de werkgever zich aantoonbaar voldoende heeft ingespannen om aanbod te vinden,
maar uit diens werving en uit de vaststelling van UWV evident blijkt dat er
geen aanbod is (ook al heeft de vacature niet 5 weken opengestaan). Op deze
manier voorkomen we dat de vacturemeldingseis in sommige gevallen een zuiver
bureaucratische steen des aanstoots voor werkgevers wordt.
 Dit vergt dat de wet wordt aangepast en dat (bij toetsing van twv-aanvragen
door UWV) de vacaturemelding van een dwingende in een facultatieve weigeringsgrond
wordt omgezet Het kabinet acht het gewenst de Wav-regelgeving (wet en uitvoeringsregels)
langs de hierboven geschetste lijn aan te passen.
 
 
 Een vijfde voorstel is het aanpassen van de Kennismigrantenregeling
in die zin dat een aanvraag met een salaris dat aantoonbaar niet marktconform
(nl. te hoog) is, op basis daarvan kan worden afgewezen.
 
 De Tweede Kamer heeft, onder andere bij motie van het lid Ulenbelt c.s.
(29 861, nr. 27), zijn zorgen geuit over mogelijk misbruik van de
kennismigrantenregeling en aangedrongen op een scherpere controle op de naleving
van deze regeling. Het kabinet wil aan deze zorg tegemoet komen met de volgende
twee maatregelen.
 Allereerst hebben IND en UWV een pilot Suwinet-inkijk geëvalueerd.
Via Suwinet-inkijk kon de IND aan de hand van UWV-informatie de overgelegde
gegevens van aanvragers van een verblijfsvergunning controleren. Uit de evaluatie
van de pilot blijkt dat Suwinet-inkijk door de IND een toegevoegde waarde
heeft op de reeds bestaande handhavingsinstrumenten. Deze vorm van gegevensuitwisseling
tussen UWV en IND zal dan ook worden voortgezet en kan – indien daartoe
aanleiding bestaat – ook worden ingezet voor controle op de salarisgegevens
van kennismigranten. De Vreemdelingenwet (artikel 107) en het Vreemdelingenbesluit
(artikel 8.2 lid 1.b) bieden de wettelijke basis voor genoemde gegevensuitwisseling
tussen UWV en IND.
 
 Het probleem blijft echter bestaan dat wanneer de IND bij een vergunningaanvraag
voor een kennismigrant misbruik vermoedt omdat in relatie tot de vermelde
functie een verdacht hoog salaris wordt vermeld, er geen wettelijke basis
is om hierop een vergunning te weigeren. Een beperkt aantal kennismigranten
verricht daardoor arbeid waarvoor de regeling niet bedoeld is. De Arbeidsinspectie
komt situaties tegen waarbij kennismigranten laag- of ongeschoold werk doen,
waarvoor het (althans op papier) toegekende salaris buitenproportioneel is.
 Daarom moet in de regeling worden opgenomen, dat een vergunning voor een
kennismigrant geweigerd kan worden als het overeengekomen salaris sterk afwijkt
van wat voor de te verrichten werkzaamheden in overeenkomstige functies gebruikelijk
is. Het gaat er niet om, dat bij iedere aanvraag een dergelijke toets plaatsvindt,
maar wel dat excessen tegengehouden kunnen worden. Daarnaast wordt bepaald
dat een verblijfsvergunning als kennismigrant kan worden ingetrokken indien
de voor de verkrijging verstrekte gegevens zodanig onjuist en/of onvolledig
blijken te zijn geweest, dat op de aanvraag een andere beslissing zou zijn
genomen als bij de beoordeling daarvan de juiste omstandigheden volledig bekend
waren.
 Dit kan gebeuren door in de vreemdelingenwetgeving op te nemen dat een
vergunning tot verblijf als kennismigrant kan worden geweigerd als het salaris
niet marktconform is. Daarmee wordt ongewenste instroom tegengehouden. Daarnaast
moet in het twv-vrijstellingsbesluit (Besluit uitvoering Wav) worden gesproken
over een marktconform salaris als weigeringsgrond. De IND kan dan vergunningaanvragen
weigeren en de Arbeidsinspectie kan een boete opleggen als op de werkplek
wordt geconstateerd dat de verrichte arbeid en/of de feitelijke beloning niet
overeenstemmen met de in de vergunningaanvraag opgegeven arbeid/beloning.
 Omdat het niet tot de kerntaken van de IND behoort om te bepalen wat een
markconform salaris is, zal de IND in die (weinige) gevallen dat dit voorkomt
advies hierover bij UWV inwinnen.
 
 
 Een volgend punt betreft het toestaan van vrijwilligerswerk
aan EU-burgers met twv-plicht.
 
 De Wav-regelgeving bevat de mogelijkheid dat UWV aan een werkgever voor
wie een twv-plicht geldt een vrijwilligersverklaring verstrekt waarmee deze
werkgever personen zonder tewerkstellingsvergunning kan laten deelnemen aan
specifiek omschreven vrijwilligerswerk. Op grond van de huidige formulering
geldt deze mogelijkheid niet voor EU-onderdanen met twv-plicht (zoals momenteel
Roemenen en Bulgaren). Reden daarvan is historisch: deze bepaling dateert
van vóór het EU-overgangsrecht voor vrij werknemersverkeer voor
Roemenen en Bulgaren. Het kabinet acht het logisch en gewenst dat ten aanzien
van het verrichten van vrijwilligerswerk dezelfde bepaling geldt
voor alle werknemers met twv-plicht, ongeacht hun land van herkomst. Daartoe
zal de bestaande bepaling uitgebreid worden met de categorie «werknemers
uit EU-lidstaten voor wier werkgevers op enig moment een tewerkstellingsvergunningsplicht
geldt». Bovendien zal de regeling voor vrijwilligerswerk worden beoordeeld
op uitvoer- en handhaafbaarheid en waar wenselijk worden aangepast.
 
 
 Een zevende voorstel is het mogelijk maken van arbeid
door gedetineerden. Arbeid door gedetineerden is nu niet in de Wav
geregeld maar komt feitelijk soms wel voor. Gedetineerden, ook de vreemdelingen
onder hen, hebben recht op arbeid, het verrichten ervan moet in de praktijk
dan ook mogelijk zijn. De twv-verplichting sluit arbeid in de praktijk echter
uit. Dit kan worden opgelost door in het twv-vrijstellingsbesluit op te nemen
dat geen twv is vereist voor de tewerkstelling van gedetineerden die in het
kader van de Penitentiaire Beginselenwet arbeid verrichten binnen de penitentiaire
inrichting. Het kabinet acht het gewenst de regelgeving langs deze lijn aan
te passen.
 
 
 Een volgend punt betreft het beter uitvoerbaar en handhaafbaar
maken van toelatingsregeling voor kwartiermakers voor Nederlandse vestiging
van buitenlandse onderneming.
 
 Paragraaf 19b van de uitvoeringsregels bepaalt dat een twv kan worden
afgegeven voor een vreemdeling met een sleutelpositie binnen een bedrijf ten
behoeve van het starten, wijzigen of uitbreiden van bedrijfsactiviteiten.
In de praktijk zijn dit meestal kwartiermakers van een Nederlandse vestiging
van een buitenlandse onderneming. Voorwaarde is dat «uit een door een
deskundige instantie opgesteld ondernemingsplan» moet blijken dat dit
bedrijf en die activiteiten voldoende levensvatbaar zijn.
 Probleem is dat UWV de ondernemingsplannen nu zelf toetst (maar zichzelf
daartoe niet deskundig acht), en dat het vooraf of later moeilijk te controleren
is of de activiteiten waarvoor een twv wordt gevraagd cq. is verleend ook
werkelijk worden ontplooid. Er zijn vermoedens dat een aantal van die twv-aanvragen
dekmantel zijn voor andere (illegale) activiteiten. Het is gewenst de ondernemingsplannen
(op kosten van de aanvrager) beter te toetsen. Daartoe zijn SZW en UWV in
gesprek met de EZ-agentschappen Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA)
en SenterNovem (die toetst nu al ondernemingsplannen van zelfstandigen tbv
de IND). Door één van deze deskundige instituten zal getoetst
moeten worden of met de komst van het bedrijf een wezenlijk Nederlands belang
is gediend en of het bedrijf en de activiteiten levensvatbaar zijn.
 Ook is het gewenst om in de Wav-uitvoeringregels op te nemen dat de twv
eerst voor een kortere periode van bijvoorbeeld een jaar wordt verleend (die
worden nu veelal voor drie jaar aangevraagd en verleend). Bij eventuele twv-verlenging
moeten door de aanvrager resultaten worden aangetoond en zal NFIA of SenterNovem
positief over die verlenging moeten adviseren. Tenslotte is het wenselijk
om in de uitvoeringsregels een bepaling op te nemen over het maximum aantal
kwartiermakers dat in de regel op grond van de paragraaf kan worden toegelaten.
 
 
 Een negende en laatste voorstel in de categorie betreft
het bij internationale handelscontacten (par. 18a uitvoeringsregels) vervangen
van de «arbeid-goederen-bepaling» door een bepaling dat bij de
twv-aanvraag aangetoond dient te worden dat werkzaamheden alleen door werknemers
van de leverancier kunnen worden verricht. Bovendien moet de duur van de twv
gekoppeld worden aan de duur van de werkzaamheden.
 
 Ten behoeve van de bevordering van internationale handelscontacten kan
UWV bij twv-aanvragen afzien van vacaturemelding en arbeidsmarkttoets. Voorwaarde
daarbij is dat de totale waarde van de geleverde arbeid (gemeten
naar in Nederland gebruikelijk (CAO-)loonniveau) niet groter is dan de waarde
van de geleverde goederen. Voorwaarde is bovendien dat de goederen gefabriceerd
zijn in het land waaruit ook het personeel afkomstig is en dat de werknemers
reeds meer dan een jaar in vaste dienst zijn van de leverancier van de goederen.
 In de praktijk wordt niet altijd voldaan aan de arbeid/goederen-bepaling.
Dit betekent dat een twv met arbeidsmarkttoets moet worden aangevraagd, werkgevers
zijn dan in onzekerheid of twv zal worden verleend. Het gaat om verschillende
zeer grote projecten. Werkgevers ervaren de huidige regeling daarom als beperkend.
 Het kabinet vindt het gewenst de «arbeid/goederen-bepaling»
te vervangen door een bepaling dat bij de twv-aanvraag aangetoond dient te
worden dat werkzaamheden alleen door werknemers van de leverancier kunnen
worden verricht. Daarmee is (ook) gegarandeerd dat geen binnenlands aanbod
wordt verdrongen en daar gaat het om bij deze bepaling.
 Wat betreft de duur van de twv (die thans meestal voor drie jaar wordt
aangevraagd en verleend): die kan beperkt worden tot de duur van de werkzaamheden.
 6. Tenslotte
 Na bespreking met uw Kamer zullen de voorstellen verder worden uitgewerkt.
Streven is dat de wijzigingen van de Wav-regelgeving op alle niveaus –
wet, amvb, uitvoeringsregels en UWV-beleidsregels – tweede helft 2010
in werking zullen treden.
 Daarbij wordt gestreefd naar gelijktijdige inwerkingtreding met het wetsvoorstel
modern migratiebeleid dat bij koninklijke boodschap van 9 september 2009
(Kamerstukken II 2008/09, 32 052, nr. 1) bij uw Kamer is ingediend.
 
 BIJLAGE 1
 Wav-regelgeving en toetsing van twv-aanvragen
 De Wav-regelgeving kent vijf onderdelen:
 • de wet, met de hoofdbepalingen over de twv-verlening, de twv-weigeringsgronden
en de bestuursrechtelijke handhaving;
 • de amvb: het «Besluit uitvoering Wav» waarin de vrijstellingen
van de twv-plicht staan vermeld en het verbod op twv-afgifte voor prostitutiewerk.
 • het «Degelatie- en uitvoeringsbesluit Wav» waarbij
de uitvoering aan UWV wordt gedelegeerd, met als onderdeel daarvan de uitvoeringsregels
(ministeriële regeling) die specifieke bepalingen voor bepaalde categorieën
arbeidsmigranten bevatten, waaronder de vrijstellingen van de arbeidsmarkttoets.
 • De «Beleidsregels Boeteoplegging 2008», met richtlijnen
voor boeteoplegging door de Arbeidsinspectie.
 • Het «Besluit UWV Beleidsregels uitvoering Wav» van
de Raad van Bestuur van het UWV met nadere bepalingen voor de uitvoering door
UWV.
 
 De Wav bevat een aantal dwingende weigeringsgronden op grond waarvan een
twv in elk geval geweigerd moet worden. Dat zijn de beschikbaarheid van prioriteitgenietend
arbeidsaanbod, het niet-melden van de vacature door de werkgever, het niet
betalen van tenminste wettelijk minimumloonloon door de werkgever en het niet
beschikken over een mvv (indien van toepassing) door de vreemdeling.
 Daarnaast zijn er een aantal facultatieve weigeringsgronden, zoals wervingsinspanningen
door de werkgever, marktconforme arbeidsvoorwaarden, huisvesting en leeftijd
van de migrant.
 
 Beleidsmatig zijn er drie belangrijke hoofdpunten waarop UWV een twv-aanvraag
toetst:
 • De vraag of voor de betreffende vacature prioritair aanbod beschikbaar
is («arbeidsmarkttoets») en of de werkgever zich heeft ingespannen
dit aanbod ook te werven (tenzij sprake is van vrijstelling van arbeidsmarkttoets
en/of vacaturemelding en wervingsinspanningen);
 • De vraag of de werkgever de migrant marktconform (met tenminste
het WML) beloont;
 • De vraag of de werkgever adequate huisvesting voor de migrant heeft
geregeld.
 
 Werkgevers van kennismigranten (gedefinieerd als arbeidsmigranten wier
loon zich bevindt boven de loongrenzen van per 1 oktober 2004 ingevoerde
Kennismigrantenregeling) zijn vrijgesteld van de twv-plicht.
 Per 1-1-2009 zijn deze loongrenzen € 49 087 voor 30-plussers, € 35 997
voor 30-minners en € 25 800 voor afgestudeerd buitenlands studenten.
Bij kennismigranten vindt geen toetsing op beschikbaarheid van binnenlands
arbeidsaanbod plaats: beleidsuitgangspunt is dat hun komst – mits sprake
is van een baan op het moment van toelating – altijd toegevoegde waarde
voor de Nederlandse economie heeft.
 
 
 BIJLAGE 2
 Ontwikkelingen in de twv-cijfers in de periode 2005–2008
 Opvallende zaken uit de twv-cijfers van de afgelopen jaren zijn:
 
 • Het aantal twv’s is in 2008 scherp gedaald: dat komt door
het feit dat de twv-plicht met de acht MOE-lidstaten die in 2004 EU-lid werden
per 1 mei 2007 is opgeheven en door de vervanging van derdelanders door
EU-werknemers (vooral Polen) die al jaren aan de gang is.
 • Van de categorieën waarvoor bij twv-aanvraag geen arbeidsmarkttoets
is vereist, daalden de aantallen artiesten, stagiaires, wetenschappers en
concernverbanders (arbeidsmigranten binnen één concern) in 2008
flink vergeleken met de gemiddelden in de periode 2005–2007. Belangrijkste
verklaring hiervoor is het vrij verkeer met de MOE-landen sinds mei 2007;
daarnaast speelt bij de wetenschappers het feit dat «het veld»
steeds beter weet dat vaak geen twv nodig is (omdat men onder de kennismigrantenregeling
en/of de EU-Richtlijn wetenschappelijk onderzoekers valt); bij concernverbanders
wordt vaker een beroep op de kennismigrantenregeling (in plaats van op de
twv-route bij UWV) gedaan. De aantallen in de categorieën praktikanten,
studenten en asielzoekers blijven redelijk constant.
 • In 2008 werden de meeste twv’s verleend in de sectoren land-
en tuinbouw, zakelijke dienstverlening en horeca.
 • De top-5 nationaliteiten in 2008 waren Roemenen, Chinezen, India’ers,
Bulgaren en Amerikanen. Het aantal twv’s voor Roemenen en Bulgaren is
van 2007 op 2008 licht gestegen.
 • Bijna 80 procent van de twv’s wordt verleend voor een periode
korter dan 1 jaar. Van de resterende 20% wordt slechts 6% verleend
voor de maximale periode van drie jaar.
 
 
 
 
 Prioritair arbeidsaanbod: binnenlands arbeidsaanbod en aanbod uit die
EU-landen waarvoor op enig moment vrij werknemersverkeer geldt (anno 2009
zijn dat alle EU-lidstaten behalve Roemenië en Bulgarije).
 
 
 Uitzondering hierop is de per 1 januari 2009 als tweejarige proeftuin
ingevoerde Regeling Hoogopgeleiden (aanbodgestuurde toelating van afgestudeerden
aan één van de top-150 universiteiten ter wereld via een puntensysteem)
die hier verder buiten beschouwing blijft: er zijn tot eind juni 2009 nog
slechts enkele personen op deze titel toegelaten.