Emancipatiebeleid 2001; Brief staatssecretaris 'Begrotingsbrief Emancipatiebeleid 2001'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27411, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

26-09-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27411 nr. 1

19-09-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1. INLEIDINGBeleidskader...het scheppen van voorwaarden.......gelijke kansen, rechten, vrijheden, verantwoordelijkheden.......een pluriforme maatschappij......een zelfstandig bestaan...Tweesporenbeleida. MainstreamingVersterken van de mainstreamEmancipatie-effectrapportageBeeldvormingOnderzoekEmancipatiemonitorCommunicatieAllianties2. ARBEID, ZORG EN INKOMENTwee op de drie vrouwen aan het werk in 2010Een betere verdeling van zorgverantwoordelijkhedenBELEIDKansen voor allochtone vrouwenVrouwen en mannen gelijk belonenHorizontale en verticale segregatieVoorkomen sociale segregatieCombinatievoorzieningenVersterken van de sociale zorginfrastructuurOndernemers en zorgCommunicatieKinderopvangExtra kinderopvang voor uitkeringsgerechtendenWerk en privé in het perspectief van de levensloopAlleenstaande ouders in de bijstandVrouwelijk ondernemerschapHerintredende vrouwen3. DAGINDELINGStimuleringsmaatregelBELEIDTijd en ruimteTijdsordeningRuimtelijke ordeningBereikbaarheidsscenarioWerk-privébalansAllochtone taakcombineerdersVoorzieningen onder één dakPersoonlijke dienstverleningLandelijk gebied4. MACHT EN BESLUITVORMINGVrouwen in politiek en openbaar bestuurVerkiezingen 2002UitstroomPolitieke cultuurAllochtone vrouwenKiesstelselPolitiek en zorgMeer vrouwen naar en in de top van (non-)profitorganisatiesStimuleren en faciliterenOndersteuningInformatie en communicatieOntwikkeling van instrumentenVerticale segregatieVolgen van de ontwikkelingenVoorbeeldrol van de overheid5. MENSENRECHTENInleidingPrioriteit voor bestrijding van geweldBELEIDBestrijding en preventie van discriminatieVN-VrouwenverdragRapporterenOnderzoek naar rechten en plichtenKlachtrecht voor vrouwenInformatiepuntMaatschappelijk verantwoord ondernemen6. INTERNATIONAALVerenigde NatiesBELEIDCommissie voor de Positieverbetering van VrouwenSeksuele en reproductieve rechtenBesluitvormingEuropese UnieBELEIDEuropese werkgelegenheidsstrategieHet vijfde actieprogrammaRichtlijnen Europese CommissieEQUALRaad van EuropaICTGendermainstreamingVrede en veiligheidBIJLAGEVijf jaar na «Beijing»Diversiteit in omstandighedenTwee sporenSeksuele rechten en seksuele voorkeurNederlandse prioriteiten uit het slotdocument Beijing
+ 5
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27411Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 122 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 411Emancipatiebeleid 2001nr. 1BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 19 september 2000Mede onder verwijzing naar mijn brief aan de voorzitter van de vaste commissie
voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 28 augustus jl. (Soza 00-725) zend
ik u hierbij de Begrotingsbrief Emancipatiebeleid 2001.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. E. Verstand-Bogaert 1. INLEIDINGHet kabinet heeft in maart 2000 de meerjarennota emancipatiebeleid «Van
vrouwenstrijd naar vanzelfsprekendheid» gepresenteerd. Daarin zijn de
hoofdlijnen van het emancipatiebeleid voor de middenlange termijn geschetst.1Het kabinet concludeert in de nota dat de formele gelijke rechten voor
mannen en vrouwen nagenoeg zijn gerealiseerd, maar dat gelijke kansen in de
praktijk nog niet vanzelfsprekend zijn. Het emancipatieproces zal zich autonoom
voortzetten, maar moet wel worden versneld. Daar zijn de inspanningen van
het kabinet op gericht. Bovendien moet worden voorkomen dat bepaalde groepen
vrouwen de boot missen (bijvoorbeeld vanwege leeftijd, opleiding of etniciteit).Eén van de conclusies in de nota is dat de versnelling van het
emancipatieproces een kansrijke, maar ook complexe opgave is, omdat het er
nu vooral op aan komt de institutionele en sociaal-culturele barrières
te slechten. Draagvlak in de samenleving en samenwerking met maatschappelijke
partners zijn daarvoor onmisbare voorwaarden. Het kabinet heeft er daarom
voor gekozen eerst de maatschappelijke dialoog aan te gaan alvorens concreet
beleid te presenteren. In het kader van deze dialoog heeft het kabinet tal
van maatschappelijke organisaties gevraagd hun visie op het concrete emancipatiebeleid
te geven, bij voorkeur voor 1 juli 2000.Voor de versnelling van het emancipatieproces is ook een stevige inbedding
van de emancipatiedoelen in het algemene beleid (mainstreaming) van bijvoorbeeld
de departementen van belang. Met het oog daarop heeft het kabinet zes adviesraden
gevraagd over het emancipatiebeleid te adviseren.2
De adviesraden hebben aangegeven pas in september 2000 hun advies uit te kunnen
brengen. Ook is het niet alle organisaties gelukt om voor 1 juli 2000 te reageren.
Daarom kan het kabinet pas in november 2000 het meerjarenbeleidsplan vaststellen.Om tegemoet te komen aan de door de Tweede Kamer gewenste voortvarendheid –
die het kabinet onderschrijft – is er voor gekozen de beleidsactiviteiten
in 2001 in deze begrotingsbrief op te nemen met een beknopte beschrijving
van het beleidskader. De in deze begrotingsbrief aangekondigde beleidsvoornemens
worden in het meerjarenbeleidsplan opgenomen. Op basis van de adviezen en
de verwerking van de reacties zullen aanvullingen en nadere prioriteiten worden
opgenomen.De beleidsvoorstellen die voortvloeien uit de beleidsvoornemens in de
meerjarennota en/of nieuw zijn ten opzichte van de Begrotingsbrief 2000,
zijn cursief in de tekst weergegeven. Daarbij is op hoofdlijnen de indeling
van de meerjarennota aangehouden, met uitzondering van het thema ICT, dat
in de diverse hoofdstukken is ingevlochten. Dit thema zal wel apart terugkomen
in het meerjarenbeleidsplan en ook hierna kort in de paragraaf «beleidskader».
Tevens zijn de door Nederland in de Speciale Algemene Vergadering van de Verenigde
Naties «Vijf jaar na Beijing» ingebrachte prioriteiten, aandachtspunten
voor de uitwerking van beleid, opgenomen.3BeleidskaderIn de meerjarennota is de doelstelling van het emancipatiebeleid als volgt
geformuleerd:«Het scheppen van voorwaarden voor een pluriforme maatschappij waarin
ieder ongeacht sekse, in wisselwerking met andere maatschappelijke ordeningsprincipes
(zoals etniciteit, leeftijd, burgerlijke staat, validiteit en
seksuele voorkeur) de mogelijkheid heeft een zelfstandig bestaan te verwerven
en waarin vrouwen en mannen gelijke rechten, kansen, vrijheden en (sociale)
verantwoordelijkheden kunnen realiseren»....het scheppen van voorwaarden...In onze geïndividualiseerde en mondige samenleving zal het emancipatieproces
zich in belangrijke mate autonoom voltrekken. De overheid ondersteunt, bevordert
en stimuleert dit proces door het scheppen van de juiste economische, culturele
en sociale voorwaarden. Enerzijds is daarbij het uitgangspunt dat burgers
zelf verantwoordelijk blijven voor het al dan niet benutten van de geboden
mogelijkheden, voor het zelf maken van keuzes en voor de consequenties daarvan.
Anderzijds is het uitgangspunt dat voor de versnelling van het emancipatieproces
er medeverantwoordelijkheid is voor de betrokken (maatschappelijke) organisaties,
in het bijzonder ook voor de sociale partners.....gelijke kansen, rechten, vrijheden, verantwoordelijkheden....Het emancipatiebeleid richt zich op het bestrijden van discriminatie,
het opheffen of verminderen van achterstanden van vrouwen en het handhaven
en bewaken van mensenrechten.Daarnaast is het beleid erop gericht dat individuele burgers in het publieke
en in het privé-domein op zelfgekozen wijze hun kansen, rechten, vrijheden
en verantwoordelijkheden kunnen realiseren. Dit vraagt om een herziening van
het «sociaal contract». Deze metafoor is in navolging van de OESO
(in het rapport «Vorm geven aan structurele verandering, De rol van
vrouwen»1 in de meerjarennota gebruikt om
aan te geven dat in onze samenleving nog steeds expliciete en impliciete afspraken
bestaan over de (verschillende) rechten en plichten van mannelijke en vrouwelijke
burgers. (Deze – ongeschreven – regels en normen worden ook geduid
met de begrippen «beeldvorming» en «ongezien onderscheid».)Zo worden vrouwen ondanks de formele gelijkheid nog steeds primair geassocieerd
met onbetaalde zorg in het privé-domein en mannen met betaald werk
in het publieke domein.De rol van vrouwen is in de eerste plaats verbonden met plichten in de
privé-sfeer en rechten in de publieke sfeer, terwijl dat voor mannen
andersom geldt. Daarmee bestaat ook nog steeds een onevenwichtige machtsbalans
m/v in de publieke en in de privé-sfeer.In een geëmancipeerde samenleving gelden geen «als vanzelfsprekende»
regels en normen die verschillend uitpakken voor vrouwen en mannen....een pluriforme maatschappij...Uit veel reacties op de meerjarennota blijkt verwarring over het begrip
diversiteit. Dat hangt waarschijnlijk samen met de twee betekenissen die eraan
worden gegeven. Daarbij gaat het enerzijds om de diversiteit in levensstijlen
en patronen en de behoefte aan flexibiliteit en keuzevrijheid van de individuele
burger. Dat is de individuele dimensie van diversiteit. Anderzijds wordt het
begrip diversiteit gebruikt om om aan te geven dat er verschillen zijn in
emancipatiefasen van (groepen) vrouwen. Dat is de sociale dimensie van diversiteit.
Emancipatiebeleid blijft primair gericht op de positieverbetering van vrouwen.
Daarbinnen moet rekening worden gehouden met vrouwen die minder kansen hebben,
vanwege de in de doelstelling genoemde andere maatschappelijke ordeningsprincipes.
Een belangrijke, zo niet de belangrijkste factor daarbij is het opleidingsniveau.Rekening houden met diversiteit betekent niet dat er voor de (vele) verschillende
groepen vrouwen apart beleid wordt ontwikkeld. Het betekent wel dat in het
beleid aandacht aan deelgroepen moet worden besteed. Zo zal in de Voortgangsnota
homo- en lesbisch emancipatiebeleid, die de staatssecretaris van
VWS in november 2000 uitbrengt, rekening worden gehouden met de effecten van
het beleid voor lesbische vrouwen. Daarnaast wordt in het WAO-dossier de specifieke
ziekteverzuimproblematiek van vrouwen betrokken....een zelfstandig bestaan...Het kabinet ziet het bevorderen van een economische zelfstandigheid van
vrouwen door arbeidsparticipatie (nog steeds) als de kern van het emancipatiebeleid.
Het is de basisvoorwaarde om op zelfgekozen wijze en in vrijheid het eigen
leven in te richten, met de verantwoordelijkheden die daar bij horen. Het
kabinet heeft hierbij niet alleen oog voor de economische belangen. Natuurlijk
spelen die een rol. Niet alleen in de krappe arbeidsmarktsituatie van nu,
maar ook in de kennis- en diensteneconomie van morgen en de vergrijsde samenleving
van overmorgen.Maar het belang van economische zelfstandigheid van vrouwen gaat verder.
Zo draagt economische zelfstandigheid bij aan een evenwichtiger machtsbalans
in de privé-sfeer. In het recent verschenen onderzoek «Het voorkomen
en bestrijden van geweld tegen vrouwen» wordt financiële zelfstandigheid
een basisvoorwaarde genoemd voor het voorkómen van geweld en daarmee
de bescherming van mensenrechten.1De bevordering van de arbeidsparticipatie van vrouwen dient ook een algemeen
maatschappelijk belang. Zo kan er daardoor voldoende personeel zijn in sectoren
die belangrijk zijn voor de kwaliteit van de samenleving, zoals de zorg en
het onderwijs. Ook de instandhouding van een goed sociaal stelsel voor de
generaties na ons is gebaat bij een grotere deelname van vrouwen aan de arbeid.
Datzelfde geldt voor een meer democratische verdeling van de maatschappelijke
macht.Emancipatiebeleid is erop gericht dat vrouwen en mannen al hun talenten
in de publieke en in de privé-sfeer kunnen ontplooien en dat zij daarmee
bijdragen aan een culturele, sociale en economische groei van de samenleving.
Een samenleving, zoals Brouns het formuleert, waarin de klassieke mannelijke
en vrouwelijke waarden op een evenwichtige wijze met elkaar verbonden zijn:
concurrentie en solidariteit, prestatie en zorgzaamheid.2TweesporenbeleidHet emancipatiebeleid volgt twee sporen. Het beleid is enerzijds gericht
op vernieuwing, het ontwikkelen van draagvlak en strategische allianties.
Daarbij zijn onderzoek, monitoren, ontwikkeling van instrumenten en communicatie
de sleutelwoorden. Het kabinet streeft anderzijds naar een betere verankering
van emancipatie in het algemene beleid (mainstreaming).a. MainstreamingOnder mainstreaming verstaat het kabinet: het (re-)organiseren, verbeteren,
ontwikkelen en evalueren van beleidsprocessen op een wijze dat gelijke beleidseffecten
voor vrouwen en mannen duurzaam worden geïntegreerd in al het reguliere
beleid.3In het Platform voor Actie (Beijing-conferentie) is de strategie van mainstreaming
op de internationale agenda gezet.4 Het belang
van mainstreaming is er onder meer in gelegen dat* traditionele rolopvattingen in het beleid zichtbaar worden gemaakt* de effecten van het beleid voor bepaalde groepen (de sociale dimensie
van diversiteit) in beeld worden gebracht en dat daarmee* het beleid aan kwaliteit en effectiviteit wint.Goede voorbeelden van mainstreaming zijn de nota Arbeidsmarktbeleid voor
etnische minderheden en het in voorbereiding zijnde beleid ter voorkoming
van sociale segregatie in de toegang tot ICT.5Versterken van de mainstreamEen belangrijke aanzet tot het mainstreamen van emancipatie in het beleid
van departementen is gegeven met het Actieplan Taakstellingen Departementen
1999–20021. Momenteel onderzoekt de Tijdelijke
Expertisecommissie in het nieuwe Adviesstelsel (TECENA) hoe het mainstreamproces
bij de departementen verloopt. Het accent ligt daarbij op het inventariseren
van goede praktijkvoorbeelden en van mogelijke knelpunten met de daarbij behorende
oplossingen.Eén van de al bekende knelpunten betreft het tijdig kunnen beschikken
over strategische informatie, met behulp waarvan mainstreaming kan worden
gestimuleerd en gecoördineerd. Het is vaak moeilijk om informatie te
verkrijgen over beleid dat in ontwikkeling is, terwijl juist dan mainstreaming
zou moeten plaatsvinden. Vaak blijkt de beleidsontwikkeling pas wanneer een –
afgeronde – nota wordt gepresenteerd. Dan is het moment waarop invloed
kan worden uitgeoefend voorbij. Om aan dit knelpunt het hoofd te kunnen bieden,
wordt een strategische scan ontwikkeld.Omdat mainstreaming niet alleen departementen aangaat, is tevens een onderzoek
uitgezet waarin bij provincies, gemeenten en particuliere organisaties wordt
gekeken of, en op welke wijze emancipatie-effecten in het beleid worden geïntegreerd.In de evaluatie van het emancipatie-ondersteuningsbeleid zal ook worden
gekeken of, en op welke wijze de niet-gouvernementele organisaties (NGO's)
de mainstreamstrategie in hun beleid hebben verweven.De goede praktijkvoorbeelden die de inventarisaties opleveren, zullen
samen met de leidraad voor mainstreaming die inmiddels is ontwikkeld (via
het web) worden verspreid.Op basis van de eindrapportage van TECENA (die op 1
januari 2001 ophoudt te bestaan), de audit, het onderzoek en de evaluatie
van het emancipatie-ondersteuningsbeleid zullen in de eerste helft van 2001
beleidsvoorstellen worden gedaan voor de versterking en verbetering van mainstreaming.
Deze zullen zich toespitsen op de strategie, de structuur en de uitvoering
in de praktijk. Hierbij worden ook de mogelijke consequenties voor de emancipatie-ondersteuningsstructuur
meegenomen. Hetzelfde geldt voor de resultaten van het onderzoek naar de bijdrage
die een informatieen servicepunt mainstreaming kan leveren aan de bevordering
van de deskundigheid over mainstreaming en emancipatie-effectrapportages.Aan de Tweede Kamer is toegezegd om in een eerste proeve in beeld te brengen
hoeveel geld bij de departmenten is gemoeid met emancipatie. In de eerste
opzet bleek dat daarvoor eerst criteria moeten worden ontwikkeld om te kunnen
bepalen wat «emancipatiegeld» is. Betreft dat bijvoorbeeld de
kinderopvang? Op basis van dergelijke criteria wordt in 2001 een eerste proeve
gemaakt van de financiële middelen die departementsbreed worden ingezet
voor emancipatie. Dit zal zijn beslag krijgen bij de beleidsverantwoording
(financiële jaarverslagen van de departementen) voor de derde woensdag
in mei.Mainstreaming is ook een belangrijk element in de voorgestelde uitwerking
die aan het EU-programma EQUAL wordt gegeven. In alle beleidsinitiatieven
en -projecten moeten de beleidseffecten voor vrouwen uitdrukkelijk worden
meegenomen.Emancipatie-effectrapportageDe emancipatie-effectrapportage (EER) is bedoeld om van tevoren de emancipatie-effecten van het beleid in beeld te brengen. Een essentiële
voorwaarde voor de effectieve toepassing van dit instrument is het inzetten
ervan in het eerste begin van het beleidsproces. Met het oog hierop wordt
het hierboven genoemde onderzoek gedaan, op basis waarvan een strategische
scan wordt ontwikkeld.Op dit moment wordt ook onderzocht op welke wijze het gebruik van de EER
gestimuleerd kan worden. Op basis van dit onderzoek wordt een EER ontwikkeld
die qua formuleringen en benaderingswijze nauwer aansluit op beleid. Het gaat
hierbij om een variant en niet om vervanging van de EER. Deze variant zal
in 2001 in pilots bij diverse departementen worden getoetst.Er is een EER-handleiding opgesteld die ook als checklist gebruikt kan
worden bij de beantwoording van de vraag of een EER relevant is en wat daarvan
dan de gevolgen zijn, bijvoorbeeld voor de planning. Deze handleiding wordt
gedigitaliseerd en zal samen met de emancipatie-checklist via het web worden
verspreid.De EER toetst primair op ongezien en onbedoeld onderscheid
naar sekse en daarbinnen in beperkte mate op ander onderscheid, zoals leeftijd
en etniciteit. Deze differentiatie zal verder worden verfijnd met de in de
emancipatiedoelstelling genoemde maatschappelijke ordeningsprincipes, waarbij
het vertrekpunt onderscheid naar sekse blijft. Het streven is erop gericht
de eerste versie hiervan in 2001 uit te brengen. Als blijkt dat deze verdere
differentiatie mogelijk is en de EER ook met deze uitbreiding hanteerbaar
blijft, wordt verder gewerkt aan een «diversiteits-effectrapportage».BeeldvormingAandacht blijft ook nodig voor de problematiek van de «beeldvorming»,
ofwel «ongezien onderscheid» in de media. In
samenspraak met representanten van de media en organisaties en deskundigen
zal worden bekeken op welke wijze effectief actie kan worden ondernomen op
dit hardnekkige punt.Daarbij kan worden gedacht aan de uitwisseling van
goede en slechte voorbeelden, ervaringen, adviezen en aan aandacht voor beeldvorming
in de opleiding journalistiek, enzovoort.b. Specifiek beleidOnderzoekOnderzoek en analyse vormen een onmisbare eerste stap in het emancipatieproces
op de diverse deelterreinen. Ook internationale vergelijkende studies dragen
daaraan bij.Zoals aangegeven in het hoofdstuk over mensenrechten, wordt de reeks verdiepende
onderzoeken naar de betekenis van het VN-Vrouwenverdrag voor het Nederlandse
beleid in 2001 voortgezet met een onderzoek naar «ongezien onderscheid»
in de organisatie van de betaalde arbeid en de onbetaalde zorg.In 2000 en volgende jaren wordt de subsidie aan het Internationaal Informatiecentrum
en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV) verhoogd met 100 000 gulden,
als bijdrage aan een bijzondere leerstoel «Gender en etniciteit»
aan de Universiteit Utrecht.EmancipatiemonitorTegelijk met het meerjarenbeleidsplan ontvangt u de eerste emancipatiemonitor
(in boekvorm). De monitor geeft zicht op het emancipatieproces als geheel.
Anders dan bestaande statistieken concentreert de monitor zich
op hoofdlijnen en biedt ze inzicht in de samenhang tussen de verschillende
terreinen. De monitor komt digitaal beschikbaar, via de website van het Sociaal
en Cultureel Planbureau (SCP). De eerste aflevering van de monitor omvat vier
centrale thema's van het emancipatiebeleid:* Arbeid, zorg en inkomen* Onderwijs* Politieke en maatschappelijke besluitvorming* Geweld tegen vrouwen.Later worden de thema's «dagindeling» en «informatiesamenleving»
opgenomen.De emancipatiemonitor maakt het mogelijk uitspraken te doen over mannen
en vrouwen uitgesplitst naar etnische achtergrond, leeftijd en opleiding.
Zo mogelijk wordt de differentiatie, evenals bij de EER, vergroot.CommunicatieCultuuromslag en mentaliteitsverandering zijn sleutelwoorden in de huidige
fase van het emancipatiebeleid. Communicatie is daarbij een onmisbaar instrument,
dat aan modernisering toe is. Het periodiek verschijnende «Op Gelijke
Voet», het jaarboek emancipatie en campagnes zijn tot op heden de belangrijkste
communicatie-instrumenten. Van de nieuwe – digitale – communicatiemiddelen
wordt nog maar mondjesmaat gebruik gemaakt. Voorbeelden daarvan zijn de thema-sites
over dagindeling en over de meerjarennota.In 2001 wordt de communicatiestrategie herzien, mede in het licht van
de nieuwe informatie- en communicatiemiddelen. Het rendement van «Op
Gelijke Voet» en het jaarboek emancipatie wordt in beeld gebracht. Op
basis daarvan wordt besloten tot het al dan niet doorgaan met deze uitgaven,
in de gebruikelijke of in een andere vorm.AlliantiesVoor de versnelling van het emancipatieproces zijn strategische allianties
met maatschappelijke partners een conditio sine qua non. Het kabinet denkt
daarbij onder meer aan de sociale partners en de (allochtone) vrouwenorganisaties.
Met name de vrouwenorganisaties kunnen een schakel zijn tussen hun achterban
en de overheid. Samen met de vrouwenorganisaties zal, mede op basis van de
resultaten van de evaluatie van het emancipatie-ondersteuningsbeleid, in beeld
worden gebracht hoe deze rol bij de formulering en uitvoering van het emancipatiebeleid
vruchtbaar ingevuld kan worden.In 1998 is de nieuwe subsidieregeling voor emancipatie-ondersteuning in
werking getreden. In 2001 is hiervoor 14,3 miljoen gulden gereserveerd. Dat
bedrag is bestemd voor het ondersteunen van activiteiten en voor de emancipatie-ondersteuningsstructuur.De actuele thema's waarvoor in 2001 subsidie kan worden aangevraagd, zijn:* Verbeteren van de digitale infrastructuur en de ICT-professionaliteit
binnen vrouwenorganisaties. Voorlopig is voor dit thema 1 miljoen gulden gereserveerd.* Ongezien onderscheid en het voorkomen en bestrijden van geweld tegen
vrouwen en meisjes. Voorlopig is voor dit thema 0,7 miljoen gulden gereserveerd.Zoals gebruikelijk zal het kabinet deze thema's eerst in de Staatscourant
publiceren met bijbehorende voorwaarden en subsidieplafonds. Om de effectiviteit en efficiency van subsidies te verbeteren, worden
deze regelmatig geëvalueerd. Hiervoor zijn recent nieuwe instrumenten
ontwikkeld.2. ARBEID, ZORG EN INKOMENTwee op de drie vrouwen aan het werk in 2010De lidstaten van de Europese Unie hebben in maart 2000 tijdens de Europese
top in Lissabon afgesproken de arbeidsparticipatiegraad te laten stijgen tot
ten minste 70% in 2010. Zij kwamen daarnaast overeen te streven naar een participatiegraad
van vrouwen van minimaal 60% in 2010.1  Het
kabinet had in de meerjarennota al een streefpercentage van 65% vastgelegd.2In dit verband kan onder meer worden gewezen op het nieuwe belastingstelsel
dat met ingang van 1 januari 2001 in werking treedt. Dat bevordert de economische
zelfstandigheid door lagere tarieven, een arbeidskorting en een combinatiekorting
(combineren van arbeid en zorg). Bovendien zal de belastingdienst de algemene
heffingskorting rechtstreeks aan de afhankelijke partner uitkeren. Het kabinet
investeert niet alleen in getalsmatige zin in de bevordering van de arbeidsdeelname,
maar ook in de kwaliteit van het werk, in de combinatie werk-privé
en in de (sociale) zorg. Voorwaarde daarvoor is een betere balans tussen werk
en privé. Uit diverse onderzoeken is gebleken dat de kwaliteit van
het werk een belangrijke invloed heeft op de arbeidsparticipatie. Met het
oog daarop zal het kabinet, zoals reeds aangekondigd in de meerjarennota emancipatiebeleid,
een onderzoek verrichten naar de cultuur in werkorganisaties.Een betere verdeling van zorgverantwoordelijkhedenHet kabinet wil voorts het aandeel van mannen in de onbetaalde zorg laten
stijgen naar ongeveer 40% in 2010. Daar worden initiatieven aan toegevoegd
op het gebied van de persoonlijke dienstverlening en het zorgondernemerschap.
Met de Wet arbeid en zorg wordt het beter mogelijk werk met zorg te combineren.
Dat het kabinet het belang van zorg onderkent, blijkt ook uit het Zorg en
Arbeiddebat. Dit moet de waarde van de onbetaalde zorg voor de sociale kwaliteit
van de samenleving zichtbaar maken. In het project Dagindeling werkt het kabinet
aan een betere afstemming, in ruimte én tijd, tussen werk en privé.BELEIDHet emancipatiebeleid ontwikkelt zich niet in een isolement. Het heeft
voluit raakvlakken met het sociaal-economisch beleid in de breedte, zoals
beleid met betrekking tot etnische minderheden en alleenstaande ouders met
een uitkering, de bevordering van ICT en de inrichting van het arbeidsmarktbeleid.
De meest relevante beleidsontwikkelingen en -voorstellen in dit verband worden
hieronder beschreven.Kansen voor allochtone vrouwenIn juni van dit jaar heeft het kabinet de nota Arbeidsmarktbeleid voor
etnische minderheden, Plan van aanpak 2000–2003, naar de Tweede Kamer
gestuurd.3 De nota bevat voorstellen voor een
betere positie op de arbeidsmarkt voor minderheden. Doel is een halvering
van het verschil in werkloosheid tussen autochtonen en etnische minderheden.
In de nota is een aantal maatregelen opgenomen die zijn toegespitst op de
arbeidsparticipatie van allochtone vrouwen. Dit jaar start een onderzoek waarin de kansen, belemmeringen
en stimulansen om de arbeidsparticipatie van allochtone (alleenstaande) vrouwen
te bevorderen onder de loep worden genomen. Onderwerpen zijn onder meer de
behoefte aan kinderopvang, de mogelijk belemmerende werking van culturele
factoren – zoals de man-vrouw-verhouding bij ouderen en jongeren –
en institutionele en economische motieven.In 2001 zal het kabinet op basis van de resultaten
van het onderzoek het beleid verder vorm geven. Daarbij zal de commissie worden
betrokken die samen met de minister voor Grotesteden- en Integratiebeleid
wordt ingesteld. Deze commissie zal nagaan hoe het in de praktijk met allochtone
vrouwen gaat. Bovendien zal de commissie «best practices» verzamelen.
De aanbevelingen van de commissie moeten leiden tot grotere maatschappelijke
participatie en arbeidsparticipatie van allochtone vrouwen. Het instellen
van deze commissie is een vervolg op het rapport «Variatie in participatie»
van het SCP.1Het kabinet zal met de uitvoerders (gemeenten, Landelijk instituut sociale
verzekeringen en Arbeidsvoorziening) afspraken maken om bij hun reïntegratie-inspanningen
specifieke aandacht te besteden aan allochtone vrouwen.Het kabinet bereidt ook maatregelen voor voor «moedervriendelijke
agenda's» en speciale herintredingsprogramma's in de inburgeringsprogramma's.Tot slot zal het kabinet in alle relevante monitor- en bestandsgegevens
vanaf 2000 over het aandeel etnische minderheden rapporteren (in het
kader van de sluitende aanpak, WIW, REA, ABW).Vrouwen en mannen gelijk belonenIn mei heeft het kabinet het «Plan van aanpak gelijke beloning»
naar de Tweede Kamer gezonden.2 Daarin zijn maatregelen
opgenomen die moeten bevorderen dat werkgevers en werknemers meer verantwoordelijkheid
nemen voor de gelijke beloning van vrouwen en mannen. Er wordt een toets ontwikkeld
waarmee organisaties hun functiewaarderingssysteem kunnen doorlichten op sekseneutraliteit.
Daarnaast monitort het kabinet de beloningsverschillen.Over het «Plan van aanpak gelijke beloning» heeft het kabinet
advies gevraagd aan de Stichting van de Arbeid, de Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid
en de Commissie gelijke behandeling. Op basis van deze adviezen zal een definitief
kabinetsstandpunt worden opgesteld. Daarbij zal de vraag worden beantwoord
of, en wanneer de «meer dwingende» maatregelen uit de nota moeten
worden ingezet.Horizontale en verticale segregatieDe segregatie van mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt is een hardnekkig
verschijnsel. Dat is zowel horizontaal het geval (de concentratie van vrouwen
en mannen in verschillende sectoren en beroepen) als verticaal (de geringe
aanwezigheid van vrouwen in de hogere functieniveaus).3 Deze segregatie is één van de factoren die de ongelijke
beloning tussen mannen en vrouwen in stand houdt.Het kabinet zal in de uitvoering van het EQUAL-programma4 om gelijke kansen van mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt
te realiseren, vernieuwende initiatieven bevorderen om de horizontale segregatie
op de arbeidsmarkt (waaronder ongelijke beloning) te doorbreken.Voorkomen sociale segregatieVanuit het perspectief van een leven lang leren vindt het kabinet in het
kader van de uitvoering van het EQUAL-programma de beroepsdeelname van meisjes
en vrouwen op het gebied van techniek, natuurwetenschappen en technologische
ontwikkelingen belangrijk. Ook gaat de aandacht uit naar groepen met een relatieve
achterstand in het gebruik van ICT.Er zijn twee invalshoeken van waaruit het kabinet in
het kader van de uitvoering van het EQUAL-programma voorstellen doet. De eerste
betreft scholingsactiviteiten die de deelname van meisjes en vrouwen aan technisch
onderwijs op verschillende niveaus vergroten. Bij de tweede invalshoek gaat
het om projecten die gericht zijn op de inzet van multimedia bij scholing
van groepen met een relatieve achterstand in het gebruik van ICT, zoals lageropgeleide
(alleenstaande) vrouwen en oudere vrouwen.CombinatievoorzieningenDe Wet arbeid en zorg moet het beter mogelijk maken werk met zorg te combineren.
In juni 2000 is een voorstel voor deze wet bij de Tweede Kamer ingediend.1 Hierin worden bestaande en nieuwe verlofregelingen gebundeld
en op elkaar afgestemd (zie ook de Sociale Nota 2001). Andere belangrijke
maatregelen in dit kader zijn:* De Wet aanpassing arbeidsduur, die per 1 juli 2000 in werking is getreden.* De wettelijke regeling voor het verlofsparen, die naar verwachting per
1 januari 2001 in werking treedt.* Bij de Eerste Kamer zijn op dit moment twee wetsvoorstellen in behandeling
voor een wijziging van de wettelijke regeling van vakantie en die van het
ouderschapsverlof. De belangrijkste wijzigingen waarin deze voorstellen voorzien,
zijn een verlenging van de verjaringstermijn van vakantie-aanspraken van twee
naar vijf jaar, de invoering van de mogelijkheid om tijdens het dienstverband
vakantiedagen die het wettelijk minimum te boven gaan af te kopen en het verlenen
van extra ouderschapsverlof in geval van meerlingen.* De evaluatie van de Wet financiering loopbaanonderbreking is dit voorjaar
verschenen. Op grond daarvan zal het kabinet nog dit jaar wijzigingsvoorstellen
bij de Tweede Kamer indienen.* Eind dit jaar zal het kabinet een verslag over de effectiviteit en doelmatigheid
van de Arbeidstijdenwet aan het parlement aanbieden. Daarvoor wordt momenteel
een extern evaluatie-onderzoek verricht. Hierin wordt uitgebreid aandacht
besteed aan de werking van het overlegmodel dat in de wet is opgenomen. Ook
de doelstelling van de wet om de combinatie van arbeid, zorgtaken en andere
verantwoordelijkheden te vergroten, komt in deze evaluatie aan de orde.* Zoals vastgelegd in het regeerakkoord worden met het SCP en Centraal
Plan Bureau (CPB) de mogelijkheden van langdurend betaald zorgverlof onderzocht.
De resultaten komen eind 2000 beschikbaar. Het kabinet
streeft er naar in het eerste kwartaal van 2001 een standpunt te bepalen over
de resultaten.Op basis van de recente evaluatie Wet op het ouderschapsverlof
heeft het kabinet besloten een fiscale stimuleringsregeling in het leven te
roepen voor werkgevers en werknemers die afspraken maken over betaling van
ouderschapsverlof.2 Het uitgangspunt van deze
regeling is de primaire verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers
voor afspraken over betaald ouderschapsverlof. De overheid neemt daarbij een
deel van de financiering voor haar rekening. Concreet wil het kabinet werkgevers
compensatie bieden voor loondoorbetaling tijdens het ouderschapsverlof via
een afdrachtvermindering loonbelasting en premies volksverzekeringen. Deze
afdrachtvermindering bedraagt 50% van het doorbetaalde loon,
mits de werknemer ten minste 70% van het voor haar of hem geldende wettelijke
minimumloon krijgt doorbetaald en mits over loondoorbetaling een (cao-)afspraak
is gemaakt. De afdrachtvermindering bedraagt ten hoogste 50% van het voor
de werknemer geldende wettelijke minimumloon. Naar verwachting zal het aantal
mensen dat gebruik maakt van betaald ouderschapsverlof toenemen van ongeveer
12 500 in 2000 tot 68 000 in 2006. De kosten van deze regeling bedragen
56 miljoen gulden in 2001, oplopend tot 196 miljoen gulden in 2006.Een belangrijke voorwaarde voor de economische zelfstandigheid van vrouwen
is een groter aandeel van mannen in de zorg.1
Voor een herverdeling van arbeid en zorg is het noodzakelijk nieuwe afspraken
te maken tussen mannen en vrouwen, sociale partners en overheid. In de meerjarennota
emancipatiebeleid wordt dit aangeduid met de «modernisering van het
sociaal contract».Het SCP onderzoekt welke typen van taakverdeling partners met kinderen
momenteel realiseren en hoe de totstandkoming van verschillende typen (bijvoorbeeld
anderhalfverdiener, alleenverdiener, dubbelverdiener) samenhangt met factoren
als arbeidsmarktpositie, beschikbaarheid van voorzieningen en opvattingen.De Nederlandse Gezinsraad (NGR) onderzoekt momenteel hoe het staat met
de inkomensverhoudingen tussen mannen en vrouwen in de ouderschapsfase. De
stijgende arbeidsparticipatie van vrouwen heeft empirisch nog minder gevolgen
voor de inkomensongelijkheid tussen mannen en vrouwen dan de beeldvorming
over toenemend tweeverdienerschap suggereert.Beide onderzoeken worden in het najaar afgerond. Op
basis van de resultaten van de onderzoeken zal samen met het SCP en de NGR
een werkconferentie worden georganiseerd over de stand van zaken van een dergelijke
«modernisering van het sociaal contract», mede in het licht van
de (beleidsmatige) mogelijkheden.Eén van de doelstellingen van het kabinetsbeleid is het bevorderen
van het aandeel van mannen in de onbetaalde zorg. Dit is ook één
van de doelstellingen in het EQUAL-programma.2Behalve projecten die het aandeel van mannen in de
zorg vergroten, zullen in het algemeen vernieuwingen worden gestimuleerd in
de organisatie van de arbeid die de keuzemogelijkheden voor mannen en vrouwen
verruimen om arbeid en zorg te combineren en om de rolverdeling tussen mannen
en vrouwen te doorbreken.Versterken van de sociale zorginfrastructuurDe voortgangsrapportage van het Zorg & Arbeid Debat is onlangs naar
de Tweede Kamer gestuurd.3 Uitgangspunt is dat
iedereen de verantwoordelijkheid voor de zorg moet kunnen indelen door zelf
zorgen en het uitbesteden van zorg te combineren. Dit geldt voor de zorg voor
kinderen en mantelzorg en betreft zowel vrouwen als mannen. In het Zorg &
Arbeid Debat komt aan de orde welke aanpassingen van de zorginfrastructuur
op termijn vereist zijn om voldoende aanbod van zorg te behouden en tevens
de arbeidsparticipatie van vrouwen te bevorderen.Het kabinet onderzoekt hoe de «onbetaalde arbeid» kan worden
geïntegreerd in de sociaal-economische voorbereiding. Dat gebeurt door
het zichtbaar maken van de rol van onbetaalde arbeid bij het bereiken van
de beleidsdoelen en door het analyseren van de mogelijkheden tot het verbeteren
van de informatie over de betaalde arbeid in de statistieken van het Centraal
Bureau voor de Statistiek (CBS) en het SCP. In de loop van 2001 worden de
resultaten van de verkenning bekend. Op basis daarvan zal het kabinet,
mede op basis van het advies van genoemde bureaus, een besluit nemen over
nader te zetten stappen inzake de statistische integratie van onbetaalde arbeid.De slotmanifestatie van het Zorg & Arbeid Debat in het voorjaar van
2001 moet een belangrijke impuls geven aan het maken van «nieuwe afspraken»
over de verdeling en organisatie van de zorg in de 21e eeuw. Daarbij zal individuele
economische zelfstandigheid het uitgangspunt zijn. In het verlengde hiervan
vindt momenteel een publiekscampagne plaats onder het motto «Deze tijd
vraagt om nieuwe afspraken» (zie hieronder).Door de toenemende arbeidsparticipatie van vrouwen en oudere werknemers
kan op termijn het aanbod van onbetaalde arbeid afnemen. Het kabinet zal zich
over dit vraagstuk buigen en een visie ontwikkelen.Op basis van de resultaten van het Zorg & Arbeid
Debat en onderzoek naar het aanbod van onbetaalde arbeid zal het kabinet in
de loop van 2001 zijn visie presenteren op de sociale zorginfrastructuur in
het licht van de toenemende arbeidsparticipatie en de gevolgen daarvan voor
de onbetaalde zorg.Ondernemers en zorgMogelijke aandachtspunten in de regelgeving voor zwangere (mede)onderneemsters
spitsen zich toe op de fiscale regelingen voor zelfstandigen en op de Wet
arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ).Fiscale regelingen voor zelfstandigen, zoals de zelfstandigenaftrek en
de startersaftrek, kennen een urencriterium. Dit houdt in dat zelfstandigen
moeten kunnen aantonen dat zij ten minste 1225 uur per jaar in hun eigen bedrijf
werken voordat zij van dergelijke fiscale regelingen gebruik kunnen maken.
De periode van het zwangerschaps- en bevallingsverlof wordt als niet gewerkte
periode beschouwd. Daardoor komt de zelfstandige onderneemster soms niet aan
1225 gewerkte uren.Zwangere (mede-)onderneemsters en vrije beroepsbeoefenaren hebben op grond
van de WAZ recht op een zwangerschaps- en bevallingsuitkering die is afgestemd
op de inkomensderving. De hoogte van deze uitkering bedraagt maximaal het
minimumloon en is afhankelijk van het inkomen uit zelfstandige arbeid of van
de winst uit de onderneming. Uitgangspunt is het inkomen of de winst in het
voorgaande (boek)jaar of – indien dit tot een hogere uitkering zou leiden –
het gemiddelde inkomen of de gemiddelde winst uit de voorgaande 5 (boek)jaren.
Als in de voorgaande jaren geen of slechts een geringe winst of inkomen uit
zelfstandige arbeid is verworven, is de hoogte van de zwangerschaps- en bevallingsuitkering
hierop afgestemd. De WAZ zal nog dit najaar worden geëvalueerd. Daarbij
zal onder meer de inkomenspositie van zwangere zelfstandigen en beroepsbeoefenaren
worden betrokken.Het kabinet wil de fiscale regelingen en de WAZ, mede
gelet op het VN-Vrouwenverdrag, in samenhang bezien. Speciale aandacht zal
daarbij moeten worden besteed aan een mogelijke ongelijke behandeling van
werknemers en zelfstandigen, aan de vraag of zelfstandigen de bestaande regelingen
als een knelpunt ervaren en aan uitvoerings- en handhavingsproblemen. In verband
met dit laatste zal het Lisv en het College van toezicht sociale verzekeringen
(Ctsv) om een oordeel worden gevraagd.Het kabinet zal mogelijke knelpunten in beeld brengen
en zijn standpunt bepalen op basis van de uitkomsten van het evaluatie-onderzoek
en van de inbreng van het Lisv en het Ctsv.CommunicatieHet kabinet heeft zich de afgelopen jaren ingespannen om betere voorwaarden
te scheppen voor het combineren van arbeid en zorg. Naast wetgeving is het
ook van belang werkgevers en werknemers bewust te maken van de mogelijkheden.
Met het oog hierop is een meerjarige publiekscampagne ontwikkeld, die in mei
dit jaar van start is gegaan.De boodschap van de campagne is dat een goede, nieuwe
balans tussen werk en privé mogelijk is. De campagne heeft een agenderende
en attenderende functie. Intermediaire organisaties worden betrokken bij de
gerichte voorlichting aan werkgevers en werknemers.In het najaar van 2000 wordt de campagne vervolgd.
Ook zullen met name intermediaire organisaties en functionarissen worden benaderd.Begin 2001 komt een digitale verlofwijzer beschikbaar
met een weergave van de verlofregelingen en de diverse cumulatie- en combinatiemogelijkheden.
Uit de vele vragen aan de SZW-informatietelefoon blijkt dat hier grote behoefte
aan bestaat.KinderopvangIn juni dit jaar heeft het kabinet de hoofdlijnennotitie voor de Wet basisvoorziening
kinderopvang (WBK) naar de Tweede Kamer gezonden.1
Het wetsvoorstel zal naar verwachting in de loop van 2001 naar de Tweede Kamer
gaan. Een belangrijk onderdeel van de notitie is het voorstel voor een nieuw
financieringsstelsel voor de kinderopvang. Het kabinet kiest voor een systeem
van vraagfinanciering in plaats van aanbodfinanciering. Het huidige onderscheid
tussen subsidieplaatsen, bedrijfsplaatsen en particuliere plaatsen vervalt.
Het huidige systeem van gedeelde financiering van kinderopvang door ouders,
werkgevers en overheid blijft wel gehandhaafd. Uitgangspunt is een evenwichtige
verdeling van de financiering tussen deze drie partijen. Ouders betalen een
inkomensafhankelijke bijdrage, de overheid vult deze aan tot eenderde van
de kosten. Ouders die geen werkgeversbijdrage krijgen, ontvangen van de overheid
een gedeeltelijke inkomensafhankelijke compensatie.Inmiddels is, zoals aangekondigd in de meerjarennota emancipatiebeleid,
de uitbreiding van het aantal opvangplaatsen met 71 000 in gang gezet.
Het kabinet heeft nog aanvullende voornemens voor de huidige regeerperiode
om zo de toename van het aantal kinderopvangplaatsen tot 2002 te versnellen.Het kabinet stelt extra middelen beschikbaar aan gemeenten
die de kinderopvang snel kunnen realiseren. In 2000 is hiervoor 20 miljoen
gulden aan uitgaven gereserveerd. Ook in de begroting van 2001 is hiervoor
extra geld gereserveerd, zodat de totale intensiveringsmiddelen uit het regeerakkoord
(250 miljoen gulden) nog voor 2002 worden besteed. Vanaf 2000 trekt het
kabinet jaarlijks additioneel 20 miljoen gulden uit voor extra kinderopvangfaciliteiten
in de onderwijssector, voor het wegnemen van knelpunten in de uitbreiding
van kinderopvang en voor het bevorderen van ruimere openingstijden in de kinderopvang.2Extra kinderopvang voor uitkeringsgerechtendenDe kinderopvangregeling voor bijstandsgerechtigden is met twee nieuwe
doelgroepen uitgebreid, te weten de minderjarige alleenstaande ouders en alleenstaande
ouders (voor het merendeel vrouwen) die deelnemen aan sociale activeringsactiviteiten.
Hiervoor is 31 miljoen gulden per jaar extra beschikbaar, waarmee 1 600
volledige kinderopvangplaatsen kunnen worden gerealiseerd.Het kabinet heeft een wetsvoorstel aan de Tweede Kamer gezonden waarin
het voor het Lisv mogelijk wordt om kinderopvangplaatsen te financieren
om zo de uitstroom uit WAO en WW te bevorderen.1
Jaarlijks kan het Lisv maximaal 3 000 keer een kinderopvangplaats aan
een uitkeringsgerechtigde toekennen.In het regeerakkoord zijn fiscale maatregelen afgesproken voor de kinderopvang.
Het kabinet heeft hiervoor in 2000 een extra bedrag van 50 miljoen gulden
uitgetrokken.2 Eerder was al besloten de extra
middelen voor 2002 (25 miljoen gulden) al in 2001 in te zetten. In totaal
is in 2001 dus 75 miljoen gulden extra beschikbaar voor fiscale maatregelen
voor de kinderopvang. Het beschikbare bedrag voor fiscale faciliteiten loopt
in 2002 op tot jaarlijks 200 miljoen gulden.Het kabinet heeft besloten de beschikbare 75 miljoen
in te zetten voor een aanpassing van de fiscale kinderopvangtabel. Uitgangspunten
hierbij zijn een vergroting van de toegankelijkheid voor de laagste inkomens
en een verruiming van de aftrekmogelijkheden voor met name de middeninkomens.
De toegankelijkheid voor de laagste inkomens wordt vergroot door een verlaging
van de minimale drempel (dit is het bedrag dat niet mag worden afgetrokken)
van 336 gulden naar 100 gulden. Hierdoor zullen de lage inkomensgroepen nagenoeg
alle kosten van kinderopvang af kunnen trekken. Voor midden- en hogere inkomens
betekent deze maatregel een verlaging van de kosten van kinderopvang (bij
voltijdse opvang voor één kind) met 400 tot ruim 1800 gulden
netto per jaar.De komende drie jaar moeten er minstens 16 000 werknemers in de kinderopvang
bijkomen om aan de toenemende vraag naar opvang te voldoen. Dit aantal zal
in de jaren daarna nog groter zijn. Inmiddels zijn diverse initiatieven gestart
om in deze vraag te voorzien. Zo werkt Arbeidsvoorziening samen met sociale
partners en VWS aan een imagocampagne voor het werken in de kinderopvang en
aan verkorte opleidingstrajecten. Sociale partners hebben een brochure samengesteld
over in- en doorstroombanen in de kinderopvang.3Daarnaast zal een informatiepunt worden geopend voor
het oplossen van knelpunten die verband houden met de forse uitbreiding van
de kinderopvang.Gastouders in de kinderopvang maken nu vaak gebruik
van de zogeheten «invorderingsvrijstelling» in het belastingstelsel.
Deze komt met ingang van 2001 te vervallen. Om de negatieve inkomensgevolgen
voor belastingplichtigen die hiervan gebruik maken te beperken, heeft het
kabinet een overgangsregeling ingesteld. Deze regeling zal niet alleen openstaan
voor belastingplichtigen die in 2000 van de invorderingsvrijstelling gebruik
maken, maar ook voor «nieuwe gevallen». Dit betekent dat ook mensen
die met ingang van 2001 als gastouder fungeren van deze overgangsregeling
gebruik kunnen maken. Daarnaast wordt de positie van gastouders betrokken
bij de nieuw op te stellen regelgeving voor de sector kinderopvang die met
ingang van 1 januari 2003 van kracht wordt.Een bekend knelpunt is het overblijven tussen de middag op school, de
zogenaamde tussenschoolse opvang. Mogelijk wordt de tussenschoolse opvang
opgenomen in de (financieringsmethodiek van de) Wet basisvoorziening kinderopvang.De interdepartementale werkgroep (OC&W, VWS, SZW)
voor tussenschoolse opvang bekijkt wat een betere kwaliteit en professionalisering
van het overblijven gaat kosten. De werkgroep overlegt hierover onder meer
met de commissie Dagarrangementen voor kinderen en ouders (zie het volgende
hoofdstuk). Zij zal ook belanghebbende organisaties betrekken bij haar werkzaamheden,
alsmede de ervaringen in het kader van de experimenten dagindeling.Werk en privé in het perspectief van de levensloopSociale partners hebben in het Voorjaarsoverleg op 21 juni dit jaar vastgesteld
dat de factor «tijd» – in brede zin van het woord –
steeds belangrijker wordt in CAO's. Het gaat onder meer om het combineren
van werk en privé, flexibeler arbeidsduurpatronen en tijd voor scholing.
Het kabinet acht het met de sociale partners van belang de verschillende dimensies
van «tijd» in brede zin nader in beeld te brengen, mede in relatie
tot de ontwikkeling naar meer flexibele beloningsvormen en maatwerk in arbeidsvoorwaarden.Het kabinet plaatst het flexibiliseren van de arbeids(duur)patronen
in relatie tot het levensloopperspectief op de agenda van het komende Najaarsoverleg.Hoog op de agenda van het kabinet staat employability. Recent zijn nieuwe
initiatieven op dit gebied geagendeerd. Die zijn gericht op de scholing van
zowel de werkzoekenden als de werkenden. Het gaat daarbij om een versnelling
van de landelijke implementatie van de methodiek van de erkenning van verworven
competenties (EVC), de digitale scholing van werkzoekenden, educatieve tv
en experimenten met een individuele leerrekening.In het kader van het bevorderen van de combinatie werk
en privé in het levensloopperspectief zal het kabinet samen met de
sociale partners voorstellen ontwikkelen die gericht zijn op de employability
van vrouwen en mannen die in verband met zorgtaken tijdelijk niet of minder
werken.Voor jongeren is «emancipatie uit en kiezen in».1 Maar de keuzes die de generaties na 1990 moeten maken, hebben voor
hen andere consequenties dan voor eerdere generaties. Informatie daarover
is voor hen van belang, evenals betrokkenheid bij de ontwikkeling van het
beleid.Samen met de ministeries van VWS en GSI wordt op korte
termijn voorlichting ontwikkeld gericht op mannen en vrouwen van de 1990-generatie.
Die is bedoeld om hen meer bewust te maken van de (financiële) gevolgen
van keuzes die zij in hun leven maken. Hierbij worden digitale voorlichtingsinstrumenten,
zoals internet, ingezet. Daarmee worden zij ook meer betrokken bij het overheidsbeleid.Het kabinet laat voorts onderzoeken of, en zo ja welke
knelpunten in het sociale stelsel (sociale zekerheid, pensioenen) invloed
hebben op de arbeidsparticipatie van (lager opgeleide) vrouwen en op de betere
verdeling van zorg tussen mannen en vrouwen, en welke mogelijkheden ter verbetering
er zijn. In dit onderzoek wordt uitdrukkelijk het levensloopperspectief betrokken.
Het kabinet bepaalt in de loop van 2001 zijn standpunt over het sociale stelsel
in relatie tot de levensloopbenadering op basis van genoemde onderzoeken.Alleenstaande ouders in de bijstandMet het oog op het scheppen van de benodigde voorwaarden voor de participatie
van alleenstaande ouders is reeds in 1996 de zogeheten regeling kinderopvang
en buitenschoolse opvang alleenstaande ouders (KOA-regeling) ingesteld. Het
doel van deze regeling is het wegnemen van eventuele belemmeringen bij alleenstaande
ouders met kinderen bij de uitstroom naar betaald werk of scholing, door middel
van het bieden van kinderopvang.Daarnaast vindt op dit moment een interdepartementaal beleidsonderzoek
plaats naar het arbeidsmarktinstrumentarium. Hierbij zal expliciet aandacht
worden besteed aan de mogelijkheid om toeleidingstrajecten met zorgtaken te
combineren, zoals scholing die aansluit bij de schooltijd van kinderen.Ook mag worden verwacht dat het pakket maatregelen dat het kabinet in 2001 inzet om de armoedeval te verminderen een positief effect heeft
op de participatiebeslissing van onder andere alleenstaande bijstandsgerechtigden.
Een belangrijk element van dat pakket is namelijk de belastingvrije uitstroompremie
die mensen ontvangen na volledige uitstroom uit de Algemene bijstandswet of
een WIW-dienstbetrekking naar een reguliere baan.Tot slot zal het kabinet bezien in hoeverre de huidige inrichting van
de Algemene bijstandswet een belemmering vormt voor de arbeidsparticipatie
van alleenstaande ouders.Het kabinet beziet op welke wijze de arbeidsverplichtingen
voor alleenstaande ouders in de Abw moeten worden vormgegeven om de economische
zelfstandigheid van alleenstaande ouders te bevorderen.Voorts zal worden onderzocht wat de mogelijke invloed
is van de alimentatieverplichtingen van de niet zorgende ex-partner op de
participatiebeslissing van de alleenstaande ouder in de bijstand.Vrouwelijk ondernemerschapOndernemerschap is een bron van flexibiliteit en vernieuwing die de economische
ontwikkeling van ons land ten goede komt. Het ondernemerschap is daarnaast
belangrijk voor de economische participatie en integratie van (allochtone)
vrouwen. De recente stijging van het aandeel vrouwen in het totaal aantal
«starters» is in dit kader een positieve ontwikkeling. Het aandeel
van vrouwelijke starters in het totaal aantal «starters» steeg
van 27% in 1994 naar 34% in 1999. Uit onderzoek van het Economisch Instituut
voor het Midden- en Kleinbedrijf (EIM) blijkt dat het aantal vrouwelijke starters
in Nederland in 1996 hoger was dan in België, Denemarken, Duitsland en
het Verenigd Koninkrijk, en vergelijkbaar met Japan en de Verenigde Staten.1 Het EIM heeft geen aanwijzingen dat er verschillen bestaan
tussen de overlevingsfracties van vrouwelijke en mannelijke ondernemers. Met
«overlevingsfracties» wordt het percentage van het totaal aantal
bedrijven bedoeld dat na een bepaald aantal jaren na de start van het bedrijf
nog steeds bestaat.2Deze gunstige ontwikkeling laat onverlet dat het kabinet aandacht besteedt
aan de positie van vrouwelijke ondernemers. Zo houdt de minister van Economische
Zaken dit najaar een conferentie over «vrouwelijk ondernemerschap».
Daarnaast doet dit ministerie op uiteenlopende terreinen onderzoek naar dit
onderwerp: in hoeverre groeien bedrijven van vrouwelijke ondernemers in gelijk
tempo als die van mannelijke? En zo niet, wat zijn de oorzaken? Hebben vrouwelijke
ondernemers behoefte aan aparte netwerken?Tot slot is het EIM bezig met een vervolgonderzoek naar pre-starters.
Dat zijn mannen en vrouwen die zich voorbereiden op de start van een eigen
bedrijf. Hierin wordt onder meer aandacht besteed aan de vraag waarom sommige
pre-starters hun voorbereidingen staken.Het kabinet blijft de ontwikkelingen op het gebied
van vrouwelijk ondernemerschap goed volgen, mede door het entameren van gericht
onderzoek en het organiseren van netwerkactivteiten.Daarnaast zal het kabinet in het kader van de uitvoering
van het EQUAL-programma3 vernieuwende initiatieven
stimuleren om de knelpunten voor het ondernemerschap van vrouwen op te lossen.Herintredende vrouwenBij herintredende vrouwen gaat het om vrouwen die vanwege de zorg voor
kinderen gedurende enige tijd de arbeidsmarkt hebben verlaten. Dat kunnen
oudere vrouwen zijn die geen kinderen meer te verzorgen hebben, of
jongere vrouwen die grotere kinderen verzorgen en daarmee ook nog behoefte
aan opvangmogelijkheden kunnen hebben. Een belangrijke categorie zijn de potentiële
herintredende vrouwen. Exacte gegevens over de omvang van deze groep zijn
niet beschikbaar. Een indicatie van de omvang is het aantal niet-werkende
vrouwen die betaald werk willen voor ten minste 12 uur per week. Deze groep
bedroeg in 1999 520 0001 vrouwen.
Van hen werden er slechts 172 000 tot de werkloze beroepsbevolking gerekend.
De overige 348 000 vrouwen waren niet direct (binnen twee weken) beschikbaar
of hadden de afgelopen vier weken niet actief gezocht, maar behoren wel tot
de categorie van potentiële (her)intreedsters.In het kader van het EQUAL-programma zijn er mogelijkheden om op vernieuwende
wijze herintredende vrouwen, allochtone vrouwen, oudere vrouwen en arbeidsgehandicapten
(met kinderen) weer betaald werk te laten verrichten.Het kabinet wil in het kader van de uitvoering van
het EQUAL-programma2 de (her)intrede mogelijkheden
op de arbeidsmarkt verbeteren. Dat zal gebeuren door het stimuleren van experimenten
die de toetreding op de arbeidsmarkt bevorderen van deelgroepen met een lage
arbeidsparticipatie, zoals herintredende vrouwen en allochtone vrouwen, maar
ook oudere vrouwen en arbeidsgehandicapten (met kinderen).De herintredende vrouwen die zich als werkzoekende hebben ingeschreven,
kunnen gebruik maken van de mogelijkheden die de «Sluitende Aanpak»
biedt. Vanaf 2001 kunnen zij ook gebruik maken van de ESF-vergoedingsregelingen
voor de kinderopvang. Het kabinet zal in de monitor voor de Sluitende Aanpak
ook uitdrukkelijk naar de positie van herintredende vrouwen kijken. Het kabinet
zal de nieuwe beleidsinitiatieven vooral richten op vrouwen die zich nog niet
(formeel) voor de arbeidsmarkt beschikbaar hebben gesteld. Op dit moment lopen
er beleidsinitiatieven die ook drempelverlagend zijn voor herintreders. Voorbeelden
daarvan zijn de hiervoor reeds genoemde verlaging van de fiscale drempel voor
de aftrek kosten kinderopvang en het verkleinen van de armoedeval (vooral
in het belang van de minderverdienende kostwinnershuishoudens). Relevant zijn
tevens de verruiming van de aftrekmogelijkheden voor scholing voor laaggeschoolde
(allochtone) werknemers en de employability-agenda.Naast de reeds genoemde monitor in het kader van de
sluitende aanpak, maakt het kabinet in overleg met Arbeidsvoorziening en sociale
partners een overzicht van lopende initiatieven voor het werven van herintreedsters
in diverse sectoren.Vooruitlopend daarop zullen in een aantal sectoren/regio's
pilotprojecten worden gestart voor (herintredende) vrouwen. Bij voorkeur eerst
in de kinderopvang en de zorg.3. DAGINDELINGStimuleringsmaatregelSteeds meer vrouwen en mannen zoeken naar mogelijkheden om hun werk te
combineren met de opvoeding van kinderen, de zorg voor naasten en persoonlijke
ontwikkeling. Het afstemmen van die verschillende taken vereist een strakke
planning. Maar de moderne samenleving is hier onvoldoende op ingesteld. Winkels,
voorzieningen, scholen, crèches en sportvelden liggen ver uit elkaar.
Werktijden en openingstijden van voorzieningen zijn onvoldoende op elkaar
afgestemd. Door middel van de Stimuleringsmaatregel Dagindeling
wil het kabinet beleidsmakers stimuleren tijd en ruimte beter aan te laten
sluiten bij nieuwe arbeids- en levenspatronen van taakcombineerders. Zorg
is daarbij niet alleen zorg voor kinderen, maar ook voor jezelf (scholing,
vrije tijd) en naasten (bijvoorbeeld mantelzorg).De experimenten dagindeling richten zich op vier terreinen:* Onderwijs, opvang en vrijetijdsvoorzieningen* Verkeer, vervoer en ruimtelijke ordening* Werk-privébalans in bedrijven* Persoonlijke dienstverlening.In het kader van de Stimuleringsmaatregel Dagindeling zijn inmiddels 260
voorstellen ontvangen. Aan 104 daarvan is subsidie toegekend.In de keuze voor experimenten in de derde ronde heeft het accent met name
gelegen op de samenhang tussen voorzieningen en het bewerkstelligen van een
balans tussen werk en privé in arbeidsorganisaties. Voorbeelden zijn
de experimenten «Dagindeling in de vleesverwerkende industrie»,
«Nieuwe dimensies binnen personeelsbeleid: Dagindeling» (Vredestein
Banden in Enschede), «De MKB-ondernemer: ondernemend in werk en privé»
en «Een betere balans tussen werken en zorgen in arbeidsorganisaties»
(een samenwerkingsexperiment van FNV Bondgenoten met de ondernemingsraden
van Vredestein, Du Pont, Buma Stemra en General Electric Plastics). Allochtone
vrouwen en uitkeringsgerechtigden spelen uitdrukkelijk een rol in het experiment
«Kleinschalig ondernemen in de zorg en dienstverlening». Van belang
is ook het experiment «Tijden van de stad». Daarin wil de stad
Amersfoort proberen «de tijden van de stad» beter af te stemmen
op de behoeften van taakcombineerders.Acties om de regionale spreiding en de verdeling over aandachtsgebieden
te verbeteren, hebben resultaat gehad. Zo zijn ook voorstellen uit Zeeland
en Flevoland gehonoreerd.De belangstelling voor de Stimuleringsmaatregel Dagindeling is onverminderd
groot. Op 1 november sluit de vierde en laatste tranche. Naar verwachting
zullen na de bekendmaking van deze tranche op 1 februari 2001 ruim 130 experimenten
dagindeling operationeel zijn.BELEIDTijd en ruimteDe kern van het dagindelingsbeleid is een betere aansluiting van het ruimte-tijdbeleid
bij de moderne werk-privésamenleving. De experimenten dagindeling moeten
informatie opleveren voor beleidsvernieuwing en instrumenten voor beleidsmakers.Met het oog daarop wordt met behulp van een hiertoe
ontwikkelde monitor nog in 2000 een begin gemaakt met de evaluatie van de
experimenten.Eind 2001 ontvangt de Tweede Kamer een nota waarin,
op basis van de eerste metingen van de monitor, een tussenstand van de experimenten
wordt opgemaakt. Tevens wordt dan aangegeven hoe de resultaten van de experimenten
zullen kunnen «landen» in (bestaand en nieuw) beleid.Uiteraard betreft het hier een tussenrapportage. Na het afronden van de
stimuleringsmaatregel (die loopt tot 1 januari 2003) worden de definitieve
resultaten en aanbevelingen gepresenteerd.Daarnaast zullen binnen de EU ervaringen rond dagindeling worden uitgewisseld.
Het Projectbureau Dagindeling wordt binnen de nieuwe ESF-structuur het zesde
cluster van een specifiek onderdeel van het ESF-3 programma. In de Verordening
1260/99 is hiervoor budget beschikbaar gesteld in het kader van «Local
Social Capital». In de periode 2000–2006 bedraagt
dit per jaar 1% van het totale beschikbare ESF-budget in Nederland, ofwel
circa 5 miljoen gulden op jaarbasis.In 2001 en 2002 worden met dit budget elk jaar 20 à
25 lokale dagindelingsprojecten gerealiseerd. De ervaringen met deze projecten
worden uitgewisseld met andere lidstaten.TijdsordeningDe wijze waarop de tijd in onze samenleving is geordend, zal de komende
jaren op politiek, economisch en maatschappelijk terrein een belangrijke thema
zijn. Het betreft zowel de tijdsbesteding en tijdsbeleving van mensen, als
de ordening van tijd en de daarbij behorende (sociale) infrastructuur. Zo
zouden arbeidstijden enerzijds en openingstijden van scholen, kinderopvangvoorzieningen,
musea, winkels en andere vormen van publieke dienstverlening anderzijds beter
op elkaar moeten aansluiten. Dit is niet alleen in het belang van de werk-privécombinatie
van werknemers, maar ook in het belang van de werkgevers. Kabinet en sociale
partners hebben tijdens het voorjaarsoverleg onderkend dat de factor «tijd»
steeds belangrijker wordt in de arbeidsvoorwaardensfeer. Het gaat daarbij
om «tijd» in de brede zin van het woord, zoals flexibilisering
van arbeids(duur)patronen en de combinatie van werk en privé.In samenwerking met onder andere het SCP wordt in 2001
gestart met het inventariseren van «tijdknelpunten» in de samenleving.
Daarvoor wordt op basis van een pilot een monitor «Tijdsinfrastructuur»
ontwikkeld. Deze monitor zal onder meer inzicht geven in de gevolgen van het
niet goed op elkaar afgestemd zijn van arbeidstijden en openingstijden.Als vervolg op de pilot en de start van de monitor
ontwikkelt het kabinet in de loop van 2001 een «visie op tijden»
in het kader van dagindeling waarin een betere afstemming van werk- en maatschappelijke
tijden centraal staat. In overleg met sociale partners wordt hierbij gekeken
naar flexibilisering van (werk)tijden en verruiming van openingstijden.Ruimtelijke ordeningHet aantal experimenten dagindeling in de ruimtelijke ordening blijft
achter bij de verwachtingen. De relatie tussen dagindeling en ruimtelijke
ordening is voor velen kennelijk nog nieuw. Voor de vierde tranche worden
zo mogelijk meer voorstellen met betrekking tot ruimtelijke ordening en verkeer
en vervoer gehonoreerd. Het kabinet wil hiervoor het draagvlak verbreden door
de introductie van een «modern planologisch denken», waarin ruimtelijke
ontwerpen beter afgestemd worden op de belangen van taakcombineerders. Het
kabinet richt zich bij het streven naar een modern planologisch denken met
name op de desbetreffende beleidsmakers.In de uitwerking van de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening
worden «best practices» van de experimenten dagindeling betrokken,
zoals de mogelijkheid van het bundelen van voorzieningen op wijk- en buurtniveau.
Hierbij wordt ook de implementatie betrokken van «voorzieningen dagindeling»
in de zogenaamde stedelijke knooppunten.In de meerjarennota is het financieren van kinderopvangvoorzieningen
via het grondbeleid genoemd. Dit najaar komt het kabinet met een standpunt
over het grondbeleid als geheel. Daarin bepaalt het kabinet ook op dit punt
een standpunt.Als vervolg op een bijeenkomst met bestuurlijke vertegenwoordigers
van VNG en IPO zullen instrumenten worden ontwikkeld in het kader van het
Bestuursakkoord nieuwe stijl (BANS) samen met de VNG, het IPO en het ministerie
van VROM. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om het ontwikkelen van
een leidraad/checklist voor architecten, planologen, stedenbouwkundigen en
bestuurders om de behoeften van taakcombineerders mee te nemen bij de ontwikkeling
van nieuwbouw, bij de reconstructie van na-oorlogse wijken en bij het opstellen
van bestemmingsplannen.Er zullen initiatieven worden genomen om het onderwerp
dagindeling in relatie tot een andere ordening van ruimte en tijd te doen
inbrengen in de college-programma's van B&W na de raadsverkiezingen van
2002. Een vergelijkbaar initiatief wordt ondernomen voor de collegeprogramma's
van Gedeputeerde Staten na de verkiezingen voor Provinciale Staten in 2003.Ter ondersteuning van gemeenten en provincies zal voor
het introduceren en toepassen van het «moderne planologische denken»
de ontwikkeling van een helpdeskfunctie worden bevorderd.Planologen, stedenbouwkundigen en architecten vormen een belangrijke schakel
in het «moderne planologische concept». Onderwijs vervult hierbij
een belangrijke rol.Van belang is daarom de ontwikkeling van onderwijsmodules
waarin de relatie tussen dagindeling en ruimtelijke ontwerpen wordt gelegd.
Samen met een aantal faculteiten en opleidingen stimuleert het kabinet de
ontwikkeling en het gebruik van dergelijke onderwijsmodules.Ook zal het kabinet in overleg treden met beroepsorganisaties
over de wijze waarop de beroepsgenoten geïnformeerd kunnen worden over
en gestimuleerd tot het integreren van dagindelingsaspecten in hun ontwerpen.BereikbaarheidsscenarioDe ministeries van EZ, V&W, VROM en SZW onderzoeken de mogelijkheden
van het «bereikbaarheidsscenario». Een eerste verkenning op dit
terrein, een uitvloeisel van de gezamenlijke emancipatietaakstelling van genoemde
ministeries, is in juni 2000 aan de Tweede Kamer aangeboden.1Hierbij ligt het accent op de extra mogelijkheden voor taakcombineerders.
Als alternatief voor het nog steeds dominante «aanwezigheidsscenario»,
waarbij werknemers geacht worden hun totale arbeidstijd door te brengen op
hun werkplek, verrichten werknemers in het bereikbaarheidsscenario hun werk
tijd- en plaatsonafhankelijk (ook) elders, met name thuis. Elementen die in
het scenario worden onderzocht, zijn onder meer het terugdringen van de mobiliteit,
flexibele arbeidspatronen, telewerken, veranderende arbeidsverhoudingen en
het makkelijker laten samengaan van arbeid en zorg.Door middel van enkele pilots in bedrijven zal ervaring worden opgedaan
in de toepassing van het bereikbaarheidsscenario en zal het scenario verder
worden uitgewerkt. Hierbij zullen onder meer flexibilisering van werktijden,
tijd- en plaatsonafhankelijk werken, toepassing van ICT en het terugdringen
van mobiliteit een rol spelen.De resultaten van de pilotprojecten in bedrijven worden
in de vorm van een «Leidraad implementatie bereikbaarheidsscenario»
beschikbaar gesteld.Daarnaast zullen in nauw overleg met betrokken bewindspersonen
initiatieven worden genomen om (deel)beleid of (deel)activiteiten inzake het
bereikbaarheidsscenario die bij andere betrokken ministeries reeds aan de
orde zijn, beter op elkaar af te stemmen.Het bereikbaarheidheidsscenario wordt op deze wijze actief betrokken bij
de beleidsontwikkeling binnen de verschillende betrokken ministeries. Werk-privébalansIn een aantal experimenten dagindeling wordt het instrument «arbeidstijdenmanagement»
beproefd. Een goed gebruik van dit managementmiddel is zowel in het belang
van de werknemer (een betere werk-privébalans) als van de werkgever
(flexibiliteit in arbeidsduurpatronen). De Stuurgroep Dagindeling organiseert
in samenwerking met Opportunity in Bedrijf op 23 november 2000 een expertmeeting
met als thema «de relatie tussen dagindeling en de cultuur in arbeidsorganisaties».
In het kader van de voorbereiding van deze bijeenkomst wordt onderzoek gedaan
naar onder andere de (maatschappelijke) kosten van een «ongezonde werk-privébalans»
in arbeidsorganisaties.Het kabinet wil de resultaten van de expertmeeting
en het onderzoek gebruiken om in 2001 «good practices» te beschrijven
van onder meer het gebruik van arbeidstijdenmanagement als instrument voor
een andere werk-privébalans.Ook een verdere introductie van het bereikbaarheidsscenario kan een belangrijke
rol spelen bij de verbetering van de werk-privébalans en het terugdringen
van de negatieve effecten verbonden aan de verstoring van deze balans. Genoemde
stappen zullen bijdragen aan een verbetering van de cultuur op het terrein
van «werk en leven» in arbeidsorganisaties.Allochtone taakcombineerdersIn 2001 wordt binnen de Stimuleringsmaatregel Dagindeling bijzondere aandacht
besteed aan allochtone taakcombineerders. Regelmatig wordt de veronderstelling
geuit dat allochtone gezinnen en families arbeid en zorg (ook) op cultureel
eigen wijze combineren. Concrete gegevens hierover ontbreken. Omdat er navolgenswaardige
voorbeelden kunnen zijn, waarop ook met het beleid kan worden ingespeeld,
wil het kabinet in deze lacune voorzien.De Stuurgroep Dagindeling organiseert dit najaar samen
met andere partners een expertmeeting over «Dagindeling in multicultureel
perspectief». De resultaten worden gebruikt voor een conferentie over
arbeid-zorgarrangementen van allochtone taakcombineerders en worden tevens
ingebracht in experimenten dagindeling en allochtonen.Voorzieningen onder één dakDe Stuurgroep Dagindeling heeft in december 1999 advies uitgebracht over
de gevolgen van een eventuele vierdaagse schoolweek voor de taakcombinerende
ouders van kinderen.1 Daarin legt de stuurgroep
nadruk op het in samenhang aanbieden van onderwijs, opvang en vrije tijd,
waar mogelijk onder één dak en onder één regie.De ministeries van VWS, OC&W, EZ, BZK/GSI en SZW
stellen een «Commissie Dagarrangementen voor kinderen en ouders»
in die een aantal aanbevelingen van de Stuurgroep Dagindeling concreet uitwerkt.
De commissie gaat in november 2000 van start en rondt haar werk eind 2001
af.Opdracht voor de commissie is met name het bestaande beleid te versnellen
en beter af te stemmen. Uitgangspunt zijn de behoeften van de kinderen en
hun taakcombinerende ouder(s). Het gaat om antwoord op de volgende vragen:* Hoe kan de beoogde samenhang van voorzieningen sneller worden gerealiseerd?* Hoe kan een heldere visie op een sluitend, klantgericht dagarrangement
voor kinderen en ouders worden ontwikkeld?* Hoe kan fysiek het beste worden samengewerkt in één (multifunctionele) locatie? Als voorzieningen worden samengevoegd, zal men gebouwen
vaker multifunctioneel gaan gebruiken.* Hoe kunnen nieuwe bestuurlijke arrangementen worden opgesteld waarbij
de regierol van de gemeente uitgangspunt is?Het samenwerken tussen voorzieningen maakt het noodzakelijk anders en
functioneler om te gaan met gebouwen en de ruimtes daarbinnen.Om het meervoudig gebruik van gebouwen te stimuleren,
verschijnt in het voorjaar van 2001 een publicatie over multifunctioneel gebouwengebruik,
die bestemd is voor de – brede categorie – potentiële gebruikers.Belangrijke aandachtspunten zijn de flexibilisering (waaronder de verruiming
van de openingstijden) van de kinderopvang en de verantwoordelijkheid en betrokkenheid
van het bedrijfsleven (in het bijzonder de werkgevers). Voor de flexibilisering
ontwikkelt het ministerie van VWS stimuleringsbeleid, waaraan de projectgroep
Dagindeling van het ministerie van SZW een bijdrage levert.Een ander belangrijk aandachtspunt is de toegankelijkheid en betaalbaarheid
van de voorzieningen, ook voor alleenstaande taakcombineerders met een minimumloon.Persoonlijke dienstverleningBij taakcombineerders groeit de behoefte om zorgtaken uit te besteden.
Vooral huishoudelijke taken, zoals boodschappen doen, wassen, strijken en
klussen. De markt begint in hoog tempo in te spelen op deze vraag. Maar vraag
en aanbod zijn nog onvoldoende op elkaar afgestemd. Het aanbod is versnipperd
en mede daardoor niet goed herkenbaar. Mensen die op zoek zijn naar persoonlijke
dienstverlening willen verzekerd zijn van betrouwbaarheid en kwaliteit.Het projectbureau heeft hiervoor een inventarisatie van het aanbod laten
uitvoeren. Deze verschijnt dit najaar. Er gaat een MDW-werkgroep Particuliere
dienstverlening van start, die zal onderzoeken in hoeverre er belemmeringen
bestaan, en zo ja hoe deze kunnen worden opgeheven, voor het tot stand komen
van een zoveel mogelijk zelfregulerende «witte» markt van particuliere
dienstverlening. Deze bestaat uit vertegenwoordigers van onder meer de ministeries
van Financiën, EZ en SZW.Er zal een verdere verkenning plaatsvinden naar voorstellen
om de «persoonlijke dienstverlening» als nieuwe bedrijfstak vorm
te geven. De resultaten van de experimenten dagindeling worden hierbij betrokken.De volgende aandachtspunten spelen een rol bij de verdere ontwikkeling
van persoonlijke dienstverlening tot een nieuwe, volwaardige bedrijfstak:* Het ontwikkelen van randvoorwaarden, het opsporen van knelpunten in
regelgeving en het stimuleren van persoonlijke dienstverlening als nieuwe
bedrijfstak. Met name moet aandacht worden besteed aan het verbeteren van
de rechtspositie van persoonlijke dienstverleners.* Het verbeteren van het imago van de bedrijfstak.* Het aanbieden van diensten in combinatie met voorzieningen als opvang
en werk.* Persoonlijke dienstverlening als arbeidsvoorwaarde (employee-benefits).* De betaalbaarheid en toegankelijkheid, ook voor mensen met lage inkomens.* De noodzaak van extra onderwijsfaciliteiten.* De rol van micro-kredieten voor startende ondernemers in deze nieuwe
bedrijfstak.In de persoonlijke dienstverlening kunnen ook kleinschalige zorgondernemingen –
bijvoorbeeld in de vorm van franchiseketens – eengrotere
rol vervullen. Bijvoorbeeld door de zorg voor ouderen op zich te nemen wanneer
mantelzorg tijdelijk niet beschikbaar is of in het kader van de persoonsgebonden
zorgbudgetten.Met een aantal experimenten dagindeling worden modellen
voor kleinschalig zorgondernemerschap ontwikkeld. De ministeries van EZ en
SZW zullen in dit verband extra aandacht besteden aan etnisch ondernemerschap
bij kleinschalig ondernemerschap in opvang van kinderen en ouderen.Te denken valt aan een kleinschalig franchisemodel voor de opvang van
ouderen. Dit is te vergelijken met de bestaande modellen voor kinderopvang
in Tholen en op het platteland in Groningen en de gastouderopvang voor ouderen
in Zeeuws-Vlaanderen.Landelijk gebiedHet combineren van arbeid en zorg is voor bewoners van het platteland
moeilijker dan voor bewoners in stedelijke gebieden die meer voorzieningen
in de directe omgeving hebben. De bezuinigingsoperaties in het openbaar vervoer,
de nabijheid van werkgelegenheid, de regionalisering van voorzieningen en
de herstructurering van de agrarische sector spelen hierbij een rol. Deze
ontwikkelingen maken het juist voor vrouwen op het platteland niet eenvoudiger
om werk en zorg te combineren. Het kabinet onderkent deze problematiek. In
het structuurschema Groene Hart is de diversiteit van de dagelijkse woon-,
werk- en leefomgeving een belangrijk aandachtspunt. Het is van belang om ook
op het platteland voorwaarden te scheppen voor een op de arbeid-zorgcombinatie
toegesneden dagindeling. Dit najaar start een onderzoek naar het minimaal
noodzakelijke niveau om in het landelijk gebied arbeid en zorg te kunnen combineren.
Het onderzoek is in het kader van de interdepartementale taakstellingen emancipatiebeleid
geïnitieerd door het ministerie van LNV en als zodanig een goed voorbeeld
van mainstreaming. De ervaring en expertise van een aantal experimenten dagindeling
spelen hierbij een belangrijke rol. De resultaten worden in de loop van 2001
verwacht.Er wordt een minimaal noodzakelijk voorzieningenniveau
voor het landelijk gebied geformuleerd. Van belang zijn de functie van dorpshuizen
(bijvoorbeeld als «arbeid-zorgcentra»), de daarvoor benodigde
modellen voor kleinschalige exploitatie en de integratie van publieke en private
vervoerssystemen zoals die nu veelal los van elkaar functioneren voor bijvoorbeeld
scholieren, ouderen of gehandicapten.4. MACHT EN BESLUITVORMINGHet kabinet streeft naar een evenredige deelname van vrouwen en mannen
in:* politieke functies op alle niveaus* leidinggevende en besluitvormende posities in de private en publieke
sector.Vrouwen in politiek en openbaar bestuurNiet alleen vrouwen, maar ook jongeren en allochtonen zijn ondervertegenwoordigd
in politieke functies. Dit is een tekortkoming in het functioneren van de
democratie. De verantwoordelijkheid voor voldoende diversiteit ligt in de
eerste plaats bij politieke partijen. Maar ook de overheid heeft een rol:
zij ondersteunt en faciliteert. De brochure «De aantrekkelijkheid van
het politieke beroep» bevat een overzicht van alle maatregelen uit de
periode 1998–2000.1 Voorbeelden van deze
maatregelen zijn: * Onderzoek naar het verloop van het werving- en selectieproces voor de
gemeenteraden.* Een diversiteitsaudit voor lokale afdelingen van politieke partijen.* Pilotprojecten voor cultuurverandering en diversiteit in de lokale politiek.De streefcijfers voor het aandeel vrouwen in een aantal vertegenwoordigende
organen en voor het aandeel vrouwen onder benoemde bestuurders worden bij
elke verkiezing naar boven bijgesteld, tot evenredigheid is bereikt.1 Dit om het stimulerende en normerende karakter van de
streefcijfers tot zijn recht te laten komen (zonder ze onbereikbaar te maken).
Een paar streefcijfers van 1997 met resultaten zijn: Tweede Kamer 40% (gehaald:
35%), Provinciale Staten, Europarlement en Eerste Kamer 35% (gehaald: respectievelijk
35, 30 en 28%), gemeenteraden 30% (gehaald: 22%). Het gaat beter met de vertegenwoordiging
van vrouwen in het politieke en openbare bestuur, maar nog steeds niet (overal)
goed genoeg. Vooral op lokaal niveau is er sprake van stagnatie.Verkiezingen 2002In 2002 worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer en de gemeenteraden.
Voor de Tweede Kamer is het streefcijfer dan op 45% vrouwen gesteld, voor
de gemeenteraden op 35%. Om deze streefcijfers te halen, zijn extra inspanningen
nodig. Het komend jaar is cruciaal voor het werven en selecteren van kandidaten
voor kieslijsten. Tijdens een recent gehouden expertmeeting met onder andere
vertegenwoordigers van politieke partijen, VNG, IPO en de (non-)profitsector
is vastgesteld dat diversiteit, cultuurverandering en deelname van vrouwen
stevig op de politieke en maatschappelijke agenda moeten blijven staan.Er klinken tegenstrijdige geluiden over het al dan niet aanwezig zijn
van recruteringsproblemen. Recent onderzoek van de Universiteit van Leiden
wijst uit dat er nog veel onbenut potentieel aanwezig is in politieke partijen.
Zo'n 15 à 20% van de partijleden vormt een reservoir van mensen die
belangstelling hebben voor een politieke functie.2Het kabinet evalueert in 2001 de beleidsmaatregelen die tot nu toe zijn
genomen om het aandeel vrouwen in politiek en openbaar bestuur te vergroten.
Daarbij worden succes- en faalfactoren in kaart gebracht.Mede op basis van de uitkomsten van de evaluatie formuleert
het kabinet beleidsvoorstellen die bevorderen dat kieslijsten divers zijn
samengesteld. Zo zal op grond van goede praktijkvoorbeelden een leidraad worden
ontwikkeld voor de werving en selectie van vrouwelijke en allochtone kandidaten.
Deze en andere tips worden verspreid via internet.UitstroomVoor het bereiken van een evenredige deelname van vrouwen aan politiek
en openbaar bestuur is het van belang niet alleen gericht te zijn op het vergroten
van de instroom van vrouwen, maar ook op het tegengaan van uitstroom.In 2001 wordt samen met het ministerie van BZK onderzocht
wat de redenen zijn van de tussentijdse uitstroom van vrouwen uit de lokale
politiek en hoe hun kortere zittingsduur valt te verklaren. Op basis daarvan
worden beleidsvoorstellen ontwikkeld. Daarin wordt meegenomen welke instrumenten
die in het bedrijfsleven zijn beproefd om de uitstroom van vrouwen tegen te
gaan, in de politiek bruikbaar zijn.Politieke cultuurCultuurverandering is één van de sleutels tot meer diversiteit.
Dit blijkt onder andere uit de eerder genoemde pilots die het ministerie van
BZK heeft laten uitvoeren in gemeenten. Concrete activiteiten waren bijvoorbeeld
het analyseren van de eigen politieke cultuur, inwerkprogramma's voor nieuwkomers,
stadsbijeenkomsten en workshops over vergaderculturen met ruimte voor verschillen.Momenteel ontwikkelt de minister van BZK samen met
de VNG een «vernieuwingsimpuls dualisme en lokale democratie»
als uitwerking van de aanbevelingen van de staatscommissie Elzinga.1 Een belangrijk doel is het «openbreken»
van de politieke cultuur: door cultuurverandering in de richting van meer
dualisme kunnen raadsleden zich meer gaan profileren als volksvertegenwoordigers.
Daardoor wordt de aantrekkelijkheid van het ambt vergroot. In deze vernieuwingsimpuls
zal diversiteit (sekse, leeftijd, etnisch-culturele achtergrond) in de politieke
vertegenwoordiging gelden als een belangrijk aandachtspunt.Allochtone vrouwenOmdat allochtone vrouwen sterk zijn ondervertegenwoordigd in de gekozen
organen, zijn zij een specifieke doelgroep van het beleid. Het ministerie
van BZK besteedt gedurende deze kabinetsperiode extra geld aan het project
«Kweekvijver 2002» (in het kader van het Actieplan Emancipatietaakstellingen
Departementen). Hiermee worden allochtone vrouwen voorbereid op een politieke
functie. Het project lijkt een positief effect te hebben, maar de resultaten
op de langere termijn zijn nog onduidelijk.Vanaf 2001 wordt de loopbaan van deelneemsters
aan het project «Kweekvijver» systematisch gevolgd: waar komen
zij terecht? Blijven zij voor een langere periode in een politieke functie?
Maken zij «promotie»? En met welke portefeuilles zijn zij belast?
Op basis daarvan worden beleidsvoorstellen ontwikkeld waarbij ook zal worden
gekeken welke beproefde instrumenten uit het bedrijfsleven in de politiek
bruikbaar zijn.KiesstelselHet kabinet heeft een nota aan de Tweede Kamer aangeboden over de wijziging
van het kiesstelsel in de richting van het «Duitse model». In
het regeerakkoord is als één van de voorwaarden voor een nieuw
stelsel opgenomen dat het niet nadelig mag uitwerken op de kansen van vrouwen
en minderheden om een zetel te verwerven.2Nadat de keuze door de Tweede Kamer is gemaakt, zal,
voordat het wetsvoorstel wordt ingediend, het effect van dit kiesstelsel worden
bezien op de kansen die het biedt aan vrouwen en minderheden om een zetel
te verwerven.Politiek en zorgHet kabinet heeft recent besloten voorzieningen te treffen voor het combineren
van arbeid en zorg voor provinciale en gemeentelijke politici.3 Daarnaast zet het kabinet de vervanging van vrouwelijke leden van
vertegenwoordigende organen en benoemde bestuurders bij zwangerschap weer
op de agenda. Het gebrek aan een vervangingsregeling betekent een belemmering
voor vrouwen bij het uitoefenen van hun passief kiesrecht. Een goede regeling
kan het voor vrouwen aantrekkelijker maken om zitting te (blijven) nemen in
politieke organen. De druk om ontslag te nemen bij zwangerschap, dan wel te
lang door te gaan, c.q. weer te beginnen met werkzaamheden vermindert. Dat
is gunstig voor het aandeel vrouwen in de politiek én voor hun welbevinden.
Fracties, zeker de kleinere, komen dan niet langer in problemen
doordat andere leden extra worden belast of omdat een «stem» wordt
gemist. Voor een wettelijke regeling is een Grondwetswijziging nodig.Het kabinet komt met voorstellen om het zwangerschaps-
en bevallingsverlof voor politieke ambtsdragers te regelen.Meer vrouwen naar en in de top van (non-)profitorganisatiesHet opleidingsniveau van mannen en vrouwen is nagenoeg gelijk geworden
en de arbeidsdeelname van vrouwen is sterk gegroeid. Desondanks zijn de verschillen
in posities van mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt nog aanzienlijk. Deze
«segregatie» op de arbeidsmarkt doet zich zowel horizontaal (concentratie
van mannen en vrouwen in bepaalde beroepsgroepen of sectoren) voor, als verticaal
(weinig vrouwen in management- en topfuncties). De verticale segregatie, ofwel
het «glazen plafond», doet zich zowel voor in de profit- als in
de non-profitsector. In laatstgenoemde sector zijn de cijfers wel iets gunstiger.Uit onderzoeken blijkt dat de belangrijkste oorzaken van het niet doorstromen
en het voortijdig uitstromen van vrouwen vooral gelegen zijn in «masculiene»
methoden van werving, selectie en loopbaanbegeleiding, gestoeld op een traditionele
beeldvorming en bedrijfscultuur. Het zijn tamelijk hardnekkige barrières.
De omstandigheden voor een positieve omslag zijn echter gunstig. Enerzijds
bereiken steeds meer vrouwen de «kweekvijver» van het middenmanagement.
Anderzijds dringt het bij steeds meer bedrijven (vooral de grote, internationaal
opererende) door dat het niet benutten van het goed opgeleide vrouwelijke
arbeidspotentieel een gemiste kans is voor de kwaliteit van de bedrijfsvoering
en de marketing. Naast de huidige krappe arbeidsmarkt vormt ook de ontwikkeling
naar een diensten- en kenniseconomie een gunstige omstandigheid.Stimuleren en faciliterenHet kabinet stimuleert en ondersteunt het veranderingsproces dat moet
leiden tot gelijke kansen van vrouwen om in de top te komen (en te blijven).
Dat beleid daaraan kan bijdragen, blijkt onder meer uit de toegenomen deelname
van vrouwen in de politieke en bestuurlijke besluitvorming. Op dat terrein
is een decennium geleden al beleid ingezet.Bij de uitwerking van het beleid volgt het kabinet de aanbevelingen van
de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) uit 1997.1 Onverlet de rol van de overheid, en zeker ook van de sociale partners,
blijft de eerste verantwoordelijkheid daar waar het primaire belang ligt:
bij de individuele bedrijven en organisaties. Vergelijkbaar met het terrein
van de bevordering van de politieke participatie van vrouwen zijn de activiteiten
van de overheid vooral gericht op het stimuleren, ondersteunen en faciliteren
van veranderingsprocessen. Geschikte acties daarvoor zijn onderzoek, met name
gericht op het ontwikkelen van praktische instrumenten, subsidiëring,
het maken van afspraken over strategieën, het bevorderen van de uitwisseling
van goede praktijkvoorbeelden en het monitoren van de ontwikkelingen.Onlangs is, samen met de minister van Economische Zaken, een conferentie
georganiseerd waarbij vertegenwoordigers uit de top van grote bedrijven, universiteiten
en departementen aanwezig waren. Eén van de conclusies die daar is
getrokken, was dat er een gevoel van urgentie is om het glazen plafond te
slechten en daarop hernieuwde actie te ondernemen. De deelnemers aan de conferentie
legden de verantwoordelijkheid daarvoor primair bij de individuele organisaties
en bedrijven, maar wel met ondersteuning en facilitering door de overheid.
Als voorbeeld werd daarbij de versterking van Opportunity in Bedrijf genoemd. Het uitwisselen van praktijkvoorbeelden tussen verschillende
sectoren en bijbehorende netwerken is een goed instrument om het veranderingsproces
te bevorderen. In overleg met «voorhoedebedrijven» en deskundigen
worden op korte termijn nieuwe initiatieven genomen die voortbouwen op de
eerder genoemde conferentie. Een optie is de start van een netwerk van «voorlopers»
op dit terrein, dat andere bedrijven en organisaties informeert en enthousiasmeert
over de mogelijkheden en instrumenten om de doorstroom van vrouwen naar hogere
functies te bevorderen.>De overheid onderzoekt hoe haar faciliterende rol
verder kan worden ingevuld. Daartoe worden in binnen- en buitenland praktijkvoorbeelden
verzameld van instrumenten die de overheid kan inzetten om de doorstroom van
vrouwen naar de top te stimuleren en te faciliteren. Dit in samenspraak met
sociale partners en werkgevers. Het gaat om resource management, advies en
consultancy, netwerkaanpak, systemen van mentoring en coaching, convenanten
tussen overheid en bedrijfsleven en agendering van het thema «glazen
plafond» voor het overleg met de sociale partners. In 2001 komt het
kabinet met beleidsvoorstellen.OndersteuningIn 1994 is, met financiële ondersteuning van SZW, Toplink opgericht.
Het doel van deze organisatie is het recruteren van vrouwelijke kandidaten
voor besturen van grote organisaties, adviesraden van de overheid en raden
van commissarissen van bedrijven. Doel daarbij is het percentage vrouwen in
dergelijke organen te vergroten. Onder de naam Toplink BV is het werkterrein
dit jaar uitgebreid naar werving en selectie van vrouwen voor banen in het
topmanagement.In 1995 is, met steun van het bedrijfsleven en de ministeries van EZ en
SZW, Opportunity in Bedrijf opgericht. Het doel van deze organisatie is het
adviseren van bedrijven hoe zij de doorstroom van vrouwen kunnen bevorderen
en het ontwikkelen van instrumenten waarmee de diversiteit in de top van organisaties
kan worden bevorderd. De deelnemers aan de recente, eerder genoemde conferentie
over het glazen plafond waren vrijwel unaniem van mening dat Opportunity in
Bedrijf een belangrijke ondersteuning biedt aan bedrijven, maar nu in extra
kracht moet investeren. De organisatie moet haar activiteiten uitbouwen en
zich (volgens plan) ontwikkelen tot een zelfstandig commercieel bedrijf. De
Amerikaanse Catalyst kan daarbij als voorbeeld gelden.Het kabinet wil de ontwikkeling van Opportunity in
Bedrijf tot een commerciële organisatie bevorderen. Opportunity zal een
marktverkenning laten uitvoeren en een commercieel bedrijfsplan opstellen.In 2001 zal het kabinet op basis van de uitkomsten
van de verkenningen en plannen een besluit nemen over de ondersteuning van
individuele bedrijven en organisaties.Informatie en communicatieIn andere landen, zoals de Verenigde Staten, worden op steeds grotere
schaal bedrijfsstrategieën ontwikkeld voor «diversiteit aan de
top», onder directe verantwoordelijkheid van het (top)management. In
Nederland zien we deze ontwikkeling vooralsnog vooral bij de grote (internationale)
bedrijven. Het in bedrijfsmatige termen denken over diversiteit in hogere
functies als positieve bijdrage aan de kwaliteit en de resultaten van de onderneming,
is bepaald nog geen gemeengoed. En als het management diversiteit al op de
bedrijfsagenda heeft gezet, dan werkt het vaak niet door in de praktijk. Oorzaken:
gebrek aan informatie over hoe het probleem aan te pakken, er wordt een te
klein budget uitgetrokken en de verantwoordelijkheid voor de
uitvoering wordt op het verkeerde niveau neergelegd.Een effectieve methode om het bewustwordingsproces
op gang te brengen, is het inzichtelijk maken van de economische kosten die
gepaard gaan met de onderbenutting van het potentieel aan hoog opgeleide vrouwen.
Met (financiële) steun van de overheid brengen Opportunity in Bedrijf
en de Stuurgroep Dagindeling deze kosten momenteel in kaart. De resultaten
van dit onderzoek zullen eind 2000 bekend zijn.Tegelijkertijd wordt onderzocht aan welke voorwaarden
een organisatiecultuur moet voldoen om vrouwen in de top te krijgen en te
houden en wat voor veranderingsprocessen nodig zijn om de «ideale»
cultuur die daarvoor nodig is te bewerkstelligen. Eind 2000 verschijnt het
onderzoeksrapport.Ook in het jaarboek Emancipatie 2000 (met als thema
«Het glazen plafond») zullen deze onderwerpen centraal staan,
met een accent op goede praktijkvoorbeelden en praktische aanbevelingen.Op basis van de hiervoor genoemde onderzoeken, de praktijkvoorbeelden
en de praktische aanbevelingen, zal samen met onder andere de Stuurgroep Dagindeling
een communicatieplan worden ontwikkeld om (via internet) de informatie breed
en effectief te verspreiden. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan het bereik
van (bedrijfs-, beroeps- en branchegeorganiseerde) netwerken van vrouwen,
branche-organisaties en ondernemingsraden.De door De Baak ontwikkelde checklist «De balans
tussen werk en privé»1 wordt in
deze voorlichting meegenomen.Ontwikkeling van instrumentenNaast de analyses, goede praktijkvoorbeelden en concrete suggesties die
de genoemde acties bieden, is verdere ontwikkeling van (praktisch toepasbare)
instrumenten belangrijk. Daarbij zal de prioriteit worden gelegd bij de deskundigheidsbevordering
van het (midden)management, het op- en uitbouwen van coachings- en mentorsystemen
en de ondersteuning van netwerken. Daarbij wordt ook (extra) aandacht besteed
aan hoger opgeleide allochtone vrouwen.Er wordt een eigentijds «coachingsmodel voor
leidinggevenden» ontwikkeld dat cultuurverandering in organisaties bevordert.
Het gaat daarbij om aandacht voor een werk-privébalans én om
aandacht van leidinggevenden voor de doorstroom van vrouwen. Bedrijven krijgen
zo praktische handvatten voor het opzetten en/of verder ontwikkelen van diverse
coachingspraktijken.Verticale segregatieDe verticale segregatie van vrouwen en mannen op de arbeidsmarkt wordt
nationaal en internationaal op de arbeidsmarkt wel aangeduid met de metafoor
van het «glazen plafond». Die verwijst vooral naar de minder zichtbare
mechanismen die de doorstroming van vrouwen naar hogere functies bemoeilijken.
Deze kunnen liggen in zaken als werving, selectie en loopbaanbegeleiding,
het beeld van een goede leidinggevende en in de bedrijfscultuur (de ongeschreven
regels, normen, waarden en omgangsvormen). Naarmate de krapte op de arbeidsmarkt
meer effect heeft gekregen op de leidinggevende gremia in het bedrijfsleven,
ervaren steeds meer bedrijven de onderbenutting van het vrouwelijk potentieel
als probleem.De noodzaak en bereidheid om aan gerichte oplossingen te werken, is gegroeid. Ervaringen in verschillende landen leren dat gerichte strategische
advisering en maatwerk op bedrijfsniveau een belangrijke ondersteuning kunnen
leveren (bijvoorbeeld Opportunity 2000 in Verenigd Koninkrijk, Catalyst in
de Verenigde Staten, Opportunity in Bedrijf in Nederland).Het kabinet zal in het kader van de uitvoering van
het EQUAL-programma1 om gelijke kansen voor mannen
en vrouwen te realiseren, vernieuwende initiatieven bevorderen om de verticale
segregatie – het zogenaamde glazen plafond – op de arbeidsmarkt
te doorbreken.Volgen van de ontwikkelingenNaast onderzoek, de ontwikkeling van beleidsinstrumenten en de uitwisseling
van goede praktijkvoorbeelden, is het monitoren van de ontwikkeling een belangrijk
instrument.2Eind 2000 verschijnt een door SZW mede-gefinancierde
publicatie van het SCP, Opportunity en Toplink over de man-vrouwsamenstelling
in het topmanagement van bedrijven (de «Toptelling»).Het kabinet zal de monitoring van de man/vrouwverhouding
in hogere functies ook in 2001 ondersteunen, waarbij tevens de positie van
allochtone vrouwen met een hogere opleiding in beeld gebracht wordt.In 2001 wordt een benchmark «Vrouwen in de top»
opgesteld op basis van de emancipatiemonitor die eind 2000 uitkomt. Deze monitor
is met (financiële) steun van SZW ontwikkeld door het SCP in samenwerking
met het CBS.De benchmark houdt in dat ijkpunten worden opgesteld voor de doorstroming
van verschillende groepen (allochtone, autochtone, hoger en lager opgeleide)
vrouwen in uiteenlopende organisaties en sectoren. Het glazen plafond is immers
niet eenduidig en ook niet gelijk voor alle groepen vrouwen in een organisatie.
In de ene sector is het plafond dikker dan in de andere en/of ligt het niveau
waarop vrouwen tot nu toe zijn doorgestroomd lager dan elders.De benchmark is een belangrijk instrument om het beleid voor de doorstroom
van vrouwen verder te differentiëren en te verdiepen en vervolgens om
de voortgang van dat beleid te monitoren.De Wet aanpassing arbeidsduur (WAA) verruimt de mogelijkheden voor werken
in deeltijd (als het bedrijfsbelang dit toestaat). De wet geldt voor alle
functieniveaus. Bij de monitor en evaluatie van het gebruik van de wettelijke
mogelijkheden voor werken in deeltijd zal ook uitdrukkelijk worden gekeken
naar het gebruik van de regeling door hoger opgeleide vrouwen en mannen.Voorbeeldrol van de overheidIn de emancipatietaakstellingen van diverse departementen zijn doelen
en middelen opgenomen om de evenredige deelname van vrouwen te bevorderen,
zowel in sectoren die tot het beleidsterrein van de betreffende departementen
behoren als op de ministeries zelf.3In overleg met het ministerie van BZK en andere departementen
zal een inventarisatie worden gemaakt van de beleidsdoelen, streefcijfers
en resultaten. Dit vormt de basis van verdere beleidsacties. 5. MENSENRECHTENInleidingVanuit mensenrechtenperspectief gaat het emancipatiebeleid over de verdere
realisering van de mensenrechten van vrouwen. Zo hebben, bijvoorbeeld, de
hoofdstukken over arbeid, zorg en inkomen, en over macht en besluitvorming
betrekking op de realisering van de economische, sociale en politieke rechten
van vrouwen. Omdat in het perspectief van de mensenrechten zoveel beleidsterreinen
aan de orde kunnen komen, kan de specifieke aandacht voor de mensenrechten
van vrouwen het best worden geconcentreerd op het fundamentele mensenrecht
van vrouwen: de vrijwaring van geweld en van de dreiging met geweld.Prioriteit voor bestrijding van geweldHet accent wordt in 2001 en volgende jaren gelegd op het voorkómen
en bestrijden van geweld tegen vrouwen en meisjes. Vrouwen kunnen andere rechten
en vrijheden vaak niet benutten als zij geconfronteerd worden met (de dreiging
van) geweld. Respect voor de lichamelijke en geestelijke integriteit is absolute
voorwaarde. Geweld tegen vrouwen komt aanzienlijk vaker voor dan tegen mannen
en het gaat om andere vormen van geweld dan bij mannen (zoals geweld in de
huiselijke sfeer, seksuele intimidatie, vrouwenhandel, seksuele exploitatie
en inbreuken op seksuele en reproductieve rechten).Een indicatie van de omvang van het geweld tegen vrouwen biedt de opvang
van vrouwen, veelal met kinderen, in Blijf van m'n Lijfhuizen, Fiomhuizen
en vrouwenopvangcentra. In 1998 meldden 22 908 vrouwen zich aan, in 1999
waren dat er 25 823. In 1998 bedroeg het totaal aanwezige vrouwen en
kinderen 9 462, in 1999 waren dat er 11 048. In de Blijf-huizen
kwam in 1999 bij 95% van de cliënten een vorm van geweld voor (seksueel
en/of ander geweld). In de Fiom-huizen en de vrouwenopvangcentra bedroeg het
percentage 62.1Gezien de omvang en de ernst van het probleem acht het kabinet het zijn
taak om met specifieke beleidsinspanningen dit geweld zoveel mogelijk te voorkómen
en te bestrijden.Ook internationaal wordt steeds meer erkend dat geweld tegen vrouwen een
omvangrijk probleem is, dat het verbeteren van hun rechten en vrijheden in
de weg staat. In het slotdocument van «Beijing +5» is de deelnemende
staten expliciet de opdracht meegegeven tot het ontwikkelen van een interdisciplinaire
beleidsaanpak op dit gebied.Naast het voorkómen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en meisjes
vindt het kabinet het van belang gelijke behandeling te blijven bevorderen
en discriminatie te bestrijden. In dit kader passen ook de activiteiten die
verband houden met de uitvoering van het VN-Vrouwenverdrag.BELEIDDe afgelopen jaren heeft het beleid van het kabinet ter voorkoming en
bestrijding van geweld tegen vrouwen en meisjes zich toegespitst op maatschappelijke
sectoren waarin dit geweld wordt gepleegd. De verantwoordelijkheid voor het
beleid is verspreid over enkele departementen. Zo ontwikkelde het ministerie
van OC&W beleid voor het bestrijden van seksuele intimidatie in het onderwijs,
mede in samenhang met pesten op school. Het ministerie van VWS concentreerde
zich op de hulpverlening aan slachtoffers van geweld en op geweld in hulpverleningsrelaties.
Het ministerie van Justitie stelde zich in het Actieplan Emancipatietaakstellingen
Departementen tot taak het huiselijk geweld te voorkomen en te bestrijden. Door deze specialisatie leek de noodzaak van coördinatie en afstemming
tussen departementen te verminderen. De departementen gaven immers elk hun
beleid vorm met eigen deskundigheid. Twee recente ontwikkelingen geven aanleiding
deze situatie opnieuw te bezien. In de eerste plaats heeft de evaluatie van
het Platform voor Actie (het slotdocument van de Vierde VN-Wereldvrouwenconferentie
in Beijing, 1995) geleid tot aandrang op interdisciplinaire coördinatie.
In de tweede plaats onderstreept het onderzoek «Het
voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen. Een verdiepend onderzoek
naar het Nederlandse beleid in het licht van de verplichtingen die voortvloeien
uit het Vrouwenverdrag» het belang van afstemming.1 Het onderzoek gaat over seksuele intimidatie, geweld
in de huiselijke sfeer, vrouwenhandel en seksuele exploitatie en inbreuk op
seksuele en reproductieve rechten. U heeft het rapport op 13 juli jongstleden
ontvangen.Ook moet meer aandacht worden besteed aan informatieverspreiding op dit
terrein, zodat nieuwe initiatieven kunnen profiteren van ervaringen elders.Het kabinet komt eind 2000 met een beleidsreactie op
de bevindingen van het onderzoek.Op basis van een inventarisatie bij alle betrokken
departementen zal een plan van aanpak voor het regeringsbeleid ter voorkoming
en bestrijding van geweld tegen vrouwen en meisjes worden opgesteld. Het plan
zal ook aandacht besteden aan de wijze waarop de samenwerking het beste gestalte
kan krijgen tussen de verschillende instanties, zoals politie, justitie, hulpverleningsinstanties,
onderwijsinstellingen, huisartsen, gezondheidszorginstellingen, gemeenten,
vrouwenorganisaties en expertisecentra.Ervan uitgaande dat deze problematiek om verdere beleidsmaatregelen
vraagt, gaat op korte termijn een interdepartementale stuurgroep op hoog ambtelijk
niveau zich richten op de coördinatie van het beleid ter voorkoming en
bestrijding van geweld in de huiselijke sfeer. Daarbij bestaat de mogelijkheid
om later het werkterrein van de stuurgroep te verbreden naar andere vormen
van geweld.De – interdepartementale en maatschappelijke – afstemming
zal duidelijk maken op welke terreinen nadere acties nodig zijn. In elk geval
worden initiatieven genomen om genitale verminking te voorkomen. Het kabinet
zal met beleidsvoorstellen komen, onder meer op basis van informatie uit lopende
programma's die de ministers van Ontwikkelingssamenwerking en VWS hebben gesubsidieerd
en op basis van de uitkomsten van het overleg met migrantenorganisaties en
deskundigen. Uitgangspunt daarbij zal zijn dat strafrechtelijke en maatschappelijke
normen geen ruimte bieden voor enige vorm van gedogen.Bestrijding en preventie van discriminatieOp 30 november 1999 is het externe evaluatie-onderzoek van de Algemene
wet gelijke behandeling aan de Tweede Kamer aangeboden.2 Daarnaast is het evaluatie-onderzoek door de Commissie gelijke behandeling
gepresenteerd.3 De reactie van het kabinet op
deze onderzoeken ontvangt u eind 2000. Vooruitlopend op de kabinetsreactie
is een aantal initiatieven genomen die aansluiten bij de bevindingen van de
evaluaties of bij de internationale ontwikkelingen. Gebleken is dat, met uitzondering
van personeelsfunctionarissen in bedrijven, weinig mensen op de hoogte zijn
van het bestaan van de Algemene wet gelijke behandeling en de Commissie gelijke
behandeling. De Commissie werkt daarom een plan uit voor een informatiepunt
gelijke behandeling.Nederland voert beleid dat is gericht op gelijke behandeling en bestrijding
van discriminatie op basis van de gronden genoemd in de algemene richtlijn
op grond van artikel 13 van het EG-verdrag. Deze gronden zijn: geslacht, ras
of etnische afstamming, godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd en seksuele
geaardheid.Daarom is het bestrijden van discriminatie en het bevorderen van gelijke
behandeling ook op de arbeidsmarkt één van de speerpunten die
het kabinet in het EQUAL-programma1 voorstelt
om de (her)intredemogelijkheden op de arbeidsmarkt van bepaalde groepen met
een achterstand te verbeteren.Er wordt gedacht aan experimenten met betrekking tot de kwalitatieve aspecten
bij de instroom. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om het stimuleren en bevorderen
van gelijke behandeling bij werving- en selectie, door instrumenten als intercultureel
management of diversiteitsbeleid en gedragscodes en klachtenregeling. Een
ander voorbeeld betreft de instroom (zowel horizontaal als verticaal) van
werknemers op de werkvloer door het bevorderen van gelijke behandeling en
het tegengaan van ongewenst gedrag (racisme, pesten en intimidatie).De experimenten dienen ter ondersteuning van lopende beleids- en wetsontwikkelingstrajecten
op bijvoorbeeld het terrein van gelijke behandeling gehandicapten (WGBG),
leeftijdsdiscriminatie (Wet verbod leeftijdsdiscriminatie) en gelijke beloning
(actieplan gelijke beloning).Het kabinet zal in het kader van de uitvoering van
het EQUAL-programma experimenten stimuleren gericht op het bestrijden van
discriminatie en het bevorderen van gelijke behandeling op de arbeidsmarkt
conform artikel 13 van het EG-verdrag. Daartoe behoren vergelijkend onderzoek,
uitwisseling van «good practices», voorlichtingsactiviteiten en
themaconferenties.VN-VrouwenverdragRapporterenOp 1 juli 1999 is in de Tweede Kamer aangekondigd dat het kabinet in het
kader van het VN-Vrouwenverdrag een tweejaarlijkse rapportagecyclus zal volgen.
Dat betekent dat in 2000 de derde rapportage aan het toezichthoudend orgaan
bij het Vrouwenverdrag (CEDAW) wordt gezonden, in 2002 volgt de nationale
rapportage, in 2004 de vierde CEDAW-rapportage, en zo verder.2De derde rapportage aan het CEDAW is u dezer dagen toegezonden. Het kabinet
heeft het CEDAW gevraagd de tweede en derde rapportage in de zomer van 2001
gelijktijdig te bespreken.Op grond van de Goedkeuringswet van het Vrouwenverdrag
wordt aan de Tweede Kamer in 2002 de nationale rapportage voorgelegd. Het
kabinet benoemt daarvoor een nationaal rapporteur en co-rapporteur. Deze tweede
rapportage geeft de stand van zaken weer sinds het rapport-Groenman. Ze gaat
in op de gendersensitiviteit van – en de relatie tussen – het
mensenrechtenbeleid, het vreemdelingenbeleid, het nieuwkomersbeleid, het integratiebeleid
en het terugkeerbeleid. Dit alles in het licht van de relevante artikelen
van het Vrouwenverdrag.Onderzoek naar rechten en plichtenDe reeks verdiepende onderzoeken naar de betekenis van het VN-Vrouwenverdrag
in de Nederlandse rechtsorde wordt in 2001 voortgezet. Zoals in de meerjarennota
is aangegeven, is het noodzakelijk te komen tot een nieuwe bepaling van de
rechten en plichten van burgers, het maatschappelijk middenveld en overheden
met betrekking tot arbeid en zorg.Het vijfde onderzoek zal zich richten op het «ongezien
onderscheid». Anders geformuleerd: op het «ongezien onderscheid»
tussen mannen en vrouwen in de maatschappelijke organisatie van
de betaalde arbeid en van de zorg en, in samenhang daarmee, in de vanzelfsprekendheid
waarmee enerzijds het publieke domein en mannen, anderzijds het privé
domein en vrouwen met elkaar worden verbonden.Het onderzoek draagt bij aan de uitwerking van artikel 5 van het Verdrag.1Klachtrecht voor vrouwenIn 1999 heeft de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een Facultatief
Protocol bij het VN-Vrouwenverdrag aanvaard. Dit Protocol bevat een klachtrecht
voor individuele vrouwen en belangenorganisaties bij het CEDAW. Daarnaast
verleent het dit orgaan onderzoeksbevoegdheid bij systematische en/of ernstige
schendingen van de mensenrechten van vrouwen. Nederland heeft dit Protocol
op 10 december 1999 ondertekend. Daarna zijn de voorbereidingen voor de ratificatieprocedure
gestart. In de loop van 2001 wordt de ratificatieprocedure afgerond.InformatiepuntHet kabinet wil de kennis over de mensenrechten van vrouwen, de gelijke-behandelingswetgeving
en het VN-Vrouwenverdrag verbreden en verdiepen. Zodat vrouwen er sneller
een beroep op doen, de bevolking het beter naleeft en juristen het verdrag
meer toepassen. In 2001 start het Informatiepunt gelijke behandeling m/v dat
hierbij een belangrijke rol gaat vervullen. De Commissie gelijke behandeling
werkt plannen uit voor het opzetten van dit informatiepunt. Dat zal in elk
geval informatie verstrekken over gelijke behandeling van mannen en vrouwen
in het algemeen en het VN-Vrouwenverdrag in het bijzonder. In de organisatie
van het informatiepunt zal de samenwerking tussen instanties die werkzaam
zijn op het gebied van gelijke behandeling m/v tot uitdrukking moeten komen.Het informatiepunt zal begin 2001 starten. Voor dat jaar is hiervoor f 750 000,–
gereserveerd. Het informatiepunt zal ook actief informatie
verstrekken. Daartoe wordt in overleg en samenwerking met de betrokken NGO's
een communicatieplan opgesteld, gericht op (professionele) doelgroepen, zoals
de rechterlijke macht en de advocatuur, om hun kennis over (vindplaatsen van)
de mensenrechten van vrouwen te vergroten.Daarnaast zal met de minister voor GSI worden bezien
hoe voorlichting over mensenrechten in de Nederlandse samenleving onderdeel
kan uitmaken van het educatieve deel van de inburgeringsprogramma's.Maatschappelijk verantwoord ondernemenZowel op nationaal als op internationaal niveau gaat steeds meer aandacht
uit naar sociaal verantwoord ondernemen. Dat maakt onderdeel uit van maatschappelijk
verantwoord ondernemen (daaronder vallen ook duurzaam ondernemen en respect
voor mensenrechten). Sociaal verantwoord ondernemen is één van
de speerpunten van het EQUAL-programma.2Maatschappelijk ondernemen vindt plaats met behoud van publieke en private
verantwoordelijkheden. De wijze waarop maatschappelijk ondernemen wordt ingezet
om lokale problemen op te lossen, is een opgave voor ondernemers, bestuurders
en andere organisaties uit de stad of regio. De internationale dimensie richt
zich op het bevorderen van de naleving van de fundamentele arbeidsnormen van
de ILO en van de universele mensenrechten, inclusief mensenrechten van vrouwen,
door bedrijven – en hun partners – in het buitenland bij hun activiteiten.Het kabinet hecht grote waarde aan maatschappelijk verantwoord ondernemen.
In een adviesaanvraag hierover aan de Sociaal-Economische raad (SER) ligt
het accent op de Nederlandse context, maar is ook een internationale
component opgenomen. Na ontvangst van het advies, dat dit najaar wordt verwacht,
zal een kabinetsstandpunt worden geformuleerd.Het kabinet zal in het kader van de uitvoering van
het EQUAL-programma maatschappelijk verantwoord ondernemen stimuleren. Daaronder
wordt ook verstaan het naleven van fundamentele arbeidsnormen en universele
mensenrechten, inclusief die van vrouwen, door ondersteuning van bedrijven
in hun maatschappelijke activiteiten.6. INTERNATIONAALVerenigde NatiesHet kabinet is tevreden met het resultaat dat in de Speciale Zitting van
de Algemene Vergadering van de VN is bereikt.1
Al geven de (opnieuw gebleken) mondiale partijvorming en de gevoerde onderhandelingen
reden tot een zekere bezorgdheid. Het (beperkte) aantal behoudende landen
dat wenste af te dingen op de afspraken in het Platform voor Actie, zal ook
de komende jaren zijn stempel blijven drukken op het werk in VN-verband.BELEIDCommissie voor de Positieverbetering van VrouwenDe Commissie voor de Positieverbetering van Vrouwen
start in 2001 met het vaststellen van een werkprogramma voor de versnelde
uitvoering van het slotdocument van de Vierde VN-Wereldvrouwenconferentie
in 1995 in Beijing, het Platform voor Actie. Dit werkprogramma bevat de prioriteiten
die zijn vastgesteld tijdens de Speciale Zitting van de Algemene Vergadering,
van 5 tot en met 9 juni 2000 in New York.Voor de zitting van de Commissie voor de Positieverbetering
van Vrouwen in 2001 zijn de thema's van discussie: «HIV/AIDS»
en «de relatie tussen seksediscriminatie en andere vormen van discriminatie,
zoals racisme, rassendiscriminatie, vreemdelingenhaat en andere vormen van
intolerantie».Seksuele en reproductieve rechtenTijdens de Speciale Zitting van de Algemene Vergadering en uit het onderzoek «Het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen» is opnieuw gebleken hoe cruciaal het voor vrouwen en meisjes is
dat hun seksuele en reproductieve rechten gegarandeerd zijn.2 Inbreuk hierop heeft grote gevolgen voor hun gezondheid. Het kabinet
blijft, vooral in VN- en EU-verband, uitdrukkelijk opkomen voor het fundamentele
recht van vrouwen en meisjes op zeggenschap over hun gezondheid en seksualiteit
(de seksuele, reproductieve en gezondheidrechten). In dit verband kan ook
het verbod van discriminatie op grond van seksuele voorkeur worden aangemerkt.
Bijzondere aandacht krijgen de seksuele voorlichting aan jongeren, de vrije
toegang tot voorzieningen voor gezinsplanning (inclusief abortus) en de opvang
en ondersteuning van zwangere tieners en tienermoeders. In ons land zijn momenteel
twee ontwikkelingen gaande. De aantallen abortussen, tienerzwangerschappen
tienermoeders nemen toe, met name onder allochtone meisjes. Daar tegenover
staat dat steeds meer vrouwen het krijgen van kinderen uitstellen voor een
carrière.Samen met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport wordt in 2001 een conferentie «Van tienermoeder tot carrièrepil»
georganiseerd, om meer inzicht te krijgen in de cultuurverschillen
die aan deze keuzen ten grondslag liggen. Het doel daarvan is aanbevelingen
te krijgen voor het beleid.BesluitvormingIn de preventie en oplossing van internationale conflictsituaties is de
aandacht voor de positie van vrouwen de afgelopen jaren gegroeid. Het kabinet
ondersteunt deze ontwikkeling om zo de bijdrage van vrouwen en de inbreng
van genderdeskundigheid te versterken. Een goed voorbeeld hiervan is de emancipatietaakstelling
van het ministerie van Buitenlandse Zaken die is gericht op de versterking
van genderdeskundigheid bij de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking
in Europa (OVSE), in het kader van de vergrote aandacht voor de «menselijke
dimensie».Samen met de ministeries van Defensie en Buitenlandse
Zaken wordt onderzocht hoe de rol van vrouwen en de inbreng van genderdeskundigheid
in conflictpreventie en -oplossing en in post-conflictsituaties kunnen worden
versterkt. Hierbij wordt gedacht aan humanitaire vredesmissies, internationale
gerechtshoven – waaronder het toekomstig Internationaal Strafhof –
en onderzoekcommissies en verdragscomités.Ook in het watermanagement maken weinig vrouwen deel uit van de besluitvormende
organen en de top van de bedrijven. Dat geldt op alle niveaus: lokaal, regionaal,
nationaal en internationaal. Vrouwen zijn opvallend afwezig in de «waterstaat».Tijdens de Ministeriële Conferentie over Water (maart 2000 in Den
Haag) hebben de afgevaardigden afgesproken dat zij een internationale subcommissie
«Water en gender» instellen om voorstellen uit te werken voor
het Derde Wereld Water Forum (Japan, 2003). Nederland heeft toegezegd hierover
een informele ministeriële bijeenkomst te organiseren.Samen met het ministerie van Verkeer en Waterstaat
wordt in 2001 de voorbereiding gestart van deze informele ministeriële
bijeenkomst.Europese UnieMet het Verdrag van Amsterdam is het opheffen van ongelijkheid en het
bevorderen van gelijkheid tussen mannen en vrouwen een «horizontale»
doelstelling van de Unie (artikel 2 en 3). Emancipatiebeleid in nu tweesporenbeleid.
Enerzijds is er sprake van specifiek emancipatiebeleid, anderzijds van verankering
van emancipatiebeleid in het algemene beleid. Bovendien heeft de Raad de bevoegdheid
gekregen maatregelen te nemen tegen discriminatie (artikel 13), en voor positieve
actie en gelijke beloning (artikel 137 en 141). De Europese Commissie heeft
daartoe diverse voorstellen gedaan. De integratie van gelijke kansen voor
vrouwen en mannen in het Europese sociaal beleid (mainstreaming) is een vast
punt geworden op de agenda van de Sociale Raad. De Europese werkgelegenheidsstrategie
wordt jaarlijks uitgewerkt in richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid,
die op hun beurt leiden tot nationale actieplannen voor werkgelegenheid. Vast
onderdeel hiervan is de integratie en toetsing van de gelijke-kansendimensie.
Ook in de hervorming van de Europese Structuurfondsen (2001–2006) heeft
het gelijke-kansenperspectief zijn beslag gekregen. Omdat mainstreaming vraagt
om effectieve coördinatie, evaluatie en monitoring zal de komende jaren
nog sprake zijn van een vijfde communautair actieprogramma voor gelijkheid
tussen vrouwen en mannen (2001–2005). BELEIDEuropese werkgelegenheidsstrategieIn het kader van de uitvoering van de Europese werkgelegenheidsstrategie
wordt in 2001 getoetst in hoeverre lidstaten van de EU in nationaal beleid
maatregelen nemen om de gelijke kansen voor mannen en vrouwen te bewerkstelligen
en er aldus in slagen de participatie van vrouwen te laten stijgen tot gemiddeld
60% in 2010. In de meerjarennota is dit cijfer voor Nederland op 65% gesteld.1 In het bijzonder zal dit jaar als follow-up van gemaakte
afspraken tijdens de Europese top in Lissabon de nadruk liggen op het ontwikkelen
van concrete nationale streefcijfers op het terrein van de kinderopvang.Het vijfde actieprogrammaDe Nederlandse prioriteiten voor het communautaire actieprogramma ter
ondersteuning van een integrale strategie voor gelijkheid tussen vrouwen en
mannen (2001–2005), ofwel het vijfde actieprogramma, zijn:* Het bevorderen van gelijke beloning, waaronder de Europese acties die
zijn verwoord in het Nederlandse plan van aanpak gelijke beloning.* Het doorbreken van de horizontale en verticale segregatie op de arbeidsmarkt
(waaronder het glazen plafond), onder meer door het doen van onderzoek, het
ontwikkelen van instrumenten, het bevorderen van mentoring en de uitwisseling
van «good practices» over de verbetering van de employability
van vrouwen en de kwaliteit van hun werk.* Het stimuleren van maatregelen voor het combineren van arbeid en zorg.* Het bevorderen van de naleving van mensenrechten van vrouwen, waaronder
de uitwisseling van «good practices» om geweld tegen vrouwen,
zoals huiselijk geweld en genitale verminking, te voorkomen en te bestrijden
en de uitwisseling van informatie en gegevens over oorzaken, factoren en trends
van dit soort vormen van geweld te stimuleren.* Het stimuleren van gendermainstreaming in het Europees beleid door middel
van het ontwikkelen van instrumenten voor evaluatie, monitoring en benchmarking
op voor emancipatiebeleid relevante terreinen, de uitwisseling van «good
practices» en de uitvoering van emancipatie-effectrapportages op Commissievoorstellen.* Het vernieuwen van de coördinatie, evaluatie en monitoring van
het tweesporenbeleid op het niveau van de Werkgroepen en de Raad van Ministers.Deze prioriteiten zijn aan de Europese Commissie meegedeeld in aanloop
naar het ontwerp van het vijfde actieprogramma.Het kabinet kiest voor een actieve opstelling in de
onderhandelingen over het vijfde actieprogramma die dit najaar beginnen. U
wordt binnenkort nader geïnformeerd over de Nederlandse inzet. De Sociale
Raad neemt naar verwachting begin 2001 een besluit.Richtlijnen Europese CommissieDe Europese Commissie heeft in november 1999 voorstellen gedaan voor twee
richtlijnen en een actieplan ter uitwerking van artikel 13 van het EG-verdrag.2 De eerste richtlijn bevat regels om in het werk discriminatie
op grond van ras of etnische afstamming, godsdienst of levensovertuiging,
handicap, leeftijd en seksuele geaardheid tegen te gaan. Doel is het bevorderen
van gelijke behandeling van werknemers bij alle aspecten van de arbeid, zoals
sollicitatie, arbeidsvoorwaarden, beloning en ontslag. De tweede richtlijn
verplicht de lidstaten de naleving van het beginsel van gelijke
behandeling ongeacht ras of etnische afstamming ter hand te nemen. Deze richtlijn
heeft niet alleen betrekking op de werksituatie, maar ook op sociale zekerheid,
bijstand, onderwijs en het aanbieden van goederen en diensten (zoals verhuur
en woonruimte). Deze«Rassendiscriminatierichtlijn» is op 19 juli
jongstleden in werking getreden. De «Richtlijn tot instelling van een
algemeen kader voor gelijke behandeling in werkgelegenheid en beroep»
wordt naar verwachting aan het eind van dit jaar aangenomen.Deze richtlijnen ter uitwerking van artikel 13 van het EG-verdrag bieden
op onderdelen een betere bescherming tegen discriminatie (ras, etniciteit,
leeftijd, handicap, godsdienst en levensovertuiging, seksuele geaardheid)
dan de bestaande richtlijnen op grond van geslacht. Zo ontbreekt in de huidige
richtlijnen een regeling voor intimidatie. Het kabinet vindt dit onwenselijk
en wil dat ook voor discriminatie op grond van geslacht een gelijkwaardige
bescherming wordt geboden.De Europese Commissie heeft inmiddels toegezegd hiervoor
voorstellen te ontwikkelen.Het kabinet zal deze voorstellen beoordelen en zo nodig
met nadere voorstellen richting Commissie komen.De Europese Commissie heeft ook een voorstel gepubliceerd tot wijziging
van Richtlijn 76/207/EEG over het uitvoeren van het beginsel van gelijke behandeling
voor mannen en vrouwen inzake werkgelegenheid, beroepsopleiding, promotie
en werkomstandigheden. Naar verwachting starten de onderhandelingen over dit
voorstel dit najaar. Het kabinet wil dat voor discriminatie op grond van geslacht
een gelijkwaardige bescherming wordt geboden als in de richtlijnen ter uitwerking
van artikel 13 van het EG-verdrag voor andere discriminaties is opgenomen.
Het kabinet beoordeelt het nieuwe voorstel van de Commissie in het licht van
dit uitgangspunt.Het kabinet zal zich inzetten voor een gelijke bescherming
tegen discriminatie op grond van geslacht. U wordt nog nader geïnformeerd
over de Nederlandse inzet in de onderhandelingen.EQUALHet communautair initiatief EQUAL (opvolger van de huidige Europese subsidieprogramma's
Adapt & Employment) is een nieuw, transnationaal programma dat loopt van
2000 tot 2006 als onderdeel van de Europese Structuurfondsen (ESF). Doel is
het via grensoverschrijdende samenwerking stimuleren van nieuwe benaderingen
voor de bestrijding van arbeidsmarktgerelateerde discriminatie en ongelijkheid
van welke aard dan ook. De lidstaten zijn door de Europese Commissie uitgenodigd
om met het EQUAL-programma experimenten in het arbeidsmarktbeleid op te zetten
die alle vormen van discriminatie tegengaan (op grond van geslacht, ras of
etnische afkomst, godsdienst of levensovertuiging, handicap, leeftijd of seksuele
geaardheid).Op grond van de ervaringen die zijn opgedaan met Adapt en Employment heeft
de Europese Commissie voor de uitvoering van EQUAL een nieuwe procedure voorgeschreven.
Daarbij zullen grootschalige projecten worden gefinancierd, gebaseerd op ontwikkelingspartnerschappen.
Dat zijn samenwerkende organisaties met een hoofdaannemer die de projectsubsidie
aanvraagt. De lidstaten kunnen deze ontwikkelingspartnerschappen zelf invullen.
Het kabinet zal daarbij relevante partners betrekken, zoals overheidsinstellingen,
arbeidsbureaus, het bedrijfsleven (met name middelgrote en grote bedrijven),
sociale partners en NGO's, waaronder belangenorganisaties voor vrouwen, minderheden,
gehandicapten en ouderen. Deelname van NGO's zal een voorwaarde zijn om voor
financiering in aanmerking te komen. Daarnaast legt de Europese Commissie
de nadruk op mainstreaming, zodat verzekerd is dat de positieve
resultaten van de EQUAL-projecten worden geïmplementeerd in het arbeidsmarktbeleid.De Europese Commissie heeft voor Nederland 440 miljoen gulden gereserveerd
voor de periode 2000 – 2006. Daartegenover moet 50% aan co-financieringsmiddelen
staan. Dit is conform de huidige co-financieringseis in het kader van het
nieuwe ESF-programma. Een deel daarvan zal worden ingezet voor het emancipatiebeleid.Het kabinet is al begonnen met de voorbereidingen voor het EQUAL-programma,
dat op 15 september 2000 naar Brussel is gestuurd. Naar verwachting kan het
programma na goedkeuring door de Europese Commissie in februari 2001 van start
gaan.Vernieuwende initatieven kunnen worden gefinancierd
door de inzet van de vier pijlers van de Europese werkgelegenheidstrategie:
inzetbaarheid, ondernemerschap, aanpassingsvermogen en gelijke kansen voor
vrouwen en mannen. De bevordering van de gelijkheid tussen vrouwen en mannen
(gendermainstreaming) is een integraal onderdeel van de thematische terreinen
van alle vier pijlers.Het kabinet neemt – als de Europese Commissie
het voorgestelde programma goedkeurt – in het kader van de twee sporen
van het emancipatiebeleid het voortouw bij een aantal transnationale projecten.
Het gaat om projecten1 met de volgende thema's:* Verbeteren inzetbaarheid: het verbeteren
van de (her)intredemogelijkheden en het bestrijden van discriminatie en het
bevorderen van gelijke behandeling op de arbeidsmarkt* Ondernemerschap bevorderen: het scheppen
van mogelijkheden om een bedrijf te starten en het versterken van de sociale
economie* Aanpassingsvermogen: het bevorderen van
levenlang leren en van integrerende manieren van werken en het versterken
van het vermogen van bedrijven om gebruik te maken van informatietechnologie
en andere nieuwe technologieën* Gelijke kansen voor vrouwen en mannen: het
bevorderen van het combineren van arbeid en zorg en het verkleinen van de
horizontale en verticale segregatie op de arbeidsmarkt.Raad van EuropaICTDe snelle ontwikkelingen in de informatie- en communicatietechnologie
(ICT) versterken de internationalisering. De permanente Commissie voor gelijkheid
van vrouwen en mannen van de Raad van Europa stimuleert dat meisjes en jongens
evenveel profiteren van de kansen die de nieuwe ICT biedt. Ook heeft de commissie
besloten de risico's te verkennen van het gebruik van ICT voor vrouwenhandel
en andere schendingen van mensenrechten. De Commissie stelt hiertoe een werkgroep
in.Aan de werkgroep die rapporteert over de gevolgen van
het gebruik van ICT voor vrouwenhandel zal actief worden deelgenomen.GendermainstreamingIn vervolg op de conferentie die de Raad van Europa in 1999 in Athene
heeft gehouden over gendermainstreaming (waarop de Nederlandse emancipatie-effectrapportage
en het Actieplan Emancipatietaakstellingen Departementen als «good practices»
zijn ontvangen), belegt de permanente Commissie voor gelijkheid tussen vrouwen
en mannen in 2001 een expertmeeting.Op basis van het uitvoeren van de departementale emancipatietaakstellingen
zal het kabinet actief deelnemen aan het debat in de expertmeeting
over belemmeringen bij het uitvoeren van gendermainstreaming en aan de volgende
stap die de Raad zal zetten.Vrede en veiligheidAansluitend bij het actieplan voor gelijkheid van vrouwen en mannen van
de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), zal de Raad
van Europa de komende jaren meer aandacht besteden aan de rol van vrouwen
in conflictpreventie, conflictoplossing en post-conflictsituaties.Het kabinet zal een actieve bijdrage leveren aan de
voorbereidingen van een forum over de rol van vrouwen in pre- en postconflictsituaties
en gewapende conflicten in het gebied van de Raad van Europa.BIJLAGEVijf jaar na «Beijing»Van 5 tot en met 9 juni 2000 is in New York de 23e Speciale Algemene Vergadering
van de Verenigde Naties (SAVVN) gehouden. De bijeenkomst stond in het teken
van: «Vrouwen 2000: Gelijkheid, Ontwikkeling en Vrede in de 21ste eeuw».
Ruim 2000 regeringsvertegenwoordigers en 2000 vertegenwoordigers van NGO's
uit de hele wereld hebben aan de vergadering deelgenomen. Over de voorbereiding,
de Nederlandse inzet en de verwachte resultaten bent u mede namens de minister
van Buitenlandse Zaken en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking geïnformeerd.1Niet voor het eerst bleek een vrij scherpe partijvorming op te treden.
Daarbij trachtte een beperkt aantal behoudende landen af te doen aan de afspraken
in het Platform voor Actie. Niettemin is het kabinet tevreden met het resultaat.
De SAVVN heeft geleid tot hernieuwde politieke aandacht voor het nationale
en internationale emancipatiebeleid in vervolg op de Vierde VN-Wereldvrouwenconferentie
(«Beijing»).De betekenis van de Verklaring en van het slotdocument van de SAVVN liggen
vooral in het stellen van prioriteiten voor acties op de korte en middellange
termijn. Deze acties moeten leiden tot een versnelde uitvoering van het Platform
voor Actie van Beijing. In het slotdocument is veel van de Nederlandse prioriteiten
opgenomen, zoals mainstreaming, arbeid en zorg en geweld tegen vrouwen. Deze
thema's vragen nu om een nadere uitwerking.2Diversiteit in omstandighedenIn lijn met de rapportage «Nederland Vijf jaar na Beijing»
en de meerjarennota «Van vrouwenstrijd naar vanzelfsprekendheid»
heeft Nederland tijdens de SAVVN uitgedragen dat in een pluriforme samenleving
diversiteit en gelijke rechten parallel samen moeten gaan. Vrouwen en mannen
moeten de mogelijkheid hebben een zelfstandig bestaan op te bouwen op grond
van gelijke rechten, kansen en vrijheden, zonder dat verschillen in etniciteit,
godsdienst of overtuiging, burgerlijke staat, validiteit, leeftijd en seksuele
voorkeur, daarin een rol spelen. Essentieel is de keuzevrijheid van vrouwen
en mannen: deze moet in elke levensfase tot zijn recht kunnen komen. Ieder
individu heeft aanspraak op een economisch zelfstandig bestaan en op een eerlijke
verdeling van arbeid, zorg en inkomen, vrij van armoede en geweld. Deze visie
staat geen schending van mensenrechten toe.In het slotdocument erkent de wereldgemeenschap dat voor het realiseren
van gelijkheid tussen vrouwen en mannen rekening moet worden gehouden met
diversiteit in omstandigheden en dat verschillen niet mogen leiden
tot het niet kunnen realiseren van gelijke rechten, kansen en vrijheden.Twee sporenDoor «Beijing» zijn zowel wereldwijd als ook in ons land de
richting en strategie van het beleid verschoven naar tweesporenbeleid. Enerzijds
is het beleid gericht op vernieuwing, evaluatie en monitoring. Anderzijds
streeft het kabinet naar het verankeren van emancipatie in het algemene beleid
(mainstreaming). Door nieuwe allianties met relevante beleidsmakers en maatschappelijke
partners wordt gewerkt aan de verbreding van het draagvlak.Seksuele rechten en seksuele voorkeurHet bleek niet mogelijk de seksuele rechten van vrouwen en het uitgangspunt
van non-discriminatie op grond van seksuele voorkeur (conform artikel 13 EG-Verdrag)
expliciet vastgelegd te krijgen in het slotdocument. Tijdens een plenair debat
dreigden enkele landen zich uit de onderhandelingen terug te trekken als met
name Westerse landen zouden blijven aandringen op opname van het recht op
vrije seksuele voorkeur in het slotdocument. Alle landen hebben uiteindelijk
ingestemd met de afspraken op het terrein van seksuele en reproductieve gezondheid
en rechten, maar de tekst gaat op dit punt niet verder dan het Platform voor
Actie. Evenals in Beijing hebben sommige landen reserveringen gemaakt vanwege
religieuze en ethische waarden, culturele achtergronden of filosofische overtuigingen.De Europese Unie had al in Beijing in een «interpretatieve verklaring»
gesteld dat volgens haar interpretatie de seksuele rechten, waaronder seksuele
voorkeur, impliciet zijn verwoord in het Platform voor Actie en onderdeel
zijn van de mensenrechten van vrouwen. De EU heeft dit standpunt herhaald
bij het aannemen van de slotverklaring van de SAVVN.Nederlandse prioriteiten uit het slotdocument Beijing
+ 5Hieronder volgt een overzicht van de door Nederland in de SAVVN ingebrachte
prioriteiten, die tevens aandachtspunten zijn bij de uitwerking van beleid.* Het integreren van een genderperspectief in nationale en sectorale begrotingen
en macro-economisch beleid (zogenaamde «gender sensitive budgetting»).* Het ontwikkelen van statistieken en indicatoren gedisagregeerd naar
sekse en leeftijd, die leiden tot meetbare, tijdsgebonden resultaten, evaluatie,
monitoring en benchmarking op voor emancipatiebeleid relevante terreinen.* Het verbeteren van de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt door het
nemen van maatregelen voor het combineren van betaalde arbeid en onbetaalde
zorg, bestrijden van ongelijke beloning, doorbreken van horizontale en verticale
seksesegregatie op de arbeidsmarkt, wegnemen van fiscale belemmeringen, bevorderen
van employability, een levenlang leren en het bestrijden van feminisering
van de armoede.* Het bevorderen van maatschappelijk verantwoord ondernemen.* Het uitbannen van alle vormen van geweld tegen vrouwen door een samenhangende,
interdisciplinaire, gecoördineerde beleidsaanpak. Het gaat om signaleren,
preventie, opsporen en vervolgen, opvang, hulpverlenen, regie en communicatie.
Bijzondere aandacht is er voor huiselijk geweld, schadelijke traditionele
praktijken (zoals genitale verminking en eerwraak), systematische verkrachting
in conflictsituaties en de opvang van slachtoffers. * Het voorkomen en bestrijden van vrouwenhandel. Onder andere door het
aanstellen van een nationaal rapporteur om informatie uit te wisselen en te
rapporteren over gegevens, oorzaken, factoren en trends.* Het ratificeren van het facultatief protocol bij het VN Vrouwenverdrag.* Het bestrijden van alle vormen van discriminatie van vrouwen en meisjes.* Het erkennen van de zeggenschap van vrouwen en meisjes over eigen gezondheid
en seksualiteit als mensenrecht – de zogenaamde seksuele en reproductieve
gezondheid en rechten – waartoe volgens de Europese Unie ook het verbod
van discriminatie op grond van seksuele voorkeur kan worden gerekend. Hierbij
gaat speciale aandacht uit naar seksuele voorlichting aan jongeren, vrije
toegang tot voorzieningen voor family planning inclusief abortus en opvang
en ondersteuning van zwangere tieners en tienermoeders.* Het bestrijden van HIV/AIDS, onder andere door goede informatie te verschaffen
en het bevorderen van veilig seksueel gedrag.* Het daar waar passend mainstreamen van een genderperspectief in nationaal
vreemdelingen- en asielbeleid om de rechten van vrouwen te bevorderen en te
beschermen. Hieronder valt ook het nemen van stappen om seksespecifieke vervolging
en geweld te erkennen als grond voor het verlenen van een vluchtelingenstatus
en van asiel.* Het integreren van vrouwenrechten in het beleid van internationale organen
gericht op de naleving van universele mensenrechten en versterken van genderdeskundigheid
en het versterken van de rol van vrouwen in conflictpreventie, conflictoplossing
en post-conflictsituaties zoals in humanitaire en vredesmissies alsmede internationale
gerechtshoven, waaronder het toekomstig Internationaal Strafhof en onderzoekscommissies
en verdragscomités.* Het erkennen van de rol van vrouwen bij duurzame ontwikkeling en in
de besluitvorming en het beheer van natuurlijke hulpbronnen zoals water.* Het realiseren van gelijke kansen voor vrouwen en meisjes in culturele,
recreatieve en sportactiviteiten op alle niveaus, zoals bij toegang, training,
competitie, beloning en prijzen.* Het stimuleren van zelfregulering en gedragscodes (media) bij het gebruik
van ICT met het oog op het bestrijden van stereotiepe beeldvorming.* Onderstrepen van de belangrijke rol die NGO's vervullen bij het realiseren
van gelijkheid tussen vrouwen en mannen. XNoot1Kamerstukken, II, 1999–2000, 27 061, nrs. 1 en 2.XNoot2De Sociaal-Economische Raad, de Raad voor het Openbaar Bestuur, de Raad
voor Maatschappelijke Ontwikkeling, de VROM-Raad, de Adviesraad voor Internationale
Vraagstukken en de Onderwijsraad. Hiernaast is de Commissie Gelijke Behandeling,
de Stuurgroep Dagindeling en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid
verzocht om een reactie op (delen van) de nota.XNoot3Zie hiervoor hoofdstuk 6 Internationaal en bijlage «Vijf jaar na
Beijing».XNoot1Vorm geven aan structurele verandering, De rol van
vrouwen, OESO, Parijs, 1991.XNoot1I. Boerefijn, M.M. van der Liet-Sanders en T. Loenen, Het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen, Een verdiepend onderzoek
naar het Nederlandse beleid in het licht van de verplichtingen die voortvloeien
uit het Vrouwenverdrag, Den Haag, Ministerie van SZW/Elsevier bedrijfsinformatie
bv, juli 2000. Op 13 juli aangeboden aan het parlement (DCE 00/44 457).XNoot2In Op Gelijke Voet, juni 2000.XNoot3Uit: Gender mainstreaming: conceptual framework, methodology and presentation
of good practices. Raad van Europa. Straatsburg, mei 1998. EG-S-MS (98) 2.XNoot4Vierde Wereldvrouwenconferentie, Nederlandstalig verslag van de Vierde
Wereldvrouwenconferentie te Peking, 4–15 september 1995, Ministerie
van SZW, september 1996/B 730. Bijlage II.XNoot5Arbeidsmarktbeleid voor etnische minderheden, Plan van aanpak 2000–2003,
Kamerstukken, II, 1999–2000, 27 223, nr. 1.XNoot1Kamerstukken, II, 1998–1999, 26 206, nr. 11.XNoot1Verslag Europese Raad te Lissabon gehouden op 23 en 24 maart 2000, brief
van de Minister van Buitenlandse Zaken, 28 maart 2000. Kamerstukken, II, 1999–2000,
21 501-20, nr. 115.XNoot2Meerjarennota, blz. 18.XNoot3Kamerstukken, II, 27 223, nr. 1.XNoot1B.T.J. Hooghiemstra en J.G.F. Merens, Variatie in participatie,
Achtergronden van arbeidsdeelname van allochtone vrouwen en autochtone vrouwen, SCP, Den Haag, 1999.XNoot2Kamerstukken, II, 1999–2000, 27 099, nr. 1.XNoot3Zie hiervoor hoofdstuk 4 Macht en besluitvorming.XNoot4Zie hiervoor hoofdstuk 6 Internationaal.XNoot1Kamerstukken, II, 1999–2000, 27 207 en 27 208.XNoot2Zie hiervoor de brief aan de Tweede Kamer van 30 mei 2000, SZW/AV/RV/2000/36 399.XNoot1Zie hiervoor: Onbetaalde arbeid gelijk verdeeld, commissie Toekomstscenario's
herverdeling onbetaalde arbeid, Den Haag, VUGA, 1995.XNoot2Zie hiervoor hoofdstuk 6 Internationaal.XNoot3Kamerstukken, II, 26 814, nr. 13.XNoot1Kamerstukken, II, 1999–2000, 26 587, nrs. 8 en 9.XNoot2Motie-De Graaf c.s., Kamerstukken, II, 1999–2000, 26 800, nr.
21.XNoot1Kamerstukken, II, 1999–2000, 27 269, nrs. 1–3.XNoot2Motie-De Graaf c.s., Kamerstukken, II, 1999–2000, 26 800, nr.
21.XNoot3Maak werk van in- en doorstroombanen in de kinderopvang, een uitgave van
VOG, ABVAKABO FNV, CFO en CNV, juni 2000.XNoot1Dr. Pauline Naber, drs. Frederique Veldman en drs. Roelanda Wiebing, Jongeren en emancipatie: Emancipatie is uit, kiezen is in, Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, december 1999.XNoot1EIM, Benchmark Ondernemerschap, Tabellenboek,
Zoetermeer, december 1999.XNoot2EIM, Vrouwelijk ondernemerschap in Nederland 1994–1997, Zoetermeer, maart 1999.XNoot3Zie hiervoor hoofdstuk 6 Internationaal.XNoot1In 1994 ging het nog om 709 000 vrouwen.XNoot2Zie hiervoor hoofdstuk 6 Internationaal.XNoot1Brief van de staatssecretaris van SZW, mr. A.E. Verstand-Bogaert, mede
namens de ministers van VROM, EZ en V&W dd. 29 juni 2000, kenmerk DCE/00/38 529.XNoot14+2=7, Combineren van onderwijs, opvang en vrije tijd, Advies van de Stuurgroep Dagindeling n.a.v. de discussies over de
vierdaagse schoolweek in het basisonderwijs, Den Haag, december 1999.XNoot1De aantrekkelijkheid van het politieke beroep. Diversiteit
en vernieuwing in de lokale politiek. Ministerie van BZK en Ministerie
van SZW/DCE, mei 2000.XNoot1Kamerstukken, II, 1996–1997, 22 777, nr. 10.XNoot2R.A. Koole, J.J.M van Holsteyn en J.A. Elkink, Rekrutering
en representatie in een representatief bestel. Bevindingen van een empirisch
onderzoek onder leden en kiezers van CDA, D66, PvdA en VVD. Universiteit
Leiden, mei 2000.XNoot1Dualisme en democratie, staatscommissie Elzinga.
Zie voor het kabinetsstandpunt: Kamerstukken, II, 1999–2000, 26 800
VII, nr. 42.XNoot2Notitie rechtspositie politieke ambtsdragers in gemeenten en provincies.
Brief van de minister van BZK aan de vaste commissie voor BZK van de Tweede
Kamer dd. 14 juli 2000 (BW 2000/U 79 294).XNoot3Kamerstukken, II, 1999–2000, 26 957, nrs. 1, 2 en 3.XNoot1International Labour Organization, Conclusions on breaking through the
glass ceiling: Women in management. Geneva, December 1997.XNoot1Baakbericht 153, 1998.XNoot1Zie hiervoor hoofdstuk 6 Internationaal.XNoot2Opportunity in Bedrijf publiceert daarvoor jaarlijks de «Balansmeter».XNoot3Zie noot 10 op blz. 8.XNoot1Bron: De Maatschappelijke Opvang 1998 en 1999; cijfers en actuele ontwikkelingen
(Federatie Opvang/NIZW), 2000.XNoot1Zie noot 5 op blz. 7.XNoot2Brief van de Minister van BZK d.d. 30 november 1999, CW 99/95 792.XNoot3Commissie Gelijke Behandeling, Gelijke behandeling
in beweging. Evaluatie van vijf jaar gelijke behandeling, mei 2000.XNoot1Zie hiervoor hoofdstuk 6 Internationaal.XNoot2Kamerstukken, II, 1998–1999, 25 893, nr. 7.XNoot1Art. 5, onder (a), bepaalt: «De Staten (–) nemen alle passende
maatregelen om: (a) het sociale en culturele gedragspatroon van de man en
de vrouw te veranderen ten einde te komen tot de uitbanning van vooroordelen,
van gewoonten en van alle andere gebruiken, die zijn gebaseerd op de gedachte
van de minderwaardigheid of meerderwaardigheid van één van beide
geslachten of op de stereotiepe rollen van mannen en vrouwen». Zie:
J.C. Hes en C.E. van Vleuten, Het Vrouwenverdrag in de
Nederlandse rechtsorde, VUGA/Ministerie van SZW, Den Haag, 1996,
blzn. 242–3.XNoot2Zie hiervoor hoofdstuk 6 Internationaal.XNoot1 Zie bijlage: «Vijf jaar na Beijing».XNoot2Zie noot 5 op blz. 7.XNoot1Zie hiervoor hoofdstuk 3, Arbeid, zorg en inkomen.XNoot2Zie Sociale Nota 2001, hoofdstuk 3.XNoot1Zie hiervoor de hoofdstukken 2 Arbeid, zorg en inkomen, 3 Dagindeling,
4 Macht en besluitvorming en 5 Mensenrechten.XNoot1Brief van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, mr.
A.E. Verstand-Bogaert, mede namens de Ministers van Buitenlandse Zaken en
voor Ontwikkelingssamenwerking, Kamerstukken, II, vergaderjaar 1999–2000,
26 814, nr. 10.XNoot2«Nederlandse prioriteiten uit het slotdocument Beijing + 5»,
opgenomen aan het eind van deze bijlage. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27411-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl