Wet premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24698, nr. A

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

03-05-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24698 nr. A

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. InleidingAlgemeenII. PremiedifferentiatieIII. Duaal stelselIV. Overige puntenOndertekeningLichaamOndertekeningBijlage bij het advies van de Raad van State van 22 februari 1996,
no. W12.95.0699, met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging
geeft.WettekstMemorie van toelichting
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24698Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 83 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 698Wijziging van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering en enkele
andere wetten in verband met premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
(Wet premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen)AADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 22 februari
1996 en het nader rapport d.d. 24 april 1996, aangeboden aan de Koningin door
de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het advies van de
Raad van State is cursief afgedrukt. Bij Kabinetsmissive van 2 januari 1996, no. 95.008911, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet
met memorie van toelichting tot wijziging van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering
en enkele andere wetten in verband met premiedifferentiatie en marktwerking
bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen (premiedifferentiatie en marktwerking
bij arbeidsongeschiktheidsverzekering).Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 2 januari 1996,
no. 95.008914, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies inzake
het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 22 februari 1996, nr. W12.95.0699, bied ik U hierbij
aan.Naar aanleiding van het advies van de Raad van State merk ik het volgende
op.I. InleidingAlgemeen1. Bij Kabinetsmissive van 2 januari 1996 is een voorstel van wet «premiedifferentiatie
en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen» (Pemba) aan
de Raad van State ter advisering voorgelegd. De regering heeft met dit voorstel
van wet op een aanzienlijk aantal punten ingrijpende wijzigingen aangebracht
in het reeds eerder bij Kabinetsmissive van 17 mei 1995 aan de Raad van State
ter advisering voorgelegde, gelijknamige voorstel van wet. Op voorstel van
de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft Uwe Majesteit
de Raad van State verzocht het laatstgenoemde voorstel van wet buiten verdere
behandeling te laten.2. De Raad verwijst allereerst naar de inleidende punten van zijn advies
van 18 september 1995 over het wetsvoorstel uitbreiding loondoorbetalingsplicht
bij ziekte (Wulbz) (kamerstukken II 1995/96, 24 439, B). De Raad is daarbij
onder meer ingegaan op de onderlinge verwevenheid tussen de diverse wetsvoorstellen
en op de onderlinge afstemming van de invoeringsdata. Verder heeft de Raad
aandacht gevraagd voor de solidariteitsbalans in die wetsvoorstellen. Voorts
heeft de Raad gewezen op de nadelen van snel opeenvolgende, ingrijpende wijzigingen
in het stelsel van sociale zekerheid, op de invoering van de nieuwe Organisatiewet
sociale verzekeringen en op het effect van toenemende selectie op gezondheid
en leeftijd. De Raad zal ook deze laatste drie punten in deze paragraaf aan
de orde stellen. De Raad acht in dit verband van belang dat in het nader rapport op de
Wulbz (kamerstukken II 1995/96, 24 439, B, blz. 5) is gesteld dat de
snelle opeenvolging van maatregelen het risico in zich bergt dat sommige daarvan
minder effectief zullen blijken, maar dat dit risico moet worden genomen.
Indien maatregelen per saldo minder effectief blijken te zijn, zal ook, aldus
het kabinet, de bereidheid moeten bestaan deze te heroverwegen. Onverantwoorde
risico's moeten zeker niet worden genomen. Het college heeft het wetsvoorstel
mede in dat licht beoordeeld en daarbij in het bijzonder op de volgende aandachtspunten
gelet:– snel opeenvolgende, ingrijpende wetswijzigingen in het stelsel
van sociale zekerheid;– de invoering van de nieuwe Organisatiewet sociale verzekeringen;– de effecten van het voorstel op de selectie van personeel;– de werking van het duale stelsel, mede getoetst aan het communautaire
recht;– de lasten van reïntegratie;– de polisvoorwaarden;– voorzieningen.De Raad komt tot het oordeel dat premiedifferentiatie in de Wet op de
Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) in beginsel een begaanbare weg is.
Het college zal de premiedifferentiatie behandelen in paragraaf II. De Raad
is daarentegen van oordeel dat op grond van de in paragraaf III opgenomen
overwegingen het voorgestelde duale stelsel dient te worden heroverwogen.
In paragraaf IV zullen de overige opmerkingen van de Raad op het wetsvoorstel
worden uitgewerkt.2. Met genoegen stelt het kabinet vast dat de Raad premiedifferentiatie
in beginsel een begaanbare weg acht. Het kabinet meent op dit punt op de ingeslagen
weg voort te kunnen gaan. Het kabinet komt hierop terug onder punt 6 van dit
nader rapport.Het oordeel van de Raad dat het voorgestelde duale bestel dient te worden
heroverwogen heeft het kabinet, na rijp beraad, gevolgd. Het kabinet meent
dat zich hiervoor een passend alternatief aandient dat in hoge mate tegemoet
komt aan de bezwaren die door de Raad zijn verwoord. Het kabinet gaat hier
nader op in onder punt 7 en volgende.3. Snel opeenvolgende, ingrijpende wijzigingen in het stelsel van sociale
zekerheid. Na de stelselherziening sociale zekerheid in 1987 zijn de wijzigingen
in de sociale zekerheid doorgegaan in een vrijwel even hoog tempo als voordien.
De ingrijpende wijzigingen in de sfeer van de arbeidsongeschiktheidsregelingen
zijn daarvan een voorbeeld. De Raad is van oordeel dat de in het recente verleden
doorgevoerde, veelal ingrijpende en elkaar deels overlappende, wijzigingen
de tijd niet hebben gekregen om hun waarde in de praktijk te bewijzen. De
talrijke wijzigingen zetten bovendien een goede uitvoering door de publieke
uitvoeringsorganen, die zelf in een omvangrijk reorganisatieproces zijn gewikkeld,
sterk onder druk. Het wetsvoorstel moet, in samenhang bezien met de reeds gerealiseerde
nieuwe Algemene nabestaandenwet en de recent door de Staten-Generaal aanvaarde
Wulbz en met het oog op de voorgenomen Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering
zelfstandigen (Waz) en de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten
(Wajong), worden gekarakteriseerd als een nieuwe, diep ingrijpende stelselwijziging.
Nu die wetsvoorstellen bij de Staten-Generaal verbrokkeld worden ingediend,
kan gemakkelijk een visie op de onderlinge verbanden tussen die wetsvoorstellen,
alsmede op de derhalve te bewandelen weg in de sociale zekerheid gaan ontbreken.De Raad acht een grondige bezinning op het stelsel van sociale zekerheid
noodzakelijk, voorafgaand aan de indiening van het onderhavige wetsvoorstel,
in het bijzonder op de verdeling van verantwoordelijkheden tussen de publieke
en private sector.De Raad adviseert daartoe en merkt overigens in dit verband nog het volgende
op. De regering heeft een aantal ingrijpende wijzigingen aangebracht in het
aanvankelijk, in mei 1995, aan de Raad voorgelegde voorstel. Deze wijzigingen,
die het college op zichzelf als verbeteringen aanmerkt, vloeiden voort uit
opmerkingen van onder meer het Tijdelijk instituut voor coördinatie en
afstemming (Tica) en uit voortschrijdend inzicht van het kabinet (memorie
van toelichting, paragraaf 1.7). De Raad is er niettemin nog niet van overtuigd
dat de aan de Raad voorgelegde wetsvoorstellen toereikend op elkaar zijn afgestemd
en voldoende duurzaam zijn. De Raad komt hierop nader in het advies terug.
Op deze plaats wijst het college reeds op de vraag of integratie van de Algemene
Arbeidsongeschiktheidswet (AAW) in de WAO en de daarmee gepaard gaande afzonderlijke
regelingen voor zelfstandigen en jonggehandicapten een noodzakelijke of wenselijke
consequentie zijn van het wetsvoorstel. Ook op dat onderdeel zijn alternatieven
denkbaar en het overwegen waard ten opzichte van de lijn die het kabinet voorstelt.
De Raad zal in zijn adviezen over de Waz en de Wajong daarop nader ingaan,
doch wijst in dit advies reeds op het alternatief dat de AAW gehandhaafd blijft
als volksverzekering voor al degenen voor wie de AAW thans geldt, exclusief
de werknemers op wie de Pemba van toepassing zal zijn. Naar het oordeel van
het college verdient het aanbeveling op dit alternatief in de toelichting
in te gaan.3. De Raad karakteriseert de kabinetsvoorstellen ten aanzien van de sociale
zekerheid waarvan het onderhavige wetsvoorstel onderdeel uitmaakt, na eerdere
ingrijpende wijzigingen op het terrein van de arbeidsongeschiktheidsregelingen,
en in samenhang met de reeds gerealiseerde nieuwe Algemene nabestaandenwet
en de Wet uitbreiding loondoorbetaling bij ziekte (Wulbz), als een nieuwe,
diep ingrijpende stelselwijziging. De Raad acht blijkens zijn advies een grondige
bezinning op het stelsel van sociale zekerheid noodzakelijk, voorafgaand aan
de indiening van het onderhavige voorstel, in het bijzonder wat betreft de
verdeling van verantwoordelijkheden tussen de publieke en private sector.
Voorts werpt de Raad de vraag op of integratie van de Algemene arbeidsongeschiktheidswet
(AAW) en de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) en de daarmee
gepaard gaande afzonderlijke regelingen voor zelfstandigen en jonggehandicapten
een noodzakelijke en wenselijke consequentie zijn van het wetsvoorstel. De
Raad zal in zijn adviezen over de voorstellen van Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering
zelfstandigen (WAZ) en Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten
(Wajong) op deze vraag nader ingaan, doch wijst in zijn onderhavige advies
reeds op het alternatief dat de AAW gehandhaafd blijft als volksverzekering
voor al degenen voor wie de AAW thans geldt, exclusief de werknemers op wie
de WAO van toepassing zal zijn.Vanuit de doelstelling zoveel mogelijk mensen aan het werk te helpen en
aan het werk te houden heeft het kabinet in het regeerakkoord op het terrein
van de sociale zekerheid een aantal beleidsvoornemens gepresenteerd. Deze
beleidsvoornemens richten zich op het ontwikkelen van een stelsel van sociale
zekerheid waarbinnen naast bescherming ook activering een belangrijke plaats
inneemt. Een activerende sociale zekerheid vergt op een aantal punten een
omslag van denken en handelen binnen het huidige stelsel van sociale zekerheid.
Een stelsel waarin het waarborgen van inkomen centraal staat, moet worden
omgevormd tot een stelsel van sociale zekerheid waarin het voorkomen van dat
verlies en het wederom ongedaan maken daarvan als aanknopingspunten worden
gehanteerd. Eigen inspanning en initiatief van de burger staan daarbij voorop.
De verantwoordelijkheden worden neergelegd bij de individuele burger en het
bedrijf, de mogelijkheden om het risico af te wentelen op het collectief worden
verminderd. Een herijking van de verantwoordelijkheden is een voorwaarde om
tot een activerend stelsel te kunnen komen.Met het vervangen van de Algemene Weduwen- en Wezenwet door de Algemene
nabestaandenwet en het grotendeels privatiseren van de Ziektewet heeft het
kabinet op belangrijke gebieden van het stelsel van sociale zekerheid de omslag
naar een activerend stelsel ingezet. Met de nu voorliggende voorstellen zal
ook op het belangrijke terrein van de langerdurende arbeidsongeschiktheid
een stap naar een meer activerend stelsel worden gezet. Het kabinet acht deze
stap onontbeerlijk. Een vraag is of na deze laatste stap van verdere aanpassingen
in het stelsel kan worden afgezien, temeer daar uit het dalende volume blijkt
dat dit beleid succesvol is. Het antwoord hierop moet ontkennend zijn. Niet
alleen vergt het stelsel permanent onderhoud, maar ook is er alle aanleiding
het sociale zekerheidsstelsel te onderwerpen aan een lange termijn verkenning.
In die zin komt het kabinet tegemoet aan de wens van de Raad dat een grondige
bezinning op het stelsel van sociale zekerheid noodzakelijk is. Echter niet
gekoppeld aan de onderhavige voorstellen, die immers volledig liggen in de
lijn van het beleid gericht op een activerend sociaal stelsel. De lange termijn
verkenning dient zich met name te concentreren op de relatie tussen flexibilisering
en sociale zekerheid alsmede op de analyse van de financiering van de oudedagsvoorziening.
Het kabinet heeft deze verkenning inmiddels ter hand genomen en wil ten tijde
van de begroting 1997 beschikken over de resultaten.Wat betreft de kanttekening van de Raad over het alternatief om de AAW
te laten bestaan merkt het kabinet het volgende op. De voorgestelde geïntegreerde
AAW/WAO-regeling voor werknemers heeft tot gevolg dat de huidige AAW zijn
betekenis als volksverzekering verliest. De AAW voorziet thans voor alle ingezetenen
in een uitkering op minimumniveau tegen de gevolgen van inkomensderving vanwege
langdurige arbeidsongeschiktheid.Het zonder meer vervallen van de AAW zou tot gevolg hebben dat in ieder
geval voor zelfstandigen en jonggehandicapten geen regeling tegen inkomensderving
meer zou bestaan. Het kabinet acht dit ongewenst. De huidige AAW heeft een
belangrijke betekenis voor deze groepen. Om deze reden stelt het kabinet,
naast een geïntegreerde regeling voor werknemers, voor om aparte regelingen
voor in ieder geval zelfstandigen en jonggehandicapten (inclusief studenten)
te treffen.Naast zelfstandigen en jonggehandicapten zijn er andere groepen die bij
het zonder meer intrekken van de AAW tussen «wal en schip» zouden
vallen.In de Invoeringswet premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
en in de WAZ zal het kabinet ingaan op de motieven om een volksverzekering
met een brede solidariteit te vervangen door «categoriale verzekeringen».
Op deze plaats wijst het kabinet erop dat het geenszins de bedoeling van het
kabinet is om groepen tussen «wal en schip» te laten vallen. Het
kabinet zal in genoemde wetten nader aangeven op welke plaats voor welke groepen
een nadere voorziening zal worden getroffen in het geval van inkomensderving
ten gevolge van arbeidsongeschiktheid. Randvoorwaarde voor het kabinet bij
de integratie van de AAW/WAO is dat er voor iedereen van rechtswege een toegankelijke
en betaalbare voorziening bij inkomensderving ten gevolge van arbeidsongeschiktheid
blijft bestaan. Het kabinet vindt niet dat hierbij op voorhand uitgegaan moet
worden van een op een brede solidariteit gebaseerde volksverzekering. Daar
waar het kabinet de mening is toegedaan dat de mogelijkheden om het risico
af te wentelen op het collectief dienen te worden verminderd, is er alle aanleiding
om ook de op een brede solidariteit gebaseerde volksverzekeringen kritische
te bezien. Het «opsplitsen» van de AAW in categoriale regelingen
past in dit beleid. Deze aanpak biedt ondermeer het voordeel dat de premielast
preciezer kan worden toegedeeld. Dit is in lijn met het uitgangspunt dat de
financiële lasten van het risico zoveel mogelijk daar worden gelegd waar
het ontstaan en voortbestaan van de arbeidsongeschiktheid worden beïnvloed.
Een uitzondering moet uiteraard worden gemaakt voor de financiering van de
regeling voor jonggehandicapten en studenten. Dit is met name een categorie
waar een inkomensvoorziening, gedragen door een brede, de gehele bevolking
omvattende, solidariteit op zijn plaats is. Deze categorie is immers op een
tijdstip arbeidsongeschikt geworden dat nog geen inkomen kon worden gegenereerd.
De financiering van deze voorziening zal dan ook plaatsvinden vanuit de algemene
middelen. Naar aanleiding van de opmerkingen van de Raad is hoofdstuk 1 van
de memorie van toelichting aangepast.4. De invoering van de nieuwe Organisatiewet sociale verzekeringen De op 1 januari 1995 in werking getreden Organisatiewet sociale verzekeringen
biedt ruimte voor een ontvlechtingsoperatie van de bestaande bedrijfsverenigingen.
Beleid en uitvoering worden gescheiden; aldus ontstaat de mogelijkheid een
opdrachtgever-opdrachtnemer-relatie in de uitvoering van het publieke deel
van de sociale zekerheid in te voeren. Deze nieuwe organisatie is met de arbodiensten
en nieuwe arbeidsvoorzieningsorganisatie erop gericht, zo heeft de Raad geconstateerd,
de uitvoering concurrerend te maken en zodoende het ook voor de werkgevers
lonend te maken, anders dan in de voor 1 januari 1995 bestaande organisatie
van bedrijfsverenigingen, het arbeidsongeschiktheidsrisico van hun werknemers
te beperken.De Raad beveelt aan in de toelichting de vraag onder ogen te zien of,
gezien deze doelstelling van de nieuwe Organisatiewet, invoering van het duale
stelsel op dit moment wenselijk is. Het zou naar het oordeel van de Raad aanbeveling
verdienen eerst de resultaten van de ontvlechtingsoperatie af te wachten en
daarvan de invoering van het duale stelsel afhankelijk te maken.4. De Raad van State ziet een directe relatie tussen dit wetsvoorstel
en de wijzigingen in de uitvoeringsorganisatie van de werknemersverzekeringen
die met de nieuwe Organisatiewet sociale verzekeringen per 1 januari 1995
tot stand zijn gekomen. De Raad meent dat beide wetsvoorstellen eenzelfde
doel nastreven, namelijk het verhogen van de concurrentie bij de uitvoering
van de werknemersverzekeringen, en adviseert om met het indienen van het onderhavige
wetsvoorstel te wachten totdat de effecten van de wijzigingen in de uitvoeringsorganisatie
duidelijk zijn geworden.Hoewel de opmerkingen van de Raad nog waren ingegeven met het oog op het
invoeren van een duaal stelsel, wil het kabinet over de relatie tussen het
onderhavige wetsvoorstel en de wijzigingen in de uitvoeringsorganisatie werknemersverzekeringen
toch een enkele opmerking maken. In tegenstelling tot de Raad meent het kabinet
dat de aanpassingen van de uitvoeringsorganisatie en het wetsvoorstel Pemba
elkaar niet overlappen maar juist aanvullen. Waar de nieuwe Osv (en in het
verlengde daarvan het geplande wetsvoorstel post-nOsv) een directe prikkel
tot doelmatig en doeltreffend functioneren voor de uitvoeringsinstellingen
creëert door het introduceren van een opdrachtgevers–opdrachtnemersrelatie,
beoogt het wetsvoorstel Pemba marktwerking op het terrein van de arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
tot stand te brengen door bedrijfstakken en individuele werkgevers een grotere
eigen verantwoordelijkheid te geven voor de arbeidsongeschiktheidsrisico's
die zich in hun bedrijven voordoen. Het kabinet streeft met de maatregelen
inderdaad hetzelfde doel na (volume-beperking en bevordering van doelmatigheid),
maar tracht dit langs verschillende wegen te bereiken. Het kabinet acht het
dan ook wenselijk om beide wegen te bewandelen. In hoofdstuk 1 van de memorie
van toelichting is een passage van deze strekking opgenomen.5. Personeelsselectie Door de Wulbz heeft de werkgever reeds een groot belang bij het aannemen
van gezonde werknemers. Werkgevers worden geprikkeld om strenger te gaan selecteren
bij het aannemen van personeel, zeker bij het aanstellen van werknemers in
vaste dienst. De Raad moet constateren dat dit effect – zowel door de
premiedifferentiatie als door het duale stelsel – door het wetsvoorstel
nog wordt versterkt.Grote groepen chronisch zieken, personen met een handicap of met gezondheidsproblemen
in het verleden lopen door dit wetsvoorstel nog meer risico uitgesloten te
worden van duurzame deelname aan het arbeidsproces. Van hen worden extra inspanningen
verwacht om te kunnen deelnemen aan het arbeidsproces. Voor de werkgever blijft
het – gelet op de directe toerekening van de arbeidsongeschiktheid aan
zijn onderneming – ondanks alles echter aantrekkelijker om in zee te
gaan met een gezonde werknemer dan met een werknemer met een arbeidshandicap
of een verhoogde kans daarop. Allerlei maatregelen, zoals subsidies en belastingfaciliteiten,
doen daar ten principale niet aan af; zij vergen extra inspanningen van de
werkgever die niet nodig zijn bij gezonde werknemers.De Raad blijft grote zorgen houden op dit punt. Het is dan ook de vraag
of flankerend beleid – met de bijbehorende administratieve rompslomp
en de noodzaak van strikte controle – ooit een voldoende remedie zal
kunnen bieden tegen de prikkels om te selecteren die voortvloeien uit het
voorgestelde stelsel, zoals dit in combinatie met de Wulbz zal functioneren.Het college meent dat in elk geval een diepgaande beschouwing hierover
in de toelichting niet kan worden gemist; het huidige hoofdstuk 5 van de toelichting
is in dit opzicht niet toereikend.De Raad wijst er voorts op dat het in het kader van de personeelsselectie
meer algemeen in het belang van de werkgever zou kunnen zijn om flexibele,
kortdurende arbeidscontracten af te sluiten ten nadele van de vaste arbeidscontracten
voor onbepaalde tijd. Het college onderkent dat de laatste jaren sprake is
van een zekere trendmatige groei van het aantal flexibele arbeidscontracten,
met name door uitzendarbeid. Deze trend kan door dit wetsvoorstel worden versterkt.
De Raad adviseert op dit mogelijke effect in de toelichting in te gaan en
daarbij de vraag te betrekken of de werknemer niet al te zeer in een afhankelijkheidspositie
van de werkgever komt te verkeren.5. De Raad constateert dat het risico van een nog strengere personeelsselectie
bij het aannemen van personeel als gevolg van het wetsvoorstel wordt versterkt
en is van mening dat een diepgaande beschouwing hierover in de memorie van
toelichting niet kan worden gemist. De Raad adviseert voorts om in de toelichting
in te gaan op het mogelijk effect dat de werkgever meer flexibele, kortdurende
arbeidscontracten af zal sluiten.Met de Raad is het kabinet beducht voor negatieve effecten die als gevolg
van de invoering van premiedifferentiatie en de mogelijkheid van eigen-risicodragen
in de WAO zouden kunnen optreden in de sfeer van personeelsselectie door werkgevers.
Vergroting van de financiële prikkel voor de werkgever met het oogmerk
om het arbeidsongeschiktheidsvolume terug te dringen acht het kabinet dringend
geboden. Het kabinet is zich zeer bewust van de keerzijde van dit beleid,
namelijk een negatieve invloed op het wervings- en selectiebeleid. Door de
introductie van premiedifferentiatie en eigen-risicodragen is het risico zeker
aanwezig dat er druk op de gezondheidsselectie van personeel ontstaat. Dit
moet zoveel mogelijk worden voorkomen. Het kabinet vindt dat introductie van
marktwerking in de sociale-zekerheidswetgeving in beginsel niet ten koste
mag gaan van mensen die gezondheidsproblemen hebben of hebben gehad. Niet
alleen dienen nadelige gevolgen voor de maatschappelijke/sociale positie en
de inkomenspositie van deze mensen te worden voorkomen, maar ook moet voorkomen
worden dat een belangrijke bron aan kennis, ervaring en capaciteit voor onze
maatschappij verloren gaat.Mede naar aanleiding van de opmerkingen van de Raad acht het kabinet een
extra inspanning ten aanzien van het flankerend beleid gewenst. Deze inzet
verloopt langs de volgende hoofdlijnen.Het kabinet verwacht allereerst dat het met de Wet Amber en Wulbz versterkte
en deels nieuw ingerichte reïntegratie-instrumentarium een positieve
uitwerking zal hebben op het selectiebeleid. Dit is ook voor het onderhavige
wetsvoorstel van belang. In ieder geval zullen hiermee werkgevers, die twijfels
hebben om mensen met een arbeidshandicap aan te nemen, over de streep getrokken
kunnen worden. Met het oog op stroomlijning zal het kabinet de huidige reïntegratie-instrumenten
na invoering van Pemba voorts bundelen in een Wet op de Reïntegratie.
Hiermee wordt de inzichtelijkheid gediend en kan tevens de toepassing van
het instrumentarium worden bevorderd.Verder wil het kabinet flink op de rem trappen waar het het ongebreidelde
gebruik van medische keuringen betreft. Het kabinet ondersteunt daarom het
initiatief-wetsvoorstel Van Boxtel (de Wet op de medische keuringen, Kamerstukken
II, 1995/96, 23 259) op de onderdelen die aanstellingskeuringen, pensioenvoorzieningen
en keuringen voor aan de arbeidsrelatie verbonden verzekeringen betreffen.Voorts wil het kabinet invulling geven aan de in de Eerste Kamer tijdens
de behandeling van Wulbz toegezegde premiekorting voor personen met een verhoogd
arbeidsongeschiktheidsrisico. In dit wetsvoorstel wordt deze premiekorting
ingebouwd in het systeem van premiedifferentiatie.Naar aanleiding van de opmerkingen van de Raad zijn het wetsvoorstel alsmede
de toelichting in bovenstaande zin aangepast.Wat betreft het risico dat een grotere druk ontstaat op het aangaan van
flexibele contracten merkt het kabinet het volgende op.Allereerst is het van belang dat onderscheid wordt gemaakt tussen de algemene
problematiek inzake flexibele contracten en flexibilisering van de arbeid
enerzijds en de specifieke gevolgen van dit wetsvoorstel anderzijds. In algemene
zin is het vraagstuk van flexibele arbeidsrelaties aan de orde in het kader
van de nota Flexibiliteit en Zekerheid (Kamerstukken II, 1995/96, 24, nr.
1) en de vervolgsstappen die in dat traject worden gezet. Zoals hiervoor onder
punt 3 opgemerkt, maakt voorts het thema flexibilisering van de arbeidsmarkt
als zodanig onderdeel uit van de lange-termijnverkenning op het terrein van
de sociale zekerheid die het kabinet ten tijde van de begroting 1997 hoopt
te presenteren.Wat de specifieke gevolgen van dit wetsvoorstel op flexibele arbeidsrelaties
betreft verwacht het kabinet geen bijzondere, nieuwe problemen als gevolg
van de invoering van premiedifferentiatie en de mogelijkheid van eigen-risicodragen.
De eigen-risicodrager draagt alleen het betalingsrisico voor zijn arbeidsongeschikte
werknemers en gewezen werknemers. Bepalend is of een werknemer op het moment
dat hij ziek wordt bij hem in dienst is. Is dat het geval dan komen de WAO-lasten
voor rekening van de werkgever. Hetzelfde geldt in het geval het dienstverband
inmiddels is geëindigd door ontslag of omdat de dienstbetrekking (voor
bepaalde tijd) is opgehouden. Zou ervoor gekozen worden de betalingsverplichting
te koppelen aan het (voort)bestaan van de dienstbetrekking, dan zou een werkgever
relatief eenvoudig onder zijn verplichtingen uit kunnen komen en de arbeidsongeschiktheidslasten
kunnen afwentelen op het collectief, waaraan hij niet langer door premieheffing
bijdraagt. Immers, anders dan bij de ziekteperiode, kan de werkgever de dienstbetrekking
met een arbeidsongeschikte werknemer na twee jaar beëindigen. Het ontslagverbod
gedurende arbeidsongeschiktheid van de werknemer geldt alleen gedurende de
eerste twee jaar van ongeschiktheid. De werkgever moet op dat moment weliswaar
beschikken over een ontslagvergunning, maar ontslag is in principe mogelijk.
Hoewel er aan het kunnen organiseren van het werk via tijdelijk personeel
een natuurlijke grens is, zou er bij een andere vormgeving van het eigen-risicodragen
een te grote druk ontstaan op tijdelijke en flexibele contracten. Juist door
de gekozen vormgeving wordt die druk op tijdelijke en flexibele contracten
tegengegaan.Wat de premiedifferentiatie betreft is van belang dat de huidige landelijk
uniforme premie voor werkgevers die geen eigen-risicodragers zijn voor de
eerste vijf jaar van de WAO-lasten wordt vervangen door een gedifferentieerde
premie. Voor de periode na vijf jaar en voor de bestaande gevallen wordt een
landelijk uniforme premie gehandhaafd. De gedifferentieerde premie wordt bepaald
door de gemiddelde premie in de bedrijfsvereniging of sector en het individuele
arbeidsongeschiktheidsrisico van de werkgever. Bij het laatste wordt uitgegaan
van de arbeidsongeschiktheidslasten die door het desbetreffende bedrijf in
de afgelopen vijf jaar zijn gegenereerd. Hierbij gaat het om de WAO-lasten
van alle (gewezen) werknemers die verzekerd zijn voor de WAO. De duur van
het dienstverband speelt hierbij geen rol. Bepalend is of men een dienstbetrekking
of daarmee wettelijk gelijkgestelde arbeidsverhouding had op het moment van
intreden van de arbeidsongeschiktheid. Ook door de gekozen vormgeving van
de premiedifferentiatie ontstaat er derhalve volgens het kabinet geen toenemende
druk op flexibele en tijdelijke contracten.II. Premiedifferentiatie6. Premiedifferentiatie in de aanloopperiode Het voorstel van wet voorziet onder meer in invoering van een aan het
arbeidsongeschiktheidsrisico van de onderneming gerelateerde premie, de zogenaamde
premiedifferentiatie. De Raad is met het kabinet van oordeel dat invoering
van premiedifferentiatie naar verwachting zal kunnen leiden tot terugdringing
van het beroep op de arbeidsongeschiktheidsregelingen. Door preventie, reïntegratie
en een goed arbeidsomstandighedenbeleid kan de werkgever immers invloed uitoefenen
op het ziekteverzuim en de instroom in de WAO. Via een premieverlaging wordt
hij naderhand voor zijn inspanningen beloond. Afgezien van het hiervoor in
punt 5 genoemde probleem van de risicoselectie acht de Raad premiedifferentiatie
een aanvaardbare koers.De Raad constateert echter dat de premiedifferentiatie in het publieke
deel in de eerste jaren vermoedelijk zo gering zal zijn dat werkgevers er
geen wezenlijk financieel belang bij zullen hebben om te investeren in betere
arbeidsomstandigheden en het in dienst houden van gedeeltelijk arbeidsongeschikten.
Het verdient naar het oordeel van de Raad aanbeveling in dit stelsel van premiedifferentiatie
meer ruimte aan te brengen. In het bijzonder rijst de vraag of naast de gemiddelde
premie per bedrijfsvereniging, de berekening van de arbeidsongeschiktheid
per onderneming over de laatste drie jaren en de vaststelling van maximum-
en minimumpremie nog het instrument van de aanpassingscoëfficiënt
moet worden gehanteerd.6. De Raad is, met het kabinet, van oordeel dat de introductie van premiedifferentiatie
kan leiden tot een reductie van het beroep op de arbeidsongeschiktheidsregelingen.
De Raad acht premiedifferentiatie een aanvaardbare koers.Wel plaatst de Raad de kanttekening dat de mate van premiedifferentiatie
in de aanvangsfase zo gering zal zijn dat het financiële belang voor
werkgevers niet groot genoeg is om daadwerkelijk te investeren in betere arbeidsomstandigheden.
De Raad suggereert derhalve meer ruimte aan te brengen. Met name heeft de
Raad twijfels of het instrument van de aanpassingscoëfficiënt moet
worden gehanteerd.De kanttekening van de Raad met betrekking tot de geringe mate van premiedifferentiatie
in de aanvangsfase na inwerkingtreding van het wetsvoorstel is op zichzelf
correct. Het kabinet is het echter niet met de Raad eens dat hieruit een te
geringe prikkel voortvloeit om te investeren in betere arbeidsomstandigheden.
Ook in de beginfase gaat van het systeem van premiedifferentiatie een prikkelwerking
uit. Iedere werkgever weet immers dat de lasten, die hij genereert in de arbeidsongeschiktheidsregelingen,
juist in de aanvangsperiode zullen gaan meetellen in de hoogte van zijn premie
in latere jaren. Indien een werkgever dus in de beginfase geen maatregelen
treft om zijn arbeidsongeschiktheidslasten te verminderen, omdat hij dan toch
nog geen hoge premie verschuldigd is, zal hij hiervan nog geruime tijd de
gevolgen ondervinden in de vorm van een stijgende opslag op een (in de beginfase
eveneens stijgende) gemiddelde premie.De Raad heeft twijfels bij de noodzaak van de toepassing van de aanpassingscoëfficiënt.In het oorspronkelijke voorstel was de mogelijkheid opgenomen een aanpassingscoëfficiënt
toe te passen. In dit wetsvoorstel is deze mogelijkheid gehandhaafd. Het kabinet
acht dit wenselijk teneinde te kunnen voorkomen dat te grote schokeffecten
in de premies ontstaan. Met name is dit van belang voor kleinere ondernemingen.
Kleinere ondernemingen hebben vaak gedurende een lange periode een arbeidsongeschiktheidsrisico
van nul, om, bij arbeidsongeschiktheid van één werknemer, ineens
te stijgen naar een zeer hoog risico. De aanpassingscoëfficiënt
zwakt grote schommelingen in de premie af. Om deze reden blijft de aanpassingscoëfficiënt,
ook in de beginfase bij lage gemiddelde premies, in de ogen van het kabinet
noodzakelijk.De introductie van het eigen-risicodragen, in samenhang met de splitsing
van de financiering van het publieke stelsel in twee periodes, voegt een extra
element aan het belang van de aanpassingscoëfficiënt toe. In de
eerste periode zou de premiestelling bij het ontbreken van een aanpassingscoëfficiënt
per saldo eigen-risicodragen betekenen. De aanpassingscoëfficiënt
zorgt er voor dat ondernemingen in de eerste periode in het publieke stelsel
niet direct op hun eigen risico worden afgerekend, met andere woorden dat
gedurende een zekere periode een mate van verevening blijft bestaan.III. Duaal stelsel7. Verhouding tussen het publieke en private deel van het stelsel De Raad is van oordeel dat aan het voorgestelde duale stelsel inherent
is dat het grote onzekerheid bevat omtrent de wijze waarop dit stelsel in
de toekomst zal werken. Ook in de toelichting wordt deze onzekerheid onderkend,
maar niettemin wordt parallelle privatisering noodzakelijk geacht om het publieke
deel «scherp te houden», zonder dat overigens helder inzicht wordt
gegeven in de werking ervan of in de gevolgen voor het publieke deel.Naar de mening van de Raad is bepaald niet ondenkbaar dat de parallelle
privatisering in de praktijk niet tot stand zal komen. De private verzekeraar
zal immers indien de vorming van wettelijke reserves volledig in de premie
wordt opgenomen, in ieder geval de eerste jaren zodanig hoge premies moeten
berekenen, dat het voor werkgevers waarschijnlijk niet aantrekkelijk is het
publieke deel te verlaten. Alsdan is het creëren van de mogelijkheid
van privatisering noodzakelijk noch wenselijk, omdat invoering niet voldoet
aan haar doelstelling. Maar indien particuliere verzekeraars in staat zijn
zodanige aanbiedingen te doen dat het verlaten van de publieke verzekering
voor de werkgever aantrekkelijk wordt, rijzen thans moeilijk te analyseren
problemen voor het publieke deel.Werkgevers met een laag arbeidsongeschiktheidsrisico zullen in dit scenario
waarschijnlijk als eersten het publieke deel verlaten, omdat het voorgestelde
systeem van premiedifferentiatie in het publieke deel voor deze categorie
geen uitzicht biedt op met private verzekeringspremies concurrerende premies.
Een bedrijf in het publieke deel, dat de «uitstoot» van arbeidsongeschikten
naar de WAO sterk heeft zien dalen, zal immers de gevolgen van die verminderde
instroom slechts gedeeltelijk en met vertraging tot uitdrukking zien komen
in een verlaagde premie. Het succes van de premiedifferentiatie in de vorm
van preventie en reïntegratie kan in dit geval tot een onbedoeld effect
leiden, namelijk uittreden uit het publieke deel van het bestel. Ten principale
hangt dit samen met het handhaven van het omslagstelsel in het publieke deel.
Werkgevers met een hoog arbeidsongeschiktheidsrisico zullen vooralsnog in
het publieke deel blijven, hetzij omdat de premie daar aan een maximum is
gebonden, hetzij omdat de private sector hun risico niet wil dragen tegen
een voor hen aanvaardbare premie; er is immers geen acceptatieplicht in de
private sector.Uittreden uit het publieke deel van het bestel leidt, ten gevolge van
de handhaving van het omslagstelsel, op den duur door de solidariteitspremie
ten behoeve van de «gemaximeerde» werkgever tot relatieve premieverhoging
voor de in het publieke deel van het bestel achtergebleven overige werkgevers.
Dit zal alleen niet het geval zijn wanneer de premiedifferentiatie in het
publieke deel door onder meer volledige aanpassing aan het individueel te
lopen risico op den duur tot lagere premies leidt dan verzekering in het private
deel, hetgeen in het licht van het vorenstaande niet waarschijnlijk is.Er is derhalve het gevaar dat een eenmaal ingeslagen weg van uittreden
uit het publieke deel van het bestel niet meer te stoppen valt anders dan
door de als noodrem bedoelde overheveling van middelen uit het Arbeidsongeschikt-
heidsfonds naar de arbeidsongeschiktheidskassen van de bedrijfsverenigingen.
De verhoging van de basispremie die dan nodig wordt en die ook door de particuliere
verzekeraars moet worden gedragen, is een steunmaatregel om het stelsel in
stand te houden, waarbij bij particuliere verzekeraars een verhoging van basispremies
wordt toegepast om de premies in de publieke sector aanvaardbaar te kunnen
houden. De memorie van toelichting geeft aan dat het kabinet per saldo een
redelijk evenwicht verwacht tussen het publieke en private deel van het voorgestelde
duale stelsel. De Raad is echter van mening dat dit niet voldoende aannemelijk
is gemaakt. De Raad wijst erop, dat aanpassing van de hoogte en duur van de
uitkering een noodzakelijk instrument kan zijn louter om uitholling van het
publieke deel te stuiten; een dergelijke aanpassing is blijkens het in het
regeerakkoord neergelegde uitgangspunt door het kabinet niet beoogd.De Raad acht de gemaakte keuze tegen de achtergrond van de door de regering
aangevoerde argumenten niet overtuigend. De Raad adviseert tot heroverweging
van die keuze.De vorenstaande overwegingen geven de Raad aanleiding tevens ten principale
de vraag te stellen waarom geen keuze is gemaakt hetzij voor een publiek bestel
over de gehele linie met premiedifferentiatie en met behoud van het omslagstelsel
hetzij voor een bestel dat over de gehele linie is gebaseerd op gehele of
gedeeltelijke rentedekking.7. De Raad van State plaatst indringende kanttekeningen bij het voorstel
tot invoering van een duaal stelsel en doet de aanbeveling dit element van
het wetsvoorstel in heroverweging te nemen. Het kabinet heeft, mede naar aanleiding
van het advies van de Raad, afgezien van zijn aanvankelijk voorstel tot invoering
van de mogelijkheid om uit de WAO te stappen. Daarbij kon een werkgever er
voor kiezen om het integrale arbeidsongeschiktheidsrisico voor de volledige
periode onder te brengen bij een private instantie. De aanspraken van de werknemers
zouden daarbij gebaseerd worden op de verzekeringsovereenkomst die tussen
werkgever en private instantie zou worden afgesloten.Voor het kabinet is het uitstappen nooit een doel op zichzelf geweest.
Het invoeren van de mogelijkheid van opting out diende slechts een reëel
alternatief te zijn naast de publieke uitvoering om zodoende de uitvoering
alert te houden. Hiernaast verwachtte het kabinet dat, als het uitstappen
eenmaal op gang was gekomen, op den duur een situatie zou zijn ontstaan waarin
zowel het publieke bestel als de private verzekeringen in redelijk evenwicht
naast elkaar zouden bestaan. Er zouden namelijk allereerst meerdere factoren
dan louter financiële zijn op basis waarvan een werkgever zou besluiten
uit te stappen. In het uiterste geval was voorzien in een «noodrem».
Het kabinet geloofde derhalve in tegenstelling tot velen in de houdbaarheid
en effectiviteit van zijn voorstel. Naast fundamentele kritiek ten aanzien
van de levensvatbaarheid en houdbaarheid van een duaal stelsel, heeft de Raad
van State nog een fundamenteel kritiekpunt ten aanzien van het garanderen
van de polisvoorwaarden naar voren gebracht. Bij de uitstapmogelijkheid waren
de polisvoorwaarden slechts op het moment van uitstappen gegarandeerd. Met
name de indexering van de private WAO-uitkering was hiermee niet veilig gesteld.Tenslotte moet geconstateerd worden dat de uitstapmogelijkheid, met name
uit een oogpunt van het garanderen van de polisvoorwaarden, een uiterst complexe
regelgeving vergde. Afbreukrisico's voor handhaafbaarheid, doelmatigheid en
rechtsgelijkheid waren hierdoor niet irreëel.Het kabinet heeft moeten vaststellen dat ook in andere adviezen, onder
meer van de SER en van het Tica, grote vraagtekens werden gezet bij de realiteitswaarde
van de mogelijkheid tot uitstappen. Enerzijds werd in deze adviezen betwijfeld
of het uitstappen wel op gang zou komen, anderzijds of er wel een volwaardig
publiek WAO-stelsel zou overblijven.Dit totale complex van overwegingen in ogenschouw nemende, heeft het kabinet
zich ernstig beraden op de vraag of op de ingeslagen weg voortgegaan moest
worden. Het kabinet vond dat er genoeg signalen waren die de noodzaak aangaven,
dat er serieus nagedacht moest worden over een alternatief. Een alternatief
dat de nadelen van het uitstappen vermijdt maar toch elementen van marktwerking
in de WAO aanbrengt. Het kabinet acht beide componenten aanwezig in het voorstel
tot eigen risico dragen in de WAO voor een periode van vijf jaar.Het kabinet is derhalve van oordeel dat invoering van de mogelijkheid
tot eigen-risicodragen binnen de WAO een reëel en evenwichtig alternatief
vormt. De mogelijkheid van eigen-risicodragen geeft de werkgever de keuze
om voor de periode van vijf jaar de kosten van de WAO geheel zelf te dragen.
Hij kan dan maximaal profiteren van de voordelen van het door hem ingezette
preventie en reïntegratie-beleid. Eigen inspanning en initiatief worden
rechtstreeks beloond en vallen niet weg in een groter collectief. Op deze
wijze wordt eigen initiatief en inspanning gestimuleerd. De werkgever kan
ervoor kiezen de kosten van de door hem te financieren WAO-uitkeringen te
verzekeren bij een private verzekeraar. Hierdoor wordt het monopolie voor
de wettelijke uitvoeringsorganisaties doorbroken. In het kader van de recente
maatregelen betreffende het grotendeels privatiseren van de Ziektewet was
dit reeds gebeurd voor het kortdurende arbeidsongeschiktheidsrisico. Met het
introduceren van eigen-risicodragen wordt ook voor het langer durende arbeidsongeschiktheidsrisico
de sociale verzekeringsmarkt opengesteld voor private verzekeraars. Mede in
verband met het gewijzigde voorstel tot invoering van de mogelijkheid van
eigen-risicodragen is het systeem van premiedifferentiatie ten opzichte van
het oorspronkelijke voorstel eveneens aangepast. De periode, waarover de premiedifferentiatie
in het publieke stelsel betrekking heeft, is beperkt tot de lasten van de
eerste vijf jaren, conform de duur van het eigen-risicodragen. De premie wordt
gedifferentieerd per individuele ondernemer op basis van het systeem van adaptieve
premies. Iedere ondernemer krjgt een opslag of korting op de gemiddelde sectorpremie
op basis van zijn arbeidsongeschiktheidsrisico van de laatste vijf jaren.
Dit laatste vormt een afwijking van het eerdere wetsvoorstel, waar voor de
bepaling van het arbeidsongeschiktheidsrisico nog een periode van drie jaren
gold. Na de periode van vijf jaren worden de lasten gefinancierd door middel
van een uniforme premie. In het oorspronkelijke wetsvoorstel, waarin de mogelijkheid
van uitstappen ten aanzien van het volledige arbeidsongeschiktheidsrisico
was opgenomen had de premiedifferentiatie nog betrekking op de volledige periode.In het wetsvoorstel is voorts, als uitvloeisel van het opnemen van de
mogelijkheid om eigen-risicodrager te worden, een regeling opgenomen die een
bezwaar- en beroepsrecht voor de eigen-risicodrager opent tegen een beslissing
van de bedrijfsvereniging inzake de vaststelling van het WAO-recht van de
werknemer. In deze regeling is zowel recht gedaan aan het belang van de werkgever
tot inzage van stukken en het recht op privacy van de werknemer.Tenslotte worden de wijzigingen die uit dit wetsvoorstel voortvloeien
voor de Organisatiewet sociale verzekeringen, de Coördinatiewet sociale
verzekeringen en de Wet op de Ondernemingsraden opgenomen in het wetsvoorstel
Invoeringswet premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen.
In het laatste wetsvoorstel worden de wijzigingen in overige wetten samengebracht.Het wetsvoorstel alsmede de toelichting zijn in verband hiermee ingrijpend
aangepast.8. Wetgevingsbeleid De Raad acht het voorts van belang het voorstel te toetsen aan uitgangspunten
voor wetgevingsbeleid, zoals onder meer neergelegd in aanwijzing 7 van de
Aanwijzingen voor de regelgeving.Toegespitst op het duale stelsel acht de Raad toetsing aan de volgende
punten van wetgevingsbeleid van belang:– zijn de gekozen instrumenten om premiedifferentiatie en privatisering
te bewerkstelligen geschikt om dat doel te bereiken?– worden de wettelijke regelingen door voorzieningen ten behoeve
van de beide doelstellingen niet onevenredig gecompliceerd?– worden de lasten voor de burgers, bestuur en bedrijven door het
nastreven van beide doeleinden niet onevenredig verzwaard?– worden uitvoeringsorganen belast met taken waarvoor zij qua organisatie
of expertise niet zijn toegerust?De Raad komt, het wetsvoorstel toetsend aan de vier aandachtspunten, tot
het volgende oordeel.– Met betrekking tot de invoering van een stelsel van premiedifferentiatie
moet worden geconstateerd dat de voor dit doel gekozen instrumenten van behoud
van het omslagstelsel en van gebonden bevoegdheden van de bedrijfsverenigingen
van een heel ander karakter zijn dan het instrument van rentedekking ten behoeve
van dat deel van de arbeidsongeschiktheid, dat onder voorwaarden zal zijn
onderworpen aan de werking van de markt. Zoals wordt uiteengezet in punt 9,
levert dit reeds uit een oogpunt van communautair recht complicaties op.– Voorts moet worden geconstateerd dat de wettelijke regeling in
haar geheel onevenredige complicaties dreigt mee te brengen voor de werking
van het publieke en het private deel van het stelsel naast elkaar. Hiervóór
is reeds gewezen op het mogelijkerwijs niet tot stand komen van parallelle
privatisering en op de mogelijkheid van uitholling van het publieke deel,
als parallelle privatisering wel gaat werken.– De lasten voor bedrijven dreigen te worden verzwaard en wel onevenredig
in het publieke deel, indien daarin het zogenaamde vliegwieleffect plaatsvindt.
Hoewel het niet uitgesloten is dat deze lasten worden gecompenseerd door een
hogere arbeidsparticipatie, acht de Raad niettemin in het voorstel van wet
en de toelichting daarop onvoldoende waarborg aanwezig dat dit zal gebeuren.– Met betrekking tot de laatste vraag – de belasting van de
uitvoeringsorganen – verwijst de Raad naar punt 4 van dit advies, waarin
erop wordt gewezen dat de uitvoeringsorganisatie is gewikkeld in een ingrijpend
reorganisatieproces, zodat de omstandigheden thans niet gunstig zijn om haar
te belasten met de uitvoering van een ingrijpend herzien stelsel. Het college
is voorts van oordeel dat de toekenning van de toezichtsfunctie aan de Verzekeringskamer
in het private deel de gerechtvaardigde vraag oproept of deze instelling qua
organisatie en expertise voor deze taak is uitgerust.Uit een oogpunt van verantwoorde regelgeving adviseert de Raad tot heroverweging
van het voorgestelde stelsel.8. Door de Raad wordt met betrekking tot het voorstel om de mogelijkheid
te openen om uit te stappen een aantal aandachtspunten naar voren gebracht.
Deze aandachtspunten bevatten met name toetspunten voor wetgevingsbeleid zoals
neergelegd in de Aanwijzingen voor de regelgeving. De vier punten die de Raad
daartoe vervolgens aanvoert hebben alle betrekking op het oorspronkelijke
voorstel ten aanzien van het uitstappen. Nu de mogelijkheid tot uitstappen
is komen te vervallen en is vervangen door eigen-risicodragen behoeft op deze
punten niet verder te worden ingegaan. Ten aanzien van de door de Raad vermeende
complicaties uit een oogpunt van communautair recht heeft het kabinet het
nodig geoordeeld toch nog enkele opmerkingen te maken. Hiervoor zij verwezen
naar punt 9 van dit rapport.9. Communautaire aspecten van het duale stelsel In hoofdstuk 4 van de memorie van toelichting wordt ingegaan op de internationale
en de Europeesrechtelijke aspecten van het wetsvoorstel. In dit verband wordt
terecht aandacht besteed aan de vraag of het wetsvoorstel in overeenstemming
is met de in het EG-Verdrag neergelegde regels betreffende de mededinging
en het vrij verrichten van diensten. De Raad is van oordeel dat de op dit
punt in de memorie van toelichting opgenomen analyse gebreken vertoont. Het
voorgestelde duale stelsel bergt uit een oogpunt van het communautaire recht
risico's in zich. De Raad wijst op het volgende.a. MededingingWat het eerste aspect betreft – de mededinging – wordt in
paragraaf 4.2 van de memorie van toelichting de conclusie getrokken dat de
bedrijfsverenigingen geen economische activiteit uitoefenen met als gevolg
dat zij niet kunnen worden aangemerkt als een «onderneming» in
de zin van het EG-Verdrag. Uit deze vaststelling, die kennelijk is gebaseerd
op een toetsing aan criteria die zijn ontleend aan het – niet genoemde –
arrest van het Hof van Justitie in de gevoegde zaken C-159 & 160/91, Poucet
& Pistre, Jur.1993, I-637, vloeit dan voort dat de mededingingsregels
van het Verdrag (artikelen 85–94 van het EG-Verdrag) niet van toepassing
zijn op de bedrijfsverenigingen.De Raad betwijfelt echter of op basis van de analyse in de toelichting
toetsing van het wetsvoorstel aan de geldende regels op het gebied van de
mededinging achterwege kan blijven. Nog afgezien van de vraag of de bedrijfsverenigingen
voldoen aan de criteria genoemd in het hiervoor aangehaalde arrest (met name
op het punt van de solidariteit) dient te worden onderkend dat die criteria
betrekking hadden op een instantie die een verplichte verzekering en een zuiver
publiek stelsel van sociale zekerheid beheerde. Het wetsvoorstel heeft daarentegen
tot doel marktwerking op het gebied van de sociale zekerheid te introduceren.
Na de inwerkingtreding van de regeling als voorgesteld, zal sprake zijn van
een markt voor verzekeringen van arbeidsongeschiktheidsrisico's, waarop zowel
publieke verzekeraars (de bedrijfsverenigingen) als particuliere verzekeraars
in concurrentie werkzaam zullen zijn. Onder deze omstandigheden zijn de mededingingsregels,
vervat in de artikelen 85, 86 en 90 van het EG-Verdrag, in beginsel van toepassing.
Dit wordt bevestigd door het recente arrest van het Hof van Justitie van 16
november 1995 in zaak C-244/94, Fédération française
des sociétés d'assurances. In dit arrest oordeelde het Hof dat
een met het beheer van een facultatief en complementair stelsel van sociale
zekerheid belaste instantie die in concurrentie met levensverzekeringsmaatschappijen
opereert, dient te worden aangemerkt als een onderneming in de zin van de
EG-mededingings- regels. Gezien het feit dat het voorgestelde duale stelsel
sterke gelijkenis vertoont met het stelsel dat voorwerp was van laatstgenoemd
arrest is het college van oordeel dat moet worden aangenomen dat de bedrijfsverenigingen
in de nieuwe situatie als ondernemingen in de zin van de communautaire mededingingsregels
moeten worden aangemerkt.Bij de beoordeling van de verenigbaarheid van het wetsvoorstel met de
regels betreffende de mededinging in het EG-Verdrag kan, gelet op de bijzondere
functie van de bedrijfsverenigingen, worden uitgegaan van artikel 90, tweede
lid, van het EG-Verdrag. Op grond van deze bepaling vallen ondernemingen die
zijn belast met het beheer van diensten van algemeen economisch belang onder
de regels van het EG-Verdrag, met name onder mededingingsregels, voor zover
de toepassing daarvan de vervulling, in feite of in rechte, van de hun toevertrouwde
bijzondere taak niet verhindert. Vooral dient dan te worden aangetoond dat
uit de betrokken regeling voortvloeiende beperkingen van de mededinging noodzakelijk
zijn voor de vervulling van de hun toevertrouwde bijzondere taak (Zaak C-320/91,
Corbeau, Jur. 1993, I-2533) en niet verder gaan dan voor dit doel noodzakelijk
is. Voorts stelt deze bepaling als voorwaarde dat de ontwikkeling van het
handelsverkeer niet mag worden beïnvloed in een mate die strijdig is
met het belang van de Gemeenschap. In de jurisprudentie is evenwel tot op
heden aan dit laatste aspect geen zelfstandige waarde toegekend.Meer in het bijzonder is de Raad van oordeel dat de verschillende elementen
van de regeling die de concurrentieverhoudingen op de markt beïnvloeden,
zullen moeten worden gerechtvaardigd op grond van de vangnetfunctie die de
bedrijfsverenigingen vervullen met betrekking tot de niet of zeer moeilijk
op de markt te verzekeren risico's van arbeidsongeschiktheid. Dergelijke elementen,
die van belang zijn voor de respectievelijke concurrentieposities, zijn de
mogelijkheid van aanvulling van tekorten van de bedrijfsverenigingen uit het
Arbeidsongeschiktheidsfonds en het feit dat de commerciële verzekeraars
zijn onderworpen aan het geheel andere regime van de Wet toezicht verzekeringsbedrijf
op het punt van eisen inzake solvabiliteit en technische reserves. Voorts
dient in dit kader rekening te worden gehouden met de relatieve voorsprong
die de bedrijfsverenigingen – die reeds gelet op het marktaandeel tezamen
een collectieve machtspositie innemen (Zaak C-393/92, Almelo, Jur.1994, I-1477) –
in de aanloopfase op deze markt bezitten en die zij met toepassing van premiedifferentiatie
nog kunnen versterken, waardoor de toetreding door nieuwkomers wordt bemoeilijkt.In het licht van het vorenstaande concludeert de Raad dat introductie
van een duaal stelsel met een overhevelingsmogelijkheid slechts mogelijk is
indien kan worden aangetoond dat het wetsvoorstel in overeenstemming is met
de uit het EG-Verdrag voortvloeiende verplichtingen op het gebied van de mededinging.
Ook zou in dit verband aandacht moeten worden gegeven aan de consequenties
voor het wetsvoorstel van de in voorbereiding zijnde aanscherping van het
nationale mededingingsrecht.b. Vrijheid van dienstverrichtingEveneens in paragraaf 4.2 van de memorie van toelichting wordt ingegaan
op de gevolgen van het wetsvoorstel voor de vrijheid van dienstverrichting
die in artikel 59 van het EG-Verdrag is gewaarborgd. In het bijzonder wordt
aangegeven dat de voorschriften inzake het te voeren taalgebruik en het aanwijzen
van een juridisch vertegenwoordiger gerechtvaardigd zijn op grond van het
algemeen belang van de bescherming van de werknemers. Bedoelde voorschriften
zijn neergelegd in de voorgestelde artikelen 100, eerste lid, onder i, respectievelijk
99, derde lid (artikel I, onder RR).Dienaangaande merkt de Raad op dat de mogelijkheid om belemmeringen van
het vrij verkeer van diensten te rechtvaardigen op grond van dwingende redenen
van algemeen belang slechts bestaat, indien dat belang niet reeds wordt gewaarborgd
door de regels van de lid-staat van vestiging, met name in het geval deze
regels voorwerp zijn van harmonisatie (Zaak 205/84, Commissie v. BRD, Jur.
1986, 3755). In dit verband wijst het college op de harmonisatie die tot stand
is gebracht op het gebied van de directe (schade)verzekeringen met de richtlijnen
nr. 73/239/EEG, nr. 88/357/EEG en nr. 92/49/EEG van de Raad van de Europese
Gemeenschappen tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen betreffende het directe verzekeringsbedrijf, met uitzondering van
de levensverzekeringsbranche (Pb 1973 L 228/3, Pb 1988 L 172/1 en Pb 1992
L 228/1).Waar ingevolge artikel 2, eerste lid, onder d, van richtlijn nr. 73/239/EEG
deze richtlijnen niet van toepassing zijn op «verzekeringen die zijn
opgenomen in een wettelijk stelsel van sociale zekerheid», rijst de
vraag of een duaal stelsel als door de regering voorgesteld wel als zodanig
kan worden aangemerkt. De Raad acht het aannemelijk dat deze vraag ontkennend
moet worden beantwoord. Dit brengt mee dat voor de genoemde eisen een basis
in de richtlijnen zal moeten worden gevonden, in welk verband met name kan
worden gewezen op de artikelen 54 en 55 van richtlijn nr. 92/49/EEG. Waar
deze bepalingen voldoende basis lijken te bieden voor de in artikel 100 aan
de overeenkomst gestelde taaleis, is het college van oordeel dat de in artikel
99, derde lid, gestelde eis van een duurzame aanwezigheid op het Nederlandse
grondgebied niet in overeenstemming is met het stelsel van de richtlijnen,
die immers zijn gebaseerd op het beginsel van één enkele vergunning
(«single licence») en toezicht door de lid-staat van vestiging
van het hoofdkantoor («home country control»).Mocht daarentegen het voorgestelde stelsel wel worden aangemerkt als een
wettelijk stelsel in de zin van artikel 2, eerste lid, onder d, van richtlijn
nr. 73/239/EEG, dan zijn niet de richtlijnen maar de algemene verdragsregels
van toepassing. In dat verband bevat het hiervoor aangehaalde arrest in Zaak
205/84 indicaties dat het mogelijk is een vestigingseis te stellen ter zake
van de verplichte verzekeringen (r.o. 57). In dat geval acht het college de
in de toelichting gegeven rechtvaardiging van de taaleis in het licht van
dit arrest toereikend.Indien het duale stelsel valt binnen de werkingssfeer van de hiervoor
genoemde richtlijnen op het gebied van schadeverzekeringen, is de Raad van
oordeel dat de in artikel 99, derde lid, gestelde vestigingseis dient te worden
heroverwogen. In elk geval dient in de memorie van toelichting de relatie
tot deze richtlijnen te worden aangegeven.9. De Raad van State spreekt ten aanzien van het oorspronkelijk voorstel
om uitstappen mogelijk te maken zijn twijfels uit over de analyse van de positie
van bedrijfsverenigingen in het kader van het communautaire mededingingsrecht,
zulks mede in het licht van het recente arrest van het Hof van Justitie EG
van 16 november 1996 in de zaak C-244/94 (Fédération française
des sociétés d'assurances). De Raad is van oordeel dat dit arrest
met zich brengt dat in het beoogde duale stelsel een bedrijfsvereniging toch
zou moeten worden aangemerkt als een «onderneming» in de zin van
artikel 85 e.v. EG-Verdrag. Hoewel de opmerkingen van de Raad nog waren ingegeven
met het oog op het invoeren van een duaal stelsel heeft het kabinet er toch
behoefte aan om een beknopte reactie op dit punt te geven.Het kabinet deelt het oordeel van de Raad niet. Dit arrest betreft een
instelling die aanvullende pensioenen aanbiedt op facultatieve basis, waarvan
de financiering plaats vindt door middel van kapitaaldekking. De belanghebbenden
kunnen in het bewuste stelsel vrijelijk kiezen tussen aansluiting bij de genoemde
instelling, bij een private verzekeraar, of geheel afzien van enige verzekering.
Deze elementen waren doorslaggevend bij het oordeel van het Hof over de vraag
of de instelling een onderneming was. Bedrijfsverenigingen voeren daarentegen
verplichte verzekeringen uit, gefinancierd op basis van het omslagstelsel.
De werknemer was in het eerdere door het kabinet uitgewerkte duale stelsel
in beginsel verplicht verzekerd ingevolge de WAO die werd uitgevoerd door
een bedrijfsvereniging, tenzij zijn werkgever koos voor het afsluiten van
een private verzekeringsovereenkomst, waarvan de dekking een wettelijk voorgeschreven
minimumomvang moest hebben. Alleen al om deze redenen kan het genoemde arrest
in de visie van het kabinet niet worden doorgetrokken naar bedrijfsverenigingen
in het duale stelsel. De opvatting dat dit arrest niet tot de slotsom kan
leiden dat bedrijfsverenigingen in het duale stelsel zouden moeten worden
aangemerkt als ondernemingen in de zin van het mededingingsrecht leeft overigens
ook bij de Europese Commissie, zo is uit overleg gebleken.Wat de taal- en vestigingseisen aangaat die werden gesteld aan de buitenlandse
verzekeraars merkt kabinet het volgende op. Hoewel de omvang van de dekking
in de private verzekeringsovereenkomst wettelijk vast werd gelegd, kon niet
worden aangenomen dat deze verzekeringen waren opgenomen in een wettelijk
stelsel van sociale zekerheid, omdat in de verhouding tussen werkgever, verzekeraar
en werknemer de verzekeringsovereenkomst de bron van de rechten en verplichtingen
vormde. De uitzondering zoals voorzien in de Europese schadeverzekeringsrichtlijnen
leek dan ook geen opgeld te kunnen doen. Echter, indien deze richtlijnen al
toepasselijk moesten worden geacht op het optreden van de private verzekeraars
die zijn gevestigd in een andere Lid-Staat, dan nog was er voldoende grondslag
voor de genoemde eisen op het gebied van taal en vestiging. In het bijzonder
de artikelen 54 en 55 van richtlijn 92/49/EEG weerspiegelen naar het oordeel
van het kabinet het uitgangspunt dat – zonder afbreuk te doen aan de
beginselen van single licence en home country control – zekere voorwaarden
ten gunste van de werknemer kunnen worden gerechtvaardigd. Tot deze voorwaarden
behoren naar het oordeel van het kabinet in ieder geval voorwaarden ten aanzien
van de taal en de bereikbaarheid van de verzekeraar voor de werknemer. Nadrukkelijk
heeft het kabinet niet het oog op een inperking van de vrijheid van de werkgever
in zijn verhouding tot de verzekeraar. Wat betreft de voorwaarde van aanwijzing
van een in Nederland gevestigde juridische vertegenwoordiger, uitsluitend
ten behoeve van de werknemer in zijn correspondentie met een buiten Nederland
gevestigde verzekeraar, merkt het kabinet op dat deze voorwaarde ook in de
opvatting van de Europese Commissie strookte met de genoemde schadeverzekeringsrichtlijn.10. Reïntegratielasten In paragraaf 3.5.2, eerste alinea, van de toelichting wordt ingegaan op
de vraag, welke rol private instanties bij de toepassing van de reïntegratie-instrumenten
moeten spelen. In het antwoord op deze vraag wordt onder andere opgemerkt
dat het inherent aan de positie van private verzekeraars is dat zij via een
directe kosten-baten-afweging aangestuurd worden om al het mogelijke aan reïntegratie-inspanningen
te verrichten. In paragraaf 3.5.2 van de toelichting wordt met het daarin
gegeven cijfermatige voorbeeld echter geen rekening gehouden met de mogelijkheid
dat de directe kosten-baten-afweging naar een geheel ander resultaat kan omslaan.
In voorkomende gevallen kan de verzekeraar immers tot de conclusie komen dat
reïntegratiekosten de te verwachten besparing in de uitkeringslasten
te boven zullen gaan en dat het niet de moeite loont naast de zinvol blijvende
preventie-uitgaven geld te besteden aan de reïntegratie van arbeidsongeschikten.
De Raad acht dit, anders dan de regering, een reële mogelijkheid.Met het oog op het vorenstaande beveelt de Raad aan in de genoemde paragraaf
van de toelichting niet alleen een scenario te bespreken waarin reïntegratie
per saldo tot een positief resultaat leidt, maar ook in te gaan op een scenario
waarin de directe kosten-baten-afweging niet leidt tot een positief resultaat.
Naar het oordeel van de Raad is de argumentatie die thans is opgenomen in
paragraaf 3.5.2 van de memorie van toelichting om de suggestie van het Tica
niet te volgen, onvoldoende.10. De Raad beveelt aan in de toelichting ook in te gaan op het scenario,
waarin de private verzekeraar besluit geen reïntegratie-instrumenten
in te zetten, aangezien de kosten daarvan hoger zijn dan de baten. Vanwege
de samenhang van dit vraagstuk met de financiering van de voorzieningen wordt
deze aanbeveling van de Raad besproken onder punt 12 van dit rapport.11. Polisvoorwaarden op het moment van uitstappen Nadat een werkgever uit het publieke deel van het bestel is gestapt, vormt
de overeenkomst tussen de private verzekeraar en de werkgever de juridische
basis van het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Blijkens paragraaf
3.2 van de toelichting is het kabinet van mening dat de «polisvoorwaarden»
die in de WAO staan als minimum moeten dienen voor de inhoud van de betrokken
overeenkomst. Gewaarborgd dient te zijn dat de inhoud van de overeenkomst
ten minste de polisvoorwaarden omvat die de WAO voorschrijft op het moment
dat door de werkgever wordt uitgestapt.De gekozen constructie betekent dat wijzigingen in de WAO en wijzigingen
in de daarop berustende regels niet behoeven door te werken in de uitkeringsrechten
van de werknemers die een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangen van private
instanties. De polisvoorwaarden kunnen dan ook in de loop van de tijd gaan
verschillen. Uit paragraaf 3.2, onderdeel «Indexering uitkeringslonen»,
blijkt onder meer dat de aanpassing van de WAO-daglonen aan de inflatie geen
invloed zal hoeven te hebben op de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die worden
ontleend aan de private overeenkomst.De Raad is van oordeel dat de herziening van de daglonen, bedoeld in artikel
15 WAO, deel uitmaakt van het op het moment van uitstappen geldende WAO-regime.
Op grond van artikel 15 WAO mocht de werknemer op het moment van uitstappen
immers verwachten dat zijn dagloon in de toekomst wordt herzien met de feitelijke
mutatie van het minimumloon. Wanneer een indexering achterwege zou blijven,
betekent dit dat de private overeenkomst op dit punt ongunstiger is dan de
voorwaarden die golden op het moment dat er werd uitgestapt. Naar het oordeel
van de Raad dient dit ongunstige gevolg te worden weggenomen door een wettelijke
regeling waarbij rekening wordt gehouden met de positie van de private verzekeraar.
Hierbij onderkent de Raad dat ingevolge de Toeslagenwet enige compensatie
kan worden gegeven, maar hij constateert dat dit uitsluitend betrekking heeft
op gevallen waarin de uitkering onder het relevante sociaal minimum komt.Verder merkt de Raad op dat het achterblijven van de particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
als gevolg van indexeringen die geen gelijke tred houden met die van het publieke
deel van het bestel niet in overeenstemming is met het uitgangspunt van het
regeringsbeleid. In het regeerakkoord is immers aangegeven dat de hoogte en
duur van de uitkeringsrechten na deze overgang wettelijk gewaarborgd blijven
(kamerstukken II 1993/94, 23 715, nr. 11, blz. 9). De Raad is dan ook van oordeel dat het wetsvoorstel op dit punt heroverweging
behoeft.11. Naar het oordeel van het kabinet worden de bezwaren van de Raad tegen
de mogelijkheid dat bij uitstappen de polisvoorwaarden in de loop van de tijd
gaan verschillen weggenomen met het nieuwe kabinetsvoorstel tot invoering
van de mogelijkheid van eigen-risicodragen. Aangezien het eigen-risicodragen
een mogelijkheid is binnen het publieke bestel, waarbij de werknemer, ook
indien zijn werkgever eigen-risicodrager is geworden, zijn aanspraken direct
aan de wet blijft ontlenen, zijn daarmee gelijke polisvoorwaarden voor werknemers
van eigen-risicodragers en werknemers van niet-eigen-risicodragers gegarandeerd.12. Voorzieningen De verstrekking van voorzieningen ondergaat door het wetsvoorstel en de
daaraan verbonden andere wetsvoorstellen ingrijpende wijzigingen. Uit de paragrafen
2.1 en 2.2 van de toelichting op de Invoeringswet Pemba blijkt dat door het
intrekken van de AAW de kring van personen die voor een voorziening in aanmerking
komen, wordt beperkt tot arbeidsongeschikte werknemers van werkgevers in het
publieke deel van de WAO, aangevuld met arbeidsongeschikte jongeren, zelfstandigen
en personen die met een (opleidings)voorziening bij een werkgever in het private
deel van het stelsel aan de slag kunnen komen. Voorts wordt volgens paragraaf
2.2 van de toelichting de aard van de voorzieningen in beginsel beperkt tot
de werkvoorzieningen, waarbij een ingeperkt aantal leefvoorzieningen alleen
nog zal worden vergoed voor zover deze samenhangen met de werkvoorzieningen.
De doventolk zal daar buiten vallen. Voor de zuivere leefvoorzieningen met
inbegrip van de blindengeleidehond en de doventolk wordt in de laatstgenoemde
toelichtende paragraaf volstaan met de mededeling dat overheveling van die
voorzieningen naar het beleidsterrein van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport het meest voor de hand ligt. De voorzieningen die niet via
de WAO of via het genoemde ministerie zullen worden verstrekt, zullen alleen
in stand blijven, indien zij reeds voor de inwerkingtreding van het nieuwe
stelsel zijn aangevraagd of bij beschikking zijn toegekend. Voor het private
deel van het stelsel blijkt uit paragraaf 3.5.2 van de toelichting dat het
kabinet ervan uitgaat dat de verstrekking van voorzieningen contractueel zal
worden voorzien en dat het aanschafbeleid impulsen zal ondervinden van de
directe kosten-baten-analyse van de verzekeraars en de pensioenfondsen. De Raad beperkt zich in dit advies tot de vraag of het overlaten van de
totstandkoming van voorzieningen aan de contractspartners geen inbreuk is
op het uitgangspunt dat de polisvoorwaarden in het publieke en private deel
gelijk zullen zijn. Het college tekent hierbij aan dat juist de voorgestelde
inkrimping van het voorzieningenpakket tot de voorzieningen die voor het werk
noodzakelijk zijn een belangrijk motief kan vormen om die noodzaak ook voor
het private deel van het stelsel te verankeren in een wettelijke regeling.
Dit motief dient aan de orde te worden gesteld hetzij in de toelichting op
het onderhavige voorstel hetzij in de toelichting op de Invoeringswet Pemba.12. De Raad constateert dat de verstrekking van voorzieningen door het
wetsvoorstel en de daaraan verbonden andere wetsvoorstellen ingrijpende wijzigingen
ondergaat. De Raad beperkt zich in zijn advies over Pemba tot de vraag of
het overlaten van de totstandkoming van voorzieningen aan de contractspartners
geen inbreuk is op het uitgangspunt dat de polisvoorwaarden in het publieke
en private deel gelijk zullen zijn. Het college tekent hierbij aan dat juist
de voorgestelde inkrimping van het voorzieningenpakket tot de voorzieningen
die voor het werk noodzakelijk zijn een belangrijk motief kan vormen om die
noodzaak ook voor het private deel van het stelsel te verankeren in een wettelijke
regeling. Dit motief dient aan de orde te worden gesteld, hetzij in de toelichting
op het onderhavige voorstel hetzij in de toelichting op de Invoeringswet Pemba.Hiervoor heeft het kabinet reeds aangegeven dat heroverweging van de wetsvoorstellen
ertoe heeft geleid de mogelijkheid van uitstappen te laten vervallen. In het
aangepaste wetsvoorstel is het uitgangspunt van marktwerking vormgegeven door
de invoering van de mogelijkheid tot eigen-risicodragen. Deze aanpassing van
het wetsvoorstel heeft uiteraard ook gevolgen voor de inzet en financiering
van het reïntegratie-instrumentarium en de voorzieningen. Het kabinet
stelt zich op het standpunt dat in geval van eigen-risicodragen het primaat
tot het inzetten van deze instrumenten bij de eigen-risicodragende werkgever
ligt. De eigen-risicodragende werkgever kan er voor kiezen gebruik te maken
van het wettelijke reïntegratie-instrumentarium, waarbij de wettelijke
condities van toepassing zijn. De werkgever en diens verzekeraar kunnen er
ook voor kiezen om een ander instrumentarium in te zetten dan wel een instrumentarium
onder andere condities dan de wettelijk bepaalde voorwaarden. Uitgangspunt
is dat de werkgever zelf voor de financiering moet zorgen.Het is in overeenstemming met het primaat voor de werkgever dat aan de
werkgever, die kiest voor eigen-risicodragen en die in die periode gebruik
wil maken van het wettelijk reïntegratie-instrumentarium van de publieke
instantie, de kosten daarvan in beginsel direct in rekening worden gebracht.
De werkgever kan bij succesvolle toepassing van deze instrumenten hierdoor
een beperking van zijn arbeidsongeschiktheidslasten realiseren.Dit kan zijn positie als klant van de bedrijfsvereniging ten aanzien van
het inzetten van het reïntegratie-instrumentarium ook sterker maken:
de werkgever kiest het kwalitatief beste en meest toegesneden reïntegratiepakket
uit en betaalt daarvoor een zakelijke prijs. Afhankelijk van de inzet en de
kwaliteit van het reïntegratieprodukt van de bedrijfsvereniging of een
andere partij (bijvoorbeeld zijn verzekeraar) koopt hij een reïntegratiepakket
in bij de bedrijfsvereniging of elders.De voorgestelde inkoopbenadering geldt alleen ten aanzien van die wettelijke
reïntegratie-instrumenten die daarvoor in aanmerking komen. Daarbij gaat
het om het toekennen van werkvoorzieningen en de kosten van scholing die door
tussenkomst van de bedrijfsvereniging kan worden gevolgd. Hierbij kan een
zuivere kosten-batenafweging worden gemaakt en kan het primaat voor de werkgever
zonder bezwaar worden toegepast.Desondanks is het mogelijk dat een eigen-risicodrager geen reïntegratie-inspanningen
ontplooit, bijvoorbeeld omdat hij tot een negatieve kosten-batenafweging komt.
Een werknemer van een eigen-risicodrager kan zich dan wenden tot de bedrijfsvereniging
en om toepassing van een van deze instrumenten verzoeken. Dit is mogelijk
omdat de werknemer zijn aanspraken blijft ontlenen aan de wet en de bedrijfsverenigingen
dus de bevoegdheid hebben om deze instrumenten toe te kennen. Wanneer de bedrijfsvereniging
tot de conclusie komt dat een van deze instrumenten dient te worden toegekend
komen de kosten hiervan, voor zover de uitkering van de betrokken werknemer
binnen de periode van vijf jaar ligt, voor rekening van de werkgever.Bij ministeriële regeling kunnen de kosten die de eigen-risicodrager
maakt in verband met scholing, opleiding en werkvoorzieningen worden gemaximeerd.
Maximering van kosten kan bijvoorbeeld gewenst zijn in het geval een werkgever
zich voor een investering ziet geplaatst waarvan het rendement eerst na de
eigen-risicoperiode wordt behaald.De bedrijfsvereniging komt dus in actie nadat hetzij de werkgever, hetzij
de werknemer daartoe het initiatief neemt. Ingeval de bedrijfsvereniging na
een uitkeringsduur van drie jaar toetst of de werkgever adequate reïntegratie-inspanningen
heeft verricht kan de bedrijfsvereniging eveneens tot de conclusie komen dat
er aanleiding is voor toepassing van deze reïntegratie-instrumenten.
Deze mogelijkheid zal zich in de praktijk overigens slechts sporadisch voordoen.
Ook dan komen de kosten hiervan voor rekening van de werkgever, waarbij deze
kosten kunnen worden gemaximeerd.Andere reïntegratie-instrumenten komen niet of minder in aanmerking
voor deze inkoopbenadering. Zo zijn de toepassing van de loonsuppletie en
de dagloongarantie voor oudere arbeidsongeschikten rechtstreeks van belang
voor de hoogte van de uitkering die voor de werknemer resulteert. In verband
met het feit dat hoogte en duur van de uitkering van de werknemer worden gegarandeerd,
is het gewenst dat deze instrumenten ook ten aanzien van arbeidsongeschikte
werknemers van eigen-risicodragende werkgevers worden toegepast, waarbij in
de financiering wordt voorzien door alle werkgevers tezamen, namelijk via
de basispremie.Voor de loonkostensubsidie geldt dat deze met name van belang is als stimulans
voor de werkgever om personen die tot de bemiddelingspopulatie van de bedrijfsvereniging
behoren in dienst te nemen. Toepassing van het inkoopmodel op dit instrument
zou haar doel missen.Bij de reïntegratie-instrumenten neemt voorts de proefplaatsing een
bijzondere plaats in. Dit rechtvaardigt ook een eigensoortige behandeling
in het kader van dit wetsvoorstel. Het gaat bij proefplaatsing om het toekennen
van een reïntegratie-uitkering aan de arbeidsongeschikte werknemer met
een WW-uitkering die onbeloonde arbeid gaat verrichten. De reïntegratie-uitkering
vervangt de WW-uitkering die dan wegvalt. Private instanties hebben geen belang
om een dergelijke maatregel toe te passen, omdat het instrument in de plaats
komt van de WW-uitkering. Anders gezegd: door toepassing van het instrument
proefplaatsing kunnen werkgevers, althans voor de korte termijn, geen besparing
op arbeidsongeschiktheidsuitkeringen realiseren. Hiermee wordt niet bespaard
op de WAO-lasten, maar op de WW-lasten. Het is dan ook gewenst om de financiering
van dit instrument te laten plaatsvinden via het Algemeen werkloosheidsfonds
(Awf).Naar het oordeel van het kabinet wordt door deze voorstellen een voor
alle betrokkenen evenwichtige aanpak bereikt. Bovendien is op deze wijze gewaarborgd,
dat werknemers, ongeacht of hun werkgever eigen-risicodrager is, op het volledige
wettelijk reïntegratie-instrumentarium aanspraak hebben.Het kabinet realiseert zich dat het toedelen van financiële verantwoordelijkheid
voor het reïntegratie-instrumentarium en de compartimentering van het
instrumentarium over verschillende wetten een tamelijk complex beeld oplevert.
Dit is mede het gevolg van de gekozen uitgangspunten. Allereerst heeft het
kabinet een maximale toegankelijkheid van reïntegratie-instrumenten voor
ogen gestaan. In de tweede plaats dienen ten aanzien van de financiering de
kosten daar te worden gelegd waar ze gemaakt worden. Niettemin noopt het complexe
beeld dat hierdoor ontstaat tot stroomlijning. Onmiddellijk na realisering
van dit wetsvoorstel zal het kabinet daarom, met het oog op stroomlijning,
voorstellen doen die ertoe strekken het totaal aan reïntegratie-instrumenten
te bundelen in een Wet op de Reïntegratie.Het wetsvoorstel alsmede de toelichting zijn overeenkomstig het voorgaande
aangepast.IV. Overige punten13. Het voorgestelde duale stelsel leidt onder meer tot de mogelijkheid
voor werkgevers over te stappen naar private verzekeraars en pensioenfondsen.
Dit brengt de noodzaak mee om werkgevers en de belanghebbende werknemers in
staat te stellen zich tijdig en voldoende op de nieuwe mogelijkheden, voorwaarden
en beperkingen van het voorgestelde ingewikkelde stelsel te oriënteren.
Een en ander leidt tot hoge vereisten voor de kwaliteit van de voorlichting
die dient te worden verstrekt. Die vereisten dienen volgens de Raad aan de
orde te komen in de toelichting door middel van het opnemen van een aparte
voorlichtingsparagraaf.13. De Raad van State wijst er op dat hoge eisen moeten worden gesteld
aan de kwaliteit van de voorlichting. De Raad doet het voorstel om een aparte
voorlichtingsparagraaf in de memorie van toelichting op te nemen. Aan deze
aanbeveling van de Raad is gevolg gegeven door het opnemen van een apart hoofdstuk
6, waarin op de voorlichtingsaspecten wordt ingegaan.14. Het wetsvoorstel behelst onder andere de overheveling van de betaling
van de WAO-premies van de werknemers naar de werkgevers. De daarmee gepaard
gaande financiële wijzigingen, die zich onder andere aftekenen in een
wijziging van de overhevelingstoeslag, komen in de toelichting nauwelijks
aan de orde. Aan de vorenbedoelde overheveling dient in een afzonderlijk punt van de
toelichting aandacht te worden besteed. Daarbij dient met name te worden ingegaan
op de winst- en inkomenseffecten van de vorenbedoelde verschuiving voor respectievelijk
de werkgevers en de werknemers, zoals deze zich ook in de tijd gezien onder
andere in de wijziging van de overhevelingstoeslag zullen aftekenen.14. De Raad van State merkt op dat de overheveling van de arbeidsongeschiktheidslasten
van werknemers naar werkgevers en de daarmee gepaard gaande financiële
wijzigingen in de toelichting nauwelijks aan de orde komen.In het regeerakkoord is de randvoorwaarde opgenomen dat de integratie
van de AAW en de WAO, met de daarmee gepaard gaande lastenverschuiving van
werknemers naar werkgevers en invoering van aparte regelingen voor zelfstandigen
en jonggehandicapten, inkomens- en loonkostenneutraal vormgegeven dient te
worden. Deze aspecten maken onderdeel uit van de overgang van het huidige
naar het nieuwe stelsel en worden om die reden toegelicht in de Invoeringswet.
In laatstgenoemde wetsvoorstel komen de financiële gevolgen, inclusief
de inkomens- en loonkostenneutraliteit, uitgebreid aan de orde. In het onderhavige
wetsvoorstel is mede naar aanleiding van het advies van de Raad van State
een paragraaf over inkomensgevolgen en loonkosteneffecten opgenomen.15. In artikel 7c, eerste lid, wordt onder meer de situatie geregeld waarin
«de in artikel 99 bedoelde overeenkomst niet de in artikel 100, tweede
lid, bedoelde inhoud zou hebben». Het is de Raad opgevallen dat de in
artikel 100, tweede lid, bedoelde inhoud niet noodzakelijkerwijs deel uitmaakt
van de in artikel 99 bedoelde overeenkomst, aangezien in de aanhef van artikel
100, tweede lid, wordt gesteld dat de in artikel 99 bedoelde overeenkomst
de na de aanhef vermelde inhoud «kan» hebben. Als gevolg van die
kan-bepaling zijn tevens overeenkomsten als bedoeld in artikel 99 mogelijk
die de in artikel 100, tweede lid, bedoelde inhoud feitelijk niet hebben.
Dit roept de vraag op of artikel 7c, eerste lid, tevens dient te voorzien
in de situatie waarin de in artikel 99 bedoelde overeenkomst de in artikel
100, tweede lid, bedoelde inhoud feitelijk niet heeft. Volgens het college dient in de toelichting op artikel 7c op die vraag
te worden ingegaan en dient artikel 7c zo nodig ook te voorzien in de laatstbedoelde
situatie.16. In artikel 7c wordt onder meer voorzien in de situatie waarin artikel
100, tweede lid, niet zou gelden. Maar in artikel 100, tweede lid, onder 1°,
wordt weer ingegaan op de situatie waarin artikel 7c WAO niet zou gelden.
Een dergelijke dubbele «fictie» maakt niet alleen de desbetreffende
bepalingen onleesbaar en onhanteerbaar, maar lijkt bovendien ook niet te werken
doordat de twee artikelen op deze manier in een «dodelijke omarming»
van elkaar raken. Die omarming dient ongedaan te worden gemaakt.17. Uit de toelichting op artikel 12 WAO (artikel I, onderdeel F) blijkt
dat zowel de uitgestapte als de niet uitgestapte werkgever de verplichting
moeten hebben de werknemer in de gelegenheid te stellen om alle handelingen
te verrichten die «redelijkerwijs noodzakelijk» zijn voor een
goede uitvoering van de arbeidsongeschiktheidsverzekering. De met deze omschrijving
overeenstemmende verplichting geldt via artikel 12, tweede lid, WAO alleen
voor de uitgestapte werkgever. Daarbij valt het op dat ook voor de uitgestapte
werkgever ingevolge artikel 99, eerste lid, WAO tal van wettelijke bepalingen
van toepassing blijven ten aanzien waarvan alle handelingen die «redelijkerwijs
noodzakelijk» zijn toch ook mogelijk worden gemaakt in artikel 12, tweede
lid, WAO. Voor de niet uitgestapte werkgever geldt de strakkere bepaling van
het daaraan voorafgaande eerste lid zonder dat die bepaling wordt uitgestrekt
over alle handelingen die «redelijkerwijs noodzakelijk» zijn. Het is naar de mening van de Raad wenselijk dat alle werkgevers en werknemers,
bedoeld in artikel 12 – ongeacht de publieke of private status van hun
werkgever – dezelfde rechten en verplichtingen hebben. In dat opzicht
verdient het aanbeveling de wetteksten in het eerste en tweede lid zoveel
mogelijk op elkaar te laten aansluiten. Indien dit niet mogelijk of niet wenselijk
zou zijn, dient dat gemotiveerd te worden aangegeven in de toelichting.18. Uit de redactie van het voorgestelde artikel 44a, tweede lid, leidt
de Raad af dat de bedrijfsverenigingen eerst onderling de bedoelde bedragen
«inzamelen» alvorens deze aan 's Rijks kas af te dragen, dit in
tegenstelling tot de afzonderlijke verzekeraars en pensioenfondsen. De vraag
rijst of niet ook kan worden volstaan met afdracht door de afzonderlijke bedrijfsverenigingen,
mede gezien de eis dat per bedrijfstak een afzonderlijk beheerde en geadministreerde
arbeidsongeschiktheidskas tot stand wordt gebracht (artikel 73 en de toelichting
daarop). Indien de vraag bevestigend wordt beantwoord, dient het tweede lid
te worden aangepast.19. Ingevolge artikel I, onderdeel R, vervalt artikel 46 WAO. Afhankelijk
van de inhoud van de in te dienen Invoeringswet Pemba moet worden overwogen
of dit artikel niet moet worden gehandhaafd.20. Naar de mening van de Raad dient het wetsvoorstel te voorzien in een
wijziging van artikel 50, eerste lid, WAO, zodanig dat ook de betaalbaarstelling
door de verzekeraar en het pensioenfonds wordt genoemd. In artikel I, onderdeel
U, wordt wel het derde lid van artikel 50 aangepast ten behoeve van uitbetaling
in het buitenland en kostenverrekening door de verzekeraar of het pensioenfonds.21. In het voorgestelde artikel 65, eerste lid, onderdeel c, WAO gaat
het om de persoon die geen dienstbetrekking heeft met een werkgever die zich
niet langer in het private deel van het stelsel bevindt. De omschrijving van
deze persoon maakt niet duidelijk of de betrokkene in het geheel geen dienstbetrekking
mag hebben of dat het ook iemand kan betreffen die reeds een dienstbetrekking
heeft bij een werkgever die zich in het publieke deel van het stelsel bevindt
en die door een voorziening als bedoeld in artikel 65 WAO een – andere –
dienstbetrekking kan aangaan. Volgens het college dient de omschrijving van
de persoon, bedoeld in dit artikelonderdeel, te worden gewijzigd ter voorkoming
van misverstand dan wel ter voorkoming van een onbedoeld te ruim gebruik van
dit artikelonderdeel.22. Het voorgestelde artikel 65, eerste lid, onderdeel c, WAO stelt voor
het toekennen van een voorziening onder meer als voorwaarde dat de betrokkene
als gevolg van de toekenning van die voorziening een dienstbetrekking met
een werkgever kan aangaan. Volgens de Raad maakt de gekozen formulering niet voldoende duidelijk
of een dienstbetrekking en een werkgever in algemene zin zijn bedoeld of dat
de bepaling is geformuleerd met het oog op een concrete dienstbetrekking bij
een bepaalde werkgever waarvoor de belanghebbende in aanmerking wil komen.
Het college beveelt aan die duidelijkheid in dit artikellid te verschaffen.23. Ingevolge het voorgestelde artikel 65, tweede lid, WAO kan de bedrijfsvereniging
een bedrag aan gederfd loon verhalen op de in het eerste lid van dit artikel
bedoelde werkgever tot wie de persoon die het loon derft in dienstbetrekking
staat. Maar in het eerste lid gaat het om werkgevers tot wie de belanghebbende
juist (nog) niet in dienstbetrekking staat. Daarom dient volgens de Raad in
het tweede lid van artikel 65 WAO het bedoelde werkgeversbegrip meer nauwkeurig
te worden omschreven.24. In artikel 76a, eerste lid, kan de aanduiding, ten gunste waarvan
de verschillende premies komen, worden geschrapt, nu dit al is geregeld in
artikel 76. Daarnaast wordt de voeding van het Arbeidsongeschiktheidsfonds
zowel in artikel 76 als in artikel 76c geregeld. Ook deze artikelen dienen
uit het oogpunt van wetssystematiek op elkaar te worden afgestemd.25. In het gewijzigde tweede lid van artikel 92 (artikel I, onderdeel
QQ) wordt geen rekening gehouden met de basispremie, bedoeld in artikel 76a
die de werkgever verschuldigd is en die de werkgever ingevolge artikel 76b,
tweede lid, niet mag verhalen op de werknemers. Naar de mening van de Raad
dient de tekst van artikel 92, tweede lid, te worden aangevuld ter voorkoming
van het verhalen van de basispremie op de werknemers.26. Artikel 99, eerste lid, bevat een opsomming van WAO-bepalingen die
van toepassing blijven op werkgevers die uit het publieke stelsel treden.
Daarbij is echter niet vermeld dat ook de daarop gegronde bepalingen blijven
gelden voor de uittredende werkgevers. Een dergelijke uitbreidende bepaling
is wel gebruikt in artikel 7c, eerste lid. Die uitbreidende bepaling dient
tevens te worden opgenomen bij de opsomming van bepalingen in artikel 99,
eerste lid. Indien er redenen zijn om daartoe niet over te gaan, dienen die
redenen te worden vermeld in de toelichting.27. Ingevolge artikel 99, eerste en tweede lid, blijft voor werkgevers
die uit het publieke stelsel treden en voor startende werkgevers die niet
in het publieke stelsel komen een reeks bepalingen van toepassing die in artikel
99, eerste lid, zijn opgesomd. De artikelen 10, eerste tot en met derde lid,
46, 60 en 62–65e ontbreken in deze opsomming en zijn ook niet vermeld
in artikel 100 dat een reeks artikelen van overeenkomstige toepassing verklaart
op de contracten van werkgevers in het private deel van het stelsel. De toelichting
op artikel 99 volstaat in het geval van de hiervoor genoemde artikelen met
een vermelding van de algemene bedoelingen met het private deel van het stelsel.
De inhoud van de genoemde artikelen maakt niet aanstonds duidelijk waarom
deze artikelen niet ook voor het private deel van het stelsel van belang kunnen
zijn. Met het oog op het vorenstaande verdient het volgens het college aanbeveling
om van de hiervoor genoemde artikelen specifiek aan te geven waarom zij in
het private deel van het voorgestelde stelsel kunnen worden gemist. Voor zover
een of meer van de hiervoor genoemde artikelen voor het private deel toch
niet geheel kunnen worden gemist, dienen zulke artikelen te worden vermeld
in artikel 99 of, ter wille van overeenkomstige toepassing, in artikel 100.28. In artikel 99, tweede lid, wordt bepaald dat de artikelen die in het
eerste lid worden vermeld, van toepassing zijn op startende werkgevers die
niet toetreden tot het publieke stelsel. Artikel 99, eerste lid, vermeldt
echter niet alleen artikelen doch ook artikelleden, paragrafen en hoofdstukken.
Op dit gegeven dient de vorenbedoelde terugverwijzing naar WAO-bepalingen
in artikel 99, tweede lid, te worden afgestemd.29. In artikel 99, tweede lid, wordt een belangrijke rol toebedeeld aan
de start van de beginnende werkgever. Artikel 99 en de bijbehorende toelichting
maken echter niet duidelijk op welk tijdstip de vorenbedoelde start dient
te worden gesteld. Weliswaar wordt als indicatie in de toelichting op artikel
99 gegeven dat startende werkgevers nog niet in de administratie van de bedrijfsvereniging
zijn opgenomen, maar dit laat onzeker op welk tijdstip de start van de beginnende
werkgever moet worden gesteld. Volgens de Raad dienen conflicten en onduidelijkheden bij het handhaven
van voorwaarden en termijnen voor startende werkgevers zoveel mogelijk te
worden voorkomen. Met het oog hierop beveelt hij aan om in of bij artikel
99 te voorzien in regels voor het voldoende eenduidig vaststellen van het
tijdstip van deze start.30. In artikel 100, eerste lid, onder a en b, WAO wordt geregeld dat de
overeenkomst moet voldoen aan een aantal met name genoemde bepalingen in de
WAO zoals deze luiden op het moment dat de verzekeringsovereenkomst in werking
zal treden. In beide onderdelen wordt daar echter aan toegevoegd «of
zoals deze (artikelen) luiden op een later tijdstip nadat deze artikelen ...
zodanig zijn gewijzigd dat dienovereenkomstige toekenning van arbeidsongeschiktheidsuitkering
een besparing voor de verzekeraar of het pensioenfonds oplevert...». De Raad wijst erop dat aldus de indruk wordt gewekt dat alleen wetswijzigingen
die ongunstig zijn voor de verzekerden zouden kunnen doorwerken in de privaatrechtelijke
verzekeringsovereenkomsten, al dan niet via een koppelingsbepaling. Die indruk
dient te worden vermeden. De Raad adviseert de geciteerde clausules te vervangen
door een bepaling dat het contractspartijen vrijstaat in geval van wetswijzigingen
de overeenkomst aan te passen overeenkomstig de nieuwe regeling in de wet.De Raad dringt erop aan, artikel 100 WAO zodanig opnieuw in te richten –
wellicht door de tekst op te splitsen in een aantal artikelen – dat
een leesbare en begrijpelijke tekst ontstaat.31. Uit artikel 102 WAO en uit paragraaf 3.2, Het waarborgen van de uitkeringen
bij het uitstappen, van de toelichting blijkt dat er controle zal plaatsvinden
op wijzigingen van de overeenkomst. In paragraaf 3.15, Het toezicht op de
private overeenkomst, van de toelichting wordt daarentegen het volgende opgemerkt.
«Controle op eventuele wijzigingen van de overeenkomst is niet specifiek
geregeld. Enerzijds is het niet mogelijk om alle overeenkomsten in de tijd
te blijven volgen en anderzijds is daar ook geen dwingende reden toe. Immers
dankzij de nietigheidsbepaling is iedere wijziging van de overeenkomst die
afwijkt van de wettelijke vereisten nietig.» De Raad beveelt aan de
aan de orde gestelde tegenstrijdigheid op te heffen ten gunste van een afdoende
controle op gewijzigde overeenkomsten.32. De Raad geeft in overweging om, ter verhoging van de inzichtelijkheid,
aan de toelichting een bijlage toe te voegen, waarin in kolommen naast elkaar
worden geplaatst de geldende tekst van de WAO en de wettekst zoals die zal
komen te luiden. Daardoor zal met name het kennis nemen van de centrale artikelen
99 en 100 WAO worden bevorderd.15 t/m 32. Nu de mogelijkheid tot uitstappen uit het publieke bestel is
komen te vervallen behoeft op de opmerkingen onder de punten 15 tot en met
18 niet te worden ingegaan. Hetzelfde geldt voor punt 20 alsmede voor de punten
25 tot en met 32.Naar aanleiding van de opmerking onder punt 19, zij opgemerkt dat in het
onderhavige voorstel niet artikel 46 maar artikel 46a komt te vervallen. Van
artikel 46 vervalt alleen het tweede lid hetgeen verband houdt met de voorgestelde
intrekking van de AAW. Dit laatste is overigens ook de reden voor het laten
vervallen van artikel 46a.Naar aanleiding van de opmerking onder de punten 21, 22 en 23 zij opgemerkt
dat artikel 65, eerste lid, onder c is komen te vervallen op grond van het
feit dat de in dat onderdeel bedoelde personen voor het toekennen van een
voorziening een beroep kunnen doen op voorzieningen als bedoeld in de, in
het kader van het wetsvoorstel Invoeringswet in te voeren nieuwe artikelen
16a en 16b van de Wet arbeid gehandicapte werknemers. Het laten vervallen
van onderdeel c van het voorgestelde artikel 65 impliceert dat de voorzieningen
als in dit artikel bedoeld alleen openstaan voor personen die verzekerd zijn
in de zin van de WAO. Met het vervallen van onderdeel c is tevens duidelijk
geworden dat het bepaalde in artikel 65, tweede lid alleen betrekking heeft
op de situatie waarin een werkgever weigert mee te werken aan de toekenning
van een voorziening ten aanzien van een tot hem in dienstbetrekking staande
werknemer.De aanduiding in artikel 76, eerste lid, ten gunste waarvan de verschillende
premies komen is geschrapt nu dit al is geregeld in artikel 76 zoals de Raad
terecht onder punt 24 opmerkt. De opmerking van de Raad onder hetzelfde punt,
dat de voeding van het Arbeidsongeschiktheidsfonds (deels) in feite dubbel
geregeld is (te weten: zowel in artikel 76 als in artikel 76c) – hetzelfde
geldt overigens ten aanzien van de voeding van de sectorale arbeidsongeschiktheidskas –
is evenzeer terecht doch heeft geen aanleiding gegeven de tekst aan te passen.
In de eerste plaats wordt in artikel 76c – en voor wat betreft de sectorale
arbeidsongeschiktheidskas het daarmee corresponderende artikel 76e –
in algemene zin aangegeven wat ten gunste van het Arbeidsongeschiktheidsfonds
komt, hetgeen meer is dan alleen de premie. In de tweede plaats is in de Werkloosheidswet
gekozen voor eenzelfde systematiek en verlangt het streven naar uniformiteit
in regelgeving dat in de WAO hierbij wordt aangesloten.33. Voor een aantal redactionele kanttekeningen verwijst het college naar
de bij het advies behorende bijlage.33. De redactionele opmerkingen van de Raad zijn, voor zover nodig, verwerkt.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De Vice-President van de Raad van State,W. ScholtenIk moge U verzoeken het hierbij gevoegde, gewijzigde voorstel van wet
en de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te zenden.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,R. L. O. Linschoten Bijlage bij het advies van de Raad van State van 22 februari 1996,
no. W12.95.0699, met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging
geeft.Wettekst– In artikel I, onderdeel A, voor wat betreft artikel 1 van de Wet
op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) rekening houden met de toevoeging
van een nieuw onderdeel g als gevolg van de voorgestelde Wijziging van de
Vreemdelingenwet en enige andere wetten teneinde de aanspraak van vreemdelingen
jegens bestuursorganen op verstrekkingen, voorzieningen, uitkeringen, ontheffingen
en vergunningen te koppelen aan rechtmatig verblijf van de vreemdeling in
Nederland (kamerstukken II 24 233, nr. 2, blz. 7).– In artikel I, onderdeel D, voor wat betreft artikel 7b WAO en
enkele daaropvolgende onderdelen de aanduiding van werkgevers voor wie het
publieke deel van het wettelijk stelsel en dan ook niet de gehele wet zal
gelden, voldoende duidelijk onderscheiden van werkgevers voor wie weer een
ander gedeelte van de wet zal gelden.– In artikel I, onderdeel G, voor wat betreft artikel 16 WAO, aangezien
ook artikel 99 tot «deze wet» behoort en ook een artikel-99-overeenkomst
op deze wet is gegrond, zij het op een ander gedeelte, «op grond van
deze wet» vervangen door: rechtstreeks op grond van deze wet.– In artikel I, onderdeel I, bij het laten vervallen van het tweede
lid van artikel 22 WAO tevens de aanduiding van het eerste lid van dit artikel
laten vervallen.– In artikel I, onderdeel L, voor wat betreft artikel 34, tweede
lid, WAO «als bedoeld» vervangen door: , bedoeld (aanwijzing 82
van de Aanwijzingen voor de regelgeving (Ar)).– In artikel I, onderdeel L, de fictie in artikel 34, vijfde lid,
WAO vermijden (aanwijzing 61 Ar).– In artikel I, onderdeel L, de periode, bedoeld in het zesde en
het zevende lid van artikel 34, WAO aanduiden overeenkomstig de voorgestelde
wijziging van het daaraan voorafgaande derde lid.– Ingevolge artikel I, onderdeel N, gelet op de vermelding «minder
dan vier weken» in artikel 38, derde lid, WAO in de bestaande artikelen
39a, tweede lid, en 43a, tweede lid, WAO de aanduiding «minder dan een
maand» wijzigen in: minder dan vier weken.– In artikel I, onderdeel O, ingevolge de toevoeging van artikel
43a, vijfde lid, WAO het daaraan voorafgaande vierde lid dat voor het gehele
artikel geldt, verplaatsen of aanpassen.– In artikel I, onderdeel P, voor wat betreft artikel 43c, eerste
lid, onderdeel b, WAO het gedeelte onder 2° in een nieuwe alinea plaatsen.– In artikel I, onderdeel Q, de fictie in het gewijzigde artikel
44, tweede lid, WAO vermijden (aanwijzing 61 Ar).– In artikel I, onderdeel Q, voor wat betreft artikel 45 WAO bij
het formuleren van de delegatiebepaling rekening houden met aanwijzing 30
Ar.– In artikel I, onderdeel R, bij het laten vervallen van het tweede
lid van artikel 46 WAO tevens de aanduiding van het eerste lid van dit artikel
laten vervallen.– In artikel I, onderdeel U, voor wat betreft artikel 50, derde
lid, WAO «als bedoeld» vervangen door: , bedoeld (aanwijzing 82
Ar).– Betreffende artikel I, onderdeel U, voor wat betreft artikel 50a
WAO er rekening mee houden dat in Kamerstukken II 1994/95, 24 233, nr.
2, reeds een artikel 50a WAO met een andere inhoud is opgenomen.– In artikel I, onderdeel W, voor wat betreft artikel 51, tweede
lid, WAO «als bedoeld» vervangen door: , bedoeld (aanwijzing 82
Ar).– In artikel I, onderdeel X, voor wat betreft artikel 53 WAO, gelet
op de toelichting op dit onderdeel en op de inhoud van Stb.1995, 696, niet
het negende lid, maar het elfde lid laten vervallen.– In artikel I, onderdeel Z, de voorgestelde wijzigingen van artikel
57 WAO laten aansluiten op de inhoud van dit artikel in Kamerstukken I 1995/1996,
23 909, nr. 114.– In artikel I, onderdeel BB, de voorgestelde vervanging in artikel
63, eerste lid, WAO van het begrip «arbeidsongeschiktheidsuitkering»
tevens toepassen in het tiende lid van dit artikel.– In artikel I, onderdeel CC, voor wat betreft artikel 65, vijfde
lid, WAO, mede gelet op aanwijzing 32 Ar, «regels» wijzigen in:
nadere regels.– In artikel I, onderdeel DD, voor wat betreft artikel 67 WAO verduidelijken
wat voor aaneensluiting van verzekeringen wordt bedoeld en vermelden voor
de toepassing van welke bepalingen artikel 67 geldt.– In artikel I, onderdeel FF, tot uitdrukking brengen dat artikel
72 WAO wordt vervangen door de nieuwe artikelen 72 en 73 WAO.– Artikel I, onderdeel FF, en de toelichting op dat onderdeel met
elkaar in overeenstemming brengen wat betreft de begrippen «bedrijfsvereniging»
in artikel 73 WAO en «bedrijfstak» in de toelichting, daar deze
begrippen, zoals onder andere blijkt uit artikel 83a, onderdeel e, WAO niet
altijd dezelfde betekenis hebben.– In artikel I, onderdeel HH, met betrekking tot hoofdstuk IV WAO
aanwijzing 97, tweede lid, Ar volgen.– In artikel I, onderdeel HH, voor wat betreft artikel 76c, onderdeel
c, WAO «artikel 107, vijfde lid» wijzigen in: artikel 105, vijfde
lid.– In artikel I, onderdeel HH, voor wat betreft artikel 78 voor het
formuleren van de delegatiebepaling rekening houden met de aanwijzingen 30
en 69 Ar.– In artikel I, onderdeel OO, voor wat betreft artikel 88c WAO «de
in artikel 99 bedoelde verzekeraars en pensioenfondsen en de bedrijfsverenigingen»
vervangen door: de bedrijfsverenigingen en de in artikel 99 WAO bedoelde verzekeraars
en pensioenfondsen.– In artikel I, onderdeel RR, voor wat betreft artikel 100, eerste
lid, WAO onderdeel j afsluiten met het voegwoord «en»; voorts
onderdeel k afsluiten met een punt.– In artikel I, onderdeel RR, voor wat betreft artikel 104, tweede
lid, WAO «het bepaalde in» laten vervallen (aanwijzing 52 Ar).– Bij de in artikel III opgenomen wijziging van de Wet op de ondernemingsraden
rekening houden met het voorstel van wet houdende wijziging van de Wet op
de ondernemingsraden en titel 7.10 (arbeidsovereenkomst) van het nieuw Burgerlijk
Wetboek.– In artikel VI «Deze wet treedt» vervangen door: De
artikelen van deze wet treden.Voorts «gesteld» vervangen door: vastgesteld (aanwijzing 180,
onderdeel C, Ar).– Aan de regeling een slotformulier toevoegen (aanwijzing 193 Ar). Memorie van toelichting– De afkortingen de eerste keer dat ze worden gebruikt, laten voorafgaan
door de volledige aanduiding en daarbij de afkorting tussen haakjes zetten.– Bij de verwijzing naar parlementaire stukken aanwijzing 219, eerste
lid, Ar steeds nauwgezet in acht nemen.– De aanduiding «alle werknemers» ter voorkoming van
misverstanden telkens specificeren, indien alleen de bij de bedrijfsvereniging
verzekerden worden bedoeld.– In de toelichting op artikel I, onderdeel I, «artikel 65d»
vervangen door: artikel 65e.– In de toelichting op artikel I, onderdeel T, met het oog op de
inhoud van artikel 49, eerste lid, de suggestie wegnemen als zouden de verzekeraar
en het pensioenfonds verplicht zijn de verzekering te beëindigen bij
het bereiken van de 65-jarige leeftijd van de uitkeringsgerechtigde.– In de laatste alinea van de toelichting op artikel 100 «Op
grond van het vijfde lid» vervangen door: Op grond van het vierde lid. XNoot1De tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire
Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24698-A.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl