Wet markt en overheid; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28050, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

15-03-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28050 nr. 4

28-02-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave AlgemeenAanleiding en noodzaak voor wetgevingPublieke belangenVormgevingEuropees perspectiefMarktactiviteiten en concurrentievoorwaardenToetredingsregels algemeenToetredingsregels en heroverwegingToetredingsregels en bagatelbepalingToetredingsregels en de Commissie Markt en OverheidJuridische aspectenGedragsregels algemeenGedragsregels en de NmaAdministratieve lastenOnderzoeksinstellingenPubliek Private SamenwerkingAfvalmarktOvergangsrechtOverigArtikelsgewijze toelichtingArtikel 1, eerste lid, onderdeel aMarktactiviteitArtikel 1, eerste lid, onderdeel f en gArtikel 1, tweede lidArtikel 2, eerste lid, onderdeel aArtikel 2, eerste lid 1, onderdeel bArtikel 4Artikel 6, eerste lidArtikel 6, tweede lid , onderdeel aArtikel 6, vierde lid, onderdeel bArtikel 7Artikel 8, eerste lidArtikel 9Artikel 10Artikel 11Artikel 12 , tweede lidArtikel 12, vijfde lidArtikel 13Artikel 14, eerste lidArtikel 14, derde lidArtikel 15Artikel 22, vijfde lid, onderdeel aArtikel 28Artikel 31Artikel 37 en 38Artikel 43, tweede lidArtikel 49 en 50Artikel 62Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28050Toon alle publicaties in het hoofddossier

 
 
 Heruitgave en origineel

Kamerstuk 28050, nr. 4 h1Heruitgave van deze publicatie

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 116 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 050Regels omtrent marktactiviteiten van overheidsorganisaties en omtrent
ondernemingen die van overheidswege over een bijzondere positie beschikken
(Wet markt en overheid)nr. 4VERSLAGVastgesteld 28 februari 2002De vast commissie van Economische Zaken1 belast
met het voorbereidend onderzoek naar bovend genoemd wetsvoorstel heeft de
eer de regering van de navolgende vragen en opmerkingen voor te leggen. Onder
het voorbehoud dat de gestlede vrgen en gemaakte opmerkingen genoegzaam zijn
beantwoord, acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.Inhoudsopgave I algemeen deel2  Algemeen2 Aanleiding en noodzaak voor wetgeving4Publieke belangen6 Vormgeving10 Europees perspectief14 Marktactiviteiten en concurrentievoorwaarden15   Toetredingsregels algemeen17Toetredingsregels en heroverweging20 Toetredingsregels en bagatelbepaling21 Toetredingsregels en de Commissie Markt en Overheid22   Juridische aspecten24 Gedragsregels algemeen26 Gedragsregels en de Nma27 Administratieve lasten29 Onderzoeksinstellingen30 Publiek Private Samenwerking31   Afvalmarkt31 Overgangsrecht33Overig33   II Artikelsgewijze toelichting33AlgemeenDe leden van de fractie van de Partij van de Arbeid hebben met de nodige
reserves kennis genomen van voorliggend wetsvoorstel. Enerzijds waarderen
zij het dat commerciële activiteiten die door overheidsorganisaties worden
verricht en die geen publiek belang dienen kritisch onder de loep worden genomen,
mede gelet op de oneerlijke concurrentie die bedrijven hiervan kunnen ondervinden
en de publieke middelen die gemoeid kunnen zijn met deze activiteiten. Anderzijds
betwijfelen deze leden of het onderhavige wetsvoorstel een wenselijk, adequaat
en noodzakelijk antwoord is op deze problematiek. In elk geval roept de voorgestelde
wettelijke regeling bij hen evenals bij de Raad van State en een groot aantal
juristen en organisaties een aantal fundamentele vragen op. Waarom is het
marktoptreden van overheden en overheidsorganisaties niet door aanscherping
van de Mededingingswet (oneerlijke concurrentie) en van de Provincie- en Gemeentewet
gebeurd, nu blijkens de evaluatie van de aanwijzingen is gebleken dat bij
de rijksoverheid geen problemen meer voorkomen op dit gebied. Kan de regering
ingaan op mogelijke alternatieven die zijn aangedragen in de verschillende
commentaren, zo vragen deze leden.De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
de regels omtrent marktactiviteiten van overheidsorganisaties en omtrent ondernemingen
die van overheidswege over een bijzondere positie beschikken, kortweg de Wet
Markt en Overheid. Deze leden zijn in algemene zin van mening dat oneerlijke
concurrentie door overheidsorganisaties en bedrijven met een bijzonder of
uitsluitend recht ten opzichte van particuliere ondernemingen moet worden
bestreden. Aan het verrichten van marktactiviteiten door overheden en overheidsorganisaties
kunnen dermate ongewenste economische effecten en bestuurlijke risico's verbonden
zijn, dat een wettelijke regeling op zijn plaats is. De leden van de VVD-fractie
zijn van mening dat als overheden in concurrentie treden met particuliere
ondernemingen, dit onder gelijke concurrentievoorwaarden moet gebeuren. Vanuit
de praktijk bestaat bij particuliere ondernemers grote behoefte aan een juridisch
handvat om hierop grip te kunnen krijgen. Met de Wet Markt en Overheid wordt
bovendien uitvoering gegeven aan het voornemen in het regeerakkoord spelregels
voor het marktoptreden van de overheid door middel van wetgeving afdwingbaar
te maken voor belanghebbenden. Deze leden achten het noodzakelijk dat binnen
deze kabinetsperiode uitvoering wordt gegeven aan deze passage uit het regeerakkoord.De leden van de VVD-fractie merken op de afgelopen jaren met regelmaat
benaderd te zijn door marktpartijen die oneerlijke concurrentie van (semi-)
overheden ondervinden. Ook in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
worden dergelijke klachten van ondernemers mede als aanleiding voor het wetsvoorstel
genoemd. Kan een verdere kwantificering en/of kwalitatieve afbakening van
de omvang van het probleem worden gegeven, zo vragen deze leden.Met gemengde gevoelens hebben de leden van de CDA-fractie kennis genomen
van bovengenoemd wetsvoorstel. Met dit wetsvoorstel wordt een belangrijke
stap gezet in de richting van regulering van marktactiviteiten door overheden
op alle niveau's. In het verleden, onder meer bij de behandeling van het rapport
Cohen heeft zij meerdere malen aangedrongen op een wettelijk kader voor overheidsoptreden
op de markt. Aanleiding hiervoor zijn de vele door (commerciële) marktpartijen
naar voren gebrachte klachten over ongelijke concurrentieverhoudingen.De leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling kennisgenomen
van voorliggend wetvoorstel. Zij betreuren de lange tijd die verstreken is
tussen het verschijnen van het rapport van de commissie Cohen en het nu te
behandelen wetsvoorstel. Het moge duidelijk zijn, dat deze leden voorstander
zijn van duidelijke wetgeving aangaande de spelregels voor overheid en markt.
Hierbij dient opgemerkt te worden dat het algehele verbod op marktactiviteiten
door de overheid, waar het Cohen rapport van uitging jammer genoeg danig is
afgezwakt in het wetsvoorstel. Dit is de helderheid bepaald niet ten goede
gekomen.In elk geval onderschrijven de leden van de D66-fractie nog steeds het
doel van het wetsvoorstel, namelijk het tegengaan van oneerlijke concurrentie
door overheidsorganisaties. Kern van het voorstel is voor hen dat gelijke
spelregels gelden voor alle bedrijven, overheid, semi-overheid, etc. Als in
ieder geval dat gelijke speelveld gecreëerd en gewaarborgd kan worden
zou o.i. al veel bereikt zijn. Dat betekent dus duidelijke, transparante spelregels
voor alle «spelers».Dit wetsvoorstel is het product van een discussie die teruggaat tot 1995,
zo merken de leden van de GroenLinks-fractie op. Sindsdien is er een MDW-rapport
Cohen en een SER-advies verschenen. De reden voor het wetsvoorstel is dat
er enerzijds steeds meer publieke goederen door de markt worden aangeboden
en anderzijds overheidsdiensten steeds meer marktactiviteiten zijn gaan ontplooien.
Hierdoor zijn de raakvlakken «in concurrentie» tussen overheid
en private ondernemingen toegenomen. De reden dat de overheid actiever is
geworden op de markt zijn volgens de memorie van toelichting de bezuinigingen
die het noodzakelijk hebben gemaakt om nieuwe financiële bronnen aan
te boren en de wens om een meer dienstbare overheid te hebben. EZ noemt de
volgende redenen niet expliciet: de doelmatigheid (bijvoorbeeld in de afvalverwijdering)
die in sommige gevallen wordt geboekt door publieke (huishoudelijk afval)
en markt (bedrijfsafval) taken te integreren. Ook het bestaan van monopoloïde
marktstructuren, natuurlijke monopolies, kunnen een reden zijn voor overheden
om «marktactiviteiten» te ontplooien Hoe beoordeelt de regering
deze drijfveren voor optreden op de markt door de overheid?De leden van de SP-fractie hebben met grote scepsis kennis genomen van
dit wetsvoorstel. Zij achten hun scepsis goed verwoord door de reactie van
de VNG d.d. 12 november 2001 (EZ-01-612). Oneerlijke concurrentie door overheidsbedrijven
is onjuist, maar het wetsvoorstel lost een nauwelijks bestaand probleem op,
waarvoor bovendien al wettelijke instrumenten ter beschikking staan: het Burgerlijk
Wetboek voor het toetsen van het privaatrechtelijk optreden van de overheid
en het BTW-compensatiefonds ten behoeve van een gelijk speelveld in fiscaal
opzicht.De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met gemengde gevoelens kennis
genomen van onderhavig wetsvoorstel. Het wetsvoorstel heeft bij hen vooralsnog
geen enthousiasme gewekt en er leven bij hen veel vragen. Zij zijn van mening
dat onvoldoende is aangetoond dat deze wetgeving het juiste middel is om de
problematiek, te weten concurrentieverstorend optreden op markten door overheidsorganisaties
of ondernemingen met een bijzondere taak van overheidswege, aan te pakken.
Zij zien zich in deze mening bevestigd door het advies van de Raad van State
dit wetsvoorstel niet aan de Tweede Kamer te zenden. De opmerkingen van de
Raad van State, dat het begrip «marktactiviteiten» onvoldoende
ondubbelzinnig is, dat het toepassingsbereik van het wetsvoorstel moeilijk
valt te overzien, dat het daardoor een conflictopwekkende regeling is zijn
door de regering weliswaar beantwoord, maar deze heeft aarzelingen omtrent
dit wetsvoorstel bij de leden van de ChristenUnie-fractie niet weggenomen.De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
voorliggend wetsvoorstel houdende regels voor marktactiviteiten van overheidsorganisaties
en ondernemingen die van overheidswege over een bijzondere positie beschikken.
Deze leden onderschrijven het streven van de regering te komen tot een procedureel
kader om de besluitvorming inzake marktactiviteiten door de overheid zichtbaar
te maken en te structureren. Desondanks vragen zij of voorliggend wetsvoorstel
wel voldoende waarborgen biedt en het lagere overheden wellicht kan belemmeren
in de uitvoering van hun publieke taken, omdat het in hun visie ten aanzien
van bepaalde normstellingen nog te weinig concreet is. Hoewel de leden van
de SGP-fractie bij meerdere gelegenheden hebben aangedrongen op spoedige wetgeving
ter zake, hebben zij nog zeer veel vragen bij het wetsvoorstel, zoals dat
momenteel voorligt. Gelet op de verstrekkende consequenties en de complexiteit
van voorliggend wetsvoorstel, hetgeen in het advies van de Raad van State
wordt bevestigd door een groot aantal kritische kanttekeningen, betreuren
zij het dat er zo weinig met dit advies is gedaan.Aanleiding en noodzaak voor wetgevingKan de regering exact aangeven wat de aanleiding is voor het indienen
van dit wetsvoorstel? «Klachten van bedrijven» vinden de leden
van de PvdA-fractie een erg globale beschrijving. Kan de regering ingaan op
aard, omvang en reikwijdte van deze klachten? Deze leden wijzen erop dat uiteenlopende
analyses naar de omvang van het probleem van marktoptreden van de overheid
de ronde doen (van enkele honderden miljoenen tot vele miljarden); dit kan
verband houden met de uiteenlopende definitie van het begrip marktactiviteiten
door betrokkenen, waar zij later in dit verslag nog op terug komen. Het IPO
merkt in haar reactie op dat het enig bekende onderzoek het onderzoek van
het NEI (oktober 2000) is maar dat in het overleg tussen minister en IPO/VNG
gebleken is dat dit onderzoek nauwelijks serieus kon worden genomen aangezien
een groot aantal activiteiten in de analyse waren begrepen als marktactiviteiten
die feitelijk daar niets mee van doen hadden. Bijvoorbeeld het exploiteren
van het openbaar vervoer, het verzorgen van radio- en tv-uitzendingen, het
aantrekken van geldleningen etc. Is het waar dat het NEI-onderzoek niet als
onderbouwing voor het wetsvoorstel kan dienen?Is een uitvoerige analyse van het probleem niet essentieel alvorens zulke
vergaande wetgeving als thans voorligt wordt voorbereid? Om hoeveel bedrijven
gaat het? In welk percentage van de gevallen van (vermeende) oneerlijke concurrentie
is daadwerkelijk sprake van een kwalijke invloed op de markt? Wanneer dit
beeld ontstaat, kan naar het oordeel van de leden van de PvdA-fractie beter
de vraag worden beantwoord, of het wenselijk en noodzakelijk is om over te
gaan tot invoering van de omvangrijke en diep ingrijpende wetgeving die nu
voorligt. Ook kan dan de vraag worden beantwoord of de voorgestelde wetgeving
in proportie staat tot de omvang van het probleem. Op welke termijn kan de
Kamer deze analyse van het probleem tegemoet zien?Andersoortige klachten hebben betrekking op financiële voordelen
(subsidies; lagere risico's en dus lagere premies en kosten voor geldleningen,
kruissubsidies, etc.) die overheidsdiensten kunnen genieten wanneer zij op
de markt opereren. Dit zijn slechts enkele voorbeelden van de steeds weer
terugkerende klachten van particuliere bedrijven over oneerlijke concurrentie
die zij ondervinden van overheidsdiensten.De overheid vervult een publieke taak. Het wetsvoorstel onderschrijft
dan ook naar de mening van de leden van de CDA-fractie terecht dat het bepalen
van het publieke belang een zaak is van de overheid. Welk normatief
kader hanteert de regering op dit punt voor wat betreft de invulling van het
publiek belang?De leden van de fractie van D66 zijn er wel van overtuigd dat in den lande
vele bedrijven zijn, die zich benadeeld voelen door de oneerlijke concurrentie
van de overheid. Echter klagen hierover kan slecht voor bedrijven uitpakken.
Daarom lijkt het aantal klachten klein en het «sop de kool niet waard»,
maar daar vergissen de VNG en het IPO zich naar de mening van deze leden in.Om te kunnen beoordelen of deze kosten billijk zijn is het van belang
te weten welke problemen hier nu eigenlijk mee opgelost worden: wat zijn de
baten? Het beschikbare onderzoek is gedateerd en hanteert bovendien een indeling
en definitie van marktactiviteiten die niet aansluit op het wetsvoorstel.
Welk probleem beoogt het wetsvoorstel nu precies op te lossen, zo vragen de
leden van de GroenLinks-fractie? Kan een kwantitatieve inschatting gemaakt
worden aangaande:• welke sectoren• welke omzet• welk welvaartsverlies• aantal beroepen bij de rechter en de uitkomsten hiervan.Hoe beoordeelt de regering de stelling van de VNG dat het voortschrijdend
inzicht in de problematiek rond «markt en overheid» aantoont dat
dit sterk gerelativeerd dient te worden (VNG, 12-11-01) zo vragen de leden
van de GroenLinks-fractie?Het wetsvoorstel biedt weinig méér, behalve een hoop extra
bureaucratie en nodeloze procedures. Waarom zijn de administratieve lasten
die het gevolg zijn van het wetsvoorstel niet, zoals bij andere wetsvoorstellen
gebruikelijk is, in kaart gebracht? Graag willen de leden van de SP-fractie
een kwantitatieve onderbouwing van de omvang van het «probleem»
van concurrentievervalsing door overheden. De VNG constateert dat de enige
systematische opsomming van concurrentievervalsing door (semi-)overheid gepresenteerd
is tijdens een persconferentie van het RCO op 24 oktober 1995. Kan de regering
aangeven welke gevallen uit dat overzicht binnen de context van het wetsvoorstel
als strafbaar aangemerkt zouden kunnen worden? Met name de artikelen 10 en
11 van het wetsvoorstel definiëren uitzonderingen op het grondslagvereiste
waardoor een groot deel van de RCO-voorbeelden (wat de leden van de SP-fractie
betreft: terecht) buiten de werking van de wet blijven.De leden van de ChristenUnie-fractie wijzen erop, dat de meeste onderwerpen
waarover in het verleden klachten inzake concurrentieverstorend optreden van
overheidsorganisaties zijn binnengekomen juist in deze wet worden uitgezonderd.
In hoeverre deelt de regering deze waarneming, en trekt zij daaruit de conclusie
dat het wetsvoorstel een oplossing voor een nauwelijks voorkomend probleem
is?Een deel van de klachten over concurrentievervalsing betroffen BTW-voordelen
die gemeenten of gemeenschappelijke regelingen hebben ten opzichte van private
ondernemingen. Deelt de regering de mening van de leden van de ChristenUnie-fractie
dat de instelling op afzienbare termijn van het BTW-compensatiefonds in dit
opzicht al een gelijk speelveld creëert?Refererend aan het feit dat de leden van de SGP-fractie na de publicatie
van het rapport-Cohen bij meerdere gelegenheden op wetgeving inzake marktactiviteiten
van de overheid hebben aangedrongen, vragen zij een reactie van de regering
op de stelling van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) dat voorliggend
wetsvoorstel zijn doel voorbij zou schieten. De VNG stelt onder
meer met name dat een groot aantal van de in de onderliggende analyses van
de problematiek gegeven voorbeelden in de memorie van toelichting juist vallen
onder de uitzonderingen die in voorliggend wetsvoorstel worden gegeven. Deze
leden noemen in dit verband de benutting noodzakelijke capaciteit, zelfvoorziening,
verkoop overbodige materialen en de activiteiten direct volgend uit wetgeving.
Zij vragen een uitvoerige reactie op dit punt.Publieke belangenIn het wetsvoorstel worden de mogelijke nadelen van het verrichten van
marktactiviteiten uitvoerig belicht. Het verrichten van marktactiviteiten
kan, zowel maatschappelijk als economisch, nadelige gevolgen hebben die moeten
worden tegengegaan. Het valt deze leden echter op dat de mogelijke voordelen
van het verrichten van marktactiviteiten door overheidsorganisaties vrijwel
niet belicht worden in dit wetsvoorstel. Daarmee is het wetsvoorstel eenzijdig
op de noden en wensen van private ondernemers gericht. Deze leden vrezen dat
het wetsvoorstel marktactiviteiten van overheden die, vanuit het oogpunt van
het publiek belang, wel wenselijk zijn, onnodig belemmert. Het uitgangspunt
van het wetsvoorstel lijkt te zijn dat datgene wat een particuliere onderneming
kan doen, niet door de overheid mag geschieden. Dit doet volgens deze leden
echter geen recht aan de veelheid aan motieven die overheidsorganisaties kunnen
hebben om marktactiviteiten te verrichten. Bij de overheid spelen andere dan
economische motieven een belangrijke rol bij de keuze voor het verrichten
van bepaalde marktactiviteiten. Denk hierbij aan sociale, werkgelegenheids-,
milieu- en consumentenbelangen. Het gevaar bestaat volgens de leden van de
PvdA-fractie dat bij het noodgedwongen afstoten of inkrimpen van marktactiviteiten
deze maatschappelijke belangen het kind van de rekening worden. Is de regering
dit met hen eens? Hoe denkt zij dit gevaar te kunnen voorkomen?Op welke wijze denkt de regering het publieke belang te waarborgen tegen
de ongewenste gevolgen van marktwerking, gelet op het feit dat in het wetsvoorstel
gesteld wordt dat hiervoor natuurlijk de nodige waarborgen aanwezig zullen
zijn? De regering schrijft dat overheidsorganisaties in tegenstelling tot
private ondernemers eventuele onrendabele activiteiten zullen voortzetten
en dat daardoor ongelijkheid optreedt. Maar kan het niet juist de maatschappelijke
opdracht zijn voor overheden om zulke activiteiten voort te zetten? Wat is
het kwalijk aspect van de ongelijkheid in deze?Het wetsvoorstel ademt naar het oordeel van de leden van de PvdA-fractie
te veel de geest uit van het dogma dat de uitvoering van activiteiten door
private partijen (of geprivatiseerde overheidsorganisaties) per definitie
doelmatiger is dan de uitvoering door overheden of overheidsorganisaties.
Zij plaatsen grote vraagtekens bij deze stelling. Zij verwijzen hiervoor tevens
naar de kritiek van wetenschappers, zoals de professoren Van Damme en Mok,
op deze, in de memorie van toelichting niet nader onderbouwde, bewering.Het wetsvoorstel gaat niet in op de gevolgen van het niet toetreden tot
markten dan wel het beëindigen van marktactiviteiten door overheidsorganisaties.
In commentaren die ontvangen zijn wordt verwezen naar het monopolistische
dan wel oligopolistische karakter van veel markten waarop de discussie betrekking
heeft. Wanneer het verrichten van marktactiviteiten door overheidsondernemingen
leidt tot meer concurrentie en marktwerking, leidt overheidsoptreden juist
tot welvaartswinst. Als het afstoten van activiteiten leidt tot versterking
van oligopolies of monopolies, treedt welvaartsverlies op. Een goed voorbeeld
hiervan is volgens de leden van de PvdA-fractie de sector afvalverwerking.
Niet alleen wordt op deze wijze met het stopzetten van marktactiviteiten een
averechts effect bereikt, namelijk het tegengaan van concurrentie, maar ook
de publieke doelstellingen komen dan in het gedrang. Natuurlijk kan betoogd
worden dat het gebrek aan mededinging en marktwerking met andere instrumenten
bestreden moet worden dan met het in stand houden of oprichten van overheidsbedrijven.
Dat is op zichzelf correct, maar geconstateerd moet worden dat de afgelopen
jaren het instrumentarium en de toepassing daarvan ter waarborging van voldoende
marktwerking nog onvoldoende van de grond is gekomen.De ervaringen met marktwerking en privatisering de afgelopen jaren hebben
ook geleid tot de naar het oordeel van deze leden breed gedragen conclusie
dat eerst een zorgvuldige analyse van de betrokken markt moet worden gemaakt
en dat het stellen van regels en het creëren van toezicht noodzakelijk
is voordat activiteiten worden afgestoten. Deze aspecten missen de leden van
de PvdA-fractie in het wetsvoorstel. Welke waarborgen worden gecreëerd
dat afstoten van activiteiten inderdaad de beoogde, positieve gevolgen zal
hebben? Deze leden verwijzen bijvoorbeeld naar de gestegen tarieven van loodsen,
notarissen en de problematische situatie in de zorg en het openbaar vervoer.
Zij vragen de regering uitvoerig op deze kanttekeningen te reageren.De regering merkt op dat de omvang van het publieke domein in de loop
der tijd verder beperkt zou (kunnen) worden. Dit zou inderdaad het gevolg
van het ingediende wetsvoorstel kunnen zijn, maar was dit niet het doel dat
volgens het regeerakkoord werd beoogd met dit wetsvoorstel. Door de vormgeving
van het wetsvoorstel is daar waar voor de uitvoering van de publieke taak
deze in handen gegeven zou kunnen worden van overheidsorganisaties dan wel
particuliere organisaties toetsing vereist en zal advisering van de Commissie
Markt en Overheid en besluitvorming door de rechter al snel leiden tot het
afstoten van dergelijke overheidsorganisaties. Hoewel het wetsvoorstel formeel
geen verbod inhoudt om overheidsorganisaties activiteiten te laten verrichten
die ook door marktpartijen worden verricht, zal van het stelsel naar het oordeel
van deze leden wel een sterke prikkel uitgaan de betrokken activiteiten te
privatiseren. Er gaat derhalve een krachtige stimulans vanuit om velerlei
taken uit te besteden of in het geheel niet te gaan verrichten. Hier is ook
bewust voor gekozen, zo stelde de minister van Economische Zaken tijdens het
algemeen overleg van 21 januari jl. waar zij onder meer het onderwijs noemde
als sector waar particuliere onderwijsinstellingen een grotere rol zouden
kunnen krijgen. De leden van de PvdA fractie constateerden dat dit wetsvoorstel
op dit punt in strijd is met het regeerakkoord, waar afgesproken is dat spelregels
voor het marktoptreden voor de overheid zelf zullen worden vastgelegd. Onder
deze afspraak valt duidelijk niet het voorliggende voorstel dat betrekking
heeft op een breed (en nauwelijks gedefinieerd) scala aan overheidsactiviteiten,
waaronder begrepen het marktoptreden van de overheid.Tevens wordt in het wetsvoorstel terecht aangegeven dat het primair aan
de overheid is te bepalen op welke wijze het publieke belang moet worden behartigd.
Een van de manieren om het publiek belang te dienen kan zijn dat de overheid
besluit een bepaalde taak, die misschien ook aan private marktpartijen kan
worden overgelaten, door de eigen overheidsdienst moet worden behartigd. Deze
vrijheid moet de overheid zonder meer worden gelaten. Hiertoe beschikt de
overheid over verschillende mogelijkheden, bijvoorbeeld uitvoering van de
betreffende taak door de overheid zelf, uitbesteding, samenwerking met particuliere
organisaties of zelfs de taak geheel overlaten aan particuliere bedrijven.Deze keuzevrijheid is naar het oordeel van de leden van de CDA-fractie
evenwel niet onbegrensd. Bij de keuze welke weg wordt bewandeld om een bepaald
publiek belang te behartigen moet de overheid rekening houden met de legitieme
belangen van de particuliere sector. Dit belang bestaat er uit dat een particulier
bedrijf er recht op heeft tegen oneerlijke concurrentie door de overheid te
worden beschermd. Kan de regering nader onderbouwen op welke wijze dit wetsvoorstel
beantwoordt aan de door de leden van de CDA-fractie genoemde bescherming?Het wetsvoorstel, zo blijkt uit de toelichting, is gebaseerd op een vijftal
uitgangspunten. Een van deze uitgangspunten is dat het produceren en leveren
van diensten en goederen op de vrije markt slechts bij uitzondering door overheidsorganisaties
ter hand kan worden genomen. Deze activiteiten dienen toch in eerste instantie
aan de vrije markt en de daarop actieve particuliere ondernemers te worden
overgelaten, aldus de toelichting op het wetsvoorstel. Op grond van deze overweging
moeten overheden zichtbaar maken welk openbaar belang ten grondslag ligt aan
de keuze als overheid, hetzij rechtstreeks dan wel indirect (overheidsbedrijf),
de markt te betreden. Het in het wetsvoorstel opgenomen grondslagvereiste
brengt dit uitgangspunt tot uitdrukking.Deze leden hebben met enige verbazing kennis genomen van de uitspraak
dat slechts bij uitzondering overheden marktactiviteiten mogen verrichten.
Met deze uitspraak lijkt het in het wetsvoorstel opgenomen grondslagvereiste
voor toetreding door overheden van de markt op een «nee, tenzij»
principe. Hoe verhoudt deze gedachte zich tot de autonomie van de overheid
zelf invulling te geven aan het openbaar belang? Betekent dit uitgangspunt
dat het aan de overheid is aan te tonen dat het openbaar belang het beste
wordt behartigd door toetreding van de overheid tot de markt? Deze leden zouden
graag een duidelijk en goed gemotiveerd antwoord van de regering verlangen
op dit belangrijke vraagpunt.Kritiek op het ontbreken van een heldere definitie van het publieke belang
hebben de leden van de fractie van D66 niet, omdat zij vinden dat dit elke
keer (vier, vijf jaar) opnieuw moet worden vastgesteld. Het gaat hier immers
niet om een statisch begrip.De leden van de GroenLinks-fractie onderschrijven het uitgangspunt dat
er geen sprake mag zijn van oneerlijke concurrentie tussen overheid en private
partijen. Tegelijkertijd constateren zij met de Raad van State dat het buitengewoon
lastig is om vast te stellen wanneer er sprake is van oneerlijke concurrentie.
Wanneer gaat de overheidsinbreng verder dan noodzakelijk om het borgen van
een publiek belang mogelijk te maken? Het wetsvoorstel schrijft een procedure
voor waarin de overheid deze afweging expliciet moet maken. Hiertegen kunnen
private ondernemingen vervolgens in beroep gaan.Overheden – of het nu rijk, provincie of gemeente is – moeten
de ruimte krijgen diensten of producten te leveren, als daarmee een maatschappelijk
doel gediend is, bijvoorbeeld de universele beschikbaarheid, de leveringszekerheid,
de betaalbaarheid, de veiligheid of het milieu. Indien ook commerciële
partijen vergelijkbare producten leveren kunnen zich globaal drie situaties
voordoen:– de overheid biedt de diensten goedkoper aan omdat zij goedkoper
produceert, of omdat de commerciële aanbieders een hoge winstmarge rekenen,
bijvoorbeeld vanwege het ontbreken van voldoende concurrentie; de VNG wijst
op de voorbeelden afvalinzameling enverwerking en utiliteitsbouw; in een dergelijke
situatie is het aanbieden van marktdiensten door de overheid maatschappelijk
zeer aan te bevelen;– de overheid biedt de diensten duurder aan; in dat geval prijst
zij zichzelf uit de markt;– de overheid biedt diensten goedkoper aan omdat zij deze direct
of indirect subsidieert.In het laatste geval zou er sprake kunnen zijn van oneigenlijke concurrentie.
Er is echter via de democratische controle door de volksvertegenwoordiging
( kamer, staten en raad) al een vorm van zekerheid ingebouwd tegen oneerlijke
concurrentie. Die oneerlijke concurrentie zal immers belastinggeld kosten,
zo merken de leden van de SP-fractie op. De inzet van belastinggeld wordt
op dat moment getoetst aan inverdieneffecten of andere maatschappelijke baten.
Wegen de baten niet op tegen de kosten, dan zal zo'n marktactiviteit direct
onder druk komen te staan. Mochten de betreffende gemeenteraads-, staten-
of Kamerleden zelf niet op het idee komen dat er sprake is van verspilling
van belastinggeld, dan staat het belanghebbende ondernemers en hun vertegenwoordigende
organisaties vrij de volksvertegenwoordiging hierover te informeren. In de
praktijk blijkt van deze mogelijkheid ruimschoots gebruik gemaakt te worden.
Als achtervang is dan ook nog de gang naar de rechter mogelijk.De leden van de SGP-fractie merken op dat de verhouding markt en overheid
niet alleen economische, maar ook rechtsstatelijke aspecten raakt. In het
licht van de visie van deze leden op de taak van de overheid is een duidelijke
en structurele scheiding tussen publieke en private sector, zoals ook de Werkgroep-Cohen
bepleit, essentieel. Het is van belang dat de overheid doorzichtig is en dat
er een duidelijke scheiding van verantwoordelijkheden is. Gelet op de door
de aan het woord zijnde leden gewenste duidelijke scheiding van de publieke
en private sector dient dan ook eerst de vraag te worden beantwoord of een
taak wel een typische overheidstaak is. Vervolgens is de vraag aan de orde,
of die betreffende taak door de overheid zelf ter hand moet worden genomen,
of dat onder duidelijke randvoorwaarden de uitvoering aan het bedrijfsleven
zou kunnen worden overgelaten. In de visie van de aan het woord zijnde leden
moet in elk geval worden voorkomen dat er een schimmig middenveld in stand
wordt gehouden tussen publiek en privaat, waardoor in de praktijk immers een
groot aantal van de problemen waar het in voorliggend wetsvoorstel om gaat,
is ontstaan. In dit verband pleiten deze leden voor een sterkere afbakening
van de criteria, op grond waarvan kan worden bepaald wat een publieke taak
is en in welke gevallen de uitvoering daarvan door de overheid zelf en/of
door de markt moet geschieden. Deze leden erkennen dat dit geen eenvoudige
opgave is, maar zij zien derhalve geen andere mogelijkheid de beoogde doelen
te bereiken. Zij vragen een uitvoerige reactie op dit punt. Mede in verband
hiermee vragen de leden van de SGP-fractie een nadere operationalisering van
begrippen als «marktactiviteiten» en «openbaar belang».
In welke mate kan een lagere overheid overzien of een te ondernemen activiteit
potentieel concurrentievervalsend is, zo vragen deze leden.De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering er in voorliggend
wetsvoorstel voor heeft gekozen voorbij te gaan aan het voorstel van de Werkgroep-Cohen
om tot een structurele scheiding van publieke en commerciële taken te
komen. Daarentegen lijkt voorliggend wetsvoorstel het volste vertrouwen te
ademen in een zo groot mogelijke marktwerking, ongeacht de sectoren waarop
deze van toepassing is. Deze leden vragen een nadere onderbouwing van deze
keuze.Op zichzelf delen de leden van de SGP-fractie het standpunt van de regering
dat in geval van marktactiviteiten door overheden en/of door organisaties
met een band met de overheid concurrentievervalsing zoveel mogelijk moet worden
voorkomen. Deze leden merken op dat zij vinden dat overheden in principe geen
pure marktactiviteiten, gericht op het maken van winst, zouden
moeten ondernemen. Zij menen echter dat als gevolg van de in voorliggend wetsvoorstel
gestelde maatregelen overheidsbedrijven zodanig worden beperkt in de mogelijkheid
om marktactiviteiten uit te voeren, dat het voor private partijen uitermate
gemakkelijk wordt gemaakt binnen verschillende sectoren een dominante positie
te verkrijgen. Ingeval van overheidsactiviteiten die door de wet geboden worden
en het algemeen belang moeten dienen, de publieke nutsfuncties, achten zij
dit zeer onwenselijk. De aan het woord zijnde leden refereren in dit verband
reeds aan de afvalsector, waar zij in het verdere van dit verslag nader op
in zullen gaan.VormgevingIn de memorie van toelichting schrijft de regering dat bewust is afgezien
van sectorale wetgeving, vanwege de terughoudendheid die wordt betracht met
het opstellen van nieuwe wetgeving. De leden van de PvdA-fractie menen echter
dat van die terughoudendheid in dit veelomvattende wetsvoorstel weinig is
terug te vinden. Kan de regering uitvoerig uit de doeken doen waarom niet
is gekozen voor specifieke wet-en regelgeving, zowel wat betreft sector als
bestuurslaag. Is het naar het oordeel van de regering niet zo dat specifieke
wet- en regelgeving meer maatwerk met zich mee kan brengen?De leden van de PvdA-fractie wijzen er voorts op dat het voorstel diep
ingrijpt in de autonomie van de decentrale overheden. Dit lijkt hen moeilijk
verenigbaar met de Nederlandse staatsinrichting en de bestaande bestuurscultuur.
Bovendien is deze sterk centralistische wetgeving in tegenspraak met het jarenlange
streven naar decentralisatie: besluiten moeten zoveel mogelijk genomen worden
op het bestuursniveau waar ze relevant zijn. Zij menen dat de regering gemakkelijk
voorbijgaat aan de democratisch gekozen organen op decentraal niveau, de gemeenteraden
en de provinciale staten. Is het niet in eerste instantie hun rol de gemeentelijke
en provinciale besturen te controleren en indien nodig bij te sturen, ook
als het gaat om het verrichten van marktactiviteiten? Uiteraard zijn ook deze
leden van mening dat decentrale overheden op hun verantwoordelijkheden mogen
c.q. moeten worden aangesproken. Zij vragen zich alleen af of de voorliggende
wetgeving hiervoor noodzakelijk is. Kan de regering niet in overleg treden
met VNG en IPO om op een andere wijze dan via dwingende wetgeving afspraken
te maken over het marktoptreden door gemeenten en provincies? Is de regering
bereid deze mogelijkheid serieuzer te bestuderen dan dat de minister tijdens
het algemeen overleg op 21 januari jl. liet doorschemeren? Dit te meer gelet
op het feit dat de regering in het verleden juist expliciet heeft toegezegd
overleg te voeren met vertegenwoordigers van decentrale overheden over de
wijze waarop het ongewenste marktoptreden van overheden kan worden tegengegaan.
Heeft de regering kennisgenomen van de afwijzende reacties van VNG en IPO
op dit wetsvoorstel? Zij vinden extra wetgeving volstrekt overbodig. Is de
regering het met deze leden eens dat zulk overleg het draagvlak op decentraal
niveau voor de voorgestane, en thans uitermate bekritiseerde, maatregelen
zal vergroten en dat implementatie van spelregels voor marktactiviteiten op
deze wijze succesvoller kan verlopen? De regering schrijft dat over de uitvoerbaarheid
van dit stelsel uitvoerig overleg is geweest met de decentrale overheden.
Wat was de uitkomst van dit overleg?Het is de leden van de PvdA-fractie nog onduidelijk wat de bevoegdheden
zijn van de verschillende wetgevende organen. Hoe verhoudt deze wettelijke
regeling zich ten opzichte van de verordenende bevoegdheid of besluiten van
decentrale overheden, zoals geregeld in de Gemeente- en Provinciewet? Is de
regering niet bang dat verschillende overheden op grond van de
onduidelijke definities verschillend oordelen over bepaalde marktactiviteiten
en dat daardoor rechtsongelijkheid ontstaat?Het wetsvoorstel heeft ook betrekking op zelfstandige bestuursorganen
(zbo's). Kan de regering de relatie aangeven met de Kaderwet zbo's die momenteel
in de Kamer besproken wordt. Waarom is er niet voor gekozen in het voostel
voor deze kaderwet bepalingen ten aanzien van marktoptreden op te nemen, zo
vragen de leden van de PvdA-fractie?Ook vragen de leden van de VVD-fractie hoe de Wet Markt en Overheid zich
verhoudt tot reeds bestaande afzonderlijke (nationale) wetten als de Gemeentewet,
de Provinciewet en de (toekomstige) Kaderwet ZBO's. Overigens zijn deze leden
van mening dat de winst van dit wetsvoorstel mede gelegen is in het feit dat
sectorale wetgeving hierdoor geen aanpassing behoeft.Door de Raad van State wordt erop gewezen dat er geen algemene en voldoende
duidelijke norm valt aan te wijzen waaraan overheidsbedrijven die de markt
willen betreden dan wel daarop reeds actief zijn moeten voldoen. De grote
verscheidenheid aan marktactiviteiten, de verschillende uitingsvormen van
het publiek belang en de immer wisselende opvattingen daarover maken de ontwikkeling
van een uniforme voldoende ondubbelzinnige norm onmogelijk. Ook de regering
onderschrijft deze conclusie in haar wetsvoorstel. In haar reactie op het
advies van de Raad van State geeft zij aan dat het wetsvoorstel dan ook bewust
is beperkt tot het scheppen van een besluitvormingsprocedure (toetredingsregels)
en een algemeen kader waarin enkele onderwerpen zijn opgenomen die bij de
besluitvorming aan de orde moeten komen.Het inzichtelijk maken van de besluitvorming omtrent de vraag welk publiek
belang in het geding is en de vraag of het verrichten van marktactiviteiten
door de overheid een gewenst instrument is om het omschreven publiek belang
te behartigen wordt door de leden van de CDA-fractie als zodanig onderschreven.De conclusie van de CDA-fractie is onverlet in die zin dat het wenselijk
is dat overheidsoptreden op de markt aan wettelijke regels wordt gebonden,
teneinde private ondernemers tegen oneerlijke concurrentie te beschermen.
Het bezwaar van de CDA-fractie tegen dit wetsvoorstel richt zich in concreto
op de wijze waarop het wetsvoorstel daaraan invulling geeft.Het ontbreken van een duidelijk normstellend kader brengt grote rechtsonzekerheid
voor alle betrokken partijen met zich mee. Het ontbreken van een duidelijk
normstellend kader vindt naar de mening van de leden van de CDA-fractie zijn
grondslag in het feit dat de toelaatbaarheid van overheidsoptreden sterk is
gerelateerd aan de sectorspecifieke context waarin zij plaatsvindt. Het voorliggende
wetsvoorstel, dat uitgaat van algemene voor alle sectoren gelijkelijk geldende
normen, lijkt daarmee geen goede basis te zijn voor het reguleren van overheidsoptreden
op de markt. In dit verband zouden deze leden graag vernemen welke alternatieve
reguleringsmethoden de regering heeft overwogen en welke bezwaren tegen deze
alternatieven bestonden.De Raad van State heeft in haar advies reeds gewezen op de mogelijkheid
af te zien van een wettelijke regeling en uitbreiding van de aanwijzingen
voor overheidsdiensten die op de markt opereren. Uit de evaluatie van deze
aanwijzingen dachten deze leden te mogen afleiden dat deze aanwijzingen een
(voldoende inhoudelijk) normstellend kader bevatten dat een goede leidraad
geeft voor de beoordeling van overheidsoptreden op de markt. Ook heeft de
Raad van State gewezen op de mogelijkheid van aanvulling van
de mededingingsregels met specifieke regels voor overheidsoptreden op de markt.
De regering wordt uitdrukkelijk verzocht aan te geven welke alternatieve vormen
van «regulering» van overheidsoptreden op de markt is overwogen
en op grond van welke overwegingen zij niet voor deze alternatieven heeft
gekozen.Een alomvattende algemene regelgeving voor alle overheden die actief zijn
of willen worden op de markt komt de leden van de CDA-fractie als onhaalbaar
voor. In zoverre sluiten deze leden zich aan bij het oordeel van de Raad van
State. De toelaatbaarheid van een bepaalde overheidsactiviteit op de markt
in concurrentie met particulieren kan naar het oordeel van deze leden slechts
goed worden beoordeeld in de context van de specifieke sector waarin de (voorgenomen)
marktactiviteit plaatsvindt.Toetredingsregels en gedragsregels dienen met deze context, die per sector
verschillend is, uitdrukkelijk rekening te houden. Op basis van deze overweging
spreken zij dan ook een voorkeur uit voor een systeem waarbij in een kaderwet,
net zoals in de kaderwet zelfstandige bestuursorganen, een aantal (normatieve)
uitgangspunten worden geformuleerd die een rol spelen bij de beoordeling of
een bepaald overheidsoptreden al dan niet gewenst is. In dit verband kan worden
gedacht aan een (principe) verbod op functievermenging (vergunningverlener,
toezichthouder, marktdeelnemer), een verbod op kruissubsidies, het gebruik
van overheidsbestanden, een regeling omtrent financiële voordelen die
overheidsbedrijven genieten (subsidies, etc.) en het gebruik van het logo
van de gemeente. De kaderwet bepaalt dan in algemene zin welke normen in acht
moeten worden genomen bij de besluitvorming omtrent toetreding van een overheidsbedrijf
op de markt en aan welke regels een overheidsbedrijf op de markt zou moeten
worden gebonden.In bijzondere wetgeving kunnen vervolgens de algemene normen, opgenomen
in de kaderwet, nader worden uitgewerkt met inachtneming van de sectorspecifieke
context. In de bijzondere wetgeving kan dan worden ingegaan op het te dienen
publieke belang en de wijze waarop dit belang zal worden behartigd. Indien
wordt besloten in de betreffende wetgeving tot toetreding van de overheid
op de markt kan vervolgens in dezelfde wetgeving worden bepaald aan welke
voorwaarden de betreffende overheidsorganisatie moet voldoen. Bij de vaststelling
van deze regelgeving dient uitdrukkelijk rekening te worden gehouden met de
algemene uitgangspunten als opgenomen in de kaderwet. Afwijken van het bepaalde
in de kaderwet is mogelijk, maar een dergelijke afwijking dient dan wel uitdrukkelijk
te worden gemotiveerd. Hoe staat de regering tegenover dit voorstel?Veel wordt verwacht van gemeenten. Is deze wet afgestemd op de nieuwe
verhoudingen binnen de gemeenten als gevolg van de Wet dualisering gemeentebestuur,
zo vragen de leden van de CDA-fractie?Ook is met de gedachte gespeeld om de «Aanwijzingen inzake het verrichten
van marktactiviteiten door organisaties binnen de rijksdienst» uit te
breiden naar lagere overheden. Hoe kijkt de regering hier tegenaan? Alhoewel
wel een wetswijziging noodzakelijk is, is deze optie waarschijnlijk eenvoudiger
in te voeren. De leden van de D66-fractie hebben overigens wel een sterke
voorkeur voor verankering in duidelijke wetgeving van de scheiding tussen
markt en overheid. Deze grondslagvereiste vindt de fractie dus te prefereren,
maar vanwege pragmatische redenen staat de fractie ook open om deze te versoepelen
c.q. minder bureaucratisch te maken. Het bagatelvereiste is al een verzachting,
zoals ook het rechtstreeks voortvloeien uit een wettelijk voorschrift.Ter overweging valt wellicht een algemene kaderwet te scheppen die verder
sectorspecifiek wordt ingevuld. Hierdoor wordt nauwkeuriger aangesloten bij
de specifieke kenmerken van de sector (vorm en omvang concurrentie) en wordt
voorkomen dat met een «kanon op een mug» geschoten wordt, zo merken
de leden van de D66-fractie op.Concluderend kiezen de leden van de fractie van D66 voor een zo groot
mogelijke zekerheid en minimaal voor gedragsregels met toezicht door de NMa
met sancties. Voor wat betreft de toetredingsregels pleiten zij voor een kaderwet
met sectorspecifieke invulling.Wat ontbreekt is ook een duidelijke beschrijving van alternatieve wijzen
om de (nog in kaart te brengen) problematiek op te lossen. Verschillende partijen
(de Raad van State en professor de Ru b.v. een piepsysteem)) doen hiervoor
suggesties, ook de ervaringen in andere landen kunnen hiertoe een inspiratiebron
zijn. De regering heeft reeds aangegeven dat het voorstel van de Raad van
State niet volledig aan de doelstelling van de wet tegemoet komt.Bij een wet als deze waarbij gerede twijfel bestaat of de kosten van uitvoering
wel in verhouding zijn met de baten is het interessant van deze alternatieven
een inschatting te maken. Zeker daar deze gemeen hebben dat zij minder ingrijpend
zijn en lagere uitvoeringskosten met zich meebrengen. Kan de regering in het
licht van de te verwachten uitvoeringskosten en te behalen resultaten nogmaals
kijken naar alternatieven als voorstel van de Raad van State, van professor
de Ru en de wetten in andere lidstaten van de Europese Unie. Welke verhouding
tussen uitvoeringskosten en resultaten bestaat hier, zo vragen de leden van
de GroenLinks-fractie?De nu vigerende Aanwijzingen inzake het verrichten van marktactiviteiten
door organisaties binnen de rijksdienst zijn flexibeler en geschikter voor
de aanpak van de problematiek rond concurrentieverstoring. De leden van de
ChristenUnie-fractie onderkennen dat bij de Aanwijzingen sprake is van interne
voorschriften voor de rijksoverheid. Zij vragen of deze dan niet kunnen worden
uitgebreid naar de gemeentelijke en provinciale overheidsorganisaties. De
leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering in dit verband wil
ingaan op het commentaar van prof.mr. H.J. de Ru die suggereert dat diverse
onderdelen van de wet geregeld dienen te worden in andere bestaande wetten.
Kortheidshalve verwijzen deze leden naar diens commentaar.De leden van de SGP-fractie brengen de kritiek naar voren, zoals onder
meer geuit door de Raad van State maar ook door onder meer professor mr. H.J.
de Ru, dat in voorliggend wetsvoorstel veel ongelijksoortige zaken geregeld
worden waar al afzonderlijke wetten voor zijn, en waar deze ondergebracht
zouden kunnen worden. Deze leden noemen in dit verband de bepalingen gericht
tot de overheidsorganisaties, die gelet op het algemene karakter in de Provinciewet,
de Gemeentewet, de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen of in de desbetreffende
sectorspecifieke wet thuishoort. Zij noemen tevens de bepalingen over privaatrechtelijke
rechtshandelingen van de Rijksoverheid die in de Comptabiliteitswet en de
bepalingen over vervalsing van de mededinging door de overheid zelf of door
toedoen van de overheid in de Mededingingswet moeten worden opgenomen. Ten
slotte noemen de aan het woord zijnde leden de bepalingen over interne besluitvorming
van de Rijksoverheid, die geen externe effecten beogen. Hiervoor zou het instrument
van de aanwijzingen meer geëigend zijn, bijvoorbeeld die inzake het verrichten
van marktactiviteiten door organisaties binnen de rijksdienst. Zij vragen
de regering hier nader op in te gaan.Tevens brengen de leden van de SGP-fractie in dit verband de positie van
de waterschappen ter sprake. Deze leden wijzen op het feit dat de waterschappen,
gezien hun functionele karakter, eigelijk geen marktactiviteiten verrichten
die niet voortvloeien uit een bij of krachtens wettelijk voorschrift opgedragen
taak. Niettemin kan er sprake zijn van activiteiten die zich binnen de reikwijdte
van voorliggend wetsvoorstel bevinden. In het licht van de eerder door hen
aangehaalde kritiekpunten vragen zij aandacht voor de positie van de waterschappen
als lichamen van functioneel bestuur.Europees perspectiefHoe verhoudt het wetsvoorstel zich overigens in zijn algemeenheid tot
de Europese wet- en regelgeving, mede gelet op het feit dat het onderhavige
wetsvoorstel vooralsnog volstrekt uniek is in de EU. Deze leden zijn niet
op voorhand overtuigd van de «spontane harmonisatie» van dit wetsvoorstel
met het Europese recht. Zij wijzen er op dat EU-begrippen binnen de Nederlandse
context anders worden uitgelegd. Waarop baseert de regering de veronderstelde
harmonisatie? Wat is de reden dat afgezien wordt van het stellen van gedrags-
en toetredingsregels voor ondernemingen met een bijzonder of uitsluitend recht
buiten Nederland, zo vragen deze leden. Schept dit geen ongelijke concurrentievoorwaarden?
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat een level playing field binnen
de Europese Unie tot de voorwaarden behoort voor het goed functioneren van
de Europese markt.Hoe verhouden zich het aantal klachten ten aanzien van marktoptreden van
de Nederlandse overheid zich tot het aantal klachten in andere landen van
de Europese gemeenschap? Is er binnen het kader van de Europese Unie onderzoek
verricht naar marktverstoring door overheden? Is de regering niet van mening
dat, analoog aan het verstrekken van nationale steunmaatregelen, er een Europees
toetsingskader voor marktoptreden van nationale, regionale of locale overheden
dient te bestaan? Zo ja, op welke wijze en op welke termijn zal de regering
daaraan een bijdrage willen leveren? Zo nee, waarom niet? Deze leden zijn
op de hoogte van het standpunt van de regering met betrekking tot reciprociteit
binnen de Europese unie daar waar het gaat om verstorend marktoptreden van
de Franse overheid (en overheidsbedrijven) in de energiemarkt. Spelen in het
kader van marktverstorend overheidsoptreden overwegingen van reciprociteit
ook bij andere landen en/of economische sectoren? Zo ja, kan de regering dat
uitvoerig in kaart brengen?De leden van de VVD-fractie vragen of en zo ja welke andere Europese landen
geregeld hebben dat de concurrentieverhoudingen tussen overheidsorganisaties
en particuliere ondernemingen niet oneerlijk zijn. Wat zullen precies de consequenties
zijn voor de Nederlandse concurrentiepositie bij het inwerkingtreden van deze
wet indien andere Europese landen niet een dergelijke wet hebben, zo willen
deze leden weten. Tevens willen zij weten in hoeverre de Europese regelgeving
inzake openbare aanbestedingen de lading van de Wet Markt en Overheid reeds
dekt.Om inzicht te krijgen in de noodzaak van de wet is het interessant ook
naar andere landen te kijken, specifiek naar de lidstaten van de Europese
Unie. De Raad van State concludeert immers dat de Europese wetgeving reeds
veel regelt op dit terrein. Zijn er andere landen waar vergelijkbare wetgeving
bestaat? Wat zijn de ervaringen daarmee? Wat zijn de overwegingen in andere
lidstaten van de EU een dergelijke wet wel of niet in te voeren, zo vragen
de leden van de GroenLinks-fractie?In hoeverre we kunnen leren van het buitenland, zo vragen de leden van
de fractie van D66? Is er Europese regelgeving voorhanden, c.q. in de maak?
Zo ja, waarom sluiten wij daar niet op aan?Marktactiviteiten en concurrentievoorwaardenDe leden van de PvdA-fractie vragen de regering een nadere definiëring
te geven van het in het wetsvoorstel cruciale begrip marktactiviteiten. Zij
vinden deze definitie te onduidelijk, waardoor de reikwijdte en de mogelijke
gevolgen van het wetsvoorstel niet goed in beeld kunnen worden gebracht. Ook
uit de discussie die gevoerd werd tijdens het algemeen overleg over de evaluatie
van de aanwijzingen inzake het verrichten van marktactiviteiten door de rijksoverheid
van 21 januari jl. werd dit voor deze leden duidelijk. Artikel 6 van het wetsvoorstel
bepaalt dat het de «aangewezen weg» is dat de overheid moet bepalen
of een bepaalde marktactiviteit het openbaar belang dient. De regering maakt
echter onvoldoende duidelijk wanneer er sprake is van deze «aangewezen
weg».De regering schrijft dat inderdaad geen vastomlijnde definitie van het
begrip marktactiviteiten mogelijk is, omdat die af zal hangen van hetgeen
de verschillende overheden als publiek belang definiëren. Deze leden
zijn blij dat de bepaling van het publieke belang in handen van de overheid
blijft, zoals de minister voortdurend benadrukt. Zij vinden overigens dat
dit voor zich spreekt. Maar wat is dit primaat van de politiek in de praktijk
nog waard als een van de belangrijkste definities uit het wetsvoorstel voor
velerlei uitleg vatbaar blijkt? De regering verwacht dat door advisering van
de Commissie Markt en Overheid en uitspraken van de rechter vanzelf duidelijkheid
gaat ontstaan over de uitleg van het begrip marktactiviteiten in de praktijk.
Is de regering niet bang dat in dat geval de discussie over het begrip marktactiviteiten,
en daarmee over het publieke belang, zich veelal binnen de Commissie Markt
en Overheid en in de rechtszaal zal afspelen en daarmede aan het publieke
domein zal worden onttrokken? Is de regering het met deze leden eens dat een
van de uitgangspunten van de Nederlandse staatsinrichting – de politiek
bepaalt de omvang en aard van het publieke domein – in gevaar komt?
De leden van de PvdA-fractie concluderen dat de reikwijdte van het begrip
marktactiviteiten van essentieel belang is voor de werking van het wetsvoorstel
en dat deze reikwijdte vooral wordt bepaald in de uitleg van de Commissie
Markt en Overheid en door jurisprudentie aan de hand van de wetsvoorstel geschetste
zeer brede en vage definitie. Daarmee onttrekt deze, bij uitstek politieke,
vraag zich aan de invloed van democratisch gekozen organen. Waarom heeft het
kabinet zich niet beperkt tot een regeling met betrekking tot het marktoptreden
van overheden, zo vragen deze leden, waarbij marktoptreden betrekking zou
hebben op activiteiten buiten het publieke domein.Activiteiten die worden verricht in het kader van zelfvoorziening vallen
buiten het begrip marktactiviteiten. Wat wordt verstaan onder het begrip zelfvoorziening,
zo vragen deze leden. Indien een aantal gemeenten of waterschappen een gemeenschappelijke
onderneming oprichten dan wel als een gemeente gebruik maakt van de diensten
van een collega-gemeente, is er dan sprake van zelfvoorziening, zo vragen
de leden van de PvdA-fractie?Het wetsvoorstel stelt dat het wenselijk is regels vast te stellen omtrent
marktactiviteiten. De leden van de PvdA-fractie ontvangen graag een verduidelijking
van de gehanteerde begrippen. Als overheden of overheidsorganisaties goederen
en/of diensten leveren aan derden en daarmee in concurrentie treden met derden,
is er sprake van marktactiviteiten in de zin van dit wetsvoorstel. Deze leden
zijn benieuwd naar een toelichting van het begrip «derden». Wordt
hiermee bijvoorbeeld de burger bedoeld, als het gaat om zaken
als de inzameling van afval, de levering van een paspoort en het verkopen
van een versnapering in een gemeentelijke inrichting? Wanneer een door een
aantal overheidsorganen opgericht bedrijf levert aan een derde, niet zijnde
mede oprichtend overheidsorgaan, is er dan sprake is van marktactiviteiten?Met betrekking tot het concurrentiecriterium merken deze leden op dat
zij dit als een subjectief en moeilijk te hanteren criterium beschouwen. Als
lang en ver genoeg gezocht wordt, dan zal vrijwel altijd een particuliere
aanbieder kunnen worden gevonden van een dienst of goed. De (regionale) omvang
van de betreffende markt speelt daarbij een rol, evenals de afbakening van
product of dienst. Ook de regering erkent blijkens de memorie van toelichting
dit probleem. Wat een «relevante markt» is, moet immers van geval
tot geval worden bekeken, aldus de regering. De Commissie Markt en Overheid
kan uitkomst bieden bij het bepalen van de relevante markt, zo schrijft de
regering. Ook hier vragen de leden van de fractie van de PvdA waarom het antwoord
op deze, voor de toepassing van het wetsvoorstel tamelijk relevante vraag,
door een commissie van deskundigen wordt beantwoord en niet door op hun beslissingen
aanspreekbare politici. Welke criteria worden gehanteerd bij de bepaling van
de relevante markt? Zo vragen deze leden of een Duitse afvalverbrandingsinstallatie
als «derde» een concurrent is van de AVI Twente. Kan het storten
van afval gezien worden als concurrerend met het verbranden van afval? Moet
bij een analyse van dit soort kwesties de Europese, de nationale of de regionale
markt maatgevend zijn, zo vragen deze leden. Voor wat betreft onderwijs en
gevangeniswezen bestaat er in veel landen een scala aan particuliere aanbieders
van deze diensten die ongetwijfeld ook bereid zullen zijn zich in Nederland
te vestigen, indien zij dat nog niet hebben gedaan. Zij zouden kunnen concurreren
met de huidige publiekrechtelijke aanbieders van deze diensten. Wordt in dit
geval aan de in het wetsvoorstel gegeven definitie voldaan? Verwacht, kortom,
de regering in de praktijk niet grote onduidelijkheid bij betrokkenen en belanghebbenden
rondom de begrippen «concurrentie» en «relevante markt»?De regering merkt op dat voor het nieuwe begrip marktactiviteiten is gekozen
omdat er geen bestaande begrippen zijn die aansluiten bij de beoogde reikwijdte
van het wetsvoorstel. «In de begripsomschrijving van marktactiviteiten
zit een zekere discretionaire ruimte. Echter, elementen uit de begripsomschrijving
zoals markt en concurrentie, zijn al bekend uit onder meer de mededingingswet.
Omdat deze begrippen al langer toegepast worden zal de toepassing van de definitie
van marktactiviteiten in de praktijk niet tot problemen leiden», aldus
de regering. De leden van de PvdA-fractie merken echter op dat deze begrippen
in dit wetsvoorstel op een totaal andere wijze gehanteerd worden dan tot nu
toe in de Mededingingswet het geval is geweest. Het nieuwe begrip leidt daarmee
volgens hen wel degelijk tot vragen omtrent de reikwijdte van het begrip marktactiviteiten.Dat marktactiviteiten die overheidsorganisaties verrichten een concurrentievoordeel voor de overheidsorganisatie ten opzichte van
de particuliere organisaties tot gevolg hebben, wordt door de regering benadrukt.
Wat deze leden in het wetsvoorstel echter missen, is dat zulke marktactiviteiten
ook belangrijke concurrentienadelen tot gevolg
kunnen hebben. Zo moeten overheidsorganisaties zich houden aan afspraken op
het gebied van arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden die in veel sectoren
ruimer zijn dan de afspraken waar particuliere ondernemingen mee te maken
hebben. Ook krijgen zij veelvuldiger te maken met voorschriften, vergunningen
en (wettelijke) regelingen. Dit wetsvoorstel gaat echter volledig voorbij
aan deze nadelen. Wat is hiervan de reden, zo vragen de leden
van de PvdA-fractie de regering. Het wetsvoorstel gaat uit van het scheppen
van zo veel mogelijk gelijke concurrentieverhoudingen. Maar het wetsvoorstel
stelt stringente eisen aan het toetreden en het gedrag van overheidsondernemingen
terwijl aan particuliere ondernemingen geen eisen worden gesteld. In markten
waar beide soorten bedrijven actief zijn, zoals bijvoorbeeld de afvalinzameling
en de afvalverwijdering, wordt dit als een anomalie ervaren. Dit te meer daar
in deze markten ook vragen kunnen worden gesteld met betrekking tot het concurrentiegehalte.
Hoe denkt de regering het beoogde gelijke speelveld te garanderen wanneer
zich de zojuist beschreven concurrentienadelen voor de overheid voordoen?Een soortgelijke onzekerheid brengt de eis met zich mee dat overheidsorganisaties
hun besluit omtrent marktactiviteiten moeten herzien, in geval zich na het
nemen van het oorspronkelijke besluit om de markt te betreden concurrentie
ontwikkelt. De leden van de CDA-fractie hebben hier een aantal vragen bij.
Hoe moet deze «concurrentie» worden gemeten? Wanneer is er sprake
van concurrentie die tot herziening van het oorspronkelijke besluit dwingt?
Wat zijn de gevolgen indien de herziening van het besluit te lang op zich
heeft laten wachten respectievelijk een herzien besluit door de rechter als
onrechtmatig wordt beoordeeld?Hoe beoordeelt de regering de klacht van overheidsbedrijven dat er op
het gebied van arbeidsvoorwaarden geen sprake is van een level playing field
tussen overheidsbedrijven en private ondernemingen? Om welke verschillen gaat
het hier, zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie?De leden van de ChristenUnie-fractie wijzen op de onhelderheid die is
blijven bestaan over de vraag wat voorop moet staan bij dit wetsvoorstel.
De regering blijkt van mening, dat het erom gaat vast te stellen of sprake
is van oneerlijke concurrentie, terwijl de Raad van State stelt dat het in
hoofdzaak gaat over de vraag of een publieke taak het beste langs zuiver publiekrechtelijke
weg of via de markt kan worden verwezenlijkt. Kan de regering dit verschil
in perspectief verklaren en hoe kijkt de regering hier tegenaan, zo vragen
deze leden. Toetredingsregels algemeenDe leden van de PvdA-fractie zijn niet op voorhand tegenstander van toetredingsregels,
die van overheidsorganisaties een goede analyse verlangen alvorens marktactiviteiten
worden ontplooid, maar zij vragen zich wel af of daar de mogelijkheid aan
moet worden verbonden voor belanghebbenden om op grond van hun eigen economische
belangen een procedure op grond van de Algemene Wet Bestuursrecht tegen dit
besluit aan te spannen. Belanghebbenden kunnen immers nu al een civiele procedure
aanspannen. Bovendien vragen deze leden of overheden niet nu reeds op grond
van Gemeente- en Provinciewet de oprichting van een organisatie en het gaan
verrichten van marktactiviteiten moet motiveren? Voorts merken deze leden
op dat naast de privaatrechtelijke toetsing die bedrijven al kunnen uitvoeren
waar het om oneerlijke concurrentie gaat zij ook hun beklag kunnen doen bij
de betrokken bestuursorganen. Welke inspanningen heeft de minister verricht
om er voor zorg te dragen dat haar ministerie en andere overheidsorganen klachten
in deze serieus behandelen? Deze leden verwijzen naar de evaluatie die is
doorgevoerd ten aanzien van de werking van Aanwijzingen voor het verrichten
van marktactiviteiten waaruit blijkt dat het ministerie van Economische Zaken
een slechte organisatie heeft ten aanzien van de klachtenbehandeling.De overheid moet zelf bepalen of het verrichten van marktactiviteiten
de aangewezen weg is om het openbare belang te behartigen. Waarom is ervoor gekozen dit besluit aan de bevoegde bestuursorganen zelf over
te laten, zo willen de leden van de VVD-fractie weten.Deze leden constateren dat dit besluit kan worden aangevochten bij de
rechter. Bestaat hiermee niet het gevaar dat de rechter invulling geeft aan
het oordeel of marktactiviteiten de aangewezen weg zijn voor de behartiging
van het openbaar belang, ofwel een verdergaande juridisering oplevert, zo
willen deze leden weten. Kan de regering nog eens uitgebreid ingaan op de
argumentatie van de Raad van State, dat het niet eenvoudig is om een eenduidig
generiek toepasbaar kader te ontwerpen om de marktactiviteiten van overheidsorganisaties
te regelen, zo vragen de leden van de VVD-fractie. Deze leden vragen de regering
met name de opmerkingen aangaande het ontbreken van een eenduidig begrippenkader
in de beantwoording te betrekken. Kan er een duidelijke definitie gegeven
worden van «marktactiviteiten», «relevante markt»,
«publieke taken» en «publiek belang»? De leden van
de VVD-fractie vinden het immers van belang heldere en duidelijke wetgeving
te creëren. Is de vrees van VNG en IPO gerechtvaardigd dat rechtsonzekerheid ontstaat
door talloze juridische procedures? De leden van de VVD-fractie vragen in
hoeverre de contractsvrijheid van overheden wordt ingeperkt door deze Wet.
Zij vragen de regering in dit kader te reageren op de stelling van Prof. de
Ru, dat als de expliciete grondslag voor privaatrechtelijke marktactiviteiten
achteraf ontbreekt, de rechtshandeling ingevolge het BW vaak nietig zal zijn.De leden van de VVD-fractie willen weten in hoeverre overheden met opzet
overcapaciteit kunnen realiseren bij de inkoop van duurzame kapitaalgoederen
met als doel de restcapaciteit ex artikel 6, lid 4 sub b en artikel 9 sub
c uit te nutten. Hoe wordt bepaald wat de «noodzakelijke» capaciteit
is?Een belangrijk bezwaar van de leden van de CDA-fractie betreft evenwel
de wettelijke eis dat de uitkomst van de afweging omtrent het al dan niet
betreden van de markt moet worden vastgelegd in een specifiek besluit waartegen
bezwaar en beroep door een derde belanghebbende kan worden ingesteld. Met
de mogelijkheid van bezwaar en beroep bestaat immers het risico dat de rechter
tot de conclusie komt dat het besluit onrechtmatig is genomen en derhalve
wordt vernietigd. Voor zover deze vernietiging het gevolg is van het niet
naleven van bepaalde vormvoorschriften, zoals het niet bieden van de mogelijkheid
van inspraak (d.w.z. de inspraakprocedure als geregeld in afdeling 3.4 AWB),
is een dergelijk gevolg goed verdedigbaar. De besluitvormingsprocedure heeft
immers tot doel inzichtelijk te maken op welke wijze en op basis van welke
overwegingen een besluit tot stand komt.Problematischer is het geval waarbij de rechter tot vernietiging van een
besluit overgaat op inhoudelijke gronden. Zo kan de rechter een besluit vernietigen,
omdat hij tot het oordeel komt dat het belang van de overheid de markt te
betreden niet opweegt tegen de gevolgen voor particuliere bedrijven die op
dezelfde markt werkzaam zijn. De kern van het bezwaar van de leden van de
CDA-fractie is namelijk dat het wetsvoorstel op geen dan wel naar het oordeel
van deze leden volstrekt onvoldoende inzichtelijk maakt op basis van welke
concrete overwegingen (d.w.z. feiten en belangen) de betreffende overheid
tot een inhoudelijk oordeel over de toelaatbaarheid van het betreden van de
markt moet komen.Een dergelijke inhoudelijk voldoende concrete norm, zoals reeds aangegeven,
lijkt niet te geven. Iedere situatie is anders, hetgeen de ontwikkeling van
een dergelijke norm in de weg staat. De inherente consequentie van deze constatering
is evenwel dat er bij overheden die de markt wensen te betreden in belangrijke
mate onzekerheid zal bestaan over de rechtmatigheid van het te nemen besluit.
Het gebrek aan duidelijke normen waaraan het besluit inhoudelijk
wordt getoetst door de rechter brengt derhalve grote onzekerheid over de rechtsgeldigheid
van besluiten omtrent toetreding tot de markt voor overheden met zich mee.Uit de vele reacties uit het veld is af te leiden, dat veel pijn is gelegen
in de toetredingsregels. In de ogen van de leden van de D66-fractie houden
deze toetredingsregels niet meer (en niet minder) in dan een normaal politiek
proces over de definitie en afbakening van het begrip publiek belang. Veel
kritiek is gericht op het bureaucratische, geld- en energieverslindende karakter
van het wetsvoorstel.Alhoewel deze leden van mening zijn, dat iedere overheid zich bewust moet
zijn van haar activiteiten in de markt en de vraag of haar aanwezigheid geen
concurrentieverstorend effect heeft – (is dit geen onderdeel van een
normaal democratisch proces?) – is het ook van belang dat wetgeving
praktisch goed uitvoerbaar moet zijn. Zij vragen dan ook of niet aan deze
kritiek tegemoet gekomen kan worden door de toetredingsregels formeel te laten
vallen, maar de spelregels (gedragsregels) wel duidelijk van toepassing te
verklaren met een duidelijke rol voor het NMa als onafhankelijk toezichthouder
met eventueel daarbij horende sancties.Het gegeven dat de visie op de taak van de overheid met de wisselende
politieke verhoudingen mee verandert, vormt voor de leden van de ChristenUnie-fractie
een bezwaar tegen pogingen algemeen aanvaarde inhoudelijke normen voor toetredings-
en gedragsregels omtrent marktactiviteiten van overheidsorganisaties in een
wettelijke regeling vast te leggen. Het wetsvoorstel probeert zich weliswaar
te beperken tot procedurele vereisten, maar ontkomt er toch niet aan enkele
inhoudelijke afwegingsgronden te noemen, onder meer in artikel 6 van bovengenoemd
wetsvoorstel. Bovendien zal hieruit jurisprudentie ontstaan, waarin op den
duur steeds meer een inhoudelijk oordeel over de gemaakte afwegingen onontkoombaar
is. Deelt de regering deze zienswijze, zo vragen deze leden. De leden van
de ChristenUnie-fractie vragen de regering voorts of het oordeel van het bestuursorgaan
dat het verrichten van marktactiviteiten de «aangewezen weg» is
voor de behartiging van het desbetreffende openbaar belang, er niet toe zal
leiden dat de bestuursrechter op de stoel van het bestuur komt te zitten,
gezien de mogelijkheid het besluit aan te vechten. Verplaatst de wetgever
het probleem van deze afweging daarmee niet naar de praktijk, zo vragen de
aan het woord zijnde leden.De leden van de SGP-fractie constateren dat voorliggend wetsvoorstel zich
uitstrekt tot alle leveringen door overheidsorganisaties aan partijen buiten
de eigen rechtspersoon die in daadwerkelijke concurrentie met private ondernemingen
plaatsvinden. Indien een overheidsorganisatie goederen of diensten inkoopt
is er sprake van zelfvoorziening. Indien twee of meer overheidsorganisaties,
in verband met het behalen van financiële voordelen, echter gezamenlijk
inkopen, verrichten zij volgens voorliggend wetsvoorstel een marktactiviteit.
Deze leden vinden de beperkingen die in dit verband conform voorliggend wetsvoorstel
dienen te gelden dan ook niet bevorderlijk voor de doelmatigheid van de publieke
sector. Zij zijn derhalve van mening dat de maatschappelijk gewenste vormen
van zogenoemde samenbesteding buiten de werking van voorliggend wetsvoorstel
moet worden gehouden. De aan het woord zijnde leden vragen de regering hiertoe
met een nota van wijziging te komen.Met betrekking tot het grondslagvereiste constateren de leden van de SGP-fractie
dat dit vereist dat aan elke marktactiviteit een formeel publiekrechtelijk
besluit ten grondslag moet liggen. Bij achteraf blijkende gebrekkige of volgens
de rechter onvoldoende onderbouwde besluitvorming zouden contractspartijen
van de overheid zich gemakkelijk aan hun verplichtingen kunnen onttrekken.
Deze leden voorzien dat als gevolg van de ruime begripsbepalingen
in combinatie met de procedurele vereisten substantiële risico's ontstaan,
omdat overheden op basis van voorliggend wetsvoorstel, ook achteraf, geconfronteerd
kunnen worden met sancties en grote privaatrechtelijke consequenties. Daarnaast
worden, zo stellen de aan het woord zijnde leden, overheden als gevolg van
de in voorliggend wetsvoorstel voorgestelde verplichting om elke vijf jaar
een expliciet besluit te nemen over de voortzetting van de marktactiviteiten,
hetgeen dan wederom voor bezwaar en beroep vatbaar is, nog eens extra op achterstand
gezet. Volgens deze leden ontstaat als gevolg van genoemde extra belemmeringen
een ongelijk speelveld ten nadele van de overheidsgerelateerde bedrijven en
wordt privatisering gestimuleerd, hetgeen naar hun mening met name onwenselijk
is in het geval dat er publieke nutsfuncties als bijvoorbeeld afvalverwijdering
in het geding zijn. Zij verzoeken de regering hier nader op in te gaan. Toetredingsregels en heroverwegingDe eis dat een overheidsorganisatie iedere vijf jaar moet afwegen of voortzetting
van de marktactiviteit wenselijk is en die keuze uitvoerig moet beargumenteren,
roept bij de leden van de PvdA-fractie een aantal vragen op. Waarom is er
voor zo'n regeling gekozen, in afwijking van het SER-advies? Doordat regels
worden gesteld aan het privaatrechtelijk optreden van overheden, lijkt de
contractvrijheid van de overheid aan banden te worden gelegd. Is de regering
het met hen eens dat de verplichting om iedere vijf jaar de marktactiviteiten
te heroverwegen, curieuze en onwenselijke uitwerkingen kan hebben? Wat zijn
de praktische gevolgen voor langlopende projecten?Moet het gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam in de ogen van de regering
werkelijk iedere vijf haar zijn voortbestaan ter discussie stellen? Is de
regering zich ervan bewust dat de rijksoverheid iedere vijf jaar haar aandelenpakket
bij de Bank Nederlandse Gemeenten moet heroverwegen? Hoe verhoudt deze eis
zich tot het behartenswaardige adagium «betrouwbare overheid»?
Wanneer dan toch wordt vastgehouden aan een termijn, verdient het dan geen
aanbeveling die periode langer te laten duren dan vijf jaar? Ook voor overheidsbedrijven
geldt de termijn van vijf jaar. In uitzonderingsgevallen kunnen zij echter
afwijken van de eis van vijf jaar. Aan welke voorwaarden moet hiervoor worden
voldaan? Waarom heeft de regering er in principe voor gekozen een uniforme
termijn te hanteren voor zoveel verschillende vormen van marktactiviteiten?
Komt door die uniformering de zorgvuldigheid van de toepassing van deze gedragsregel
niet in het geding?Deze heroverweging kan leiden tot een door de concurrent bij de rechter
afgedwongen verkoop van activiteiten door de betrokken overheid of overheidsorganisatie.
Deze gedwongen verkoop kan de betrokken entiteit een aanmerkelijk boekverlies
opleveren. Op welke wijze zal hiermee worden omgegaan, zo vragen de leden
van de PvdA-fractie? Dit te meer daar dit activiteiten c.q. voorzieningen
kan betreffen die door de belastingbetaler zijn gefinancierd en soms ook verliezen
die voor rekening van de belastingbetaler zijn gekomen.Voor de leden van de VVD-fractie is de terugwerkende kracht van de artikelen
6 en 8 nog onduidelijk. Deze leden verzoeken de regering uitgebreid in te
gaan op de keuze voor de één jaarstermijn bij lopende contracten
en de vijf jaarstermijn bij de evaluatie. Waarom is niet gekozen voor de systematiek
van de eerbiedigende werking?Ook de verplichting om elke vijf jaar opnieuw te beoordelen of een bepaalde
activiteit al dan niet door de overheid mag worden voortgezet brengt
de nodige onzekerheden met zich mee, zo merken de leden van de CDA-fractie
op. Tal van overheidsactiviteiten vergen aanzienlijke investeringen. In dit
verband kan onder meer worden gedacht aan de bouw van afvalverbrandingsinstallaties.
Deze investeringen worden aangegaan op basis van de verwachting dat de investeerder
(de overheid) de kosten over een langere periode kan terugverdienen. De eis
van een vijfjaarlijkse herziening van het oorspronkelijke door de overheid
genomen besluit brengt grote onzekerheid met zich mee omtrent de vraag of
de investering wel gerechtvaardigd is.Dit probleem wordt naar het oordeel van de leden van de CDA-fractie nog
eens vergroot door het feit dat onduidelijk is op basis van welke concrete
normen het oorspronkelijke besluit na vijf jaar moet worden herzien. Hierdoor
wordt de uitkomst van de vijfjaarlijkse heroverweging moeilijk zo niet geheel
onvoorspelbaar. Een dergelijke onzekerheid komt deze leden zeer ongewenst
voor. Graag vernemen deze leden de zienswijze van de regering op deze problematiek.
Is een termijn van 5 jaar niet erg lang als evaluatietermijn? Met name op
het gemeentelijk niveau zou het toch wenselijk zijn een tussenrapportagemoment
in te lassen?De evaluatieverplichting (m.b.t. de toetreding) om de 5 jaar zou naar
de mening van de leden van de D66-fractie beter eens in de vier jaar bij het
aantreden van een nieuwe gemeenteraad kunnen plaatsvinden.De 5 jaarlijkse herziening is in de ogen van de fractie van GroenLinks
arbitrair. Waarom is voor deze periode gekozen? Welke rol heeft hierbij de
administratieve lasten gespeeld? Is het niet zuiverder te kijken naar veranderende
omstandigheden (bijv. van de marktstructuur of maatschappelijke opvattingen
over het publiek belang) en hier eventueel ook criteria voor te formuleren.
Immers: in 5 jaar kan niks veranderen, in 1 jaar een heleboel. Is het gezien
de administratieve lasten raadzaam een minimum aantal jaren te bepalen waarna
een heroverweging pas weer plaats hoeft te vinden? Hoe staat het met de verkoop
van een overheidsbelang als uit een heroverweging blijkt dat er geen voldoende
legitimatie voor overheidsoptreden meer is? Mag er rekening gehouden worden
met (on)gunstige marktomstandigheden?Toetredingsregels en bagatelbepalingDe toetredingsregels kennen een bagatelbepaling voor marktactiviteiten
die een netto-omzet van 75 000 euro niet te boven gaan. Kan de regering
ingaan op deze grens, zo vragen de leden van de PvdA-fractie? De regering
schrijft dat voor de bepaling van de grens is gekeken naar een schatting van
de totale omvang van marktactiviteiten door gemeenten. Hoe is deze schatting
gemaakt? Is niet gekeken naar de aard van de marktactiviteiten?De leden van de VVD-fractie vragen een toelichting waarom gekozen is voor
de bagatelbepaling op EUR 75 000. Kan een inschatting worden gegeven
van de omvang van de markt waarop op grond van deze bagatelbepaling wél
marktactiviteiten door overheden verricht mogen worden, zo vragen deze leden.
Tevens willen deze leden weten of het mogelijk is de bagatelbepaling flexibel
in te stellen en te laten fluctueren met het belang dat ermee gediend is.
Welke mogelijkheden bestaan hiertoe? Ook vragen deze leden in hoeverre andere
middelen dan geldmiddelen meetellen in het bagatel.De grens van 75 duizend euro houdt geen rekening met de omvang van de
desbetreffende overheid. Hoe kijkt de regering aan tegen het voorstel van de G4 voor grote gemeenten en provincies een hogere grens te hanteren,
zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie?De leden van de SGP-fractie vragen een onderbouwing van de vaste ondergrens
van € 75 000 die voor de in voorliggend wetsvoorstel opgenomen
bagatelbepaling geldt, temeer daar ditzelfde bedrag qua activiteit en qua
schaal in zeer uiteenlopende gevallen wordt gehanteerd. Deze leden vragen
een reactie op de suggestie de hoogte van de bagatel af te stemmen met de
grens van de Europese aanbestedingsrichtlijn voor diensten welke € 200 000
bedraagt.Toetredingsregels en de Commissie Markt en OverheidOp de toepassing en de handhaving van de toetredingsregels houdt de in
te stellen Commissie Markt en Overheid toezicht. Maar het is de leden van
de PvdA-fractie niet helder wat de rol en het belang van het advies is van
deze commissie. De commissie ondersteunt bedrijven bij de toepassing van het
wetsvoorstel, geeft adviezen, maar deze adviezen hebben geen bindend karakter.
Wat is de toegevoegde waarde van de Commissie Markt en Overheid? Zij hebben
er op gewezen dat de commissie bij een aantal tamelijk principiële vragen,
zoals de invulling van het begrip «marktactiviteiten», een bepalende
invloed kan hebben. Acht de regering dit wenselijk? Deze leden zien graag
dat de regering uitvoeriger ingaat op de inrichting en werkwijze van de commissie.
Hoeveel leden zal zij tellen? Welke personen komen voor benoeming in de commissie
in aanmerking? Zijn dit alleen personen die ter zake kundig zijn, zoals wordt
vermeld in de memorie van toelichting? Hoe wordt getracht belangenverstrengeling,
bijvoorbeeld van personen die banden hebben met dan wel overheidsorganisaties
dan wel het bedrijfsleven, te voorkomen? Hoe wordt, kortom, de in de memorie
van toelichting vermelde onafhankelijkheid van de commissie, in de praktijk
gewaarborgd? Is de minister van Economische Zaken voluit politiek verantwoordelijk
voor de commissie, en dus aanspreekbaar op het functioneren van de commissie?
Zo niet, op welke wijze zullen de verhoudingen tussen commissie, Kamer en
regering dan worden geregeld? Kan worden ingegaan op het takenpakket van de
commissie? Bestaat dat alleen uit het adviseren van overheden en bedrijven?
De regering schrijft dat de commissie «uitsluitend uit eigen beweging
adviseert». Waarom is hiervoor gekozen? Kunnen overheidsorganisaties
en bedrijven niet zelf bij de commissie aankloppen? Het functioneren van de
commissie wordt na vijf jaar geëvalueerd. Blijft de commissie ook na
die tijd in principe bestaan, of dient de commissie in de ogen van de regering
vooral als «hulp» in de eerste jaren waarin de Wet Markt en Overheid
van kracht wordt? Kan de regering de verhouding schetsen tussen enerzijds
de Commissie Markt en Overheid en anderzijds de Nma? Worden die verhoudingen
vooraf duidelijk op papier gezet? Waarom wordt de commissie niet systematisch
van alle voorgenomen besluiten tot marktactiviteiten op de hoogte gesteld?
Belemmert dat haar functioneren niet?De artikelgewijze toelichting stelt dat ook indien de levering van het
goed of dienst op publiekrechtelijke wijze geregeld is, er toch sprake kan
zijn van marktactiviteiten. Vervolgens wordt aangegeven dat advisering door
de in te stellen Commissie Markt en Overheid meer duidelijkheid zal kunnen
geven. De leden van de PvdA-fractie vragen welke verhoudingen zullen ontstaan
als via publiekrechtelijke regelgeving de aanbieding van een goed of dienst
geregeld wordt en vervolgens een niet-democratisch gekozen commissie de facto
door haar uitleg de werking van deze regelgeving kan frustreren. Wat is de
reden dat in de artikelsgewijze toelichting zo expliciet aangegeven wordt
dat ook indien een publiekrechtelijke basis wordt gecreëerd voor het
leveren van goederen of diensten deze toch als marktactiviteiten
kunnen worden aangemerkt indien aan bepaalde criteria is voldaan, zo vragen
zij.De leden van de VVD-fractie zien in de Commissie Markt en Overheid een
interessant orgaan, dat de communicatie en informatievoorziening rond dit
wetsvoorstel verder kan regelen. Voor deze leden is echter nog niet geheel duidelijk welke rol de commissie precies zal vervullen
en welke bevoegdheden zij heeft. Ook vragen deze leden een nadere toelichting
op de verhouding van de commissie tot de NMa.De op grond van het wetsvoorstel op te richten Commissie Markt en Overheid
zal naar het oordeel van de leden van de CDA-fractie voor dit gesignaleerde
probleem geen soelaas kunnen bieden, aangezien ook voor deze commissie geldt
dat zij geen duidelijke leidraad (criteria) meekrijgt welke overheidsactiviteiten
wel of niet toelaatbaar zijn. Dit doet de vraag opkomen op welke uitgangspunten,
in aanvulling op de zeer algemeen geformuleerde en reeds beperkt in aantal
zijnde normen opgenomen in het wetsvoorstel, de commissie zich moet baseren.
Graag een reactie van de regering ten aanzien van dit laatste punt.Een belangrijk onderdeel van het wetsvoorstel is de instelling van de
Commissie Markt en Overheid. Deze commissie moet overheden en marktpartijen
die met (potentieel) concurrerende overheden en overheidsbedrijven worden
geconfronteerd adviseren omtrent de betekenis van de in het wetsvoorstel opgenomen
materiële (over het algemeen vage) normen. De in het wetsvoorstel opgenomen
normen zijn over het algemeen erg algemeen en daarmee vaag en dubbelzinnig
geformuleerd. Een punt waarop ook door de Raad van State in haar advies is
gewezen. Aangezien overheden en marktpartijen belang hebben bij de concrete
uitwerking en toepassing van dit wetsvoorstel op een voornemen van een overheid
om de markt al dan niet te betreden ligt het toch in de verwachting dat deze
commissie tal van adviesaanvragen zal krijgen omtrent de uitleg en toepassing
van het voorliggende wetsvoorstel, zo merken de leden van de CDA-fractie op.
Dit zal toch zeker in de eerste jaren van de invoering van het wetsvoorstel
het geval zijn.Opvallend genoeg stelt de regering in de toelichting op het wetsvoorstel
dat het de bedoeling is dat er sprake zal zijn van een kleine commissie met
een beperkt ondersteunend apparaat. Deze voorstellen leiden tot een aantal
vragen bij de leden van de CDA-fractie. Hoe valt dit voornemen van de regering
te rijmen met de te verwachten (grote) aantallen adviesaanvragen? Zal een
te kleine commissie geen afbreuk doen aan de kwaliteit respectievelijk de
snelheid van advisering omtrent de uitleg van de wet? Is de commissie overigens
verplicht elk verzoek om advies te honoreren? Zo nee, welke criteria worden
gehanteerd bij de beoordeling welke adviesaanvragen wel worden gehonoreerd?
Welke termijnen dient de commissie in acht te nemen bij de behandeling van
adviesaanvragen?Een belangrijke taak van de Commissie Markt en Overheid is een uniforme
uitleg van de wet te bevorderen. De regering geeft echter zelf in de toelichting
aan dat overheden niet verplicht zijn de commissie bij een besluit omtrent
toetreding tot de markt vooraf te horen respectievelijk om advies uit te brengen.
Wordt door dit facultatieve karakter van het vragen van een advies de consistente
toepassing en uitleg van het voorliggende wetsvoorstel in negatieve zin beantwoord?
Waarom is er in dit verband niet gekozen voor een systeem waarbij een overheid
een voornemen omtrent toetreding tot de markt vooraf bij de commissie moet
aanmelden, waarbij de commissie de bevoegdheid heeft desgewenst een niet bindend
advies uit te brengen? Een dergelijk systeem lijkt een belangrijke bijdrage aan een consistente toepassing en uitleg van de wet te kunnen leveren,
en voorkomt rechtsonzekerheid volgens de leden van de CDA-fractie.De Commissie Markt en Overheid adviseert op basis van haar kennis over
de markt. Het gaat hierbij echter juist om de afweging van publieke en private
belangen, oftewel markt en overheid. Ligt het
daarom niet voor de hand de leden van de commissie ook te selecteren op basis
van hun kennis van het publieke belang, zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie?Is het daarom ook niet raadzaam de benoeming en schorsing van de leden
van de commissie in handen te leggen van een breder platform dan alleen de
minister van Economische Zaken en van Justitie? Te denken valt aan de ministers
van BZK, VROM en andere bij specifieke publieke belangen betrokken ministeries.
Hoe denkt de regering hierover?De leden van de SGP-fractie stellen zich kritisch op ten aanzien van het
instellen van een Commissie Markt en overheid, zoals dat in voorliggend wetsvoorstel
wordt voorgesteld. Juist omdat in voorliggend wetsvoorstel een duidelijke
normstelling en heldere criteria ontbreken bestaat er volgens deze leden een
reële kans, dat genoemde commissie via haar adviezen in de komende jaren
hier invulling aan gaat geven en daarmee in beginsel gaat bepalen in hoeverre
marktactiviteiten door lagere overheden wel of niet geoorloofd zijn. Deze
leden constateren dat in voorliggend wetsvoorstel bovendien is aangegeven
dat de commissie in het geval van een rechtsgang door de rechter geraadpleegd
kan worden als deskundige, dan wel eerdere adviezen van de commissie de rechter
kunnen helpen bij zijn beslissing. Op deze manier, zo merken zij op, zal de
commissie een belangrijke rol gaan spelen bij het vormen van jurisprudentie
en zal het primaat van de politiek hierdoor worden ondergraven. Vanwege het
ontbreken van een duidelijke normstelling en heldere criteria ervaren de aan
het woord zijnde leden de voorgestelde rol en positie van de Commissie Markt
en overheid als ongewenst. Zij vragen om een nadere herbezinning op dit punt.Juridische aspectenDe leden van de PvdA-fractie wijzen de regering erop dat het wetsvoorstel
grote juridische complicaties kan hebben. Een private ondernemer die zich
benadeeld voelt door activiteiten die verricht worden door een overheidsorgaan
(met een democratisch gekozen bestuur) wordt in dit wetsvoorstel een laagdrempelige
juridische voorziening aangeboden om een oordeel van de rechter hierover te
vragen. De rechter zal vervolgens op grond van de brede en voor velerlei uitleg
vatbare omschrijving van het begrip «marktactiviteiten» tot een
oordeel moeten (kunnen) komen. Hieruit kan blijken dat de overheidsorganisatie
activiteiten verricht die in strijd zijn met de Wet markt en overheid. Dit
zal, zo vrezen zij, verreikende privaatrechtelijke consequenties kunnen hebben.
Ook professor De Ru heeft hier in zijn commentaar op gewezen. Tijdens het
algemeen overleg op 21 januari bleek dat de minister van Economische Zaken
van mening is dat een dergelijke, zware publiekrechtelijke zelfbinding van
de overheid, die haar ernstig zal beperken in haar privaatrechtelijk handelen,
ook het expliciete doel is van het wetsvoorstel. De leden van de PvdA-fractie
zien gaarne een uitgebreide juridische verkenning van dit probleem tegemoet,
aangezien deze in de memorie van toelichting ontbreekt.De regering schrijft dat op voorhand niets over de toekomstige belasting
van de bestuursrechter en civiele rechter kan worden gezegd. Waarom kan daartoe
niet een serieuze poging worden ondernomen? Is de regering ervan op de hoogte
dat sinds de inwerkingtreding van het nieuw Burgerlijk Wetboek het overheidsoptreden
breder kan worden getoetst, bijvoorbeeld aan de beginselen van
behoorlijk bestuur? Is de regering bijvoorbeeld op de hoogte van de uitspraak
van de Groningse rechtbank inzake een betwiste uitbreiding door de gemeente
van de Martinihal? Is over dit vraagstuk contact opgenomen met de rechtelijke
macht? Waarom wordt alleen de rechtbank in Rotterdam aangewezen als bevoegd
rechter? Is dat afdoende? Welke uitbreiding is door het ministerie van Justitie
gepland om de grote hoeveelheid door ondernemingsorganisaties aangekondigde
bezwaar- en beroepsschriften in het kader van de AWB tijdig te kunnen verwerken?
Wat zijn de hiervoor begrote kosten? Wat zijn de bedrijfseconomische (integrale)
kosten voor de overheid van een gemiddelde AWB-procedure, exclusief en inclusief
de daarmee gemoeide interne en externe kosten van de betrokken lagere overheid
(bijvoorbeeld een provincie), zo vragen deze ledenOnder de huidige wetgeving is het reeds mogelijk via de burgerlijke rechter
oneerlijke concurrentie aan te vechten. In de memorie van toelichting wordt
deze mogelijkheid slechts terloops genoemd. De gang naar de rechter zou veel
minder mogelijkheden bieden dan het voorliggende wetsvoorstel suggereert.
Kan deze stelling worden onderbouwd?Kritiek is er ook op de onduidelijkheid rond een aantal kernbegrippen
in het wetsvoorstel. De regering stelt dat er inderdaad in enkele gevallen
sprake is van onduidelijkheid maar dat er tegelijkertijd veel Europese jurisprudentie
bestaat. Kan de regering aangeven welke gevolgen de bestaande Europese jurisprudentie
heeft voor de definitie van de verschillende gehanteerde begrippen? Hoe breed
is de definitie van marktactiviteiten en hoe ver werken «marktverstoringen»
door? Heeft het zin dit verder uit te werken door middel van criteria of anderszins,
zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie? Hoe is de concurrentie gedefinieerd?
Is het voldoende als een private onderneming de markt betreedt? Of is er sprake
van concurrentie als er ook daadwerkelijk sprake is van een concurrerende
markt, van een situatie van gezonde mededinging waarbij veel spelers in een
transparante markt met elkaar concurreren?Naast de onzekerheid die er bestaat over de uitwerking en het toepassingsbereik
van de wet is het voor de leden van de fractie voor GroenLinks vooral bezwaarlijk
dat het uiteindelijke oordeel over het gewicht dat aan een publiek belang
gehecht moet worden neergelegd wordt bij de rechterlijke macht. Deze instantie
beslist uiteindelijk of de afweging van de overheid valide is of niet. Wij
menen dat de weging van publiek belangen behoort te liggen bij de democratisch
gekozen organen. De wet schrijft nu enkel voor dat er een afweging gemaakt
moet worden, zonder handvaten te bieden hoe deze afweging gegeven moet worden.
Minimaal zou daarom het wetsvoorstel een richting aan moeten geven hoe deze
weging plaats moet vinden. De Raad van State stelt dat dit onmogelijk is omdat
het publiek belang een dynamisch concept is. Hoe ziet de regering deze verantwoordelijkheid
voor de weging van het publiek belang? Hoe beoordeelt de regering de kritiek
van De Ru in de Staatscourant (25-10-01) dat de wet grote risico's met zich
mee zal brengen voor de contractering van de overheid als achteraf de gevraagde
expliciete grondslag voor privaatrechtelijke marktactiviteiten blijkt te ontbreken
en de rechtshandelingen nietig verklaard kunnen worden? Hoe is dit aspect
meegenomen bij het tot stand komen van de wet?Gezien de reacties op het wetsvoorstel – vrijwel zonder uitzondering
negatief – bestaat de indruk dat er sprake is van een initiatief met
fundamentalistische trekjes. Fundamentalistisch, omdat de regering klaarblijkelijk
veronderstelt dat de markt per definitie beter in staat is aan maatschappelijke
behoeften te voldoen dan de overheid. Waartoe fundamentalistische politiek
kan leiden heeft de recente geschiedenis van de Nederlandse Spoorwegen ons
geleerd. Andere voorbeelden zijn de massale sluiting van postkantoren
die is ingezet na de privatisering van de PTT, de prijsopdrijving van de kabeltarieven
door de private kabelexploitanten en het selectief aanbieden van ADSL –
niet op het platteland – door KPN Telecom. In dit verband vragen de
leden van de SP-fractie een reactie op het artikel «Markt en overheid:
een riskante onderneming» van prof. de Ru in de Staatscourant van 25
oktober 2001.De noodzaak voor dit wetsvoorstel is twijfelachtig gelet op de mogelijkheid
om privaatrechtelijk overheidsoptreden door de burgerlijke rechter ook breder
te toetsen aan beginselen van behoorlijk bestuur (artikel 3:14 BW). De toetsingsmogelijkheid
staat dus al permanent ter beschikking. Waarom wordt hieraan in de memorie
van toelichting voorbij gegaan, zo vragen de leden van ChristenUnie-fractie?Gedragsregels algemeenDe gedragsregels gaan niet alleen gelden voor overheden of overheidsbedrijven,
maar ook voor ondernemingen die belast zijn met bijzondere of uitsluitende
rechten. Met het oog op transparantie van de gedragingen van deze ondernemingen
is onlangs een wetsvoorstel door de Kamer aanvaard die de EG-transparantierichtlijn
in de Nederlandse Mededingingswet verwerkt. Waarom is in dat wetsvoorstel
voor alle betrokken ondernemingen niet reeds een verbod op kruissubsidie opgenomen,
zo vragen de leden van de PvdA-fractie.Het verbod op kruissubsidiëring kan volgens de regering voor ondernemingen
belast met een uitsluitend of bijzonder recht tot gevolg hebben dat zij minder
inkomsten verwerven op de markt waarop de voordelen van het uitsluitende of
bijzondere recht worden ingezet. Kan dat, zo vragen deze leden, geen negatieve
gevolgen hebben voor het algemeen belang op grond waarvan zulke ondernemingen
hun uitsluitende of bijzondere rechten hebben gekregen?De leden van de PvdA-fractie zijn niet op voorhand overtuigd van het nut
van de vergoeding van het marktrisico van vijf procent om de ongelijkheid
met private ondernemers op te heffen. Dit percentage is ontleend aan het effectief
rendement op staatsleningen. Waarom is hiervoor gekozen? Waarom acht de regering
het noodzakelijk zo'n percentage in rekening te brengen?Veel klachten hebben betrekking op functievermenging, zo merken de leden
van de CDA-fractie op. In een aantal gevallen doen zich situaties voor waarbij
overheden die actief zijn op een bepaald marktsegment tevens bevoegd gezag
zijn voor de te verlenen vergunningen. Het weigeren van vergunningen respectievelijk
het verlenen van vergunningen onder dusdanig stringente voorwaarden dat de
aanvrager van de vergunning in ernstige mate wordt beperkt in zijn vrijheid
een bepaalde (markt)activiteit te verrichten zijn dan instrumenten die door
deze overheid kunnen worden ingezet om concurrentie van particulieren met
de eigen overheidsdienst op de markt te voorkomen dan wel in ernstige mate
te beperken.Een ander voorbeeld waaraan kan worden gedacht is de situatie dat een
overheidsorganisatie, al dan niet door middel van daartoe opgerichte overheidsbedrijven
respectievelijk overheidsdeelnemingen, zowel toezichthouder is dan wel op
enig andere wijze is belast met controle en/of naleving van wettelijke voorschriften
en tegelijkertijd speler is op een markt die zich bezighoudt met het verlenen
van diensten die verband houden met de naleving van dezelfde wettelijke eisen.
In dit verband kan worden gedacht aan brandweerdiensten die enerzijds toezien
op de naleving van wettelijke voorschriften inzake brandveiligheid
en anderzijds op de markt bedrijven adviseren hoe aan de wettelijke eisen
te voldoen.Naar het oordeel van de leden van de CDA-fractie dienen dergelijke situaties
daar waar mogelijk te worden voorkomen. Hoe staat de regering hier tegenover?Ook ten aanzien van de gedragsregels geldt dat sprake is van een zeer
beperkt normatief kader op grond waarvan overheden, particuliere bedrijven,
de NMa (belast met de naleving van de gedragsregels) en de rechter moeten
beoordelen of een bepaalde gedraging van de overheid al dan niet toelaatbaar
is. Ook ten aanzien van deze gedragsregels geldt dat de vraag of een bepaald
overheidshandelen al dan niet toelaatbaar is afhankelijk is van de concrete
situatie waarin deze gedraging plaatsvindt. De leden van de CDA-fractie vragen
meer duidelijkheid op dit punt.Is naam en beeldmerk van een overheidsinstelling ook een onder de gedragsregels
verboden voordeel, zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie?In artikel 29 van voorliggend wetsvoorstel is bepaald dat bedrijven met
een bijzondere positie de middelen die ten dienste staan of verkregen zijn
uit het bijzondere of uitsluitende recht in Nederland uitsluitend voor andere
activiteiten mogen benutten indien die middelen tegen ten minste een vergoeding
van de daaraan redelijkerwijs toe te rekenen lasten ter beschikking worden
gesteld. De leden van de SGP-fractie vragen of deze bepaling impliceert dat
overheidsbedrijven de middelen die hun ten dienste staan wel in het buitenland
mogen inzetten zonder dat daar een reële vergoeding tegenover staat.Mede in dit licht tekenen deze leden aan, dat zij bezwaar hebben tegen
het feit dat blijkens de memorie van toelichting bedrijven met een door een
buitenlandse overheid verstrekte bijzondere positie niet onder de werking
van voorliggend wetsvoorstel vallen. Daarmee komen die bedrijven, die niet
per definitie van buitenlandse afkomst behoeven te zijn, in een relatief gunstiger
positie te verkeren. De aan het woord zijnde leden vragen de regering nader
op deze door hen geconstateerde rechtsongelijkheid in te gaan.Gedragsregels en de NmaNaast toetredingsregels krijgen bedrijven en overheden te maken met gedragsregels.
Overheidsorganisaties moeten een transparante boekhouding voeren, mogen activiteiten
niet met behulp van kruissubsidie ondersteunen, verstrekt kapitaal moet een
adequate beloning krijgen, etc. Iedere vijf jaar is men bovendien verplicht
te heroverwegen of de betrokken activiteit moet worden voortgezet. Toezicht
op het naleven van deze gedragsregels (en gezien het onduidelijke begrippenkader
ook de interpretatie ervan) wordt toegekend aan de NMa. Krijgt, zo vragen
de leden van de PvdA-fractie, de NMa, zeker gezien haar beoogde verzelfstandiging,
hiermee niet een te grote verantwoordelijkheid? Is de NMa als organisatie
op deze nieuwe taak toegerust? Zullen deze nieuwe taken niet ten koste gaan
van de centrale taak van de NMa, namelijk toepassing van de Mededingingswet?
Wat is nog de rol van de regering en de Kamer bij het beoordelen van marktgedragingen
en de wenselijkheid ervan? Kunnen er bijvoorbeeld ook uitzonderingen worden
gemaakt? Kan de regering in zijn algemeenheid meer duidelijkheid verschaffen
over de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de minister van Economische
Zaken, de Commissie Markt en Overheid en de NMa? Kunnen besluiten in dit kader
van de NMa, indien zij naar de mening van de Kamer strijdig zijn met het algemeen
belang, door de Minister vernietigd worden, zo vragen deze leden.Bij de oplegging van een bestuurlijke boete, zullen de NMa-ambtenaren
die betrokken zijn geweest bij het onderzoek geen rol meer spelen in de procedure
rond de boetebeschikking. Hoe wordt deze scheiding in de praktijk bewerkstelligd?
Denkt de regering dat hierdoor voldoende onafhankelijkheid wordt gewaarborgd?
Bij de handhaving van de gedragsregels zal de NMa regelmatig in aanraking
komen met andere, sectorale toezichthouders. Volgens het wetsvoorstel zullen
zij hierbij intensief moeten samenwerken. Wordt deze samenwerking op een of
andere wijze gereguleerd, zo vragen de leden van de PvdA-fractie?In het wetsvoorstel wordt er voor gekozen naleving van op overheidsbedrijven
toepasselijke gedragsregels door de NMa te laten toetsen. De keuze voor de
NMa is in zoverre verdedigbaar dat deze organisatie op afstand van de overheid
opereert en bovendien is belast met de naleving van mededingingsregels in
het algemeen. Waar de regering in de toelichting op het wetsvoorstel niet
op ingaat is dat de NMa zelfstandig bepaalt welke klachten zij wel of niet
in behandeling neemt. De NMa stelt in dit verband zijn eigen prioriteiten.Dit beleid zou er in de praktijk wel eens toe kunnen leiden dat sommige
klachten wel worden behandeld door de NMa en andere niet. Hierdoor lijkt een
ongelijkheid te ontstaan tussen ondernemers die vinden dat zij worden geconfronteerd
met oneerlijke concurrentie door overheden. Immers, sommige ondernemers krijgen
wel een uitspraak van de NMa waarmee zijn naar de rechter kunnen gaan om hun
schade te verhalen, terwijl andere ondernemers niet over een dergelijk belangrijk
document in het kader van een schadevergoedingsprocedure kunnen beschikken.
Graag de mening van de regering over dit punt, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.Het voordeel van alleen gedragsregels met de NMa als toezichthouder boven
een commissie (toetredingsregels) is natuurlijk dat de laatste geen sanctiemogelijkheden
heeft en de NMa wél. Dit vergroot ook de uitvoerbaarheid. Zij zijn
dan ook sterk voorstander van de voorgestelde gedragsregels. Ook de doorberekening
van de prijs van alle lasten spreekt de leden
van de D66-fractie aan. Het beschikbaar stellen van gegevens, die het overheidsbedrijf
ter uitoefening van haar publieke taak in bezit heeft gekregen, verdient de
steun van deze leden.Kern van de kritiek van de Raad van State, naast de vaagheid van de definities,
is dat het in het wetvoorstel ontbreekt aan juridisch afdwingbare gedragsregels.
Gedragsregels moeten inderdaad afdwingbaar zijn (NMa). Hoe kijkt de regering
hier tegenaan? De mening van het ontbreken van deze regels in specifieke wetten
(gemeente-, provincie-, mededingings-, comptabiliteitswet) wordt ook gehoord.
Dit zou wellicht duidelijker dan tot nu toe weersproken kunnen worden, zo
merken de leden van de D66-fractie op.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen een nadere onderbouwing van
de keuze het toezicht op de naleving van de gedragsregels door de NMa te laten
plaatsvinden. Is de regering van mening dat dit toezicht vanzelfsprekend valt
onder één van de toezichthoudende taken van de NMa, zoals toezicht
op misbruik van economische machtspositie?De leden van de ChristenUnie-fractie wijzen er terzijde op dat de term
«directeur-generaal» na vaststelling van het wetsvoorstel ter
verzelfstandiging van de NMa moet worden vervangen door «raad».Administratieve lastenDe leden van de PvdA-fractie zijn bezorgd over de verzwaring van de administratieve
lasten die het gevolg kan zijn van dit wetsvoorstel. Ook decentrale overheden
hebben hier met nadruk op gewezen. Deze overheden veronderstellen dat het
hier om aanzienlijke bedragen gaat. Als het bedrijfsleven gelijk heeft met
zijn stelling dat oneerlijke concurrentie op grote schaal plaatsvindt dan
zal er volop gebruik worden gemaakt van de laagdrempelige juridische voorziening
die ondernemers geboden wordt om de overheidsactiviteiten te laten toetsen
door de rechter. Voor de betrokken overheidsorganisatie zal dit dan leiden
tot hoge juridische en administratieve kosten in verband met de klachtenafhandeling.
Mocht het klachtenbestand gering zijn, zoals kan worden verondersteld op basis
van de recente evaluatie van de Aanwijzingen, dan zullen de betrokken overheden
en overheidsorganisaties voor een aanzienlijk deel van hun activiteiten rekening
moeten houden met de voorschriften van de Wet markt en overheid, hetgeen voor
hun organisatie een grote administratieve belasting met zich mee zal brengen.
Kan de regering bevestigen dat een verzwaring van de administratieve lastendruk
een gevolg is van dit wetsvoorstel? Kan de regering tevens een inschatting
maken van de omvang van deze verzwaring? Is de regering voornemens nadere
maatregelen te treffen teneinde de verzwaring van de lastendruk zo beperkt
mogelijk te houden? Is zij bereid lagere overheden, zelfstandige bestuursorganen
en overheidsbedrijven financieel te compenseren voor de kosten die voortvloeien
uit het wetsvoorstel?De leden van de PvdA fractie zagen gaarne het advies van ACTAL tegemoet
inzake het voorliggende wetsvoorstel teneinde meer inzicht te krijgen in de
administratieve lastendruk die resulteert uit het wetvoorstel.Het onderhavige wetsvoorstel vloeit voort uit de werkzaamheden van de
werkgroep Markt en Overheid, die was ingesteld in het kader van de operatie
Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit (MDW). Deze leden betwijfelen
ten zeerste of het voorliggende wetsvoorstel nog voldoet aan een aantal belangrijke
uitgangspunten van de MDW-operatie. Hoe verhoudt volgens de regering het centralistische
karakter van het wetsvoorstel zich bijvoorbeeld met de D van deregulering?
Wat is de relatie tussen de verzwaring van de administratieve lastendruk,
en de naar de mening van de Raad van State en vele juristen onduidelijke wettelijke
bepalingen, met de MDW-operatie?Kan inzicht gegeven worden in de administratieve consequenties van deze
wet, zo vragen de leden van de VVD-fractie. Tevens willen deze leden weten
of de commissie ACTAL het wetsvoorstel tegen het licht heeft gehouden aangaande
de administratieve lasten.In de memorie van toelichting wordt niet ingegaan op de administratieve
lasten voor de overheid. Deze zal aanzienlijk zijn, zo geven ook VNG en IPO
aan. Temeer daar de afweging elke 5 jaar opnieuw gemaakt zal moeten worden.
Kan de regering inzicht geven in deze administratieve lasten in kwantitatieve
zin, zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie? Daarnaast verdient ook
de extra last voor het rechterlijk apparaat aandacht. De Raad van State stelt
dat de wet een conflictopwekkend karakter heeft. De Raad van State en andere
partijen verwachten een vergaande juridisering. Hoe schat de regering dit
in, wat zijn de gevolgen in kwantitatieve zin?Zal de administratieve belasting voor overheidsorganisaties en de rechterlijke
macht niet aanzienlijk toenemen door dit wetsvoorstel, zo vragen de leden
van de ChristenUnie-fractie.. Waarom is aan dit aspect in de memorie van toelichting
geen aandacht besteed?De leden van de SGP-fractie brengen de kritiek naar voren, zoals die in
veel commentaren naar aanleiding van voorliggend wetsvoorstel naar voren komt
en wel dat als gevolg daarvan onnodige bureaucratie zal ontstaan. Naast de
Raad van State leggen ook andere instanties de vinger bij het feit dat voorliggend
wetsvoorstel onvoldoende ondubbelzinnig is, op onvermoede plaatsen een rol
kan spelen, door vaagheid te beperkt is, in procedureregels eenvoudig kan
worden ontlopen en een conflict opwekkende regeling zou zijn. De extra administratieve
handelingen die uit voorliggend wetsvoorstel zouden voortvloeien zouden uiteindelijk
tot een extra kostenverhoging voor de burger leiden. Deze leden vragen de
regering op de via hen ingebrachte kritiekpunten in te gaan.In het verlengde hiervan stellen de leden van de SGP-fractie het punt
van de administratieve belasting voor overheidsorganisaties en rechterlijke
macht aan de orde. Deze leden zijn van mening dat deze ten onrechte niet in
de memorie van toelichting aan de orde is gesteld. Zij voegen hier aan toe
dat de insteek van hoofdstuk 6 naar hun mening al te zeer is toegespitst op
de gevolgen van voorliggend wetsvoorstel voor individuele bedrijven, terwijl
deze juist voor overheidsorganisaties de grootste directe gevolgen heeft.
De aan het woord zijnde leden nodigen de regering ertoe uit alsnog aandacht
te besteden aan de door hen aangegeven omissies.OnderzoeksinstellingenOnderzoeksinstellingen worden voor het grootste deel uitgezonderd van
de regelgeving die voortvloeit uit dit wetsvoorstel. De leden van de PvdA-fractie
kunnen hier in principe mee instemmen. Reden voor de uitzondering is volgens
de regering «het grote maatschappelijke belang» van kennisontwikkeling.
Is die kwalificatie niet ook op andere economische sectoren van toepassing?
Waarom is dan voor andere activiteiten die van groot maatschappelijk belang
zijn, geen uitzondering gemaakt? Het hoger beroepsonderwijs valt niet onder
de uitzonderingsbepaling. Toch vinden de laatste jaren ook aan hogescholen
steeds meer onderzoeksactiviteiten plaats. Het ministerie van OC en W ondersteunt
dit ook. Waarom vallen, zo vragen deze leden, deze aan het HBO gelieerde «onderzoeksscholen»
niet onder de uitzonderingsbepaling? Naar aanleiding van het regeerakkoord
hebben de verenigde universiteiten met de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen afgesproken een gedragscode voor marktoptreden te ontwikkelen.
De contouren van de gedragscode hebben zij inmiddels ontwikkeld en gepresenteerd.
Hoe oordeelt de regering over deze gedragscode? Kan de code een alternatief
zijn voor dit wetsvoorstel, wat daarbij als voordeel zal hebben dat ook de
privaatrechtelijke instellingen zich aan deze code willen binden?De samenwerking tussen kennisinstellingen en bedrijfsleven dient bevorderd
te worden in een kenniseconomie, zo stellen de leden van de VVD-fractie. Tevens
kan deze samenwerking bijdragen aan de noodzakelijke productiviteitsverhoging
en het verbeteren van het achterblijvende innovatievermogen van de Nederlandse
economie. Kan aangegeven worden of de Wet Markt en Overheid de ontwikkeling
van deze noodzakelijke samenwerking zal belemmeren, zo willen deze leden weten?Heeft de regering een adequaat antwoord op de kritiek van de VNSU (universiteiten),
die stellen dat door het wetsvoorstel nu juist geen gelijk speelveld voor
hun sector wordt gecreëerd. Hogescholen vallen blijkbaar niet onder deze
wet. Concurrentie met particuliere aanbieders is volgens hen ook veel beperkter
dan verondersteld vanwege het veelal fundamenteel onderzoek wat aan universiteiten
wordt gedaan. Universiteiten hebben daarbij al gedragsregels opgesteld voor
hun marktactiviteiten en zien dat de wet niet aansluit bij hun
specifieke sector. Hoe oordeelt de regering hierover, zo vragen de leden van
de D66-fractie?Waarom universiteiten wel vrijstellen en hogescholen niet? Hogescholen
doen immers de laatste jaren ook steeds meer onderzoek. Kunt u over deze ontwikkeling
cijfers geven, zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie? Hoe groot moet
het aandeel onderzoek bij hogescholen worden voordat ook zij net als universiteiten
buiten de werkingssfeer van de wet vallen?Publiek Private SamenwerkingKan de regering ingaan op de gevolgen van dit wetsvoorstel voor Publiek
Private Samenwerking (PPS)? In de Aanwijzigingen wordt voor PPS-projecten
een uitzondering gemaakt. Dat wordt nu in dit wetsvoorstel ongedaan gemaakt.
Waarom heeft de regering hiervoor gekozen? Zijn hiervoor concrete redenen
aan te wijzen? Zijn er uit het verleden PPS-projecten bekend waarbij van kwalijke
oneerlijke concurrentie sprake is geweest? Is het de regering bekend dat PPS-projecten
soms voor 20 tot 25 jaar worden afgesloten en dat de eis van iedere vijf jaar
een heroverweging zulke projecten kan frustreren? Zal de regering PPS in de
toekomst blijven aanmoedigen, zo vragen deze leden? Wat zullen de consequenties
van deze wet zijn voor de PPS-projecten, zo willen de leden van de VVD-fractie
weten.Hoe beoordeelt de regering de kritiek van het IPO dat bovengenoemd wetsvoorstel
de PPS-constructies aanzienlijk zal bemoeilijken zo vragen de leden van de
GroenLinks-fractie?AfvalmarktHet wetsvoorstel bevat geen verbod op maar wel verregaande spelregels
voor het verrichten van marktactiviteiten door overheidsorganisaties. De kern
van het wetsvoorstel bestaat uit toetredingsregels, gedragsregels en handhavingregels.
Deze begrippen lijken op het eerste gezicht helder, maar kunnen, zo vrezen
de leden van de PvdA-fractie, nog aanleiding geven tot veel verwarring. De
toetredingsregels vereisen een formele, wettelijke grondslag voor het verrichten
van marktactiviteiten. Dit grondslagbeginsel lijkt helder. Maar neem nu het
voorbeeld van de afvalinzameling door gemeenten. Deze activiteit is gebaseerd
op de Wet Milieubeheer, maar wordt uitgevoerd in een concurrerende omgeving.
Welk aspect zal dan overheersen, de wettelijke grondslag of de veronderstelde
oneerlijke concurrentie? En wat zal het lot zijn van activiteiten zonder wettelijke
grondslag, zoals onkruidverwijdering en de activiteiten van kringloopbedrijven?De Wet Milieubeheer geeft een wettelijke basis aan afvalinzameling, maar
niet aan afvalverwijdering. In de praktijk wordt sinds jaar en dag instandhouding
van een adequate verwijderingstructuur gezien als een overheidstaak, onder
andere in het Landelijk Afvalbeheer Plan (LAP) dat gebaseerd is op de Wet
Milieubeheer. De leden van de PvdA-fractie zien gaarne de toezegging van de
regering tegemoet dat de Wet Milieubeheer zal worden aangepast zodat naast
inzameling ook een adequate verwijdering expliciet onder de wettelijke zorgplicht
wordt gebracht. Voor de zorgsector kan hetzelfde naar voren worden gebracht.
Gaarne ontvangen deze leden de toezegging dat adequate wettelijke voorzieningen
zijn getroffen in de zorgsector voor het wetsvoorstel markt en overheid wordt
ingevoerd en dat de zorgplicht, de betaalbaarheid, de toegankelijkheid e.d.
voor alle voorzieningen en instellingen in de zorgsector wettelijk is vastgelegd.De leden van de VVD-fractie constateren dat een groot deel van de afvalsector
zich zorgen maakt over een oligopoliesering dan wel monopolisering van de
afvalmarkt. Deze leden vragen de regering of dit wetsvoorstel inderdaad leidt
tot verstoring van de marktwerking. In hoeverre zal de vijfjaarlijkse evaluatie
de onzekerheid bij investeringsbeslissingen beïnvloeden? Daarnaast vragen
deze leden een reactie van de regering op de uitkomsten van het KPMG-onderzoek
uit 1998 naar de kosten van afvalverwijdering voor het MKB, waaruit zou blijken
dat deze kosten door een strikte scheiding tussen overheidstaken en marktactiviteiten
zullen verdubbelen. Ook willen deze leden weten in hoeverre de Wet Markt en
Overheid op gespannen voet staat met het Landelijk Afvalbeheers Plan.Een van de grootste markten waarvoor de wet gevolgen zal hebben is de
afvalophaal- en verwerking. Dit rechtvaardigt een aparte beschouwing, zo merken
de leden van de GroenLinks-fractie op. Zij hebben de navolgende vragen:Welke structurele gevolgen verwacht de regering voor de afvalsector? Zij
doelen hier op de verhouding tussen overheids- en private ondernemingen, binnen-
en buitenlandse ondernemingen en grote en kleine ondernemingen. Wat zijn de
risico's op monopolievorming gezien de karakteristieken van de markt hoge
vaste kosten, natuurlijk monopolie? Wat betekent dit voor de prijsvorming
in de markt? Hoe beoordeelt de regering de stelling dat bij huishoudelijk
afval overheidsbedrijven een gunstig effect hebben op de prijs? Hoe beoordeelt
de regering deze stelling meer in het algemeen voor oligopolistische en monopolistische
markten?Voorziet de regering een proces van fusievorming in de afvalsector als
gevolg van dit wetsvoorstel? Hoe beoordeelt zij dit in het licht van de voorkeur
voor gezonde mededinging? Is een dergelijke analyse voor andere markten gemaakt?
Zal de wet een einde maken aan de huidige geïntegreerde praktijk van
het ophalen van bedrijfs- en huishoudelijk afval? Wat zijn hiervan de financiële
gevolgen?Wat zijn hiervan de gevolgen voor milieu-investeringen die veelal een
lange terugverdientijd hebben, en daarom voor lange tijd zekerheid nodig hebben?
In het bijzonder vragen deze leden hierbij aandacht voor de vijfjaarlijkse
herziening. Hoe verhoudt de wet zich tot de initiatieven uit de sector- en
capaciteitsplannen van het Landelijk Afvalbeheer Plan (LAP)? Heeft dit wetsvoorstel
invloed op de snelheid waarmee deze kunnen worden uitgevoerd, de vraag of
de doelstelling nog kan worden bereikt?De leden van de SGP-fractie stellen de situatie op de afvalmarkt aan de
orde. Deze leden verwijzen in dit verband naar de vele commentaren van de
zijde van de afvalverwijderingssector. Zij delen de vrees van organisaties
als bijvoorbeeld de Nederlandse Vereniging voor Afval- en Reinigingsmanagement
(NVRD) dat voorliggend wetsvoorstel tot grote verstoring van genoemde sector
zal leiden. Het ongelijke speelveld, dat naar de mening van de aan het woord
zijnde leden als gevolg van voorliggend wetsvoorstel kan ontstaan, zal bij
overheidsgerelateerde bedrijven tot grote onzekerheid leiden. Onder meer vanwege
de verplichting voor overheden om elke vijf jaar een expliciet besluit te
nemen over de voortzetting van de marktactiviteiten, hetgeen dan wederom voor
bezwaar en beroep vatbaar is, zullen bij de overheidsgerelateerde afvalbedrijven
investeringen gericht op het verhogen van het milieurendement bevroren of
mogelijk zelfs gestopt worden. De leden van de SGP-fractie vragen een reactie
van de regering op dit onwenselijke scenario. Tevens vragen deze leden hoe
de uitwerking van voorliggend wetsvoorstel zich verhoudt tot de doelstelling
van een aantal initiatieven in het kader van het Landelijk Afval beheersPlan.OvergangsrechtMet betrekking tot de voorgestelde overgangsregeling merken de leden van
de PvdA-fractie op dat zij de voorgestelde overgangstermijnen op het eerste
gezicht nogal krap vinden. Waarom is er voor deze korte transitiefase gekozen?
Verdienen omwille van zorgvuldigheid niet langere termijnen de voorkeur; dit
temeer gelet op de uitgebreide administratieve en juridische verplichtingen
die worden opgelegd en waarvan verwezenlijking in deze termijn illusoir en
derhalve niet handhaafbaar is? Op basis van welke criteria heeft de selectie
van bedrijven plaatsgevonden die onder de speciale overgangsbepalingen vallen?
Waarom zijn hier niet andere sectoren ondergebracht?OverigDe Raad van State merkt op dat het zijn inziens onmogelijk is een algemeen
aanvaarde, inhoudelijke norm te formuleren voor marktoptreden door de overheid
en heeft geadviseerd het wetsvoorstel niet in te dienen. Dit is de zwaarst
mogelijke negatieve formulering die dit hoog college in haar advies aan een
wetsvoorstel kan verbinden. Gaarne vernemen deze leden hoe de regering in
de toekomst om zal gaan met adviezen van de Raad van State nu zij herhaaldelijk
de adviezen van de Raad van State heeft genegeerd. Deze leden verwijzen hiervoor
bijvoorbeeld ook naar het advies dat de Raad van State uitbracht over het
wetvoorstel tot versnelde verzelfstandiging van de NMa. De Raad van State
ontraadde in haar advies indiening van dit wetsvoorstel zonder voorafgaande
evaluatie. Het valt deze leden op dat het probleem van strijdigheid van door
de minister ingediende wetgeving met het advies van de Raad van State met
name speelt bij voorgenomen wetgeving op economisch gebied. Is het zo dat,
zoals deze leden vermoeden, wetsvoorstellen van andere ministeries positiever
worden beoordeeld door de Raad van State? Zo ja, wat is hiervan de reden?
Deze leden zien van de regering graag een analyse tegemoet van de adviezen
van de Raad van State, per departement, over de afgelopen drie jaar (1-1-1999
tot 1-1-2002) en van de wijze waarop de regering is omgegaan met deze adviezen.
Overweegt de regering aan de advisering door de Raad van State een geringer
gewicht te gaan geven dan in het verleden gebruikelijk was, zo vragen de leden
van de fractie van de PvdA de regering.De leden van de VVD-fractie zijn verheugd dat op 29 januari 2002 de Wet
op het BTW-Compensatiefonds door de Tweede Kamer is aangenomen. Ook deze wet
zal een verbetering van het level playing field tussen overheidsorganisaties
en particuliere marktpartijen verbeteren. Wel vragen deze leden aandacht voor
het ongelijke level playing field dat nog bestaat op het gebied van de Vennootschapsbelasting.
Wat is de stand van zaken van het onderzoek dat Financiën op dit punt
verricht? In hoeverre is in dit wetsvoorstel rekening gehouden met een eventuele
gelijktrekking van de VPB-plicht?Artikelsgewijze toelichtingArtikel 1, eerste lid, onderdeel aMarktactiviteitDe leden van de PvdA-fractie vernemen gaarne voor een aantal specifieke
sectoren of er sprake is van marktactiviteiten in de zin van dit wetsvoorstel.
Met name in het onderwijs, de zorg, het milieu, de horeca en op het gebied
van de infrastructuur heerst grote onduidelijkheid over de vraag of activiteiten
in die sectoren onder het begrip marktactiviteiten zouden moeten
vallen. Gaarne ontvangen zij per sector een toelichting hierop. Zij constateren
naar aanleiding van het algemeen overleg van 21 januari jl. dat VNO-NCW kennelijk
in de veronderstelling verkeert dat horeca-activiteiten in sportkantines,
gemeenschapsgebouwen en gemeentehuizen onder het regime van de Wet Markt en
Overheid gaan vallen (NRC Handelsblad, 16-1-2002)
terwijl de regering aangeeft dat dit praktisch gesproken niet het geval zal
zijn. Voorts noemt VNO-NCW de bureaus voor rechtshulp, de rijksarchiefdienst,
de gemeentelijke afvalinzamelingsbedrijven, de aanneming van werken in de
bouw en het installatiewerk, de provinciale en gemeentelijke ingenieursbureaus,
het provinciaal en gemeentelijk archiefonderhoud, de gesubsidieerde kinderopvang,
de muziekscholen, de brandweerkorpsen, etc. Deze leden maken uit de mededelingen
van de minister tijdens het algemeen overleg op, dat de bestaande Nederlandse
universiteiten als gevolg van dit wetsvoorstel zich zullen verantwoorden voor
hun activiteiten en hun voortbestaan. Is dat correct? Vallen bijvoorbeeld
ook gemeentelijke zwembaden onder de definitie van marktactiviteiten in dit
wetsvoorstel? Gaarne ontvangen deze leden antwoord op de vraag of het inderdaad
zo is dat de hier genoemde betrokken diensten en instellingen onder de definitie
van overheidsorganisaties vallen en dat zij marktactiviteiten verrichten in
de zin van dit wetsvoorstel.In het commentaar dat ontvangen is van Arcares en de Landelijke Vereniging
voor Thuiszorg wordt de vraag opgeworpen of verpleeg- en verzorgingshuizen
alsmede de thuiszorginstellingen onder de werking van de wet vallen, en hoe
de invoeringsconsequenties hiervan zullen zijn indien de activiteiten van
deze instellingen als marktactiviteiten zullen worden beschouwd. Gaarne ontvangen
deze leden daarop commentaar van de regering.In het wetsvoorstel is een definitie opgenomen van het begrip «marktactiviteiten».
De reikwijdte van dit begrip staat de leden van de CDA-fractie niet duidelijk
voor ogen. De toelichting op het wetsvoorstel brengt hierin geen verandering.
In tegendeel, de toelichting roept eerder meer vragen op dan dat zij beantwoord.
Zo wordt onder meer in de toelichting aangegeven dat subsidies onder omstandigheden
kunnen worden beschouwd als marktactiviteiten. De vraag is natuurlijk in welke
gevallen geen respectievelijk wel sprake is van marktactiviteiten in de zin
van dit wetsvoorstel. Ten aanzien van dit punt willen de leden van de CDA-fractie
graag verheldering krijgen. Bij de beantwoording van deze vraag wordt de regering
uitdrukkelijk verzocht aan te geven hoe de regeling omtrent subsidies opgenomen
in de algemene wet bestuursrecht zich verhoudt tot dit wetsvoorstel. Ook de
Vereniging van Nederlandse Gemeente (VNG) heeft in haar brief van 27 november
2001 aangegeven dat de definitie van «marktactiviteiten» niet
erg scherp is afgebakend. Naar het oordeel van de VNG is het geven van een
duidelijke definitie ook niet mogelijk. De onduidelijkheid op dit punt resulteert
in onzekerheden over het toepassingsgebied van het wetsvoorstel. Wil de regering
op deze zwaarwegende kritiek reageren? Wanneer is er sprake van «concurrentie»
als bedoeld in de definitie van marktactiviteiten? Moet het enkele voornemen
van een ondernemer om een bepaalde activiteit te gaan uitoefenen reeds worden
uitgeoefend worden beschouwd als concurrentie? De regering wordt verzocht
de term «concurrentie» te verduidelijken.Artikel 1, eerste lid, onderdeel f en gIn hoeverre wordt bij de definitie van bijzondere en/of uitsluitende rechten
aangesloten bij geldende Europese definities, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.
Is de conclusie van professor De Ru juist dat de definitie in dit
wetsvoorstel beperkter is dan volgens het EG-recht? Of is beoogd aan te sluiten
bij de interpretatie van deze begrippen in de Europese rechtsorde?Artikel 1, tweede lidDe wet is niet van toepassing, zo merken de leden van de PvdA-fractie
op, indien het leveren van goederen betreft die een overheidsorganisatie niet
meer nodig heeft voor het uitvoeren van een taak. Betekent dit bijvoorbeeld
dat afvalstoffen die door de gemeente ingezameld zijn en die de gemeente niet
nodig heeft, maar afstoot, niet onder het wetsvoorstel vallen? En indien het
de levering van gronden of rechten op die gronden betreft die de overheid
niet (meer) nodig heeft aan een projectontwikkelaar?Artikel 2, eerste lid, onderdeel aDe omschrijving van overheidsbedrijven roept bij de leden van de PvdA-fractie
vragen op. In de definitie van overheidsbedrijf is het verrichten van marktactiviteiten
geen voorwaarde om aangemerkt te worden als overheidsbedrijf. Daardoor vallen
ook instellingen die niets van doen hebben met marktoptreden onder de reikwijdte
van het wetsvoorstel. Is dit een slordigheid of is dit bewust beoogd? Vallen
ontwikkelingsmaatschappijen, opgericht door gemeenten en provincies, soms
in samenwerking met het bedrijfsleven onder de reikwijdte van het begrip overheidsbedrijf
en onder de bepalingen van de wet? Kan er in geval van een stichting of een
vereniging sprake zijn van vennootschapsrechtelijke betrekkingen? Hoe is dat
bijvoorbeeld bij een handelsbevorderend reisgezelschap, waaraan een besluit
ten grondslag ligt?Wat wordt bedoeld met het begrip «vennootschapsrechtelijke betrekkingen»?
In hoeverre sluit deze terminologie aan op boek 2 van het Burgerlijk wetboek,
zo vragen de leden van de CDA-fractie?Vallen ook stichtingen, verenigingen en coöperaties onder het toepassingsbereik
van dit wetsvoorstel? Waarom is gekozen voor een systeem waarbij slechts enkele
categorieën overheidsbedrijven, namelijk die bedrijven die zijn bedoeld
in het tweede lid, onder de toepassing van dit wetsvoorstel worden gebracht?
Lokt deze systematiek geen misbruik uit in die zin dat deze wetsbepaling bevordert
dat overheden vennootschapsrechtelijke constructies kiezen die er toe leiden
dat het betreffende overheidsbedrijf niet onder de werking van het wetsvoorstel
valt?Artikel 2, eerste lid 1, onderdeel bIn deze bepaling is opgenomen dat onder een overheidsbedrijf ook wordt
verstaan «een commanditaire vennootschap, een vennootschap onder firma
of een andere rechtspersoonlijkheid bezittende samenwerkingsvorm waarin een
overheidsorganisatie deelneemt». De mate waarin wordt deelgenomen en/of
de mate van zeggenschap is geen criterium in dit wetsvoorstel. Wat zijn daarvan
de redenen? In het verleden zijn rechtspersonen opgericht door overheden en./of
rechtspersonen met het oog op financiering of de (met de marktsector gelijke)
fiscale behandeling van een investering. Vallen deze rechtspersonen ook onder
bovengenoemd wetsvoorstel?Artikel 4Indien een besluit als bedoeld in dit artikel wordt voorbereid door een
aantal samenwerkende overheden kan dit dan worden gedelegeerd aan een
van hen of dienen alle betrokken overheidsorganen dit afzonderlijk te doen
en kan bij elk van hen de AWB-procedure worden gevolgd? Is het juist, zoals
professor De Ru stelt dat bij een besluit waar meerdere overheidsorganen bij
betrokken zijn de administratieve lastendruk die reeds hoog is, dan nog eens
exponentieel stijgt, zo vragen de leden van de PvdA-fractie?Dit artikel vereist een specifieke wettelijke grondslag voor het verrichten
van marktactiviteiten door overheidsorganisaties. Er doen zich situaties voor
waarbij uit de wetsgeschiedenis (expliciet) blijkt dat de overheid heeft gekozen
voor uitvoering van marktactiviteiten door de betrokken overheidsorganisaties.
Zo heeft de Minister van VROM bij de behandeling van het wetsvoorstel omtrent
het Landelijk afvalbeheersplan uitdrukkelijk aangegeven dat afvalverwerking
een taak is die tot de publieke taken behoort en derhalve door overheidsorganisaties
moet kunnen worden uitgevoerd. In deze gevallen is evenwel verzuimd deze overheidstaak
expliciet in de formele wetgeving vast te leggen. In hoeverre is in dit soort
gevallen aan het vereiste (respectievelijk de in artikel 9 opgenomen uitzondering)
voldaan, zo vragen de leden van de CDA-fractie?In bepaalde wetten wordt in algemene zin een zorgplicht voor overheidslichamen
opgenomen. Te denken valt in dit verband aan de op gemeenten rustende zorgplicht
de riolering te beheren. Op grond van de wet verontreiniging oppervlaktewateren
is in algemene zin de zorg voor het zuiveringsbeheer opgedragen aan waterschappen.
In hoeverre kunnen deze algemene zorgplichten worden beschouwd als voldoende
«specifieke wettelijke basis» (als bedoeld in artikel 4 of de
in artikel 9 opgenomen uitzondering) voor het verrichten van marktactiviteiten?In de memorie van toelichting wordt gesteld dat het waterschap gelijk
kan worden gesteld met provincies en gemeenten. Deze leden menen toch te weten
dat waterschappen functionele bestuursorganen zijn, terwijl gemeenten en provincies
algemene bestuursorganen zijn. Dit verschil manifesteert zich naar het oordeel
van de leden van de CDA-fractie ook in de democratische legitimatie van deze
bestuurslichamen (algemeen bestuur versus functioneel gekozen bestuur). Daar
komt bij dat provincies en gemeenten een algemene taakopdracht hebben die
rechtstreeks is te herleiden tot de grondwet. Daarentegen worden de taken
van waterschappen primair bepaald door het waterschapsreglement. Gelet op
deze verschillen kunnen provincies en gemeenten naar hun oordeel niet zonder
meer gelijk worden gesteld met waterschappen. Gelet op deze verschillen lijkt
een verschillende benadering van provincies en gemeenten in het licht van
dit wetsvoorstel voor de hand te liggen. Zo ligt het naar de mening van de
leden van de CDA-fractie niet zonder meer voor de hand dat waterschappen geheel
zelfstandig bepalen of een bepaalde marktactiviteit wel of niet door het waterschap
moet worden uitgevoerd. Dit ligt uiteraard anders, wanneer de provincie in
het waterschapsreglement bepaald dat een nader omschreven marktactiviteit
door het waterschap zelf moet worden uitgevoerd. Graag een reactie van de
regering hierop. Wanneer is voldaan aan de in het tweede lid bedoelde «nauwkeurig
mogelijke omschrijving»? Welke criteria moeten in acht worden genomen?Artikel 6, eerste lidWat zijn de consequenties wanneer een belangenafweging niet correct is
uitgevoerd, zo vragen de leden van de PvdA-fractie?Artikel 6, tweede lid , onderdeel aWat is de definitie van «openbaar belang» dat bij de voorbereiding
van een wet of een besluit moet worden betrokken? Kunnen decentrale overheden
een nadere invulling geven aan dit begrip bij verordening, zo vragen de leden
van de PvdA-fractie?In het tweede lid, onderdeel b moet worden gekeken naar de gevolgen van
een bepaalde door een overheidsorganisatie uitgeoefende marktactiviteit voor
burgers en bedrijven. Op welke gevolgen ziet dit artikel, zo vragen de leden
van de CDA-fractie? Hoe moeten deze gevolgen worden gemeten en beoordeeld?
Aangezien het niet voldoende in acht nemen van dit vereiste kan leiden tot
vernietiging van het besluit omtrent toetreding achten deze leden een duidelijk
antwoord zeer gewenst.Artikel 6, vierde lid, onderdeel bDe hier genoemde uitzonderingen op het verbod marktactiviteiten te verrichten
zijn naar de mening van de leden van de PvdA-fractie te vaag beschreven. Wie
bepaalt over welke capaciteit een overheidsorganisatie moet beschikken en
wanneer is een dergelijke hoeveelheid noodzakelijk? Voorts bevat de tekst
de aanduiding dat het gaat om een gedeelte van de noodzakelijke capaciteit.
Welke betekenis heeft hier «een gedeelte»?Het ondernemen van marktactiviteiten door overheidsorganisaties is niet
toegestaan, zo blijkt uit dit onderdeel wanneer de betreffende activiteit
uitsluitend beoogd inkomsten te verwerven. De leden van de CDA-fractie vragen
welke praktische betekenis deze bepaling toekomt. Er is immers altijd wel
een reden aan te geven waaruit blijkt dat een marktactiviteit niet uitsluitend
op het verkrijgen van inkomsten is gericht. Op wie rust overigens de bewijslast
aan te tonen dat al dan niet sprake is van het in dit artikel bepaalde oogmerk?
Hoe moet dit worden aangetoond?Artikel 7Welke consequenties zijn verbonden aan het niet tijdig, d.w.z. binnen
een jaar na melding, afgerond zijn van de besluitvorming als hier bedoeld,
zo vragen de leden van de CDA-fractie?Artikel 8, eerste lidBeoogt dit artikel dat de minister elke vijf jaar de marktactiviteiten
van alle overheden heroverweegt, ook van lagere overheden, zo vragen de leden
van de PvdA-fractie?Betekent de bepaling dat «Onze Minister overweegt», dat het
de minister is die oordeelt of de marktactiviteiten worden voortgezet, ook
indien het marktactiviteiten van lagere overheden of een ZBO betreft?Artikel 9De in dit artikel genoemde uitzonderingsbepalingen lenen zich, naar de
mening van de leden van de PvdA-fractie, wellicht voor ontwijkingconstructies
en hebben in elke geval grote onzekerheid tot gevolg. Wie bepaalt bijvoorbeeld
of er sprake is van een rechtstreekse samenhang met een krachtens wettelijk
voorschrift of bij besluit opgedragen taak? Kan de regering hierover meer
duidelijkheid geven?Kan de regering toelichten wat met het begrip «rechtstreeks»
in dit verband is bedoeld? In welke gevallen wordt niet aan dit vereiste voldaan?
Wie beoordeelt of sprake is van marktactiviteiten die rechtstreeks voortvloeien uit een wettelijk voorschrift of overheidsbesluit, zo vragen
de leden van de CDA-fractie?Artikel 10Is de bagatelregeling (75 000 euro) niet aan de ruime kant, zo vragen
de leden van de CDA-fractie? Wat is de mening van de regering ten aanzien
van studenten die deelnemen aan het doen van dergelijke onderzoeken te belonen
met studiepunten waardoor het in feite gemakkelijker wordt om onder de 75 000
euro-grens te blijven?Artikel 11De leden van de PvdA-fractie was het commentaar opgevallen van Professor
De Ru waar hij stelt dat sommige bepalingen met betrekking tot overheidsbedrijven
in strijd zijn met de vrijheid die het Burgerlijk Wetboek geeft aan deze rechtspersonen.
Dit geldt met name met betrekking tot bepalingen ter zake van de doelstellingen.
Deelt de regering deze mening?Artikel 12 , tweede lidDe Algemene Wet Bestuursrecht wordt van toepassing verklaard behoudens
indien het gaat om een deelneming die beoogt het voortbestaan van het bedrijf
te waarborgen. Kan inzicht gegeven worden wat normaliter de lengte van een
AWB-procedure is? Zijn er geen andere gevallen denkbaar waar een uitzonderingsregeling
op zijn plaats zou zijn daar waar het gaat om het voortbestaan van het bedrijf,
zo vragen de leden van de PvdA-fractie?Artikel 12, vijfde lidWanneer is sprake van zo nauwkeurig mogelijk beschreven activiteiten?
Wat zijn consequenties van een onvoldoende nauwkeurige omschrijving, zo vragen
de leden van de PvdA-fractie?Artikel 13In dit artikel is sprake van een overheidsbedrijf waarbij sprake is «van
een herverkaveling van bestaande doelstellingen», ter onderscheiding
van overheidsbedrijven met nieuwe doelstellingen. Kan de regering hiervan
een nadere definitie geven, zo vragen de leden van de PvdA-fractie? De eisen
met betrekking tot overheidsbedrijven treffen bestaande overheidsbedrijven
als er sprake is van een wijziging van de doelstellingen. Wanneer is er sprake
van een doelstellingswijziging, zo vragen deze leden. Is hiervan sprake bij
fusies c.q. overnames? Vreest de regering niet dat omtrent deze eis grote
onduidelijkheid gaat ontstaan, onder meer bij fusies en overnames?Artikel 14, eerste lidKan aangegeven worden wat de reden is voor de keuze van een heroverwegingstermijn
van vijf jaar voor alle activiteiten? Waarom is niet gedifferentieerd naar
activiteiten, met name naar kapitaalsintensiteit, zo vragen de leden van de
PvdA-fractie? (In combinatie met artikel 2) Het komt voor dat meerdere overheden
participeren in een bedrijf, bijvoorbeeld een aantal provincies in een energiebedrijf.
Is het de bedoeling dat ieder overheidsorgaan apart de heroverweging met betrekking
tot deelname maakt? Wat gebeurt er als zij bij deze heroverweging tot uiteenlopende
conclusies komen?Artikel 14, derde lidDe termijn van vijf jaar kan worden verlengd tot ten hoogste vijftien
jaar indien de activiteit tezamen met een privaatrechtelijke rechtspersoon
wordt verricht; wanneer zal het maximum van vijftien jaar van toepassing zijn?
Wat zijn de criteria voor het bepalen van de termijn gelet op de woorden «ten
hoogste» vijftien jaar? In de toelichting wordt verwezen naar de terugverdientijd,
maar deze kan toch langer zijn dan 15 jaar, bijvoorbeeld voor installaties
op het gebied van afval- en rioolslibverbranding? Waarom speelt de vraag of
na de genoemde termijn de activiteit voor een al dan niet gunstige prijs kan
worden afgestoten geen rol, zo vragen de leden van de PvdA-fractie? Of is
het de bedoeling dat wanneer concurrentie aanwezig is de activiteit sowieso
verkocht wordt? Welke invloed heeft de omvang van de participatie van de privaatrechtelijke
rechtspersoon, of maakt het geen verschil of deze voor 0,1 % deelneemt of
voor 60 %?Artikel 15Behoort het tot de taak van de Europese Commissie richtlijnen te ontwikkelen
omtrent de toepassing van het wetsvoorstel? Zo ja, waarom is deze taakstelling
dan niet uitdrukkelijk in het wetsvoorstel opgenomen, zo vragen de leden van
de CDA-fractie? Welke juridische status hebben de adviezen van de Commissie?
Volgens de toelichting op het wetsvoorstel zijn de adviezen van de Commissie
richtinggevend. Wat wordt hiermee bedoeld? In hoeverre staat het een overheid
vrij van een advies van de Commissie af te wijken?Artikel 22, vijfde lid, onderdeel aIn welk kader worden , zo vragen de leden van de PvdA-fractie, die voorschriften
gesteld? Wat houden de betrokken voorschriften in? De geciteerde bepaling
houdt niet noodzakelijkerwijs in dat de voorschriften worden gesteld bij de
toekenning van het betreffende uitsluitende of bijzondere recht. Worden bijvoorbeeld
interne administratieve richtlijnen aangemerkt als voorschriften in de zin
van dit lid?Artikel 28Op welke wijze kan het wetsvoorstel een nuttige functie vervullen bij
onderzoek naar misbruik van economische machtsposities, zoals de regering
in de memorie van toelichting schrijft? Als een gedraging zowel onder artikel
24 van de Mededingingswet als onder artikel 28 van dit wetsvoorstel valt,
is het aan de NMa te bepalen welke wet voorrang krijgt, zo merken de leden
van de PvdA-fractie op Vindt de regering dit niet verwarrend? Is het bovendien
niet een taak van de wetgever, in plaats van die van een zelfstandig bestuursorgaan?Artikel 31Kan een toelichting worden gegeven op de mogelijke ongelijkheid die ontstaat
tussen privaatrechtelijke en publiekrechtelijke universiteiten die, zo stelt
de VSNU in haar commentaar, als gevolg van het wetsvoorstel ontstaat? Hogescholen
en BVE-instellingen vallen niet onder de reikwijdte van de wet en daarom ook
niet onder de uitzonderingsbepalingen, omdat zij volgens de regering grotendeels
privaatrechtelijk zijn georganiseerd. De leden van de PvdA-fractie vragen
of hiermee niet een merkwaardig onderscheid wordt gemaakt tussen hogescholen
en (grotendeels publiekrechtelijke) universiteiten? Waarom vallen de onderwijsactiviteiten
van universiteiten wel onder het wetsvoorstel en die van hogescholen
klaarblijkelijk niet?Waarom vallen de universiteiten wel onder het wetsvoorstel en de HBO-instellingen
niet? In de praktijk is het toch juist het HBO dat zich bezig houdt met toepassingsgericht
(markt)onderzoek, zo menen de leden van de CDA-fractie?Artikel 37 en 38Welke overweging(en) liggen ten grondslag aan het opnemen van een procedure
waarbij de directeur-generaal van de NMa bij beschikking kan vaststellen dat
een overtreding is begaan. In hoeverre kan toepassing van deze procedure er
toe leiden dat in een vroegtijdig stadium duidelijkheid ontstaat over een
al dan niet correcte toepassing van regels opgenomen in dit wetsvoorstel?
Is in het kader van deze procedure ook een rol weggelegd voor belangenorganisaties,
zoals het MKB, zo vragen de leden van de CDA-fractie? Zo ja, welke rol kunnen
deze organisaties spelen?Artikel 43, tweede lidKan de regering toelichten waarnaar het woord «dat» verwijst,
zo vragen de leden van de CDA-fractie?Artikel 49 en 50Zowel de Provinciewet als de Gemeentewet bepalen dat slechts wordt overgegaan
tot het oprichten van of deelnemen in een bedrijf indien dat bijzonder aangewezen
wordt geacht. In de toelichting (blz. 52 en 72) is aangegeven dat de Wet markt
en overheid in dit geval voor gaat. Is er een verschil tussen «bijzonder
aangewezen» in de Provincie- en Gemeentewet en de «aangewezen»
weg in artikel 12 van het voorliggende wetsvoorstel, zo vragen de leden van
de PvdA-fractie?In hoeverre staat het provincies en gemeenten onder de huidige wetgeving
vrij te beslissen tot oprichting van bedrijven? In hoeverre brengt dit wetsvoorstel
in deze situatie verandering, zo vragen de leden van de CDA-fractie?Artikel 62Het beheer van elektriciteits- en gasnetten is een wettelijk opgedragen
exclusieve taak. In hoeverre zijn de bepalingen als opgenomen in hoofdstuk
6 op deze netbeheerders van toepassing, zo vragen de leden van de CDA-fractie?De voorzitter van de commissie,BiesheuvelDe griffier van de commissie,Tielens-TripelsXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Biesheuvel (CDA), voorzitter, Witteveen-Hevinga
(PvdA), Voûte-Droste (VVD), ondervoorzitter, Rabbae (GroenLinks), Hessing
(VVD), Giskes (D66), Marijnissen (SP), Crone (PvdA), Van Dijke (ChristenUnie),
M. B. Vos (GroenLinks), Van Walsem (D66), Hofstra (VVD), Wagemakers
(CDA), Stroeken (CDA), Van den Akker (CDA), Geluk (VVD), Ravestein (D66),
Verburg (CDA), Blok (VVD), Hindriks (PvdA), Dijsselbloem (PvdA), Bolhuis (PvdA),
Horn (PvdA), Vacature (CDA).Plv. leden: Snijder-Hazelhoff (VVD), Atsma (CDA), Molenaar (PvdA), Klein
Molekamp (VVD), Vendrik (GroenLinks), De Swart (VVD), Van den Berg (SGP),
Poppe (SP), Kuijper (PvdA), Van Middelkoop (ChristenUnie), Van der Steenhoven
(GroenLinks), Schimmel (D66), Van Baalen (VVD), Herrebrugh (PvdA), Van der
Hoeven (CDA), De Haan (CDA), Van Beek (VVD), Bakker (D66), Schreijer-Pierik
(CDA), Udo (VVD), Hamer (PvdA), Koenders (PvdA), Schoenmakers (PvdA), Smits
(PvdA), Wijn (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28050-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl