Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2006; Verslag nota-overleg van 10 oktober 2005 over de toekomst van de landelijke publieke omroep
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30300-VIII, nr. 39

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

21-10-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30300-VIII nr. 39

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30300-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 317 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 300 VIIIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2006nr. 39VERSLAG VAN EEN NOTAOVERLEGVastgesteld 13 oktober 2005De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 heeft op 10 oktober 2005 overleg gevoerd met staatssecretaris Van
der Laan van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de toekomst
van de landelijke publieke omroep.Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,AptrootDe griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,De Kler Stenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Onderwijs, Cultuur en WetenschapMaandag 10 oktober 2005 10.00 uurDe voorzitter: AptrootAanwezig zijn 10 leden der Kamer, te weten:Aptroot, Örgü, Kraneveldt, Halsema, Vergeer, Bakker, Van Dam,
Slob, Atsma en Van der Vlies,en mevrouw Van der Laan, staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.Aan de orde is de behandeling van:de brief van
de Raad voor Cultuur d.d. 16 september 2004 inzake advies (voorlopige)
erkenning voor landelijke publieke omroep (briefnummer OCW0400918);het WRR-rapport "Focus op functies: uitdagingen voor een toekomstbestendig
mediabeleid" (briefnummer OCW0500139);de brief van de Raad
voor Cultuur d.d. 31 maart 2005 inzake advies toekomst landelijke publieke
omroep na 2008 (briefnummer OCW0500329);de brief van de staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Van der Laan, d.d. 6 april 2005
inzake geldstromen landelijke publieke omroep (Kamerstuk 29657, nr. 7);de brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
Van der Laan, d.d. 24 juni 2005 inzake het kabinetsstandpunt m.b.t. de
toekomstvisie publieke omroep (Kamerstuk 29800 VIII, nr. 234);de brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Van
der Laan, d.d. 17 augustus 2005 inzake reactie motie-Örgü c.s.
over vergoeding openbaarmaking programma's publieke omroep via de kabel (Kamerstuk
29800 VIII, nr. 255);de brief van de Raad voor Cultuur d.d. 19 september
2005 inzake het advies van de Raad voor Cultuur "Pluriform nieuws: advies
over waarborgen voor interne pluriformiteit van de nieuwsvoorziening van de
landelijke publieke omroep" (briefnummer OCW0500867) en de nog te ontvangen
kabinetsreactie;de brief van de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, Van der Laan, d.d. 28 september 2005 inzake het
kabinetsstandpunt Toekomstvisie publieke omroep; antwoorden op feitelijke
vragen;de nog te ontvangen schriftelijke reactie inzake mededelingen
van de staatssecretaris in de media over de toekomst van de publieke omroep
en de positie van de NPS;de brief van de staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Van der Laan, d.d. 6 oktober 2005 inzake
toekomstvisie publieke omroep en RvC-advies Pluriform nieuws;de brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Van
der Laan, d.d. 7 oktober 2005 inzake Toekomst publieke omroep.De voorzitter:Ik open de vergadering en heet u allen welkom. Ik deel mede dat aan de
te bespreken stukken nog twee brieven worden toegevoegd. Dat zijn de brieven
van 6 oktober van de Raad voor Cultuur en van 7 oktober van de staatssecretaris.De heerSlob(ChristenUnie)Voorzitter. Ik heb een punt van orde naar aanleiding van de brief van
7 oktober. Met steun van een aantal van mijn collega's in de Kamer heb
ik om deze brief gevraagd vanwege het feit dat in de afgelopen week de coalitie,
de fractievoorzitters en de mediawoordvoerders als een soort kernparlement
met de staatssecretaris op het ministerie van OCW overleg hebben gevoerd.
De staatssecretaris stelt in haar brief dat zij op een paar punten toelichting
heeft gegeven. Daar zitten wij ook vandaag voor bij elkaar. Ik wil graag weten
wat de marges zijn die de Kamer tijdens dit debat heeft. In hoeverre is er
nog sprake van een open debat? Of maakt het niet uit wat wij vandaag zeggen
omdat alles al vastligt en de eindconclusies al zijn getrokken op een andere
plaats? Daar wil ik graag van de staatssecretaris helderheid over hebben voordat
wij als Kamer onze bijdragen zullen leveren naar aanleiding van haar voorstellen.De voorzitter:Ik ben natuurlijk bereid om de staatssecretaris het woord te geven, maar
ik wil wel zeggen dat het uiteindelijke debat in deze commissie en uiteindelijk
plenair in de Tweede Kamer plaatsvindt. Daar zal blijken wat de Kamer wil.StaatssecretarisVan der LaanVoorzitter. Er heeft de afgelopen week inderdaad overleg plaatsgevonden.
Wij hadden het overigens ook telefonisch kunnen doen, dan was het waarschijnlijk
niet ontdekt. Er wordt regelmatig informeel overleg gevoerd, zeker als het
gaat om een belangrijk onderwerp als het onderwerp dat wij vandaag
bespreken. Ook binnen de coalitie wordt groot belang gehecht aan een goede
afronding van dit dossier. Wij hebben informeel overleg gevoerd over de vier
punten die in de brief van 7 oktober worden genoemd. Wij hebben daarover
met elkaar van gedachten gewisseld en afgesproken dat het uiteindelijk aan
de Kamer is om een definitief oordeel te vellen over deze plannen. Het is
zeker niet zo dat alles dichtgekaderd is, maar het varieert wel per punt.
De plannen van het kabinet zijn bekend. Wij hoeven er niet schijnheilig over
te doen dat er over die plannen overleg is gevoerd met de coalitiefracties.
Dat is ook in het nachtelijke debat van eind juni in de Kamer besproken. Wat
mij betreft voeren wij vandaag een open debat en wordt aan het eind geconstateerd
op welke punten er draagvlak is. Een aantal standpunten van de verschillende
coalitiepartijen is echter al bekend. Ik sta altijd open voor het debat met
de Kamer, zoals ik de afgelopen anderhalve week steeds heb verwoord.De heerSlob(ChristenUnie)De staatssecretaris zegt dat per punt varieert wat al bepaald is. Zij
noemt in haar brief van 7 oktober vier concrete punten. Dat zijn: een
zorgvuldige overgang voor de NPS, ruimte voor de NOS om naast het journaal
andere nieuwsprogramma's te maken, bescherming van kwetsbare kunst en een
ledencontributie die iedereen kan en wil betalen. Kunnen wij over deze vier
punten open debatteren?StaatssecretarisVan der LaanWij gaan over deze vier punten open en duidelijk debatteren. Deze vier
punten zijn ook open geformuleerd. Wij spreken van "een vorm van overgang", "een
waarborg voor kunst en cultuur", "een verlaging van de € 24"
en "een mogelijkheid voor de NOS om andersoortige nieuwsprogramma's te
maken". Over de verschillende varianten die mogelijk in dit debat aan
de orde zullen komen, zal gewoon een open debat plaatsvinden.De voorzitter:Ik zie dat nu nog meer leden hierover iets willen zeggen, terwijl de heer
Slob namens zijn collega's sprak. Het lijkt mij verstandiger om over de inhoud
te spreken. Die bepaalt de Kamer uiteindelijk zelf. Ik wil mevrouw Halsema
en de heer Van Dam nog kort het woord geven als het een punt van orde betreft
en daarna zo snel mogelijk overgaan tot de inhoud van het debat.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik wil graag de inhoud zelf bepalen, maar dan moet ik wel weten wat de
inzet van de regering is. Die is mij onduidelijk. In de brief wordt gezegd
dat er over vier onderwerpen overleg heeft plaatsgevonden. Ik ken de opvatting
van de staatssecretaris niet over die vier onderwerpen.De heerVan Dam(PvdA)Mijn punt is in principe hetzelfde. Een debat met de regering voeren over
inhoud is natuurlijk wat wij het liefst doen, maar dan is het wel handig als
wij weten wat de inzet van de regering in dat debat is. Op deze vier punten
weten wij dat niet. De staatssecretaris heeft daarover in de media en in haar
brief een aantal uitlatingen gedaan, maar wij weten niet meer dan dat zij
een regeling wil treffen op deze vier punten. Voordat wij dat debat ingaan,
willen wij graag weten over wat voor regelingen wij moeten debatteren.De voorzitter:Wij hebben een vragenronde gehad. Er is beantwoording geweest. Wij hebben
een lijst met stukken gehad. Er is niet voor niets een debat met een eerste
en tweede termijn. Als er niet te veel over de orde wordt gedebatteerd, is
er ook ruimte voor interrupties, want die wil ik zoveel mogelijk toestaan.
Ik stel voor dat wij overgaan tot het debat, want daarin kan men deze dingen
ook in eerste en vervolgens in tweede termijn vragen en men kan deze ook in
interrupties aan de orde stellen. Als wij een halfuur of drie kwartier over
de orde praten, komen wij niet verder. Ik stel voor dat wij overgaan tot het
debat, waarbij de spreektijdindeling en de volgorde is zoals wij ook bij andere
debatten en de begrotingsbehandeling volgen. Ik zal mij redelijk streng aan
de spreektijden houden.MevrouwHalsema(GroenLinks)U stond ons toe om een vraag te stellen aan de staatssecretaris. Die vraag
hebben wij gesteld. Dan lijkt het mij ook redelijk om daarop een antwoord
van de staatssecretaris te krijgen. Ik wil mij in mijn eerste termijn kunnen
verhouden tot de inzet van de regering en niet tot de inzet van de voorzitter.De voorzitter:De heer Slob heeft als eerste een vraag gesteld. Hij heeft daartoe het
initiatief genomen. De staatssecretaris heeft daarop antwoord gegeven. Ik
denk dat het goed is dat wij overgaan tot het debat. U wilt eigenlijk bij
een vraag over de orde toch al over de inhoud praten. Dat lijkt mij niet juist.
Ik stel voor dat wij nu naar het debat gaan.De heerVan Dam(PvdA)Wij willen graag over de inhoud praten, maar wel over een inhoud die wij
kennen.MevrouwHalsema(GroenLinks)De vraag is al per brief gesteld, maar daar hebben wij geen antwoord op
gekregen. Het is al vervelend dat wij deze vraag hier moeten herhalen, op
initiatief van de heer Slob. Ik vind dat de staatssecretaris op z'n minst
moet uitleggen wat haar inzet zal zijn.De voorzitter:Wij hebben een grote hoeveelheid stukken. U hebt misschien niet het antwoord
gekregen dat u wilt hebben, maar daarom is er nu ook een notaoverleg, voordat
wij hierover in de toekomst plenair praten. Voordat wij een soort nulde termijn
krijgen, stel ik voor om gewoon over te gaan tot het debat, waarin u al die
vragen kunt stellen. Er zijn behoorlijke spreektijden. Ik zal zorgen dat er
zoveel mogelijk ruimte is om te interrumperen en over alles duidelijkheid
te krijgen.MevrouwVergeer(SP)Het punt is dat er vier zaken in die brief naar voren zijn gebracht, waarvan
wij niet weten of er afspraken over zijn gemaakt. Dat zouden wij eerst moeten
weten. Als er geen afspraken zijn gemaakt, is het helemaal open en dan is
daarbij alles mogelijk. Daar moet de staatssecretaris antwoord op geven.De voorzitter:De staatssecretaris heeft bij mijn weten antwoord gegeven, maar misschien
wil zij dat nog herhalen. Zij heeft gezegd dat deze punten wat haar betreft
open zijn. In hoeverre deze open zijn, moet u ook onderling in het debat bepalen.
Dat is niets nieuws. Ik weet niet of de staatssecretaris nog wat heeft toe
te voegen, maar daarna wil ik echt overgaan tot het debat.StaatssecretarisVan der LaanIk zal graag in eerste termijn ingaan op de vier punten waarop ik overweeg
om een aantal bewegingen te maken, ook in reactie op alle kritiek die er is
gekomen. Ik begrijp best dat de Kamer heel graag wil weten of alles helemaal
dichtgetimmerd is. Wat mij betreft is niet alles helemaal dichtgetimmerd,
maar wij hebben deze punten wel besproken. Het is volstrekt terecht om met
een aantal mensen te praten als voorbereiding op een debat. Ik ben volstrekt
open geweest dat wij daarbij over deze vier punten hebben gesproken. In dat
gesprek hebben wij geconcludeerd dat het oordeel uiteindelijk aan de Kamer
is. Dat hebben wij geconcludeerd en daar is dit debat voor nodig.De voorzitter:Bij elk onderwerp is uiteindelijk het oordeel aan de Kamer. Wij gaan over
tot de eerste termijn. De spreektijden zijn 15 en 10 minuten.De heerVan Dam(PvdA)Voorzitter. Zij ontplofte toen ze het las, zij zei dingen als: onacceptabel
en: hier kan ik niet mee naar buiten. Je eerste ingeving is meestal de beste,
de meest oprechte en in dit geval ook de meest verstandige. Toch heeft de
staatssecretaris de coalitieafspraken over de toekomst van de publieke omroep
geslikt. Geen eigen verhaal, maar "copy paste" van de fractievoorzitters,
of twee fractievoorzitters en mijn buurman, moet ik zeggen. Ik moet af en
toe bedenken tot wie ik mij vandaag moet richten.Sinds het kabinetsvoorstel werd gepubliceerd, is er een storm van kritiek
losgebarsten en uit onverdachte hoek. Het begon met de VVD: dit is helaas
geen duurzame en toekomstbestendige oplossing. De liberalen bevonden zich
in goed gezelschap van vier prominente D66'ers, de raad van bestuur, de omroepbesturen,
de omroepmedewerkers, de WRR, de Raad voor Cultuur, het Commissariaat voor
de Media, de NVJ, de Nederlandse dagbladpers en zelfs de onafhankelijke producenten.
Bij ons allen kwamen vele duizenden e-mailberichten binnen van bezorgde kijkers
en luisteraars. Iedereen die nog op een antwoord op een e-maibericht aan mijn
adres wacht, weet nu waarom dit zo lang uitblijft; ik moet er nu nog zo'n
8000 beantwoorden.Het is hartverwarmend om te zien dat zoveel mensen bezorgd zijn over de
radio en televisie van ons allemaal, maar het is tegelijkertijd hartverscheurend
om te zien dat deze coalitie zich tot nu toe doof houdt voor alle kritiek.
Natuurlijk is Hilversum een belangenbolwerk, natuurlijk kan iedere aanpassing
in de bestaande verhoudingen rekenen op protest, maar het is een zorgwekkende
onderschatting van de kritiek als ik Boris Dittrich afgelopen zaterdag op
Radio Twee hoor beweren dat de kritiek vooral veroorzaakt wordt doordat mensen
bang zijn dat zij in de toekomst misschien iets minder gaan verdienen. Hoezeer
kun je een debat op een oneigenlijke manier versimpelen? Het zijn de oogkleppen
en de oordoppen die de fractievoorzitter van D66 heeft opgezet.De afgelopen maanden zijn er niet alleen maar belangen behartigd. Je kunt
de fundamentele, goed beargumenteerde kritiek niet wegwuiven met die bekende
houding dat deze coalitie nu eenmaal wel weet wat goed is voor de mensen.
Daarvoor is de toekomst van de publieke omroep te belangrijk. Televisie is
voor veel mensen het belangrijkste venster op de wereld. De publieke omroep
houdt mensen betrokken bij de maatschappij met onafhankelijke journalistiek,
met discussies, met informatieve rubrieken, met culturele producties van eigen
bodem of innovatief amusement. Daarbij moet kwaliteit centraal staan. Dit
moet de publieke omroep onderscheiden van de commerciële omroepen.Die publieke kwaliteit moet een breed publiek bereiken. Een duidelijke
inrichting en een overtuigende strategie zijn noodzakelijk om de weglopende
kijkers vast te houden. In plaats daarvan wordt Hilversum opgezadeld met een
onmogelijke bureaucratie. Nieuws moet los staan van duiding, achtergronden
moeten los staan van informatie en net toen ik dacht dat ik het begreep, schrijft
de staatssecretaris in het antwoord op de vragen dat functies niet verward
moeten worden met programma's en programmagenres. Dus een debatprogramma hoort
niet per se bij debat en een kunstprogramma hoort niet per se bij cultuur.
Wie begrijpt het nu nog? Wie zit er te wachten op deze onnodige, onwenselijke
en onwerkbare bureaucratie?De staatssecretaris heeft de kritiek op die rigide indeling ook gehoord.
Wat doet zij daarmee? Zij kan die toch niet zo maar over de schutting gooien
bij de raad van bestuur?Steeds meer kijkers verlaten de publieke omroep. Negen miljoen Nederlanders
betalen nog wel, maar kijken bijna niet meer. Jongeren en allochtonen springen
er uit. Waar zijn de voor hen interessante programma's? Welke publieke zender
spreekt hen aan? De publieke omroep moet hen weer iets bieden. Niet langer
de achterban van omroepen moet centraal staan, maar de kijker en luisteraar.De staatssecretaris pleit hier ook met zoveel woorden voor, maar helaas
is zij gaan liggen voor de wensen van het CDA. De omroepverenigingen moeten
weer terug naar de verzuiling. Hopeloos ouderwets. Geen pluriforme kwaliteitsjournalistiek,
maar het overdragen van opinies en vechten voor leden. Terwijl menigeen van
de verzuiling en de eeuwigdurende ledenstrijd af wilde, krijgen wij dit in
een verergerde vorm terug.MevrouwKraneveldt(LPF)Vorig jaar, naar ik meen bij de behandeling van de begroting van het ministerie
van OCW, heeft de heer Van Dam een motie van de heer Atsma gesteund waarin
expliciet aan de staatssecretaris wordt gevraagd om een visie te ontwikkelen
waarin externe pluriformiteit leidraad is. De heer Van Dam heeft die motie
gesteund en de heer Atsma een zeer belangrijk wapen in de onderhandeling met
de coalitiepartners in handen gegeven. Nu zegt hij verwijtend dat de staatssecretaris
de heer Atsma zijn zin heeft gegeven, die pal voor de omroepen is gaan liggen.
Hij heeft daar toch zelf aan meegewerkt?De heerVan Dam(PvdA)Geen sprake van. U kunt in het dictum van de motie zien dat er met geen
woord over omroepverenigingen wordt gesproken. Er wordt gesproken over externe
pluriformiteit: dat wil zeggen dat je meerdere zelfstandige organisaties inschakelt
voor de uitvoering van een publieke taak. Dat is precies de basis van het
plan dat de PvdA vorige week presenteerde: het inschakelen van meerdere zelfstandige
organisaties voor het uitvoeren van een publieke taak. Dat levert externe
pluriformiteit op. Je kunt het vergelijken met het krantenland: uitgeverij
PCM heeft drie kranten, die worden ook niet allemaal geregeerd door de opinies
van de achterban, die bedrijven onafhankelijke zelfstandige journalistiek.
Zo zou je ook de publieke omroep kunnen inrichten.MevrouwKraneveldt(LPF)Ik vind dit getuigen van een ongelooflijke naïviteit. U weet natuurlijk
heel goed hoe de heer Atsma het begrip " externe pluriformiteit"
in zijn beraadslagingen op dat moment formuleerde en wat zijn bedoelingen
daarmee waren. U geeft er nu een draai aan in de richting van uw eigen plannen
voor de publieke omroep. Ik ben blij met uw voortschrijdend inzicht, maar
vorig jaar wist u heel goed waar u mee bezig was. U bent er wel degelijk medeschuldig
aan dat de staatssecretaris te veel heeft geluisterd naar de heer Atsma.De heerVan Dam(PvdA)Ik nodig u van harte uit om mij te betrappen op één pleidooi
in de afgelopen twee jaar voor terugkeer naar de verzuiling. Ik heb daar nooit
voor gepleit en ik zal er ook nooit voor pleiten, want ik vind dat een hopeloos
ouderwets verhaal. Dat betekent niet dat je meteen afscheid moet nemen van
het principe van externe pluriformiteit, maar dat is een heel ander principe
dan het principe van verzuiling.De heerAtsma(CDA)Voorzitter. Ik kan ook niet anders concluderen dan dat de heer Van Dam
een geweldige draai maakt. Ik begrijp het wel, want zijn wetenschappelijk
instituut is kort geleden met een rapport gekomen en kennelijk heeft hij dat
nu ook moeten omarmen. Het is echter wel duidelijk dat hij de luchtballon
die hij de afgelopen weken aan de omroepen heeft voorgehouden, ook direct
weer lek prikt. Laat ik hem eraan herinneren dat de intentie van de motie
volstrekt helder was: externe pluriformiteit betekent vooral ook oog en oor
hebben voor leden van verenigingen met een achterban. Hij weet dat en hij
wist dat. Ik mag aannemen dat hij met zijn volle verstand "ja" tegen
deze motie heeft gezegd. Laat hem nu maar toegeven dat hij draait.De heerVan Dam(PvdA)Dat is echt grote flauwekul. Lees alle definities van "externe pluriformiteit"
er maar op na, ook bijvoorbeeld die van de Raad voor Cultuur. Dat gaat helemaal
niet over leden of verzuiling of achterban, maar over het inschakelen van
meerdere onafhankelijke redacties die nieuws verslaan en achtergronden weergeven.
Ik zou u toch niet uit hoeven leggen dat dit iets heel anders in dan teruggaan
naar de verzuiling van de jaren vijftig.De heerAtsma(CDA)Mag ik er als indiener van de motie op wijzen dat in het algemeen in dit
huis geldt dat degene die een motie indient en van een toelichting voorziet,
de duiding van de motie bepaalt? U geeft nu een eigen uitleg aan de motie
en dat is een gedraaide uitleg. Dat is natuurlijk uw goed recht, maar volstrekt
bezijden de waarheid. U heeft een draai van 100% gemaakt.De heerVan Dam(PvdA)Geen sprake van. Als u dit blijft beweren, daag ik u uit om uitspraken
van mij erbij te halen waarin ik heb gepleit voor verzuiling. Kom maar op!De heerSlob(ChristenUnie)Voorzitter. Ik voel me niet uitgedaagd, maar mijn naam stond ook onder
die motie. Voor mijn fractie stond centraal dat in de nieuwe plannen van de
staatssecretaris de positie van de omroepverenigingen een goede verankering
moest krijgen. Daarom is toen die motie ingediend. Ik vind ook dat de heer
Van Dam gewoon helder moet zijn en moet zeggen dat hij nu een ander inzicht
heeft. Het betekent wel dat zijn verhaal over de eerste reflex bij hemzelf
in ieder geval niet opgaat, want zijn eerste reflex van vorig jaar was het
ondertekenen van die motie en die is in het vervolg behoorlijk leidend geweest.De heerVan Dam(PvdA)Ik kan het hele debat van vorig jaar terughalen. Die motie heb ik bewust
ondertekend, omdat ik uit de publiciteit opmaakte dat we naar een model toegingen
dat we kennen uit Engeland en België. De staatssecretaris was daar helaas
niet helemaal duidelijk over, maar het zou een model worden waarin de staatsomroep
bepaalt wat er op de televisie komt. Je kunt van Engeland en België veel
leren, maar juist dat de staatsomroep bepaalt wat mensen te zien en te horen
krijgen, zouden wij niet willen overnemen. Je kunt een raad van bestuur best
meer regie geven, maar laat de uitvoering over aan zelfstandige organisaties.
Daarvoor heb ik vorig jaar gepleit, dit voorjaar in Hilversum en daarvoor
wordt ook in ons rapport gepleit. Dus wat nou, "draai"?MevrouwÖrgü(VVD)Ik ben dit soort verrassingen van de heer Van Dam inmiddels wel gewend.
Zijn fractie was namelijk vol lof over de kortetermijnvisie van de staatssecretaris,
maar toch heeft zijn fractie er uiteindelijk tegen gestemd. Een concrete vraag:
vindt uw fractie dat wij de omroepverenigingen kunnen afschaffen?De heerVan Dam(PvdA)In het plan van de PvdA wordt voorgesteld om de publieke omroep in te
richten op basis van een concessiemodel. Deze concessies zouden in de komende
jaren op zenderniveau moeten worden verstrekt. Daarvoor is het nodig dat de
omroepen opgaan in zenderorganisaties. Op die manier kunnen ze, natuurlijk
aan de hand van de afspraken en de prestatiecontracten met de raad van bestuur,
zelfstandig invulling aan de netten geven. Willen wij de omroepen opheffen?
Nee! Wij handhaven het principe dat private zelfstandige organisaties de basis
vormen voor het bestel. Wij willen echter geen verzuilde organisaties die
afhankelijk zijn van ledenaantallen, maar een publieke opdracht.Voorzitter. Ik hoop dat het nu echt iedereen duidelijk is hoe ouderwets
ik deze terugkeer naar de verzuiling vind en hoe teleurgesteld ik ben dat
in het plan van de regering niet wordt gekozen voor pluriforme kwaliteitsjournalistiek.Wij moeten ons ook zorgen maken over allochtone jongeren die niet meer
naar de publieke omroep kijken. Waarom zouden die jongeren in de toekomst
wel naar deze omroepen gaan kijken? Noem mij één jongere die
zit te wachten op katholieke actualiteiten, op een protestantse bijbelquiz
of een socialistische comedy. De verzuiling is zo ouderwets dat mensen van
mijn generatie die alleen nog maar kennen uit de geschiedenisboekjes. Ook
voor de rest van Nederland kun je geen aantrekkelijke zenders bouwen als een
kwart van de programmering over de schutting gekieperd mag worden. Het CDA
is blij, maar is D66 niet de partij die zich tegen de verzuiling keerde? Vandaag
zullen wij antwoord krijgen op de vraag of de D66-fractie zich helemaal heeft
opgehangen aan het standpunt van de CDA-fractie of dat er ruimte
is om de verzuiling in te ruilen voor pluriforme kwaliteit voor alle Nederlanders.Kunnen wij vandaag verder de onafhankelijke kwaliteitsjournalistiek redden?
Nova en Netwerk dreigen te verdwijnen. Welk probleem wordt daarmee opgelost?
Het probleem van de honderdduizenden kijkers die elke avond tevreden naar
deze programma's kijken om te weten wat er speelt in dit land? Ik geloof het
niet. De staatssecretaris wil de succesvolle samenwerking tussen de NOS en
de VARA verbieden, zogenaamd omdat de kijker moet weten wie de afzender is.
Dat weet de kijker heel goed! De afzenders zijn de onafhankelijke, professionele
journalisten van Nova. Wat is daar mis mee? Waarom moet dat worden veranderd?
Sterker nog: die onafhankelijke journalistiek moet de norm worden voor de
hele publieke omroep. Ik ben dan ook heel erg benieuwd naar de voorstellen
die Bert Bakker ons deze zomer op dit punt heeft beloofd. Ik neem aan dat
ook de staatssecretaris reikhalzend naar deze plannen uitkijkt.Als het Nederlandse bestel één uniek kenmerk heeft dat bij
de aanpassing niet verloren mag gaan, is dat zijn onafhankelijkheid van de
overheid. Private organisaties dragen verantwoordelijkheid voor de uitvoering
van de publieke taken, maar juist dat komt op het spel te staan wanneer de
raad van bestuur van de publieke omroep voor drie kwart van de programmering
bepaalt wat er op radio en tv komt. En dat terwijl de raad van bestuur dichterbij
de overheid staat dan ooit tevoren! Ja, mevrouw Örgü, dat was de
reden dat wij tegen het wetsvoorstel stemden.Wij zijn dichterbij een staatsomroep dan ooit tevoren. De BBC klinkt mooi,
maar het verschil tussen de BBC en Berlusconi schuilt slechts in de zelfbeheersing
van politici en ik kan mij niet voorstellen dat Nederland daaraan overgeleverd
wil zijn.De heerAtsma(CDA)Wie heeft de omroepbijdrage afgeschaft? Wie vond dat de omroepbijdrage
moest worden gefiscaliseerd? Was dat niet uw fractie? Wie heeft de raad van
bestuur in het leven geroepen? Was dat soms ook uw fractie? Welke fractie
heeft gepleit voor een andere structuur voor de raad van toezicht? Uw fractie
deed dat, juist omdat zaken gecentraliseerd zouden moeten worden.De heerVan Dam(PvdA)Er is helemaal niks mis met centrale regie. Er is niks mis met een orgaan
dat verantwoordelijk is voor de uitvoering van publieke taken. Er is wel iets
mis met een orgaan dat te dicht bij de overheid staat en dat voor drie kwart
van de programma's bepaalt of ze wel of niet worden uitgezonden.De heerAtsma(CDA)Zorgde uw fractie er niet voor dat de raad van bestuur een eigen budget
kreeg dat bij de verenigingen werd weggehaald? Huil toch geen krokodillentranen
vandaag. Uw fractie heeft in de vorige kabinetsperiode "ja" gezegd
tegen voorstellen daartoe.De heerVan Dam(PvdA)Ik kan gewoon herhalen wat ik net heb gezegd. Er is echt niets mis met
centrale regie, met een orgaan dat aanspreekbaar is op de prestaties van de
publieke omroep. Dat verschilt echter van het bepalen wat op radio en televisie
komt en van een directie die gecontroleerd wordt door een raad van toezicht
die rechtstreeks door de regering benoemd wordt. Die punten beangstigen mij
en ik dacht dat die u ook beangstigden.De heerAtsma(CDA)De CDA-fractie heeft niet gevraagd om een verandering van samenstelling
van de raad van toezicht. U hebt daarop aangestuurd. Voor mijn fractie is
dat een fait accompli geweest. Ik laat mij niet verwijten dat mijn fractie
daarvoor heeft gezorgd en dat zij daarom heeft gevraagd. De heer Van Dam vond
zelf dat een knip gemaakt moest worden tussen de raad van toezicht en de raad
van bestuur.De heerVan Dam(PvdA)Ik heb dit plan toch niet bedacht? Mijn handtekening staat er toch niet
onder? Ik heb toch niet op de kamer van Verhagen en de kamer van de staatssecretaris
gezeten om dit plan op te stellen? Dat was u toch?De heerAtsma(CDA)U hebt het plan niet geschreven. Gelukkig maar, want dan had het er nog
beroerder uitgezien. U hebt alleen maar geroepen hoe het plan er wel uit moest
zien.De heerVan Dam(PvdA)Als iemand een plan kan schrijven dat er nog beroerder uitziet dan dit
plan...Ik kom op het punt van de reclame. Veel mensen willen minder reclame en
vooral minder invloed van de reclame op de programmering. Het percentage reclame
stijgt echter naar 54. Culturele en informatieve programma's worden maximaal
afhankelijk van reclamegelden. Wat denkt de staatssecretaris nou zelf dat
de consequenties daarvan zijn voor de kwaliteit en het bereik van kleine doelgroepen?
Waarom wil zij dit eigenlijk? Door het voeren van dit soort beleid wordt Sesamstraat
voortaan om 17.30 uur uitgezonden zodat de kijkers niet meer meetellen bij
de adverteertarieven. De adverteertarieven worden gebaseerd op het aantal
kijkers tussen 18.00 uur en 24.00 uur. Bij dit soort beslissingen staan niet
de wensen van de kijkers centraal, maar de wensen van adverteerders. Dat wil
de staatssecretaris toch ook niet?De heerBakker(D66)Wij leven in 2005 en Sesamstraat is inderdaad naar 17.30 uur gegaan. De
staatssecretaris kan veel verweten worden, maar niet dat die beslissing te
wijten is aan de nieuwe plannen. Die beslissing zit in het huidige bestel
waar inderdaad reclame en commercialisering te veel invloed op hebben. Daartegen
moet een dam worden opgeworpen. De discussie kan hooguit gevoerd worden over
de vraag of de plannen daar voldoende tegen optreden. De indruk mag echter
niet gewekt worden dat de verplaatsing van Sesamstraat het gevolg is van de
plannen van de staatssecretaris. Dat is echt onzin.De heerVan Dam(PvdA)U hebt daar zeker een punt. Wij gaan niet over de plaatsing van programma's
in het programmaschema. Wij gaan echter wel over de systemen die een raad
van bestuur en omroepen prikkelen om beslissingen te nemen. Op het moment
dat de raad van bestuur geprikkeld wordt om dit soort beslissingen te nemen,
moeten wij ons afvragen hoe het systeem zodanig veranderd kan worden dat de
wensen van de kijkers centraal staan in plaats van de wensen van de adverteerders.
Met het voorliggende plan wordt het omgekeerde bereikt. In dat plan wordt
de rol van de adverteerders belangrijker in plaats van minder
belangrijk.De heerBakker(D66)Ik zal over het plan in mijn eigen termijn wel wat zeggen. Ik constateer
dat de heer Van Dam toegeeft dat zijn kritiek op dit punt te maken heeft en
voortvloeit uit het huidige systeem en uit de huidige gang van zaken. De plannen
van de staatssecretaris moeten daar juist een antwoord op vormen.De voorzitter:Als wij zo doorgaan, dan ligt het niet aan de staatssecretaris, niet aan
de NPS en niet aan de NOS of de omroepen maar aan de Kamer dat ik vanavond
geen Sesamstraat kan zien.De heerVan Dam(PvdA)Ook in het huidige systeem weet de publieke omroep dat een derving van
reclame-inkomsten niet gecompenseerd wordt. Om zo veel mogelijk te kunnen
doen met het beschikbare budget, moet zodanig geprogrammeerd worden dat de
reclameopbrengsten worden gemaximaliseerd. Ik vind dat je dat de publieke
omroep amper kwalijk kunt nemen. Die vraag hoort meer bij ons in Den Haag
thuis. Als wij dit onwenselijk vinden, moeten wij ingrijpen en ervoor zorgen
dat de publieke omroep onafhankelijk van de reclame-inkomsten kan programmeren.
Dat gebeurt niet in dit plan. Misschien mag ik hieraan toevoegen dat de staatssecretaris
er in mijn ogen in de beantwoording van de vragen geen misverstand over laat
bestaan dat ook zij de verlaging van het budget als gevolg van de dalende
reclame-inkomsten onverantwoord vindt. Blijkbaar vindt zij het niet zo onverantwoord
dat zij er consequenties aan verbindt, maar zij zegt overduidelijk dat de
verlaging van het budget consequenties heeft voor de kwaliteit en de prestaties
van de publieke omroep. Volgens mij moet je dan wel ergens een streep trekken.
Dan moet je zeggen dat met dit plan de publieke omroep niet in staat is om
kwaliteit aan een breed publiek te bieden.Ik wil kort iets zeggen over de concurrentie van omroepen met producenten
binnen en buiten het bestel. Een gescheiden boekhouding is een farce. Dat
snapt iedereen. Oneerlijke concurrentie is dus het gevolg. Bovendien worden
de omroepen nog eens geprikkeld om hun publieke moraal te verrommelen.Wie achtereenvolgens spreekt over kwaliteit, ontzuiling, het bereiken
van moeilijk bereikbare doelgroepen, het belang van cultuur, onafhankelijke
journalistiek, kortom: al die dingen waar de fractie van D66 altijd zo voor
was, zegt "NPS". De NPS is een voorbeeld voor de gehele publieke
omroep. Juist daar moet nu ineens de stekker uit worden getrokken, omdat de
NPS geen leden heeft. De staatssecretaris weet wel dat het lidmaatschapscriterium
volgens alle fracties behalve die van het CDA achterhaald is. Ik begrijp het
echt niet. Wij weten inmiddels dat de staatssecretaris het onacceptabel vond.
Waarom heeft zij het toch geaccepteerd? Waarom was het haar geen conflict
waard met de fracties van het CDA en de VVD? Sterker nog: waarom weigert zij
nu om op mijn verzoek de NPS de kans te geven om donateurs te werven en dus
als licentiehouder verder te gaan? Vorige week leek het er even op dat de
staatssecretaris op durfde te staan tegen de fracties van het CDA en de VVD.
Zij regelde drie jaar uitstel van executie voor de NPS. Dat is niet meer dan
zorgvuldig, maar zelfs dat wilden de fracties van het CDA en de VVD niet.
De staatssecretaris is toch uiteindelijk de baas? Ik heb de coalitieafspraken
erop nageslagen. Daarin staat geen datum. De staatssecretaris heeft dus de
vrije hand. Ik hoop dat zij vandaag doordrukt. Wij zullen toch niet meemaken
dat de staatssecretaris zich opnieuw laat overrulen door de coalitiepartijen,
zoals eerder is gebeurd?De fractie van D66 is een fuik in gezwommen door de toekomst van Hilversum
onderwerp te maken van coalitiebesprekingen. Ik snap niet waarom dat nodig
was. Het onderwerp stond niet in het regeerakkoord. Waarom houdt de staatssecretaris
geen krachtig eigen verhaal en strijdt zij niet om een Kamermeerderheid? Zij
had de held van Hilversum en van alle kijkers en luisteraars kunnen zijn.
Als deze plannen worden uitgevoerd, gaan de fractievoorzitters de geschiedenis
in als degenen die Hilversum een molensteen om de nek hebben gebonden en de
staatssecretaris als degene die Hilversum in het water heeft gegooid. Als
de plannen niet doorgaan – wat ik hoop – heeft zij wel een kans
verspeeld om een plan uit te denken dat op draagvlak kan rekenen, een breed
draagvlak in de politiek én in Hilversum. Dat is cruciaal om de publieke
omroep een zekere toekomst te bieden. De staatssecretaris heeft nu alleen
maar een tijdje rust in de coalitie gerealiseerd, voor twee jaar. Daarna barst
de verkiezingsstrijd weer los. Wij weten allemaal nog wel wat Fadime Örgü
zei in het spoeddebat voor de zomer: in twee jaar kan veel gebeuren.De prijs die voor twee jaar rust in de coalitie wordt betaald, is hoog.
De verzuiling keert terug, de overheidsinvloed wordt sterker, de afhankelijkheid
van reclame-inkomsten wordt onverantwoord groot en de kans dat de publieke
omroep kwaliteit aan een breed publiek kan blijven bieden, is minimaal. Dat
kan nooit de bedoeling van de staatssecretaris zijn geweest. Was het wel zo
verstandig om de gehele coalitie erbij te betrekken? Blijkbaar niet; de staatssecretaris
vond ten slotte de plannen zelf evenmin acceptabel. Kan zij hier nog eens
uitleggen wat haar op 22 juni ertoe heeft bewogen, te zeggen dat zij
het onacceptabel vond en dat zij er niet mee naar buiten kon treden? Op welke
punten wil de staatssecretaris de plannen na alle kritiek zelf nog aanpassen?
Dat hoor ik graag. Het ordedebatje in het begin ging even over het uitstel
voor de NPS en over de drie andere punten. Wat gaat de staatssecretaris doen?
Wat is haar uitgangspunt in dit debat? Als zij zegt waar zij voor staat, garandeer
ik dat alles wat deze plannen verzacht en minder erg maakt, kan rekenen op
de steun van de fractie van de PvdA. Als zij steeds geen ruimte van de coalitie
krijgt om dat te doen, dan moet zij zich eens gaan afvragen welke ruimte zij
als staatssecretaris heeft om van de publieke omroep een succes te maken.Een alternatief is heel goed denkbaar. In ons plan pleiten wij voor een
publieke omroep waarin kwaliteit centraal staat met naar Vlaams voorbeeld
uitgebreid onderzoek naar de publieke taak en publieke kwaliteit, met een
definitieve breuk met de verzuiling door niet langer achterbannen, maar kijkers
en luisteraars centraal te stellen, met regie voor de raad van bestuur, maar
met uitvoering door zelfstandige organisaties die in een concessiestelsel
worden afgerekend op hun prestaties, met programma's en aantrekkelijke zenders
voor iedereen.Wij zijn niet de enigen die in deze richting denken. De bezorgde omroepmedewerkers,
GroenLinks, Nederland 3, BNN en de TROS kwamen allemaal met opvattingen naar
buiten, die weliswaar verschillend zijn in nuances, maar die kunnen leiden
tot een bestel dat kan rekenen op een breed draagvlak en dat de
publieke omroep sterker maakt. Dat is iets om voor te strijden, desnoods tegen
CDA en VVD. Op de huidige plannen zit niemand te wachten. De kijkers niet.
De bestuurders niet. De omroepen niet. De medewerkers niet. En zelfs de concurrenten
niet. Ik roep de staatssecretaris op om deze plannen vandaag in te trekken.
De publieke omroep verdient beter. De kijkers en luisteraars verdienen beter.
Nederland verdient beter.De heerSlob(ChristenUnie)Ik wil graag een korte, informatieve vraag aan de heer Van Dam stellen.
Hij uitte de wens dat plannen op tafel zouden komen die een breed draagvlak
in Hilversum vinden. Heeft de heer Van Dam dan scherp in beeld wat Hilversum
precies wil? In mijn perceptie is er geen sprake van een eenduidig beeld.
Het is een heel verbrokkeld verhaal wat men daar precies wil. Dat maakt het
naar mijn mening wel heel erg lastig.De heerVan Dam(PvdA)Daarin heeft de heer Slob absoluut gelijk. In Hilversum wil iedereen wat
anders. Maar over één ding is iedereen het eens: niemand wil
dit. Tot nu toe is het mij opgevallen dat, als je spreekt met zowel medewerkers
als bestuurders in Hilversum, iedereen het een goed idee vindt om de verantwoordelijkheid
voor de uitvoering op zenderniveau neer te leggen. Bij Nederland 3 is men
bereid tot een zender te fuseren, terwijl men bij Nederland 1 zegt met samenwerking
te kunnen volstaan. Dat is naar mijn mening een model dat in ieder geval kan
rekenen op draagvlak in Hilversum.De heerAtsma(CDA)Voorzitter. De heer Van Dam heeft kwalificaties als "slecht"
en "beroerd" in de mond genomen en tegelijkertijd laten doorschemeren
dat het wel eens een CDA-plan zou kunnen zijn. Ik heb de neiging om inderdaad
te zeggen dat het voorliggende plan in de kern goed is. Wat dat betreft, geef
ik de heer Van Dam graag gelijk. De fractie van het CDA kan zich voor een
belangrijk deel in deze plannen vinden. Wij vinden de uitgangspunten prima.
De uitwerking kan hier en daar misschien beter. Daarvoor voeren wij vandaag
dit debat. Ik hoop dat spijkers met koppen kunnen worden geslagen.Het omroepbestel wordt meer eigentijds. Enerzijds komt er meer erkenning
voor organisaties met een herkenbare achterban, die doen wat hun leden willen.
Drie miljoen leden, zeg ik tegen collega Van Dam, behoor je niet bij het oud
vuil te gooien. Anderzijds, in coördinerende zin, is sprake van een steviger
rol van de raad van bestuur voor de publieke omroep.Bezuinigingen zijn zeker niet het doel. Dat is absoluut niet het geval.
De enige onzekere factor die boven de markt hangt, is de opbrengst uit de
Ster. Ik herinner er in dit verband toch maar even aan dat er in dit huis
partijen zijn, die liever vandaag dan morgen de Ster afschaffen. De fractie
van het CDA maakt zich zorgen over de consequenties van het wegvallen van
een deel van de reclame-inkomsten. De redenen die worden gegeven voor het
teruglopen van de Sterinkomsten betreffen onder andere de conjunctuur. Wanneer
de algemene economische situatie van het land verbetert, zullen Sterinkomsten
ongetwijfeld ook weer een opwaartse beweging laten zien en zal dit ook de
komst van meer concurrenten in het commerciële domein met zich meebrengen.
Daarnaast is een bewuste keuze gemaakt om rond het jeugdblok geen reclame
meer toe te staan.Afgelopen week hebben wij een zeer interessant rapport van de ING-Bank
ontvangen, waarin erop wordt gewezen dat de publieke omroep op termijn de
slag verliest op het gebied van de digitalisering van de reclame. Onze vraag
aan de staatssecretaris hierover luidt, of zij onze mening deelt dat er op
korte termijn in het kader van de Mediawet naar zou moeten worden gekeken
hoe dit dreigende probleem tijdig kan worden ondervangen.Bij de omroepen, zelfs in Met het oog op morgen en met het oog naar morgen
kijkend, is er zoals ook in de WRR-rapportage is aangegeven in de toekomst
sprake van functiescheiding onafhankelijk van distributievorm. Wij hebben
daar volstrekt geen moeite mee.De functies van nieuws en sport, van duiding en opinie en van educatie,
kunst en cultuur leidden bij een aantal mensen tot de opvatting dat geen amusement
meer kan worden geboden door de zendgemachtigden in het publieke bestel. De
CDA-fractie vindt dat een fabeltje. Geen amusement bij de publieke omroep
kan niet en hoeft ook niet. Noch het CDA noch het kabinet heeft dat gezegd.
Ik heb althans niet gelezen dat in het publieke bestel geen amusement meer
te zien zou mogen zijn, ondanks de kritiek die de heer Spijkerman naar voren
meende te moeten brengen in zijn aankondiging toen hij het publieke bestel
verliet. Amusement past prima bij de publieke omroep. Het hoeft alleen geen
plat amusement te zijn. Amusement dat een middel dient, is absoluut niet verboden
in onze ogen.De begrippen interne en externe pluriformiteit zijn hier op verschillende
terreinen de afgelopen weken en maanden de revue gepasseerd. Omroepen en omroepverenigingen
zijn ervoor om externe pluriformiteit in optima forma te waarborgen. Omroepen
moeten doen wat de achterban wil. Als dat een verouderd standpunt is, spijt
het mij wel, maar dan zijn de drie miljoen mensen die nog steeds lid zijn
van een omroeporganisatie kennelijk dom in de ogen van collega Van Dam. Ik
waag dat te betwijfelen. Het is ook niet waar.De omroepverenigingen houden een eigen rol in het omroepbestel. In het
Paasakkoord is gesproken over een gegarandeerd budget van 50%. De discussie
daarover is de afgelopen weken gevoerd. Hoe legt de staatssecretaris dat percentage
van 50 uit?MevrouwVergeer(SP)De heer Atsma stapt wel heel makkelijk heen over het terugbrengen van
de omroepen tot ledenorganisaties die er volledig van afhankelijk worden.
Ik heb namelijk heel goed geluisterd tijdens het rondetafelgesprek. Het viel
mij op dat een aantal omroepen waarvan hij misschien denkt dat zij er blij
mee moeten zijn, dat helemaal niet zijn. Ik verwijs naar de NCRV, die zegt
dat aan de omroepverenigingen een marginale rol wordt toebedeeld en dat het
plan de publieke omroep niet dichter bij de burgers brengt.De heerAtsma(CDA)Dan zijn er twee mogelijkheden: of de NCRV heeft het niet helemaal begrepen
of de heer Van Dam heeft het niet begrepen, want hij heeft het tegenovergestelde
beweerd. Ik houd mij vast aan de uitleg van de heer Van Dam. Hij vond en vindt
dat de omroepen te veel op het publieke net worden getild. Het is goed dat
de NCRV dit van onverdachte zijde, van de heer Van Dam, heeft gehoord.MevrouwVergeer(SP)Het gaat mij niet om wat de heer Van Dam vindt; het gaat mij om wat u
vindt. U bent degene die hier de doorslag geeft bij het opkomen voor ledenverenigingen.
De NCRV heeft er nog aan toegevoegd dat de manier waarop nu wordt samengewerkt
op de netten, de toekomst zou moeten hebben.De heerAtsma(CDA)Ik heb gezegd dat ik het eens ben met de lezing van de heer Van Dam dat
de omroepen een stevige rol binnen het publieke bestel hadden, hebben en behoren
te houden. Ik wil het nog wel in andere bewoordingen zeggen, als mevrouw Vergeer
dat op prijs stelt, maar duidelijker kan ik niet zijn. Het is goed dat de
NCRV dit ook beluistert. Het CDA is ook absoluut niet tegen samenwerking op
de netten. Integendeel, het is nog niet zo lang geleden dat in dit huis veel
werd gediscussieerd over de vormen van samenwerking; samenwerking die overigens
vooral in facilitaire zin gestalte moest krijgen. Vandaar dat de omroepen
in gezamenlijke onderkomens zijn gestapt. Dat was volstrekt terecht en begrijpelijk.
Het was efficiënter. Verder is het alleen maar mooi meegenomen dat het
ook nog kan leiden tot andere goede producten en resultaten. Het CDA is absoluut
voor vormen van samenwerking. Dat laat echter onverlet dat elke ledenorganisatie,
elke omroep moet staan voor zijn eigen "roots", voor zijn eigen
identiteit, voor zijn eigen herkenbaarheid en voor zijn eigen achterban. Wij
hebben bij een aantal omroepen gezien dat dit soms wringt. Het is ook nog
niet zo heel lang geleden dat die discussie ook in Hilversum speelde. De naam
van de omroep waar het speelde, is inmiddels gevallen. Het is ook goed dat
die discussies er zijn.MevrouwHalsema(GroenLinks)Het stoort mij dat de heer Atsma er helemaal geen verantwoordelijkheid
voor neemt. De profilering die hij wenst op de verschillende identiteiten,
staat samenwerking wel degelijk in de weg. Ik verwijs even naar Netwerk en
wat daar nu gebeurt. Vooruitlopend op de plannen, valt een samenwerkingsrubriek
uiteen. Natuurlijk zijn de omroepen zelf verantwoordelijk, maar ook de heer
Atsma zou zijn verantwoordelijkheid in dezen moeten nemen.Ik vind het wel grappig zoals de heer Atsma spreekt over amusement. Hij
wil amusement niet verbieden, maar het moet een doel dienen en het mag niet
plat zijn. Hoe wil de heer Atsma dat onderscheiden? Wie gaat dat doen en wat
zijn de criteria?De heerAtsma(CDA)Ik wil best voorbeelden noemen van plat amusement als mevrouw Halsema
dat op prijs stelt. Ik doe dat echter niet omdat het levensgevaarlijk is.
Afgelopen zomer zijn er bij de commerciële omroepen voorbeelden geweest
van plat amusement die hun weerga niet kenden. Gelukkig zijn deze niet aangeslagen.
Als dit soort amusement wel mag van mevrouw Halsema, gun ik haar graag die
ruimte, maar van het CDA hoeft plat amusement dus niet. Wij hebben niets tegen
amusement om bepaalde groepen te bereiken. Wij hebben ook niets tegen het
soort amusement dat het prachtige programma Kopspijkers bood. Dat iemand vlucht
voor het geld, is een eigen keuze en moet niet op oneigenlijke argumenten
gemotiveerd worden.Ik neem wel degelijk mijn verantwoordelijkheid, mevrouw Halsema. Het is
absoluut mogelijk om samen te werken met behoud van de eigen identiteit. Ik
herinner eraan dat twee jaar geleden programmamakers een voor een bij ons
langskwamen omdat zij absoluut niet wilden dat de EO overstapte van 2Vandaag
naar Netwerk. Het is echter toch gebeurd en het gaat goed. De EO kan zijn
eigen profiel kiezen. Ik heb niets toe te voegen aan de woorden die ik eerder
heb uitgesproken.MevrouwHalsema(GroenLinks)De heer Atsma verwijst naar een samenwerking in de oude situatie. De vraag
is, wat er gaat gebeuren in de nieuwe situatie. Hij maakt samenwerking eigenlijk
onmogelijk omdat het enige criterium waarop ledenverenigingen kunnen blijven
bestaan hun onderscheidende identiteit is. Niet voor niets kondigen enkele
omroepen nu al aan dat zij willen ophouden met de samenwerking in het programma
Netwerk. Dat ziet de heer Atsma toch ook? Hij is daarvoor toch politiek verantwoordelijk?De heerAtsma(CDA)Net zo goed als binnen de oppositie iedereen zijn verantwoordelijkheid
en zijn eigen geluid houdt, is dat ook mogelijk binnen een programma als Netwerk.
Waarom zou men niet samenwerken in actualiteitenrubrieken en elkaar faciliteren?
Daar is niets op tegen. Er is ook absoluut niets op tegen als een omroep kiest
voor herkenning, voor het uitstralen van de eigen identiteit en dit laat terugkomen
in de items. Ik herhaal mijzelf nu al zes keer, maar mevrouw Halsema wil het
kennelijk niet horen.Mevrouw Halsema vroeg ook hoe een en ander gecontroleerd wordt. Ik heb
liever dat de leden de eigen achterban controleren, aan de bel trekken en
het bestuur en de verantwoordelijkheden van een omroep op de tenen gaan staan,
dan dat het uit een boekje gehaald moet worden en gebeurt via een centrale
regie. Ik heb dit in het verleden altijd gezegd en blijf bij dat standpunt.
De BBC hanteert 668 regels om de interne pluriformiteit te garanderen. Ik
ben blij dat wij omroepverenigingen hebben die op basis van externe pluriformiteit
functioneren. Dat moeten wij vooral zo houden. Dit systeem is uniek in de
wereld en dankzij dit systeem is het ook nergens zo goedkoop als in Nederland.De heerVan Dam(PvdA)De heer Atsma geeft uitvoerig aan hoeveel belang hij hecht aan de opvatting
van de omroepverenigingen. Welnu, die zijn hier allemaal langsgekomen in de
hoorzitting en zij waren stuk voor stuk kritisch over dit plan. Als gevolg
daarvan zei de heer Atsma in de media – ik meen in Den Haag Vandaag
en de Volkskrant –: ik ben wel geschrokken van al die kritiek, want
de omroepen moeten zich natuurlijk wel herkennen in de plannen. Wij zijn inmiddels
anderhalve maand verder en ik ben benieuwd wat er in die tijd is gebeurd.
Ik heb van de omroepen namelijk nog steeds niet gehoord dat zij zich herkennen
in de plannen.De heerAtsma(CDA)Ja, en u hebt vier minuten van een inbreng van vijftien minuten gehoord.
Wees dus geduldig, dan hoort u vast nog iets. Overigens kan ik u geruststellen:
ik ga niet zeggen wat u hebt gezegd en wat u het afgelopen weekend met uw
fractievoorzitter in de NRC naar voren hebt gebracht, want dat is inderdaad
het definitieve einde van de omroepverenigingen zoals wij die nu kennen. U
hecht daar geen waarde aan, wij wel. En dat is misschien wel het kardinale
verschil tussen u en mij en tussen de PvdA en het CDA, waarbij de PvdA er nu eerlijk en ruiterlijk voor uitkomt dat zij de omroeporganisaties
laat vallen.De heerVan Dam(PvdA)De heer Atsma kaatst elke keer terug in plaats van antwoord te geven op
de vragen die hem gesteld worden. Als ik het goed begrijp, gaat hij evenwel
in de rest van zijn betoog aangeven hoe de plannen moeten worden aangepast
opdat de omroepverenigingen zich daarin herkennen.De heerAtsma(CDA)Ik heb in elk geval een aantal suggesties. Daar kom ik zo op. In de discussies
was een van de zwaarste punten van kritiek dat in de plannen wordt aangegeven
dat het lidmaatschap minimaal € 24 moet kosten. Het is echter geen
goede zaak dat je aan de ene kant zegt dat de verenigingen meer ruimte krijgen
om te ondernemen en aan de andere kant voorschrijft hoeveel het lidmaatschap
moet kosten. In die zin vind ik de kritiek van BNN zeer terecht. Ik heb in
de NRC gelezen dat u een andere lezing geeft van mijn interpretatie van die
kritiek, maar ik heb voor de zomer al tegen de vertegenwoordiging van BNN
gezegd dat er geen € 24 aan leden gevraagd moet worden. Het is überhaupt
de vraag waarom wij eisen zouden moeten stellen aan de hoogte van lidmaatschapsgeld.
Dat doen wij ook niet voor andere maatschappelijke organisaties die voor een
belangrijk deel afhankelijk zijn van en gedragen worden door belastinggeld.
Op uw vraag wat ik de omroeporganisaties ga bieden, kan ik dus zeggen dat
ik er in ieder geval voor wil zorgen dat die grens van € 24 van
tafel gaat, want dat is niet nodig, het heeft geen zin en het werkt contraproductief.De heerVan Dam(PvdA)De heer Atsma versimpelt het standpunt van de omroepverenigingen nu wel
heel erg.De voorzitter:Wij hebben afgesproken dat u elkaar in principe maar twee keer mag interrumperen.
Ik wil u daar zo veel mogelijk aan houden.MevrouwVergeer(SP)De heer Atsma versimpelt het nu tot een kwestie van hoge contributie of
niet, maar daar gaat het niet om. Het gaat erom dat de omroepverenigingen
een afspiegeling zijn van de samenleving en verankerd zijn in de samenleving.
Op dat punt kunnen wij elkaar vinden. De meeste omroepverenigingen zijn echter
van mening dat dit niet het geval is in het nieuwe systeem met alleen maar
een lidmaatschap. Dat zegt niet alleen de NCRV, maar dat zeggen ook de KRO
en de EO. De EO is er zelfs helemaal niet blij mee dat hij acht keer zo groot
wordt als BNN. BNN zou er uitvallen. Een afspiegeling van de samenleving bereiken
wij niet door alleen maar op contributie te letten. Daar wil ik graag een
reactie op horen van de heer Atsma. Wil hij ook een afspiegeling?De heerAtsma(CDA)Die bereiken wij wel door te streven naar meer nieuwe leden. Nu zijn er
ook leden en die vormen wel degelijk een afspiegeling van de samenleving.
Wat dat betreft, is het goed dat in het voorstel van de staatssecretaris het
ledenaantal, de omvang van een vereniging, wordt gekoppeld aan de zendtijd
die deze omroepvereniging mag vullen. Ik kan dan ook niets anders zeggen dan
dat het er wel degelijk toe doet. Immers, hoe lager de drempel, hoe meer mensen
de mogelijkheid hebben om lid te worden van een omroeporganisatie. Ik ben
er evenwel volstrekt helder in dat je de financiële drempel niet hoog
moet leggen. Het kan zijn dat u dat te veel of te weinig vindt. Ik hoop in
ieder geval dat ik de tijd krijg om nog een aantal andere suggesties te doen.MevrouwVergeer(SP)De contributie is geen doorslaggevend punt. Natuurlijk moet die zo laag
zijn dat iedereen kan deelnemen. Het gaat echter om de afspiegeling. Ik heb
net gezegd dat de EO met dit systeem acht keer zo groot wordt als BNN. Dat
is toch geen afspiegeling?De heerAtsma(CDA)Dat was ook een van de verwijten naar aanleiding van het vragen van een
contributie van € 24. Men heeft er terecht op gewezen dat daardoor
een onevenwichtigheid in de verhoudingen ontstaat. Ook dat is voor mij een
argument om te pleiten voor een laag contributiebedrag. Maar ik heb meer argumenten.
Het meer als bedrijf kunnen opereren door omroepverenigingen spreekt alle
omroepverenigingen aan. Zij mogen economisch ondernemer zijn, mits datgene
wat wordt verdiend wordt teruggebracht in het omroepbedrijf en wordt geïnvesteerd
in het maken van goede programma's. De CDA-fractie heeft daar totaal geen
moeite mee, zij het dat de rechten wel bij de omroepverenigingen moeten blijven.
Deze moeten niet worden afgestaan aan de raad van bestuur. Als de staatssecretaris
mij daarin steunt, ben ik daar verheugd en dankbaar over, evenals de omroepverenigingen.MevrouwKraneveldt(LPF)Het CDA heeft, ik meen zelfs bij monde van de heer Atsma, ooit geopperd
dat € 1 een leuk bedrag zou zijn om betrokkenheid en draagvlak uit
te drukken. Vindt de heer Atsma dat nog steeds, of moet het bedrag hoger zijn?
Als het maar een heel klein bedrag is, kan ik wel van alle 23 omroepen lid
worden. Wat zegt dat dan nog over het draagvlak van sommige omroepen? Dan
krijg je toch een ongelooflijke verwatering van betrokkenheid? Mogen daar
doublures in voorkomen, en wat mag je voor zo'n lidmaatschap of donateurschap
geven? Een tosti-ijzer?De heerAtsma(CDA)De laatste die zich daarover ongerust zou moeten maken, is mevrouw Kraneveldt
van de LPF! Pim Fortuyn heeft immers altijd gezegd dat de leden van de omroepverenigingen
moeten worden gemobiliseerd. Zij heeft in deze Kamer een- en andermaal gepleit
voor het afschaffen van omroepverenigingen, dus zij moet zich vooral geen
zorgen maken over het juiste bedrag. Wat dat bedrag betreft: de lak moet niet
duurder worden dan de brief. Ik denk dat € 1 het minimum is; uit
omroepkringen heb ik geluiden gehoord over € 10, wat wij een prima
bedrag vinden. Maar als het een symbolisch bedrag wordt, eventueel gekoppeld
aan omroepverkiezingen, is dat op termijn bespreekbaar. Daarbij wordt wel
een principiële keuze gemaakt voor ledenorganisaties en dat wil mevrouw
Kraneveldt niet doen.De rechten zouden niet bij de centrale raad van bestuur moeten komen,
zij zouden bij de omroepen zelf moeten blijven. De Nederlandse Dagbladpers
heeft een tijd geleden een convenant gesloten met de raad van bestuur over
samenwerking. Ik kan mij voorstellen dat afzonderlijke dagbladen gaan samenwerken
met afzonderlijke omroepen, waartoe inmiddels al voorzich tige
pogingen zijn gedaan. Hoewel wij dat toejuichen, vragen wij ons wel af of
artikel 55 van de Mediawet niet moet worden aangepast. Een lastig punt blijft
de vraag hoe er voldoende toezicht blijft op PPS-achtige constructies. Het
Commissariaat voor de Media heeft daar enkele behartigenswaardige woorden
over gesproken. Hoe ziet de staatssecretaris dat? Dit alles laat onverlet
dat wij samenwerking zouden toejuichen.De raad van bestuur krijgt meer bevoegdheden. Ons houdt de vraag bezig,
hoe hij bij de voorbereiding van de plannen betrokken is geweest. Het is toch
bizar om uit de mond van de voorzitter van de raad van bestuur te horen dat
hij eigenlijk kiest voor obstructie. Hoe gaat de staatssecretaris daarmee
om? Hoe is de raad van bestuur bij de voorbereiding betrokken geweest? Het
kan niet zo zijn dat de voorzitter van de raad van bestuur van de publieke
omroepen kiest voor twee netten, terwijl dit huis een- en andermaal heeft
uitgesproken dat er drie netten zijn en moeten blijven. De CDA-fractie hecht
daar zeer aan, en zou dat graag nog eens van de staatssecretaris bevestigd
willen zien, wetende dat GroenLinks altijd voor twee netten is geweest.MevrouwHalsema(GroenLinks)Interessant wat u zegt over de raad van bestuur! Zegt u eigenlijk dat
uw fractievoorzitter Maxime Verhagen de afgelopen maanden geen contact heeft
gehad met de raad van bestuur? Hij heeft de onderhandelingen toch gevoerd?De heerAtsma(CDA)De raad van bestuur heeft ons uitgenodigd. Collega Van Dam en ik zijn
daar toen naartoe geweest, samen met de heer Leerdam. Verder waren geen fracties
aanwezig. Die bijeenkomst was op de dag van het referendum. Dat was dus in
meerdere opzichten een historische dag. Bij de raad van bestuur was het namelijk
ook een historische dag, want de raad van bestuur liet toen doorschemeren
dat zij eigenlijk heel goed met de plannen die in het Paasakkoord zijn weergegeven,
uit de voeten zouden kunnen. Zij vonden alleen – hoewel ik het daar
niet mee eens was, had ik er wel begrip voor – dat zij meer zeggenschap
over de budgetten zouden moeten hebben. Ik was daarom verbaasd dat wij later
hoorden en lazen dat de raad van bestuur helemaal niet blij is met de plannen.
Vandaar mijn vraag hoe dat overleg is gegaan. Wat er voor het overige aan
overleg is geweest met de fractievoorzitter van het CDA, daarvoor zou mevrouw
Halsema dan even de telefoon moeten pakken en bellen. Ik ga ervan uit dat
er breed contact is geweest en daar is niets mis mee. De Kamercommissie heeft
een formele uitnodiging gekregen. Daar waren jammer genoeg maar twee Kamerleden
van de hier aanwezigen, bij aanwezig.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik was er inderdaad niet bij, waarvoor mijn nederig excuus. Dit was echter
wel ruim voordat het Paasakkoord uitgewerkt werd. Dat is misschien een leuk
en klein detail. Mijn vraag is echter een andere en het zou prettig zijn als
u, bij wijze van hoge uitzondering, een keer antwoord geeft. De fractievoorzitters
hebben het uiteindelijke compromis gesloten. Dat is in meerdere toonaarden
nu duidelijk gemaakt. Moet ik nu concluderen dat de fractievoorzitters, minus
Boris Dittrich en plus Bert Bakker, in alle beslotenheid van het achterkamertje
een compromis hebben gesloten, waarover zijn geen contact hebben gezocht met
de eerst-betrokkenen, de raad van bestuur en de omroepverenigingen? Hebben
zij het buiten de betrokkenen om gedaan?De heerAtsma(CDA)Ik kan niet op die vraag ingaan, want ik was er niet bij. Wij hebben daar
verder in de nachtelijke uren van 30 juni op 1 juli uitgebreid over
gediscussieerd. Ik herinner mij nog het levendige interruptiedebat tussen
u, collega Bert Bakker en vele anderen. Ik heb mij daar toen afzijdig van
gehouden. Ik wil mij er nu ook maar afzijdig van houden, omdat ik het niet
weet en het mij ook niet interesseert. Ik vraag aan de staatssecretaris hoe
het contact is geweest met de raad van bestuur. Op het moment dat collega
Van Dam en ik bij de raad van bestuur waren, kreeg ik de indruk dat de voorstellen
die zijn gedaan naar aanleiding van het Paasakkoord, niet op weerstand stuitten.
Die voorstellen worden volmondig door ons gesteund en alle voorstellen worden
door ons getoetst op het Paasakkoord. Ik ben er verder niet bij geweest, maar
ik heb niet de indruk gekregen dat de raad van bestuur niet zou zijn betrokken
bij de voorstellen die de staatssecretaris heeft gedaan.In het Paasakkoord staat bijvoorbeeld niet dat de buitenproducenten 25%
producties moeten hebben. Ik wil ervoor pleiten dat de omroep, de ledenorganisatie
daarvan te vrijwaren. Wij zouden dan namelijk verder gaan dan de Europese
regelgeving. Waarom zeggen wij niet dat de buitenproducenten, zoals Europa
aangeeft, op 10% moeten komen?MevrouwÖrgü(VVD)Vindt u dat een omroepvereniging straks voor hun eigen leden een eigen
digitaal kanaal moeten kunnen opzetten, zonder dat andere belastingbetalers
daar ook van mee kunnen profiteren? Verder heb ik een vraag over de netten.
In het Paasakkoord staat dat als de reclame-inkomsten teruglopen, dat niet
aangevuld wordt door de minister van Financiën. Dan kan een raad van
bestuur toch zijn verantwoordelijkheid nemen en zeggen dat er een net minder
moet komen? Vindt u ook niet dat dat een oordeel is dat de raad van bestuur
moet vellen, in plaats van de Kamer?De heerAtsma(CDA)Misschien kan mevrouw Örgü haar eerste vraag nader toelichten.
Het antwoord op de tweede vraag van mevrouw Örgü is klip en klaar:
de CDA-fractie vindt dat moet worden vastgehouden aan drie netten. Dat is
aan de Kamer. Wij hebben daar bij de behandeling van de concessiewet uitvoerig
over gesproken. Ik meen dat dit toen zelfs is vastgelegd voor een langere
periode, in elk geval voor een periode die tot ver na 2008 reikt. Ook in dit
geval, als het gaat om de discussie over het Paasakkoord, wordt uitgegaan
van drie netten. Daar heeft de raad van bestuur zich aan te houden. Daar heeft
de Kamer faciliteiten voor te garanderen.MevrouwÖrgü(VVD)Wat het laatste betreft ben ik het niet eens met de heer Atsma. Mijn eerste
vraag zal ik nader toelichten. De vraag is gericht op de recente ontwikkelingen
bij de AVRO in het kader van de digitale televisie. Men heeft geopperd om
bepaalde programma's alleen toegankelijk te maken voor AVRO-leden. Is de heer
Atsma het ermee eens dat dit soort ontwikkelingen niet gestimuleerd moet worden
met belastinggeld dat door iedereen betaald wordt?De heerAtsma(CDA)Het is de vraag of dat met belastinggeld bekostigd wordt
of dat het uit de ledencontributies betaald wordt. Die knip moet men wel maken.
Ik juich het echter niet toe. De publieke omroep is in de eerste plaats in
het publieke domein werkzaam en moet dus van iedereen en voor iedereen zijn.
Ik ben er absoluut op tegen als er geld wordt gevraagd. Het is een andere
kwestie als het gaat om heel specifieke diensten. Ik kan mij namelijk voorstellen
dat een omroep bepaalde producten gaat leveren die een waarde vertegenwoordigen.
Dan kun je van de omroep moeilijk vragen om dat type producten gratis aan
te bieden. Dat is een andere discussie. In principe hoort de publieke omroep
echter gratis producten te leveren, zeker als het gaat om de primaire taakstelling.
Dat mag niet ter discussie staan. Dan moet de AVRO maar commercieel worden.De heerVan Dam(PvdA)Mevrouw Örgü was het niet eens met de uitleg van de heer Atsma
over het akkoord dat is gesloten. Het is opmerkelijk als partijen een akkoord
sluiten en als één van de partijen naderhand niet meer weet
of zij het wel met elkaar eens waren. Daarom heb ik de tekst van het akkoord
erop nagelezen. Hoewel ik geen onpartijdige scheidsrechter ben, moet ik concluderen
dat mevrouw Örgü gelijk heeft. In het akkoord staat namelijk dat
de invulling van de vraag of er twee of drie netten komen aan de raad van
bestuur is. De raad van bestuur heeft heel helder gesteld dat het onder deze
voorwaarden alleen mogelijk is om twee netten te handhaven. De heer Atsma
heeft altijd, en terecht, gepleit voor drie netten. Ik vraag mij af of hij
wel voldoende waarborgen heeft afgedwongen om ervoor te zorgen dat het drie
netten blijven. Wellicht is hij, zonder dat hij het goed in de gaten had,
meegegaan met een afspraak die er uiteindelijk toe zal leiden dat er een net
geschrapt gaat worden.De heerAtsma(CDA)De CDA-fractie gaat voor drie netten. Echter, op het moment dat de digitalisering
een vaste plek heeft gekregen, heb je het niet meer over één,
twee of drie netten. Dan heb je het over veel meer netten. Volgens mij heeft
de heer Van Dam dat ook in verschillende debatten bepleit. Zolang de digitalisering
nog geen beslag heeft gekregen, houden wij vast aan drie netten.De heerVan Dam(PvdA)Het punt is nu juist dat het helemaal niet zo duidelijk is. U laat het
volgens de afspraken met de VVD en D66 aan de raad van bestuur over. De raad
van bestuur wil onder deze condities overgaan naar twee netten. Dus het is
helemaal niet duidelijk. Als u wilt dat het duidelijk is, moet u het vandaag
voorstellen.De heerAtsma(CDA)Wij gaan uit van drie netten. Dat is volstrekt helder.De heerSlob(ChristenUnie)Mijn fractie heeft op dit punt een schriftelijke vraag gesteld, waarop
de staatssecretaris heel duidelijk antwoordt dat de raad van bestuur uiteindelijk
die voorstellen moet doen. Naar haar mening is de raad van bestuur ook in
de beste positie om dergelijke strategische keuzes te maken. Ik wil mij niet
mengen in de exegese van het Paasakkoord. Ik nodig de heer Atsma uit om de
Kamer een duidelijke uitspraak daarover te vragen om meer duidelijkheid te
creëren.De heerAtsma(CDA)Ik stel voor om het antwoord van de staatssecretaris af te wachten. Ik
ben absoluut bereid om mijn verzoek op een andere manier te vertalen. Het
is bekend dat verschillende fracties in dit huis al heel lang kiezen voor
twee netten. Daarom is het belangrijk om vooraf te weten hoe de verhoudingen
liggen. De CDA-fractie is echter voor drie netten.De heerSlob(ChristenUnie)Ik wil mij bij de heer Van Dam aansluiten. Dan komen wij al aardig ver.De heerAtsma(CDA)Wij weten sinds vanmorgen wat de uitspraken van de heer Van Dam inhouden
als hij toezegt moties van het CDA te ondertekenen. Dus daar moeten wij geweldig
mee uitkijken.De heerVan Dam(PvdA)Het is goed gebruik dat je mag reageren als je wordt aangesproken. Als
de heer Atsma vandaag een motie indient en zegt dat er drie netten blijven,
teken ik deze mede en dan weet de heer Atsma zeker wat dat betekent.De heerAtsma(CDA)Het land heeft meegeluisterd. In dit geval staat de heer Van Dam mogelijk
wel voor zijn woord.MevrouwVergeer(SP)Er is 25% voor de buitenproducenten. Het lijkt mij terecht dat
dit niet geldt voor de omroepverenigingen, zoals u zegt, want zij moeten zich
profileren op identiteit. Volgens de EU moet het 10% zijn. Waarom gaan
wij niet terug naar nul? Wij hebben op dit moment een markt, waarbij er heel
veel commerciële producenten zijn. Wij hebben een tendersysteem. Zij
krijgen alle kansen van de wereld. Waarom is dat nog nodig?De heerAtsma(CDA)De CDA-fractie wil dat Nederland niet verder gaat dan de Europese wet-
en regelgeving, waarin wordt uitgegaan van 10%. Ik kan mij voorstellen
dat wij afstevenen op 10%. Ik ben het er volstrekt mee eens dat de
noodzaak die oorspronkelijk werd gevoeld, veel minder is geworden door de
onstuimige groei in het commerciële domein, die in Nederland groter was
dan in andere landen. Ik kan mij voorstellen dat je terugvalt op de 10%
die in de Europese richtlijn wordt voorgeschreven. Als mevrouw Vergeer ons
op dit punt steunt, klinkt dat ons als muziek in de oren.Ik heb voldoende gezegd over de opmerkingen van de heer Bruins Slot over
de uitvoerbaarheid, de handhaafbaarheid en de haalbaarheid van de plannen
en ga over op de zorg over kunst en cultuur, die door Berenschot is verwoord.
De CDA-fractie is met Berenschot en anderen van mening dat kunst en cultuur
behoren tot de kerndoelstelling van de publieke omroep, waarover wij moeten
waken. Wat ons betreft gaat het om de vraag in hoeverre wordt gewaarborgd
dat kunst en cultuur ook in de nieuwe constellatie voldoende aan hun trekken
komen. Ik kan niet anders dan concluderen dat op grond van de Mediawet niemand
zich daarover op dit moment zorgen hoeft te maken. Als de raad van bestuur
wil oormerken binnen het daarvoor beschikbare budget, is dat geen enkel probleem
wat de CDA-fractie betreft.Ik wijs erop dat wij ook nog een Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele
Omroepproducties hebben. Ik vraag mij af of dat separaat in stand moet blijven
of dat dit rechtstreeks kan vallen onder het budget van de raad van
bestuur, die bepaalt hoe wat waar wordt neergezet. Houden wij geen overbodige
bureaucratie in stand door dat Stimuleringsfonds overeind te houden? Of zouden
wij dat rechtstreeks onder de raad van bestuur kunnen positioneren?De NOS houdt de functie van onafhankelijke nieuwsvoorziening. Deze is
gewaarborgd. De vraag wie erop toeziet hoe die onafhankelijke nieuwsvoorziening
wordt ingericht, is buitengewoon interessant. Ik ga ervan uit dat de publieke
omroep hier op korte termijn met de NOS op terugkomt bij de Kamer.De kritiek was vooral gericht op het opheffen van de NPS. De CDA-fractie
heeft vorig jaar bij de begrotingsbehandeling al gezegd dat de NPS een ietwat
vreemde eend in de bijt is, als je kijkt naar de totale publieke omroep. Dit
geldt niet voor de programma's die zij maken, maar wel voor de wijze waarop
de NPS is geconstrueerd en waarop de eigen achterban is gemobiliseerd. Wij
hebben hier bijna een jaar geleden een kanttekening bij geplaatst. In die
zin vinden wij het voorstel van het kabinet om te stoppen met de NPS alleszins
begrijpelijk.Dan hebben wij het niet over de programma's. Alle discussies die de afgelopen
maanden zijn gevoerd, gingen vooral over programma's zoals Buitenhof, Zembla
en Nova. Wij hebben ze allemaal langs zien komen in verschillende vormen.
Sesamstraat is langs geweest. Ik ga er niet verder op in, maar een- en andermaal
moet gezegd worden dat het niet om de programma's gaat. Wat ons betreft kunnen
zij allemaal blijven als daarvoor belangstelling is van andere licentiehouders,
zodat zij door anderen worden gemaakt.De heerVan Dam(PvdA)Zou de heer Atsma dit iets kunnen verduidelijken? Door licentiehouders
of ook door anderen?De heerAtsma(CDA)Door licentiehouders voor programma's van de NPS die in de functie B thuishoren.
Van een aantal programma's van de NPS kan ik mij voorstellen dat zij in die
functie thuishoren. Een groot aantal programma's dat nu door de NPS wordt
gemaakt voor een budget van misschien wel meer dan 10 mln. zal inderdaad door
licentiehouders kunnen worden gemaakt die nu het exclusieve recht hebben om
programma's te maken binnen de functie B. De heer Van Dam vroeg mij een kwartiertje
geleden wat ik nog meer te bieden heb. Wel, dit heb ik de omroepverenigingen
dus ook te bieden. De CDA-fractie vindt dat het geld dat door de NPS wordt
gebruikt voor programma's die zijn bedoeld om de opinie te vormen, naar de
functie B moet.Ik kom nu op de helaas door velen vergeten radio. Afgelopen week kwam
tot ons dat Radio 4 mogelijk uit de ether gaat. De klassieke zender zou moeten
verdwijnen ten gunste van FunX. Het CDA is daar faliekant op tegen en als
het nodig is, zijn wij graag bereid om daar een Kameruitspraak over te vragen.
Wij vinden dat Radio 4 in de lucht moet blijven. Dit kan niet vaak genoeg
gezegd worden. Ik herhaal het nog maar eens en het is bijzonder dat noch de
staatssecretaris noch de publieke omroep daar kennelijk oor voor hebben, maar
als er iets zou moeten worden omgevormd is het Radio 747AM. Radio 4 moet blijven.
Eerder is de enige populair klassieke zender uit het commerciële domein
verdreven en om nu ook nog de klassieke muziek en alles dat op dit platform
aan kunst en cultuur wordt geboden, uit te bannen, is voor ons onbespreekbaar.
Wij vinden dat dit niet kan en ik krijg graag de toezegging van de staatssecretaris
dat dit ook niet aan de orde is.Ruim een jaar geleden heeft de directeur van de Evangelische Omroep, de
heer Ad de Boer, terecht de knuppel in het hoenderhok gegooid met zijn opmerking
dat kijken naar Nederland 1, 2 en 3 soms het gevoel oproept dat je kijkt naar
drie keer de Volkskrant. Dit is natuurlijk niet letterlijk bedoeld, maar hij
wilde daarmee zeggen dat de programma's en vooral de duidende programma's,
de actualiteitenrubrieken en de achtergrondrubrieken te veel op elkaar zijn
gaan lijken.Daarom is dit plan misschien zo goed. Het ziet op de herkenbaarheid, het
terughalen van identiteit, doen wat mensen willen en brengen wat anderen nog
niet hebben gehoord en misschien heel goed is om te horen, niet meer van hetzelfde,
maar onderscheid en verschillen. Dit is de kern van het plan van de staatssecretaris.
In die zin steunen wij haar van harte bij de uitwerking van die plannen. Wij
hopen dat zij vaart maakt.De heerBakker(D66)Ik heb goed geluisterd toen de heer Atsma sprak over kunst en cultuur.
Hij zei dat de raad van bestuur een bedrag kan oormerken opdat kunst en cultuur
niet in het gedrang komen. Hij heeft terecht gewezen op het Stifo. Ik begrijp
dat hij de stichting wil afschaffen en dit roept een vraag op. De heer Atsma
komt immers zelf op de positie van Radio 4. Hieruit blijkt toch dat kunst
en cultuur ook nu vaak in het verdomhoekje terechtkomen. Kunst en cultuur
worden verschoven naar de randen van de uitzendschema's en Radio 4 wordt opgeofferd.
Zou het tegen die achtergrond niet verstandig zijn om kunst en cultuur wat
meer waarborgen te bieden in het grote geweld dat er in 2008 door alle veranderingen
ongetwijfeld zal losbarsten?De heerAtsma(CDA)Ik heb getracht om duidelijk te maken dat de CDA-fractie geen bezwaar
heeft tegen het oormerken binnen functie C, kunst en cultuur. Wat ons betreft,
mogen de middelen van het Stifo gewoon een op een worden overgeheveld, uiteraard
met dezelfde oormerking om verwatering te voorkomen. Het zou overigens wel
een goede zaak zijn als de omroepverenigingen snel duidelijkheid kregen over
de vraag in hoeverre zij een beroep kunnen doen op die middelen uit functie
C. Het zou ons, ook voor de continuïteit van de omroepverenigingen, een
lief ding waard zijn als daar ruimhartig mee wordt omgegaan.De heerSlob(ChristenUnie)Voorzitter. De heer Atsma heeft uiteengezet hoe hij aankijkt tegen de
NPS en ziet mogelijkheden om de programma's door anderen te laten overnemen.
Ik kan zijn verhaal best volgen, maar zit wel met het volgende probleem: in
het budget van degenen die deze programma's moeten overnemen, wordt behoorlijk
gesneden, waardoor die mogelijkheden in de praktijk flink kunnen tegenvallen.De heerAtsma(CDA)Ze hoeven niets over te nemen, ze kunnen dat als ze dat willen; de rechten
zijn beschikbaar, dus het is mogelijk. Alleen op functie C van het totale
budget van de publieke omroep wordt gekort, dus voor een groot deel van de
programma's zal dit in het geheel niet spelen. Maar laten we eens eerlijk
zijn: het is toch geen drama als bepaalde programma's eens verdwijnen? Wie
heb ik – behalve mijzelf – horen huilen om het verdwijnen
van programma's als Kopspijkers of B&W? Niemand. Nu zou ineens de wereld
op zijn kop staan als er een paar programma's zouden verdwijnen. Nog geen
twee jaar geleden lag Nova vol onder vuur; Rottenberg en Van Nieuwkerk werden
er als redders bij gesleept omdat Nova de concurrentie met Barend & Van
Dorp niet aankon. We hebben niemand uit Hilversum hierover gehoord. We gaan
er ook niet over, Hilversum bepaalt dat zelf.MevrouwHalsema(GroenLinks)Het is gek dat u het onderscheid niet ziet. In de voorbeelden die u noemde,
waren het de omroepen zélf die besloten dat deze programma's moeten
ophouden te bestaan, terwijl in het laatste geval programma's moeten ophouden
door politieke druk.U houdt vast aan de opheffing van de NPS. Buiten de Kamer heeft u al gezegd
dat de opheffing van de NPS een regeerakkoordstatus heeft. Ik heb het echter
nergens in het Paasakkoord kunnen vinden.De heerAtsma(CDA)De NPS past voor ons als niet-ledengebonden organisatie niet binnen het
bestel. Ik heb de argumenten daarvoor eerder gegeven en hoef daar weinig aan
toe te voegen. Voor ons is die afspraak wel degelijk gemaakt.U suggereerde daarvoor dat programma's hadden moeten ophouden vanwege
politieke druk. Er is geen sprake van politieke druk. Ik heb met mijn voorbeelden
willen aangeven dat programma's nooit het eeuwige leven hebben. Dat gold noch
voor Swiebertje, noch voor Kopspijkers. Bij Kopspijkers was het merkwaardige
dat de verantwoordelijke een politiek argument gebruikte om de handdoek in
de ring te gooien.MevrouwHalsema(GroenLinks)U heeft geen antwoord op mijn vraag gegeven. Ik vind dit vrij cruciaal:
het gaat om de mogelijkheid voor aanpassingen voor de NPS.De voorzitter:Nee mevrouw Halsema, we hadden afgesproken: ieder één vraag
en één antwoord. We lopen nu al flink uit.De heerVan Dam(PvdA)Voorzitter, met alle respect, maar u moet wel even aanvoelen dat deze
vraag cruciaal is in dit debat.De voorzitter:U kunt die vraag eventueel overnemen. Ik ben heel royaal geweest met het
toestaan van interrupties. We doen nu al ruim een uur en een kwartier over
de eerste twee sprekers, die vijftien minuten hadden gekregen. Ik moet af
en toe een beetje streng zijn, in ieders belang. Ik kan niet nog royaler zijn.De heerVan Dam(PvdA)Voorzitter. Ik ben het met u eens dat u op de tijd moet letten, maar het
is wel een essentieel punt. De heer Atsma heeft namelijk in de media gezegd
dat de afspraak over de opheffing van de NPS per 2008 de status heeft van
een afspraak in een regeerakkoord. In een spoeddebat is hierover gesproken,
maar toen is daar verder niets van gebleken. Misschien kan hij daarom alsnog
antwoord geven op de vraag van mevrouw Halsema of deze afspraak de status
heeft van een afspraak in het regeerakkoord. Wat bedoelt hij verder met zijn
uitspraak over het overnemen door licentiehouders van programma's uit categorie
B? Bedoelt hij wellicht dat de afspraak nog steeds staat dat opiniërende
programma's als Nova, Buitenhof en Zembla zijn voorbehouden aan licentiehouders?De heerAtsma(CDA)Aan die laatste conclusie heb ik niets toe te voegen. Als morgen de VARA
of een andere licentiehouder zich meldt voor programma's van de NPS die onder
categorie C vallen, is dat prima. Ik heb begrepen dat inmiddels niet alleen
de VARA maar ook andere licentiehouders in de rij staan voor Sesamstraat.
Ik zie het wel. Het is belangrijk dat goede programma's blijven bestaan, maar
daar gaat de politiek nu eenmaal niet over. De raad van bestuur en licentiehouders
zullen volgens mij altijd in de rij staan voor goede programma's. Zij zijn
vast bereid om goede programma's in originele of gewijzigde vorm over te nemen.
Niets is statisch in omroepland. Dat hebben wij de laatste jaren meerdere
malen kunnen zien.De positie van de NPS na 2008 is voor mijn fractie helder. Wij hebben
een- en andermaal gezegd dat de NPS niet past binnen het nieuwe bestel. Verder
zijn de afspraken over de NPS voor mijn fractie een verlengstuk van de afspraken
in het Paasakkoord, een akkoord dat inderdaad de status van een regeerakkoord
heeft. Als mevrouw Halsema beter had opgelegd, had ze dat kunnen weten. Wij
hebben dit namelijk vorig jaar november al gesuggereerd. Niemand is daar toen
op ingegaan.De vergadering wordt vijf minuten geschorst.MevrouwVergeer(SP)Voorzitter. De vergadering is heropend maar ik zal mij tot afwezige oren
moeten wenden. De staatssecretaris is er in elk geval wel. De aanwezige woordvoerders
vormen voldoende steun voor de externe pluriformiteit.De vraag is of wij vandaag tien uur besteden aan een politiek theater
en een schijnvertoning. Er staat nogal wat over het spel. Wij spreken vandaag
over de zintuigen en het zenuwstelsel van de democratie. Zetten wij een onafhankelijke,
herkenbare en vitale publieke omroep op de kaart of gaan wij ten onder in
het commerciële geweld? Nederland heeft de meeste commerciële omroepen
van Europa. Dit is de kans om een voorsprong te nemen. "57 channels and
nothing on" van Bruce Springsteen is een tekst die tekenend is voor de
Nederlandse televisiekijker, tenzij wij erin slagen om de publieke omroep
te profileren ten opzichte van de commerciële zenders. In de toekomst
hebben wij te maken met een overdonderend keuzemenu. De publieke omroep moet
daarom het sterkste herkenbare en onafhankelijke merk zijn en blijven. De
publieke omroep verdient meer dan ooit bescherming. Ik doel daarmee niet op
de sterfhuisconstructie die de drie fractievoorzitters met de heer Bakker
op een bierviltje bij elkaar gepolderd hebben. Als wij nu niets doen, gaan
na de woningbouwverenigingen, de energiesector, het spoor, de kabel, de bus
en de arbeidsvoorziening ook de omroepen in de uitverkoop.Het afhaken van met name jongeren, allochtonen en lager opgeleiden is
reden tot grote zorg. Het verbieden van niet-commercieel amusement, een wens
op het verlanglijstje van de VVD-fractie, zal deze tendens alleen maar versterken.
Als het tij niet wordt gekeerd, zullen deze groepen in de toekomst een grotere
informatieachterstand oplopen en zal hun blik op de wereld voornamelijk
worden bepaald door commerciële zenders. Helaas is de kabinetsnota oorverdovend
stil over de vraag: wat willen wij nu eigenlijk met de publieke omroep? De
SP-fractie vindt dat het moet gaan om integratie en sociale cohesie, om het
verschil tussen de publieke omroep en een commerciële zender en om een
gezonde financiering. De grootste vraag bij de coalitiepartijen luidt echter:
hoe komen wij uit de bestuurlijke nesten waarin omroepmedewerkers hun professionele
ei niet meer kunnen leggen? In dit notaoverleg moeten wij bezien of het kabinetsplan
daar een oplossing voor biedt. Het is mij opgevallen dat in het rondetafelgesprek
niemand van de 30 deelnemende organisaties, zelfs de eigen adviseurs van de
staatssecretaris niet, het kabinetsvoorstel steunt. Er is alleen steun van
de fracties van het CDA, de VVD en D66. De een zijn brood is de ander zijn
dood.Ik kom op het punt van de financiering. Wij krijgen digitale televisie
hetgeen meer inkomsten vergt. Het tegenovergestelde is echter het geval. De
STER-inkomsten worden niet gecompenseerd. En waar is het budget voor de onvermijdelijke
reorganisatiekosten? Er staan honderden banen op de tocht. De staatssecretaris
staat wel toe dat het reclameaandeel stijgt, van 6,5% van de zendtijd
naar 10%. Zij wil de kijkers centraal stellen. De kijkers walgen echter
van de grote hoeveelheid commercie bij de commerciële omroep. Zij krijgen
nu van de staatssecretaris bij de publieke omroep ook meer reclame. De SP-fractie
is natuurlijk blij met het reclamevrije jeugdblok. Zij heeft daartoe ook het
voorstel gedaan. Er mag dan niet via een omweg een flinke schep bovenop worden
gedaan. De gulle staatssecretaris komt de publieke omroep financieel tegemoet
door nog meer STER-tijd toe te staan. Zij geeft daarmee een Judaskus. Ik hoor
graag de reactie van de staatssecretaris op dit punt. Het kan overigens nog
erger. In de nota staat: "Daarnaast zal onderzocht worden in hoeverre
het publiek kan bijdragen door betaling voor gespecialiseerd aanbod."
Bedoelt de staatssecretaris betaaltelevisie, de publieke omroep achter de
decoder?Door alle betrokken partijen is gewezen op de imagoschade. Als de publieke
omroep commerciële programma's maakt, dan loopt hij imagoschade op. De
staatssecretaris schrijft zelf dat makers die voor de publieke omroep werken,
bezig zijn met de inhoud, niet met de belangen van adverteerders. In een commercieel
omroepbedrijf is winst de drijfveer. Dat beperkt altijd de mogelijkheden voor
publieke programmering. De raad van bestuur gaat wel voor box C programmavoorstellen
van commerciële producenten honoreren. De publieke makers mogen ook commercieel
gaan produceren. Als de staatssecretaris zegt dat het commercieel produceren
zich niet verdraagt met de publieke taak, waarom stelt zij dan voor dat omroepverenigingen
commerciële programma's gaan maken? "De kijker centraal" staat
er in het plan van de staatssecretaris. Dat staat alleen niet op het bierviltje
van de coalitiepartijen. Daar staat: geen amusement en contributie omhoog.
Waarom hebben de kijkers geen recht op amusement dat nu eens niet met winstbejag
wordt gemaakt? Waarom jaagt de staatssecretaris ze weg met een contributieverhoging?
De SP-fractie is voor het behoud van het tientjeslidmaatschap voor € 5.Het is niet in het belang van de kijker om het rijksbudget van de omroepen
uitsluitend afhankelijk te maken van ledenaantallen. Omroepen zien zich dan
namelijk gedwongen om zieltjes te gaan winnen en om te preken voor eigen parochie.
Dat willen zij helemaal niet! De heer Atsma denkt van wel, maar ik heb van
geen enkele omroepvereniging gehoord dat zij dat wil. Wie er wel bij varen,
zijn de rechtse en linkse kerken. Er kijkt binnenkort geen enkele nieuwsgierige
of leergierige burger meer naar de publieke omroep. De EO met 400.000 leden
krijgt acht keer zo veel mogelijkheden als BNN. Weg brede omroep, weg ook
ontmoetingsplaats voor de democratie. Een van de omroepvoorzitters zei: de
democratie sterft een beetje. Daarop hoor ik graag een reactie.Zendtijd verwerven wordt een wedstrijd om ledengroei. Wat de een wint,
gaat er bij de ander vanaf.MevrouwHalsema(GroenLinks)Wat is volgens mevrouw Vergeer de rechtse kerk en wat is de linkse kerk
in het omroepbestel? Eerlijk gezegd, ben ik daar wel nieuwsgierig naar. Ik
vind de woorden van mevrouw Vergeer een beetje zorgelijk, want zij bevestigt
daarmee het beeld van gekleurde en partijpolitieke journalistiek.MevrouwVergeer(SP)Mevrouw Halsema heeft weinig begrepen van wat ik zeg. Ik maak mij er zorgen
om dat omroepverenigingen worden gereduceerd tot ledenomroepverenigingen waardoor
zij zichzelf vooral moeten profileren door zich af te zetten tegen een ander.
Dat leidt tot rechtse en linkse kerken. Dan komen er orthodoxen, activisten
en dergelijke mensen aan het woord, terwijl de WRR er vooral op heeft gewezen
dat dit een achterhaald criterium is en dat wij moeten werken met doelgroepbereik
en waarderingscijfers.De heerVan der Vlies(SGP)Ik stoorde mij even aan de formulering "orthodoxen en activisten".
Moet ik mij daardoor aangesproken weten? Hoe zit dat precies?MevrouwVergeer(SP)Het is altijd aan iemand zelf om zich al dan niet aangesproken te voelen.
Als u een voorstander bent van omroepverenigingen die vanuit hun profiel proberen
om een breed publiek te bereiken en om cohesie in de samenleving tot stand
te brengen in plaats van tegenstellingen te vergroten, denk ik dat wij op één
lijn zitten. Dat bedoel ik. Met het voorstel van de staatssecretaris wordt
dit niet bereikt, integendeel, men trekt zich terug in zijn burcht en begint
van daaruit een ander te bestrijden.De heerAtsma(CDA)Deze formulering van mijn collega van de SP-fractie vind ik echt te kort
door de bocht. Dat zij weet wat activisten zijn, neem ik graag aan, althans,
daar kan ik mij veel bij voorstellen. Om de omroepverenigingen in zo'n blok
neer te zetten, gaat veel te ver, is niet terecht en doet geen recht aan een
traditie van vijfenzeventig tot honderd jaar.MevrouwVergeer(SP)Mijnheer Atsma, als u weet wat orthodoxen zijn, dan weet u ook wat het
verschil is tussen een zuil en onze moderne tijd waarin gelukkig ook de omroepverenigingen
die oorspronkelijk uit dezelfde zuil zijn voortgekomen als u, bezig zijn met
het bereiken van een breed publiek in plaats van zich terug te trekken. Dit
voorstel, dat u van harte steunt, vraagt van hen om zieltjes te winnen. Zij
zijn namelijk uitsluitend afhankelijk, en dan ook nog direct, van de ledenaantallen.
Zij hebben geen belang meer bij een breed bereik, terwijl zij dat wel heel
graag willen.MevrouwKraneveldt(LPF)Ik maak uit het betoog van mevrouw Vergeer op dat zij de bestaande omroepverenigingen
wil handhaven en de externe pluriformiteit. Zij zegt tegelijkertijd dat identiteit
niet mag worden toegestaan omdat dat polarisering in de hand werkt en de omroepen
elkaar de tent uit gaan vechten. Zij vindt dat zij brede programmadoelgroepen
moeten bereiken, dat zij allemaal moeten meewerken aan integratie, sociale
cohesie en noem maar op. Dan is het toch allemaal zo veel van hetzelfde? Wij
kunnen ze toch net zo goed opheffen als zij zich niet meer van elkaar onderscheiden?MevrouwVergeer(SP)Dat mag misschien voor de LPF-fractie gelden, maar het zal mevrouw Kraneveldt
toch wel opgevallen zijn dat wij het debat in de Kamer ook niet op grond van
ledenaantallen van politieke partijen voeren? Natuurlijk heb je die nodig
voor je identiteit en je profilering, maar daarnaast ben je bezig om met anderen
iets goeds van Nederland te maken. Dat is iets anders dan wat er op dit moment
van de publieke omroep zal worden verwacht, namelijk dat die zich volledig
zal profileren in zijn eigen kerk, klooster of hoe je het ook wilt noemen.
Het is mij opgevallen dat het voorstel van de WRR, waaraan de staatssecretaris
voor de overige onderdelen veel waarde hecht, door haar niet wordt overgenomen
ten aanzien van de moderne criteria van verankering, zoals het bereik en de
waarderingscijfers, maar dat zij de subjectieve tendercriteria van de raad
van bestuur wil hanteren, die er nog moeten komen.Dit brengt mij op de positie van de raad van bestuur. Ik zou die willen
aanduiden als een soort triumviraat dat is ingevoerd om te proberen de bestaande
bestuurlijke kluwen te ontwaren. Het is de vraag hoe de creatieve ideeën
van de programmamakers, die heel veel verstand hebben van bereik en waardering,
eindelijk eens een keer aan bod kunnen komen. In de plannen van de staatssecretaris
hoeven hun ideeën weliswaar nog maar een kortere weg af te leggen, maar
die weg is wel helemaal uitgestippeld omdat tweederde van de macht ten aanzien
van de programmering komt te liggen bij de raad van bestuur. De omroepverenigingen
worden buitenspel gezet. Omroepverenigingen krijgen vrijplaatsen waarop iedereen
naar hartelust zijn eigen gelijk kan verkondigen. Er luistert toch niemand
meer naar.Hoe almachtig wordt de raad van bestuur in box C? Er is in het plan sprake
van een ambitieus cultuurbeleid van de raad van bestuur met als vanzelfsprekende
uitkomst een gevarieerd aanbod dat recht doet aan verschillen in smaakwaardering
enzovoorts. Ik vraag de staatssecretaris waarom deze uitkomst vanzelfsprekend
is. Moeten wij nu werkelijk de dienst laten uitmaken door een ambtelijke,
mogelijk via politieke lijnen benoemde, maar verder inbeddingloze, raad van
bestuur? Waarom maakt de staatssecretaris geen einde aan de bestuurlijke tegenstrijdigheden
door de NOS en NPS bijvoorbeeld samen op één net te plaatsen
en de omroepverenigingen zelfbestuur te geven op de twee andere netten, met
vaste budgetten en zonder concurrentie? Een andere mogelijkheid is om de NPS
een kans te geven om met haar takenpakket op Nederland 3 een netorganisatie
te vormen met VARA en VPRO.Ik kom vervolgens toe aan de bepaling ten aanzien van 25% voor
buitenproducenten. De tender in box C zal met name de omroepen daar buiten
doen vallen, omdat 25% van de totale zendtijd bij voorbaat voor de
buitenproducenten is gereserveerd. Deze regel is volstrekt overbodig geworden
door de toename van de commerciële zenders. De SP stelt voor om de verplichting
ten aanzien van 25% van de zendtijd ten behoeve van buitenproducenten
te laten vervallen. Graag verneem ik de reactie van de staatssecretaris op
dit voorstel.De heerAtsma(CDA)Is het dan niet verstandiger dat wij ons committeren aan de Europese richtlijn,
die uitgaat van 10% voor buitenproducenten?MevrouwVergeer(SP)Voordat wij ons committeren aan een Europese richtlijn...De heerAtsma(CDA)Daaraan hebben wij ons al gecommitteerd!MevrouwVergeer(SP)...moeten wij eerst eens kijken of er sprake is van dezelfde omstandigheden.
Gelijke monniken, gelijke kappen. Nederland is het land met de meeste commerciële
producenten. Ik kan mij heel goed voorstellen dat wij tot de conclusie komen
dat deze richtlijn in ons geval geen zin heeft. Hij dient geen doel. Wij krijgen
de tender. Dan hebben wij de richtlijn niet meer nodig.De heerAtsma(CDA)Dat is toch wel iets te gemakkelijk. Juridisch is dit naar mijn mening
helemaal niet mogelijk.MevrouwVergeer(SP)Ik nodig de heer Atsma uit om dat te laten onderzoeken.De heerAtsma(CDA)Ik ben op zoek naar meerderheden en zou mij in dat licht kunnen voorstellen
dat de SP zich aansluit bij ons voorstel om de grens bij 10% te leggen.MevrouwVergeer(SP)Ik zal mij daarbij zeker aansluiten, wat niet wegneemt dat ik wil onderzoeken
of wij verder kunnen gaan.Het kabinetsvoorstel heeft veel weg van een centralistische staatsomroep.
De staatssecretaris schrijft immers het volgende: "Zou de publieke omroep
worden vervangen door een fonds dat subsidies verdeelt, dan ontstaat er grootschalige
bemoeienis namens de overheid met de inhoud van audiovisuele media."
Is deze redenering niet evenzeer van toepassing op de raad van bestuur die
voor box C de programmagelden aan derden toekent?Ik kom tot een afronding. Tot 2008 moeten de omroepen in een spagaat leven.
Tot 2008 moeten zij precies het tegenovergestelde doen van wat daarna van
hen wordt verlangd. Tot 2008 moeten zij samenwerken en samengaan voor het
netprofiel. Na 2008 is samenwerking strikt verboden. Terwijl de NPS tot 2008
nog samen met de VARA en de VPRO succesvolle programma's produceert, moet
zij ondertussen haar eigen zelfmoord voorbereiden. De VARA en de VPRO moeten,
terwijl zij nu nog moeten samenwerken, intussen ook alvast gaan oefenen in "ieder
voor zich en de staatsomroep voor ons allen".Ik dacht dat de staatssecretaris voor een sterke publieke omroep was,
maar de uitverkoop is vandaag al begonnen door de publieke omroep te laten
bungelen, juist op het moment van de zwaarste commerciële aanval. Ter inleiding van mijn afsluitende vraag wil ik de voorzitter van de huidige
raad van bestuur citeren: "Is de publieke omroep breed, van en voor iedereen,
overal en altijd? Of is de publieke omroep smal, een magere aanvulling op
wat commerciële omroepen doen, een mengeling van NOS, NPS-programma's
en een vergruisde pluriformiteit van naar de rand gedreven omroepverenigingen?"
Die vraag moet nu toch echt beantwoord worden met alle consequenties van dien.
Politiek, u moet kiezen. Politiek is kiezen. Zoals het plan er nu uit ziet,
is de coalitie gered, maar de publieke omroep gesneuveld.Mijn laatste vraag is dan ook de volgende. De SP-fractie is voor een vitale
en herkenbare publieke omroep en vraagt de staatssecretaris daarom, het plan
in te trekken en met een nieuw voorstel te komen. Daarbij moet ook de radio
meer dan een alineaatje krijgen. En, staatssecretaris, als u behoefte hebt
aan een goed alternatief, er zijn verschillende partijen die er een geboden
hebben. Ook de SP wil u graag daarbij helpen. U kunt het vinden op www.sp.nl.
En wie weet hoe snel, het is tevens ons voorstel voor de komende kabinetsonderhandelingen.MevrouwÖrgü(VVD)Mijnheer de voorzitter. De VVD wil een publieke omroep zonder omroepverenigingen
die aanvullend is op het aanbod van de commerciële televisie. Zonder
omroepverenigingen omdat de ruimte voor radio- en televisiezenders niet langer
aan relevante grenzen is gebonden. Er zijn legio commerciële zenders.
Zendtijd voor iedere doelgroep en ieder individu komt steeds dichterbij, bijvoorbeeld
door technologische ontwikkelingen zoals podcasting. Aanvullend op het commerciële
aanbod, omdat het de overheid niet past om te concurreren met pure marktpartijen.
Dus geen amusement, geen Champions-Leaguevoetbal en geen reclame op de publieke
omroep. De overheid zou bovendien veel meer aan programmafinanciering moeten
doen. Kijkers en luisteraars zijn in de nabije toekomst steeds minder gebonden
aan een schaars aanbod. Zij maken steeds meer keuzes uit een scala aan mediavormen
en aanbieders. Met programmafinanciering kunnen in de toekomst met gemeenschapsgeld
gefinancierde programma's een maximaal bereikt krijgen. De VVD zou daarvan
een warm voorstander zijn.Het plan van de staatssecretaris voorziet in al die zaken slechts met
mate. Het is teleurstellend dat de STER blijft bestaan. Reclame op de publieke
omroep blijft het verkeerde signaal aan Hilversum. De directeur van SBS noemde
de publieke omroep op het laatste omroepcongres "ook gewoon commerciële
omroep". Daar heeft hij helaas gelijk in. Omdat de reclame blijft, zal
de omroep blijven proberen met belastinggeld de strijd om de kijkcijfers te
voeren. De staatssecretaris had de STER nu moeten afschaffen, zodat de omroep
zich al had kunnen instellen op de toekomstige situatie waarin men voornamelijk
zal moeten leven van rijksbijdragen.De VVD-fractie is wel tevreden dat de eventuele teruglopende reclame-inkomsten
niet door de overheid worden aangevuld. Daarmee is de toekomstige bestendigheid
enigszins gered.Hoe wil de staatssecretaris garanderen dat reclame minder invloed heeft
op de programmering?MevrouwVergeer(SP)Ik hoorde mevrouw Örgü zeggen dat de reclame-inkomsten niet
worden gecompenseerd en dat daarmee de bestendigheid van de publieke omroep
is gered. Kan zij dit toelichten?MevrouwÖrgü(VVD)Ik ga daar straks zeker nog op in. De teruglopende reclame-inkomsten worden
niet aangevuld. De raad van bestuur moet dan goede beslissingen nemen, namelijk
een net afschaffen. Daarmee is de bestendigheid gerealiseerd.MevrouwVergeer(SP)Dan is het duidelijk: u wilt gewoon een net kwijt. Dat is dus niet het
bestendigen van de publieke omroep, maar uitkleden van de publieke omroep.MevrouwÖrgü(VVD)Op deze opmerking ga ik niet in; het is geen vraag.De heerSlob(ChristenUnie)Mevrouw Örgü gaf het antwoord al. Zij wil naar twee netten;
dat is duidelijk. Ik vraag mij echter af hoe gelukkig zij hier zit. Zij heeft
de toekomstvisie van de VVD uiteengezet. Als ik dat projecteer op het plan,
vind ik dat zij er nog redelijk glimmend bij zit. Zij kan echter niet echt
vrolijk zijn.MevrouwÖrgü(VVD)Dat heeft met meerderheden in de Kamer te maken. Dat neemt echter niet
weg dat de VVD-fractie duidelijk, helder en eenduidig haar standpunt naar
voren brengt, zeker in een notaoverleg waarin wij over de toekomst van de
publieke omroep praten.De heerVan Dam(PvdA)Het begint mij steeds meer te fascineren. Ik had het al bij het spoeddebat,
maar nu weer. De VVD was er toch bij toen de afspraken werden gemaakt. Als
ik de woordvoerster zo hoor, kan zij op bijna geen enkel punt gelukkig zijn
met het voorstel. Interpreteer ik dat goed?MevrouwÖrgü(VVD)Een compromis met de PvdA zou mij ook niet gelukkig maken. Ik kom hierop
later terug. Ik wil allereerst de staatssecretaris enkele vragen stellen over
reclame.De heerVan Dam(PvdA)Het is duidelijk dat mevrouw Örgü heel erg ontevreden is. Zij
heeft dat nu en eerder reeds in een persbericht duidelijk gemaakt. Ik neem
aan dat er vandaag het een en ander moet veranderen, wil de fractie van de
VDD instemmen met dit plan? Of is het een verhaaltje voor de bühne en
stemt zij straks vrolijk in met een plan dat zij eigenlijk heel slecht vindt?MevrouwÖrgü(VVD)Ik zal de vragen straks één voor één beantwoorden
en aangeven welke onderdelen van de visie van de staatssecretaris ik ondersteun
en op welke onderdelen ik vragen heb. Ik ben nu bezig met uiteen te zetten
wat mijn fractie in de toekomst graag als publiek bestel ziet.MevrouwKraneveldt(LPF)In een interruptie bij de inbreng van de heer Van Dam zei ik al dat hij
eigenlijk een jaar te laat is met zijn omroepplan en dat dit plan aardig in
de richting gaat die wij zouden willen. Volgens mij wil mevrouw Örgü
die richting ook op. Nu de PvdA een beetje onze kant is opgeschoven, kan er
toch iets moois groeien, mevrouw Örgü? Samen kunnen wij een leuke
meerderheid vormen. Wilt u daarop ingaan als u straks bij het plan van de
PvdA komt? Misschien wordt u dan toch nog gelukkig vandaag!MevrouwÖrgü(VVD)Ik kom er zeker op terug.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voordat mevrouw Örgü overgaat tot de onderdelen van het plan,
zou ik graag haar mening hebben over de triomfantelijkheid van het CDA. Wij
kunnen de heer Atsma geen subtiliteiten verwijten. Hij heeft duidelijk gezegd
dat het inderdaad een plan van het CDA is, met als belangrijkste doel het
versterken van de identiteiten van de omroepenverenigingen. Is zij daar ook
zo blij mee?MevrouwÖrgü(VVD)Ik ben blij dat de omroepverenigingen veel minder zeggenschap krijgen.
Zij krijgen 37,5% van het huidige budget. Dat is een aanzienlijke vermindering.
Daarnaast kunnen de omroepverenigingen zich met name richten op onderdeel
B: opinie en debat. Voor ons is dat in ieder geval een verbetering ten opzichte
van de huidige situatie.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik vind het interessant te constateren dat hetzelfde plan zowel bij het
CDA als de VVD tot zo veel tevredenheid leidt, terwijl zij het aan elkaar
tegengesteld uitleggen. Mevrouw Örgü zegt dus eigenlijk dat de sterke
verzuiling die in het plan zit, precies is wat de VVD wilde?MevrouwÖrgü(VVD)Nee, de VVD-fractie is daarover heel duidelijk geweest. Dit is echter
het meest haalbare compromis met de CDA-fractie. Het plan van de PvdA is volgens
mij niet beter. In dat plan blijven er drie netten en amusementsprogramma's.MevrouwHalsema(GroenLinks)Gaat amusement er ook uit als het aan de VVD ligt?MevrouwÖrgü(VVD)Ja, als het aan de VVD ligt wel. Wij willen in het publieke bestel twee
reclamevrije netten en geen omroepverenigingen. De PvdA gaat voor drie netten,
is niet geïnteresseerd om de verzuiling te veranderen en wil de reclame
niet afschaffen. Kortom, het plan van de PvdA strookt niet met onze visie.
Het compromis met het CDA was in de huidige coalitie het meest haalbare.Het visiedocument is een aanzienlijke verbetering ten opzichte van de
huidige situatie. Helaas blijven de ledenomroepen structurele middelen ontvangen,
maar slechts 37,5% van het huidige budget. Met die middelen moeten
zij zich uitsluitend richten op opinie en debat. Wij kunnen daarmee leven
omdat de omroepen over de middelen voor nieuws, actualiteit, educatie, kunst
en cultuur niet langer iets te zeggen hebben. De VVD-fractie hecht er veel
waarde aan om een onafhankelijke nieuwsvoorziening op poten te zetten. Voordat
ik doorga met andere onderdelen, heb ik nog een vraag over reclame. Kan de
staatssecretaris komen tot een werkbaar plan waardoor de invloed van reclame
op programma's tot een minimum beperkt wordt?De hervorming van het publieke bestel was en is noodzakelijk. Dat heeft
niets te maken met bezuinigingsdrift of vermeende overbodigheid van het verschijnsel
publieke omroep. De omroep moet door gebleken falen eenvoudigweg op de schop.
De omroep heeft ons vertrouwen beschaamd. De voorstelling van zaken die momenteel
met grote advertenties in landelijke kranten vanuit Hilversum wordt gegeven,
is vals. Men doet het voorkomen alsof Den Haag zonder reden ingrijpt in een
geweldig functionerend bestel en bijdraagt aan de vervlakking van het media-aanbod.
Niets is minder waar. Juist de huidige omroep heeft jaren meegewerkt aan vervlakking.
De staatssecretaris werkt daar niet aan mee, maar strijdt juist tegen die
vervlakking die sinds jaar en dag op de publieke televisie plaatsvindt. Zij
krijgt daarbij de steun van de VVD-fractie, zij dat de fractie vindt dat zij
soms wat harder zou mogen strijden.De NPS doet met een deel van haar programmering al jaren recht aan het
publieke karakter van de publieke omroep. Zij is de enige landelijke publieke
omroep die structureel aandacht besteedt aan jazz, opera en dans, en zij maakt
met bijvoorbeeld Sesamstraat en "Raymann is laat" mooie en succesvolle
publieke programma's. De NPS heeft geen leden en is tien jaar geleden door
de politiek opgericht omdat door de publieke zenders onvoldoende aandacht
aan educatie, kunst en cultuur werd besteed. De omroep vult het culturele
vacuüm dat de ledenomroepen destijds lieten ontstaan. Het bestaan van
de NPS toont daarmee overigens het falen van een bestel met ledenomroepen
aan, maar dit ter zijde. Al met al, hulde aan de cultuurprogrammering van
de NPS.De VVD heeft er desondanks geen problemen mee dat de NPS moet wijken.
De soort programmering van de NPS hoeft namelijk niet in gevaar te komen.
De raad van bestuur heeft de middelen die aan de functie cultuur zijn gekoppeld
en die worden wat de VVD betreft niet ter discussie gesteld.MevrouwHalsema(GroenLinks)Hoe denkt u te gaan regelen dat die programma's niet in gevaar komen?
Daar hebt u de bevoegdheden niet voor.MevrouwÖrgü(VVD)Nee, daar gaan wij gelukkig niet over.MevrouwHalsema(GroenLinks)Waarom komen zij dan niet in gevaar?MevrouwÖrgü(VVD)Omdat de mogelijkheid bestaat dat de raad van bestuur tenders uitschrijft,
waarna die programma's alsnog uitgezonden kunnen worden.MevrouwHalsema(GroenLinks)U zegt terecht dat u daar niet over gaat. U heft evenwel de omroep die
er wel over gaat, op en u gaat vervolgens in een achterkamertje zitten duimen
dat die programma's blijven bestaan. U moet zo eerlijk zijn om hier te erkennen
dat u geen enkele garantie kunt geven dat die programma's blijven bestaan.
Die helpt u om zeep.MevrouwÖrgü(VVD)Sterker nog, ik wil geen garanties geven als het om programma's gaat.
Daar gaan wij in de politiek niet over; dat moet Hilversum zelf bepalen. Waar
de politiek wel voor moet zorgen, is dat de programma's die op dit moment
door de NPS worden gemaakt, met name op het vlak van kunst en cultuur, en
die in onderdeel C zitten, door het uitschrijven van een tender door de raad
van bestuur kunnen voortbestaan. U hebt er gelijk in dat wij daar niet over
gaan, maar dat betekent niet dat ik niet aan de staatssecretaris mag voorleggen
dat ik graag wil dat de door mij genoemde programma's dadelijk via een tender
alsnog voortgezet kunnen worden.De heerSlob(ChristenUnie)Voorzitter. Het gaat mij om de consistentie van de bijdrage van de VVD,
bijvoorbeeld als het om de NPS gaat. De heer Atsma was in dat opzicht
heel helder. Hij zei dat de NPS een vreemde eend in de bijt is– dat
vinden wij overigens ook – en dat het daarom op zichzelf goed is dat
die omroep verdwijnt en dat die programma's mogelijkerwijze kunnen worden
opgepakt. U steekt die programma's de lucht in, en zegt vervolgens dat ze
weg moeten. U gaat over uw eigen consistentie en geloofwaardigheid, maar dit
kan ik niet met elkaar rijmen.MevrouwÖrgü(VVD)Dat de NPS een andere status heeft dan andere omroepen heb ik uiteen gezet.
Ik heb verteld waarom de NPS jaren geleden is opgericht. Daarbij heb ik aangegeven
dat de NPS niet dezelfde vorm heeft als een omroepvereniging met leden, waarmee
ik exact hetzelfde zeg als u net hebt gedaan. Dat neemt niet weg dat ik tegelijkertijd
inhoudelijk een oordeel heb gegeven over de programma's van de NPS: die zijn
goed. Verder heb ik gezegd dat je aan een categorie D kan denken. Mij gaat
het erom dat die programma's de mogelijkheid moeten krijgen om ook in de toekomst
te worden uitgezonden.De heerVan Dam(PvdA)Dit is een fascinerend nieuw verhaal dat ik niet begrijp, maar dat komt
vast nog wel.U zegt net dat de programma's van de NPS, voor zover het categorie C betreft,
kunnen worden overgenomen door anderen. U zegt daarmee hetzelfde als de heer
Atsma: de programma's die in categorie B thuishoren, dus Nova, Zembla en Buitenhof,
mogen alleen door de omroepverenigingen worden overgenomen. Klopt dat?Als ik het goed heb begrepen uit de media heeft de staatssecretaris u
vorige week een voorstel gedaan om de opheffing van de NPS met een jaar of
drie uit te stellen. Daarvan zei u in De Telegraaf dat de staatssecretaris
heibel zoekt. Kunt u dat uitleggen?MevrouwÖrgü(VVD)Ik heb hier de programma's van de NPS uiteen gezet, en niet de werkvorm
waarvoor nu is gekozen. Ik geef de staatssecretaris mee dat de mogelijkheid
moet bestaan dat de raad van bestuur een tender uitschrijft voor kunst en
cultuur. Dat geldt inderdaad nu ook al voor categorie B. Ik leg de nadruk
op kunst en cultuur, opdat daarmee dat onderdeel van de NPS-programma's de
nodige aandacht krijgt.De heerVan Dam(PvdA)Die programma's zijn dus, als het aan de VVD ligt, voorbehouden aan de
omroepverenigingen.MevrouwÖrgü(VVD)Nee, dat zeg ik niet, dat is categorie C, waar geen omroepvereniging bij
zit.De tweede vraag is of de staatssecretaris bij mij is geweest met haar
voorstel. Zij is vorige week niet bij mij langs geweest met haar voorstel.De heerVan Dam(PvdA)Met alle respect, maar dat vroeg ik niet. U weet best dat de actualiteitenprogramma's
een issue vormden. Mogen de actualiteitenprogramma's waaraan de NPS meewerkt
alleen door omroepverenigingen worden overgenomen, of zijn er ook andere constructies
denkbaar?De staatssecretaris heeft voorgesteld om de opheffing van de NPS uit te
stellen. U hebt dat geblokkeerd en u hebt in De Telegraaf gezegd dat de staatssecretaris
problemen zoekt. Ik vraag u om een toelichting daarop.MevrouwÖrgü(VVD)Bedoelt u of categorie A in aanmerking komt voor actualiteiten? Ik begrijp
uw vraag gewoon niet!Op de tweede vraag heb ik al een antwoord gegeven.De heerVan Dam(PvdA)Het antwoord op de eerste vraag geef ik maar op, dat gaat vandaag niet
meer lukken! Op de tweede vraag wil ik echt een antwoord. Het zijn uw eigen
woorden in De Telegraaf, waarbij u zegt dat de staatssecretaris problemen
zoekt als zij voorstelt, de opheffing van de NPS uit te stellen. Ik vraag
om een toelichting. Wat bedoelt u daarmee? Waarom zoekt de staatssecretaris
problemen als zij dat zou voorstellen?MevrouwÖrgü(VVD)Dat citaat is niet van mij. Ik heb wel gezegd dat het de bedoeling is
dat de NPS per 2008 opgeheven wordt. Wij gaan dat niet uitstellen. Dat is
wat ik heb gezegd. Het klopt dat de VVD niet voor uitstel is. Daarmee zouden
wij een stichting als de NPS namelijk allerlei beloftes doen, die wij niet
waar kunnen maken. Je kunt er beter voor zorgen dat in 2008 dit gewoon doorgaat,
zodat de NPS zich daar vanaf nu op voor kan bereiden. Daar heeft men dan dus
drie jaar voor. Wij zijn er geen voorstander van de NPS tot 2011 in de lucht
te houden. Dat is wat ik in de krant heb gezegd. Ik heb daarin niet gezegd
wat ik van de staatssecretaris vond.MevrouwVergeer(SP)U zei eerder dat de licentiehouders geen rol spelen in box C.MevrouwÖrgü(VVD)Natuurlijk wel.MevrouwVergeer(SP)U zei dat zojuist. U zei dat de NPS-programma's op het gebied van kunst
en cultuur niet door de licentiehouders kunnen worden overgenomen in box C.
Als dat wel het geval kan, en volgens mij staat dat in het plan, voelt u er
dan niet wat voor dat de samenwerkende partijen op Net 3 ervoor zorgen dat
er één netorganisatie komt, waarin deze programma's ook inderdaad
gewaarborgd worden en dat dezelfde mensen die voor de creativiteit en aansturing
daarvan zorgen, daar ook een baan hebben?MevrouwÖrgü(VVD)Bij categorie C gaat het, als het om kunst, cultuur en educatie gaat,
ook om licentiehouders, die straks die programma's zullen realiseren. Daar
horen de programma's van de NPS bij als het om kunst en cultuur gaat. Degenen
die in categorie C zitten zijn productiehuizen en licentiehouders. Omroepverenigingen
mogen daar ook een beroep op doen. Het overgrote deel zullen echter productiehuizen
zijn. Ik vind dat veel programma's van de NPS, als het om kunst en cultuur
gaat, die in categorie C horen, de kans moeten krijgen om als programma voortgezet
te worden.De heerVan der Vlies(SGP)Ik wil even verder gaan op het punt van het al dan niet opheffen van de
NPS in 2008. Het is een open punt, want het is een van de vier punten die
zijn gemarkeerd in de brief van 7 oktober jongstleden. De staatssecretaris
heeft aan het begin van dit debat gezegd dat wij met elkaar verder moeten
zien te komen en dat het wat haar betreft niet helemaal dichtgetimmerd is.
Zo vat ik het maar even samen. Daar voeren wij nu dit debat over. Stel nu
dat de uitkomst zou zijn dat voor een zorgvuldige overgang wat jaren uitstel vereist is, gaat u daar dan dwars voor liggen of niet? Ik wil u dat
klip en klaar vragen. Dat is een politieke vraag. Ik denk dat een goed, helder
antwoord daarop dienstig is.MevrouwÖrgü(VVD)Ik vind dat een zorgvuldige overgang sowieso een vereiste is. Dat is op
dit moment echter al geregeld. Er is al voor gekozen om de NPS niet per 1 januari
2006 op te heffen, maar in 2008. Daar wordt nu om gelachen, maar ik geef een
serieus antwoord aan collega Van der Vlies. Er is dus over nagedacht hoe een
zorgvuldige overgang kan worden bewerkstelligd. De komende drie jaar is daarvoor
een mogelijkheid gecreëerd. U heeft gelijk dat daar zeker aan gedacht
moet worden. Het is iets wat je afbouwt en dus niet totaal ombouwt. Ik leg
nu de nadruk op het volgende. De NPS past niet in de A-, B-, C-constructie
waar nu voor is gekozen. In de toekomst kunnen de programma's echter wel worden
gehandhaafd, want er zijn altijd mogelijkheden in diezelfde constructie. Ik
geef de staatssecretaris mee dat die zorgvuldige overgang echt wel aan de
orde is geweest, dat dat kan in 2008 en dat ervoor kan worden gezorgd dat
de programma's van de NPS daarna ook gestalte krijgen.De heerVan der Vlies(SGP)Ik kan niet ontkennen dat dit een helder antwoord is, maar de vraag is
natuurlijk wel wat de politieke consequenties voor de VVD-fractie zullen zijn
als er toch nog een steen in het bouwwerk zal worden verlegd. Wankelt dan
het compromis dat u node hebt aanvaard?MevrouwÖrgü(VVD)Dit is ook onderdeel van de visie van het kabinet waar wij ons oordeel
over vellen. Het moge duidelijk zijn dat wij vinden dat je de NPS nu geen
valse hoop moet geven. Wij willen van begin af aan klip en klaar duidelijkheid
geven, zowel voor het veld als voor het toekomstige publieke bestel. Als blijkt
dat dit concept daar niet in past, moet je kiezen voor een zorgvuldige overgangsperiode.
Daar staan wij voor. Daarnaast vind ik dat de staatssecretaris moet stimuleren
dat uitzending van programma's van de NPS, met name de cultuur- en kunstprogramma's,
na 2008 gehandhaafd worden. Dat geeft de VVD-fractie mee aan de staatssecretaris.MevrouwKraneveldt(LPF)Ik viel echt van mijn stoel door een opmerking van mevrouw Örgü.
Is serieus door de coalitiepartijen overwogen om de NPS per 1 januari
2006 op te heffen? Begrijp ik goed dat mevrouw Örgü vindt dat de
NPS blij mag zijn dat zij nog tot 2008 mag blijven uitzenden, omdat 2006 ook
tot de mogelijkheden behoorde? Dat kan toch niet waar zijn? Zij noemde die
datum wel.MevrouwÖrgü(VVD)Dat is pertinent niet aan de orde. In antwoord op een vraag van mijn collega
van de SGP heb ik uitgelegd dat wij wel aan een zorgvuldige overgang hebben
gedacht. Misschien hebt u dit afgeleid uit mijn antwoord, maar het is zeker
niet aan de orde geweest.De voorzitter:Ik zie dat men weer wil interrumperen over dit punt. Daar is echter al
genoeg gelegenheid voor geweest. Mevrouw Örgü vervolgt haar betoog.De heerVan Dam(PvdA)Dan heb ik een opmerking over de orde. Dit is een cruciaal punt in het
debat. In de media is de suggestie gewekt dat het voor CDA en VVD onacceptabel
zou zijn als er uitstel zou komen voor de NPS.De voorzitter:Mijnheer Van Dam, u hebt over dit onderwerp al drie keer geïnterrumpeerd.
Dan kan het zijn dat u niet het antwoord krijgt dat u bevalt, maar dan moet
ik er toch voor zorgen dat het debat wordt vervolgd. Mevrouw Örgü
vervolgt nu haar betoog.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter. Het debat vervolgt en daarop wil ik reageren. De VVD-woordvoerder
heeft nieuwe uitspraken gedaan waarover volgens mij een debat op zijn plaats
is.De voorzitter:Daarover hebt u al geïnterrumpeerd, evenals vele anderen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ondertussen zegt mevrouw Örgü dat opheffing van de NPS in 2006
voor de VVD aan de orde is geweest. Het lijkt mij dat je daarover zou mogen
praten.De voorzitter:Er zijn over en weer vragen gesteld en antwoorden gegeven. Ik geef nu
het woord aan mevrouw Örgü om haar betoog te vervolgen.MevrouwÖrgü(VVD)Wat het laatste punt betreft dat mevrouw Halsema naar voren bracht, heb
ik een verduidelijking gegeven. Ik kan het niet helpen dat mevrouw Halsema
niet bereid is om creatief mee te denken over oplossingen en dat zij bij voorbaat
elk idee van tafel veegt.De raad van bestuur bazuint overal rond dat er in deze kabinetsplannen
niet voldoende middelen zijn voor de omroep omdat een eventueel verlies aan
reclame-inkomsten niet wordt aangevuld door de overheid. Dat is de grootst
mogelijke onzin die de VVD-fractie ooit heeft gehoord. De raad van bestuur
huilt krokodillentranen. Er is geld genoeg, maar de raad van bestuur moet
wel knopen doorhakken. Gewoon dus Nederland 3 afschaffen wat ons betreft.Wij lazen dat de raad Nederland 3 wil omvormen tot een herhaalkanaal,
maar de publieke omroep gebruikt nu al 8000 van de 18.000 zenduren voor herhalingen.
Wij hebben dus al een herhaalkanaal. Des te meer reden om te focussen op twee
kanalen. Als Nederland 3 wordt afgeschaft, is er geld genoeg en dan kunnen
wij door.De VVD-fractie is blij met de steun van de staatssecretaris aan het initiatiefwetsvoorstel-Örgü/Bakker
waarin staat dat de programmagegevens om niet aan derden moeten worden geleverd.
Mijn collega Bakker en ik zullen op korte termijn onze reactie op het advies
van de Raad van State bekendmaken.MevrouwKraneveldt(LPF)Wij kunnen eigenlijk nog niet over dit wetsvoorstel praten, omdat het
bij de Raad van State ligt, maar ik heb het wel gelezen. U bent weliswaar
bereid om programmagegevens om niet ter beschikking te stellen aan derden,
maar alleen programmatitel en tijd, als ik het goed heb gelezen. Dat betekent
dat het nog steeds niet mogelijk is voor derden die een volwaardige programmagids
willen maken, hetzij elektronisch, hetzij op papier, om dat te doen, omdat
zij een beperkt aantal gegevens hebben. Wilt u die programmagegevens
echt vrijgeven of zet u daar toch weer een aantal hekken omheen?De voorzitter:Dit valt eigenlijk buiten de vergadering. Mevrouw Kraneveldt mag deze
vraag stellen, omdat mevrouw Örgü het heeft genoemd, maar daarna
wil ik mij houden bij het onderwerp van vandaag.MevrouwÖrgü(VVD)Als het goed is, is dit initiatiefwetsvoorstel nog niet naar de Kamer
gestuurd. Wij moeten daar met collega Bakker een reactie op schrijven en deze
vervolgens doorsturen naar de Kamer. Dat werk wordt nog door ons geleverd.
In ieder geval kan ik mededelen dat het uitgangspunt van het wetsvoorstel
dat wij binnenkort zullen lanceren, is dat de programmagegevens worden vrijgegeven.Waarom is er niet voor gekozen om de bijdrage van € 24 van leden
en donateurs verplicht aan het programmabudget toe te voegen? Hoe kan het
bewijs van serieuze betrokkenheid van burgers worden geleverd, indien licentiehouders
voor die bijdrage van € 24 per jaar diensten aan leden en donateurs
mogen bieden? Hoe wordt voorkomen dat voor deze diensten gemeenschapsgeld
wordt ingezet? Dit zijn nog een paar vragen aan de staatssecretaris die ik
hierover heb.De VVD-fractie heeft de zorgen van BNN gehoord tijdens de rondetafelgesprekken.
Wij hebben er geen problemen mee, als er een minimale contributie voor jongeren
komt, dus dat wij € 24 hanteren voor iedereen, maar dat er daarnaast
een contributie komt die alleen voor jongeren geldt. Daarmee is de grootste
zorg van BNN opgelost.De heerAtsma(CDA)Wat zijn jongeren?MevrouwÖrgü(VVD)Die vraag geef ik mee aan de staatssecretaris. Bij sommige wettelijke
regelingen is de grens 18, bij andere 21 en weer andere 23 jaar. De staatssecretaris
kan dit zelf bestuderen. Zij kan de leeftijdsgroepen uit het onderzoek dat
BNN heeft gehouden, ernaast houden en dan een beslissing nemen. Wij hebben
heel goed geluisterd naar deze vraag uit de hoek van de jongeren. Vooral voor
jongeren is een bijdrage van € 24 per jaar verschrikkelijk hoog.
BNN heeft daar de afgelopen jaren heel veel ervaring mee opgedaan. Om die
reden vraag ik de staatssecretaris om dit te bestuderen.De heerAtsma(CDA)Waarom stelt u niet voor om de contributie in het algemeen lager te maken
dan wordt voorgesteld? Het gaat ook om mensen met een smalle beurs. U hebt
deze kennelijk niet, maar er zijn heel veel mensen in het land die deze wel
hebben.MevrouwÖrgü(VVD)Wij hebben nu eenmaal gekozen om omroepverenigingen in stand te houden.
Als ik het goed beluister, vindt u dat het hierbij vooral gaat om ideologieën,
waardoor mensen zich graag willen aansluiten bij de ene of de andere omroepvereniging.
Ik ga ervan uit dat men daar dan ook wel wat voor over heeft. Als dit bedrag
een groot probleem is voor de ene of de andere omroepvereniging, kan dat ook
een stimulans zijn om samen te werken, als zij niet aan voldoende leden kunnen
komen.De heerAtsma(CDA)Dat antwoord had ik niet bedoeld.De voorzitter:Als u een vraag stelt, krijgt u soms tot uw verrassing een antwoord.De heerSlob(ChristenUnie)Het is wel duidelijk dat er vaak een dubbele bodem zit in de antwoorden
van mevrouw Örgü. Ik vind dat zij toch wat willekeurig is. Zij zegt
dat een omroep die zich toevallig op jongeren richt, wel een lager bedrag
mag rekenen. Bij een deel van de andere omroepen is ook uitgerekend dat het
grote consequenties heeft voor hun ledenbestand, maar zij zegt dat dit niet
voor hen geldt. De achterliggende gedachte is dat zij misschien in de problemen
komen en dan komt het ideale plaatje van de VVD wat dichterbij. Dat lijkt
mij toch niet helemaal consistent tegenover de omroepen.MevrouwÖrgü(VVD)Ik begon mijn verhaal met de mededeling dat ik dit alles heb aangehoord
tijdens de hoorzitting en dat ik aan de hand van de voorstellen van de staatssecretaris
met ideeën kom. Dit leg ik aan de staatssecretaris voor. Jongeren zijn
een belangrijke doelgroep, die goed terecht kunnen bij BNN. Uit onderzoek
blijkt ook dat jongeren hier een probleem mee hebben. Ik heb geen leeftijd
genoemd. Ik vraag haar om dit te bekijken aan de hand van de onderzoeken die
zijn gedaan. U noemt een aantal andere doelgroepen, maar die moet u zelf maar
aan de orde stellen. Ik vind de jongeren belangrijk.De heerSlob(ChristenUnie)U herhaalt het antwoord dat u net al hebt gegeven. Ik vind dat je daarmee
rechtsongelijkheid creëert voor de verschillende omroepen. De ene omroep
mag het wel omdat die zich op jongeren richt en de andere omroep mag het niet
en daar ontstaan de problemen.MevrouwÖrgü(VVD)Ik ben consistent, want het geldt ook voor de andere omroepen die jongere
leden hebben. Ik zeg niet dat dit alleen maar voor één omroep
moet gelden. Er is een gewone contributie voor iedereen vanaf een bepaalde
leeftijd. Jongeren die lid worden van een omroep betalen een andere contributie.
Dat heb ik net voorgesteld.De heerVan Dam(PvdA)Gelukkig krijgt de staatssecretaris de ruimte om de leeftijdsgrens vast
te stellen. Als zij die maar hoog genoeg vaststelt, is het probleem opgelost.
De manier waarop u dit punt aan de orde stelt, fascineert mij. U hebt geen
vraag gesteld aan de staatssecretaris. Dit is een van de vier punten die de
staatssecretaris wilde bespreken. Nu zegt u dat een lagere contributie voor
jongeren bespreekbaar is. Kortom, een lagere contributie voor alle leden is
niet bespreekbaar.MevrouwÖrgü(VVD)Het laatste is wat mijn fractie betreft niet aan de orde. Ik heb mijn
voorstel aan de staatssecretaris voorgelegd, maar ik heb ook andere vragen
gesteld.De heerVan Dam(PvdA)U kunt toch gewoon met ja of nee antwoorden. Een lagere contributie voor
alle leden is voor de VVD-fractie dus niet bespreekbaar.MevrouwÖrgü(VVD)Ik weet niet wat u onder niet bespreekbaar verstaat. Voor de VVD-fractie
is het € 24 voor iedereen. Ik vraag de staatssecretaris
alleen nog of zij wil kijken naar een jongerencontributie.De heerVan Dam(PvdA)Voorzitter. Kunt u mevrouw Örgü vragen om gewoon antwoord te
geven?De voorzitter:U vraagt wat en ik geef een ander lid de gelegenheid om te antwoorden.
Het doet er dan niet toe in hoeverre u tevreden bent over de vragen en de
antwoorden, want daar ga ik niet over. U krijgt twee keer de gelegenheid om
wat te vragen en dan houdt het op, maar soms neemt de één het
van de ander over.MevrouwHalsema(GroenLinks)Eens kijken of ik tevreden word. Mevrouw Örgü wil dus iets regelen
voor jongeren. Stel dat een Kamermeerderheid ervoor is om de contributie voor
iedereen te verlagen. Heeft de staatssecretaris dan weer problemen met de
VVD-fractie?MevrouwÖrgü(VVD)Ik zit hier voor de VVD-fractie en dit is het standpunt van mijn fractie.
Het gaat er niet om of de staatssecretaris een probleem heeft. Ik weet ook
niet wat een meerderheid van de Kamer wil. Dat zijn allemaal als-danvragen
die ik op dit moment niet kan beantwoorden. Het is afhankelijk van wat de
Kamer op dat moment wil. Mijn fractie wil dit niet en dat heb ik net voorgelegd.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik aanvaard maar dat er geen doorkomen aan is, maar ik heb toch nog één
vraag over de maatschappelijke consequenties van wat u zegt. BNN ging inderdaad
op de barricades voor de jonge leden, maar niet alleen daarom. Bij dit contributieniveau
zal vooral de EO veel leden hebben. Het effect daarvan is dat opinie en duiding
vooral in handen komen van Andries Knevel en een beetje van BNN. Dat is het
model dat u met die € 24 nastreeft.MevrouwÖrgü(VVD)Ik begrijp u nu niet meer. U stelt net voor om de contributie laag te
houden, maar u zegt tegelijkertijd dat het één en al EO wordt.
Ik vraag mij überhaupt af wat de GroenLinks-fractie wil. De omroepverenigingen
zijn er nu eenmaal en hebben leden die contributie moeten betalen. Het voorstel
van de staatssecretaris is om die contributie op € 24 per jaar te
bepalen. Als VVD-fractie hebben wij daartegen geen bezwaar. Tijdens de hoorzittingen
hebben wij evenwel gemerkt dat dit bedrag voor jongeren problemen kan veroorzaken.
Wij vragen de staatssecretaris daarom deze kwestie te bezien, het onderzoek
in ogenschouw te nemen en met een goede oplossing te komen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Als het niet zo erg was, zou het bijna grappig zijn. Ik laat het hier
maar bij.MevrouwVergeer(SP)BNN heeft gezegd dat als de contributie zo hoog is, de kans heel groot
is dat de EO acht keer zo groot wordt als BNN. Probleem is dat, zoals mevrouw
Halsema terecht zegt, de duiding van het nieuws in Nederland dan vooral zal
geschieden door Andries Knevel. Tegenwoordig gebeurt het voor de EO trouwens
ook door mevrouw Geel. Wilt u dat, mevrouw Örgü? Of bent u bereid
te zeggen dat u echt een afspiegeling van Nederland bij de omroepverenigingen
wilt zien? Om dat mogelijk te maken moet de contributie omlaag, niet alleen
voor jongeren, maar ook voor anderen.MevrouwÖrgü(VVD)Volgens mij ben ik heel duidelijk geweest over wat de VVD-fractie wil
en heb ik duidelijk gemaakt dat wij nu over een compromis spreken. Ik licht
daar onderdelen uit waarvan wij het belangrijk vinden dat die erin zitten.
Dit is een van die onderdelen. Ik heb ook de kwestie van de programmagegevens
genoemd en zal nog vier andere punten uit het plan naar voren brengen waarop
wij op- en aanmerkingen hebben. Ik zal de staatssecretaris de punten meegeven
en hoop dat wij hierop een meerderheid in de Kamer halen. Ik redeneer, uitgaande
van het gedachtegoed van de VVD-fractie. Daarin zitten die onderdelen ook.Volgens de staatssecretaris is het niet zo dat de NOS pas op uitzendrechten
van voetbalwedstrijden mag bieden indien zich geen andere gegadigden melden.
Er is volgens haar geen sprake van het imiteren van commerciële tegenstrevers.
De VVD-fractie is het daarmee volstrekt oneens en begrijpt niet hoe de staatssecretaris
dit met droge ogen kan beweren. De NOS concurreert bij de uitzendrechten voor
bijvoorbeeld Champions-League- en schaatswedstrijden met de pure markt. Het
blijft ons volkomen onduidelijk waarom de staatssecretaris daarvan voorstander
is. Ziet zij de Champions League niet als pretentieloos amusement?De staatssecretaris wil dat omroepverenigingen economisch gaan ondernemen.
Daarbij mogen zij van de staatssecretaris geen gemeenschapsgeld gebruiken,
en terecht. In de antwoorden op de schriftelijke vragen rept de staatssecretaris
van een juridische, administratieve en organisatorische scheiding tussen de
licentiehouder en de commerciële poot. Volgens de VVD-fractie is er bij
een organisatorische en juridische scheiding geen sprake meer van een poot,
maar van een compleet ander bedrijf. Hoe lost de staatssecretaris het probleem
van de scheiding op als het gaat om gebouwen en personeel? Bij de AVRO bestaan
ideeën om een digitaal net op te zetten. Ik heb er eerder vragen over
gesteld. Beelden die met gemeenschapsgeld zijn gemaakt, zullen dan slechts
toegankelijk zijn voor de leden van de AVRO. Kan de staatssecretaris hierover
een oordeel geven? Kan zij ingaan op de vrees van de dagbladpers dat de licentiehouders
met publiek geld digitale activiteiten en printactiviteiten kunnen gaan ondernemen
en aldus de concurrentie met de pure markt zullen aangaan?MevrouwVergeer(SP)Moet ik hieruit concluderen dat mevrouw Örgü ertegen is dat
de publieke omroep commerciële activiteiten gaat ondernemen?MevrouwÖrgü(VVD)In eerste instantie zijn wij er geen warme voorstanders van, maar als
het gebeurt, moet het gebeuren op de wijze die de staatssecretaris in haar
schriftelijke antwoorden aangaf, namelijk met een duidelijke scheiding op
administratief, juridisch en organisatorisch terrein. Die scheiding moet in
de praktijk gestalte krijgen. Mijn vraag en mijn vrees is dat het wellicht
niet gaat gebeuren. Daarom moet de staatssecretaris de zaak goed neerzetten.
Dat moet ook conform Europese wet- en regelgeving. Het mag niet met elkaar
concurreren. Als het wordt toegelaten, voorzie ik op bepaalde onderdelen problemen.
Als het gaat gebeuren, akkoord, maar dan moet wel aan bepaalde voorwaarden
worden voldaan.MevrouwVergeer(SP)Iedereen die iets weet van de scheiding tussen privaat en publiek bij
een publieke instelling zal moeten erkennen dat dit niet zal lukken. Mevrouw Örgü
stelt voor om de reclame te schrappen – ik ben het daar helemaal mee
eens – maar kunnen wij dan ook niet gelijk die commerciële activiteiten
schrappen?MevrouwÖrgü(VVD)Qua grondhouding zijn wij het daar wel mee eens, maar als de staatssecretaris
zegt dat zij het op deze manier kan organiseren, wil ik wel dat zij mijn vragen
op dit punt beantwoordt. Het zou alleen maar mogen onder de voorwaarden die
wij niet alleen in Nederland kennen, maar ook door Europa worden opgelegd.
Als het niet onder die voorwaarden gebeurt, kan het wat ons betreft niet aan
de orde zijn.De VVD-fractie maakt zich zorgen over de positie van de onafhankelijke
productiesector in de kabinetsvisie. De verplichting om 25% van de
programma's uit te besteden aan onafhankelijke televisieproducenten blijft
bestaan. Als licentiehouders ook op de private markt kunnen produceren, zullen
de producenten de licentiehouders als opdrachtgever verliezen. Zij zijn dan
immers concurrenten geworden. Licentiehouders krijgen bovendien een monopoliepositie
in functie B. Producenten hoeven en zullen daar niet worden ingeschakeld.
Tijdens de vragenronde heeft de VVD-fractie geen antwoord gekregen op de vraag
welke garanties er liggen dat de 25% op enigszins het huidige niveau
gehandhaafd blijft, gekoppeld aan ongeveer 25% van het budget. Graag
alsnog een reactie hierop.Mijn laatste onderwerp betreft het parlementaire themakanaal. De VVD-fractie
is blij met de toezegging dat er een kanaal komt waarop de vergaderingen van
de Tweede en Eerste Kamer met een beperkte duiding zullen worden uitgezonden.
Ik begrijp dat de staatssecretaris op dit moment met een voorstudie bezig
is. Wij wachten de resultaten daarvan graag af.De heerAtsma(CDA)Die 25% voor de buitenproducenten kan qua omvang natuurlijk nooit
hetzelfde blijven als het budget minder wordt. Overigens is mijn vraag of
de VVD niet van mening is dat wij niet verder moeten gaan dan de Europese
regelgeving op dit punt verlangt!MevrouwÖrgü(VVD)Die 25% geldt ook voor de korte termijn zoals wij in de Kamer hebben
afgesproken. Wij zouden dan ook graag willen vasthouden aan 25% van
het budget!De heerVan der Vlies(SGP)Aan het eind van het betoog van mevrouw Örgü dringt zich wel
de vraag op hoe duurzaam de steun van de VVD-fractie is voor het nu voorliggende
compromis. Wij kennen de implementatietrajecten tot 2008. In 2007 zijn er
verkiezingen en wij willen toch rust op dit front na herschikking, herijking
en wat dies meer zij. Hoe duurzaam is nu de steun van de VVD-fractie voor
het compromis? Ik doel natuurlijk op de contouren ervan, want ik wil niet
suggereren dat er nergens meer een komma kan worden verzet.MevrouwÖrgü(VVD)Wij hebben voor dat compromis getekend en wij staan daar dan ook nog steeds
achter, dus ook achter de contouren daarvan.De heerVan der Vlies(SGP)Dus wij hoeven er niet voor te vrezen dat als er straks een wetswijziging
voorligt en de nieuwe verkiezingen in 2007 naderen, wij opnieuw in de mist
terechtkomen? Mevrouw Örgü heeft haar wensenpakket op heel andere
fronten toegespitst dan met het compromis kan worden bereikt. Dit werd helder
uit haar betoog en daarom ben ik ongerust dat dit weer tot niets leidt.MevrouwÖrgü(VVD)Ik heb zojuist een realistisch beeld proberen te schetsen op basis van
de meerderheden in de Kamer. Op dit moment is dit het meest haalbare compromis
en de VVD-fractie zal dit ondertekenen. Wij zijn ook realistisch genoeg om
hieraan vast te houden in het traject van de wetgeving juist omdat dit het
meest haalbare is.De heerVan Dam(PvdA)Mevrouw Örgü zei glashelder wat de inzet van de VVD is en blijft.
Geen omroepverenigingen, geen amusement, geen voetbal, geen reclame, dus zeg
maar: terug naar de kerntaken van de NPS. Nu is het de vraag waarvoor de VVD
in de verkiezingscampagne zal pleiten, voor dit compromis of voor haar eigen
standpunt.MevrouwÖrgü(VVD)Ik ben begonnen met het standpunt van de VVD. Het compromis is gebaseerd
op de meerderheden zoals die nu in de Kamer bestaan. Zo doe je dat ook als
je met elkaar een regeerakkoord schrijft; dat bevat onderdelen van alle partijen
die een kabinet willen vormen. De heer Van Dam mag ervan uitgaan dat wij voor
de verkiezingen het VVD-standpunt naar voren zullen brengen. Het is duidelijk
wat ons standpunt is en wij zullen dit naar buiten toe ook altijd blijven
verkondigen.De heerVan Dam(PvdA)Voor alle duidelijkheid: de steun van de VVD aan dit compromis is twee
jaar houdbaar en daarna ligt alles weer open.MevrouwÖrgü(VVD)Je onderschrijft een compromis omdat je gezamenlijk iets wilt doen. Het
traject van dit plan is in 2007 afgelopen en het treedt in 2008 in werking.De vergadering wordt van 12.45 uur tot 13.15 uur geschorst.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter. Ik zal er geen geheim van maken dat ik mijzelf vanmorgen met
enig geweld uit bed heb moeten trekken en dit gebouw heb moeten binnenduwen.
Ik kan me namelijk niet aan de indruk onttrekken dat dit debat een gezamenlijke
en langdurige oefening zal worden in zinledigheid. Het plan staat zo bol van
de systeemfouten dat enkele aanpassingen dat niet meer kunnen verhelpen. De
enige ratio van het plan lijkt mij dat drie politieke partijen én Frits
Spits er gelukkig van worden, maar verder niemand. Tevens moeten wij in debat
met de staatssecretaris, maar het is volstrekt onduidelijk welke positie deze
zelf inneemt en hoeveel invloed zij heeft op de lijn van haar eigen kabinet.
Het plan is verder nog beklonken in achterkamertjes. Ik had het zeker op zijn
plaats gevonden als minister Pechtold hierover nog een paar opmerkingen had
gemaakt; zijn opmerkingen over de hypotheekrenteaftrek waren me ook meer dan
welkom. Het is allemaal behoorlijk ondemocratisch gegaan. Sinds
de hoogtijdagen van Paars heb ik niet meer meegemaakt dat drie coalitiepartijen
het debat ingingen met zo'n dichtgetimmerd akkoord, waaraan misschien na lang
overleg – waar wij niet eens bij zullen kunnen zijn – een paar
details mogen worden veranderd. Het heeft daar althans alle schijn van. Ik
ben benieuwd.Voordat hierover een verkeerde indruk ontstaat, eerst de volgende opmerking.
In Nederland wordt mooie publieke televisie gemaakt, voor een spectaculair
laag bedrag, zeker naar Europese maatstaven. We hebben mooi drama, goede journalistiek,
mooie documentaires en daar mag best wel enige waardering voor zijn. Een en
ander neemt echter niet weg dat ook mijn fractie al lang vindt dat modernisering
van het bestel noodzakelijk is, omdat in het huidige, verre van optimale bestel
onderlinge concurrentie tussen de omroepverenigingen en competitie met de
commerciëlen dikwijls maatgevend zijn, te vaak eigenlijk. Wij moeten
ons allemaal realiseren dat Nederlanders tegenwoordig bijna vier uur per dag
televisiekijken. Dat maakt televisie voor vele Nederlanders de belangrijkste
vrijetijdsbesteding. Het is daarom van groot belang dat in de toekomst, ook
in een commercieel landschap, andere televisie wordt gemaakt. Geen televisie
waarin het mensbeeld wordt getiranniseerd door total makeovers en het maatschappijbeeld
ontstaat uit Herken de homo.Laten we wel wezen: de omroepen worden al jaren door de politiek gedwongen
om met elkaar te concurreren. Dit is vastgelegd in de ledenvereiste en in
de huidige structuur. Ik vind echter dat er ook wel een kritische kanttekening
bij de omroepverenigingen zelf en hun gedrag van de afgelopen jaren mag worden
geplaatst. Ik zit al langer in de Kamer en kan me herinneren dat bij de behandeling
van de vorige Mediawet onder staatssecretaris Van der Ploeg is afgesproken
dat er meer zou worden samengewerkt. Uitgerekend op hetzelfde zetten VARA
en VPRO in het Mediapark twee peperdure gebouwen neer, daarmee markerend dat
hun identiteit toch wel uniek was en niet met een andere mocht worden verward.
Omroepverenigingen hebben er in de afgelopen jaren, zij het onder druk van
de politiek, veel aan gedaan om meer samen te werken, maar niet voldoende;
competitie, conflict en concurrentie overheersten te vaak.Het bestel functioneert nu ook niet goed. De vorige Mediawet hebben we
bekritiseerd omdat de netten te weinig onafhankelijk werden vormgegeven. De
installatie van netcoördinatoren onder leiding van de raad van bestuur
vonden wij niet goed voor kwalitatief hoogstaande publieke televisie. De afgelopen
jaren is gebleken dat wat onafhankelijk is, wat klein is, steeds vaker verdwijnt
naar de randen van de nacht. Sinds de vorige Mediawet zijn verder de organisatorische
en machtsverhoudingen onduidelijker geworden. De raad van bestuur krijgt namelijk
steeds meer macht toebedeeld ten koste van makers en kijkers.De GroenLinks-fractie pleit sinds de invoering van de huidige Mediawet
voor drie sterke, onafhankelijke en democratisch vormgegeven netten. Op termijn
moeten deze drie netten met reclame worden teruggebracht tot twee reclamevrije
netten. Het zal iedereen bekend zijn dat deze netten, vormgegeven als dagbladen,
volgens ons moeten voortkomen uit de makers. Verder moeten er netstatuten
komen en mogen deze netten slechts verantwoording afleggen aan de raad van
bestuur over hun financiën en organisatie. Zij hoeven dus geen verantwoording
af te leggen over de programmering of de redactie.Het lijkt erop dat de voorstellen van GroenLinks op brede steun kunnen
rekenen. Tegen mevrouw Örgü zeg ik er maar bij dat dit ook voor
haar interessant begint te worden nu de PvdA-fractie blijk geeft van voortschrijdend
inzicht. Bovendien kan het kabinetsplan op geen enkele steun rekenen, terwijl
er wel een Kamermeerderheid is voor de introductie van het dagbladmodel in
het publieke bestel. Het zou jammer zijn als er geen open discussie kan worden
gevoerd over dit model.Ik beoordeel de plannen van dit kabinet of, beter gezegd, van de drie
fractievoorzitters, op de vraag in welke mate ze aan de wensen van mijn fractie
tegemoetkomen. Ik merkte al op dat het kabinetsplan vol systeemfouten zit.
Ik zal ze in willekeurige volgorde behandelen.Het plan van het kabinet werkt politieke censuur in de hand. Er wordt
een onderscheid gemaakt tussen enerzijds nieuws en anderzijds opinie, debat
en duiding. Dat is een onhoudbaar, a-journalistiek en uitermate slecht onderscheid.
Het zal namelijk tot gevolg hebben dat de raad van bestuur onderscheid moet
maken tussen programma's die onder journalistieke verslaggeving vallen en
die daar niet onder vallen. Dat is ondoenlijk en bovendien gevaarlijk, omdat
dan niet langer journalisten maar niet-journalisten bepalen wat onderzoeksjournalistiek
is en wat de noodzakelijke maatschappelijke en politieke duiding is.Het gevaar van politieke censuur wordt vergroot doordat de raad van bestuur
veel te veel macht krijgt. Gelukkig is de raad van bestuur ook helemaal niet
blij met de nieuwe plannen, maar dat neemt niet weg dat mijn fractie principiële
bezwaar heeft tegen de situatie dat niet alleen de financiële en organisatorische
verantwoordelijkheid, maar ook de redactionele en journalistieke eindverantwoordelijkheid
in één hand komen te liggen. Dat kan niet in een onafhankelijk
publiek bestel. Deze breuk met onafhankelijke publieke televisie heeft overigens
tot nu toe veel te weinig aandacht gekregen. Nu de CDA-fractie ervoor pleit
om het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Omroepproducties onder te brengen
bij de macht, lijkt de politiek geheel en al uit het oog verloren te hebben
dat een geheel onafhankelijke instantie de vraag zou moeten beoordelen wat
van artistiek, documentair, redactioneel of cultureel belang is. Die beoordeling
mag niet worden overgelaten aan een of andere bestuurlijke moloch. Deze notie
is helemaal verdwenen.Over de verzuiling is al veel gezegd door de andere sprekers. Het is bedroevend
dat makers en kijkers teruggedrongen worden in archaïsche identiteiten.
Daarmee wil ik niets lelijks zeggen over de omroepverenigingen, want zij hebben
in de afgelopen jaren juist geprobeerd om te ontsnappen aan die archaïsche
identiteiten. Daarin zijn ze overigens ook vaak goed geslaagd. Maar wat gebeurt
er nu? Omroepverenigingen zullen zich optrekken rond identiteiten die per
definitie niet zo heel veel te maken hebben met goede journalistiek. Netwerk
is daarvan een voorbeeld. Zij zullen dat gaan doen, omdat ze leden van een
bepaalde denominatie willen werven. Dat zou een betreurenswaardige ontwikkeling
zijn.De consequentie van deze nieuwe verzuiling is onder meer het verdwijnen
van de NPS. De NPS past immers niet in het nieuwe verzuilde model. De voorstanders
van het verdwijnen van de NPS hebben op dit punt zeker gelijk,
want bij de ratio van het nieuwe verzuilde model past de NPS natuurlijk niet.
Iedereen die dat erkent, zou volgens mij ook moeten erkennen dat het voorgestelde
systeem ondeugdelijk is. Ik hoop maar dat er een langere overgangsperiode
komt. Ik vind het een schande dat de NPS moet verdwijnen. Ik hoop dat dat
niet zal gebeuren, maar volgens mij is deze benarde positie van de NPS een
duidelijk bewijs dat het kabinetsvoorstel ondeugdelijk is.Het wordt nog erger gelet op de voorstellen van de staatssecretaris om
de NOS meer ruimte te geven en een programma zoals Buitenhof te laten maken
waarin de mogelijkheid van duiding wordt geboden. Het onderscheid tussen box
A en box B wordt daarmee volkomen fluïde en onduidelijk. Wie duidt, wie
maakt opinie en debat, wie maakt het nieuws en wat is het onderscheid? Wie
doet de beoordeling daarvan? Ik snap er niets van.De heerAtsma(CDA)Waar staat dat de NOS Buitenhof moet maken?MevrouwHalsema(GroenLinks)Dat is een goede vraag. Ik anticipeer mogelijk wat te vrijelijk op uitspraken
van de staatssecretaris. Ik ga ervan uit dat de staatssecretaris een zelfstandige
bevoegdheid heeft om plannen te maken en die aan de Kamer voor te leggen.
Een aantal van de aanpassingen die zij mogelijk wenst, kan op een Kamermeerderheid
rekenen.De heerAtsma(CDA)U zegt eigenlijk dat als VARA en VPRO Buitenhof willen maken en de raad
van bestuur daar geld voor beschikbaar stelt, u daar geen moeite mee heeft.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik ben altijd vrij consequent geweest in de stelling dat ik daar niet
over ga.De heerAtsma(CDA)U begint erover.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik vind dat productiehuizen en omroepverenigingen veel meer moeten kunnen
maken dan alleen dat programma.De heerAtsma(CDA)U begint erover en trekt conclusies die volgens mij onterecht zijn.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik anticipeer op opmerkingen van de staatssecretaris. Ik zie aan haar
lichaamshouding dat zij die nu ontkent. Helaas is het slechte nieuws van dit
debat dan dat er geen extra ruimte voor de NOS komt.StaatssecretarisVan der LaanU neemt "Buitenhof" in de mond. Ik heb het daar nooit over gehad.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik ben benieuwd wat de reactie van de staatssecretaris is op het punt
van de ruimere overgangstijden voor de NPS. Het is duidelijk dat het CDA daar
niet aan wil. Ik benadruk evenwel dat het voorstel een systeemfout bevat.
Goede programma's en goede omroepen hebben schijnbaar geen bestaansrecht meer
omdat zij in een mal gegoten moeten worden. Dat wordt ervaren als de enige
politieke realiteit. Met het voorstel wordt de reclame vermeerderd. De heer Van Dam heeft terecht
een aantal kritische opmerkingen gemaakt en ik sluit mij daarbij aan. Er is
op dit punt sprake van een volledige miskenning van een van de grote problemen
in het publieke bestel. Mensen moeten bij de publieke omroep gevrijwaard worden
van commercie. Los van de vraag of die mening wordt gedeeld, is duidelijk
dat de publieke omroep onder druk staat vanwege de race om de marktaandelen.
Vermeerdering van reclametijd vermindert dat probleem niet, maar vergroot
het alleen maar. De onafhankelijkheid van het publieke bestel om los van de
wensen van allerlei commerciële partijen programma's te maken komt daarmee
verder onder druk te staan.Over de contributieverhoging zijn al veel opmerkingen gemaakt. Ik sluit
mij daar graag bij aan. Ik gebruikte bij interruptie het beeld "Andries
Knevel bepaalt wat opinie en debat wordt". Dat beeld lijkt mij behoorlijk
veelzeggend. De publieke omroep moet openlijk en toegankelijk zijn. Mijn fractie
is geen voorstander van het idee van het ledenvereiste. Zij heeft er steeds
voor gepleit om dat te verlagen. In elk geval moet lidmaatschap toegankelijk
zijn voor velen.Anderen hebben al aangegeven dat met het voorstel financiële kaalslag
in de hand wordt gewerkt. De publieke omroep probeert momenteel al voor heel
weinig geld goede programma's te maken. Wij kunnen allen voorzien dat dat
in de toekomst niet meer lukt. Men wordt met een fractie van het huidige budget
geacht om kwalitatief hoogwaardige televisie te maken die in een commercieel
medialandschap de verdiende aandacht krijgt. Ik maak mij daar grote zorgen
over.Kunst, cultuur, documentaire, tv-film en drama dreigen het kind van de
rekening te worden. Ik wacht de voorstellen van de staatssecretaris daarover
af.In een brief aan de Kamer stelt de staatssecretaris dat zij open staat
voor overleg over een aantal onderwerpen. Ik ben heel erg benieuwd. Ik kan
mij niet aan de indruk onttrekken dat dit debat ook over de geloofwaardigheid
van de staatssecretaris gaat, zeker na de hete zomer, althans voor enkelen,
waarin de staatssecretaris nog eens pootje werd gelicht door de woordvoerder
van de fractie van D66, Bert Bakker.De voorzitter:Ik vind het vervelend om u nog eens te onderbreken, maar ik hoor nu al
voor de derde keer vandaag de voornaam erbij, terwijl het een goed gebruik
is dat wij het in een gesprek met elkaar over de heer en mevrouw hebben. Het
is niet het meest essentiële, maar laten wij het daar toch maar op houden.
Bent u nu van uw à propos, mevrouw Halsema?MevrouwHalsema(GroenLinks)Ja. Ik dank u wel voor deze waardevolle interruptie. Ik begin met alle
liefde nog even aan het begin van mijn zin. Ik heb mij er deze zomer behoorlijk
over verbaasd dat uitgerekend D66 naar buiten bracht dat de eigen staatssecretaris
geen invloed op de plannen had gehad en ook niet op het al dan niet opheffen
van de NPS, maar eigenlijk alleen maar in staat was gesteld om achteraf een
boze reactie te geven. Ik vroeg mij dikwijls af wat voor een hogere politieke
strategie hierachter schuil ging. Daar zal de heer Bert Bakker zo meteen vast
iets over zeggen. Eigenlijk ben ik somber gestemd over de mogelijkheid om
nu nog wijzigingen aan te brengen om het ergste leed te verzachten, in aanmerking
nemend dat er systeemfouten in de plannen van de staatssecretaris
zitten. Wat mij betreft, ligt hier vandaag dus ook de politieke vraag voor
wie er aan het roer zit. Is dat het duo Verhagen-Van Aartsen met ondersteunende
diensten van D66 of is dat de staatssecretaris? Laat ik mijn eerste schatting
geven. Het is inmiddels 3-0 voor het duo, vijf minuten voor het einde van
de wedstrijd. Ik ben heel benieuwd of de staatssecretaris het nog weet om
te zetten in 3-4. Ik ben bang dat het niet méér zal worden dan
een gelijkspel. Dan ben ik nog optimistisch. Ik vraag mij af of een bewindsvrouwe
daar genoegen mee moet nemen.De heerBakker(D66)Voorzitter. Natuurlijk wil ik hierop antwoorden, maar liever aan het eind
van mijn betoog. Eerst wil ik mijn eigen verhaal houden. Ik geloof dat wij
in de afgelopen dagen nog eens zo'n zesduizend mailtjes hebben gehad met als
voorgedrukte kop "voor herkenbaarheid, tegen vervlakking". Zo was
het namelijk bedacht. Ik vond dat raar, want wij zijn allemaal voor herkenbaarheid
en tegen vervlakking. Sterker nog: daar zijn de plannen voor een belangrijk
deel op gericht. Er zijn dus twee mogelijkheden. Of de berichtgeving, de duiding
en de perceptie van de plannen kloppen niet of het probleem is dat de plannen
tot vervlakking leiden. Het kan niet allebei, want wij zijn allemaal voor
herkenbaarheid en tegen vervlakking. Ook zijn wij tegen commercialisering
en de hegemonie van kijkcijfers en marktaandelen. Dat komt ook steeds terug
in de mailtjes.Bij de publieke omroep moet juist ruimte voor onafhankelijkheid bestaan,
voor controverse, voor publieke opdrachten en publieke taken die gaan over
educatie, kunst, cultuur, documentaires en nieuws. Programmamakers moeten
met hun inspiratie en bevlogenheid de ruimte krijgen om hun programma's te
maken en een spiegel van de samenleving te laten zien, waar andere, commerciële
zenders die spiegel nogal eens een lachspiegel laten zijn. Zij moeten kwaliteit
vormgeven en als resultaat laten zien aan mensen die hechten aan kwaliteit
en onderscheid, ook in een digitaal tijdperk waarin zij niet alleen maar afhankelijk
willen zijn van de commercie maar waarin ook ruimte bestaat voor amusement,
zij het met het kwaliteitsstempel van de publieke omroep. Daar moet het in
de kern om gaan. De plannen zijn in mijn ogen in hoge mate een reactie op
de tendensen van de afgelopen jaren. Daarin zijn bijvoorbeeld via de netcoördinatoren
marktaandelen juist heel centraal komen te staan in de aansturing van de publieke
omroep en is de commercialisering binnen het publieke domein verder opgerukt.
Wij zijn het er volgens mij allemaal over eens dat dat niet moet.MevrouwHalsema(GroenLinks)Daarover wil ik de heer Bakker graag een vraag stellen. Hij was er zelf
bij. Hij heeft ingestemd met de instelling van netcoördinatoren. Sterker
nog, dit is allemaal onder Paars totstandgekomen en er is toen al voor gewaarschuwd
dat dit zou leiden tot verdergaande commercialisering. Wat denkt de heer Bakker
daarin in het licht van deze plannen nog te gaan doen?De heerBakker(D66)Dit komt aan de orde in het vervolg van mijn betoog. Ik kom er dus vanzelf
op terug. De raad van bestuur, die middelen en bevoegdheden kreeg om de versnippering
tegen te gaan om tot duidelijker netprofielen te komen, heeft netwerkcoördinatoren
aangesteld en een sturingsmodel geïntroduceerd. Dat vloeide absoluut
niet noodzakelijkerwijze voort uit de concessiewet die de Kamer vijf jaar
geleden heeft aangenomen. Het is een keuze geweest die men in Hilversum zelf
heeft gemaakt. In de gekozen opzet waren marktaandelen leidend. Men begon
met de vraag hoeveel mensen op een bepaald tijdstip naar Nederland 1, 2 of
3 keken. Dat marktaandeel moest behouden blijven. Vervolgens werd bij dat
uitgangspunt een programma erbij gezocht. Volgens mij is dat de omgekeerde
wereld. Je zou je behoren af te vragen wat, vanuit de missie van de publieke
omroep, een programma is dat je graag wilt maken. Als dat een kwalitatief
goed programma is, komen de kijkers vanzelf. Je moet niet toegegeven aan de
dictatuur van de marktaandelen en de kijkcijfers. Mevrouw Halsema heeft gelijk
dat wij daar allemaal bij zijn geweest. Mijn stelling is dat de invulling
van onze afspraken zoals die de afgelopen jaren via de marktaandeelbenadering
heeft plaatsgevonden, is gebaseerd op keuzen die in Hilversum zijn gemaakt.
Zij zijn absoluut niet – ik zou zelfs zeggen: juist niet! – door
de politiek ingegeven. Ik herinner mij nog heel goed de discussie die wij
toen hebben gevoerd. Daarin hebben wij juist gesteld dat Hilversum er eens
mee zou moeten ophouden om marktaandelen zo centraal te stellen. Daarover
handelde de motie-Nicolaï, nota bene een VVD'er. Er was kennelijk toen
echter al geen kruid tegen gewassen. Er is bovendien nog niets veranderd.
In de afgelopen maanden wist men, toen een belangrijk bedrag van circa 36
mln. uit de eredivisierechten vrijkwam, niet hoe snel men Europa en de hele
wereld moest afstruinen om nieuwe sportrechten in te kopen. De Nederlandse
publieke omroep, waarmee wij het allemaal goed voor hebben, beschikt daardoor
over het grootste sportrechtenpakket van heel Europa. Het is zo veel dat men
niet eens alles kan uitzenden. Hier hebben de verdwazing en de verslaving
aan kijkcijfers en marktaandelen toegeslagen. Dat is niet waar het in de kern
van de publieke omroep om gaat. Niemand hoort mij zeggen dat er op de publieke
omroep nooit voetbal te zien mag zijn. Maar ik zeg wel dat het een kwestie
is van maat weten te houden. Wat mij betreft is de maat der dingen de afgelopen
jaren te veel uit het oog verloren.De heerAtsma(CDA)Het is duidelijk wat de heer Bakker zegt. Maar het zou van de zotte zijn
als je, wanneer je pretendeert een brede publieke omroep die van iedereen
en voor iedereen is overeind te houden, je de handen juist van een aantal
grote volkssportevenementen zou moeten afhouden. Dat kan absoluut niet de
bedoeling zijn. Wat is daarop tegen?De heerBakker(D66)Er is een groot verschil tussen je handen ergens van afhouden en aan sportrechten
grijpen wat je grijpen kunt. Dat laatste is de afgelopen jaren gebeurd. Toen
36 mln. vrijkwam, had men zich ook kunnen afvragen hoe daarmee een kwaliteitsimpuls
kon worden gegeven aan de publieke omroep. Maar het geld is opgegaan aan rechten
waarvan men soms niet eens gebruik kan maken. Men heeft heel Europa afgegraasd
tot alle voetbalrechten tot en met die van het kleinste landje bij de NOS
waren beland. Ik ben het bij voorbaat met u eens dat ik er nu een karikatuur
van maak. Maar ik vind het raar. Wij hebben commerciële omroepen. Die
zijn geïnteresseerd in voetbalrechten. Waarom zouden wij dan zo veel
belastinggeld willen blijven uitgeven aan al die verschillende
rechten. Het is een kwestie van maat houden, maar ook van het maken van keuzen.
Je kunt mij niet vertellen dat je moet beginnen met de rechten van voetballen,
tennissen, fietsen, golfen en weet ik wat al niet meer, en pas daarna aan
je kernmissie als publieke omroep toekomt.De heerAtsma(CDA)De heer Bakker maakt er inderdaad een karikatuur van. De Kamer heeft er
zelf mee ingestemd om de Europese richtlijn als leidraad te nemen. In Televisie
zonder grenzen hebben wij een aantal specifieke sportevenementen en andere
evenementen vastgelegd. Het mag geen verbazing wekken dat de publieke omroep
daarop een bod doet, binnen de mogelijkheden die men daarvoor van de Kamer
heeft gekregen. Dat is het goed recht van de publieke omroep. Ik hoef dat
absoluut niet te verdedigen, maar het is wel gebeurd. Dat men wel degelijk
maat weet te houden, moge blijken uit het feit dat – als ik het zo mag
uitdrukken – de echte voetbalrechten aan een commerciële zender
verloren zijn gegaan.De heerBakker(D66)De Europese richtlijn gaat helemaal niet over de publieke omroep, maar
over wat op een open net te zien moet zijn. Bij mijn weten zijn RTL 4, 5 en
7, SBS, Net 5, Nickelodeon en Talpa allemaal open netten. Er is dus helemaal
niets mis mee dat Oranje tegenwoordig bij Talpa te zien is. Mijn redenering
was dat marktaandelen en kijkcijfers ertoe leiden dat men het in Hilversum
een goed jaar noemt als er Olympische Spelen en wereldkampioenschappen voetbal
zijn. Het gaat goed met de publieke omroep, want de marktaandelen zijn gestegen.
Ik heb dat nooit begrepen; toen niet en nu nog steeds niet.Ik ga verder. Daarom vind ik het van belang dat de stappen die een aantal
jaren geleden zijn gezet om geleidelijk naar een meer centrale sturing van
het omroepbeleid te komen – duidelijk Hilversumse sturing en niet Haagse
of politieke sturing – een vervolg verdienen. Er kan ook gezamenlijk
beleid totstandkomen. Zie hoe moeilijk het in de afgelopen jaren is geweest
om bij de omroepverenigingen een gezamenlijke filmbeleid tot stand te brengen.
Dat zou een stuk makkelijker kunnen gaan als over dit soort belangrijke beleidselementen
centrale afspraken worden gemaakt.Tegelijkertijd houden de plannen in dat omroepverenigingen teruggaan naar
hun kernfunctie, naar dat waarvoor zij ooit zijn opgericht. Dat heeft te maken
met identiteit. Ik hoor mensen zeggen dat dat een vreselijke herzuiling is.
Ten eerste kan ik dat niet rijmen met het feit dat omroepverenigingen 100%
van hun bestuurlijke macht en twee derde van hun taken en middelen kwijtraken.
Ten tweede spreekt daaruit ook een denigrerend oordeel over omroepverenigingen
als zodanig. Dat oordeel heb ik eerlijk gezegd nooit gedeeld. Daarop heeft
men mij nooit kunnen betrappen. Ik kan het ook niet rijmen met het feit dat
de afgelopen jaren BNN erin is geslaagd om 150.000 jongeren binnen te halen.
Er is een nieuwe omroep gekomen, namelijk MAX. Allemaal mensen met een publiek
doel voor ogen die bereid zijn om op basis daarvan lid te worden. Natuurlijk
kennen de oudere omroepen voor een deel ook gidsleden, maar het geldt lang
niet voor alle. Bij de EO en de VPRO ligt dat volgens mij heel anders. Het
verhaal van de herzuiling die in de plannen besloten zit, begrijp ik dus niet. Op twee punten is er wel een risico. Het ene is de hoogte van het lidmaatschapsgeld.
Je moet heel hard rennen om leden binnen te halen, want zij moeten allen € 24
betalen. Het andere is de nauwere aansluiting tussen middelen en zendtijd
voor omroepverenigingen en de ledenaantallen. Nu zijn er A- en B-omroepen
en aspirant-omroepen. De plannen van de staatssecretaris behelzen om dit preciezer
op elkaar te laten aansluiten. Dan moet je echter wel heel erg beducht zijn
op onderlinge concurrentie waarbij men elkaar de tent uit vecht en per se
de verschillen moet laten zien. Hoe stelt de staatssecretaris zich voor om
de staffeling in te richten? Die zou mijns inziens in grote stappen moeten
gaan om het genoemde effect te voorkomen, in combinatie met lagere lidmaatschapsgelden.
Bij nader inzien is er ook weinig reden om afstand te nemen van de huidige
lidmaatschapsgelden en niveaus.MevrouwKraneveldt(LPF)Het CDA is tevreden over het plan van de staatssecretaris. Dat lijkt als
grote winnaar uit de strijd gekomen. De VVD-woordvoerster heeft mij niet helemaal
duidelijk kunnen maken wat haar partij erbij gewonnen heeft, maar zij glimt
voldoende om met het plan akkoord te gaan. Hoe zit het echter met D66? Wat
heeft u voor uw partij naar tevredenheid binnengehaald?De heerBakker(D66)Dat zal voor een belangrijk deel afhangen van de vraag hoe de plannen
in 2008 hun werking krijgen. Zij zijn gericht op een Hilversum dat inderdaad
geïnspireerd wordt door de publieke doelstelling, door onafhankelijkheid,
door kwaliteit en door onderscheid en niet door de vraag hoe zo snel mogelijk
de kijkers met de soap erbij bij de commerciële omroep kunnen worden
weggehaald. Dat is namelijk te veel de inslag geweest in de afgelopen jaren.
Het kan dan ook goed gaan bij een meer centrale regie van waaruit het programmabeleid
wordt gevoerd. U hebt echter ook mijn kanttekening gehoord dat vanuit de huidige
centrale regie ook wel erg makkelijk wordt gekozen voor bijvoorbeeld voetbal
en, in een eerder stadium, al voor andere vormen van vermaak en niet voor
de publieke opdracht. Dat is dus ook een belangrijke zorg.MevrouwKraneveldt(LPF)Heeft de heer Bakker zijn achterban niet enorm van zich vervreemd door
op een duistere namiddag akkoord te gaan met de opheffing van de NPS? Ik neem
aan dat hij daarop straks nog terugkomt.De heerBakker(D66)Ik kom daarop terug.MevrouwHalsema(GroenLinks)Begrijp ik het goed dat de heer Bakker de relatie tussen lidmaatschap
en zendtijd wil doorbreken?De heerBakker(D66)Ik heb niet gesproken over doorbreken. Er is nu ook een relatie tussen
lidmaatschap en zendtijd. Het is echter een zeer grove relatie: aspirant B/A.
De regering wil dit in kleinere stappen doen. Een omroep heeft er dus alle
belang bij om steeds meer leden binnen te brengen. Tegelijkertijd zit daaraan
het grote risico dat samenwerking bemoeilijkt wordt en dat het profilering
tot op het gaatje uitlokt, zeker als er leden van 24 uur moeten worden binnengehaald.
Ik vraag de staatssecretaris, aan te geven hoe zij de in haar plannen aangekondigde staffel vorm wil geven, juist om dit te voorkomen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Als ik de heer Bakker goed begrijp, wil hij eigenlijk het huidige systeem
ten aanzien van leden in stand houden?De heerBakker(D66)Ik heb gezegd dat er wat mij betreft niet veel mis is met de huidige lidmaatschaptarieven
en dat in de staffeling die de regering aankondigt, niet bij elke duizend
leden weer meer geld te verdienen moet zijn. Dan ontstaat immers een hevige
concurrentiestrijd en dat moeten wij niet willen.MevrouwVergeer(SP)De laatste woorden van de heer Bakker zijn in het voordeel van een betere
representativiteit als het gaat om de omroepverenigingen. Er is nog een ander
veel ernstiger probleem. De heer Bakker vindt het belangrijk dat omroepverenigingen
inbedding in de maatschappij vertegenwoordigen. Als zij verkleind worden tot
de functie opinie en debat, is dit een zeer ouderwetse manier van inbedding
in de maatschappij. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid heeft
om die reden gezegd dat het antwoord op de vraag of iemand zich ergens bij
betrokken voelt, niet alleen afhangt van een lidmaatschap. Verder zegt de
WRR dat er moderne toetsingscriteria moeten komen. Veel deskundigen wijzen
erop dat identiteit niet alleen te maken heeft met ergens over kunnen discussiëren
en met debatten, maar ook heel veel met cultuur. Ik noem als voorbeeld de
TROS. De heer Bakker zegt dat deze omroepstichting geen identiteit heeft.
De TROS bindt heel veel mensen aan zich op een heleboel andere dingen dan
alleen maar op opinie en debat. Waar blijven de grote middengroepen in het
model van de heer Bakker?De heerBakker(D66)Ik ben het met mevrouw Vergeer eens dat er ook gezocht moet worden naar
meer moderne vormen van lidmaatschap- en ondersteuningsregistratie. Tijdens
de hoorzittingen is voorgesteld om eens te denken aan sms-registratie. Dat
kan tegenwoordig ook. Daarbij kan ook een bedrag gelegd worden zodat het niet
helemaal vrijblijvend is. Ik vind dat een interessant model waarover ik de
staatssecretaris eens wil horen.Ik ben het met mevrouw Vergeer eens dat omroepverenigingen méér
zijn dan alleen opinie en debat. Ik zal straks ingaan op de omschrijving van
nieuws, opinie en debat. Het is namelijk de vraag of het in alle opzichten
precies genoeg geformuleerd is. Mevrouw Vergeer heeft helemaal gelijk dat
identiteit niet alleen in praatprogramma's zit, maar ook in programma's als "Wandelen
met katholieken op de Veluwe" en "Neuken doe je zo". Dat zijn
programma's die vanuit een bepaalde bevlogenheid en inspiratie worden gemaakt.MevrouwVergeer(SP)Ik ben het helemaal met de heer Bakker eens, maar dan begrijp ik niet
waarom hij de omroepverenigingen wil terugdringen in box B. Zeg dan dat zij
ook voor box C dienen te voorzien in de programmering. Want waar is de inbedding
van een raad van bestuur die voor C moet gaan zorgen?De heerBakker(D66)Om te beginnen hangt dat af van de vraag, wat er verstaan wordt onder
box B. Die box heet inderdaad opinie en debat, maar naar mijn mening gaat
het meer over programma's die samenhangen met de identiteit van omroepverenigingen
dan alleen over 2Vandaag en Netwerk. De budgetten die worden uitgetrokken
zijn ook meer dan wat nu wordt gegeven aan Netwerk en 2Vandaag. Die omvatten
al die programma's die heel sterk samenhangen met identiteit. Volgens mij
is in box B ook ruimte voor die programma's. Daarnaast is er ook in box C
ruimte. Dat heeft mevrouw Vergeer terecht opgemerkt.De heerVan Dam(PvdA)Toen mevrouw Kraneveldt net vroeg of D66 tevreden is, gaf de heer Bakker
aan dat moet blijken hoe dat in de praktijk uitpakt. Maar misschien mag ik
even terug naar de totstandkoming van dit akkoord. Het Paasakkoord werd gesloten
omdat D66 nieuwe kroonjuwelen nodig had om in de coalitie te blijven. D66
wilde daarom onderhandelen met de coalitiepartners. Ik herinner mij van het
live uitgezonden D66-congres dat het Paasakkoord daar werd besproken. Toen
stonden de D66-leden in de rij om te zeggen: eindelijk gaan wij de verzuiling
en de afhankelijkheid van de commercie aanpakken. Een aantal leden vond dat
de kwaliteit eindelijk weer centraal kwam te staan. Als de heer Bakker terugkijkt
en bedenkt dat er nu een plan ligt dat de verzuiling in ere herstelt, de aanwezigheid
van reclame sterk vergroot en de onzekerheid voor kunst en cultuur binnen
de publieke omroep aanzienlijk versterkt, heeft D66 dan de kroonjuwelen binnengehaald
die zij binnen wilde halen toen het Paasakkoord werd gesloten?De heerBakker(D66)De heer Van Dam stelt hiermee vier punten aan de orde: de verzuiling,
de afhankelijkheid van commercie, de onzekerheid van kunst en cultuur en de
manier waarop de plannen tot stand zijn gekomen. Misschien is dit het moment
om iets over het laatste te zeggen en over de ontwikkeling daarvan. Op de
andere drie punten kom ik nog terug.De plannen zijn niet als een donderslag bij heldere hemel op 22/23 juni
ontstaan, nee, zij hebben een lange voorgeschiedenis. Vorig najaar werd naar
aanleiding van het rapport van de commissie-Rinnooy Kan gesteld dat er kortetermijn-
en langetermijnbeleid moest worden gedefinieerd. Vervolgens is de staatssecretaris
aan de slag gegaan met de lange termijn, wat leidde tot een aantal posities
en tot een regiegroep in het kabinet, waarin de plannen aan de orde waren.
Maar het was duidelijk dat het niet makkelijk was om daaruit te komen. Daarom
zijn, toen zich de gelegenheid van het Paasakkoord voordeed, die plannen daarin
ingebracht, maar dat waren wel heel globale plannen. Vervolgens zijn die plannen
uitgewerkt, waarbij de staatssecretaris in de maanden erna steeds met nieuwe
uitwerkingen is gekomen. Ook daarvan bleek op een goed moment dat over sommige
elementen in de uitwerking – de positie van de NPS en de omvang van
het budget van de omroepverenigingen – nog verschil van opvatting was.
Dat is voor de fractievoorzitters aanleiding geweest om daarover te spreken.Vervolgens heeft dat op woensdag 22 juni geleid tot een ontwerpakkoord.
Inderdaad was de staatssecretaris daarbij niet aanwezig, wat overigens ook
in de krant heeft gestaan, wat toch iets anders is dan pootje lichten. Die
gesprekken vonden namelijk plaats op basis van de voorstellen van de staatssecretaris
en bovendien was het akkoord van de 22ste niet het eindakkoord. Op de 23ste is doorgepraat, toen wel met de staatssecretaris erbij, wat heeft
geleid tot aanpassing van de plannen, op basis waarvan de staatssecretaris
heeft gezegd: daarmee ga ik morgen graag naar buiten. De suggestie dat de
staatssecretaris niet wilde wat zij van de fractievoorzitters moest eten,
is dus ten enenmale onjuist. Er is wel een moment in de onderhandelingen geweest
waarop de opheffing van de NPS zonder nadere voorwaarden de staatssecretaris
zeer onaangenaam trof. Dát was het verhaal.De heerVan Dam(PvdA)Dit is natuurlijk geen antwoord op mijn vraag, een vraag die ik zal bewaren
tot de heer Bakker het over de verzuiling heeft gehad en hoe blij hij daarmee
is. Dit nieuwe verhaal lokt natuurlijk wel weer nieuwe vragen uit. Als ik
de reconstructie van NRC Handelsblad erbij pak, begrijp ik dat op de bewuste
woensdagavond allang sprake was van opheffing van de NPS en allang sprake
was van regie voor de raad van bestuur, die dus in zelfstandigheid kon beslissen
of hij die programma's zou overnemen. Ik ben de hele zomer op zoek geweest
naar wat er is veranderd, waardoor de staatssecretaris op woensdagavond zei
dat dit onacceptabel is – wij weten wat de strekking van die woorden
in de Haagse wereld is – en op donderdag vond dat er zoveel was veranderd
dat zij wilde aanblijven.De heerBakker(D66)U heeft er recht op dat te weten. Er was in de plannen inderdaad in alle
opzichten al lang sprake van regie door de raad van bestuur. Dit los van de
kwestie NPS. In die plannen was er ook sprake van dat de NPS de overgang zou
maken naar een interne werkmaatschappij onder de raad van bestuur, binnen
de NOS zou je kunnen zeggen. Daartegen bestonden aan verschillende kanten
bezwaren. Dat had te maken met de ontstaansgeschiedenis van de NPS en met
de gedachte dat het een beetje vreemde eend in de bijt zou zijn van het nieuwe
bestel. Toen is gezegd dat het beter was om de NPS niet onderdeel te laten
uitmaken van het nieuwe bestel, ook niet als interne werkmaatschappij, omdat
dat een beetje te veel een kwestie van bordjes verhangen zou zijn. Op dat
moment – dat is die woensdagavond – heeft de staatssecretaris
gezegd: dat gaat zo maar niet, want dan ben ik op twee punten bang voor de
essentiële functies van de NPS, de kwetsbare programma's die juist daar
hun plek hebben gekregen en de aanvullingen op de pluriformiteit die tot uitdrukking
komt in de omroepverenigingen die uiteraard voor een deel de pluriformiteit
is van een tijdje geleden en waar belangrijke elementen, zoals multiculturele
samenleving, weinig aan bod komen. Juist die aanvullende taak moet worden
gegarandeerd. Als u het akkoord goed leest, ziet u ook dat juist op die twee
punten er passages zijn opgenomen, waarin wordt gezegd dat de aanvullende
taak en de multiculturele programmering een taak van de raad van bestuur is
en blijft. Verder moet voor kwetsbare programma's, die niet in de rest van
dat bestel kunnen worden geabsorbeerd, altijd een interne voorziening zijn
binnen de NOS, c.q. de raad van bestuur. Die twee elementen – maar de
staatssecretaris moet straks maar voor zichzelf spreken – hebben ertoe
geleid dat zij er wel mee akkoord kon gaan. U vraagt mij om een beschrijving
van hoe het is gegaan, omdat er bij u allemaal vragen leven en er sprake is
van veel misverstanden. Daarom geef ik u dit antwoord.De heerAtsma(CDA)Ik had de vraag aan de heer Bakker willen stellen of hij ook van mening
is dat in box C de ledenorganisaties kunnen meedingen naar het geld dat beschikbaar
is voor die programma's. Hij heeft de vraag echter al beantwoord.De heerBakker(D66)Dat had ik inderdaad al gezegd.Een belangrijk punt is de relatie tussen het reclamegeld en de nieuwe
plannen. Er wordt gezegd dat niet wordt gecompenseerd voor terugvallende reclame-inkomsten.
Het zou echter heel raar zijn als er wel werd gecompenseerd, want er is nog
nooit gecompenseerd voor fluctuerende reclame-inkomsten. Dat is in 1989 niet
gebeurd, toen de commercie begon, en dat is op andere momenten ook niet gebeurd.
In al die tijd bleven de reclame-inkomsten relatief stabiel, ook al zakte
het aandeel van de publieke omroep in het totaal van de reclame-uitgaven als
gevolg van een aantal ontwikkelingen. De totale reclame-uitgaven stegen echter
zozeer dat dat lagere aandeel toch weer tot hetzelfde bedrag leidde. Nu doet
zich, overigens al in het huidige bestel, de situatie voor dat de reclame-inkomsten
een dip ondergaan. Dat heeft volgens mij alles te maken met de eredivisie
en de opkomst van Talpa, maar waarschijnlijk ook met de langjarige economische
recessie. Er is echter niet zo veel fantasie voor nodig om te bedenken dat
zich dat de komende jaren ook weer kan herstellen. In ieder geval zou het
heel raar zijn om te zeggen: de reclame-inkomsten hebben wij altijd als autonoom
behandeld, ze zijn op en neer gegaan, maar nu gaan wij ze compenseren. Dat
zou een heel rare positie zijn.Dat neemt niet weg dat er in de voorstellen door het kabinet, maar ook
door de coalitiepartijen, een koppeling is gelegd met de vraag waar de teruglopende
reclame-inkomsten dan terecht moeten komen. Niet in B en niet in de nieuwsfunctie
van A. Dan blijft over C en de sportfunctie van A. C is natuurlijk meer dan
kunst en cultuur, laten wij daar duidelijk over zijn. Daar valt ook "boer
zoekt vrouw" en "Te land, ter zee en in de lucht" onder. Dat
zijn prachtige programma's, maar toch niet direct kunst en cultuur. Op sport
zou je best wat kunnen verdienen, maar dat wil Hilversum niet. Ik moet erkennen
dat wij niet over de programma's gaan en dat wij daar ook niet over moeten
willen gaan. Dat leidt ertoe dat kunst en cultuur wel degelijk bedreigd worden
in dat geweld van teruglopende middelen en van iedereen die zijn best doet
om in het nieuwe bestel een goede plaats te verwerven. Dat moet niet gebeuren.
Wat mij betreft zal de staatssecretaris afspreken dan wel regelen dat aan
kunst en cultuur in het nieuwe bestel minimaal hetzelfde wordt uitgegeven
als nu het geval is. Als het befaamde hek om kunst en cultuur niet wordt gezet,
is de kans groot dat kunst en cultuur te zeer onder druk komen te staan. Nogmaals,
ik vind dat minimaal het huidige volume aan kunst en cultuur moet blijven,
maar wel geschoond van allerlei onzin. James Bond valt tegenwoordig immers
ook onder cultuur, maar dat heeft meer te maken met die rare 12,5%.
Overigens vind ik dat het stimuleringsfonds behouden moet blijven.Tien jaar geleden waren er twee redenen om de NPS op te richten. Ten eerste
werd het van belang geacht om de taken op het gebied van nieuws, achtergrond
en duiding, de multiculturele samenleving en kunst en cultuur te bundelen
in een nieuwe omroeporganisatie. Ten tweede kwam het wel goed uit om een nieuwe
omroeporganisatie te hebben die samen met VPRO en VARA één net
drie kon maken. Dus er zat zowel een positief als een opportunistisch
argument achter. In het nieuwe bestel staan taken, middelen en regie centraal.
Ik heb van het begin af aan gezegd dat het wenselijk is dat die centrale organisatie
functioneert als ware hetéén grote NPS, alsof men de keuzen
zou maken die horen bij het publieke bestel zoals uitgerekend de NPS de afgelopen
jaren heeft gedaan. Daarvoor is die organisatorische vorm van de stichting
NPS niet per se nodig mits de functies en taken van de NPS en de middelen
die daarvoor nodig zijn voldoende gewaarborgd zijn. Dat zeggende, realiseer
ik mij dat alle veranderingen in de komende jaren, die met name in 2008 ingaan,
natuurlijk wel grote risico's met zich brengen voor de programma's. Bepaalde
programma's zullen niet onmiddellijk in het nieuwe bestel worden ondergebracht.
Ik denk daarbij aan de multiculturele functie waar programma's als Raymann
is laat en PREMtime uit voortkomen. Van het begin af aan was duidelijk dat
die programma's via de raad van bestuur een onderkomen krijgen. Er zijn echter
ook programma's die veel meer vallen onder box C. Dan betreft het kunst- en
cultuurprogramma's, kwetsbare programma's die onder de formuleringen van het
akkoord best te zijner tijd zelfs definitief bij de raad van bestuur zouden
kunnen worden ondergebracht. Er zijn echter ook een heleboel programma's waarvan
je dat niet kunt zeggen. Ik zou het doodzonde vinden als die programma's in
2008 ineens verdwijnen omdat er nu eenmaal zo veel wordt veranderd. Dus had
ik nu juist wel veel waardering voor de staatssecretaris die deze programma's
in ieder geval een veilige haven wil geven van waaruit zij geleidelijk aan
in het nieuwe stelsel kunnen opgaan. Zo heb ik haar uitspraken op het omroepcongres
begrepen. Zo moet het volgens mij ook zijn. Het risico bestaat namelijk dat
je met alle veranderingen die aanstaande zijn, met alle andere actoren, bedrogen
uit kunt komen en dat je die programma's kwijt bent. Dat willen wij niet.Ik heb al iets gezegd over nieuws en opinie en debat. Op het eerste gezicht
is dat een heel logisch onderscheid. Nieuws is het journaal en "opinie
en debat" is Twee vandaag, Netwerk, enzovoorts. Als je beter kijkt naar
de financiering en de budgetten die daarvoor zijn aangewezen, verstaat de
staatssecretaris onder box B alle programma's die voortkomen uit de identiteit
van omroeporganisaties. Dan is "opinie en debat" een te smalle omschrijving
voor box B. Dat is één.Opinie en debat en nieuws zijn verder in zekere zin ook formats van journalistiek.
De KRO kan een pausjournaal maken. Dan kun je zeggen: het nieuws over de paus
hoort niet bij de KRO, want nieuws hoort bij de NOS. Dat zou een heel rare
conclusie zijn. Het is net zo goed een rare conclusie dat opinie en debat
bij Buitenhof, het Capitool van vroeger of Met het oog op morgen, of noem
maar op, geen plaats kunnen hebben als format van nieuws onder A.De voorzitter:Bent u aan uw afrondingsformat bezig? Dat hoop ik wel.De heerBakker(D66)Ja. Buitenproducenten blijven wat mij betreft op 25%. Verder is
de vraag hoe de staatssecretaris de verdere uitrol van de plannen na vandaag
tot 2008 ziet. Zij moet natuurlijk aan wetgeving gaan werken. Er hoort ook
een heel belangrijk proces bij, waarin zij met de raad van bestuur en andere
betrokkenen een plan van aanpak opzet. Daarin komt bijvoorbeeld ook tot uitdrukking
hoe die NPS-programma's kunnen worden ingesloten.Heel belangrijk is ook dat daarin precies wordt omschreven wat de rol
moet zijn van de raad van bestuur. Ik heb er wel begrip voor dat collega's
zeggen dat je moet oppassen dat in één raad van bestuur, zoals
wij nu kennen, van drie mannen, zowel de organisatorische en financiële
als de volledige artistieke en journalistieke verantwoordelijkheden liggen.
Dat vind ik wel een probleem. Gelet op de keuzes van de afgelopen maanden
en jaren mag men daarover wel wat zorgen hebben. Wat mij betreft moet de programmatische
en journalistieke verantwoordelijkheid geborgd zijn in het systeem, maar wel
met centrale regie, dus niet weer drie of acht keer versnipperen. Deze moet
worden losgekoppeld van organisatie en financiën.De heerSlob(ChristenUnie)De heer Bakker zei dat wij de teruglopende reclame-inkomsten niet meteen
moeten compenseren, omdat wij dat in het verleden ook niet hebben gedaan en
omdat deze zich wel herstellen. Ik ben wel benieuwd waarop hij dat baseert,
want ik denk dat de situatie niet in alle opzichten vergelijkbaar is met het
verleden. Er is veel meer aanbod gekomen, zoals van de commerciëlen.
De staatssecretaris erkent in antwoord op de vragen die hierover zijn gesteld,
dat er een heel groot risico is dat er minder goede programma's komen, als
er minder geld komt, en dat er dan minder kijkers zijn. Als je daar niets
aan doet en als dat probleem blijft bestaan, loopt het voortbestaan van de
publieke omroep die hij voor ogen heeft, enorme risico's.De heerBakker(D66)Ik zie die risico's wel, maar wij moeten wel onderscheid maken. Er is
altijd publieke financiering geweest; vroeger uit kijk- en luistergeld en
nu uit belastingen. Daarnaast kwam ongeveer een kwart van het totale budget
uit reclame. Volgens mij is de situatie in het verleden wel vergelijkbaar.
In 1989 kregen wij voor het eerst te maken met commerciële televisie
en een aantal jaren daarna met commerciële radio. Dat heeft geweldige
aanslagen gedaan op het aandeel van de publieke omroep in de totale reclamemarkt,
maar toch is het bedrag door de jaren heen altijd hetzelfde gebleven. Dat
had te maken met het feit dat de totale reclamebudgetten enorm groeiden door
het extra aanbod aan reclamezendtijd en door gunstige economische ontwikkelingen.
Er is geen reden om te denken dat dit de komende jaren niet opnieuw kan gebeuren.
Wij leven nu in 2005 en wij hebben het over 2008. Ik zie wel een aantal ontwikkelingen,
maar deze zouden zich zonder nieuwe plannen ook hebben voorgedaan. Men had
in Hilversum aan de slag gemoeten met de vraag hoe men daarop zou reageren.
Welke keuzes maken wij en hoe zien wij programma's terug te krijgen waarmee
je veel reclame kunt verdienen? Daar is op zichzelf niets mis mee, als het
maar niet je sturing bepaalt. Het mooie programma Kopspijkers was volgens
mij de reclamehit van de afgelopen jaren. Dat is weg, maar dat heeft niets
met de plannen te maken.MevrouwKraneveldt(LPF)Ik hoor de heer Bakker toch een aantal zaken flink oprekken. Zijn verdediging
vlak voor het begin van ons zomerreces was vrij stellig. Toen was alles nog
fantastisch en moest het vooral zo blijven, maar nu ziet hij op een aantal
punten toch nogal wat rek. Geldt dit bijvoorbeeld ook voor een nette overgangs termijn voor de NPS tot 2011? De staatssecretaris zei op het omroepcongres
dat zij daarover zou denken. Gaat u daarmee akkoord of blijft deze tot 2008?
Zit daar nog een beetje rek in?De heerBakker(D66)Het is goed dat u constateert dat ik naga of er rek in zit, want dat doe
ik ook. Op het omroepcongres heeft de staatssecretaris niet gezegd dat de
NPS drie jaar langer moest bestaan, maar wel dat er geen risico gelopen mag
worden met de programma's van de NPS in het nieuwe bestel van 2008 tot 2011.
Ook voor omroepverenigingen geldt een aantal termijnen, waarin zij langzaam
kunnen wennen aan het nieuwe systeem. Er moet een borging zijn in het geheel.
Vervolgens kun je stap voor stap bekijken waar die programma's terechtkomen.
Deels kunnen zij wellicht blijven als interne voorziening onder de raad van
bestuur en deels kunnen zij wellicht overgenomen worden door anderen. Bovendien
zijn sommige programma's al van anderen afkomstig. Sesamstraat en Klokhuis
bestonden bijvoorbeeld al voor de oprichting van de NPS.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik vraag mij af waarom u niet meer rek in het paasakkoord hebt gezocht.
De problemen die u beschrijft, raken de kern van de voorstellen. Volgens mij
is de kern van het voorstel dat de raad van bestuur meer macht krijgt, ook
journalistieke macht, ook redactionele macht. U zegt nu dat dit een probleem
is. Wat wilt u dan eigenlijk? Dan ondermijnt u toch het hele voorstel? Hetzelfde
kan ik zeggen over de NPS en over de scheiding tussen nieuws en duiding. Die
functies haalt u nu onderuit. Wat wilt u en waar bent u tevreden over?De heerBakker(D66)Volgens mij is dit een nog niet ingevuld onderdeel van de plannen. Ik
wil een vergroting van de centrale regie. Ik vind dat er te weinig centrale
regie was. Dat had te maken met de raad van toezicht en met de hele geschiedenis
van het omroepbestel. Ik denk dat het een logische en gewenste stap is om
te komen tot een grotere centralisatie en tot een gezamenlijk beleid vanuit
de raad van bestuur. Ik zie wel het punt waar u mee komt, namelijk een raad
van bestuur met een sterk organisatorische, financiële en managementachtige
inslag. Wij willen echter ook de liefde voor de programmering garanderen.
Liefde voor programmering is niet per se hetzelfde als een goed organisator
of manager zijn. Dus moet er wat mij betreft een duidelijk onderscheid worden
gemaakt. Er moet ook een plek geboden worden aan de functies die te maken
hebben met de programmering, beter gezegd met de liefde voor programmering.
Dat zie je ook bij centraal geleide organisaties als de BBC.De heerVan Dam(PvdA)Ik krijg een beetje hetzelfde gevoel als mevrouw Halsema. Volgens mij
bent u niet echt blij met de uitkomsten van dit proces, dat overigens door
D66 zelf is geïnitieerd. Ik zal het toespitsen op een gevoelig punt voor
D66. Dat hebben wij deze zomer mogen zien. Op 25 of 26 juli hebt u in
diverse interviews gesproken over een afspraak met de CDA-fractie om ervoor
te zorgen dat Nova en Buitenhof door de NOS gemaakt mogen worden. Nu heb ik
de heer Atsma daar niet over gehoord, maar u ook niet. Hoe zit het nu met
die afspraak? Wat is de inhoud daarvan? Kunnen wij daar deelgenoot van gemaakt
worden? Dan kunnen wij daar ook onze mening over geven.De heerBakker(D66)Mevrouw Halsema zegt net iets waar ik het heel erg mee eens ben, namelijk
dat wij er geen van allen een mening over zouden moeten hebben. Dat is een
zaak van Hilversum. Feit is dat de programma's Nova en Buitenhof eerder ter
illustratie zijn genoemd. Daardoor is de indruk gewekt dat het niet meer zou
mogen en dat het van hieruit de nek moet worden omgedraaid.Inderdaad vormen Nova en Buitenhof de kern van datgene waarover niet zozeer
door mij en de heer Atsma een afspraak is gemaakt, als wel waarover door mijn
fractievoorzitter en die van de heer Atsma de laatste week voor het zomerreces
overleg is geweest. Ik ben er wel op ingegaan met de opmerking dat het volgens
mij heel raar is om programma's als Nova, Buitenhof en Journaal te onderscheiden
als respectievelijk zijnde dús VARA, dús VARA en VPRO en dús
NOS. Mijn stelling is dat opinie en debat formats zijn die zowel onder B als
onder A een plek kunnen hebben. Het is, zoals het Commissariaat voor de Media
heeft gezegd, dus heel raar om hier met een schaartje te willen knippen en
te willen bepalen welk programma er wel onder valt en welk niet. Het onderscheid
tussen box A en box B is volgens mij niet zozeer gelegen in het format of
de vorm, als wel in de afzender. Aan de ene kant is de afzender de onafhankelijke
NOS met interne pluriformiteit, aan de andere kant is de afzender een van
de omroepverenigingen.MevrouwVergeer(SP)Voorzitter. Ik vind dat de heer Bakker heel veel woorden nodig heeft om
aan te tonen dat het triumviraat, de raad van bestuur, niet de nationale smaakmaker
gaat worden. Er moet kennelijk nog iets worden geregeld op dat punt. Is het
niet veel handiger om de nu functionerende redacties op Nederland 3 zelf te
laten bepalen wat er op Nederland 3 kan gebeuren? Laat de NPS samen met de
VARA en de VPRO doorgaan en er een netorganisatie en netredactie neerzetten.
Laat niet, wat de partij van de heer Bakker ook altijd van harte bestrijdt,
de managers de baas worden over de professionals.De heerBakker(D66)Het is altijd gemakkelijker om niets te veranderen, maar de kritiek op
het huidige omroepbestel is niet van de lucht. Die kritiek is tot uitdrukking
gebracht in enkele voorstellen die door het kabinet in samenwerking met de
coalitiepartners zijn gedaan. Er zijn uiteraard nog zorgen, bijvoorbeeld over
de raad van bestuur en over hoe het zit met de liefde voor programma's, de
onafhankelijkheid, de artisticiteit enzovoorts. Het wil er bij mij echter
niet in dat het niet te regelen zou zijn. Immers, het is in tal van landen
zo geregeld, ook in ons omringende landen. Ik wijs op de BBC en de VRT. Ook
de VRT heeft de slag kunnen maken naar kwaliteitsprogramma's. Dat moet men
hier ook doen. Dat heeft men daar centraal gedaan en dat kan hier ook centraal.
Dat daarvan de afgelopen jaren geen goede voorbeeld zijn, ben ik met iedereen
eens. Ik ben daarmee zelfs begonnen.MevrouwKraneveldt(LPF)Voorzitter. 81 jaar geleden werd ons van het prille begin af verzuilde
omroepbestel geboren. Het is nu 2005. De afgelopen 81 jaar zijn er allerlei
maatschappelijke en technische ontwikkelingen geweest. Dat het huidige op
veel punten achterhaalde en niet goed functionerende omroepbestel moet worden
hervormd, lijkt ons een duidelijke zaak. Vlak voor het zomerreces krijg je
dan eindelijk de lang verwachte visie van het kabinet op de toekomst van de
publieke omroep toegestuurd en denk je: het duurde even, maar dan heb je ook
wat. Maar helaas... Wij hadden gehoopt een goed doordacht plan te krijgen
waarmee de publieke omroep de 21ste eeuw in zou kunnen. Wij kregen echter
een slecht doordacht compromisvoorstel waarmee wij vijftig jaar terug in de
tijd worden geworpen en waarvan je je kunt afvragen van wie het eigenlijk
is. Is dit nog wel het voorstel dat de staatssecretaris in haar dromen voor
ogen had toen zij zich voorstelde dat zij de staatssecretaris zou zijn die
een vergaande hervorming van de publieke omroep er doorheen zou kunnen slepen?
Natuurlijk niet. Dit is het compromisvoorstel van drie coalitiepartijen, die
alle drie eigenlijk iets wezenlijks anders willen, maar blijkbaar niet durven
toe te geven dat zij er samen niet uitkomen met een goed plan. Ik zou zeggen,
heb dan het lef en zeg: wij komen er niet uit in deze kabinetsperiode, de
verschillen zijn te groot en wij doen het gewoon niet. Maar nee, en dan krijgen
wij dit voor onze neus.De heerAtsma(CDA)Ik geloof niet dat mevrouw Kraneveldt de CDA-fractie heeft horen klagen.MevrouwKraneveldt(LPF)U niet nee, maar de andere fracties horend, waarbij mevrouw Örgü
de kroon spande, dacht ik: vreemd, als dit het is waarvoor alle drie de fracties
staan te juichen.In het debat op de laatste dag voor het zomerreces over het opheffen van
de NPS heb ik gezegd: De visie van de staatssecretaris had in plaats van "Met
het oog op morgen" beter "Met één been in het verleden"
kunnen heten. Zij herzuilt in plaats van dat zij ontzuilt. Zij helpt op termijn
mooie programma's om zeep en zij creëert een publieke omroep voor intellectuele
elite. De gewone man zal zich straks niet meer in de publieke omroep kunnen
vinden en die gewone man gaat straks definitief afstemmen op de commerciëlen.
En dat willen wij toch ook niet.Het kabinet heeft in de afgelopen tweeëneenhalf jaar veel slechte
plannen verzonnen, maar dit plan staat met stip op 1 in mijn top-10. Het is
niet goed doordacht en het kan op zo weinig steun rekenen. Niet van de burger,
niet van de omroepwereld, zelfs niet van de leden van de coalitiepartijen
zelf, vrees ik. Ik kijk dan in ieder geval met een schuin oog naar D66. Wij
hebben duizenden e-mails ontvangen van tegenstanders van de plannen en ook
van voorstanders hebben wij e-mails ontvangen, maar die waren op drie handen
te tellen. Tijdens de hoorzittingen waren de voorstanders in de omroepwereld
zelfs op drie vingers te tellen. Deze regering is blijkbaar al zo gewend aan
het gebrek aan vertrouwen dat de bevolking in haar heeft, dat haar dit niet
veel meer uit maakt.Als de plannen die nu voorliggen, worden doorgevoerd, vrees ik dat het
over tien of vijftien jaar of misschien wel eerder over en uit is met de publieke
omroep en dat willen wij toch geen van allen.Ik ben natuurlijk ook heel benieuwd wat er vorige week in de coalitie
is besproken. Ik had goede hoop toen de staatssecretaris sprak over een goede
overgangsregeling voor de NPS. Dit leek mij trouwens ook een gevalletje van
behoorlijk bestuur. Ik had te vroeg gejuicht, de staatssecretaris werd weer
teruggefloten. Daarom vraag ik de staatssecretaris nu op de vrouw af hoe vaak
het nog zal voorkomen dat zij wordt teruggefloten door haar coalitiegenoten,
dat zij haar uitlatingen moet inslikken of dat zij zelfs niet gekend wordt
in bepaalde beslissingen. Wie bepaalt het mediabeleid bij D66? Doet zij dit,
doet de heer Dittrich dit of de heer Bakker? Is zij echt trots op het plan
dat nu voorligt? Ik kan mij dit nauwelijks voorstellen.Ik loop een paar onderdelen van het plan langs. De programma's. Waar gaat
het dan om? Dat de Nederlandse kijker en luisteraar een mooie mix van programma's
krijgt voorgeschoteld. Dat hij iedere avond in de televisiegids iets van zijn
gading vindt, of bij de publieke omroep of bij de commerciële. Beide
soorten zenders hebben een functie en hebben een taak en de LPF-fractie doet
er niet aan mee als de commerciële omroep laatdunkend wordt weggeschoven.
Nee, die heeft een functie en mensen kijken er graag naar. Wij moeten dit
respecteren, maar wij hopen natuurlijk ook dat de kijker een significant deel
van zijn tijd zal afstemmen op de publieke omroep. Daar wordt de vernieuwing
tot stand gebracht, daar worden programma's uitgezonden waar je wat van leert,
waar je door wordt geïnformeerd en waarmee je mede je opinie vormt.Wij betalen allemaal voor de publieke omroep en daarom moet de publieke
omroep ook voor ons allemaal iets te bieden hebben. Een brede programmering,
ook amusement en voetbal, mits dit proportioneel is binnen het totale pakket,
functioneel, van goede kwaliteit en tegen kosten die je kunt beargumenteren.
Dit laatste geldt natuurlijk vooral voor voetbal.De staatssecretaris vindt dat pretentieloos amusement niet kan. Waarom
eigenlijk niet? Waarom moet vermaak als functie verdwijnen? Veel mensen zetten
's avonds de televisie juist aan om zich te ontspannen na een dag hard werken,
om even met het verstand op nul leuk televisie te kijken. Is dit zo fout?
Nee, dit is heel normaal. Moeten die mensen dan maar afstemmen op de commerciële
omroepen terwijl zij wel via hun belastingen hebben meebetaald aan de publieke
omroep. Hebben zij geen recht op een zorgeloos uurtje met een Frans Bauer-special
of een Engelse comedy? Mij maakt het niet uit, ik hoef er niet naar te kijken,
maar ik gun het andere mensen van harte. Ik vind dat het kabinet met het voorstel
om amusement als functie te schrappen, een significant deel van de kijkers
in de kou laat staan.Wij vinden de verdeling van diverse programmafuncties in boxen onwerkbaar.
Bovendien zijn zij niet altijd strikt van elkaar te scheiden. Wij hebben op
5 september een rondetafelgesprek gevoerd met buitenproducenten, de omroepverenigingen
en de raad van bestuur en die vinden dit ook onwerkbaar. Het commissariaat
heeft bovendien gezegd dat het niet eenvoudig zal zijn om hier toezicht op
te houden. Waarom maken wij het toch zo ingewikkeld? Ik kan dit niet aan mijn
achterban uitleggen.De heerAtsma(CDA)Hoe komt mevrouw Kraneveldt er nu bij dat amusement wordt geschrapt? Dat
staat toch nergens? Dit is haar interpretatie. Overigens denk ik dat Frans
Bauer eerder cultuur is dan amusement, maar dit even terzijde.MevrouwKraneveldt(LPF)Door dit soort dingen op te krikken of te schrappen laat je al zien hoe
ingewikkeld die discussie is en dat je je daar niet toe moet laten verleiden.
De staatssecretaris schrijft in antwoord op schriftelijke vragen dat vermaak
op zich als functie zal verdwijnen. Het mag wel af en toe voorkomen als programma
maar als functie moet het verdwijnen. Amusement en ontspanning zijn nu juist
voor heel veel mensen een functie van televisiekijken. Ik vind dat de staatssecretaris
een slechte connotatie geeft aan het woord pretentieloos amusement. Ik vind
dat je ook best wel eens naar pretentieloos amusement mag kijken en ik vind
ook dat dit op de publieke omroep te zien mag zijn. Ook dit kan van goede
kwaliteit zijn.Bij tegenvallende reclame-inkomsten wordt er niet gecompenseerd. De meest
kwetsbare culturele en educatieve programma's worden daar de dupe van. Er
schijnt voldoende rek in de budgetten te zitten om daar wat aan te kunnen
doen. Ik ben heel benieuwd wat de staatssecretaris voor ons in petto heeft.Hoe gaat het jeugdoffensief van de staatssecretaris eruit zien? De LPF-fractie
heeft gepleit voor een aparte jeugd- en jongerenzender of, als dat nog niet
mogelijk is, een duidelijk voor jeugd en jongeren gemarkeerd blok op een publieke
zender.De LPF-fractie is niet blij met de opheffing van de NPS. De NPS komt regelmatig
linkser uit de hoek dan delen van mijn achterban lief is, maar dat neemt niet
weg dat bepaalde programma's van de NPS onvervangbaar zijn. In het idee dat
deze programma's wel even bij andere omroepen ondergebracht kunnen worden,
geloof ik niet. Veel van deze programma's komen tot stand in een unieke samenwerking
die elders niet mogelijk is. De NPS ontwikkelt bovendien veel vernieuwende
programma's. Verder is het kapitaalvernietiging om een stichting al na tien
jaar op te heffen. Hoeveel gaat een sociaal plan voor de NPS-werknemers eigenlijk
kosten? Waar kunnen ze ondergebracht worden? Het geld daarvoor kun je toch
zeker veel beter in programma's stoppen?Welke structuur het nieuwe omroepbestel ook krijgt, de LPF-fractie vindt
het heel erg belangrijk dat er een onafhankelijke programmastichting is die
onder andere kwalitatief hoogstaande nieuws- en actualiteitenprogramma's maakt.
Die stichting moet dat objectief doen, dus zonder politieke inkleuring, en
op basis van een goed redactiestatuut. Dat is een belangrijke voorwaarde voor
mijn fractie. In het debat voor het zomerreces heb ik een motie met deze strekking
ingediend. Deze motie is aangehouden, maar ik zal de voorzitter in tweede
termijn zeker vragen om haar weer op de agenda te plaatsen.Als de plannen van het kabinet doorgaan, zal de NPS een behoorlijke overgangsperiode
moeten krijgen. Ik vraag de staatssecretaris dan ook met klem om zich een
goed bestuurder te tonen en de NPS op dit punt coulant te behandelen.Vorig jaar heb ik de staatssecretaris in het hoofdlijnendebat uitgedaagd
om lef te hebben en nu eens niet uit te gaan van de bestaande situatie: neem
een blanco blaadje en schrijf daarop hoe de toekomst van de publieke omroep
eruit zou moeten zien! Wat wil je de Nederlandse kijker en luisteraar bieden?
Als je dat weet, bepaal dan welke taken de netten van de publieke omroep moeten
krijgen en welke structuur daarvoor nodig is. Stel afdoende budgetten beschikbaar
en onderzoek vervolgens hoe je met een behoorlijke overgangsfase voor iedereen
de nieuwe situatie kunt bereiken. Ik heb eerder gezegd dat ik hoop dat de staatssecretaris met mij tot de
conclusie zou komen dat er geen tien grote en tien kleine omroepen nodig zijn.
Maar helaas, de staatssecretaris gaat weer uit van het bestaande en laat nu
zelfs nog meer omroepen toe dan de huidige 23. Daarmee is de verzuiling volgens
mij definitief terug.De samenwerking wordt om zeep geholpen, zie de NPS en Nederland 3, en
de omroepen moeten zich weer meer op hun eigen identiteit richten. Dat laatste,
voorzover ze nog een duidelijke identiteit hebben. Ik heb de mission statements
van de verschillende omroepen op hun websites gelezen en ik moet zeggen dat
er maar een paar statements zijn die ik direct aan een omroep kon koppelen.
De meeste mission statements zijn zo algemeen dat ik ze echt niet aan een
omroep kan koppelen. Is dit de TROS of de AVRO? Ik zie het verschil niet.
Is dit de NCRV of de EO? Ik zie het verschil niet. Is dit de VARA of de VPRO?
Ik zie het verschil niet.Ik ben blij dat de PvdA-fractie in de persoon van de heer Van Dam tot
het inzicht is gekomen dat wij moeten komen tot zenders met sterke netredacties
en omroepen die verplicht samenwerken of zelfs gaan fuseren. Dat komt in de
buurt van het ideaalbeeld van mijn fractie. Het had een goede tussenstap kunnen
zijn, maar helaas is de heer Van Dam een jaar te laat. Als hij een jaar geleden
tot dit inzicht was gekomen, had hij de motie-Atsma niet gesteund en zaten
wij hier allemaal met een grote glimlach op ons gezicht. Jammer, jammer, jammer,
maar wie weet krijgt mevrouw Örgü het ook door en dan kunnen wij
alsnog met z'n allen wat leuks gaan doen!Welke nieuwe aanbieders zijn eigenlijk allemaal welkom? De ANWB en Natuurmonumenten
mogen niet, maar welke dan wel? Mag de jongerenafdeling van de EO zich afsplitsen?
Is een politieke partij met zestigduizend leden welkom als ze een stichting
opricht met een mooi statuut waarin de doelstelling van de publieke omroep
wordt onderschreven? De KNVB? Ik noem maar iets geks, want ik weet het gewoon
niet. Wie mag wel en wie mag niet? Dat is volstrekt onduidelijk, want er wordt
niet eens meer de eis gesteld dat een nieuwe toetreder iets wezenlijk nieuws
moet toevoegen aan het bestaande aanbod. Daaruit kun je afleiden dat iedereen
die de doelstelling van de publieke omroep onderschrijft, een omroep mag beginnen.
Wie verzint toch zoiets? Ik begrijp het echt niet.Betrokkenheid, lidmaatschap en donateurschap. De discussie over meer of
minder dan € 24 vind ik heel raar. Hoe kun je iemands betrokkenheid
afmeten aan een bedrag? De staatssecretaris stelt aan de omroepen zelfs niet
meer de eis dat zij die betrokkenheid op een bepaalde manier moeten vormgeven.
Nee, als je maar betaalt, is het goed, want er wordt verder helemaal niets
van de omroepen gevraagd.Wij zijn voor het vrijgeven van de programmagegevens zodat derden in een
goede competitie met de bestaande omroepbladen hun omroepbladen kunnen maken.
Wij zien dan vanzelf in hoeverre het draagvlak van omroepen gerelateerd is
aan de identiteit van een omroep.Reclamevrij klinkt leuk maar betekent een derving van inkomsten. Wij denken
dat wij dus aan die reclame vastzitten. Wij begrijpen werkelijk niet dat de
staatssecretaris denkt dat als de totale reclamezendtijd van 6,5% naar
10% per jaar wordt opgehoogd, de inkomstenderving wordt gecompenseerd.
Dit geldt met name voor de jeugd- en jongerenprogramma's. Reclamemakers willen juist zendtijd rond die programma's. Als dat bij de publieke
omroep niet mogelijk is, wijken zij uit naar de commerciële omroepen.
Die profiteren daarvan en de publieke omroep wordt dus dubbel gepakt.Mevrouw Vergeer citeerde de heer Bruin Slot, de voorzitter van de raad
van bestuur van de publieke omroep. Hij zei dat de politiek moet kiezen. Wij
vinden dat hij gelijk heeft. Wij moeten kiezen. Dit kabinet heeft niet gekozen
maar is blijven steken in een compromisvoorstel dat op de bestaande wonden
van het bestel alleen maar cosmetische pleisters plakt. De pijn zeurt daarom
gewoon door totdat de patiënt uiteindelijk overlijdt. Wij kiezen daar
niet voor. Wij kiezen voor één sterke publieke omroep, drie
stevige netten en onafhankelijke redacties. Het kabinet kiest voor een heel
andere weg die naar onze mening nergens toe leidt. Wij gaan daar niet in mee
en zullen wetgeving die leidt tot het door het kabinet geschetste eindresultaat
niet steunen. Ik raad de staatssecretaris aan om de plannen in te trekken
en wat beters te verzinnen.De heerSlob(ChristenUnie)Voorzitter. Iedereen weet dat in de politiek compromissen moeten worden
gesloten. Iedereen weet ook dat daar grenzen aan liggen. Ik heb de indruk
dat bij de voorliggende nota die grenzen uit het oog zijn verloren. In de
toekomstvisie op de publieke omroep zijn zoveel compromissen verwerkt dat
deze een mengelmoes is geworden van een beetje Rinnooy Kan, WRR en veel partijpolitiek
van CDA, VVD en D66. Uit de betogen van de fracties is op te maken op welke
punten zij hun zin hebben gekregen. Van alles wat betekent dat er in feite
niets ligt. De vraag is of er alternatieven zijn voor het voorstel van het
kabinet. Ik raak bij het beantwoorden van die vraag in verlegenheid. Ik kan
natuurlijk verwijzen naar onze notitie, en dat doe ik ook, maar bij de visies
van andere fracties, zoals die van de PvdA-fractie, krijg ik ook geen warm
gevoel. Als ik bijvoorbeeld gedwongen word om te kiezen tussen het kabinetsvoorstel
en het voorstel van de PvdA-fractie, kies ik toch voor het kabinetsvoorstel.
Ik kies dan wel uit twee kwaden.Hilversum heeft zelf ook geen goed alternatief neergelegd. Ik beschouw
dat als een gemiste kans. De gang van zaken in de afgelopen jaren is bekend.
In de afgelopen maanden en weken is behoorlijk wat uit Hilversum naar ons
toegekomen. Er zijn veel tranen geplengd, maar voor een deel zijn dat krokodillentranen.
Ik had stiekem gehoopt dat de stilte die viel na de hoorzitting, door Hilversum
zou worden opgepakt om met een breed alternatief te komen, eventueel alleen
op hoofdlijnen, dat reëel zou zijn ten opzichte van de kabinetsplannen.
Dat is echter niet gebeurd. Ik vind dat een gemiste kans die wellicht illustratief
is voor dit dossier. Daarin zijn aan de lopende band kansen gemist.Ik kan mij niet voorstellen dat de staatssecretaris heel gelukkig is bij
alles wat nu gebeurt en met het plan dat voorligt. Zij is politiek verantwoordelijk
voor een misbaksel. Als de oven wordt opengetrokken, is een aantal heel aardige
ingrediënten te zien, maar het totale baksel is vreemd geworden. Het
is zelfs de vraag of de staatssecretaris aanwezig is geweest in de keuken
toen het baksel in de oven werd geschoven.Over het voorstel is in superlatieven gesproken. De heer Bruin Slot heeft
bij de hoorzitting in relatie tot het voorstel gesproken over "een lekke
bal" en over "een luchtspiegeling in plaats van een weerspiegeling".
Het feit dat de raad van bestuur in de nieuwe plannen een belangrijke positie
bekleedt, geeft dit soort woorden extra gewicht.Waar is het eigenlijk allemaal om begonnen? Waar lag de start? Het is
begonnen met de conclusies in het rapport van de visitatiecommissie-Rinnooy
Kan. Die werden volgens mij redelijk breed gedragen. Iedereen was ervan overtuigd
dat wij hiermee verder moesten. Je kunt je echter afvragen of de visitatiecommissie-Rinnooy
Kan dit antwoord van het kabinet voor ogen had. Wij missen een eenduidig en
dus duidelijk verhaal over wat het kabinet met de publieke omroep in de toekomst
wil, wat volgens het kabinet de kerntaken moeten zijn en welke gevolgen die
moeten hebben voor het zogenoemde convergerende medialandschap.Wij vinden de vraag hoeveel het de overheid mag kosten ook cruciaal. Het
mag kennelijk niets méér kosten. Dat maakt de uitwerking van
de omroepplannen enigszins hybride. Het geheel wordt een budgetneutrale operatie
zonder compensatie van reclame-inkomsten. Daar kun je natuurlijk een hele
boom over opzetten, maar het is duidelijk dat met meer spelers op de markt
of in ieder geval de mogelijkheid daartoe én de voorgestelde verhoging
van de lidmaatschapsgelden alsmede het vrijgeven van programmagegevens op
termijn, een kind kan uitrekenen dat dit omroepen grote financiële problemen
bezorgt. En dan is de Nederlandse publieke omroep al de goedkoopste omroep
van Europa, zoals anderen terecht al hebben gezegd! Versterking van de publieke
omroep zonder extra geld, sterker nog: met minder geld, is vragen om problemen.
Vindt de staatssecretaris van niet?Het doel van de publieke omroep is dat die identiteitsversterkende programma's
levert en dat zij zich richten op een bepaalde doelgroep. Dat valt in onze
ogen samen te vatten onder de externe pluriformiteit waar de publieke omroepen
zich sterk voor moeten maken. Dit levert spanningen op met de andere doelen
om zo veel mogelijk kijkers te trekken om het beoogde marktaandeel te halen
en om verzekerd te zijn van reclame-inkomsten. Dit heeft tot gevolg gehad
dat de doelgroep alsmaar breder werd geïnterpreteerd en er steeds meer
van hetzelfde kwam. Ik denk dat Rinnooy Kan daarop heeft gewezen. Die spanning
wordt in onze ogen in het nieuwe stelsel niet opgevangen, integendeel zelfs.
Ook in het nieuwe stelsel blijven reclame-inkomsten en kijkcijfers van groot
belang, terwijl de concurrentie tussen omroepverenigingen alleen nog maar
toeneemt door nieuwe aanbieders toe te laten en een directe koppeling te laten
bestaan tussen ledentallen en zendtijd. Hier kom ik zo meteen op terug. Bovendien
raken de omroepverenigingen de huidige samenwerkingsvormen per net kwijt.
De kans daarop is in ieder geval ruimschoots aanwezig. Er is in ieder geval
geen garantie dat die samenwerkingsvormen blijven bestaan. Ondanks het feit
dat daar ook nadelen aan kleefden, hadden zij als voordeel dat er herkenbare
netten ontstonden waar de verschillende omroepverenigingen een herkenbare
plek op hadden. Dit geldt zeker voor Nederland 1, al ging het ook op andere
netten prima. Nu blijkt dat de onzekerheid over de toekomst enkele problemen
gaat veroorzaken, juist in verband met deze samenwerking. Netwerk is al als
voorbeeld genoemd. De verwachting van de ChristenUnie-fractie is dat de samenwerking
op netniveau ook in de toekomst waardevol blijft. Haar vraag in de schriftelijke
ronde naar de opmerkingen van omroepverenigingen dat zij behoefte
hebben aan een etalage waarin zij hun product herkenbaar neer kunnen zetten
en via welke zij kunnen doorverwijzen naar hun andere activiteiten, heeft
de staatssecretaris nog niet beantwoord. Ik krijg hier in haar eerste termijn
graag een antwoord op. Dit valt nu namelijk gewoon weg.Mijn fractie maakt zich ook zorgen over het zogenoemde vaste budget dat
omroepverenigingen krijgen om hun taken te kunnen uitvoeren. Het is zeer de
vraag of het toekomstige vaste budget volstaat om goed werk te leveren. Ik
sluit mij aan bij degenen die al hebben opgemerkt dat wij dat nog eens goed
moeten bestuderen en dat het budget mogelijkerwijs omhoog moet, want als omroepverenigingen
een te klein vast budget krijgen en dus voor een groot deel van hun budget
moeten concurreren met andere toegelaten organisaties – voor een gedeelte
al de collega's met wie zij al samenwerken – betekent dat een gevaar
voor hun voortbestaan en een versnippering van hun programma-aanbod. De raad
van bestuur van de publieke omroep wijst daar terecht op. Dat wilden wij niet.Het is overigens afwachten welke organisaties er naast de bestaande omroepverenigingen
worden toegelaten. Daar heeft mevrouw Kraneveldt al een vraag over gesteld.
De criteria daarvoor vind ik nog niet helder. Het Commissariaat voor de Media
heeft daar terecht duidelijke vraagtekens bij geplaatst, ook in verband met
het risico dat wordt gelopen door het mogelijk te maken dat er twintig andere
zendgemachtigden bij komen. Het lijkt mij dat je dan door de vloer zakt. Is
dat de bedoeling? Zo ja, dan horen wij dat graag. Ik kan mij dat alleen niet
voorstellen.Wegvallende STER-inkomsten worden niet gecompenseerd, zoals ik al zei.
Dat gebeurde in het verleden ook nooit, dus dat kan consistent worden geacht.
Toch ziet mijn fractie risico's ontstaan met betrekking tot de financiering.
Wij zijn er sowieso niet voor dat er nog veel meer reclame komt. Ik denk zelfs
dat de publieke omroep zich kan profileren ten opzichte van commerciële
omroepen door de reclame te beperken. Heel veel mensen ergeren zich namelijk
aan de grote hoeveelheid reclame. Wij zien aankomen dat er nog meer reclame
moet komen. Dan nog is het de vraag of de tegenvallende inkomsten worden gecompenseerd.
Er is al gewezen op het risico dat het derde net in gevaar komt. Onze fractie
wil niet dat het zo ver komt. Ik vraag de staatssecretaris om serieus in te
gaan op het grote risico dat op dit terrein aanwezig is. Minder geld, minder
goede programma's, minder kijkers. Dan komen wij in een vicieuze cirkel terecht
die naar mijn mening op termijn dodelijk zal blijken te zijn voor de publieke
omroep.Ten aanzien van de omroepbijdrage heb ik er niet veel behoefte aan om
hier te onderhandelen of het € 24, € 23, € 15, € 10
of een ander bedrag moet worden. Er is echter sprake van een mogelijke verveelvoudiging
van het huidige bedrag. Ik wijs erop dat een behoorlijk groot risico bestaat
dat dit bij alle omroepen heel veel leden zal gaan schelen, al veronderstel
ik dat dit bij de ene omroep wat meer zal spelen dan bij de andere. Dat kan
niet de bedoeling zijn omdat wij juist gezamenlijk ernaar streven om veel
meer mensen aan de omroepen te binden. Ik bepleit dat wij hierover nader spreken
en het bedrag in neerwaartse zin bijstellen.Wij vinden het van belang dat omroepen niet alleen worden afgerekend op
het aantal leden dat zij hebben, hoe belangrijk wij leden ook vinden. Er zouden
ook andere criteria moeten worden meegewogen. Naar onze mening kan de visitatiecommissie
op dit terrein nog steeds een duidelijke rol spelen. Wij roepen de omroepen
op om een duidelijk profiel te hebben. Ik hoop dat zij dat ook scherp in beeld
zullen houden. Als een omroep een duidelijk profiel heeft, moet ook worden
gekeken hoe zij in de praktijk functioneren. In het antwoord op de schriftelijke
vragen die wij hierover aan de staatssecretaris hebben gesteld, staat dat
de evaluatie van de prestaties van de omroepinstellingen een onderdeel vormt
van de beleidscyclus die in het kader van de wetgeving nader wordt uitgewerkt.
Ik leid daaruit af dat de staatssecretaris dit soort zaken wel degelijk wil
meenemen. Dat heeft onze steun.MevrouwKraneveldt(LPF)De heer Slob zegt, zoals anderen dat eerder hebben gedaan, dat meer moet
worden meegewogen bij de vijfjaarlijkse verdeling van geld en zendtijd dan
alleen de ledenaantallen. Waaraan denkt hij in dit verband? Hoe stelt hij
zich de weging voor als er meerdere elementen zijn?De heerSlob(ChristenUnie)In het verleden hebben wij daarover al een aantal maal gesproken en ook
in de hoorzitting is dit aan de orde geweest. Bij de licentieverlening wordt
beoordeeld of een publieke omroep zijn eigen doelstelling helder verwoordt.
De visitatiecommissie kan vervolgens beoordelen of men daaraan in de praktijk
handen en voeten geeft. In het rapport van de commissie-Rinnooy Kan zijn de
omroepen beoordeeld. De een komt daaruit wat beter naar voren dan de ander.
In principe kun je dus in de praktijk heel goed volgen of men daadwerkelijk
uitwerking geeft aan de gestelde taken. Dat geldt bij uitstek voor de media;
iedereen kan dat doen. Het zou een onderdeel kunnen vormen van de criteria
waarop de omroepen, ook bij de toewijzing van zendtijd, worden beoordeeld.
Mevrouw Vergeer had het in dit verband naar ik meen eerder over het vullen
van een mandje. Wat ons betreft houden wij het niet alleen bij de leden, maar
wordt het wat breder getrokken.MevrouwKraneveldt(LPF)Het fundament van het bestel met omroepen en leden is nu juist, dat de
leden hun betrokkenheid bij een omroep tonen. Met hun lidmaatschap geven zij
aan welke omroep zij goed vinden. Een visitatiecommissie zou moeten gaan bepalen
of zij het op bepaalde onderdelen goed doen. Maar wat dan? Hoe wordt het gewogen
als de visitatiecommissie zegt dat het enigszins tegenvalt? Hoe kunnen budgetten
en zendtijd op grond van dergelijke zaken worden verdeeld?De heerSlob(ChristenUnie)Het moet duidelijk zijn dat ook naar onze mening het ledental het belangrijkste
criterium is en blijft. Omroepen moeten daarvan in de toekomst dan ook serieus
werk blijven maken. Wanneer de mogelijkheid wordt bekeken om naast het ledental
nog een aantal andere criteria mee te wegen, is dit naar onze mening een serieuze
optie. Ik bepleit dat wij dit gezamenlijk uitwerken. Ik ben het met mevrouw
Kraneveldt eens dat een waterdichte opzet mogelijk moet blijken. Als het diffuus
en subjectief blijft, moeten wij er wellicht vanaf zien. Ik zou er echter
wel naar willen kijken. Wij moeten deze mogelijkheid niet bij voorbaat overboord
gooien.MevrouwVergeer(SP)De heer Slob sluit inderdaad aan bij het voorstel van de SP dat de omroepen
naast de ledenaantallen ook worden beoordeeld op een aantal objectieve criteria.
Dat zou bijvoorbeeld het kijk- en luisteronderzoek kunnen zijn. Dat is objectief.
Leden kunnen zich ermee bemoeien en er invloed op uitoefenen. Zij kunnen te
verstaan geven wat zij wel en niet willen. Maar in dit model werkt de raad
van bestuur als het ware in een soort donkere kamer met allerlei duistere
criteria waarom iets wel of niet wordt toegelaten in box C. Uw voorstel voor
objectieve criteria en visitatiecommissie – ik zou ook waardering en
bereik erbij doen – geeft de mogelijkheid om in het openbaar te oordelen
over het functioneren van de omroepverenigingen. Bent u het daarmee eens?De voorzitter:Ik maak de heer Slob erop attent dat hij zijn spreektijd al verbruikt
heeft. Hij krijgt na de beantwoording van deze vraag echter tijd om zijn betoog
af te ronden.De heerSlob(ChristenUnie)Als ik op mijn klokje kijk, heb ik nog wel wat ruimte.De voorzitter:De tijd klopt, want de griffier houdt die bij.De heerSlob(ChristenUnie)Ik zal niet het hele verhaal van mevrouw Vergeer voor mijn rekening nemen.
Voor een gedeelte is het ook uitwerking. Ik geef alleen aan dat ledenaantallen
voor ons heel belangrijk zijn, maar dat ook best gesproken mag worden over
andere criteria. Daarover moet je met elkaar spreken, maar wij kunnen dat
niet hier tot achter de komma regelen.De mogelijkheden in de plannen van het kabinet voor omroepverenigingen
om zich sterker maatschappelijk te profileren en daarmee de maatschappelijke
binding te vergroten heef onze steun. Wij vinden wel belangrijk dat ook wordt
gekeken of het Europees-rechtelijk haalbaar is. Ik zou daarmee niet wachten
totdat er een wetsvoorstel ligt. Volgens mij kan ook nu al in oriënterende
zin daarnaar gekeken worden. Er zullen nog wel wat haken en ogen aan zitten.De functiegerichte benadering, die van de WRR komt, sprak ons in eerste
instantie aan. Wij hebben echter ook heel goed van de WRR zelf gehoord dat
het niet als een organisatiemodel is bedoeld. Zo wordt het nu wel uitgewerkt.
Wij hebben ook het Commissariaat voor de Media gehoord, dat zegt dat het in
de praktijk heel erg moeilijk wordt om daarop goed toezicht te houden. De
staatssecretaris gaat in haar schriftelijke antwoorden eigenlijk om die vragen
heen. Zij zegt dat zij zich heeft laten inspireren door de WRR, maar zij gaat
niet in op de kritiek dat het daarvoor niet bedoeld is. Zij zegt dat zij met
het Commissariaat voor de Media nog aan de slag gaat en zal zien hoever zij
zal komen. Het commissariaat geeft heel nadrukkelijk aan dat het heel lastig
is. Ik wil daarover meer horen van de staatssecretaris, want het wordt straks
heel leidend in het nieuwe mediabestel dat zij voor ogen heeft.De switch-off is een heel ander verhaal. Het is ons nog steeds onduidelijk
wat daarmee gebeurt, maar het raakt wel het medialandschap. Wij wachten nog
steeds op een brief daarover. Klopt het dat dit van tafel gaat, wat wij gehoord
hebben? Educom wordt omgevormd tot een werkmaatschappij onder verantwoordelijkheid
van de raad van bestuur. Welke ruimte komt er in de nieuwe constructie voor
nieuwe toetreders? Wij weten dat het voor nieuwelingen best lastig is om erbij
te komen. Hoe gaat dit in de toekomst?In het plaatje missen wij heel erg de radio en de lokale en regionale
omroepen. Dat zijn echt ondergeschoven kindjes geworden in de toekomstvisie
op de publieke omroep. Wij vinden dat zeer onterecht. Het is nogal een televisieverhaal
geworden.De digitalisering is ook een belangrijk punt. Die moet aandacht hebben.
In andere landen wordt daarin flink geïnvesteerd. In Nederland zien wij
dat door de teruglopende budgetten omroepverenigingen daarin steeds minder
investeren. Dat zou een gemiste kans zijn. Wij vragen daarvoor nadrukkelijk
de aandacht van de staatssecretaris. Bij alles wat wij nu al verkeerd doen,
moeten wij niet dit onderdeel laten zitten en straks ontdekken dat wij weer
heel veel tijd hebben laten verlopen. Tijd is heel erg kostbaar bij dit soort
ontwikkelingen.De heerAtsma(CDA)Misschien heb ik het gemist, maar wat is de visie van de ChristenUnie
op de positie van de NPS?De heerSlob(ChristenUnie)Uit deze vraag blijkt dat u onze nota niet hebt gelezen. Dat betreur ik,
maar misschien maken wij dat nog wel een keer goed. Wij hebben in het verleden
al aangegeven dat wij de NPS een wat vreemde eend in de bijt vinden. Wij kunnen
ons de enorme commotie die bij de NPS is ontstaan wel voorstellen, omdat als
donderslag bij heldere hemel haar positie ter discussie is gesteld. Als dit
doorgaat – en de lijn uit het verleden heeft in principe onze steun –
moet men wel voldoende tijd geven opdat de programma's die onder de vlag van
de NPS zijn gemaakt, waarvoor brede waardering bestaat, ergens anders kunnen
worden ondergebracht. Dat schijnt nu niet mogelijk te zijn. Als wij zien hoeveel
adhesiebetuigingen voor de NPS binnenkomen – ook mijn mailbox is volledig
op hol geslagen – zou ik zeggen dat wij hun ook de ruimte moeten geven
om de statuten te veranderen. Laat de NPS dan maar volop meedoen. Als ik zie
welk draagvlak in de samenleving er schijnt te zijn, kan het nog een heel
grote speler in het geheel worden. Het schijnt echter dat er wat belemmeringen
zijn. Misschien kan de staatssecretaris daarover iets zeggen. In principe
kan men wat ons betreft ook die weg inslaan.De heerAtsma(CDA)Ik ben het zeker met de heer Slob eens dat als de 93.000 handtekeningen
van de heer Van Boxtel worden omgezet in lidmaatschappen, de NPS een ledenomroep
kan worden. Dat is prima. Dat hebben wij steeds gezegd. Ik begrijp uit zijn
woorden dat hij het wat de NPS betreft, eens is met de lijn van het kabinet.De heerSlob(ChristenUnie)Ik hoef mijn woorden niet te herhalen, lijkt mij.MevrouwHalsema(GroenLinks)Begrijp ik het goed dat de ChristenUnie, weliswaar met een aantal mitsen
en maren, steun verleent aan de plannen van het kabinet, vooral omdat er zo
veel nadruk ligt op de omroepverenigingen en de leden?De heerSlob(ChristenUnie)Volgens mij hoeven wij nog helemaal niet in de breedte onze
steun uit te spreken voor de plannen die er liggen.Ik heb het product dat uiteindelijk uit de oven is gekomen "een misbaksel"
genoemd. Dat is volgens mij een duidelijke bewoording. Ik heb echter ook gezegd
dat wij bepaalde ingrediënten wel sympathiek vinden. De mengeling komt
voort uit het feit dat de coalitie op dit punt aan elkaar verbonden is. Er
is iets uitgekomen dat op termijn voor iedereen slecht is. Dat moeten wij
eigenlijk niet willen. Als een en ander straks in wetgeving wordt uitgewerkt,
zullen wij ons op onderdelen moeten uitspreken. Daarvoor lopen wij niet weg.
Ik word hier echter niet warm van. Dat geldt ook voor het plan van de PvdA
met de rare draai die daarin gemaakt wordt.De heerVan der Vlies(SGP)Voorzitter. Velen hebben uitgezien naar dit debat. Het heeft ook een zekere
urgentie. De toegeslagen onzekerheid en onduidelijkheid zijn immers voor niemand
goed. Dat komt de kwaliteit van de totale inspanning niet ten goede. Er zijn
helaas veel uiteenlopende belangen en visies. Dat is jammer, want als men
een herstructurering wil van een beduidend beleidsterrein, helpt het wel als
de veldpartijen met een visie naar de politiek komen. Dat is hier de laatste
tientallen jaren niet echt gebeurd. Dat is heel moeilijk, want dan moet de
politiek knopen doorhakken. Daarbij geldt in dit land de vuistregel dat twee
van de drie grote politieke stromingen elkaar moeten vinden. Getalsmatig is
dat niet helemaal waar, want als één van de twee grootste politieke
fracties in dit huis alle kleine fracties aan zich zou weten te binden, is
er ook een meerderheid. Dat laatste is echter niet erg vanzelfsprekend. Daarom
zijn wij al vele jaren elkaars gevangenen op dit dossier en dat is eigenlijk
niet goed.Hoeveel tijd gunnen wij onszelf om hieruit te komen en een duurzaam bestel
neer te zetten, waarin de publieke functie gewaarborgd is en waarin ook de
diversiteit aan stromingen, de pluriformiteit, tot haar recht komt? Hoeveel
tijd hebben wij eigenlijk nog als het gaat om de ontwikkelingen op het terrein
van de nieuwe media, het brede spectrum van het WRR-rapport? Zo veel tijd
hebben wij niet meer. Ik denk dan ook dat wij terechtkomen in de fase van
alles of niets.De geschiedenis vanaf het centraal akkoord van deze coalitie is bekend.
Daarin werd een inspanningsverplichting aangegaan om er gedurende deze kabinetsperiode
uit te komen. Hoe vaak heeft de Kamer niet gevraagd wanneer de staatssecretaris
komt met haar beleidsdocument? Goed, zij had allerlei redenen om daarmee nog
niet te komen. De verlegenheid van Pasen – kan deze coalitie door of
niet? – werd eigenlijk gebruikt om de zaak dan toch maar vast te spijkeren
als deal met enkele andere issues. Dat is inderdaad een kwestie van geven
en nemen, een compromis. Daarna is er een kakofonie van geluiden ontstaan
over wat werkelijk waar is en wie echt waarvoor is, waarover allerlei brieven
zijn verschenen. De laatste is van 7 oktober, waarin de staatssecretaris
nog vier thema's aangeeft waarover zij met de Kamer in gesprek wil om de zaak
te preciseren en desnoods enigszins te veranderen.Waar gaat het de SGP-fractie om? Dat er een goede balans is tussen de
profilering en de inbreng van de omroepverenigingen en een samenhangend totaalaanbod.
Terecht kiest de regering het uitgangspunt van het centraal stellen van de
kijkers en luisteraars. Dat impliceert naar het inzicht van mijn fractie dat
sprake moet zijn van een krachtige positionering van de omroepverenigingen.
Zodoende worden de pluriformiteit en de belangen van de betrokken kijkers
en luisteraars volgens ons het beste gewaarborgd. Ook de huidige voorstellen
dienen die krachtige positionering nog niet naar beste vermogen. Immers, als
je kijkt naar het beleid van de publieke omroep is er vanuit de omroepverenigingen
alleen een adviesfunctie. Maar goed, graag verneem ik van de staatssecretaris
nader over de verhouding tussen het uitgangspunt van het centraal stellen
van de kijkers en luisteraars en de beoogde positionering van de omroepverenigingen
ten aanzien van het beleid van de publieke omroep. Daarbij hoort natuurlijk
ook hoe de raad van bestuur was betrokken bij de ontvouwing van deze plannen
en betrokken zou worden bij de implementatie ervan, het wetgevingstraject
enzovoorts.De indeling in functies lijkt mijn fractie op zichzelf genomen een adequate
manier van werken. De vraag is natuurlijk wel hoe de verschillende functies
worden gevuld en hoe daarop wordt toegezien. In het kabinetsstandpunt wordt
in dat verband gesproken over een publiek ethos, een begrip dat mijn fractie
bijzonder weet te inspireren. Waarom gaat het dan? Als ik daarnaar bij de
regering vraag, gaat het eigenlijk alleen om de taakopvatting van de publieke
omroep. Voor mij zou het iets meer dienen te zijn: de breedgedragen moraliteit,
maar dan niet specifiek ingekleurd vanuit een bepaalde geloofs- of levensbeschouwing.
Dat mag van mij, dat doe ik ook, maar ik weet dat wij daarmee met elkaar verder
moeten komen. Natuurlijk zijn er in bepaalde programma's vervlakkende elementen
waarvan breed wordt gevonden dat zij de grenzen van het betamelijke beproeven
en soms zelfs overschrijden. Ik merk van deze regering dat de toevlucht wordt
genomen tot het instrument van de zelfregulering. Alles bij elkaar heb ik
daarvoor respect, maar er gebeurt te weinig. Van dat deel heb ik niet zo'n
hoge pet op en blijf ik met de regering daarover graag in gesprek. Dit punt
is hier niet rechtstreeks aan de orde, maar ik wil het wel genoemd hebben.Waar liggen wat ons betreft de knelpunten? Wij hebben geen dogmatisch
standpunt over de NPS, in de trant van "de NPS moet blijven". Nee,
de NPS is een vreemde eend in de bijt en zou ontmanteld en ten slotte opgeheven
kunnen worden. Maar dat is dan wel een proces. Waar het wel om gaat, is dat
de goede programma's op een adequate wijze worden ondergebracht. Er moet een
tijdpad zijn, want als je het ongelimiteerd vrijgeeft, leunt iedereen achterover
en komt er niets van. Er moet dus wel een taakstellend element in worden opgenomen.
Akkoord met een datum, maar die moet niet overheersend en leidend zijn op
de vraagstelling waar wij de programma's die wij willen behouden op een duurzame
wijze moeten neerzetten. Het laatste moet wat ons betreft overheersen. Voor
mij is een uitstel tot noem eens 2011 bespreekbaar.Wat is gezegd over de tegenvallende reclame-inkomsten is duidelijk. Ik
begrijp dat die niet worden gecompenseerd. Terecht worden de functies nieuws,
opinie en debat in eerste instantie beschermd. De noodzakelijke inbedding,
als gevolg van tegenvallende reclame-inkomsten, mag niet leiden tot het achterwege
laten van waardevolle programmering. Die garantie is nu niet te geven. In
de sfeer van het amusement en de sportprogramma's is naar onze
mening best wat te halen.De contributiedrempel zou fors verhoogd worden. Ik ben groot gekomen in
een cultuur die vindt dat als je ergens achter staat, je ergens aan verwant
weet en je ergens lid van wordt, dat best wat mag kosten. Of dat nu € 5, € 10, € 20
of € 24 is, dat is niet doorslaggevend in die cultuur. Wij zitten
echter niet in een nulsituatie. Wij hebben te maken met een bestaande situatie
en de toegankelijkheid van het bestel kan daarmee in het geding komen en dat
moet wat ons betreft maar niet. Ik zou daarom steun kunnen geven aan een besluitvorming
die matigend inwerkt op dit thema. Dit is overigens ook een van de vier punten
van de staatssecretaris. Daar komen wij dus ongetwijfeld nog over te spreken.Hoe nu verder? Ik ben de hekkensluiter van de termijn van de Kamer en
ik kan het slachtveld dus overzien. Ik had eigenlijk de impuls om de staatssecretaris
maar sterkte toe te wensen. Dat wil ik echter wel even uitleggen. Er zit wel
een tikkende tijdbom in de opstelling van de Kamer. Wij hebben nog maar weinig
tijd te gaan. Stel dat wij om acht uur vanavond tot politieke conclusies kunnen
komen, dan moeten die nog wel worden verwerkt. Er moet dan wetgeving komen
en daar moet overleg over worden gevoerd. Dat moet dan allemaal wel tussen
nu en, als ik het ruim neem, anderhalf jaar en geen maand langer, rond zijn.
Het gaat dan in per 1 januari 2008, eerder kan niet. Voor die tijd hebben
wij verkiezingen en moet de Eerste Kamer gesproken hebben. Ik zie het al helemaal
gebeuren, met een CDA dat grosso modo het compromis dat er ligt steunt, een
PvdA die er goed van wegloopt en een VVD die het allemaal nauwelijks wat vindt,
maar die wel de politieke realiteit aanvaardt aan het compromis gebonden te
zijn. Hoe moet dat dan in het kalenderjaar 2007? Dat is echt een vraag die
ik met grote indringendheid stel. Het zou dus kunnen zijn dat als wij niet
oppassen, wij linksom of rechtsom, alle inspanningen daargelaten, toch terug
moeten naar af. Dat zou een slechte boodschap zijn voor het publieke bestel,
dat wij in relatieve zin ten opzichte van het commerciële bestel steun
geven.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik denk dat ik uw analyse over de tijdsklem waarin wij zitten, helemaal
deel. De vraag is dan echter wel hoe wij daar dan uit komen. U zult niet snel
een voorstander zijn van versnelling van wetten en noodmaatregelen terwijl
er een groot politiek conflict ligt. Is dan niet de enige andere conclusie
dat het dus niet mogelijk en niet haalbaar is en dat het intrekken is, uithuilen
en opnieuw beginnen?De heerVan der Vlies(SGP)Dan gebeurt er deze kabinetsperiode dus niets meer. Ik ben niet voor niets
begonnen met de vraag hoeveel tijd wij onszelf nog gunnen. Dat is iets meer
dan alleen een woordenspel. Als je naar het totale spectrum van het mediagebeuren
kijkt, nationaal en internationaal, heb ik van de WRR geleerd en van de gesprekken
die wij daarna hebben gehad, ook het gesprek dat wij als Kamer hebben gehad
en waarin de heer Bruin Slot die beroemde woorden heeft gesproken, dat wij
eigenlijk de hete adem van al die ontwikkelingen in de nek hebben. Als wij
niet uitkijken kan ook het smalle publieke bestel ter discussie komen te staan.
Dat moeten wij niet willen in dit huis. Ik erken dus dat ook ik niet precies
scherp voor mij heb hoe het dan wel moet. Twee van de drie grote partijen
zouden elkaar dan namelijk in de armen moeten vallen en ik heb dat nog niet
zien gebeuren.MevrouwHalsema(GroenLinks)Nogmaals, daar ben ik het mee eens. Volgens mij kun je ook nooit aan het
einde van de dag een slecht voorstel accepteren omdat je in een tijdsklem
zit. Ik heb al een aantal keren een ander voorstel gedaan, namelijk om op
korte termijn een parlementair onderzoek te doen. Als wij uit deze onderlinge
gevangenschap willen komen, is het noodzakelijk dat de Kamer zich verdiept
in de problemen rondom het publieke bestel en dat zij op korte termijn een
oplossing formuleert waarin iedereen zich kan vinden. Dit wordt steeds dramatischer.De heerVan der Vlies(SGP)Het was mevrouw Halsema die zei dat de stand nu 3-0 is en dat zij benieuwd
is of de staatssecretaris daar 4-3 van kan maken. Nu ben ik niet zo thuis
in de voetbalwereld, maar ik heb wel begrepen dat voetbalwedstrijden geen
time outs kennen zoals het volleybal, waar ik wel eens iets aan gedaan heb.
Misschien moet deze staatssecretaris een time out aanvragen. De klok tikt
echter door en misschien is dat voor haar geen oplossing meer.De voorzitter:U hebt gevoel voor tijd en toch ook wel voor voetbal, moet ik zeggen.
Mevrouw Vergeer wil interrumperen.MevrouwVergeer(SP)Het houden van een parlementair onderzoek kost ook tijd. Wij zijn het
er allemaal over eens dat wij verder moeten. Wij kunnen een heel eind komen
met het visitatierapport van Rinnooy Kan. Zouden wij die mooie time out kunnen
vullen door met het voorstel uit het visitatierapport door te gaan?De heerVan der Vlies(SGP)Dat visitatierapport ken ik. Daar hebben wij al eens een debatje over
gevoerd. Daaruit is de motie-Atsma c.s. voortgevloeid. Dat was wel een markering
van wat er ten opzichte van het visitatierapport van Rinnooy Kan in ieder
geval anders moest, namelijk de positionering van de omroepverenigingen. Daar
voel ik mij wel heel erg bij thuis. Mijn oordeel geef ik in tweede termijn
wel. Ik wacht het antwoord van de staatssecretaris in eerste termijn af.MevrouwVergeer(SP)De motie-Atsma c.s. is kennelijk voor velerlei uitleg vatbaar, zoals ook
bleek uit het betoog van de heer Van Dam. Ik denk dat uitwerking van het voorstel
uit het visitatierapport voldoet aan het verzoek in de motie, ook omdat het
visitatierapport heel duidelijk laat zien dat externe pluriformiteit heel
belangrijk is, maar dat er een netprofilering moet komen waarbij samenwerking
waar het kan voorop moet staan. Daar kan iedereen zich wel in vinden, denk
ik.De vergadering wordt van 15.10 uur tot 15.35 uur geschorst.De voorzitter:Ik heb even overlegd met de staatssecretaris. De Kamer is viereneenhalf
uur aan het woord geweest, met twee schorsingen. Ik geef de staatssecretaris
de gelegenheid om te beginnen met de inleiding van haar verhaal, inclusief
die vier punten. Dat duurt volgens haar schatting 20 tot 25 minuten. Daarna
krijgt u de gelegenheid om te interrumperen, binnen de grenzen
die de voorzitter stelt.StaatssecretarisVan der LaanVoorzitter. Ik heb viereneenhalf uur de tijd gehad om te kijken hoe het
debat zich tussen de verschillende fracties ontrolde. Op basis van dat debat
wil ik terug naar de kern, omdat mij opviel dat deze niet altijd even goed
aandacht kreeg. Wat is de kern van dit plan? De toekomst van een volstrekt
veranderend mediagebruik. Het mediagebruik in de toekomst is niet dat wij
met z'n allen naar Nederland 1 kijken, als wij lid zijn van de EO, en naar
Nederland 3, als wij lid zijn van de VARA. Dat is in het heden al niet meer
zo. Iemand die lid is van de VARA, kijkt vrolijk naar een programma van de
KRO, laten wij daarover reëel zijn.De mediaontwikkelingen in de toekomst zijn de kern van het plan. De kern
van mijn visie is de content, het materiaal of de programma's. Met alle respect,
in de toekomst gaat het er niet om wie Nederland 3 leidt en uit welke omroepvereniging
dat bestaat. Het gaat om een sterk profiel van Nederland 1, 2 of 3 of radio
1 tot en met 5 en een heel sterke visie op internet.De woorden "internet" en "crossmediaal" zijn de afgelopen
viereneenhalf uur amper gevallen. Mij is in verschillende commentaren wel
verweten dat ik het amper over radio heb. Dit debat ging ook heel weinig over
radio. Maar het is nog veel erger. Het hele plan gaat over radio, internet
en televisie. In het plan wordt geen onderscheid meer gemaakt tussen deze
drie, omdat dat onderscheid in de toekomst veel minder belangrijk zal zijn.
Er wordt door jongeren volop geluisterd naar radio via internet. Zij zetten
een internetpagina aan en daaronder wordt radio geluisterd. Dat is de situatie
waar wij nu en in de toekomst voor staan.Wat betekent dat? Dat stelt hoge eisen aan een samenhangend programmapakket
van de publieke omroep over de drie platforms van tv, radio en multimediale
ontwikkelingen, waarvan internet en UMTS de belangrijkste zijn, en over tien
jaar zijn dat er vast nog meer. Dat is de kern van dit plan.Aangezien hierover geen opmerkingen zijn gemaakt, ga ik ervan uit dat
dit volop wordt gesteund. Over hoe je die visie moet organiseren, verschillen
wij van mening, merk ik. Ik ga ervan uit dat het goed is gelezen door de leden,
maar op die kern van het plan is weinig commentaar. Daar hoort een centrale
aansturing bij, want daar hoort een samenhangende visie in één
hand bij. Dat is de kern.Een ander onderdeel daarvan is hoe je omgaat met zoiets belangrijks als
de media, waar zoveel mensen van afhankelijk zijn en waar de publieke omroep
zo'n cruciale taak in heeft. Ik was een beetje verbaasd over de opmerking
van mevrouw Vergeer dat zij de visie op de taak van de publieke omroep volledig
onzichtbaar vond. Met alle respect, twintig pagina's gaan over de visie op
de publieke omroep, met een hele functionele benadering. Het is prima als
zij het daar niet mee eens is, maar laten wij niet doen alsof ik geen visie
heb op de taak van de publieke omroep. Die heb ik verwoord in drie functies.
Mijn visie op de publieke omroep is dat die taken ongelofelijk belangrijk
zijn. Dat is de kern van mijn verhaal.Dan is de volgende vraag of het extern pluriform of intern pluriform moet.
Voor de mensen thuis: met omroepverenigingen of zonder omroepverenigingen
of nieuwe vormen daarvan. Het debat in de Kamer gaat al decennia langs die
lijnen. Vorig jaar was er een motie aan de orde met de prachtige handtekening
van onder anderen de heer Van Dam eronder. Daarin stond dat een meerderheid
van de Kamer voor externe pluriformiteit was. Ik kan mij dat debat nog levendig
herinneren, al was het maar door mijn eigen reactie daarop. Toen ging het
echt om de omroepverenigingen en om niets anders. In ieder geval lag er toen
nog geen PvdA-plan. Dat plan is recentelijk verschenen, nadat ik met mijn
plan kwam. Een fundamenteel punt is óf de keuze voor externe pluriformiteit,
maar dan goed en echt onafhankelijk, óf de keuze voor iets anders,
maar ga dan meteen door naar het BBC-model en schaf de omroepverenigingen
af.Dit kabinet kiest ervoor om de directe betrokkenheid van burgers bij de
publieke omroep nadrukkelijk te organiseren, maar dan wel zo dat het echt
is. Dus niet: de VARA heeft het de afgelopen decennia leuk gedaan en zij mag
programma's maken voor Nederland 3. Daar heb ik het niet over. De VARA heeft
leden en dat betekent dat de VARA zich moet oriënteren op die leden,
anders moet je die leden niet hebben. Ik weet dat de heer Van Dam een ander
plan heeft. Hij vindt dat de VARA moet opgaan in een nieuw net en dat de leden
volstrekt onbelangrijk zijn. De betrokkenheid van burgers was in de afgelopen
decennia nota bene het bestaansrecht van een omroepvereniging.Mij is ook wel gevraagd wat het punt van D66 in dit plan is. Er zijn twee
belangrijke punten: centrale sturing en directe betrokkenheid van burgers,
dus geen wijze mannen en vrouwen die tussentijds opmerkingen ventileren over
de toegevoegde waarde van omroepverenigingen als LLiNK of MAX. Dat is een
zeer politieke daad. Op dat moment ben ik als staatssecretaris politiek verantwoordelijk
voor de keuze om een organisatie als LLiNK of MAX toe te laten. Daar is niets
onafhankelijks aan. Het is onafhankelijk als er geen toetsing plaatsvindt
door mij of door het Commissariaat voor de Media, maar als minimaal 50.000
kijkers en luisteraars rechtstreeks kunnen bepalen of er een lacune is in
het omroepbestel. Dat is democratie.Wij hebben negen omroepen, acht met leden en één zonder.
Enerzijds moeten omroepverenigingen in het huidige model hun leden bedienen,
omdat zij na vijf jaar weer zoveel mogelijk leden moeten hebben, en anderzijds
moeten zij opgaan in het net. Dan moeten zij tegen hun leden zeggen dat zij
even geen tijd voor ze hebben. Dat is een ondoenlijke situatie. De autonomie
van besturen die wij nu hebben, is dus een drama. Dan zijn er negen kapiteins
op één schip en dat werkt niet. Kijk naar de reactie op de nieuwe
ontwikkelingen in het commerciële landschap. De omroepen hebben een jaar
de tijd gehad om daar een antwoord op te vinden, maar de cijfers duiden erop
dat het antwoord nog niet gevonden is. Dat zeg ík niet, maar dat blijkt
uit de dalende kijkcijfers en dan heb ik het nog niet over de reclamegelden.
Kennelijk is er dus onvoldoende antwoord geweest op de commerciële ontwikkelingen.Centrale sturing is dus cruciaal. Daar sta ik voor: een omroep in één
hand met een samenhangende visie. Ik wil geen gevechten op de netten over
de programma's die om acht uur, negen uur of tien uur uitgezonden worden.
Ik wil één iemand die zegt dat het halftien wordt. Het wordt
gewoon simpeler als één persoon de baas is. De autonomie moet
niet bij de besturen van de omroepvereniging liggen, maar bij de programma's.
Op die manier is het transparant en dan kunnen omroepverenigingen volstrekt
eerlijk tegen hun leden zijn. Zij kunnen dan tegen hun leden
zeggen dat zij de programma's hebben gemaakt die zij wilden maken. Daar hebben
ze aan niemand verantwoording voor hoeven afleggen. Zij leggen verantwoording
af aan de leden. Dat is de kern van dit voorstel. Het gaat om de plaatsing
en de ordening van die programma's en het besluit over radio, televisie of
internet. Het staat omroepverenigingen volstrekt vrij om één
programma te maken dat op alle drie de platforms verschijnt. Dan maken ze
niet speciaal iets voor Nederland 1, Nederland 2 of Nederland 3, maar ze maken
iets en dat bieden ze de programmadirecteur van de televisie, de radio of
het internet aan. Dat is de kern. Je gaat van de inhoud uit aan de slag en
niet van de distributievorm uit.De heerVan Dam(PvdA)Mag ik interrumperen?StaatssecretarisVan der LaanNee.De voorzitter:Dat bepaal ik, mevrouw de staatssecretaris, maar wij hebben de afspraak
gemaakt dat u tijdens de inleiding tot en met de vier punten die in de brief
staan niet wordt geïnterrumpeerd. Dat kan een minuut of vijfentwintig
duren. Ik zal het scherp bewaken. Daarna geef ik volop de gelegenheid tot
interrumperen.De heerVan Dam(PvdA)Meestal gaan inleidingen over de hoofdbeginselen, niet over de concrete
voorstellen. Daarover wil ik natuurlijk wel het debat aangaan.De voorzitter:Laten wij het nu doen zoals afgesproken. Ik zal het bewaken.De heerVan Dam(PvdA)Dan stel ik over twintig minuten een vraag over dit punt. Als u dat onthoudt,
vind ik het goed.De voorzitter:Als ú het maar onthoudt, dan krijgt u van mij het woord.StaatssecretarisVan der LaanDe kern van het voorstel is een intelligente combinatie van de duidelijke
structuur van het door de omroepen afleggen van verantwoording aan hun leden
en een duidelijke verantwoordingsstructuur voor de publieke omroep onder één,
wat mij betreft, bezielende leiding die het goed weet te organiseren. Wij
hebben gekozen voor de functionele indeling waarbij heel nadrukkelijk wordt
aangegeven wat de taak van de publieke omroep is, wat de visie van het kabinet
is op de toekomst van de publieke omroep.Het nieuws staat daarbij niet ter discussie. Het nieuws wordt door een
onafhankelijke organisatie binnen de publieke omroep gebracht, en dat gaat
heel goed in Nederland. Daarnaast is er de categorie opinie en maatschappelijk
debat. Wij hebben onze mond vol van onafhankelijkheid van programmamakers
en juist bij opinie en maatschappelijk debat is onafhankelijkheid cruciaal.
Op dit moment zegt een redacteur: zo wil ik het wel en zo niet. Is dat onafhankelijk?
Er is sprake van onafhankelijkheid als een omroepvereniging tegen haar leden
kan zeggen: zo wil ik mijn programma's maken en daarvoor leg ik verantwoording
aan u af. De crux van het functioneren van een niet-staatsomroep is de onafhankelijkheid
bij opinie en maatschappelijk debat. De heer Van Dam heeft gezegd dat hij
vindt dat het juist een staatsomroepmodel is. Als men in de pijler opinie
en maatschappelijk debat volledig autonoom kan opereren, voldoet dat volgens
mij niet aan de definitie van staatsomroep. De derde functie omvat creativiteit
en ondernemerschap. De derde functie lijkt alleen maar kunst en cultuur te
bevatten, maar dat is niet zo. De derde functie behelst alles wat niet valt
onder nieuws en opinie en maatschappelijk debat, dus alle overige programmering,
inderdaad met uitzondering van pretentieloos amusement.Er is heel veel cultureel aanbod in Nederland waar heel veel mensen heel
dol op zijn, maar dat niet door de overheid wordt gefinancierd. Dat geldt
in het voorstel ook voor pretentieloos amusement. Dat is in overvloed aanwezig
op de andere kanalen die wij volop in Nederland hebben. Wij zijn het land
met de meeste commerciële kanalen. Het kabinet vindt het niet zinvol
en niet logisch om via de publieke omroep veel uit te geven aan programma's
waarvan het enige doel is te amuseren. De vrees is geuit dat dit leidt tot
een sterke daling van het aantal kijkers, maar het gaat naar mijn inschatting
om 2% à 3% van de totale programmering. Zo groots en
meeslepend is het besluit dus ook weer niet. Bovendien ging het bij de meest
succesvolle programma's van de laatste jaren bij de publieke omroep niet om
pretentieloos amusement. Grote groepen kijkers kunnen zeer enthousiast en
graag kijken naar typische programma's van de publieke omroep.Er zijn natuurlijk ook financiële consequenties. Wij hebben de afgelopen
jaren niet de gewoonte gehad te pas en te onpas bij te plussen of te minnen
bij dalingen of stijgingen. Wij halen geen geld weg bij stijging van de inkomsten
en wij plussen niet bij als de inkomsten dalen. Zo simpel is dat. Dat willen
wij continueren. Ik verwacht dat de publieke omroep een programmatisch antwoord
zal zoeken op deze ontwikkeling. Natuurlijk zijn de eredivisievoetbalrechten
weggevallen. Natuurlijk kost dat kijkers, maar er is ook 36 mln. niet aan
die rechten uitgegeven en dat kan op een goede manier worden besteed. Dat
is de situatie waarvoor wij staan. Mij gaat het erom dat er niet bij voorbaat
sprake is van een beloning voor ontwikkelingen. Wat zou de prikkel zijn als
het kabinet nu zei: beste programmamakers en besturen in Hilversum, gaat u
maar slapen, als programma's niet zo aanslaan plust het kabinet het geld dat
u dan verliest wel bij? Ik bedoel zeker niet dat er dan programma's moeten
worden gemaakt voor de massa, maar de publieke omroepen hebben heel prachtige
programma's gemaakt waar heel veel mensen naar keken en die typisch programma's
van de publieke omroep waren. Die inspiratie zou ik verwachten als wordt gevreesd
voor dalende kijkcijfers en als gevolg daarvan voor dalende reclame-inkomsten.Gaan wij met dit plan terug naar de verzuiling? Zeker niet, dat is pertinente
onzin. Iemand die op dit moment lid is, is dat met een reden. Die reden kan
een programmagids zijn. Daarom is het kabinet ook voorstander van het losgooien
van de programmagegevens. Dan is men lid door een bewuste keuze en niet omdat
men toevallig de gids zo leuk vindt en dan en passent ook nog maar lid wordt.
Die categorie mensen zit erbij, maar kennelijk is er nog voldoende draagvlak
bestaande uit drie miljoen mensen die zich op enigerlei wijze willen verbinden.
Bovendien, door die toegevoegdewaardetoets los te laten en de autonomie van
50.000 burgers of meer te laten gelden, ontstaat er volop ruimte voor vernieuwing.
De omroepen die de laatste jaren zijn toegetreden – BNN,
LLiNK en MAX – kun je toch niet de oude zuilen noemen. Het zijn nieuwe
thema's waarlangs mensen zich hebben georganiseerd. In Nederland heb je nu
eenmaal groepen mensen die zich om een bepaald thema willen organiseren en
dat mag natuurlijk. Wij allen kennen de civil society. Daarlangs gaat die
verbondenheid zich nu ook ontwikkelen. Terug naar de verzuiling? Neen, volop
kansen voor nieuwe groepen!Er is veel kritiek op de plannen, maar wat ik net heb verteld, staat voor
mij wel centraal. Er is kritiek op de functionele indeling en men vraagt zich
af hoe het nu precies zal gaan en hoe het een en ander wordt uitgewerkt en
kan worden getoetst. Dat zijn zeer terechte vragen die nog niet en detail
in de plannen zijn uitgewerkt. De uitwerking, de uitvoerbaarheid en dat soort
zaken zitten vooral in het wetsvoorstel. Ik heb geprobeerd daar zoveel mogelijk
in de antwoorden op de 250 vragen op in te gaan, maar over vier aspecten zijn
wel zulke opmerkingen gemaakt, onder andere op de hoorzitting – ik heb
overigens geen hoorzitting nodig om te weten wat er in de maatschappij leeft –
dat ik ze mij aantrek en er iets mee wil doen.Een van die vier aspecten was de lagere ledencontributie. In de eerste
termijn heb ik geproefd dat uw Kamer zeer open staat voor de opening die ik
op dit punt met mijn indicatieve voorstel heb geboden, namelijk om het vaste
bedrag van € 24 los te laten. Wellicht werkt een lager bedrag beter,
niet alleen voor jongeren, maar juist voor de lagere inkomens. Het lidmaatschap
van een omroepvereniging mag inderdaad geen elitaire aangelegenheid worden.
Het onbedoelde effect van dat op zich serieuze commitment aan een omroepvereniging –
dat was toch de achterliggende gedachte van die € 24 – mag
absoluut niet zijn dat velen geen lid meer kunnen of willen worden van een
omroepvereniging. Dat kan ook nooit de bedoeling van dit voorstel zijn. Wat
mij betreft, kan die contributie zelfs substantieel lager. Ik denk dan aan
een bedrag tussen de € 10 en € 15. Ik vind overigens dat
wij daar nog eens goed en rustig naar moeten kijken en met de omroepverenigingen
over moeten spreken, maar wat mij betreft, is die substantiële verlaging
een nader voorstel bij dit plan van het kabinet.Een ander belangrijk punt is de kwetsbare kunst. Het beeld is ontstaan
dat functie C alleen kunst en cultuur is en dat derving van reclame-inkomsten
daarom daar zijn beslag zal vinden. Laat ik om te beginnen zeggen dat de derde
functie niet alleen kunst en cultuur omvat. Op het huidige prijspeil is hier
tussen de 250 mln. en 280 mln. voor beschikbaar en daarvan wordt ongeveer
80 mln. à 90 mln. aan kunst en cultuur in de meest brede zin van het
woord uitgegeven, dus ook voor kunst en cultuur waar in grote getale naar
wordt gekeken. Dan is er ook altijd nog een stukje cultuur dat kwetsbaarder
is. Ik ben ook staatssecretaris voor Cultuur en dit stukje gaat mij dan ook
sterk aan het hart. In het plan heb ik opgeschreven dat dit kan worden gewaarborgd
via de prestatieafspraken. Ik vind nog steeds dat dit kan. Een prestatieafspraak
wordt tweezijdig gemaakt en ik wil er heel zeker van zijn dat die afspraken
worden uitgevoerd. Wat mij betreft wordt er daarom geld geoormerkt voor de
kwetsbare kunst.Ik denk daarbij overigens niet aan het totale budget voor kunst en cultuur,
dit zou raar en onlogisch zijn. Bij kwetsbare kunst moet u denken aan kwetsbare
muziek zoals jazzmuziek en opera, maar ook aan balletregistraties, bijvoorbeeld
een registratie van de dansdagen waar ik afgelopen vrijdag bij was. Naast
dit type programma's is drama een heel belangrijk onderwerp en dan met name
jeugddrama en serieus drama. Dit is een heel dure tak van sport in de media
en daardoor des te kwetsbaarder. Dit zijn relatief dure minuten, om het zo
te zeggen, en daarom is het gemakkelijk om daar als eerste op te bezuinigen
en is het moeilijk om daarvoor te kiezen. Ik wil die ontwikkeling een steuntje
in de rug geven door het huidige budget dat daarvoor beschikbaar is, in de
toekomst te oormerken.Het derde punt heeft betrekking op de NOS en opinie en maatschappelijk
debat. Het moet duidelijk zijn dat wij hier niet praten over formats. Een
van de leden was verrast dat wij als wij over functies praten, niet per definitie
over programmagenres praten. Nee, natuurlijk niet, want er zijn niet drie
programmagenres. Er zijn er wel tien en die ontwikkelen zich ook steeds. Een
docusoap bestond tien jaar geleden nog niet en is nu een courant programmagenre.
Er ontstaan dus steeds nieuwe genres, maar een docusoap heeft ook zijn eigen
functie in de publieke taken. Dit is een belangrijk onderscheid en zo kijk
ik ook naar het onderscheid tussen nieuws en opinie en maatschappelijk debat.Nieuws is een functie. De kern van het onderscheid dat het kabinet maakt,
is dat je van mening bent dat nieuws per definitie intern pluriform moet zijn
en dat de meningen van alle mensen in de samenleving daarin tot uitdrukking
moeten komen. Dit is nu ook een taakopdracht van de NOS. Opinie en maatschappelijk
debat kunnen verschillende vormen aannemen. Die variëren nu ook al sterk
van satire tot een zeer serieus rondetafelgesprek van drie mensen en een interviewer.
Als wij praten over opinie en maatschappelijk debat, hebben wij het dus niet
alleen over die ene tafel met die drie personen en de interviewer. Natuurlijk
niet, maatschappelijk debat kan verschillende vormen aannemen en in verschillende
programmaformats zijn beslag krijgen.Het debat is ontstaan naar aanleiding van programma's als Nova en Buitenhof.
Ik begrijp dit ook wel. Die programma's worden nu door de NPS en licentiehouders
samen gemaakt. Daarom zeg ik dat het niet om het format gaat. Het is mijn
opvatting, en dit plan biedt daar volop ruimte voor, dat nieuws op verschillende
manieren vorm kan krijgen en dat de NOS het dus ook op verschillende manieren
kan vormgeven. Als men vindt dat een programmaformat als Nova een onafhankelijk
programma is, een verdieping van een nieuwsfunctie die geen specifieke inkleuring
krijgt op basis van een specifieke achterban, is daar alle ruimte voor. Ik
ga daar niet over. Als men echter van mening is dat dit typisch een programma
is met een bepaalde duiding en een bepaalde inkleuring waarmee een specifieke
doelgroep in Nederland wordt bereikt, moet het worden uitgevoerd door licentiehouders.
Wij hebben in het Paasakkoord afgesproken dat opinie en maatschappelijk debat
zijn voorbehouden aan licentiehouders, los van een aanvullende taak voor de
raad van bestuur om dit in functie B te doen als de licentiehouders een bepaalde
groep in Nederland niet vertegenwoordigen. Daarnaast kan nieuws in verschillende
vormen, soorten en varianten voorkomen.Voorzitter. Ten slotte de NPS. Laat ik maar met de deur in huis vallen:
de NPS-programma's en de NPS-programmamakers krijgen van mij drie jaar langer
de tijd! Voor de duidelijkheid wijs ik er wel op dat er vanaf 2008
nog maar één stichting zal zijn en wel de stichting publieke
omroep. De Stichting Educatieve Omroepcombinatie bestaat vanaf 2008 dus ook
niet meer. Deze stichting gaat één op één over
naar de publieke omroep. Er komt een nieuwe organisatie, wellicht een werkmaatschappij,
die nieuws en sport verzorgt, een organisatie die de educatieve programma's
verzorgt en een organisatie met een commissioning-editorsfunctie, een kraamkamerfunctie.Het is cruciaal dat de overgang van de NPS-programma's goed verloopt.
Ik zeg nadrukkelijk "NPS-programma's", omdat ik, zoals sommige leden
blijkbaar wel denken, in dit verband nooit de NPS als stichting heb bedoeld.
In mijn nieuwe plan is geregeld dat per 1 september 2008 een deel van
de NPS een interne voorziening bij de publieke omroep moet zijn geworden.
Die voorziening is vergelijkbaar met Educom, de nieuws- en sporttaak en de
aanvullende taak in functie B. Daarmee wordt afgeweken van het voorliggende
plan, want daarin staat dat per 1 september 2008 een deel van de NPS
reeds moet zijn overgedragen aan andere producenten, te weten licentiehouders
of buitenproducenten.Ik heb natuurlijk ook de onrust in de samenleving gezien. Verder heb ook
ik goed geluisterd naar wat er op de hoorzitting is gezegd. Bovendien is er
in Hilversum onrust over de toekomst van de NPS en de manier waarop de omroepen
om moeten gaan met de NPS-programma's. Met het oog daarop stel ik de Kamer
voor om de NPS drie jaar langer de tijd te geven. Dat betekent dat de C-functies
van de NPS één op één overgaan naar de publieke
omroep en dat men drie jaar langer de tijd krijgt om toe te werken naar de
interne organisatie zoals die omschreven is in het voorliggende plan. Dat
komt er dus op neer dat men drie jaar langer de tijd heeft om af te bouwen
naar de harde kern. Die harde kern moet bestaan uit programma's die voor hun
continuïteit intern moeten worden georganiseerd.Het resterende deel zal steeds meer overgelaten kunnen worden aan anderen
en wel aan buitenproducenten of omroepverenigingen die tevens buitenproducent
zijn. Op deze manier kunnen ongelukken worden voorkomen en wordt een veilige
haven gecreëerd voor NPS-programma's en NPS-programmamakers.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter. Een punt van orde. De staatssecretaris heeft nu niet, zoals
de premier gewoon is, een brede inleiding gehouden maar eigenlijk in zeer
korte tijd het hele plan doorgeakkerd, inclusief de aanpassingen. Ik vraag
mij daarom af welke antwoorden zij nog moet geven en hoe wij het restant van
dit debat organiseren. Ik wil namelijk graag in debat met de staatssecretaris
over haar inleiding en haar vier punten.De voorzitter:Ik begrijp uw vraag en ik weet ook niet welke antwoorden de staatssecretaris
nog moet geven.StaatssecretarisVan der LaanIk moet nog antwoorden op een aantal overige vragen.De voorzitter:Ik stel u eerst in de gelegenheid om vragen te stellen over de inleiding.
Vervolgens werken wij de vier punten van de staatssecretaris af. Dat zijn:
de contributie, kwetsbare kunst, onafhankelijk nieuws en de NPS.De heerVan Dam(PvdA)Voorzitter. Ik zal mij beperken tot een kernpunt uit de inleiding. Volgens
de staatssecretaris wordt door mij gezegd dat de omroepen terug moeten naar
de verzuiling. Zij vindt dat onzin, grote woorden. In het plan staat echter
dat de omroepen weer kleur moeten bekennen en hun oude identiteit, die zij
net hadden afgeschud, weer moeten laten zien. Zij waren daar net vanaf en
werkten samen bij het maken van programma's. De omroepen gingen voor de publieke
taak met in het achterhoofd het bedienen van de achterban. De staatssecretaris
spreekt in dit verband over de spagaat van de omroepen: enerzijds het bedienen
van de leden en anderzijds het werken voor de publieke taak. Voor de manier
waarop uit die spagaat wordt gekomen, moet gekozen worden. Er kan gekozen
worden voor: maak maar weer wat voor de leden, beken maar weer kleur en keer
terug naar de verzuiling. Er kan echter ook gekozen worden voor: gebruik de
zelfstandige onafhankelijke rol in het bestel om bij te dragen aan de politieke
taak. De staatssecretaris geeft de voorkeur aan de eerste keuzemogelijkheid
en keert daarmee wel degelijk terug naar de verzuiling.StaatssecretarisVan der LaanIk heb toch een heel vreemd beeld bij wat u onder "verzuiling"
verstaat. Is het tegenwoordig verboden om een opvatting te hebben? Bedoelt
u dat? Is het verboden om je te verbinden aan een vereniging? U zegt eigenlijk
dat het onzin is dat drie miljoen burgers lid zijn van een omroepvereniging.
U vindt dat van nul en generlei waarde. Een paar redacteuren kunnen volgens
u het werk doen. Hoe dat systeem gecontroleerd wordt, staat niet in uw plan.
Ik zie niet hoe de pluriformiteit in de samenleving daarmee wordt geborgd.
Er stond in het plan "een mandje van criteria", maar wie gaan die
criteria bedenken? Komt er een politiek correct lijstje van criteria waaraan
de omroepplannen van de zelfstandige organisaties moeten voldoen? Worden er
dan politiek correcte programma's gemaakt? Ik zie dat niet gebeuren. Ik weet
dat mensen lid willen zijn van een omroepvereniging. Recentelijk wilden veel
mensen lid worden van MAX en van LLiNK. Ik geloof niet dat LLiNK het gevoel
heeft tot een oude zuil te behoren. De samenleving bestaat toch per definitie
uit groepen? Er is een GroenLinks-groep, een PvdA-groep, een VVD-groep, enzovoorts.
Zijn de leden van de VVD leden van een zuil? Een nieuwe zuil, een oude zuil?
Ik weet het niet. Is iemand die überhaupt lid wordt van een vereniging
gedoemd tot ouderwets gedrag? Ik heb donateurs en stichtingen geïntroduceerd
omdat het fenomeen vereniging meer voor ouderen dan voor jongeren leeft. Als
drie miljoen mensen ergens bij willen horen, dan moeten zij daar gelegenheid
toe krijgen. Op die manier kunnen burgers rechtstreeks invloed uitoefenen
op het mediabestel. Ik vind dat nogal democratisch hoor. Die invloed vindt
wel op programmaniveau plaats. Het is niet juist dat omroepverenigingen anno
2005, een periode waarin groepen in de samenleving niet uit de oude zuilen
zijn ontstaan, geen ruimte krijgen voor nieuwe samenhangen in de samenleving.
Hoe kan het in hemelsnaam zijn dat van een omroepvereniging wordt verlangd
dat alle doelgroepen worden bediend? Het toetreden van een omroepvereniging
tot het bestel is in dat geval het bewijs dat aan dat vereiste niet wordt
voldaan. Die situatie is onmogelijk. Alle omroepverenigingen kunnen dus voor
een zesje scoren en vervolgens eeuwig blijven zitten.De heerVan Dam(PvdA)Die omroepleden zijn ook niet gek. Maurice de Hond heeft onderzocht hoe
zij aankijken tegen het publieke bestel. De leden zeggen in grote aantallen
dat de lijn van samenwerking moet worden doorgetrokken. U wilt de spagaat
tussen programma's voor de achterban, met meningenjournalistiek, en programma's
die gerelateerd zijn aan de publieke taak opheffen. Uw keuze is niet de laatste,
maar de eerste. U kiest dus voor boodschappenjournalistiek in plaats van onafhankelijke
journalistiek door pluriforme, zelfstandige redacties. Wij gaan terug naar
de tijd waarin de VARA continu luid het PvdA-verhaal op de televisie moet
verkondigen, terwijl ik net zo blij was dat die oude VARA er niet meer was.
Daar baal ik van, geloof me.StaatssecretarisVan der LaanDe VARA moet helemaal niets. Als de VARA verstandig is, maakt zij mooie
programma's voor haar achterban die van verschillende soorten thema's houdt.
Misschien stemmen niet alle leden van de VARA op de PvdA. Ik weet het niet.
Ik heb geen idee. Bent u lid van de VARA, mijnheer Bakker?De heerBakker(D66)Ja. Toch stem ik niet op de PvdA.StaatssecretarisVan der LaanHeel fijn. Dat kan dus zomaar gebeuren in deze samenleving. Het is niet één
op één. Ik hoef niet voor de journalisten te pleiten, want ik
vind dat zij dat zelf uitstekend kunnen, maar de heer Van Dam zegt eigenlijk
dat er geen onafhankelijke journalistiek is, nu de journalisten lid zijn van
een omroepvereniging. Zij werken voor een omroepvereniging met een achterban.
Hij zegt eigenlijk dat hij het niet helemaal vertrouwt omdat zij voor een
omroepvereniging werken. Hij zegt: weg met de omroepvereniging, anders zijn
de journalisten niet onafhankelijk. Anders kan ik zijn woorden niet interpreteren.
Ik denk dat je specifieke thema's kiest als je een achterban hebt. Dat heeft
niets met onafhankelijk of niet-onafhankelijk te maken. Je selecteert gewoon
specifieke thema's die je achterban interesseren.De heer Van Dam positioneert het functioneren van een omroepvereniging
in het bestel tegenover het volbrengen van een publieke taak. Hij zegt dat
er geen publieke taak is als je omroepverenigingen hebt, terwijl die al vijftig
jaar bestaan en de PvdA-fractie ze al die tijd heeft gekoesterd. Ik zeg dat
niet.De heerVan Dam(PvdA)Op dit laatste flauwekulstuk ga ik niet in. De consequentie van het plan
is precies wat je bij Netwerk ziet gebeuren. Wij hadden onafhankelijke journalistiek,
maar de KRO is eruit gestapt en boodschappenjournalistiek gaan maken, omdat
het kabinet wilde dat de omroepen zich gingen profileren. Dat wil de staatssecretaris
toch niet?StaatssecretarisVan der LaanNee, dat wil ik ook niet. De heer Van Dam en ik zitten volstrekt op één
lijn. Op dit moment bestaat Netwerk helemaal niet uit één redactie
die volstrekt neutraal bepaalt wat er wordt uitgezonden. Er zijn drie redacties:
een KRO-redactie, een NCRV-redactie en een EO-redactie. Die werken volgens één
format of een horizontale programmering. Er zijn nota bene drie redacties
op drie verdiepingen! Sinds kort zitten zij pas op één verdieping,
maar dat is te danken aan zeer recente ontwikkelingen. Dat is winst. Ik zie
niet in waarom de drie redacties nu niet onafhankelijk zouden werken, terwijl
ze in drieën gescheiden zijn – dat weet ik heel zeker – en
later, volgens het plan van de heer Van Dam, wel. Ik zie dat onderscheid niet.
Ik zou mij als journalist ongerust maken over het feit dat de heer Van Dam
dit beeld heeft.De heerAtsma(CDA)Ik wil iets zeggen over verdiepingen. De CDA-fractie zit verdeeld over
vier verdiepingen en dat gaat ook prima, dus laat de staatssecretaris zich
vooral niet ongerust maken als redacties soms op verschillende verdiepingen
werkzaam zijn. Dat gaat allemaal heel goed. Ik meende in het NRC Handelsblad
over het mandje waar de heer Van Dam het over had, te hebben gelezen dat collega
Crone daarover waakt. Als het niet zo is, horen wij dat wel. Dat valt dus
allemaal ook reuze mee.De inleidende woorden van de staatssecretaris spreken mij zeer aan. Ik
vind dat zij voortreffelijk uiteen heeft gezet wat de kern van het verhaal
is. Ik heb slechts één vraag. Enerzijds maakte de staatssecretaris
duidelijk, te kiezen voor een sterke sturing, zoals wij ook hebben benadrukt,
maar anderzijds heeft zij het over het bieden van ruimte aan de spelers. Heel
veel gehoord hebbende uit het Hilversumse, vraag ik mij af wie er borg staat
voor de sterke sturing. Is er überhaupt iemand die op dit moment sterk
wil sturen? Is dat nog mogelijk, als je de uitspraken van de raad van bestuur
van de afgelopen weken op een rij zet? Naar mijn mening is dat op dit moment
een fundamentele vraag. Het gaat er immers om dat wij verder willen. Er moet
ruimte zijn voor de spelers, maar ook een sterke sturing. Er moet dan wel
iemand aan het stuur staan.StaatssecretarisVan der LaanIk heb niet echt een vraag gehoord.De heerAtsma(CDA)Ik heb gevraagd of het mogelijk is dat een sterke persoon of groep personen
aan het stuur staat, gezien wat er de afgelopen weken allemaal is gezegd en
geschreven. Ik heb daarbij grote vraagtekens. Kan de staatssecretaris wel
uit de voeten met dergelijke stuurmanskunst?StaatssecretarisVan der LaanIn het huidige bestel is een wettelijke taak weggelegd voor de publieke
omroep in de huidige constellatie. Zo lang de omroepen hun wettelijke taak,
daarop getoetst door het Commissariaat voor de Media, goed uitvoeren, is er
voor hen geen vuiltje aan de lucht. Er ligt nu een speciale opdracht. Na afloop
van dit debat zal, los van de timing waarover de heer Van der Vlies sprak,
duidelijk zijn of er een meerderheid bestaat om dit plan ook daadwerkelijk
tot uitvoering te brengen. Dan komt een belangrijke taak te liggen bij de
raad van toezicht, de raad van bestuur en bij de huidige overige spelers binnen
de publieke omroep om een verstandige en zorgvuldige overgang naar de nieuwe
situatie mogelijk te maken. Dat zal moeilijk zijn. De wettelijke taak om de
huidige publieke omroep in stand te houden en tot grote hoogte te brengen
vraagt, juist ook in deze tijd, veel kwaliteit. Ik heb er echter alle vertrouwen
in dat het zal gebeuren. Als anders mocht blijken, is dat een zaak van de
raad van toezicht van de publieke omroep. Wij gaan er niet over. Ik wil er
ook niet over gaan. De raad van toezicht dient erop toe te zien dat de wettelijke
taken goed worden uitgevoerd.De heerAtsma(CDA)Laat ik het anders formuleren. Hoe beoordeelt de staatssecretaris de houding
van de raad van bestuur? Voor het zomerreces werd gezegd dat met de voorstellen
prima kon worden gewerkt. Maar na het zomerreces werd gezegd dat het niets
was, dat het nooit iets kon worden en dat de plannen absoluut niet uitvoerbaar
zijn. Dat is toch raar. Hoe is de afgelopen maanden de communicatie tussen
de staatssecretaris en de raad van bestuur over dit punt verlopen?StaatssecretarisVan der LaanDeze vraag is in de voorbereiding inderdaad eerder gesteld. Ik ben aan
de beantwoording ervan nog niet toegekomen. Wij hebben in de periode voorafgaand
aan het totstandkomen van het kabinetsstandpunt volop overleg over de plannen
gevoerd. Er is sowieso maandelijks overleg met de raad van bestuur om on-going
concern te bespreken. Ik heb daarnaast met alles en iedereen gesproken, waaronder
de omroepverenigingen en de Vereniging van Adverteerders. Ik heb geconstateerd
dat zij eind juni positief hebben gereageerd. Ik heb ook geconstateerd dat
zij zich in het bijzonder zorgen maakten over de financiële ontwikkelingen
in de komende jaren. Dat was in ieder geval mijn interpretatie. Ieder is vrij
in zijn interpretatie, ook de Kamerleden. De raad van bestuur heeft een opvatting
over de financiële consequenties naar voren gebracht. Dat mag. Zij zijn
onafhankelijk. Dat willen wij graag zo houden. Zij hebben hun mening gegeven.
Wanneer deze plannen doorgang vinden, komt het de raad van bestuur en de raad
van toezicht toe om te beoordelen hoe zij de overgang naar het nieuwe systeem
willen vormgeven en of zij daarvoor hun verantwoordelijkheid willen dragen.De voorzitter:Ik verzoek de heer Slob om direct ook de vragen over de algemene inleiding
van de staatssecretaris te stellen. Ik had in eerste instantie voorgesteld
om de volgorde van de fracties zoals die in eerste termijn aan het woord zijn
geweest te volgen, maar de heer Slob wil graag de mogelijkheid om direct aan
te sluiten. Ook dat is mogelijk. Iedereen komt in ieder geval aan de beurt.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik heb eerlijk gezegd behoefte aan een betere indeling. Ik vind het heel
frustrerend dat wij van hot naar her allerlei onderwerpen bespreken. Het lijkt
mij een goede zaak wanneer wij bijvoorbeeld eerst over de verzuiling en ontzuiling
praten en over de financiële consequenties van het plan. Wellicht heeft
de staatssecretaris juist geprobeerd om interrupties te vermijden door alles
bij elkaar te vegen, maar dit is niet de manier waarop wij een politiek debat
met elkaar moeten voeren.De voorzitter:Het is lastig, omdat er zoveel op tafel ligt. Wij hebben afgesproken dat
wij eerst praten over de algemene inleiding, tot aan de vier punten. Omdat
de heer Slob aangeeft direct te willen aansluiten, lijkt het mij handig dat
ik hem even het woord geef, maar ik zal ervoor zorgen dat allen de mogelijkheid
tot interruptie over de algemene inleiding krijgen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Laat ik er dan toch nog maar iets meer over zeggen, want de algemene inleiding
ging ook over alles. Hij ging over de functies, over de zogenaamde onafhankelijkheid,
over de directe democratie, noem maar op. Eerlijk gezegd vind ik het onplezierig
om dat allemaal maar te moeten laten passeren. Ik stel voor dat de staatssecretaris
de hoofdstukjes van haar betoog noemt en dat wij allemaal de gelegenheid krijgen
daarover te praten.De voorzitter:Ik begrijp de opmerking. Het is vervelend als over iets niet kan worden
geïnterrumpeerd, wat anders tijdens de inleiding wel had gekund. Laten
wij zien hoever wij komen. Het lijkt mij handig om aan te sluiten. De heer
Slob geeft aan dat zijn opmerking aansluit. Misschien komt iemand een tweede
keer aan bod, als dat nodig is omdat iets onbesproken is.De heerSlob(ChristenUnie)Ik heb nog een vraag over de centrale sturing en de bezielende leiding,
met name over de positie van de raad van bestuur. De staatssecretaris zegt
daarover redelijk laconiek dat die zijn opvatting heeft en dat wij het straks
wel zien. Wat er gezegd werd, vond ik echter ontzettend scherp. Ik heb het
in mijn eerste termijn ook geciteerd: lekke bal, luchtspiegeling in plaats
van een weerspiegeling. Je praat wel over de instantie die de bezielende leiding
moet zijn. Als die instantie met inhoudelijke argumenten die verdergaan dan
alleen financiering – men sprak ook over de Ikea-handleiding en verschillende
onderdelen – zegt dat het niet werkbaar is, moeten bij de staatssecretaris
toch ook alle bellen gaan rinkelen?StaatssecretarisVan der LaanIk heb ook geconstateerd dat er geen groot enthousiasme bij de raad van
bestuur is. Ik heb echter ook geconstateerd en ben ook van mening, dat de
raad van bestuur zeer onafhankelijk is. Als de Kamer met mij van mening is
dat er een staatssecretaris is die niet stuurt op de raad van bestuur, past
het mij in die situatie om geen oordeel te hebben over het oordeel van de
raad van bestuur. Het is een zaak tussen de raad van bestuur en de raad van
toezicht.De kern van de zaak nu is tweeledig. De vraag is ten eerste of men in
staat is om de komende drie jaar conform de opdracht de wettelijke taak voldoende
uit te voeren. Het is aan het Commissariaat voor de Media om dat te toetsen
en overigens aan de raad van toezicht, waaraan men verantwoording aflegt.
Op dit moment is er een raad van toezicht ad interim. Ik verwacht per 1 januari
een nieuwe raad van toezicht te kunnen benoemen. Het is aan de nieuwe raad
van toezicht om een oordeel te hebben. Ten tweede heeft de raad van toezicht
en daarmee ook de raad van bestuur een belangrijke, ook operationele taak
bij de vormgeving van het nieuwe model. Uiteindelijk is het aan de publieke
omroep om dit te doen op de manier waarop men denkt dat het moet gebeuren.MevrouwVergeer(SP)Ik ben het met mevrouw Halsema eens dat wij van hot naar her kunnen springen.
Eigenlijk zou ik nu willen doorgaan op het thema staatsomroep of niet, maar
ik ga toch terug naar het begin.U hebt gezegd, staatssecretaris, dat ik u ten onrechte verwijt dat u geen
visie op de publieke omroep hebt. Uw visie is echter de analyse van de functies.
Ik noem dat geen visie; het is een analyse uit welke elementen een programma
kan bestaan. Het kan namelijk uit al die elementen bestaan. Een visie gaat
over de vraag waartoe de publieke omroep dient, wat het nut ervan is en wat
wij ermee willen bereiken. Mijn constatering is dat u met het
terugbrengen van de ledenomroepen tot alleen maar een verantwoording afleggen
aan de leden, miljoenen mensen in Nederland buitensluit. Hoe bereikt u de
mensen die geen lid zijn van een omroepvereniging? Of zegt u dat zij allemaal
dom zijn en maar lid van een omroepvereniging moeten worden? De publieke omroep
is er ook voor het democratische debat en voor de sociale cohesie en niet
alleen voor allerlei kleine splintergroeperingen die alle hun eigen leden
hebben. Hoe bereikt u de mensen die geen lid zijn?StaatssecretarisVan der LaanDat u het niet eens bent met mijn visie is iets anders dan dat ik geen
visie heb. U bent het niet eens met mijn manier van benaderen van de media.
Ik heb een duidelijke visie gegeven welke kant de publieke omroep op moet,
namelijk op een content-onafhankelijke manier prachtige programma's maken
waarbij en de tv en de radio en internet centraal staan. Daarin staat dus
niet de interne organisatie van Hilversum centraal, zoals in uw plan. Voor
u maakt het niet uit wat de kijker wil. Voor u is de zaak geregeld als wij
de NOS en de NPS op Nederland 1 zetten, nog eens vier op Nederland 2 en nog
eens vier op Nederland 3. Ik weet niet of u de kijker daarmee een plezier
doet. Op dit moment is het voor de omroepverenigingen die niet van nature
dezelfde doelgroepen hebben, al heel moeilijk. Bijvoorbeeld op Nederland 2,
waarop organisaties voor oudere doelgroepen en jongere doelgroepen zitten,
is het al heel lastig om samenhangend te programmeren. Dat verwijt ik niemand;
het is gewoon een consequentie van het systeem van thuisnetbespeling, waarvoor
wij met elkaar gekozen hebben. U versterkt nog eens de thuisnetbespeling.
Wij zeggen dat het van binnen naar buiten is. U neemt Hilversum, u ziet een
aantal omroepverenigingen die langs bepaalde lijnen in de samenleving zijn
verdeeld. De vraag is of dat actueel is of niet. Die vraag wordt terecht gesteld.
Daarom geef ik zo veel ruimte voor nieuwe toetreders. Ik begrijp uw vraag
eigenlijk niet. Ook in uw model zullen per definitie een aantal mensen geen
lid zijn. Ik zie in uw eigen plan ook geen antwoord op de vraag die u mij
stelt, mevrouw Vergeer. Misschien mag ik u die vraag ook stellen?MevrouwVergeer(SP)Het is inderdaad geen antwoord op mijn vraag. De staatssecretaris zegt
dat zij de Nederlandse bevolking via de ledenverenigingen inspraak geeft in
wat er op de televisie komt. Hoe wil zij dan de miljoenen Nederlanders bereiken
die nergens lid van zijn?In mijn plan tellen de doelgroepbereikcijfers en de waarderingscijfers.
De publieke omroep is van iedereen en voor iedereen en moet de doelgroepen
in Nederland bereiken.StaatssecretarisVan der LaanHoe kunt u de behoefte meten aan de waardering van programma's die nog
niet gemaakt zijn, mevrouw Vergeer? Het grote nadeel van waardering- en kijkcijfersmetingen
is dat er nooit een nieuwe omroepvereniging opstaat. Hoe kan een nieuwe omroepvereniging
zich bewijzen als zij geen platform krijgt om zich op te profileren? Hoe kunnen
er waarderingscijfers komen voor een omroepvereniging die er niet is? Het
betekent dat de huidige omroepverenigingen de kans krijgen om mooie programma's
te maken waarvoor zij waardering krijgen. Hoe had LLiNK in uw model ooit kunnen
toetreden? Er waren geen waarderings- en kijkcijfers want er zijn geen programma's
gemaakt. Het enige was een internetsite en een aantal leden dat een nieuwe
omroep wilde. Hoe kun je zonder waarderings- en kijkcijfers ooit een nieuwe
omroep toelaten? Daarom sta ik voor vernieuwing, voor andere verbindingen.MevrouwVergeer(SP)Ik ga hier geen discussie voeren over mijn model. De WRR heeft het ook
voorgesteld. Wij moeten het zeker doen als wij bij het wetsvoorstel zijn.
De staatssecretaris geeft nog steeds geen antwoord op de vraag, waar de miljoenen
Nederlanders blijven waarvoor de omroepen zich nu wel inspannen omdat zij
samen willen werken en een profiel aan hun net willen geven.StaatssecretarisVan der LaanEen omroepvereniging is representatief voor bepaalde mensen in de samenleving.
Dat betekent dat zij programma's maken voor hun achterban, of mensen lid worden
of niet. In mijn model gaan wij ervan uit dat de licentiehouders de Nederlandse
samenleving vertegenwoordigen. De ene omroep heeft meer leden dan de andere
en dus kun je er min of meer van uitgaan dat de ene een grotere achterban
heeft dan de andere. Er zijn echter nog steeds lacunes. Dat sluiten wij ook
niet uit in het kabinetsplan. Het is voor mij niet zo interessant of een miljoen
mensen zich betrokken voelt bij de NCRV en er maar 400.000 mensen lid worden.
Voor mij is het belangrijk dat in het totale palet van licentiehouders alle
stromingen in Nederland op welke manier dan ook vertegenwoordigd zijn. Dat
is nota bene de reden geweest waarom de NPS is opgericht. Er was een stroming
in Nederland – de multiculturele – waarvoor onvoldoende programma's
gemaakt werden. Het is mijn verantwoordelijkheid om lacunes op te lossen.
Dat heb ik geregeld in dit plan. De raad van bestuur kan namelijk op basis
van onderzoek constateren, of er groepen in de samenleving zijn die niet worden
bediend en deze kunnen dan wél worden bediend. Een cruciaal onderdeel
van mijn plan is om dit probleem op te lossen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik schrik van de opvattingen van de staatssecretaris over de maatschappij.
Haar opvattingen over het publieke bestel zijn een logische uitwerking daarvan.
De staatssecretaris zegt namelijk dat de samenleving uit groepen bestaat.
Mensen mogen programma's gaan maken voor achterbannen en voor leden. Het is
alsof wij de jaren zeventig niet gehad hebben. Dekolonisatie van de burger,
dat was het antwoord op de verzuiling. Mensen zijn individuen, zij zijn niet
zomaar in een groep in te delen en willen niet zomaar lid worden! De staatssecretaris
stelt echter herzuiling voor: doelgroepentelevisie, achterbannentelevisie,
belangenbehartigerstelevisie. Dat betekent dat heel veel individuen in deze
samenleving niet gehoord of vertegenwoordigd zullen zijn.Er is nog een ander probleem en dat vind ik nog verontrustender. Volgens
mij is publieke televisie voor de staatssecretaris wat de mensen willen! De
omroepverenigingen moeten televisie gaan maken waarvoor 50.000 mensen of méér
belangstelling hebben. Er is echter ook een heel andere definitie van publieke
televisie, namelijk dat ambachtelijke, professionele journalisten en programmamakers
televisie maken waaraan nog geen behoefte is. Zij agenderen nieuwe onderwerpen
en controversiële kwesties. Hoe moet dat bij omroepverenigingen
die alleen hun legitimatie vinden in hun leden?StaatssecretarisVan der LaanIk ben het roerend met mevrouw Halsema eens. Er is straks in het budget
voor tweederde ruimte om precies dat te gaan doen wat zij wil: onafhankelijk
van leden en achterbannen programma's maken. De intelligentie van de combinatie
is nu juist dat er voor tweederde volstrekte programmatische vrijheid bestaat,
onder de bezielende leiding van de raad van bestuur, aangezien er altijd een
zekere samenhang moet bestaan. Mevrouw Halsema kan dat herzuiling noemen,
ik doe dat niet. Het enige wat ik zeg, is dat er moet worden gekozen. Je kiest óf
voor het serieus nemen van het fenomeen omroepvereniging, waarmee je kiest
voor het serieus nemen van het lidmaatschap daarvan en dus voor autonomie, óf
voor het BBC-model. In de plannen van de SP en van de heer Van Dam, voor wie
kennelijk vooral de televisie bestaat, wordt geen keuze gemaakt. Zij zeggen:
wij hebben toevallig omroepverenigingen, die wij laten opgaan in een net,
en die mogen productie maken. Eigenlijk zegt de heer Van Dam: zij mogen productiewerk
doen als zij dat volgens politiek correcte maatstaven doen. Hij heeft het
over drie sterke netten, maar die zijn er in mijn model ook, zij het met de
kijkers centraal.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik begrijp best dat u met een omweg de heer Van Dam bekritiseert: uit
het verleden weet ik dat de PvdA de voorstellen van GroenLinks altijd exact
kopieert. Ik kan mij daarom voorstellen dat het voor u wat lastig is om mij
te bekritiseren. U maakt er een te eenvoudige politieke tegenstelling van,
waartegen ik bezwaar maak. U zegt dat moet worden gekozen voor externe of
voor interne pluriformiteit. Zoals bekend kiezen wij voor het laatste. Maar
ook in uw model, waarvan D66 nooit voorstander is geweest, zijn de onafhankelijkheid
van journalisten en de legitimiteit van programma's onvoldoende gewaarborgd.
Ik probeer het anders te zeggen. Tijdens de hoorzitting zat hier Bregtje van
der Haak, programmamaker van de VPRO. Zij vroeg of de staatssecretaris bereid
is de komende jaren geld uit te trekken voor iemand als zijzelf, geïnteresseerd
in vrouwenrechten in Saudi-Arabië, maar die een half jaar moet wachten
op een visum. In functie C is daar geen geld meer voor, en in functie A kan
het nauwelijks gebeuren, want het is ook opiniërend, het is ook debat.
Dan heb ik het niet eens over de geweldige financiële kaalslag die tegelijkertijd
plaatsvindt.StaatssecretarisVan der LaanU laat een aantal zaken door elkaar lopen. Door u wordt gesteld dat journalisten
bij een omroepvereniging niet onafhankelijk kunnen zijn. Ikzelf leg die verbinding
niet.MevrouwHalsema(GroenLinks)Dit is een misverstand dat u zelf in de wereld hebt geholpen. U zegt namelijk
heel nadrukkelijk dat de omroepverenigingen één hoofddoel hebben,
namelijk het bedienen van hun achterban. Dat verhoudt zich niet goed ten opzichte
van onafhankelijke journalistiek, want dat betekent dat moet worden gemaakt
wat de mensen willen.StaatssecretarisVan der LaanVolgens mij liggen wij op dit punt niet ver uit elkaar. Er is sprake van één
grote spraakverwarring. Mijn definitie van onafhankelijke journalistiek is
hoor en wederhoor en openstaan voor allerlei opvattingen in de maatschappij.
Maar als je voor de EO een bepaald programma maakt, behandel je andere thema's
en invalshoeken dan BNN. Ik heb het niet over een rondetafelgesprek met een
interviewer erbij, waarin de politiek van vandaag wordt besproken. Een maatschappelijk
debat bestrijkt een zeer breed gebied. Het gaat er dan om dat thema's worden
uitgediept, dat er over wordt nagedacht, dat er vanuit bepaalde invalshoeken
naar wordt gekeken en dat er ruimte wordt gegeven aan opvattingen in de maatschappij.
Dat is onafhankelijke journalistiek. Volgens mij sluiten deze elkaar niet
uit, maar volgens mevrouw Halsema wel. Zij maakt die verbinding dus nadrukkelijk
wel en ik niet.MevrouwÖrgü(VVD)Over het voorgaande heb ik eigenlijk geen vraag, maar ik wil er wel een
korte opmerking over maken. Categorie B bedient kleinere doelgroepen, maar
iedereen betaalt eraan mee. De VVD vindt het een goede zaak dat dit beperkt
is tot debat en opinie en dat in categorie C de mogelijkheid bestaat via licentiehouders
en productiehuizen een breder publiek te bedienen. Maar dit terzijde.Mijn vraag ging eigenlijk over de opmerking van de staatssecretaris dat
er 36 mln. was vrijgekomen bij de NOS in verband met voetbal. Dat is echter
niet aan de orde. Wij hebben daar de afgelopen maanden een discussie over
gevoerd en de VVD-fractie heeft daar vragen over gesteld. Alleen als er gegadigden
zijn vanuit allerlei andere open netten, in dit geval de commerciële
netten die gewoon open netten zijn en die ook graag willen betalen, komt dat
bedrag vrij, anders niet. Wat wil de staatssecretaris dat in de toekomst op
dit punt gebeurt? De Champions-Leaguerechten zijn bijvoorbeeld met die 36
mln. gekocht door de NOS, terwijl er ook andere gegadigden waren. Hoe moet
dat in de toekomst gaan? Welke rol zou wat de staatssecretaris betreft de
raad van bestuur op dit onderdeel moeten hebben? Zou de raad van bestuur niet
aan de slag moeten om een plan te maken, zeker als het om dit soort zaken
gaat?StaatssecretarisVan der LaanHet is een taak van de publieke omroep en de raad van bestuur om een evenwichtige
sportprogrammering op tv te laten zien. Het enige wat ik heb willen aangeven,
is dat het wegvallen van de eredivisievoetbalrechten niet alleen leidt tot
een daling van de kijkcijfers op zondagavond van zeven tot negen en op zaterdagavond
voor de andere samenvattingen, maar ook tot een daling van de reclame-inkomsten.
Dat is een autonoom gegeven, dat ongeacht dit plan zou optreden. Ik heb daar
alleen over opgemerkt dat er daardoor ook 36 mln. niet is uitgegeven en dat
dat geld aan andere dingen kan worden uitgegeven. Ik ga er niet over waaraan
het wordt uitgegeven. De raad van bestuur heeft ervoor gekozen dat geld uit
te geven aan sport. Dat is prima, dat mag. Dat heeft niets te maken met de
vraag of zij hadden mogen bieden of niet. Zij hebben geprobeerd die rechten
te verwerven. Er waren veel mensen die op zondagavond graag met het bord op
schoot naar de NOS keken. De NOS vervulde daarmee dus een publieke taak. Het
is ook een opdracht aan de publieke omroep om sport te verslaan. Het kan dan
ook gaan om sportrechten waar ook door commerciëlen graag naar gekeken
wordt. In mijn ogen gaat het er niet om dat de commerciëlen de eerste
kans krijgen om te bieden en dat de publieke omroep mag doen wat er overblijft.
Zij hebben een sporttaak en die vervullen zij. Zij kunnen daar de financiële
middelen aan uitgeven die zij willen.MevrouwÖrgü(VVD)Tot hoever kan men dan gaan volgens de staatssecretaris? Het gaat namelijk
niet om een paar miljoen, maar om miljoenen. Als andere open netten dat ook
willen betalen, zouden daar wat ons betreft beter kunst- en cultuurprogramma's
van kunnen worden gemaakt.StaatssecretarisVan der LaanDat is nu precies wat wij niet willen. De Kamer heeft altijd, terecht,
gezegd dat de staatssecretaris of de Kamer niet mag beslissen over wat moet
worden uitgezonden en gekocht door de publieke omroep. Daar hebben wij nu
juist een onafhankelijke publieke omroep voor. Als wetgever hebben wij bepaald
hoeveel procent cultuur, verstrooiing enzovoorts er moet zijn. Wij gaan echter
niet over de schouder van de inkoper kijken en zeggen welke programma's de
publieke omroep wel en niet mag uitzenden en welke rechten men wel of niet
mag kopen. Zo werkt het niet. Wij kunnen niet zeggen: u moet nu overgaan van
voetbal naar kunst en cultuur. Ik heb alleen gezegd dat er 36 mln. is bespaard,
maar dat geld moet ook weer worden uitgegeven, want de uren die vrij zijn
gekomen, moeten ook weer worden gevuld.MevrouwKraneveldt(LPF)De staatssecretaris zei dat in de huidige situatie tien omroepen 75%
van het budget verdelen. Wat ons betreft zijn dat er al tien te veel, want
wij kiezen voor interne pluriformiteit. De staatssecretaris zei trots dat
die omroepen in de toekomst misschien nog maar 37% van het budget verdelen.
Maar als nieuwe licentiehouders zich aan kunnen melden, zijn het misschien
wel vijftien omroepen die 37% kunnen verdelen. Ik zou dat "herzuiling"
willen noemen. In ieder geval is het een enorme versnippering die de herkenbaarheid
voor de kijker van de publieke omroep niet ten goede komt. Graag een reactie
van de staatssecretaris hierop.Daarnaast noemde de staatssecretaris, met de D66-pet op, de directe betrokkenheid
van de burgers in het nieuwe plan een enorm winstpunt. In haar visie "Met
het oog op morgen" stelt zij echter dat inspraak van leden en donateurs
niet meer wettelijk verplicht is. Je mag je geld geven, maar vervolgens is
er geen enkele vorm van inspraak geregeld. Ik zou het fijn vinden als de staatssecretaris
de toezegging doet dat in ieder geval te regelen, anders is het plan van de
staatssecretaris echt een wassen neus.StaatssecretarisVan der LaanHet is nogal bepalend hoe de staffel gaat werken als het gaat om de kans
op versnippering. Ik stel voor dat wij dat onderwerp even parkeren, want die
staffel kan van invloed zijn op het wel of niet aanwezig zijn van versnippering.
Ik zal in ieder geval ingaan op de herkenbaarheid van het publieke bestel
en de kans op versnippering in zijn algemeenheid. Het is heel erg moeilijk
om een omroepvereniging te starten. Dan moet je 50.000 leden werven en dat
zonder dat je een programma hebt kunnen maken op televisie of radio. De enige
mogelijkheid om bekendheid te krijgen, is via het internet. Overigens betekent
dit dat je onder jongeren meer kans maakt om een nieuwe omroepvereniging te
starten dan onder ouderen, want die maken veel minder gebruik van het internet.
Dus ik verwacht niet dat er opeens vijf nieuwe clubs gaan ontstaan. Ik definieer "herzuiling"
overigens als een teruggang naar de jaren vijftig. Ik noem het geen herzuiling
als bedoeld wordt dat mensen zich prettig voelen rondom één
thema en zich daaraan willen verbinden. Ik ga uit van het individu. Het individu
maakt vrijwillig de keuze om lid te worden van een vereniging. Een vervolgvraag
was of het lid geen verplichting meer heeft tot inspraak. Persoonlijk vind
ik dat het toppunt van betutteling. Je kunt als lid van een omroepvereniging
blij of niet blij zijn met het feit dat er geen inspraak mogelijk is. Je moet
geen lid worden van een omroepvereniging als je beledigd bent over het feit
dat er geen inspraakmogelijkheid is. Ik ga ervan uit dat een omroepvereniging
er belang bij heeft haar leden in enigerlei vorm te consulteren. Ik vind het
betutteling als de overheid bijvoorbeeld de VARA voor gaat schrijven haar
leden te consulteren. Ik heb er alle vertrouwen in dat de VARA dat helemaal
zelf bedenkt.MevrouwKraneveldt(LPF)Ik vind het shockerend dat de staatssecretaris het betuttelend vindt om
te regelen dat de leden van omroepverenigingen inspraak hebben. Wij regelen
dat op allerlei andere terreinen wel, bij voorbeeld op het gebied van onderwijs.
Blijkbaar mag je als lid van een omroepvereniging alleen geld geven en als
je het daar niet mee eens bent, kun je het lidmaatschap opzeggen. Maar dan
valt de fundering weg onder de omroepvereniging. Is dat het enige middel dat
de staatssecretaris een lid of donateur in handen wilt geven om invloed uit
te oefenen op de omroepvereniging? Dat is wel heel erg weinig. Waarom geen
inspraak?StaatssecretarisVan der LaanHet verbaast mij dat mevrouw Kraneveldt zich zo veel zorgen maakt. Er
zijn op dit moment legio stichtingen, onder andere voor goede doelen, waarin
mensen het volste vertrouwen hebben. De reden waarom ik het regelen van inspraak
wil verlaten, is dat ik ook de stichtingsvorm introduceer als een mogelijkheid
buiten de verenigingsvorm om toe te treden tot een omroepbedrijf. De stichtingsvorm
is een zeer gebruikelijke manier voor mensen om hun loyaliteit aan een bepaald
gedachtegoed tot uitdrukking te brengen. Ik vind het vreemd om daarvoor officiële
inspraak te regelen, omdat mensen hun invloed al kunnen uitoefenen via panels
en dergelijke. Ik zou zeggen, laat het omroepbedrijf zelf de keuze maken voor
de vorm. Laat de leden zelf bepalen of zij donateur of lid willen zijn omdat
zij inspraak willen hebben. Laten wij ook niet overdrijven, het aantal mensen
dat actief participeert in verenigingen, is relatief klein.De heerBakker(D66)Ik zat nog even na te denken over de vraag over documentairemakers die
mevrouw Halsema heeft gesteld. Zij kwam met het voorbeeld van Bregtje van
der Haak. Het is wel van belang om te horen hoe de staatssecretaris denkt
dat onafhankelijke programmamakers in het nieuwe bestel een plek krijgen.
Zij is van de VPRO, waar zij de ruimte van krijgt. Er zijn een paar andere
organisaties, zoals de IKON, de Humanistische Omroep en de NPS, die daarvoor
ruimte geven, maar dat komt steeds meer in het gedrang. Men moet bovendien
vaak langs allerlei sponsors, zoals ministeries, die geld geven en dan weer
invloed willen op het geheel. Uiteindelijk kan je dan na heel veel moeite,
na twee jaar, eens wat gaan maken. Hoe gaat dat in de toekomst met mensen
met goede ideeën, al of niet in dienst van een omroepvereniging? Wat
is de kans op de totstandkoming van dit soort onafhankelijke producties, documentaires
of moeilijke programma's? Als men vooral voor voetbal gaat, zijn daarvoor
misschien niet direct grote budgetten beschikbaar, terwijl wij toch van mening
zijn dat zij een belangrijke plek moeten hebben.StaatssecretarisVan der LaanDat is de kerntaak van de publieke omroep. De raad van bestuur moet daarvoor
budget ter beschikking stellen en opdracht geven aan programmamakers en producenten.
Je hebt ook eenpitters in het veld van buitenproducenten, dus iemand die gewoon
een documentaire of een serie produceert. Zij kunnen melden dat zij graag
een reportage of een documentaire willen maken over een bepaald thema. Het
kan zijn dat dit uiteindelijk in opdracht van de VPRO is. Ik heb in mijn inleidende
woorden al gezegd dat ik dit niet zie als een format, maar als een functie.
De VPRO kan van mening zijn dat het bijdraagt aan de taak binnen de publieke
omroep van opinie en maatschappelijk debat en dat het wat toevoegt aan het
bestel, als deze mevrouw daar in opdracht naartoe gaat. Dit kan je in mijn
ogen tot het maatschappelijk debat rekenen. Ik weet niet hoe dat programma
er precies uit zal zien. Het kan ook zijn dat het valt onder documentaires
waarvoor geld beschikbaar moet komen van de raad van bestuur. Op de vraag
hoe dat precies gaat, is het antwoord dat dit de taak is van de raad van bestuur,
want dat hebben wij met elkaar afgesproken.De heerBakker(D66)Wij hebben het gehad over kunst en cultuur. Het probleem is dat dit soort
programma's vaak in het gedrang komt wat betreft kijkers en middelen. De grote
klacht is dat dit soort programma's, als zij in het huidige bestel al kunnen
worden gemaakt, ook nu al kleinere budgetten krijgen en in de randen van de
nacht worden geprogrammeerd. Zij zijn straks de taak van de raad van bestuur
en de licentiehouders, daar heeft de staatssecretaris gelijk in, maar wordt
in de prestatieafspraken gegarandeerd dat men daarvoor de budgetten vrijmaakt
die wij zo essentieel vinden voor de taken van de publieke omroep?StaatssecretarisVan der LaanDe prestatieafspraken kunnen over verschillende onderwerpen gaan, al naar
gelang de voorstellen van de publieke omroep. De publieke omroep heeft een
concessiebeleidsplan bij mij ingediend. Op basis daarvan zijn wij een gesprek
begonnen over de prestatieafspraken. Daarbij heb je verschillende thema's.
Dat is niet op detailniveau, maar op hoofdlijnen. Waar gaat welk geld naartoe?
De prestatieafspraken zijn een instrument om te zeggen dat men te weinig of
te veel aandacht besteedt aan kwetsbare documentaires. Dat is het gesprek
dat je voert via de prestatieafspraken.De voorzitter:Wij hebben afgesproken dat wij nu overgaan naar het blokje interrupties
over de vier punten. Wij kijken of wij dat in een keer kunnen doen, want als
wij dat in vier blokjes doen, wordt het wat veel. Daarna komt er nog een tweede
termijn.MevrouwVergeer(SP)Voorzitter. Ik denk dat het te vroeg is om al over te stappen naar die
vier punten. Er zijn nog meer punten die volgens mij bij de hoofdlijnen horen
en niet bij die vier punten, zoals het verschil tussen publiek en commercieel
en de rol van de raad van bestuur als sturend orgaan. Dat moet dus eerst aan
de orde komen.De voorzitter:Laten wij ook even naar de tijd kijken. Wij hebben al een rondje gemaakt
na de algemene inleiding en wij krijgen nog een interruptieblok over de vier
punten. De staatssecretaris heeft ook nog andere vragen. Aan het eind kunnen
wij u misschien nog de mogelijkheid geven om te interrumperen, want anders
halen wij acht uur niet. Wat heet, dan komen wij er vandaag niet eens doorheen.
Ik moet dus noodgedwongen streng zijn. Het kan echt niet anders. Wij gaan
nu over tot de vier punten en u krijgt allemaal de kans om te interrumperen.
Het is geen nieuwe discussieronde. Het zijn interrupties op het betoog van
de staatssecretaris.MevrouwVergeer(SP)Die vier punten zijn details. Het gaat niet over de hoofdlijnen, zoals
de kant die wij opgaan met de publieke omroep. Ik denk ook aan de vraag wat
privaat kan en wat publiek moet. De hoofdzaken moeten eerst besproken worden,
want daar hangen de vier punten mee samen.De voorzitter:Als u dat details vindt, dan sta ik u toe om in dit blok nog een vraag
te stellen over een ander punt. Wij moeten wel doorgaan, want anders komen
wij er niet doorheen. Daar hebt u uiteindelijk ook een voorzitter voor gekozen
en ingehuurd. Doorgaan na acht uur is ook geen optie, zie ik al. Wij moeten
dus jagen. Het betekent dat wij waarschijnlijk niet kunnen eten, maar dat
is het risico dat wij lopen. Ik ga nu dus door met het tweede blokje interrupties
over de vier punten. Wij gaan vier punten tegelijk behandelen, want anders
redden wij het niet met de tijd.MevrouwKraneveldt(LPF)Ik heb nog een vraag over de lagere contributie voor leden. Ik heb al
eens eerder gezegd dat deze staatssecretaris goed is in gelegenheidswetgeving
om BNN in het zadel te houden en ik denk dat dit weer als zodanig is in te
schatten. Zij wil nu een lagere contributie. Tijdens de schriftelijke ronde
heb ik gevraagd waar dat bedrag van € 24 vandaan komt. Daarop antwoordde
de staatssecretaris dat zij zich wil conformeren aan wat gebruikelijk is bij
donateursgeld voor ideële instellingen. Nu kiest zij voor € 15
of € 10 of misschien wel voor minder. Ik heb ook iets gehoord over
een inkomensafhankelijke bijdrage. Ik wil het nu allemaal graag goed op een
rijtje hebben. Waar denkt de staatssecretaris aan? Wat mogen licentiehouders
aan diensten aan leden en donateurs aanbieden? Een bedrag van € 10
of € 15 moet een teken van betrokkenheid zijn. Stel dat je ook nog
een tosti-ijzer krijgt als je donateur wordt. Wat is dan het cadeaugedeelte
en welk deel is dan de betrokkenheid?StaatssecretarisVan der LaanIk heb nooit gesproken over een inkomensafhankelijke bijdrage. Dat idee
is wel rondgegaan in de gesprekken, maar dat is voor mij nooit een optie geweest.
Ik heb het over een daling van de prijs van € 24 en dat is geen
gelegenheidsgebaar. Ik constateer dat de lage inkomens daar problemen mee
hebben. Het gaat niet alleen om jongeren, maar om alle mensen met lage inkomens.
Het is niet de bedoeling dat alleen mensen met veel geld lid
kunnen worden van een omroepvereniging. De contributie mag niet blokkerend
werken. Het is niet mijn bedoeling dat alleen bepaalde groepen in de samenleving
lid zijn van een omroepvereniging.In het kabinetsplan staat duidelijk dat het aan het omroepfenomeen verbonden
diensten moeten zijn, maar dat was bij een bedrag van € 24. Of het
nog mogelijk is om een dienst te stellen tegenover een bedrag van € 10
of € 15, is nog maar de vraag. Het was nadrukkelijk verbonden aan
het bedrag van € 24. Als je er diensten tegenover mag stellen, zijn
mensen sneller bereid om € 24 te betalen. Als de Kamer het mij toestaat,
zal ik dit punt graag verder uitwerken in het wetsvoorstel. Ik wil er eerst
over van gedachten wisselen met mensen die daar verstand van hebben. Ik heb
nu niet even een opvatting over de diensten die wel mogen en de diensten die
niet mogen. In ieder geval vond ik het logisch bij een bedrag van € 24,
maar of dat nog steeds logisch is bij € 10 of € 15 laat
ik nog even in het midden. Ik wil daar eerst even over nadenken en dan kom
ik daar op terug in het wetsvoorstel.MevrouwÖrgü(VVD)Voorzitter. De staatssecretaris gaf aan dat vanaf 2008 bij onderdeel C
een bedrag van 250 tot 280 mln. is vrijgemaakt en dat zij daarin het geld
voor het kwetsbare deel van kunst en cultuur wil oormerken. Als het om een
groot onderdeel ging, zou ik wel enigszins kunnen begrijpen dat zij dit moet
doen, maar nu niet. Om welk onderdeel gaat het precies? Wat is de exacte reden
voor de keuze voor oormerking? Heeft zij geen vertrouwen in de raad van bestuur
die dat sowieso zou moeten doen?StaatssecretarisVan der LaanHet gaat niet om wel of geen vertrouwen hebben in de raad van bestuur.
Ik heb met die vier punten willen reageren op de onrust in de samenleving
en de cultuursector. Ik ben tenslotte ook staatssecretaris voor Cultuur. Er
is onder makers van programma's in de categorie kwetsbare programmering grote
onrust over of zij niet het kind van de rekening gaan worden. Wat mij betreft,
zal dit niet het geval zijn. Vandaar dat ik een earmarked budget wil opvoeren.
Voor internetdiensten is er binnen de publieke omroepen ook een earmarked
budget. Men moet 22 mln. aan internetdiensten besteden. Het is waar dat de
programma's met relatief weinig kijkers vaak als eerste sneuvelen. Ik probeer
langs deze weg de onrust weg te nemen.MevrouwÖrgü(VVD)De wens tot oormerking is dus niet zozeer ingegeven door financiële
redenen als wel door de kwetsbaarheid van die onderdelen.StaatssecretarisVan der LaanIk verwacht met het earmarken van een bepaald budget, de 30 à 35
mln. die nu aan het meest kwetsbare deel van de kunst- en cultuurprogrammering
wordt uitgegeven, te waarborgen dat men dit type programma's blijft maken.
Wij praten dus wel over budget-earmarking. Aangezien het een onderdeel is
van het totale budget van de raad van bestuur van rond de 280 mln., verwacht
ik dat er voldoende ruimte is voor de raad om een eigen afweging te maken.MevrouwHalsema(GroenLinks)Als ik het goed begrijp, oormerkt u – ik vind het een verschrikkelijk
woord – een deel van het budget voor kwetsbare muziek, kwetsbaar drama
en jeugddrama. De consequentie is dat een groot deel van het budget voor kunst
en cultuur niet geoormerkt wordt. Dat is dus het kind van de rekening. Wat
is het bedrag precies?StaatssecretarisVan der LaanIk heb net in antwoord op een interruptie gezegd dat het bedrag 35 tot
40 mln. is.MevrouwHalsema(GroenLinks)Neem me niet kwalijk, dat heb ik niet gehoord.StaatssecretarisVan der LaanU neemt aan dat kunst en cultuur het kind van de rekening worden. Ik heb
net aangegeven dat het budget voor de totale functie C 280 mln. is. Als er
derving plaatsvindt, zal die haar beslag kunnen krijgen op sport en de functie
C. Overigens, in het kabinetsplan heb ik aangegeven, dat het gaat om het ontzien
van de functies nieuws en maatschappelijk debat. Ik heb specifiek voor earmarken
van budget voor kwetsbare kunst gekozen, omdat populaire programma's, ook
populaire kunst- en cultuurprogramma's, per definitie niet blootstaan aan
de verleiding deze te schrappen. Het is dus niet nodig om daar van de politiek
uit een hekje omheen te zetten. Immers, ze zijn populair, kennen hoge kijkcijfers
en worden dus toch wel gemaakt. Ik kies ervoor om dat te beschermen dat niet
als vanzelf toch wel wordt gemaakt.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter. Eerlijk gezegd kan ik geen chocolade maken van wat de staatssecretaris
net over de NPS zei en ik vraag haar daarom het nog eens uit te leggen. In
eerste instantie zei zij "makers en programma's krijgen drie jaar overgangstijd",
maar vervolgens zei zij letterlijk: een stuk organisatie gaan wij intern plaatsen.StaatssecretarisVan der LaanIk kan mij voorstellen dat dit tot enige verwarring leidt. De huidige
NPS-programma's en daarmee ook de programmamakers gaan één op één
over naar de interne organisatie die vanaf 2008 publieke omroep heet en een
grote organisatie is maar wel enkele onderdelen heeft. Dat geldt ook voor
Educom en ook voor de nieuws- en sportfunctie. Het misverstand dat vanaf juni
is ontstaan, is dat de stichtingsvorm ook nog drie jaar langer zou mogen blijven
bestaan. Ik heb dat nooit gezegd en dat is ook nooit de bedoeling geweest.
Vanaf 2008 zal ook Educom niet meer als stichting bestaan. Het gaat niet over
de stichtingsvorm, maar dat is wel onderwerp van de verwarring. Per 1 september
2008 gaat Educom dus één op één over naar de publieke
omroep en wordt daar een interne organisatie van. Ook de NPS gaat wat mij
betreft per die datum één op één over. Het grote
verschil met Educom is dat de NPS uiteindelijk een inbedding moet krijgen.
Een deel zal gaan heten interne voorziening, zoals ook in het kabinetsplan
staat aangegeven, en een ander deel zal uiteindelijk een plek vinden bij anderen,
licentiehouders of buitenproducenten. Er moet onderscheid worden gemaakt tussen
wat de NPS nu maakt aan programma's op het gebied van opinie en maatschappelijk
debat en de programma's die zij maakt die betrekking hebben op de functie
kunst en cultuur. Waar het gaat om opinie en maatschappelijk debat blijft
wat mij betreft overeind dat per september 2008 het perspectief
van de kijker, namelijk helderheid over de afzender, dan ook direct gerealiseerd
wordt; het is of een intern gemaakt pluriform programma of het is een door
een specifieke omroepvereniging gemaakt programma. Dat betekent dat de programma's
die nu in het kader van opinie en het maatschappelijke debat worden gemaakt
per 2008 direct een nieuwe plek krijgen. Dat zal enerzijds kunnen door de
aanvullende taak. Ik sluit niet uit dat een deel daarvan binding houdt met
de aanvullende taak van de raad van bestuur. U moet dan vooral denken aan
de multiculturele programma's, want in het kader van opinie en maatschappelijk
debat vult op dit moment geen enkele omroepvereniging dat gat. Dat kan overigens
in 2008 anders zijn, maar in elk geval nu niet en ik sluit dan ook niet uit
dat daar een plek voor wordt gevonden. Door de ruime opvatting over hoe de
interne pluriforme nieuwsfunctie vorm kan krijgen, kunnen ze ook daar wellicht
een plek vinden. Ik ga daar niet over, dat is een zaak van de raad van bestuur
en de NPS. Dit houdt dus in dat de totale NPS-organisatie in de publieke omroep
een plek zal vinden en vervolgens drie jaar de tijd krijgt om naar de uiteindelijke
situatie te groeien. Dat betekent dan ook dat vanaf 2011 die definitieve situatie
zal moeten zijn bereikt in plaats van in 2008.De heerBakker(D66)Begrijp ik het goed dat die dingen die samenhangen met functie A/B per
1 september 2008 direct hun definitieve plaats moeten krijgen? Dit geldt
dan dus voor datgene wat te zijner tijd als nieuws, opinie en debat en de
aanvullende pluriformiteit zal worden aangemerkt, dat wil zeggen de lacunes
in de pluriformiteit door de omroepverenigingen en dan praat je vooral over
multiculturele programmering. De overige programma's, vooral de programma's
die nu nog onder functie C vallen, worden één op één
ingesluisd en moeten geleidelijk aan een inbedding krijgen. Vat ik het zo
goed samen?StaatssecretarisVan der LaanHet is lastig om dit onderscheid zo strikt te maken, want er is maar één
organisatie en dat is de publieke omroeporganisatie.MevrouwHalsema(GroenLinks)De staatssecretaris heeft die indeling zelf zo gemaakt.StaatssecretarisVan der LaanDit is waar, maar het punt is dat er zowel voor A als C één
organisatie verantwoordelijk is, namelijk de publieke omroep. De publieke
omroep is bovendien verantwoordelijk voor een stukje van B, namelijk daar
waar lacunes zitten. Hebben wij de NPS niet ooit opgericht, omdat er een lacune
was? Daarom zeg ik dat wij niet moeten uitsluiten dat op 1 september
2008 wordt geconstateerd dat bij de programma's die nu tot de categorie opinie
en maatschappelijk debat behoren, tevens een opvulling van een lacune hoort
die in functie B is ontstaan.Heel kort samengevat: de NPS gaat één op één
over, de programma's gaan één op één over en de
programmamakers gaan één op één over. Op 1 september
2008 moet alleen een keuze worden gemaakt over de functie die de verschillende
programma's vervullen of waar zij primair hun vervulling zullen krijgen. De
raad van bestuur speelt voor alle drie functies een rol. Zij zullen overgaan,
maar het is nog niet duidelijk waar zij terechtkomen.De heerBakker(D66)Na vandaag zal het wetgevingsproces van start gaan. Daarnaast zal er een
bestuurlijk proces van start gaan met onder meer een bestuurlijke invulling
van dit laatste punt. De vraag is hoe dit bestuurlijk zorgvuldig kan worden
ingevuld. Mag ik aannemen dat de staatssecretaris samen met de raad van bestuur,
maar ook in een rapportage aan de Kamer, ervoor zal zorgen dat die uitwerking
geleidelijk aan steeds duidelijker wordt?StaatssecretarisVan der LaanEén ding is duidelijk, de NPS-organisatie – en dan heb ik
het niet over de stichting – dat wil zeggen de mensen, de financiële
middelen en de programma's die nu bij de NPS thuishoren, zullen één
op één over gaan op 1 september 2008. Vanaf dat moment
wordt in de volgende drie jaar geleidelijk aan gewerkt naar een definitieve
situatie. Die situatie zou aanvankelijk onmiddellijk in 2008 in werking treden.
Wij gingen er dus eerder vanuit dat die programma's dan naar licentiehouders
zouden worden overgeplaatst, maar in plaats daarvan krijgen zij een eigen
plek binnen de publieke omroep. Daarna wordt een deel van de programma's geleidelijk
overgedragen. Een ander deel zal zodanig van aard zijn dat de programma's
die daartoe behoren, permanent bij de publieke omroep blijven. Dit staat ook
in het plan. Hoe groot dit deel is, is een zaak van de raad van bestuur en
van de NPS. Wij praten dus over een verlenging van drie jaar van een situatie
die aanvankelijk in 2008 zijn beslag moest krijgen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik blijf dit een enorme organisatorische rommel vinden; ik zou niet graag
in uw schoenen staan om dit te moeten verdedigen. Maar als ik u goed begrijp,
gaan alle programma's over naar de raad van bestuur, dus de publieke omroep,
en gaat een deel na verloop van tijd naar de omroepverenigingen? Kunt u dit
nog eens uitleggen? En wat voor garanties biedt u eigenlijk?StaatssecretarisVan der LaanMisschien moet ik beginnen met uit te leggen wat in het kabinetsplan staat.
Welnu, daar staat in dat de programma's – en daarmee programmamakers,
want die zijn onlosmakelijk verbonden – per 1 september 2008 in
twee delen uiteenvallen: één deel wordt door anderen overgenomen –
dat kunnen licentiehouders zijn, eventueel in de hoedanigheid van buitenproducent,
en buitenproducenten – het andere deel zal een permanente plek vinden
binnen de publieke omroep. Dat noemen we de interne voorziening. Hoe groot
dat laatste deel is, is aan de raad van bestuur en aan de NPS. Er staat dat
dit per 1 september 2008 een feit zal zijn. Waar de NPS zo veel bezwaar
tegen maakt, is dat zij de komende drie jaar, dus in de periode daarnaartoe,
in een soort uitverkoop gaat. Dat is niet mijn bedoeling geweest. Ik stel
voor dat de NPS pas in 2008 in eenzelfde positie komt als Educom, die ook
gewoon een op een overgaat en wordt opgenomen in de publieke-omroeporganisatie.
Ik stel dus niet voor dat de NPS nu al wordt afgebouwd, maar ze moet in die
drie jaar toegroeien naar de situatie die ik net schetste en die eigenlijk
per 1 september 2008 direct had moeten worden bereikt. Hoeveel van de
huidige NPS-organisatie uiteindelijk definitief binnen de publieke omroep
blijft en welk deel daarvan door anderen wordt overgenomen, krijgt nu beslag
in een periode van zes jaar in plaats van drie jaar. Het gaat
zich alleen afspelen in de periode 2008-2011. Misschien kan ik beter de vergelijking
met de omroepverenigingen maken: deze krijgen per direct 50% van hun
budget en drie jaar lang afnamegaranties, zij het in afbouwende zin. Ook zij
groeien in die drie jaar naar de nieuwe situatie. Dit gaan wij zo opschrijven
in de wet.MevrouwHalsema(GroenLinks)U gaat dus in de wet vastleggen dat bijvoorbeeld Buitenhof of Nova drie
jaar moet worden uitgezonden?StaatssecretarisVan der LaanNee, ik heb het over de omroepverenigingen. Die gaan niet over programma's.
De afspraak is dat we in de wet zullen vastleggen dat van het totale budget
dat de raad van bestuur mag besteden aan programma's voor de functie C, een
x-bedrag, in een afbouwende reeks, zal moeten worden besteed aan opdrachten
aan het collectief van omroepverenigingen; dus niet aan individuele omroepverenigingen,
maar aan het collectief, aan alle omroepverenigingen tezamen.Uit uw verbazing maak ik op dat u misschien een stukje van mijn betoog
heeft gemist. Ik heb ook gezegd dat bij de NPS per direct de nieuwe situatie
voor 2008 intreedt, maar die krijgt ook een afbouwperiode naar de nieuwe situatie,
net als de omroepverenigingen.MevrouwVergeer(SP)Voorzitter, een punt van orde. De heer Van Dam en mevrouw Halsema zeiden
aan het begin al dat zij heel graag bepaalde zaken op papier zouden willen
zien om er fatsoenlijk over te kunnen praten. Hier blijkt hoe nodig dat is.
De staatssecretaris heeft dit allemaal in haar hoofd, maar het is aan ons
niet meegedeeld en nu moeten wij er ons eventjes voor de vuist weg een oordeel
over vormen. Dat gaat niet. Wij vragen de staatssecretaris om deze zaken schriftelijk
aan te leveren. Ik stel voor om de vergadering daarna voort te zetten.De voorzitter:De vraag, als punt van orde, is duidelijk: kan dit nog op papier worden
gezet? Wij gaan sowieso verder.StaatssecretarisVan der LaanIk ben daar natuurlijk toe bereid. De Kamer was voorstander van een overgangstermijn
voor de NPS. Ik heb daarbij aangetekend dat ik onderscheid maak tussen de
stichting NPS enerzijds en de NPS-programma's en NPS-programmamakers anderzijds.
De overgangstermijn geldt voor de programma's en de programmamakers. Daarover
is in eerste termijn een misverstand ontstaan en ik hoop dat ik dat misverstand
nu heb opgehelderd.De voorzitter:De staatssecretaris heeft toegezegd dat zij de Kamer schriftelijk zal
informeren over hetgeen zij nu naar voren heeft gebracht.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter. Ik steun het verzoek van mevrouw Vergeer. Ik schaam mij zo
langzamerhand dood voor de manier waarop dit debat verloopt. De commissie
wordt geconfronteerd met een niet te volgen technisch verhaal van de staatssecretaris.
Ik vind het heel moeilijk om daar nu op te reageren. Verder lijken wij nu
ook te vergeten dat in dit debat grote belangen in het geding zijn. Ik wil
een ordelijk debat en daarvoor is het nodig dat de staatssecretaris in een
brief precies uitlegt wat haar voorstel inhoudt. Daarna kunnen wij het debat
vervolgen.MevrouwVergeer(SP)Voorzitter. Ik wil dit voorstel aanvullen. Ik verzoek inderdaad om een
schorsing van de vergadering. De staatssecretaris kan ons dan nader informeren.
Zij hoeft zich daarbij niet te beperken tot dit punt, want er zijn vandaag
talloze onderwerpen aan de orde gesteld die zelfs mevrouw Örgü,
mijnheer Bakker en mijnheer Atsma niet begrijpen. Ik stel voor dat wij nu
een vragenronde houden en daarna schorsen.De voorzitter:Iedere spreker bepaalt zelf hoe hij dit punt van orde beoordeelt en of
hij begrijpt wat de staatssecretaris heeft gezegd.De heerAtsma(CDA)Voorzitter. Ik begrijp heel goed wat de staatssecretaris heeft gezegd.
Daar zat geen woord Spaans bij. Het is wellicht belangrijk voor anderen om
zand in de raderen te strooien en de zaak te traineren, maar...MevrouwVergeer(SP)U hebt alles van tevoren met de staatssecretaris kunnen bespreken!De heerAtsma(CDA)Dat is onzin. Volgens mij begrijpen wij allemaal wat de staatssecretaris
heeft gezegd. Je bent het daar wel of niet mee eens. Ik heb overigens nog
niet eens kunnen zeggen wat ik van haar voorstel vind.De voorzitter:Laten wij ons beperken tot het punt van orde.De heerVan der Vlies(SGP)Ik begrijp heel goed wat de staatssecretaris heeft gezegd. Ik heb dan
ook geen behoefte aan een schorsing. Verder moeten wij niet uit het oog verliezen
dat wij na dit debat ook nog over het wetsvoorstel zullen debatteren waarin
wordt vastgelegd wat de staatssecretaris nu heeft gezegd. Dat wetsvoorstel
wordt te zijner tijd gewoon behandeld. Wij maken de zaak nu niet af. Wij schetsten
de contouren en trekken wellicht in tweede termijn onze voorlopige conclusies.MevrouwÖrgü(VVD)Ik steun het verzoek om een brief. Dat betekent echter niet dat ik behoefte
zou hebben aan een schorsing. Ik heb de staatssecretaris namelijk ook vragen
gesteld over andere punten die nog moeten worden opgehelderd.De heerBakker(D66)Volgens mij is het ook een beetje het probleem dat men het misschien wel
niet wil begrijpen. Bovendien is het ook nooit goed! Eerst protesteert men
dat alles dichtgetimmerd zou zijn en nu is het weer niet goed, want de staatssecretaris
reageert nog tijdens het debat met een nieuw voorstel op opmerkingen uit de
commissie. Ik stel voor om het debat nu gewoon te vervolgen. Dat laat natuurlijk
onverlet dat het voorstel op papier moet worden gezet, maar daar hebben wij
nog tijd genoeg voor.De heerVan Dam(PvdA)De staatssecretaris heeft het wel over zichzelf afgeroepen. Over deze
vier punten voerden wij namelijk vanmorgen ook al een ordedebatje. Toen vroegen
wij de staatssecretaris of wij deze voorstellen op papier konden krijgen.
Deze voorstellen heeft zij niet gaande het debat bedacht en zij
had ze ons dan ook van tevoren schriftelijk kunnen aanleveren. Ik krijg de
indruk dat ik het begin te begrijpen, maar ik steun toch het voorstel van
mevrouw Vergeer omdat de staatssecretaris ons hierover nog voor het debat
had moeten informeren.MevrouwKraneveldt(LPF)Ik begrijp wat de staatssecretaris zegt. Of ik voor deze gang van zaken
begrip heb, is vers twee. Er zitten heel veel mensen nu al een hele dag in
deze zaal en die willen volgens mij allemaal dat wij doorgaan met dit debat.
Wij kunnen nu eerst wat andere onderwerpen behandelen en die tijd kunnen de
ambtenaren van de staatssecretaris gebruiken om het voorstel op schrift te
stellen. Laten wij onze tijd toch nuttig besteden! Bovendien heb ik dan niet
voor niets een oppas geregeld!De voorzitter:Ik concludeer dat de meerderheid van de fracties wil doorgaan.De heerSlob(ChristenUnie)Om deze reden heb ik afgelopen donderdag een punt van orde gesteld. Ik
voorzag dit al, hoewel niet helemaal in deze vorm. Ik stel voor om de eerste
termijn af te maken omdat een aantal vragen beantwoord moet worden. De tweede
termijn kan op een later moment plaatsvinden. De brief van de staatssecretaris
is dan in ons bezit zodat wij het notaoverleg totaal kunnen afronden. Vervolgens
kan het wetgevingstraject van start gaan. De vragen die ik heb gesteld, kunnen
volgens mij best beantwoord worden.De voorzitter:Het ordedebat gaat over het meteen stoppen met het overleg of niet. Ik
constateer dat de meerderheid van de fracties voorstander is van het voortzetten
van het overleg. De staatssecretaris heeft toegezegd een en ander op papier
te zetten.De heerSlob(ChristenUnie)Ik heb een voorstel gedaan voor de tweede termijn.De voorzitter:Ik zie degenen die zich hebben uitgesproken voor voortzetting van het
debat weer knikken. Ik ga er dus van uit dat zij van mening zijn dat het overleg
vandaag volledig kan worden afgerond.MevrouwÖrgü(VVD)Voorzitter. Voor alle duidelijkheid: ook ik wacht de brief van de staatssecretaris
af. Begrijp ik het goed dat de staatssecretaris zich met name bezighoudt met
de programma's omdat die de kans moeten krijgen om vanaf 2008 op de rails
te worden gezet? Maakt zij een onderscheid naar programma's van A en B die
vanaf 2008 op de rails gezet moeten zijn en programma's van C die bij de publieke
omroep worden ondergebracht en maximaal drie jaar de tijd krijgen?StaatssecretarisVan der LaanDat klopt.De heerSlob(ChristenUnie)Ik vraag mij af of het verhaal over de afbouwperiode niet slechts theoretisch
is. Op het moment dat het besluit valt dat de NPS verdwijnt, treden heel andere
mechanismen in werking, zowel bij programmamakers als bij programma's die
misschien heel snel door andere omroepen geannexeerd worden. Wordt wat de
staatssecretaris vertelt straks wel werkelijkheid?StaatssecretarisVan der LaanEen cruciaal verschil is dat het natuurlijk nogal uitmaakt of de overgang
naar een nieuwe situatie gebeurt in een periode waarin het nieuwe bestel nog
niet functioneert, zoals in de komende drie jaar. Momenteel zijn er nog veel
bazen in Hilversum, gemiddeld negen. Zij moeten het steeds met elkaar eens
zijn om de publieke omroep bestuurbaar te houden. Het betekent voor de NPS-programmamakers
een veilige haven als zij in alle rust ervaring kunnen opdoen met de praktijk
van de nieuwe situatie, bijvoorbeeld met de open tenders. Zij kunnen dan aan
de praktijk toetsen wanneer de continuïteit van een programma in het
geding is. Nu moeten zij bij een besluit daarover gissen. Dat gaat mij aan
het hart. Ik ben voor dergelijke argumenten zeer gevoelig.De heerVan Dam(PvdA)Voorzitter. Het is allemaal zo ingewikkeld dat je je afvraagt waarom niet
gewoon gepleit kan worden voor uitstel voor de NPS als stichting. Dat zou
veel gemakkelijker zijn. Mijn ervaring in de politiek is dat dit soort ingewikkelde
constructies vooral wordt bedacht als gemakkelijke constructies leiden tot
politieke problemen onderling. Mijn eerste vraag is dan ook waarom niet gewoon
drie jaar uitstel wordt gegeven aan de NPS als organisatie. De NPS kan de
organisatie dan op een zorgvuldige manier afbouwen. Zoals bekend ben ik het
niet eens met de opheffing van de NPS, maar het als het toch moet, doe het
dan zorgvuldig.Begrijp ik het goed en zegt de staatssecretaris dat de NPS één
op één overgaat naar de raad van bestuur, de NOS, met uitzondering
van Nova, Zembla en Buitenhof?StaatssecretarisVan der LaanHet is niet aan mij om te bepalen welke plek de verschillende programma's
krijgen binnen de publieke omroep. Ik wil dat ook niet bepalen. Ik zeg dat
het in 2008 in een keer overgaat, vergelijkbaar met de Educom. Het gehele
pakket van de Educom valt binnen functie C, om het zo maar te zeggen. Dat
is het voordeel. Daar is dat probleem dus niet aan de orde.Eerst is gevraagd waarom er niet nog drie jaar lang een stichting kan
bestaan. Dat is simpelweg omdat de publieke omroep de wettelijke taak later één
op één vervult. De NPS doet dat nu. Het is dus heel raar om
een stichting apart te houden waar niemand verantwoordelijk voor is en die
dus een volstrekt eigenstandige bevoegdheid houdt. Dat zou haaks staan op
de integrale verantwoordelijkheid die ik voor de raad van bestuur voorzie.
Die heeft een totale programmering. Dan kan er niet ineens een stichting met
een eigen bestuur en een eigen directie staan. Dat willen wij niet. Wij willen één
groot, integraal pakket.In juni heeft de voorzitter van de NPS duidelijk gemaakt dat het hem niet
om de stichtingsvorm te doen is, maar om de samenhang binnen de organisatie.
Het is de organisatie en de directeur te doen om de vraag of de kraamkamerfunctie
bewaard kan blijven. De directeur heeft in reactie op mijn initiële intenties
om hier een oplossing voor te vinden, gezegd dat het hem te doen is om het
behoud van de taken. Met deze overgangssituatie kom ik mijns inziens in grote
mate tegemoet aan de zorgen die de NPS aan mij kenbaar heeft gemaakt.De heerVan Dam(PvdA)Zo gek zou het niet zijn als de raad van bestuur gewoon bij de NPS bestelde
in die drie jaar dat zij als producent fungeert. Mijn conclusie is dat de staatssecretaris weer is gaan liggen voor de fracties van het CDA
en de VVD, die dat een onacceptabele uitweg vonden. Dat blijkt ook uit de
garanties voor de programma's. De staatssecretaris zegt dat zij garandeert
dat de programma's naar de raad van bestuur overgaan, maar dan alleen de programma's
die in functie C vallen. Niemand weet wat er vanaf 2008 gebeurt met de programma's
in functie B, dus Nova, Zembla, Buitenhof en wat er nog meer bij mag komen.StaatssecretarisVan der LaanIk heb het gevoel dat de heer Van Dam het gewoon niet wil begrijpen. Om
te beginnen heb ik altijd gezegd dat de stichtingsvorm van de NPS niet logisch
is in het nieuwe bestel. Voor wat er waar is van wat u in de krant hebt kunnen
lezen, is dat altijd duidelijk geweest. Ik heb de stichtingsvorm van de NPS
nooit heilig verklaard. Dat is in welke reconstructie dan ook nooit verwoord.
Mij gaat het om de programma's, de waarde van de organisatie en de samenhang
van de mensen. De stichtingsvorm doet er helemaal niet toe. In de verschillende
media is dat zwaar met elkaar verward. Het is nooit mijn standpunt geweest,
noch in juni, noch nu. Wij praten hier dus niet over het standpunt van de
VVD of het CDA; het is mijn standpunt.De voorzitter van de NPS heeft duidelijk gemaakt dat het ook hem niets
kan schelen of het een stichtingsvorm is of wat dan ook. Hij heeft gezegd
dat het hem om de samenhang van de gehele organisatie gaat. Dankzij mijn voorstel
kan de samenhang van de gehele organisatie worden bewaard en kan er een geleidelijke
overgang naar een stabiele situatie binnen een nieuwe structuur plaatsvinden
in plaats van naar de complete staat van verwarring waarin Hilversum nu verkeert.
Iedereen moet even wennen aan het feit dat de toekomst er anders uit gaat
zien. Dat heeft tijd nodig. Een organisatie heeft tijd nodig als die met dergelijke
majeure veranderingen te maken krijgt. Dan moet je kwetsbare programma's als
die van de NPS niet het slachtoffer laten worden. Voor die argumenten ben
ik gevoelig. Daarom ben ik en ik alleen met voorstellen gekomen om dit te
verbeteren. Dat heeft te maken met het doel dat de samenhang van de organisatie één
op één overgaat naar de publieke omroep. De programma's en de
organisatie gaan dus daarnaar over. Als dat niet wordt begrepen, weet ik het
niet meer. Anders wil ik het nog wel even opschrijven. Meer heb ik er niet
aan toe te voegen.De voorzitter:De toezegging van de brief hadden wij al. In dit blokje over de NPS tussen
2008 en 2011 wilde mevrouw Vergeer nog iets zeggen. Ik zie dat zij nu tevreden
is. Ik geef het woord aan de heer Atsma.De heerAtsma(CDA)Ik had mijn vinger opgestoken om tegen de heer Van Dam te zeggen dat hij
niet alles ziet. Dat weet hij. Ik kan hem geruststellen: ik heb de staatssecretaris
niet voor de fractie van het CDA zien liggen. Wat dat betreft, kan ik alleen
maar bevestigen wat de staatssecretaris zegt.Wat zij nu duidelijk zegt, is voor ons ook nieuw. Ik heb de toelichting
van de staatssecretaris goed op mij laten inwerken. Elke discussie is prachtig,
maar de programma's blijven alleen als Hilversum het zelf ook wil. Ik vind
dat dit volstrekt ondergeschikt blijft in de discussie. Geen enkel programma
heeft een garantie tot de eeuwigheid. Ik wil dat de staatssecretaris dit nog
eens bevestigt. Ooit, inmiddels heel lang geleden, was er het programma Kunt
u mij de weg naar Hamelen vertellen. Zo langzamerhand begint het daarop een
beetje te lijken. Wij hebben ooit afgesproken dat wij niet over de programma's
gaan en dat wij daarover ook niet willen gaan. Alleen als Hilversum zegt dat
men bepaalde programma's wil houden ...De voorzitter:Dit is geen aanvullende vraag. Het woord is aan de staatssecretaris.StaatssecretarisVan der LaanIk ben het met de heer Atsma eens dat de politiek niet over de programma's
gaat. Ik geef alleen aan dat de samenhang van mensen die nu NPS heet, die
onder de juridische vorm van stichting zijn beslag heeft, de ruimte krijgt
om evenals Educom één op één over te gaan naar
de publieke omroep. Ik weet niet of daarmee de programma's blijven bestaan.
Morgen kan men ook besluiten om een programma te stoppen. Ik probeer op deze
manier te waarborgen dat niet door de beslissing van het kabinet programma's
sneuvelen. Het is uiteindelijk aan de raad van bestuur en de NPS samen om
te bepalen op welke plek welk programma, ook naar zijn aard, in de organisatie
van de publieke omroep wordt ingebed. Voor programma's die meer het karakter
van functie B hebben, zal dat een andere plek zijn dan voor cultuurprogramma's.
Ik ga verder niet over afdelingen en directies binnen de publieke omroep.
Het gaat erom dat de organisatie als geheel in de publieke omroep neerdaalt.
Door de kabinetsplannen kan men dat niet tegenhouden. Voor programma's die
niet noodzakelijk zijn voor de continuïteit, ontstaat ruimte voor licentiehouders
en buitenproducenten om die over te nemen. Tot 2011 kan dit zijn beslag krijgen,
waar het aanvankelijk in 2008 al verdeeld zou moeten zijn.De heerVan der Vlies(SGP)Deze benadering houdt in dat bij de één-op-éénovergang
niet op dat moment programma's verdwijnen. Die gaan door en krijgen drie jaar
lang de tijd om ergens neer te dalen, als men vindt dat dit moet gebeuren
en ervoor kiest. Begrijp ik het zo goed?StaatssecretarisVan der LaanDe taak van de publieke omroep is inclusief de taken van nu, de NPS. Wij
geven aan dat er geen aparte stichting meer zal zijn binnen het nieuwe publieke-omroepmodel.
Die is er niet voor Educom; die is er voor niemand. Uitgangspunt voor het
kabinet is een één-op-éénovergang. In het wetsvoorstel
kan dat ook worden geregeld, voor zover het iets is wat je in het wetsvoorstel
regelt. Dat is de situatie. Dat iemand in maart 2007 of in maart 2008 beslist
dat een programma verdwijnt of in januari 2009 beslist dat een programma niet
meer nodig is, heeft niets met het kabinetsplan te maken. Dat is de autonome
bevoegdheid van Hilversum. Ik geef alleen aan dat men over de continuïteit
van de programma's mag nadenken in die periode 2008-2011. Men mag er meer
tijd voor nemen om dat met elkaar te bepalen.De voorzitter:Over dit punt heeft iedereen gesproken en vragen gesteld. Er komt nog
een brief.De heerBakker(D66)Ik heb nog een heel ander punt, de ledenaantallen.MevrouwVergeer(SP)Ik heb weer een punt van orde.De heerBakker(D66)Het is wel fijn als ik mijn zin mag afmaken.De voorzitter:De heer Bakker is nu aan het woord.De heerBakker(D66)De collega breekt in. Na mijn interruptie is er ruimte om iemand anders
het woord te geven.MevrouwVergeer(SP)Voorzitter, het is een punt van orde.De voorzitter:Mevrouw Vergeer, u staat op mijn lijstje na de heer Bakker. U komt nog
aan bod bij dit onderdeel over de vier punten. Nu is het woord aan de heer
Bakker.De heerBakker(D66)De staatssecretaris wil dat het bedrag voor het lidmaatschap omlaaggaat.
Wij zullen daarover verder spreken bij de behandeling van het wetsvoorstel.
Hoe liggen straks de budgetten en de uren zendtijd vast tussen enerzijds de
omroepverenigingen en anderzijds het ledental? Er zijn nu A- en B-omroepen.
Dat is een grove indeling. In de plannen van de staatssecretaris is sprake
van een staffel. Dit heeft het risico dat er om elke duizend leden op leven
en dood met elkaar gevochten wordt.De voorzitter:De vier punten gingen over de hoogte van de contributie. Kan de staatssecretaris
deze vraag van de heer Bakker even vasthouden?MevrouwVergeer(SP)Mijn vraag betreft het tweede punt over NOS, Journaal en andere nieuwsprogramma's.
Wie bepaalt nu waar iets terechtkomt? Als Nova achtergrond informatie geeft
en er sprake is van onafhankelijke journalistiek, kan het ook bij de NOS worden
ondergebracht, aldus de staatssecretaris. Is dat niet het geval, dan kan dit
programma ook bij de licentiehouders worden ondergebracht. Is hier geen sprake
van centralistische aansturing?StaatssecretarisVan der LaanIn het nieuwe model worden er nieuwe keuzen gemaakt voor de opbouw van
programma's. Ik zeg hier niet welk programma door wie moet worden overgenomen.
Een programma als Nova wordt vaak als voorbeeld genomen. Nova kan morgen voorbij
zijn. Dat is een autonome beslissing van Hilversum. Ik geef hier niet aan
dat Nova over drie jaar naar die en die gaat. Ik ga daar niet over, het is
een beslissing van de raad van bestuur.Bij de behandeling van het wetsvoorstel zullen wij uitgebreid terugkomen
op allerlei precieze zaken. Het is een groot misverstand dat nieuws alleen
maar door middel van een journaal vormgegeven kan worden. In deze kabinetsplannen
is dat niet per se het enige format. Wij hebben een grote vormvrijheid voor
ogen. Een maatschappelijk debat hoeft niet per se plaats te vinden aan een
tafel met een interviewer. Dat kan op allerlei verschillende manieren. Dat
geldt ook voor nieuws. Wat dit betekent voor een mogelijke positie vanaf 1 september
2008 van een programma als Nova of een programma als Buitenhof, kan ik niet
zeggen. Dat is een zaak voor de raad van bestuur, van de NPS, van de VARA,
van de VPRO en van andere licentiehouders die zichzelf daarin misschien een
rol toedichten. Het is een zaak van de Hilversumse bespelers zelf en niet
van mij. Ik zeg alleen dat juridisch in de wet wordt vastgelegd dat die ruimte
bestaat.MevrouwVergeer(SP)Het is zonde van de tijd dat wij moeten praten over de vermenging van
functies. De staatssecretaris is zelf daarmee begonnen. Het loopt overal door
elkaar. De raad van bestuur gaat dus uitmaken waar een programma terechtkomt.
Aan wie legt de raad van bestuur dan verantwoording af?StaatssecretarisVan der LaanDe raad van bestuur heeft een wettelijke taak om ervoor te zorgen dat
alle programma's een goede plaats krijgen op televisie, radio en internet.
Daarbinnen heeft hij de taak om nieuws- en sportprogramma's te maken. Hij
heeft verder tot taak, aanvullend te programmeren in functie B als de omroepverenigingen
niet de volledige samenleving afdichten. In functie C heeft hij tot taak om
alles te doen wat nog aan de orde moet komen binnen het publieke bestel, exclusief
pretentieloos amusement.Hoe een en ander wordt vormgegeven in de overgang van 2007 naar 2008 en
welke programmaformats in de nieuwe taakopvatting waar en hoe een plek moeten
krijgen, is een zaak van de raad van bestuur en niet van mij. Deze taak wordt
echter aan de voorkant bepaald. Het is niet zo dat er een programma komt en
dat de raad van bestuur dan zegt: dat gaan wij doen. Er worden formats bedacht
en er zullen bestaande formats zijn die daar een plek in kunnen vinden. Er
zullen misschien ook formats zijn, die in de toekomst minder logisch zijn
of waar wij klaar mee zijn. Kortom, het is een taak en daar wordt aan getoetst.
Er is gevraagd hoe er getoetst gaat worden. Het is niet zo dat een programma
op een goudschaaltje wordt gewogen en wordt gekeken of een omroep dat wel
mag maken. Nu hebben wij ook allerlei programmavoorschriften. Achteraf wordt
marginaal door het Commissariaat voor de Media getoetst op welke wijze de
publieke omroepen hun wettelijke taak invullen. Dat zal in de toekomst ook
zo zijn. Op dat punt is er geen verschil met nu. Er zal achteraf marginaal
door het Commissariaat voor de Media worden getoetst of de wettelijke taak
wordt uitgevoerd. Als de licentiehouders in voldoende mate de taak, opinie
en maatschappelijk debat, vormgeven met hun programma's, gaat het er niet
om wat zij niet mogen, maar dan gaat het erom wat zij hebben gedaan. Dat is
ook de kern van de vraag voor het commissariaat straks. Daarmee is dit model
zeer uitvoerbaar.Ik zal nu ingaan op de losse punten. Er is gevraagd hoe ik de stijging
van de hoeveelheid reclame van 6,5% naar 10% zie. Die stijging
zal met name overdag zijn beslag krijgen, aangezien de reclameblokken 's avonds
al bijna vol zitten. De gemiddelde kijker zal dus niet met meer reclame worden
geconfronteerd. De toename van de reclame is financieel nodig, omdat wij hebben
besloten dat wij de jeugdprogrammering reclamevrij willen maken en dat dat
budgetneutraal moet gebeuren. Dat kost 15 mln. Wij hebben die rekening niet
bij de burger willen neerleggen in de vorm van een extra belasting. Wij hebben
dat willen oplossen door overdag – jeugdprogramma's worden met name
overdag uitgezonden – op andere plekken de reclame iets te laten toenemen.
Daarmee kunnen wij de inkomstenderving opvangen. Dat heeft dus direct verband
met elkaar.MevrouwKraneveldt(LPF)Het feit dat er nog ruimte is bij de ochtend- en middagprogrammering zegt
natuurlijk iets over het inkoopgedrag van reclamebureaus. Die willen blijkbaar
niet op die tijden zitten. Die willen bij die kinderprogramma's zitten. Dat
kunnen wij niet leuk vinden, maar dat is hun manier om reclames te plaatsen.
Heeft u vanuit het reclameveld vernomen dat die reclamebureaus zeggen: als
wij niet meer bij de kinderprogramma's kunnen zitten, gaan wij bij de herhaling
van Ontdek je plekje of Blik op de weg op de ochtend of ergens in de middag
zitten? Er wordt specifiek om een bepaalde plek gevraagd. Welke illusie heeft
u dat reclame-inkopers die lege plekken op de dag gaan invullen?StaatssecretarisVan der LaanEr is nu sprake van een misverstand. Ik heb niet gezegd dat de gehele
reclameblokken overgaan naar andere delen van de dag. Een adverteerder bepaalt
uiteraard zelf waar hij zijn reclame wil uitzetten. Ik heb echter aangegeven
dat er een derving van 15 mln. zal zijn en dat dat gecompenseerd moet worden.
Ik heb van de STER vernomen dat er meer reclameaanvragen zijn dan kan worden
gehonoreerd. Zij zitten nu gewoon vol. De STER verwacht daarom dat daar extra
inkomsten uit kunnen komen. Het zullen uiteraard andere reclameaanbieders
zijn dan die welke bij de jeugdprogramma's willen zitten. Die reclame bij
jeugdprogramma's gaat dan over de commerciële omroepen. Dat is de consequentie.
Overigens geldt precies hetzelfde voor het totaal weghalen van de reclame
bij de publieke omroep. Dat betekent een versterking van de commerciële
omroepen. Als mevrouw Halsema geen reclame wil, moet zij er rekening mee houden
dat er twee tot drie extra commerciële kanalen zullen komen. Dat is geen
politiek statement, maar een directe consequentie van het weghalen van reclame
bij de publieke omroep.MevrouwKraneveldt(LPF)Daar spreekt de staatssecretaris een waar woord. De jeugdreclames zullen
niet per definitie naar de middag gaan. De jeugdreclames gaan naar de commerciëlen.
Je versterkt dus de kinderprogramma's van de commerciëlen. De kinderen,
die daar veel op afstemmen, zullen met nog meer reclame geconfronteerd worden.
Wil de staatssecretaris dat? Dat heeft toch een tegengesteld effect?StaatssecretarisVan der LaanIk heb in het kabinetsplan betoogd dat er een roep uit de samenleving
is voor een reclamevrij jeugdblok. Zo is er bij een deel van de samenleving
ook behoefte aan een volledig reclamevrije publieke omroep. In het kabinetsplan
heb ik voor een deel daaraan tegemoet willen komen door het jeugdblok reclamevrij
te maken. Het kabinet heeft niet voorgesteld om de publieke omroep volledig
reclamevrij te maken, zoals mevrouw Halsema wil, omdat je dan een rekening
van 200 mln. bij de burger legt. Dat betekent een verhoging van de collectieve
uitgaven met 200 mln. Dat is een automatisch gevolg daarvan, tenzij de opvatting
van de VVD wordt gevolgd om een net te schrappen. Maar dat betekent weer dat
er minder programma's kunnen worden gemaakt en dat leidt tot een zeer grote
ontslagronde binnen Hilversum. Dan heb je per definitie 200 mln. minder om
te besteden. Ik neem aan dat mevrouw Halsema dat niet wil en dat zij dat bedrag
zou willen compenseren. Dat leg je de burgers collectief op. Ik heb dus tegemoet
willen komen aan de wens uit de samenleving. Ik heb daarmee met terugwerkende
kracht uitvoering gegeven aan een motie waarin een meerderheid in deze Kamer
zich heeft uitgesproken tegen reclame bij het jeugdblok.MevrouwVergeer(SP)Dat klopt. Dat was de motie-Kant. Ik vind het heel goed dat de staatssecretaris
die uitgevoerd heeft. De staatssecretaris gaat nu echter de reclamezendtijd
ergens anders vergroten. Daarom sprak ik van een judaskus. De staatssecretaris
heeft gezegd dat de publieke omroep zich herkenbaar moet onderscheiden van
de commerciële omroep. Wat doet zij vervolgens? Zij verhoogt de reclamezendtijd
substantieel van 6,5% naar 10%. Dat is een verhoging met 50%.
Hoe zit het dan met de herkenbaarheid van de publieke omroep?StaatssecretarisVan der LaanIedereen weet dat het grootste kijktijdaandeel wordt gehaald tussen 18.00
uur en 24.00 uur. Het kijktijdaandeel overdag is relatief klein. Omdat ik
15 mln. weg moest halen bij de publieke omroep, heb ik een verruiming van
de reclamezendtijd voorgesteld die vooral overdag haar beslag zal krijgen
ter compensatie van dat leed. Als ik dat niet compenseer door de zendtijd
naar 10% te brengen, wordt er per definitie een bezuiniging van 15
mln. bij de publieke omroep neergelegd. Ik vond dat ik die 15 mln. moest compenseren.
Dat heb ik op deze manier geprobeerd.De heerAtsma(CDA)Wij juichen het toe dat de staatssecretaris met dit voorstel komt. Ik
heb in eerste termijn gevraagd of overwogen wordt om aan andere mogelijkheden
te denken. Daarbij wees ik erop dat er vorige week een sectorstudie van ING
is verschenen over de toekomst van de omroep. Daarin wordt onder andere gewag
gemaakt van het feit dat de publieke omroep de concurrentie in de toekomst
niet het hoofd kan bieden door de opkomst van virtuele reclame en het toenemende
reclameaanbod in programma's. Is de staatssecretaris van plan in die zin nog
bewegingen te maken?StaatssecretarisVan der LaanZoals ik in het kabinetsplan heb gesteld, ben ik bereid, juist met het
oog op de derving van reclame-inkomsten, ook andere mogelijkheden voor externe
inkomsten te bezien. Dan praten wij over rechten, waarover ik al regelmatig
gedebatteerd heb met deze Kamer. Dan praten wij ook over andere vormen van
reclame. In het plan hebben wij aangegeven dat de verwachting is dat reclameblokken
als vaste bron van inkomsten aan het afkalven is. Dat is een autonome ontwikkeling
waar ook de commerciële omroep mee te maken heeft. Om de burger niet
de rekening te laten betalen van die ontwikkeling, heb ik ervoor gekozen om,
reëel als ik ben, mogelijkheden te scheppen tot verruiming van de reclamezendtijd.MevrouwÖrgü(VVD)De staatssecretaris maakte een opmerking over de reclamederving en het
eventueel afschaffen van een net. De raad van bestuur heeft twee weken geleden
de uitspraak gedaan over te willen gaan tot het afschaffen van een net. Vervolgens
hebben zij die uitspraak enigszins genuanceerd door te melden dat zij een
net willen gebruiken als herhaalnet. Betekent dit dat de staatssecretaris
het aan de raad van bestuur overlaat om dit soort drastische keuzes te maken
die in het voordeel zijn van het publieke bestel? Of vindt de staatssecretaris
dat die bemoeienis niet bij de raad van bestuur thuishoort?StaatssecretarisVan der LaanIk heb in het kabinetsplan vanuit een visie op de toekomst aangegeven
dat het aantal analoge kanalen straks steeds minder een thema wordt. Straks
zijn er misschien wel vijftig digitale kanalen, themakanalen en herhalingskanalen.
Het is een vak om daarover een opvatting te hebben. In andere landen die vaak
veel verder zijn met digitalisering, en dat is fijn, want dan kunnen wij dat
mooi afkijken, blijkt dat het fenomeen algemene netten cruciaal blijft in
die ontwikkeling. Dat heb ik ook geschreven in het kabinetsplan. Dat betekent
ook dat het algemene net een cruciale publieke taak is. Wij hebben in het
kabinetsplan volle vrijheid gegeven aan de publieke omroep om op internet
of elders themakanalen, digitale kanalen, herhalingskanalen of doelgroepkanalen
te ontwikkelen. Maar als de raad van bestuur voorstelt dat het aantal algemene
netten terug gaat, vinden wij dat dit een beslissing moet zijn van het kabinet,
in overleg met de Kamer die per definitie het laatste woord heeft. In het
concessiebeleidsplan kan de raad van bestuur een voorstel doen om het aantal
algemene netten terug te brengen.In eerste termijn vond een debat plaats tussen de fracties van CDA en
VVD over twee of drie netten. De situatie is heel helder. Er kan op voorstel
van de raad van bestuur een andere indeling komen van de algemene netten,
maar dat is een beslissing van het kabinet en daarna van de Kamer.De heerAtsma(CDA)Ik heb in eerste termijn gezegd dat wij hechten aan drie netten. Wij maken
dezelfde koppeling met de digitaliseringsslag als de staatssecretaris. Uiteindelijk
gaat zij erover, met het kabinet en de Kamer. Ik hoop dat de staatssecretaris
met ons van mening is dat je op dit moment niet moet tornen aan drie netten.StaatssecretarisVan der LaanDe wettelijke opdracht is om drie netten in stand te houden tot 1 september
2008. Wij hebben in het kabinetsplan aangegeven dat het aantal netten geen
onderdeel meer zal zijn van de wet, maar dat dit een beslissing is van een
kabinet. Dat rijmt.De heerAtsma(CDA)Dus?StaatssecretarisVan der LaanTot 1 september 2008 is de wettelijke taak om drie netten te hebben.
Ik ben oprecht van mening dat wij er straks wel vijftig hebben. De vraag is
veel meer of wij analoge netten hebben en wat de analoge beschikbaarheid is.
De analoge beschikbaarheid, die je uit de lucht kunt plukken, blijft cruciaal.De heerAtsma(CDA)Die mening delen wij. Het gaat erom wanneer die digitaliseringsslag vervolmaakt
is. Dan kun je pas die andere discussie voeren, hebben wij betoogd. Dat zijn
wij volgens mij met elkaar eens.StaatssecretarisVan der LaanIk begrijp wat de heer Atsma bedoelt. Ter nuancering, wij hebben in het
kabinetsplan aangegeven dat het het vak van een mediadeskundige of van de
publieke omroep is om te bepalen hoe de verdeling van programma's over netten
en radiostations moet plaatsvinden. Zij mogen te allen tijde voorstellen doen.
Of het kabinet die voorstellen overneemt, is een tweede. Vooralsnog stelt
het kabinet zich op het standpunt dat er in ieder geval tot 1 september
2008 drie netten zijn. Daarna is de vraag hoe de nieuwe ontwikkelingen gaan.De heerAtsma(CDA)Tot 2010 hebben wij drie netten, als de wet niet verandert.De heerVan Dam(PvdA)Ik wil nog even terug naar de reclame, waar de discussie mee begon. De
STER weet nog niet zeker of de derving van 15 mln. kan worden gecompenseerd.
Iedereen is het erover eens dat de reclame-inkomsten waarschijnlijk sowieso
fors omlaag zullen gaan, even los van de uitbreiding van de mogelijkheden
van de STER.De staatssecretaris zegt hierover in de beantwoording van de schriftelijke
vragen: De efficiencybesparingen die de publieke omroep kan realiseren, hebben
een grens bereikt bij de invulling van de door het kabinet opgelegde bezuinigingen.
Verdere daling van het budget gaat ten koste van de programmering en daarmee
van de prestaties die de publieke omroep kan leveren.Dat lijkt mij glashelder. Een daling van de reclame-inkomsten die niet
wordt gecompenseerd, leidt ertoe dat de prestaties en de programmering van
de publieke omroep daaraan ten onder gaan. Ik vraag de staatssecretaris waarom
zij dat eigenlijk accepteert.StaatssecretarisVan der LaanIk heb daar in mijn algemene inleiding al een aantal opmerkingen over
gemaakt. Ik verwacht een programmatisch antwoord van de publieke omroep. Wij
gaan niet zeggen dat ze rustig kunnen gaan slapen; het maakt niet uit wat
de ontwikkelingen zijn, wij compenseren het wel. Daar kiest het kabinet niet
voor. Ik wil de druk op de publieke omroep houden. Het gaat niet om de reclame-inkomsten.
Publieke omroepen moeten gewoon willen dat zo veel mogelijk mensen kijken
en dat hun programma's hooglijk worden gewaardeerd. De consequentie van een
kijktijddaling is reclamederving. Ook de marktontwikkelingen hebben die consequentie.
Ik vind het dus belangrijk dat er een programmatisch antwoord komt. Ik ben
bereid om de externe mogelijkheden te verkennen. Het is heel belangrijk dat
er voldoende middelen beschikbaar zijn, maar het is niet de bedoeling dat
de burger de rekening betaalt via een verhoging van de collectieve uitgaven.
Ik vind dat ik de publieke omroepen in eerste instantie mag vragen om daar
zelf een antwoord op te zoeken.De heerVan Dam(PvdA)Het staat los van de daling van het kijktijdaandeel. Ik vraag mij af hoe
wenselijk het is dat de publieke omroep ervoor gaat zorgen dat het kijktijdaandeel
steeds verder stijgt om de reclame-inkomsten op peil te houden. De reclame-inkomsten
zullen, los van het kijktijdaandeel, naar verwachting minder worden. Is de
publieke omroep nog wel in staat om een programmatisch antwoord te bieden
met de afspraken die nu zijn gemaakt?StaatssecretarisVan der LaanDit jaar was er met 210 mln. aan reclame-inkomsten sprake van een daling
van de kijktijd. De ontwikkeling van het wegvloeien van kijkers zet door.
Kennelijk is er los van de financiën een ontwikkeling gaande. Bij gelijkblijvende
middelen ontstaat er een daling. Ik ben het met u eens dat ergens de
grens is bereikt van wat je een publieke omroep kunt vragen. Het kabinet wil
alleen niet bij voorbaat bijplussen.De voorzitter:De staatssecretaris gaat zo met gezwinde spoed door en geeft kort antwoord
op de openstaande vragen. Na de heer Slob sta ik interrupties nog slechts
enkelvoudig toe, dus geen interruptie op een interruptie.De heerSlob(ChristenUnie)U zei net dat u niet op voorhand wilt bijplussen en even geleden zei u
dat u dat in eerste instantie niet wilt doen. Daarmee geeft u aan dat de omroepen
eerst zelf aan bod zijn. Zij moeten eerst een antwoord vinden. Begrijp ik
het goed dat u het niet helemaal uitsluit? Waar ligt voor u de grens? Wanneer
is het moment bereikt voor een ander oordeel? Wanneer bent u wel bereid in
financiële zin iets bij te plussen?StaatssecretarisVan der LaanDit is een vraag voor de langere termijn en daar ga ik nu niet op in.De heerSlob(ChristenUnie)Ik lees in het antwoord op vraag 18 op bladzijde 51 dat u dan in overleg
treedt met de raad van bestuur en dat u het de komende tijd nauwlettend volgt.
Wat is dan de komende tijd?StaatssecretarisVan der LaanWat mij betreft is dat de komende jaren. Elk jaar zijn er weer andere
ontwikkelingen. Soms zijn er meevallers in de reclame-inkomsten en soms tegenvallers.
Dat wordt gedurende het jaar vastgesteld. Het is ook afhankelijk van het gebruik
van omroepreserves en van de programma's waardoor de omroep positieve ontwikkelingen
meemaakt. Ik ga alleen niet bij de eerste signalen al zeggen dat het kabinet
wel gaat bijplussen. Ik volg die ontwikkelingen nauwlettend. Ik vind dat de
publieke omroep in ieder geval een poging moet wagen om tot een programmatisch
antwoord te komen. Natuurlijk zal er ook een budgettaire oplossing worden
gezocht. Ik heb begrepen dat zij het willen zoeken in de reserves of in efficiënter
werken. Als het programmatische antwoord ook niet blijkt te werken, dan voer
ik een gesprek met de raad van bestuur.MevrouwHalsema(GroenLinks)U zegt dat u niet bij voorbaat wilt bijplussen, maar het blijft een beetje
schemerig. U zegt dat er een programmatische oplossing moet komen, maar daarmee
bedoelt u volgens mij dat de publieke omroep anders moet programmeren, namelijk
zo dat de marktaandelen zeker worden gesteld. Het moet commerciëler en
aantrekkelijker worden voor het grote publiek en de kwaliteit moet daaraan
ondergeschikt worden gemaakt.StaatssecretarisVan der LaanMet programmatisch bedoel ik twee dingen: de ordening van de programma's
over de netten en de inhoud van de programma's. Ik praat ook over marketing
en promotie van programma's, maar dan treed ik bijna in het vak van "publieke
omroep". Het is algemeen bekend dat het bij de publieke omroep volstrekt
ongebruikelijk was om de eigen programma's te promoten. Dat gebeurt nu steeds
meer. Dat is volgens mij een goede ontwikkeling, want vroeger wisten mensen
niet eens dat een mooi programma bijvoorbeeld woensdagavond om half negen
zou worden uitgezonden, omdat de publieke omroep er niet over communiceerde,
terwijl de commerciële omroepen drie weken van tevoren al een intensieve
lobby voor een bepaald programma inzetten. Dat de publieke omroep dat nu ook
doet, vind ik een duidelijke professionaliseringsslag. Ik heb het over het
slimmer inzetten van programma's zodat er meer mensen naar kijken. Ik heb
het niet over vervlakking en zo veel mogelijk kijkers. Het is een discussiepunt
binnen de huidige constellatie van de publieke omroep geweest of er netoverschrijdend
kon worden geprogrammeerd dan wel dat de thuisnetprogrammering moest blijven.
Uit onderzoek is gebleken dat bij netoverschrijdende programmering meer mensen
zullen kijken. Ik heb het dus over dat soort oplossingen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter...De voorzitter:Nee, u mag nu niet interrumperen. Ik verzoek de staatssecretaris kort
de nog openstaande vragen te beantwoorden. Ik zal nog slechts een enkele interruptie
toestaan. Na een korte schorsing beginnen wij dan aan de tweede termijn. Wij
gaan met elkaar gewoon de discussie afronden voor het geplande eindtijdstip
van acht uur.StaatssecretarisVan der LaanEr zijn vragen gesteld over hoe de gescheiden boekhouding in de praktijk
moet gaan werken. Op dit moment is ook reeds sprake van gescheiden boekhoudingen.
Een omroepvereniging moet de eigen middelen gescheiden houden van de middelen
die zij krijgt voor de publieke taak. Zij moet ook een gescheiden verantwoording
afleggen. Ik verwacht dat dit kan. Het zal wel goed getoetst moeten worden.
Het vraagt enige uitwerking in de komende wet. Het Commissariaat voor de Media
heeft duidelijk aangegeven dat er een aantal risico's is. Ik wil met het commissariaat
in overleg treden om die risico's te identificeren en om oplossingen te vinden.
Dat lijkt mij geen probleem.MevrouwVergeer(SP)Wij hebben goede ervaringen met het scheiden van publiek en privaat geld,
denk maar aan de hbo-fraude! Dat het verenigingsgeld apart moet worden gehouden
van het andere geld is een heel andere zaak. De mensen die voor de vereniging
bezig zijn en de mensen die bezig zijn met het maken van programma's, hebben
hetzelfde doel voor ogen: programma's maken voor de kijkers, niet voor de
winst. Nu gaat het over twee heel gescheiden taken, zoals u zelf hebt gezegd.
Winst maken is heel iets anders dan programma's maken voor de kijkers en het
doelgroepbereik. Dat wilt u nu gescheiden houden, maar dat kan niet wat gebouwen
en personen betreft, maar vooral niet wat de mentaliteit betreft. Om dat te
kunnen, moet je schizofreen worden.StaatssecretarisVan der LaanIk antwoord nu niet alleen op deze interruptie, maar ook op de vraag van
mevrouw Örgü of er wel sprake is van een commerciële poot en
een publieke poot. De facto zullen er twee gescheiden organisatie-eenheden
zijn, waarvan de ene functioneert als buitenproducent en de andere de publieke
taak uitvoert. Hoe meer de organisaties gescheiden zijn, hoe beter en transparanter
er kan worden getoetst. Het gaat om transparante toetsing die zeer wel te
verantwoorden is. Voor gebouwen, overhead en dergelijke gelden prachtige toerekeningsmodellen. Ik sla nu een aantal zaken over, omdat ik daarop al enigszins heb geantwoord.
De heer Atsma heeft gevraagd wat precies de hoogte van het bedrag is. Bij
de 50% gaat het om het huidige totale budget dat een omroepvereniging
rechtstreeks krijgt. Op dit moment valt 25% van het totale budget rechtstreeks
toe aan de raad van bestuur en 75% aan de omroepverenigingen. Van dat
budget zal 50% rechtstreeks naar de licentiehouders gaan.Gevraagd is of het Stifo apart moet blijven dan wel kan worden ondergebracht
bij de publieke omroep. Wat mij betreft, blijft het Stifo een aparte organisatie
die een eigen afweging maakt met een eigen karakter. Het Stifo weegt andere
programma's en andere keuzes die moeten worden gemaakt daarbij niet mee. Dat
wil ik zo houden. Men moet een eigenstandige opvatting geven over de programma's
die men ziet.De heerAtsma(CDA)Maar maakt het budget onderdeel uit van het geoormerkte budget voor kunst
en cultuur of komt het er bovenop?StaatssecretarisVan der LaanDe Stifo-middelen blijven hetzelfde als het gaat om de manier waarop de
fondsmiddelen worden vergaard.De heerAtsma(CDA)U zei dat 50 mln. wordt geoormerkt voor kunst en cultuur. Is dat bedrag
inclusief of exclusief de Stifo-middelen? Dat zou dan immers wel meer dan
een slok op een borrel schelen.StaatssecretarisVan der LaanDie 35 tot 40 mln. die nu worden uitgegeven aan de programma's waarover
ik sprak, zijn middelen die door de publieke omroep en niet door het Stifo
worden uitgegeven. Dat betekent dat die Stifo-middelen daar inderdaad bovenop
komen, maar ik heb het nu over gelden die door de omroepverenigingen, NPS
en raad van bestuur worden uitgegeven.Mevrouw Vergeer sprak over het verwerven van zendtijd. Laat ik nog eens
duidelijk zeggen dat het niet om zendtijd gaat, maar om budget waarmee programma's
kunnen worden gemaakt. Dat past ook bij de platformonafhankelijke benadering
van het plan.In het plan van mevrouw Vergeer en in het plan van de heer Van Dam heb
ik weinig teruggevonden over de radio. Het lijkt erop dat de radio zo'n beetje
het stiefkindje van die plannen is. Bij mij is de radio een integraal onderdeel
van het geheel. In de plannen van de heer Van Dam komt het neer op: o ja,
de radio hebben wij ook nog, maar dat gaat eigenlijk wel goed, wie hem hebben
wil mag hem hebben! Ik vind dat jammer, want bij mij is de radio een integraal
onderdeel van het geheel en is een netbestuur, dat hard bezig is met zijn
televisieprogramma's een goede plek te geven op het eigen net, niet in staat
om ook nog ergens een radiozender te beheren.De heerVan Dam(PvdA)Bent u er nu zo van geschrokken dat ons plan op zo veel draagvlak in Hilversum
kan rekenen dat u op elk moment bij elk onderdeel aangeeft welke twijfels
u over ons plan hebt? Waarom moet dat plan toch elke keer weer terugkomen?StaatssecretarisVan der LaanZijn alle omroepverenigingen het met uw plan eens?De heerVan Dam(PvdA)Ongetwijfeld niet, maar ik heb het nog nooit meegemaakt dat heel Hilversum
het met een plan eens is!StaatssecretarisVan der LaanDat is dan meteen een antwoord op uw eigen vraag, want volgens mij kan
uw plan dus niet op een breed draagvlak rekenen in Hilversum. Inderdaad is
er nog nooit een opvatting over publieke omroep geweest dat op breed draagvlak
in Hilversum kon rekenen. Ik heb Hilversum ook nadrukkelijk zelf gevraagd
om met een eensluidende visie te komen, maar die is niet gekomen. Ik vond
dat heel jammer, want ik had graag gezien dat heel Hilversum zou zeggen "wat
fantastisch, dat kan werken en is toekomstbestendig". Nogmaals, niet
gebeurd maar wel – met alle respect – rollebollend over straat.
Dat hebben wij allemaal via de pers kunnen volgen!MevrouwVergeer(SP)Opvallend in het plan van de staatssecretaris is dat er een alineaatje
aan de radio is gewijd waarin ook werd gesteld dat de prime time van 16.00
tot 24.00 uur ook voor de radio zou gelden. In ons plan hebben wij daar minstens
een hoofdstuk gewijd en bovendien hebben wij nog een popnota uitgebracht,
maar dat vergeet de staatssecretaris maar even voor het gemak. Het gaat toch
ook om de kwaliteit van bijvoorbeeld 3FM en daar hoor ik haar ook niet over!StaatssecretarisVan der LaanHet hele plan ging over radio en in het paragraafje radio stond dat ook
precies verwoord. Dat kon zo kort zijn omdat wij konden verwijzen naar de
rest van het stuk dat namelijk over content gaat en niet over het platform.MevrouwVergeer(SP)Het blijkt wel dat u er toch niet zo goed over hebt nagedacht, want volgens
uw plan is ook voor de radio 16.00 uur tot 24.00 uur prime time!StaatssecretarisVan der LaanHet klopt dat voor de radio een andere prime time geldt. In het plan hebben
wij overigens aangegeven dat de gehele benadering en de visie op de toekomst
ook voor de radio gelden. In de tekst is inderdaad geen uitzondering op het
gebied van de prime time gemaakt en dat moet ik mevrouw Vergeer nageven. Dat
neemt niet weg dat het hele plan ook over radio gaat.MevrouwHalsema(GroenLinks)De staatssecretaris heeft er wel vaker naar verwezen dat de omroepen het
onderling niet eens zouden kunnen worden over een alternatief. Er kunnen best
wel wat verwijten worden gemaakt, maar gelukkig is de coalitie helemaal niet
rollebollend over straat gegaan. Ik vond het wel een beetje gemakkelijk, want
concurrentie is natuurlijk wel ingebakken geraakt in de politieke modellen
van de afgelopen jaren. De omroepen konden haast niet anders dan met elkaar
concurreren. De staatssecretaris heeft de hoorzitting gemist, als ik mij niet
vergis was zij toen in China. Ik heb bij die gelegenheid nadrukkelijk gepolst
of er inmiddels wel consensus was over een dagbladmodel. Drie scherp geprofileerde
netten met onafhankelijke redacties, een redactiestatuut en een lichte raad
van bestuur. Zowel de omroepmedewerkers als een groot aantal omroepen als
de Raad voor Cultuur gingen hierachter staan. Het kan dus ook zo zijn dat
de staatssecretaris op dit moment niet zo goed is aangesloten
op Hilversum.StaatssecretarisVan der LaanU hoort mij niet betogen dat Hilversum over dit model juicht. In zijn
voorstel van dit voorjaar uit de Raad voor Cultuur zich positief over de functiebenadering.
De raad gaat zelfs nog verder, hij oppert een "commissioning editors
model" en gaat ervan uit dat op termijn alle omroepverenigingen kunnen
worden afgeschaft. Daarna heb ik geen officieel standpunt meer ontvangen van
de raad. In het genoemde standpunt zegt de raad dat hij voorstander is van
het fusiemodel op een televisienet. Volgens mij heeft de Raad voor Cultuur
ook heel nadrukkelijk het pad van onafhankelijkheid toegejuicht; hij vindt
dit een positieve ontwikkeling.Het valt mij op dat in al die plannen heel veel aandacht wordt besteed
aan de televisie en heel weinig aan internet. Ik heb als voorbereiding op
dit debat eens zitten tellen. In mijn plan wordt 74 keer het woord "tv"
gebruikt, 68 keer het woord "radio" en 131 keer het woord "internet".
In alle andere plannen wordt vrijwel alleen over tv gesproken. Dit is wel
logisch, want dit is kennelijk wat de burger beweegt, maar de jonge burger
beweegt zich op het internet en daar gaat dit plan over, over themakanalen,
over digitalisering, over toekomst, over platform onafhankelijk.MevrouwHalsema(GroenLinks)Over het algemeen geldt dat niet de frequentie, maar de kwaliteit bepalend
is voor plannen.De heerAtsma(CDA)Ik heb gevraagd of het waar is dat de etherverspreiding van Radio 4 dreigt
te worden stopgezet. Wij zouden dit niet acceptabel vinden. Ik zou graag horen
dat de staatssecretaris bevestigt dat dit wat haar betreft ook niet aan de
orde is.StaatssecretarisVan der LaanDit is wat mij betreft niet aan de orde.Mevrouw Kraneveldt heeft gevraagd hoe het jeugd- en jongerenoffensief
vorm zal krijgen. Dit ligt vast in de prestatieafspraken en het zal ook in
de komende prestatieafspraken vorm moeten krijgen. Zoals u weet zijn de prestatieafspraken
voor de korte termijn intentieafspraken, omdat er op dit moment zo'n dynamiek
ontstaat dat resultaatsafspraken niet echt logisch zijn. Ik zal hierover nog
verder overleg voeren met de raad van bestuur, omdat er nog een aantal aarzelingen
zijn die worden veroorzaakt door de onverwachte financiële ontwikkelingen.Het jeugd- en jongerenoffensief is juist bedoeld om een verbinding te
leggen tussen tv, radio en internet. Daar zijn jongeren gevoelig voor. Zij
luisteren naar de radio terwijl zij huiswerk maken, hebben internet aanstaan
en op de achtergrond ook nog de tv. Zij shoppen letterlijk ieder moment van
de dag over die drie platforms heen en weer. Het jeugd- en jongerenoffensief
moet ertoe leiden dat zij te voren precies weten hoe laat zij waar naar kunnen
kijken op tv en kunnen luisteren op de radio. Voor radio is dit niet zo'n
probleem, want naar FunX wordt veel geluisterd en daarnaast is er nog Radio
3 voor jongeren. Ik ben van mening dat er veel meer aandacht en een veel samenhangender
programma op tv moet komen. Dit is natuurlijk een zaak van de raad van bestuur
en ik zal daar nadrukkelijk op wijzen. De heer Slob vindt het teleurstellend dat er zo weinig aandacht wordt
besteed aan de lokale en regionale omroep. Dit plan gaat ook niet over de
lokale en regionale omroep, maar over de landelijke omroep. Ik heb zo'n driekwart
jaar geleden een brief aan de Kamer gestuurd waarin heel nadrukkelijk een
visie op de lokale en regionale omroep is neergelegd. Ik wil dit niet nog
eens overdoen, maar ik heb natuurlijk wel aangegeven welke samenhang er is
tussen landelijke en regionale en lokale omroep.Ik dank de heer Van der Vlies voor zijn positieve benadering. Ik begrijp
dat hij zich zorgen maakt over de afhandelingstermijn en daarmee over de realiseerbaarheid
van deze plannen. Natuurlijk is dit in handen van de Kamer: die kan besluiten
om hier erg lang over te doen. Ik zal ervoor zorgen dat het wetsvoorstel zo
snel mogelijk de Kamer bereikt en zal de Kamer een redelijke termijn gunnen.
De Kamer kan ervan op aan dat ik zo snel mogelijk zal opereren, maar ik kan
de snelheid van de Kamer niet beïnvloeden. Ik zou het wel zeer betreuren
als zij er zeer lang over deed, dat spreekt voor zich. Ook voor Hilversum
is het belangrijk dat er snel een doorbraak komt.De heerVan der Vlies(SGP)Het is duidelijk dat ook de Kamer hierin een verantwoordelijkheid heeft
en voor een belangrijk deel de snelheid kan bepalen waarmee het wetsvoorstel
uiteindelijk in het Staatsblad komt. Nu is de vraag cruciaal: wanneer heeft
de staatssecretaris haar conceptwetsvoorstel bij de Raad van State liggen?StaatssecretarisVan der LaanIk verwacht de Raad van State aan het eind van het jaar een conceptwetsvoorstel
aan te kunnen bieden. Ik zal het kabinet vragen om er een spoedadvies van
te maken, maar dat heb ik nog niet met het kabinet besproken. Dit is wel mijn
intentie.MevrouwÖrgü(VVD)Voorzitter. Ik heb nog een vraag gesteld over buitenproducenten; die ging
over de koppeling van de 25% van het budget in 2008.StaatssecretarisVan der LaanWat mij betreft blijft 25% ook in 2008 het uitgangspunt. Er is
een balans in het Nederlandse producentenveld en die wil ik graag handhaven;
het is niet mijn bedoeling om daar een verstoring in aan te brengen. Gedurende
de overgangstermijn zal er een speciale situatie optreden, want in beginsel
moet de raad van bestuur voor die 25% zorgdragen. De licentiehouders
hoeven dat niet, maar zolang zij in de overgangsperiode veel budget weghalen
bij de raad van bestuur, zal daarvoor een oplossing moeten worden gevonden.
Wat mij betreft geldt: continu minimaal 25% voor de buitenproducenten.MevrouwKraneveldt(LPF)Voorzitter. In mijn eerste termijn zei ik kort iets over het vrijgeven
van programmagegevens. Ik weet dat wij niet kunnen praten over een wetsvoorstel
dat nog niet in procedure is bij de Kamer, maar ik zou wel willen dat de staatssecretaris
duidelijk aangeeft, desnoods schriftelijk, in hoeverre zij die programmagegevens
wil vrijgeven. Op mijn schriftelijke vragen antwoordde zij dat het kabinet
het initiatiefwetsvoorstel van VVD en D66, waarvan de behandeling dit jaar
zal zijn afgerond, steunt. Nou, we zijn nog niet eens begonnen, maar ik wil
weten hoever haar steun gaat. Het gaat mij om de betrokkenheid, de link
tussen programmagids en lidmaatschap en het draagvlak voor de omroepen.StaatssecretarisVan der LaanIk heb aangegeven dat wij het voorstel steunen. Ik heb wel mijn zorg uitgesproken
over één element in het wetsvoorstel, namelijk om de gegevens
te vragen om niet. Ik maak nadrukkelijk een voorbehoud op dit punt, want dit
kan omvangrijke financiële consequenties hebben voor de publieke omroep.
Ik zal daar nog op studeren. Als de initiatiefnemers dat willen, zal ik meehelpen
om daar een oplossing voor te vinden.MevrouwHalsema(GroenLinks)In mijn eerste termijn vroeg ik aandacht voor de bundeling van macht en
bevoegdheden bij de raad van bestuur. Ik maar mij hier behoorlijk zorgen over;
niet omdat ik de mensen wantrouw, maar omdat ik het bedenkelijk vind dat een
raad van bestuur niet alleen de financiën beheerst en daarvoor eindverantwoordelijk
is, maar ook bepaalt waar programma's worden geplaatst – wat overigens
nu al zo is – en selecteert wat al dan niet mag worden uitgezonden.
Hij gaat dus eigenlijk ook over de inhoud van de programma's.StaatssecretarisVan der LaanDit is een juridische discussie, het is de vraag hoe dit in de praktijk
zal gaan. De raad-van-bestuurconstructie is een eindverantwoordelijkheidsconstructie.
Ik zie mij een holdingconstructie voor ogen: een raad van bestuur die gaat
over de strategie en de grote lijnen. Vanzelfsprekend worden in de organisatie
zelf allerlei beslissingen genomen over programma's. Niet elke format hoeft
door de raad van bestuur te worden goedgekeurd. Daar kunt u gerust op zijn.Ik heb uit het debat in juni begrepen dat mevrouw Halsema een voorstander
is van het BBC-model. Is dat juist?MevrouwHalsema(GroenLinks)Op de lange termijn moeten de omroepen ons inziens opgaan in productiehuizen
die programma's leveren aan onafhankelijke netten. Deze netten moeten zelfstandige
netredacties en statuten krijgen. Daarmee wijken wij af van het BBC-model.StaatssecretarisVan der LaanU bent dus voorstander van een model met drie machthebbers, namelijk één
per net?MevrouwHalsema(GroenLinks)Die krijgen een lichte raad van bestuur boven zich die verantwoordelijk
is voor de financiën en de organisatie. Daardoor wordt een onderscheid
aangebracht tussen journalistieke en organisatorische verantwoordelijkheden.
In uw model bepaalt uitgeverij PCM wat er in de kolommen van Vrij Nederland
komt te staan. Dat wil ik voorkomen.StaatssecretarisVan der LaanDe inhoud van Vrij Nederland valt volgens mij onder de categorie opinie
en maatschappelijk debat. Die programma's hebben wij juist bewust uitgezonderd.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik vind het hinderlijk dat u mijn vraag probeert te omzeilen. Functie
A en functie C houden wij dan immers gewoon nog over en journalistiek beperkt
zich niet tot functie B.StaatssecretarisVan der LaanU hebt misschien een ongelukkig voorbeeld gekozen. Ik wijs u erop dat
men overal ter wereld zo werkt. Dat zou betekenen dat u vindt dat de rest
van de wereld werkt met een slecht model als u vasthoudt aan deze kritiek.
De BBC en de VRT werken zo. Overigens heeft de regering daar veel meer invloed
op benoemingen en dergelijke. De hele wereld werkt zo, want uiteindelijk moet
iemand de knoop kunnen doorhakken. Dat is een heel gezonde manier van werken.
De directeur van de KRO bepaalt nu ook of een programma wel of niet wordt
uitgezonden. De programmamaker is nooit helemaal autonoom.MevrouwHalsema(GroenLinks)Een ander voorbeeld: de PCM bepaalt over welke roman wel of niet in een
weekblad mag worden geschreven.StaatssecretarisVan der LaanHet is aan de raad van bestuur om hiervoor plannen te ontwikkelen, maar
het ligt voor de hand dat de programmadirecteuren over dit soort zaken beslissen.
Uiteindelijk zal altijd iemand een beslissing moeten nemen. Het is onzin om
te denken dat een of ander duister comité van drie heren daarover beslist.
Op dit moment werken er ook commissioning editors en bepaalt de filminkoper
zelfstandig welke film aangekocht zal worden. Hij loopt echt niet eerst naar
zijn directeur om een fiat te krijgen voor een bepaalde aankoop. Er zijn dus
al negen baasjes in Hilversum en daaraan zal niets fundamenteels veranderen.De heerBakker(D66)De staatssecretaris moet mijn vraag over de ledenstaffel nog beantwoorden.StaatssecretarisVan der LaanDie staffel moet inderdaad niet te klein worden. Het kan niet zo zijn
dat elk extra lid een euroteken opgeplakt krijgt. Ik denk aan vrij grote,
grove staffels van bijvoorbeeld 50.000 leden. Ik wil dat punt echter eerst
nog verder onderzoeken, ook in overleg met verschillende deskundigen. Ik sluit
hierbij even aan op de versnippering waarover ook een vraag is gesteld. De
doorloop van de staffel is heel bepalend voor de mate waarin fusies van omroepverenigingen
beloond worden. Hoe hoger de staffel, hoe interessanter een fusie. Vaak klinkt
het verwijt dat er een sanctie staat op fusie. Dat is ook zo. Voor een omroepvereniging
met meer dan 300.000 leden is het volstrekt niet interessant om te fuseren,
want de nieuwe vereniging ontvangt dan maar de helft van het geld. In het
wetgevingsproces bespreek ik graag een zodanige inrichting van de staffel
dat fusie wordt gestimuleerd en afsplitsing wordt afgehouden. Afsplitsen mag
niet interessanter worden of meer geld opleveren dan fuseren. Die situatie
lijkt mij onwenselijk.De voorzitter:Ik heb begrepen dat de leden van de commissie een wat langere voorbereiding
van de tweede termijn nodig achten. Ik schors de vergadering daarom voor twintig
minuten. In de tweede termijn kunnen de leden drie minuten per persoon spreken.De vergadering wordt van 18.28 uur tot 18.45 uur geschorst.De heerVan Dam(PvdA)Voorzitter. Laat ik beginnen met een woord van dank aan de staatssecretaris.
Mocht ik al betwijfelen of het plan dat mijn partij heeft gelanceerd en lijkt
op andere plannen die zijn gelanceerd, een redelijk en begaanbaar alternatief
zou zijn, dan heeft de staatssecretaris die twijfel wel weggenomen door er
zo vaak op in te gaan dat zij het blijkbaar als bedreiging van haar plannen
ervaart. Ik dank de staatssecretaris voor die bevestiging. Ik had die alleen
niet echt nodig, want ik heb wel degelijk geluisterd naar wat Hilversum op
de dag van de hoorzitting heeft ingebracht. Zoals mevrouw Halsema al zei,
lijkt er consensus te ontstaan over een model dat uitgaat van concessies,
een duidelijke zenderprofilering en centraal staande kwaliteit. Misschien
gebeurt dit onder druk van de plannen van het kabinet. Misschien is het enige
positieve effect van de kabinetsplannen dat Hilversum zich zo onder druk voelt
staan, dat Hilversum gaat bewegen. Ik hoop dat het mogelijk blijft om hierover
na te denken en te spreken. Ik heb dat niet ervaren in de beantwoording van
de staatssecretaris, maar ik denk maar zo dat de plannen van de staatssecretaris
in 2008 ingaan en dat wij volgens mij ruimschoots de tijd en de mogelijkheden
hebben om een politieke discussie te voeren over de gewenste toekomst van
de publieke omroep en om die inzet te maken van de verkiezingscampagnes. Eigenlijk
zou ik de coalitiepartijen willen oproepen om uit de achterkamers te komen
en om het debat over de radio en de televisie van ons allen tot inzet van
de verkiezingsdebatten te maken.De staatssecretaris zegt dat zij heeft geluisterd naar de kritiek. Dat
zegt zij. Er was fundamentele kritiek op de onwerkbare bureaucratie van de
functie-indeling, de onbegrijpelijke keuze voor de verzuiling en de onverantwoorde
afhankelijkheid van reclame. Wat doet de staatssecretaris met die kritiek?
Niets. Dat mag duidelijk zijn. Zij komt slechts met vier kleine pleistertjes
op een grote wonde. De natte vinger van € 24 contributie moet worden
vervangen door de natte vinger van € 10 à € 15
contributie. Wat daarachter zit, blijft mij een raadsel. Omroepen moeten hun
leden blijven confronteren met een hogere contributie waar zij minder voor
terug krijgen. Verder blijft de mogelijkheid bestaan om een tweede of derde
EO op te richten. Dat lijken mij geen ontwikkelingen waar wij op zitten te
wachten. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat er geen dringend argument is om de contributie voor omroepen
te verhogen;verzoekt de regering, de minimale contributiegrens niet aan te passen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Dam, Vergeer, Halsema en Kraneveldt.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 15 (30300-VIII).De heerVan Dam(PvdA)Ik heb nog een motie over de NPS. De staatssecretaris zegt dat de organisatie één
op één over gaat naar de raad van bestuur, maar dan zonder de
journalistieke programma's. Ik begrijp het niet. De samenwerkingsprogramma's
worden door onafhankelijke journalisten gemaakt, dus er is geen enkel misverstand
over de afzender. De programma's moeten in hun huidige vorm kunnen voortbestaan.
Als dat wordt geblokkeerd, is er blijkbaar iets anders aan de hand. Ik ben
van mening dat de NPS een zorgvuldige overgangstermijn moet worden gegund.
Er is geen enkele reden om de organisatie die overgangstermijn niet te geven.
Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de regering voornemens is, de NPS in 2008 op te heffen;overwegende dat de bestuurlijke zorgvuldigheid vraagt om een redelijke
overgangstermijn;verzoekt de regering, de opheffing van de NPS uit te stellen tot 2011,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Dam, Vergeer en Halsema. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 16 (30300-VIII).De heerAtsma(CDA)Voorzitter. De staatssecretaris is voor een belangrijk deel ingegaan op
de vragen die de CDA-fractie heeft gesteld. De CDA-fractie is tevreden met
het gros van de antwoorden die de staatssecretaris heeft gegeven; eigenlijk
alle antwoorden zijn voor ons zeer bevredigend. Een paar punten bleven liggen.
Dat is geen verwijt aan de staatssecretaris, maar heeft wellicht te maken
met het tempo waarin wij de eerste termijn moesten afronden. Ik zeg erbij
dat de CDA-fractie ervan uitgaat dat wij de brief van de staatssecretaris
over de NPS binnen afzienbare tijd krijgen en dat wij die wellicht bij de
begrotingsbehandeling kunnen betrekken. Dat is echter een puur procedureel
voorstel. Dan behoeft het de voortgang verder niet te belemmeren. De begrotingsbehandeling
is inmiddels gepland, zoals men weet.De CDA-fractie heeft suggesties gedaan over het beleid voor de ledenorganisaties.
Op een aantal punten is de CDA-fractie blij met de tegemoetkoming, althans
met de opening die de staatssecretaris biedt. Zij is ingegaan op onze bezwaren
tegen de € 24. Het lijkt erop dat de staatssecretaris wil gaan in
de richting van een substantieel lager bedrag, als daarvoor voldoende steun
is in de Kamer.De staatssecretaris is onvoldoende ingegaan op het toezicht op de functie-indeling.
Wordt het, zoals werd gesuggereerd in de hoorzitting, geen gang naar de rechter
van de ene partij naar de andere partij als je het niet eens bent met een
bepaalde functie-indeling? De CDA-fractie wordt ook niet echt enthousiast
van het percentage van het totale aanbod dat aan buitenproducenten
moet worden uitbesteed. Op dat punt zal de CDA-fractie een motie indienen,
evenals op de volgende punten.Over het lidmaatschap van de leden van de verenigingen dien ik de volgende
motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering voorstelt de jaarlijkse contributie voor
leden van omroepverenigingen vast te stellen op € 24;overwegende dat de hoogte van het minimumbedrag van € 24 leidt
tot onbedoelde en ongewenste neveneffecten;spreekt uit de hoogte van de jaarlijks verschuldigde contributie over
te laten aan omroepverenigingen met een minimum van € 10 per jaar,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Atsma, Slob en Van der Vlies.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 17 (30300-VIII).De heerVan Dam(PvdA)Het kabinet stelt voor, de minimale contributiegrens voor omroepen te
verhogen. Als ik het goed begrijp, ondersteunt de heer Atsma het pleidooi
om de contributiegrens te verhogen tot € 10?De heerAtsma(CDA)Wij hebben het over de periode na 2008. Dat behoeft geen probleem te zijn.
Verschillende insprekers en mensen uit omroepland hebben dit bedrag in onze
richting genoemd. Wij denken dat noch de achterban noch de leden daarmee moeite
hebben. Collega's hebben erop gewezen dat er ook wel iets voor mag worden
gedaan. Het is bepaald laagdrempeliger dan het voorgestelde bedrag van € 24.De heerVan Dam(PvdA)Stel dat de motie van de heer Atsma het niet haalt en dat de motie die
ik zojuist heb ingediend, erna in stemming komt, kan dan die motie om de contributiegrens
niet te aan te passen op steun van de CDA-fractie rekenen?De heerAtsma(CDA)Ik heb al aangegeven hoe in omroepland werd gereageerd op die € 24.
Men heeft ons ook een bedrag van € 10 genoemd als zijnde alleszins
reëel. Wij gaan ervan uit dat de voorzitter de meest vérstrekkende
motie in relatie tot het kabinetsvoorstel eerst in stemming brengt. Uw voorstel
zullen wij niet steunen.De tweede motie heeft betrekking op de ruimte die omroeporganisaties en
ledenverenigingen zouden moeten krijgen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat omroepverenigingen zich willen ontwikkelen tot dynamische
maatschappelijke organisaties;constaterende dat over het overdragen van rechten van programma's aan
de publieke omroep afspraken gemaakt moeten worden met de raad van bestuur;overwegende dat het verplicht overdragen van programmarechten de mogelijkheden
van omroepverenigingen om te ondernemen beperkt;verzoekt de regering, te bewerkstelligen dat omroepverenigingen in het
bezit blijven van de rechten van hun eigen programma's en producties,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Atsma. Naar mij blijkt, wordt zij
voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 18 (30300-VIII).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat er voor de publieke omroep een verplichting geldt om
25% van de zendtijd te vullen met programma's gemaakt door buitenproducenten;constaterende dat de Europese richtlijn voor verplichte uitbesteding ligt
op 10%;van mening dat Nederland op dit punt niet verder moet gaan dan de Europese
richtlijn;verzoekt de regering, het verplichte percentage te verlagen tot 10,en gaat over tot de orde van de dag.Deze motie is voorgesteld door het lid Atsma. Naar mij blijkt, wordt zij
voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 19 (30300-VIII).De heerAtsma(CDA)Daarmee heb ik gezegd wat ik wilde zeggen in tweede termijn. Ik weet dat
de staatssecretaris en de CDA-fractie in principe niet van mening verschillen
over het feit dat er op dit moment drie netten moeten blijven en dat voor
de korte termijn de discussie over teruggaan naar twee netten niet aan de
orde is.MevrouwVergeer(SP)Om het zo kort mogelijk te houden, heb ik verschillende moties medeondertekend.Een punt dat niet aan de orde is geweest en dat ik nog even naar voren
zou willen brengen, betreft hetgeen de staatssecretaris heeft
gezegd over de herkenbaarheid van de publieke omroep. Zij stelt dat het niet
om netten gaat maar om herkenbare platforms.Wat is karakteristiek voor een herkenbaar publiek platform? Dat er geen
commerciële producties zijn, want dat doen de commerciële omroepen!
Toch geeft de staatssecretaris de raad van bestuur de mogelijkheid om commerciële
makers van programma's toe te laten en zij geeft de omroepverenigingen de
mogelijkheid om commerciële programma's te maken. Waar blijft dan het
herkenbare imago van de publieke omroep als er 50 of 100 platforms komen?Ik wil twee moties indienen voorzitter.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat in een wijzigend medialandschap niet het aantal netten,
maar het budget van de publieke omroep essentieel zal zijn voor het succesvol
uitvoeren van een brede publieke taak;constaterende dat de Nederlandse Publieke Omroep te maken heeft met de
sterkste commerciële concurrentie van heel Europa;van mening dat ook het vaststellen van doelstellingen in bereikcijfers
zonder koppeling aan reclame-inkomsten mogelijk is;constaterende dat een daling van het budget mogelijk zal leiden tot een
vermindering van de kwaliteit van programma's;verzoekt de regering, verdere daling van de reclame-inkomsten te compenseren
vanuit de algemene middelen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vergeer, Halsema en Van Dam. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 20 (30300-VIII).MevrouwVergeer(SP)Volgens mij is het allerbelangrijkste dat men bij de publieke omroep weet
waaraan men de komende drie jaren toe is en wat men daarna kan gaan doen.
Dat kan niet met een tegengestelde opdracht: tot 2008 samenwerken en daarna
weer uit elkaar gaan. Ik dien daarom de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat er geen draagvlak is voor dit plan bij die organisaties
die betrokken zijn bij de uiteindelijke uitvoering; constaterende dat de publieke omroep te maken heeft met de wens tot samenwerking
voor de korte termijn en dat dit kabinetsplan uitgaat van een tegenovergestelde
zelfprofilering voor de lange termijn;van mening dat de publieke omroep met deze twee tegenstrijdige eisen de
komende jaren voor een onoplosbaar dilemma wordt gesteld;verzoekt de regering, het huidige plan in te trekken en de publieke omroep
ruimte te bieden aan de hand van de analyse en de kritiek van het rapport
van de Visitatiecommissie,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vergeer en Van Dam. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 21 (30300-VIII).MevrouwÖrgü(VVD)Voorzitter. De staatssecretaris heeft een en ander uiteengezet over de
NPS. Het is de VVD-fractie in ieder geval duidelijk dat de NPS in 2008 wordt
opgeheven. De staatssecretaris heeft vervolgens in haar verhaal uiteengezet
dat zij voor onderdeel C een speciale overgangsperiode in gedachte heeft en
dat de raad van bestuur er dan over gaat of die programma's de komende tijd
nog uitgezonden zullen worden. Wij wachten als fractie graag af wat de inhoud
zal zijn van de brief die de staatssecretaris hierover zal sturen. Wij willen
namelijk concreet op papier zien wat de staatssecretaris van plan is, waarbij
wij met name zijn geïnteresseerd in de plannen die zij heeft voor 2008.
Als het gaat om A en B is het duidelijk, maar ik heb van de staatssecretaris
begrepen dat het voornamelijk gaat om de budgetten voor onderdeel C, de kunst-,
cultuur- en educatieprogramma's.In eerste termijn heb ik al een vraag gesteld over een reclamefonds. Wil
de staatssecretaris een onderzoek doen naar de invloed van reclame op de programmering?
Dit is ook van belang voor een eventueel in de toekomst op te zetten reclamefonds.
De VVD-fractie heeft dat niet als eerste uitkomst in gedachten, maar wij krijgen
hier toch graag wat meer informatie over, zodat wij daar beter een oordeel
over kunnen vellen.Wat betreft de contributie van € 24 heeft de staatssecretaris
erg loyaal aangegeven dat die contributie € 10 tot € 15
moet worden. De VVD-fractie begrijpt niet dat die loyaliteit voor de gehele
groep geldt. Wij hebben voorgesteld om het vooral te richten op de doelgroep
van de jongeren. Wij horen graag van de staatssecretaris wat zij daarvan vindt.Ten slotte wil ik een motie indienen over sportrechten.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de NOS teneinde de uitzendrechten voor enkele grote
sportevenementen, zoals Champions League en schaatswedstrijden, te verwerven,
de concurrentie met commerciële omroepen aangaat; overwegende dat de niet onaanzienlijke middelen die vrijkomen indien de
NOS afziet van bieden op sportrechten waarvoor commerciële interesse
is getoond, ten behoeve van de brede sportverslaggeving zouden kunnen worden
ingezet;verzoekt de regering, de NOS duidelijk te maken dat uitoefening van het
programmatisch mandaat van de NOS in het kader van de sportverslaggeving niet
met zich meebrengt dat mag worden geboden op sportrechten waarvoor commerciële
interesse is getoond om die rechten op het open net uit te baten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Örgü. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 22 (30300-VIII).MevrouwÖrgü(VVD)Voorzitter. Ik ben in het begin vergeten de staatssecretaris te danken
voor de lange zit en de beantwoording van de vragen. Ik wacht met belangstelling
de antwoorden af op de vragen die ik heb gesteld over de NPS.MevrouwHalsema(GroenLinks)U was in uw eerste termijn nogal beslist over de NPS. Ik weet niet precies
hoe ik het moet interpreteren, maar ik heb het idee dat de staatssecretaris
niet u maar anderen een handreiking probeert te doen. Als dat waar is, is
zij dan in problemen? Vraagt u dan om een heropening van het debat?MevrouwÖrgü(VVD)Als ik de staatssecretaris goed heb begrepen, heb ik haar goed begrepen.
Ik wil dat echter graag op papier zien. Daar ben ik in mijn tweede termijn
mee begonnen en dat heb ik zojuist aan de staatssecretaris voorgelegd. U kunt
het ook nalezen in de Handelingen. Ik wil graag dat de staatssecretaris een
en ander op papier zet. Dat hebben wij tijdens het procedurele gedeelte ook
al gevraagd. Ik vraag het nogmaals, omdat ik die informatie gewoon nodig heb
om een duidelijk overzicht te krijgen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter. Ik dank natuurlijk de staatssecretaris voor de beantwoording
van de vragen, maar ik wil er niet omheen draaien dat ik het al met al een
heel genante vertoning heb gevonden. Er is heel lang binnenskamers vergaderd.
Daar heb ik part noch deel aan gehad. Vervolgens wordt de Kamer slecht geïnformeerd.
Dat moet mondeling gebeuren tijdens het debat in de hoop het er allemaal even
doorheen te jassen. Ik vind dat niet chique.De staatssecretaris heeft een assertieve poging gedaan om zich te revancheren
met als leidend woord "toekomst". Wat is de toekomst? De toekomst
is onmiskenbaar verzuiling, de introductie van een groot aantal omroepen die
deelbelangen moeten gaan behartigen. De EO kan zich gaan verveelvoudigen in
vrouwen- en jongerenorganisaties. Er komen debatten voor groepen ouderen,
jongeren, wandelaars, automobilisten, voor mensen die borstvoeding verdedigen
of misschien juist voor de tegenstanders ervan, etc. Dat is de toekomst.In het interruptiedebat werd wel duidelijk dat daar waar de staatssecretaris
niet wil compenseren voor tegenvallende reclame-inkomsten het erop aankomt
dat er anders, minder kwalitatief, tikje commerciëler, beetje sneller
moet worden geprogrammeerd. Dat is de toekomst.De onafhankelijkheid van de programmamakers en van de netredacties van
de verschillende netten staat onder druk. Daarover heb ik een interruptiedebat
gehad en daarover dien ik een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende het belang van onafhankelijkheid en redactionele vrijheid
van journalisten en programmamakers in het publieke bestel;verzoekt de staatssecretaris, een voorstel uit te werken waardoor de organisatorische
en financiële bevoegdheden van de raad van bestuur strikt worden gescheiden
van de programmatische en inhoudelijke verantwoordelijkheden en bevoegdheden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Halsema, Van Dam, Vergeer en Kraneveldt.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 23 (30300-VIII).MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter. De toekomst is volgens de staatssecretaris ook digitalisering
van het internet. Daar hebben de woordvoerders in haar ogen te weinig woorden
aan vuil gemaakt. Ik beken schuld. Het heeft een vrij praktische reden. Er
komt volgens mij geen cent bij. Zou de staatssecretaris daar nog het een en
ander over kunnen zeggen, want dan kunnen wij daar namelijk een interessant
debat over hebben?De vraag is hoe wij nu verder moeten. De staatssecretaris heeft een paar
kleine toezeggingen gedaan, waardoor haar bestuurskracht en daadkracht zichtbaar
moeten worden. Het meest springende punt is natuurlijk de NPS. Ik wacht ook
de schriftelijke antwoorden af. Ik heb begrepen dat de programma's weliswaar één
op één moeten worden overgenomen door de publieke omroep, maar
dat er geen garanties worden gegeven omdat de publieke omroep daar zelf over
gaat. Het gaat daarbij alleen om de programma's die vallen onder functie C.Toegegeven, de staatssecretaris is assertief, maar zij heeft niet het
beeld kunnen corrigeren van een staatssecretaris die uiteindelijk andermans
lelijke politieke compromis moet verdedigen, waarbij eigenlijk alleen het
CDA echt blij is. D66 zoekt rek, maar heeft die niet gevonden. De VVD lijkt
met heel andere zaken bezig te zijn. De vraag is nu wat er gaat gebeuren.
Die vraag werd terecht door de heer Van der Vlies gesteld. Als ik een inschatting
mag maken, denk ik dat er nooit een beslissing zal worden genomen bij wet
door de Tweede Kamer en Eerste Kamer voordat de campagnes in 2007 losbarsten.
De VVD gaat dan gewoon los op de afschaffing van Net 3. Het CDA zal opnieuw
gaan pleiten voor alleen omroepverenigingen. Wat te doen? Ondertussen is de
destructie wel in gang gezet. Dat zie je al aan de terugtrekkende bewegingen
die omroepverenigingen maken. Je ziet het aan Netwerk. Je ziet het natuurlijk
aan wat er met de NPS staat te gebeuren. Ik ben er niet blij
mee dat er waarschijnlijk niets zal gebeuren. Dus doe ik tot slot maar een
stout voorstel. Ik ben er van overtuigd dat dit, anders dan de voorstellen
van het kabinet, wel kan rekenen op maatschappelijke steun en op onverdacht
veel politieke steun in deze Kamer. Ik nodig dan ook de VVD en D66, die hier
altijd voorstander van waren, nadrukkelijk uit om deze motie te steunen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende het grote belang van brede maatschappelijke steun voor een
nieuw stelsel voor de publieke omroep;overwegende het belang van onafhankelijkheid en redactionele vrijheid
van verslaggevers en programmamakers in het publieke bestel;verzoekt de regering, op korte termijn voorstellen te ontwikkelen voor
een omroepbestel naar analogie van het dagbladmodel, met drie publieke televisienetten,
ieder geleid door onafhankelijke netredacties,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Halsema, Van Dam en Kraneveldt.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 24 (30300-VIII).De heerBakker(D66)Voorzitter. Ik hoorde mevrouw Halsema daarnet al voor mij conclusies trekken,
maar misschien mag ik daar zelf over gaan. Ik vind dat de staatssecretaris
op tal van belangrijke discussiepunten wel degelijk de tegemoetkoming heeft
gedaan waarnaar ik op zoek was.Er zijn een paar punten over, waarover ik in tweede termijn graag wat
hoor. Wij gaan nu een wetgevingsproces in. Wat mij betreft gaat dat snel,
maar dat zien wij wel. Verder gaat er ook een bestuurlijk proces van start.
De vraag is hoe dat bestuurlijke proces eruitziet. Ik neem aan dat de staatssecretaris
samen met de raad van bestuur en alle andere betrokkenen nu ook overleg over
de invulling van een en ander gaat voeren. Ik neem aan dat de Kamer van tijd
tot tijd op de hoogte wordt gesteld, want die geluiden komen ongetwijfeld
toch naar buiten. De vraag is hoe de staatssecretaris dat bestuurlijke proces
de komende jaren ziet.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik had gedacht dat de heer Van der Vlies misschien wel zou vragen hoe
u zich voorstelt dat er bestuurlijke aanpassingen plaatsvinden zonder wettelijke
grondslag. Het moet toch zo zijn dat eerst de Tweede en de Eerste Kamer beslissen
over het wetsvoorstel en dat er daarna pas bestuurlijke maatregelen worden
getroffen? Tot die tijd kan dat helemaal niet.De heerBakker(D66)Daar hebt u gelijk in, maar de staatssecretaris en de raad van bestuur
zijn niet alleen verantwoordelijk voor de wet, samen met de Tweede Kamer,
maar ook voor een zorgvuldige uitvoering en dus zal zij ongetwijfeld daarop
anticiperend overleg voeren. Dat zien wij zo vaak gebeuren, als hier een wetgevingsproces
gaande is. Ik vind dat er juist vanwege een zorgvuldig wetgevingsproces ook
een zorgvuldig bestuurlijk proces moet zijn. Ik zal geen voorbeelden noemen
van terreinen waarop dat volgens mij veel minder zorgvuldig gebeurt. Bij de
WMO wordt bijvoorbeeld eerst met het veld onderhandeld en dan pas met de Kamer.
Hier gaat het andersom; eerst de Kamer. Vandaag steunt de Kamer wat mij betreft
de plannen. Vervolgens komt er een bestuurlijk proces op gang. Mijn vraag
ging over dat bestuurlijke proces.Wij krijgen nog een schriftelijke neerslag van alles wat er is gezegd
over de NPS en de ruimte voor kunst en cultuur. Ik heb de staatssecretaris
zo verstaan, en daar ben ik blij mee, dat zij zegt dat voor de programma's
en de programmamakers van de NPS op 1 september 2008 onderdak is, en
dus ook voor de kraamkamer, die in programma's, programmamakers en redacties
en dergelijke zit. Dat onderdak dreigde er niet te zijn. Programma's en programmamakers
dreigden dakloos te worden. Dat zou anticiperend heel moeilijk hebben gewerkt.
Dat is wel een tijdelijk onderdak, want geleidelijk moet blijken waar men
blijft wonen, dan wel wat er gaat verhuizen. Ik ben blij met deze heel andere
aanpak die de staatssecretaris zo-even uiteen heeft gezet.Hetzelfde geldt voor kunst en cultuur, al vind ik dat wij nog wel even
goed moeten kijken wat daar precies onder valt. Kunst en cultuur zijn nogal
brede begrippen. Ik heb in eerste termijn het voorbeeld genoemd van de James-Bondfilms.
Ik heb het altijd onzin gevonden om deze er gekunsteld bij te trekken om bepaalde
percentages te halen. Het moet gaan om wat wij onder kunst en cultuur verstaan,
maar wij kunnen het nog wel even over die definitie hebben.De heerVan Dam(PvdA)Ik begin langzaam maar zeker te begrijpen wat de staatssecretaris voorstelt
over de NPS. De heer Bakker is erbij geweest. Je zou kunnen zeggen dat het
voorstel van de staatssecretaris eigenlijk hetzelfde is als wat oorspronkelijk
op tafel lag, namelijk een werkmaatschappij voor de NPS, zij het tijdelijk.De heerBakker(D66)Ja, in zekere zin creëert zij een tijdelijke werkmaatschappij, met
uitzondering van de elementen die in 2008 hun definitieve positie moeten hebben.
De staatssecretaris moet haar eigen woorden maar kiezen. In het akkoord is
sprake van een interne voorziening. Deze wordt in 2008 zo ingevuld dat alles
eronder valt, voorzover wij over programma's gaan.De heerVan Dam(PvdA)Waarom is daar dan destijds niet voor gekozen?De heerBakker(D66)Ik geloof dat het geen geheim is dat de staatssecretaris en de drie fracties
die bij de onderhandelingen betrokken waren, verschillend dachten over de
positie en de toekomst van de NPS. De staatssecretaris kwam met een aantal
voorstellen. Zij stelde overigens ook voor om de NPS als stichting op te heffen
in 2008, maar er dan een interne werkmaatschappij van te maken. In het uiteindelijke
akkoord zijn er op twee punten aanvullingen gekomen: interne voorziening en
aanvullende programmering op multicultureel gebied. Nu zegt de staatssecretaris
dat zij daar gebruik van maakt, om dat vervolgens op een bestuurlijke
en zorgvuldige manier vorm te geven. De exegese of dat wat anders is, interesseert
mij eigenlijk niet zozeer. Het gaat erom dat programma's en programmamakers
een goed onderdak hebben in 2008. Zij moeten niet vanuit een dakloze positie
aan de deur gaan kloppen.De heerAtsma(CDA)Omdat wij wellicht nu de discussie over de NPS gaan overdoen, stel ik
toch voor om de staatssecretaris te vragen haar verhaal op papier te zetten.
Het woord werkmaatschappij heb ik absoluut niet gehoord.De voorzitter:Dat is al afgesproken, dus de heer Bakker kan nu afronden.De heerBakker(D66)Ik heb de staatssecretaris ook niet gehoord over een werkmaatschappij,
maar de heer Van Dam vroeg mij of het daarop lijkt. Toen zei ik: ja.Voorzitter. Wij hebben het nog over een aantal andere punten gehad, bijvoorbeeld
over de hoogte van het ledengeld. De staatssecretaris heeft gezegd dat zij
daarop terugkomt bij de wetgeving en dat lijkt mij eerlijk gezegd verstandig.
Het is een beetje nattevingerwerk en dat krijgt uiteindelijk wel zijn beslag.
Dat geldt ook voor de precieze vormgeving van taken, werkwijze en verantwoordelijkheden
van de raad van bestuur. Denk even aan de bureaucratie waarover is gesproken.
Dat zijn van die dingen waar wij dan in detail op moeten terugkomen.Ik spreek mijn dank uit voor nieuws aan de ene kant en opinie en maatschappelijk
debat aan de andere kant. De staatssecretaris heeft gezegd dat de functies
wel degelijk zijn te onderscheiden, maar dat er bij de invulling van die functies
verschillende formats denkbaar zijn. Ik denk dat wij elkaar op dat punt wel
vinden. Ik kan mij dus vinden in de nadere toelichting en tegemoetkomingen.MevrouwHalsema(GroenLinks)In eerste termijn hebt u gezegd dat het onderscheid tussen functie A en
functie B niet mag zitten in de verschillende verantwoordelijkheden of formats,
maar alleen in de zendgemachtigde. In functie A zit de NOS en in functie B
zitten de omroepverenigingen. Vindt u dat de staatssecretaris u daarin is
tegemoetgekomen? Is verder elk inhoudelijk onderscheid tussen functie A en
functie B irrelevant geworden?De heerBakker(D66)De staatssecretaris heeft gezegd dat zij het onderscheid tussen nieuws
aan de ene kant en opinie en maatschappelijk debat aan de andere kant staande
houdt. Dat zijn natuurlijk twee te onderscheiden functies. Ik ging er in eerste
termijn van uit dat het belangrijkste onderscheid de afzender was. Ik heb
de staatssecretaris echter het volgende horen zeggen. Zij handhaaft nieuws,
opinie en debat, maar bij de invulling daarvan is er heel veel vrijheid in
de vorm. De afzender van de nieuwsfunctie heeft de vrijheid om het ook in
de vorm te doen van programma's waarin opinies worden gebracht. Denk even
aan Met het oog op morgen, om al die andere programma's met gevoelige titels
maar te vermijden. Aan de andere kant is er ook ruimte voor licentiehouders
om dat te doen vanuit hun verschillende formats. Met die uitleg kan ik heel
goed leven, want dat betekent dat er niet met een schaartje wordt geknipt.
Er komt geen duidelijk onderscheid tussen A en B. In de formats kan veel overlapping
zitten, de onderscheiding van de functies daar gelaten.MevrouwKraneveldt(LPF)Voorzitter. Ik ben in de eerste termijn van de staatssecretaris geen pleidooi
tegengekomen dat mijn fractie zal overtuigen van de merites van haar plan.
Er wordt minder budget verdeeld over meer omroepen die ook nog eens, net als
toen geluk heel gewoon was, met elkaar moeten gaan concurreren om de gunst
van de leden. Dat kan ik alleen maar betitelen als nog meer versnippering
en hernieuwde verzuiling. Ik vind dat zeer teleurstellend. Ook teleurstellend
vind ik de mening van de staatssecretaris over amusement. Ik blijf van mening
dat het kabinet daarmee de kijker die zich gewoon even zonder pretenties wil
ontspannen en amuseren, in de kou laat staan. Daarom dien ik de volgende motie
in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat in de plannen van het kabinet voor de toekomst van de
publieke omroep "amusement" niet als functie voor die publieke omroep
gedefinieerd is;van mening dat "amusement" juist wel een reden is voor heel
veel mensen om naar de televisie en dus ook naar de publieke omroep te kijken;van mening dat ook programma's met als functie "amusement" door
een publieke omroep op een kwalitatief hoogstaande manier en onderhavig aan
duidelijke criteria geproduceerd kunnen worden;van mening dat een nieuw publiek omroepbestel niet moet verworden tot
een instituut dat alleen nog maar programma's voor een (culturele) elite produceert,
waardoor een groot deel van de bevolking zich nog minder in de publieke omroep
zal herkennen en nog meer in de verleiding kan komen alleen nog maar af te
stemmen op commerciële zenders;verzoekt de regering, met voorstellen te komen waarin het produceren van
programma's met als functie "amusement" nadrukkelijk wél
tot de taken van het nieuwe publieke omroepbestel wordt gerekend,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Kraneveldt, Halsema, Van Dam en
Vergeer. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 25 (30300-VIII).MevrouwKraneveldt(LPF)De staatssecretaris zei in haar eerste termijn – en toen brak mijn
klomp een beetje – dat ik sowieso geen illusies moest hebben over de
betrokkenheid van leden en dat leden nu al nauwelijks invloed uitoefenen.
Ik vind dat treurig. Als je die betrokkenheid zo belangrijk vindt en de externe
pluriformiteit ook, dan moet je die betrokkenheid invullen. Dan moet het niet
alleen gaan om het lidmaatschap of donateurschap ofte wel om het fourneren
van een paar tientjes. Nee, dan moet je dat rijker invullen. Ik heb daarvoor
de volgende motie opgesteld. De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering niet van plan is om inspraak en/of medezeggenschap
voor omroepleden en -donateurs in het nieuwe omroepbestel wettelijk verplicht
te stellen;constaterende dat de regering een omroepbestel voorstaat, waarin betrokkenheid
van leden en donateurs zeer belangrijk wordt gevonden als fundament onder
de externe pluriformiteit;van mening dat die betrokkenheid meer tot uitdrukking moet komen dan alleen
in het lidmaatschap of donateurschap an sich, maar dat leden en donateurs
de mogelijkheid moeten hebben om actief mee te praten en/of te beslissen over
het te voeren programmabeleid;verzoekt de regering, het recht op inspraak en/of medezeggenschap voor
leden en donateurs ook in het nieuwe bestel wettelijk te waarborgen, waarbij
zij omroepen niet zal voorschrijven hóe dat geregeld moet worden, maar
dát dit geregeld moet worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Kraneveldt. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 26 (30300-VIII).MevrouwKraneveldt(LPF)Ik heb in eerste termijn al gezegd dat ik in het debat voor het zomerreces
een motie heb ingediend met het verzoek aan de regering om haar plannen zodanig
te wijzigen dat in de toekomst het bestaan van een programmastichting of werkmaatschappij
gewaarborgd is die nieuws en actualiteiten uitzendt op een wijze die recht
doet aan de principes van journalistieke onafhankelijkheid en die niet ingekleurd
wordt door enige politieke of levensbeschouwelijke voorkeur. Naar aanleiding
van de toezeggingen die de staatssecretaris omtrent de NPS heeft gedaan, ga
ik die motie nog eens bekijken en zal ik daarna besluiten of ik deze motie,
al dan niet aangepast, in stemming zal laten brengen tegelijk met de moties
die hier al zijn ingediend.De heer Van Dam heeft toen hij de motie op stuk nr. 15 indiende gezegd
dat er geen dringend argument is om de contributie voor omroepen te verlagen.
Dat vond ik ook. Vandaar dat ik de motie heb medeondertekend. Later heeft
hij "verlagen" echter gewijzigd in "verhogen". For the
record meld ik dan ook dat ik mijn handtekening onder die motie terugtrek,
omdat deze motie nu een wezenlijk andere is dan die waaronder ik in mijn spontaniteit
mijn handtekening heb gezet.De heerAtsma(CDA)Alweer een draai van de heer Van Dam.De heerVan Dam(PvdA)Die draai geef ik volmondig toe. In alle haast had ik het niet goed gedaan.De voorzitter:De motie-Van Dam c.s. (30300-VIII, nr. 15) is in die zin gewijzigd dat
in de ondertekening de naam van mevrouw Kraneveldt wordt geschrapt.MevrouwKraneveldt(LPF)Voorzitter. Ik zal de moties op hun merites beoordelen en houd het nu
hierbij, omdat wij nog heel wat dingen uitgewerkt voorgelegd krijgen.De heerSlob(ChristenUnie)Voorzitter. Ook ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording in
eerste termijn. Met name in het eerste gedeelte van haar beantwoording klonk
zij behoorlijk strijdlustig. Ik kan mij daar ook wel iets bij voorstellen,
want er is veel over haar gezegd en geschreven. Het is logisch dat zij daarop
wilde reageren. Mij troffen in het bijzonder de behartigenswaardige woorden
die zij heeft gesproken over de positie en het belang van omroepverenigingen,
ook in de toekomst. Ik moet eerlijk zeggen dat ik nooit had gedacht zoiets
uit de mond van een D66-bewindspersoon te horen, maar je blijkt je dus ook
in positieve zin te kunnen verbazen. De vraag blijft natuurlijk wel of er
ondanks deze mooie woorden een werkbaar en echt toekomstbestendig plan ligt.
De twijfels die ik daarover in eerste termijn heb geuit, zijn in ieder geval
nog niet weggenomen. Ik heb de staatssecretaris bijvoorbeeld geconfronteerd
met toch wel fundamentele kritiek van de raad van bestuur van de NOS over
de uitvoerbaarheid van de plannen. In mijn beleving ging die verder dan alleen
maar enige twijfel over de financiën. Zij is daar niet op ingegaan. Ik
heb haar ook geconfronteerd met kritiek van het Commissariaat voor de Media
dat op het gebied van het toezicht problemen voorziet. Ook daar heb ik de
staatssecretaris niet over gehoord, of ik moet het hebben gemist. Het lijkt
mij in ieder geval zo fundamenteel dat wij daar echt eens met elkaar over
moeten spreken. Dat raakt met name ook de uitwerking van die functiegerichte
benadering, waarvan de WRR heeft gezegd dat die nooit als organisatiemodel
is bedoeld. Ik constateer dat die functies onvoldoende zijn afgebakend en
dat zij in elkaar overlopen en dat er ook volgens mij problemen zullen ontstaan
als de budgetverdeling op basis van die functieverdeling gaat plaatsvinden.
Dat komt natuurlijk allemaal wel terug als er ooit nog eens wetgeving komt,
maar ik vind dat wij dit op dit moment in ieder geval nog onvoldoende hebben
uitgediscussieerd.Ook op het punt van verlaging van de contributie is de staatssecretaris
wat gaan bewegen. Wij hebben onze handtekening gezet onder de motie van de
heer Atsma.Als het gaat om de NPS wachten wij de brief af. Dit punt kan wellicht
verder op 21 november bij de mediabegroting worden besproken. Dan zouden
wij wel graag duidelijkheid willen hebben over de switch-off, waarover ik
in eerste termijn een vraag heb gesteld. Ik heb daar geen antwoord over gekregen,
maar daar moet toch eens duidelijkheid over komen.De staatssecretaris zei heel weinig gehoord te hebben over digitalisering.
In eerste termijn heb ik daar wel aandacht aan besteed. Ik heb dezelfde zorgen
als mevrouw Halsema. Die digitalisering die zo'n belangrijkje opdracht is,
moet wel gefinancierd worden uit teruglopende budgetten. Ik zie dan een probleem,
te meer als ik zie dat er in andere landen extra gelabelde impulsen aan worden
gegeven. Wij doen dat niet en ik ben dan ook bang dat dit het stiefkindje
gaat worden, terwijl de inspanningen eigenlijk het grootst zouden moeten zijn. Wij wachten de wetgeving af als die er ooit komt. Ik heb geen moties.
Er zijn al voldoende nieuwe ingrediënten aan het baksel toegevoegd waardoor
de smaak volgens mij ook niet zo veel beter zal worden. Bij de discussies
over de wetgeving zullen wij wel verder spreken en bezien wat de uiteindelijke
houdbaarheid is. Dus, wordt vervolgd!De heerVan der Vlies(SGP)Voorzitter. Ook ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording. Haar
inleidende woorden getuigden van een zekere gedrevenheid die mij zeer welkom
was. Ze klonken goed en straalden ook uit dat deze staatssecretaris nu het
is zoals het is, staat voor haar plan en voorstel. Op zich vind ik dat een
goede houding. Een toekomstbestendig bestel is de doelstelling. Er is sprake
van een veranderend mediagebruik. In mijn eerste termijn heb ik daar aandacht
voor gevraagd toen ik sprak over het brede spectrum van de WRR-studie. Vervolgens
sprak mij wel aan haar keuze voor externe pluriformiteit als uitgangspunt.
Het zal niemand verbazen dat mijn fractie achter die keuze staat, maar ik
wil het toch graag nog eens onderlijnd hebben.Op het punt van de contributie heb ik de motie van collega Atsma meeondertekend.
Als je ergens lid van wordt, mag daar best wat aan verbonden zijn. Natuurlijk
wil je er graag iets voor ontvangen, maar het mag ook best wat kosten. Het
hoeft dus niet niks te zijn!Over de NPS krijgen wij nog een uitwerkingsbrief. Ik zie die graag tegemoet.
De mededeling van de staatssecretaris dat de NPS drie jaar de tijd krijgt,
moet ook iets substantieels te betekenen hebben op het niveau van programma's
en programmamakers. Uit de brief moet duidelijk worden dat hoe de raad van
bestuur ook beslist over het al of niet voortzetten van programma's, die daar
wel binnen komen met het perspectief dat er drie jaar de tijd is om die op
de best mogelijke plek weg te zetten.Ik ga ervan uit dat wij het wetsvoorstel op zijn vroegst komend voorjaar
tegemoet kunnen zien. Het gaat aan het einde van dit jaar naar de Raad van
State, weliswaar met de vraag om een spoedadvies, maar zoiets neemt toch al
snel een paar maanden. Wij zullen dan zien hoe de procedures verder lopen.Wij moeten de definitieve formulering van een en ander natuurlijk afwachten.
Mijn fractie heeft weliswaar een constructieve houding, maar zij behoudt zich
wel het recht voor dit alles nog eens integraal af te wegen. Wij zouden geen
knip voor de neus waard zijn als wij dit voorbehoud niet zouden maken. Het
gaat uiteindelijk om een wetsvoorstel in zijn totale samenhang. Dit moet er
goed uitzien en pas dan zal mijn fractie instemmen. Als dit helaas onverhoopt
niet het geval is, wil ik dit nu al gezegd hebben, opdat de staatssecretaris
mij niet zonder meer indeelt bij het "voorkamp". Dat gaat mij iets
te snel.De voorzitter:Ik stel vast dat twee moties het nummer 22 hebben gekregen. Ik stel voor
dat de motie onder nr. 22 van mevrouw Halsema het nummer 24 krijgt.Wij beschikken nog niet over de moties, maar ik vraag de staatssecretaris
om alvast een begin te maken met de beantwoording van de vragen die aan haar
zijn voorgelegd.MevrouwKraneveldt(LPF)Ik heb hier ook nog een motie die ik voor het reces heb ingediend. Gezien
de toezeggingen over de NPS wil ik vragen of de staatssecretaris ook haar
commentaar wil geven op die motie.StaatssecretarisVan der LaanVoorzitter. Ik stel vast dat een meerderheid in deze Kamer de kabinetsplannen
deelt.De heerVan Dam(PvdA)Dit is de grootste verrassing van vandaag!StaatssecretarisVan der LaanOp dit dossier is er voortdurend sprake van politieke dynamiek en ik ben
blij dat ik nu die conclusie kan trekken.MevrouwHalsema(GroenLinks)Wil de staatssecretaris hiermee zeggen dat zij tot het begin van dit debat
nog niet verzekerd was van de steun van de coalitie?StaatssecretarisVan der LaanNee, ik had natuurlijk wel een vermoeden dat de coalitie deze plannen
zou steunen, maar de Kamer heeft in een ordedebat voorafgaande aan dit overleg
gezegd dat er nog een open debat moest worden gevoerd. Ik heb daarop geantwoord
dat ik een open debat wilde voeren. Ik denk dat ik consistent ben als ik dan
nu concludeer dat een meerderheid van de Kamer voor deze plannen is.De heer Van Dam wijst er op dat drie punten centraal staan in zijn plan.
Twee daarvan delen wij volledig, namelijk de zenderprofilering en de kwaliteit
centraal. Over de wijze waarop de zenderprofilering vorm moet krijgen in de
organisatie, verschillen wij van mening, maar dat er volop zenderprofilering
kan plaatsvinden onafhankelijk van de interne organisatie met de kijker centraal,
moge duidelijk zijn. Ik weet dat de heer Van Dam ook graag de kijkers centraal
stelt. Wij delen die visie.Ik zou te weinig zijn ingegaan op de uitvoerbaarheid en de functie-indeling.
Ik denk dat het veel logischer en prettiger is om daarover te discussiëren
in het kader van het wetsvoorstel. Ik zal daar nu niet verder op ingaan. In
het wetsvoorstel zit wat dit betreft "the proof of the pudding".
Ik moet de uitvoerbaarheid van de plannen nog uitwerken. Ik moet nog in overleg
met het Commissariaat voor de Media en met de raad van bestuur over de manier
waarop de plannen zo onbureaucratisch mogelijk kunnen worden ingevuld. Voor
mij is dat een van de kernen waarom dit debat draait. Aan mij de taak om dit
zo goed mogelijk te regelen in het wetsvoorstel.De heerSlob(ChristenUnie)Betekent dit in theorie dat de staatssecretaris nog van die weg terug
kan komen? Ik heb begrepen dat de kritiek behoorlijk fundamenteel was. U kunt
het doorschuiven naar het wetsvoorstel, maar met dit notaoverleg zijn we al
bezig met de opmaat naar het wetsvoorstel.StaatssecretarisVan der LaanIk vond het geen fundamentele kritiek, wel kritiek die de fundamenten
van het voorstel betrof. Met de kritiek werd niet het hele voorstel weggeblazen,
integendeel. Het commissariaat heeft kritische kanttekeningen gezet bij de
uitvoerbaarheid van een aantal aspecten, het heeft een interpretatie gegeven
van de mogelijke uitvoerbaarheid. Er zijn verschillende manieren en die zullen
leiden tot meer of minder bureaucratie. U kunt ervan uitgaan dat ik in de
uitwerking zal streven naar een minimale bureaucratie. Ik constateer een positieve grondhouding in de Kamer ten aanzien van de
vier punten. Het spreekt vanzelf dat ik op schrift nog duidelijk zal verwoorden
wat ik zonet over de NPS mondeling heb uitgelegd. Gelukkig begreep een meerderheid
van de Kamer het wel goed. Een deel van de Kamer zou zelfs verder willen gaan.
Mocht de motie van de oppositie het niet halen, dan ben ik benieuwd hoe de
ondertekenaars daarvan aankijken tegen een overgangstermijn. Zo kan ik het
draagvlak peilen.De heerVan Dam(PvdA)In de tweede termijn kreeg ik de indruk dat ik bij de groep hoorde die
het wel begreep. Ik vroeg de heer Bakker naar het verschil tussen het oorspronkelijke
plan om van de NPS een werkmaatschappij te maken en de situatie die tussen
2008 en 2011 zal ontstaan. Is daar een verschil tussen?StaatssecretarisVan der LaanIk treed met dit voorstel niet in de wijze waarop de publieke omroep zelf,
intern, de één-op-éénovergang van de NPS zal vormgeven.
Verschillende varianten zijn mogelijk, maar dat is aan de raad van bestuur:
toevoeging aan een bestaande werkmaatschappij, een onafhankelijke organisatie,
er zijn er vele.De heerVan Dam(PvdA)Het begon net duidelijk te worden, maar nu moet u het niet weer ónduidelijker
gaan maken. In eerste termijn zei u dat de organisatie een op een zou worden
overgeheveld naar de raad van bestuur; oftewel je tilt de organisatie op en
je brengt haar ergens onder. Volgens mij is dat een werkmaatschappij.StaatssecretarisVan der LaanJe kunt zaken één op één overbrengen en hoeft
er niet per se een werkmaatschappij van maken. Maar u vraagt mij dingen over
de organisatie die ik niet wens te beantwoorden omdat ik er niet over ga.
Ik ga over de afspraken met de raad van bestuur over de wijze waarop de NPS
overgaat naar het nieuwe model. Hoe deze mensen daar de beste vorm aan denken
te kunnen geven, of dat nu een afdeling, directie of werkmaatschappij wordt,
dat is echt aan hen.De heerVan Dam(PvdA)Als u zegt dat u daar niet over gaat, moet u eens uitleggen waar het oorspronkelijke
voorstel vandaan kwam.De voorzitter:We beginnen zaken te herhalen. De Kamer krijgt nog een brief.StaatssecretarisVan der LaanIk constateer dat de Kamer geen onoverkomelijke bezwaren heeft tegen mijn
vier punten. De Kamer mag er dan ook van uitgaan dat ik deze punten in het
wetsvoorstel zal verwerken.In eerste termijn heb ik gezegd dat het toezicht op de functie-indeling
zal worden geregeld door middel van een taakopdracht aan de verschillende
onderdelen van de publieke omroep, variërend van licentiehouders tot
de raad van bestuur. Het zal verder in beginsel een marginale toetsing door
het Commissariaat voor de Media zijn. Wij komen hierover ongetwijfeld nog
te spreken tijdens de behandeling van het wetsvoorstel.De heerAtsma(CDA)Ik ben op zichzelf akkoord met een marginale toetsing. Het commissariaat
heeft echter aangegeven dat men nogal wat beren op de weg ziet.StaatssecretarisVan der LaanIk zal hierover dan ook zeker nog overleggen met het Commissariaat voor
de Media. Er zijn allerlei beelden ontstaan door het woordgebruik in het kabinetsplan.
Ik heb het plan geschreven en weet dan ook het beste hoe je het moet interpreteren.
Geeft u mij alstublieft de ruimte om al die interpretaties terug te brengen
tot de enige juiste, te weten de interpretatie die u terug zult vinden in
het wetsvoorstel.Mevrouw Vergeer heeft haar bezorgdheid geuit over commerciële producties.
Ik denk dat er sprake is van een misverstand. De KRO, de EO, BNN en de NPS
besteden allemaal programma's uit aan buitenproducenten. Die buitenproducenten
zijn commerciële bedrijven die winst moeten maken. Dat doet niets af
aan het feit dat ze programma's kunnen ontwikkelen in het kader van de publieke
taak. Daaraan verandert helemaal niets op één ding na: straks
is alles in één hand en niet meer in negen handen. De buitenproducenten
zullen in de toekomst dus moeten proberen om opdrachten te krijgen van de
publieke omroeporganisatie. Dat is geen commercialisering, maar het uitzetten
van een opdracht bij een buitenproducent die in het kader van de publieke
taak een mooi programma maakt.MevrouwVergeer(SP)U hebt zelf gezegd dat wij goed in het oog moeten houden dat de publieke
omroep een merk is dat ook in de toekomst ergens voor moet staan. Door het
inhuren van commerciële buitenproducenten kan verwarring ontstaan. Bovendien
hebt u niet geantwoord op mijn vraag of publieke omroepen commerciële
producties mogen maken. Het Commissariaat voor de Media heeft in dit verband
gewezen op het gevaar van kruissubsidiëring tussen publieke en commerciële
activiteiten. Zo is het denkbaar dat men commerciële activiteiten ontplooit
en daarbij gebruikmaakt van de naamsbekendheid die men met publieke gelden
heeft opgebouwd. Bovendien is er het gevaar van oneerlijke concurrentievervalsing.
Het moet dus ook nog eens EU-proof zijn.StaatssecretarisVan der LaanIk ben op uw laatste punt wel degelijk in eerste termijn ingegaan toen
ik sprak over de boekhoudkundige scheiding die ik van plan ben aan te brengen
tussen publieke en private activiteiten. Verder heb ik deze vraag ook beantwoord
toen ik inging op de opmerking van mevrouw Örgü over de twee soorten
bedrijven.MevrouwVergeer(SP)Ik doel op het imago van de publieke omroep. Is het mogelijk dat de NCRV
in de toekomst zowel publieke als commerciële activiteiten ontplooit?
Moet de NCRV zich dan soms anders noemen, bijvoorbeeld NCRV-Talpa of zoiets?StaatssecretarisVan der LaanAls de NCRV als licentiehouder voor de publieke omroep produceert, staat
er rechts bovenin het scherm een NCRV-icoontje en als de NCRV een programma
produceert als buitenproducent, wordt ze vermeld in de aftiteling.MevrouwVergeer(SP)Dat is wel duidelijk voor het imago van de publieke omroep.StaatssecretarisVan der LaanDe opdrachtgever is dan gewoon de publieke omroep. Het logo
van de publieke omroep staat dan in de hoek.De heerAtsma(CDA)Ik begrijp de opmerking van collega Vergeer niet. De orkesten van het
MCO zijn toch ook bijna het gehele jaar actief op de markt?MevrouwVergeer(SP)Ik had verwacht dat u mij hierin steunt omdat de omroepverenigingen zuiver
moeten blijven.StaatssecretarisVan der LaanVoorzitter. Ik aarzel even omdat ik mevrouw Halsema een opmerking hoor
maken die op een misverstand over het totale proces berust. Ik zal daar niet
op ingaan want zij stelt geen officiële vraag.De fractie van de VVD heeft gevraagd naar een onderzoek naar de invloed
van reclame op de programmering. Ik ben altijd bereid tot onderzoek maar ik
weet niet of dit onderzoek veel zoden aan de dijk zou zetten. Ik aarzel daar
wat over.Mevrouw Örgü heeft mij ook gevraagd naar de jongeren. Uit de
inbreng op de vier punten mag duidelijk zijn dat mijn voorkeur niet uitgaat
naar het toespitsen van het relatieve voordeel van een lager tarief op jongeren.
Ik constateer namelijk dat de lage inkomens daarbij een belangrijke rol spelen.
Het gaat om een generieke maatregel. Ik meen ook dat het bepalen van een leeftijdsgrens
een hoog willekeurgehalte heeft. Ik zie een aantal bezwaren kleven aan haar
voorstel terwijl het element jongeren wel een belangrijke overweging voor
mij is geweest. De reden is echter ook gelegen in de lage inkomens.Op de vragen naar commerciële programmering heb ik voldoende gereageerd
in mijn antwoorden op de vragen van mevrouw Vergeer.De heer Slob en mevrouw Halsema hebben gevraagd naar de digitalisering
en extra financiële middelen. In mijn plan gaat het om het ontstaan van
samenhang tussen televisie, radio en internet. Die samenhang is momenteel
ver te zoeken. Soms heeft een programma een website. "Uitzending gemist"
voorziet kennelijk in een belangrijke behoefte, maar is een voorziening via
internet. Het betreft niet programmabeleid via internet. Ik noem het voorbeeld
van 3 voor Twaalf van een duidelijke ontwikkeling naar het gebruik van een
nieuw distributieplatform waarmee echt andere programma's worden gemaakt en
uitgezonden dan op de radio en de televisie. Ik heb niet gesproken over extra
financiële middelen maar over de samenhang van de ontwikkeling. Dat vormt
de kern van het plan.De heer Bakker heeft mij gevraagd de Tweede Kamer op de hoogte te stellen
van het bestuurlijke proces. Dat doe ik graag. Het is belangrijk dat de publieke
omroep tijdig voorbereid is in het geval dat het wetgevingstraject tot een
goed einde komt deze kabinetsperiode. Het is aan de raad van bestuur om aan
het einde van deze dag reeds na te denken over de toekomst en de mogelijkheden
van een gezonde ombuiging naar het nieuwe stelsel. Mevrouw Halsema heeft er
overigens volkomen gelijk in dat de organisatievorm pas op 1 september
2008 juridisch een feit is. Er moet dan ook een intelligente overgangssituatie
gecreëerd worden.MevrouwVergeer(SP)Ik vraag mij af of hetgeen u nu zegt juridisch houdbaar is. Tot 2008 geldt
namelijk een andere wet, namelijk die voor de samenwerking en de netprofielen.
De omroepen moeten zich daaraan houden en niet alvast werken aan de toekomst
waarover nog geen besluit is genomen.StaatssecretarisVan der LaanDat punt is vanwege de tijdsdruk eigenlijk nog niet aan de orde geweest.
Ik zal daar twee minuten aan wijden. Het betreft de samenwerking. Het staat
de omroepverenigingen straks volstrekt vrij om samen te werken. Graag zelfs.
Ik heb in eerste termijn het voorbeeld van Netwerk genoemd. De redacties van
Netwerk hebben volgens mij nog steeds het gevoel een eigen identiteit te hebben.
Er kan volop worden samengewerkt. Op dit moment wordt facilitair samengewerkt.
Dat kan straks ook gewoon. Daarbij moet wel gezond verstand gebruikt worden,
maar dat dicht ik iedereen wel toe. U hebt daar althans een groot vertrouwen
in.Mevrouw Kraneveldt heeft een motie over de versnippering ingediend. Helaas
heb ik haar niet kunnen overtuigen. Mevrouw Kraneveldt heeft namelijk een
ander toekomstbeeld van het enthousiasme waarmee men steeds weer vijftigduizend
nieuwe leden kan werven voor dit bestel. Ik help haar hopen dat het klopt.
Ik schat dat het zo'n vaart niet zal lopen en dat nieuwe groepen in de samenleving
zich wel vertegenwoordigd zullen weten bij de publieke omroep.Op de moties van de heer Slob en van de heer Van der Vlies ben ik al ingegaan.De heerSlob(ChristenUnie)Krijgt de Kamer de switch-offbrief voor de begrotingsbehandeling?StaatssecretarisVan der LaanIk zal ervoor zorgen dat de Kamer tijdig voor de behandeling van de mediabegroting
de brief krijgt.Een Kamermeerderheid heeft een motie aangenomen om de afschakeling zodanig
aan te pakken dat die geen gevolgen heeft voor de burgers, als ik die zo mag
samenvatten. Die motie is net aangenomen, dus daar moet ik mij nog op beraden.
Ik was van plan om op zeer afzienbare termijn een brief aan de Kamer te sturen.
Ik heb alleen tijd nodig om na te gaan of deze motie uitvoerbaar is. Wij moeten
er nog een reactie over opstellen. Dat zullen wij zo snel mogelijk proberen
te doen.De heerAtsma(CDA)Ik wil hier nog een aspect aan toevoegen, zodat de staatssecretaris dat
bij haar brief kan betrekken. Vorig jaar hebben wij het ook over de switch-off
gehad. Afgelopen weekend heb ik begrepen dat de publieke omroep het contract
met Nozema per 1 januari aanstaande heeft opgezegd. Als dat zo is, moet
het als de wiedeweerga worden teruggedraaid.StaatssecretarisVan der LaanDe opzegging van Nozema is gebaseerd op een besluit en op het feit dat
deze Kamer vorig jaar rondom deze tijd heeft ingestemd met het voorbehoud
dat de heer Atsma in zijn motie heeft gemaakt. Wij zijn uitgegaan van afschakeling
omdat de motie van de heer Atsma over betaalbare alternatieven ging. Het contract
moest tijdig worden opgezegd. Dat heeft de raad van bestuur gedaan. Als wij
praten over verlenging van de situatie, praten wij óf over de verlenging
van het contract met Nozema óf over een andere constructie. Van de
Europese regelgeving hangt af welke opties van toepassing zijn.
Ik zal hier in de switch-offbrief op terug komen.Ik behandel de moties op de stukken met nrs. 15 en 17 over de contributie
in één keer. In de ene motie wordt gevraagd om die niet aan
te passen aan de huidige situatie. Dat betekent dat die wordt vastgelegd op € 5,73.
Ik wil de ondertekenaars er wel op wijzen dat het bedrag van € 5,73
in 1998 zonder indexering is vastgesteld. Als je dat bedrag tot heden zou
indexeren, kom je uit op circa € 7. Ik wil u hier alleen maar van
in kennis stellen. Ik zal hier niet streng mee omgaan. Ik constateer zo meteen
wel welke moties op de steun van een meerderheid in de Kamer kunnen rekenen.
Als geen van beide moties op een Kamermeerderheid kan rekenen, doe ik een
voorstel. Ik heb gezegd dat ik een bedrag tussen de € 10 en € 15
overweeg, maar het is voor mij geen hard punt.Het lid Van Dam heeft een motie ingediend waarmee wordt beoogd om de opheffing
van de NPS tot 2011 uit te stellen. Ik neem aan dat ik die motie zo moet interpreteren
dat er wordt beoogd om de stichtingsvorm nog drie jaar langer in stand te
houden. Als dat zo is, ontraad ik de aanneming ervan. Ik denk namelijk dat
ik een volwaardig alternatief voorstel aan de Kamer heb gedaan. Dat heeft
de facto hetzelfde effect als in de overwegingen van dit voorstel staat.De motie op stuk nr. 18 gaat over de programmarechten. Ik vind het heel
lastig om daar inhoudelijk op te reageren, want er kleven zeer ingewikkelde
aspecten aan de zaak rondom de programmarechten in de overgang van het huidige
model naar het nieuwe. Ik vraag de Kamer mij de ruimte te geven om in het
kader van het wetgevingsproces met goede oplossingen te komen, die ook Europees-rechtelijk
houdbaar zijn. Ik ontraad het om de motie nu in deze vorm aan te nemen. Ik
zou eerder vragen om de motie aan te houden in afwachting van mijn voorstellen
op dit punt, die ook Europees-rechtelijk houdbaar zijn. Ik weet namelijk niet
of deze motie uitvoerbaar is.De heer Atsma wil de 25% zendtijd terugbrengen tot 10%.
Dat zou tot een verstoring van de huidige balans tussen buitenproducenten
en publieke omroep leiden. Wij hebben positieve ervaringen met de 25%.
Als ik het goed constateer, heb ik ook geen grote aarzelingen bij de Kamer
gezien over die 25%. Daarom ontraad ik aanvaarding van deze motie.
Ik denk dat deze tot een te grote verstoring leidt.In de motie op stuk nr. 20 van mevrouw Vergeer wordt de regering verzocht,
de reclame-inkomsten te compenseren vanuit de algemene middelen. Ik kan volstaan
met een verwijzing naar het kabinetsstandpunt. Dat zal een voldoende onderbouwing
zijn ten opzichte van deze motie. Dat betekent dat dit kabinet niet zal komen
met voorstellen om uit algemene middelen de daling van de reclame-inkomsten
te compenseren. Daarmee ontraad ik aanvaarding van deze motie.MevrouwVergeer(SP)Ik ben ingegaan op de argumenten van de staatssecretaris door bij de derde
overweging te praten over doelstellingen in bereikcijfers. Ik begrijp heel
goed dat je helemaal geen eisen meer aan de publieke omroep stelt om zich
nog ergens voor in te spannen, als je kijkt naar compenseren van de reclame-inkomsten.
Als je spreekt over doelstellingen in bereikcijfers, is er wel een inspanningsverplichting.StaatssecretarisVan der LaanIk ben het op zichzelf met u eens dat je dit kunt loskoppelen. In het
dictum staat: verzoekt de regering verdere daling te compenseren vanuit de
algemene middelen.Deze motie is niet in lijn met het kabinetsstandpunt dat reclame-inkomsten
niet worden gecompenseerd vanuit de algemene middelen. Mevrouw Vergeer heeft
gelijk dat doelstellingen in bereikcijfers te maken zijn. Zij zijn echter
niet afdwingbaar. Ik kan niet verplichten om het bereik te halen. Als het
uiteindelijk 29% blijkt te zijn, wat heb ik dan nog in handen om dat
te bereiken? Deze oplossing leidt niet per se tot een goede oplossing in dat
verband. Mijn argumenten blijven dus staan. Ik wil een prikkel om tot goede
programma's te komen. Voorzitter, u zult begrijpen dat ik aanvaarding van
deze motie ontraad. Aanvaarding van de motie op stuk nr. 21, het intrekken
van dit plan en de voorstellen, ontraad ik.In de motie op stuk nr. 22 vraagt mevrouw Örgü om een programmatisch
mandaat in het kader van de sportverslaggeving. Wij hebben hierover in eerdere
debatten vaak gesproken. Ik heb steeds aangegeven – en ik ben intussen
niet van mening veranderd – dat de keuze in de sportverslaglegging een
eigen verantwoordelijkheid is van de raad van bestuur en dat het zonder aanziens
des sport is. Het is zelfs een opdracht van de raad van bestuur. Ik ontraad
dus aanvaarding van deze motie.In de motie-Halsema op stuk nr. 23 staat "overwegende het belang
van onafhankelijkheid en redactionele vrijheid in het publieke bestel".
In de ratio van deze motie liggen wij niet ver uiteen. Programmamakers binnen
zo'n organisatie moeten bepaalde eigen redactionele vrijheden hebben. Voor
mij is niet helemaal duidelijk wat precies de diepere gedachte achter deze
motie is en welke beelden mevrouw Halsema zelf heeft over de uitwerking ervan.
Ik zal graag ingaan op de wijze waarop redactionele en journalistieke vrijheid
binnen het publieke bestel vorm krijgt op basis van het overleg dat ik zal
voeren met de raad van bestuur over de omvorming naar de nieuwe situatie en
ook met het Commissariaat voor de Media over de toetsing van de interne pluriformiteit.
Er zijn immers verschillende aspecten waarin de journalistieke vrijheid aan
de orde is: de interne pluriformiteit en de wijze waarop de algemene journalistieke
codes bij de programma's opinie en maatschappelijk debat worden geïnterpreteerd.
De ratio van deze motie kan ik mij goed voorstellen, maar ik aarzel bij het
woord "strikt". Ik heb geen idee welk beeld mevrouw Halsema precies
daarbij heeft. Natuurlijk wil ik wel uitwerken hoe de verschillende bevoegdheden
tot een inspirerende, redactioneel en journalistiek onafhankelijke, constellatie
kunnen leiden. Mevrouw Halsema kan de motie beter interpreteren dan ik.De heerAtsma(CDA)Misschien is het goed dat de indienster de motie toch even toelicht? Ik
vind het namelijk een interessante motie.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik zit ook even na te denken over de vraag hoe ik met mijn motie moet
omgaan. Zij zou in principe voorafgaand aan de wetgeving tot een voorstel
van de staatssecretaris kunnen leiden. Dat voorstel kunnen wij dan opnieuw
beoordelen.Het gaat mij erom dat er een cesuur wordt aangebracht, op welke manier
dan ook, tussen de journalistieke en de programmatische verantwoordelijkheden
en de financiële of organisatorische verantwoordelijkheden.
Als de staatssecretaris daarnaar streeft, houd ik de motie aan.StaatssecretarisVan der LaanAls mevrouw Halsema spreekt over journalistieke vrijheid, zijn wij het
heel snel eens. Dat spreekt vanzelf. Er is een journalistieke code en die
is ook nu al uitgangspunt bij de publieke omroep.Als mevrouw Halsema wil dat een programmamaker autonoom kan beslissen
dat hij een programma wil maken en dat het maar moet worden uitgezonden, is
dat van een andere orde. Ik wil wel toezeggen om op dit thema voorstellen
te doen in het kader van het wetgevingsproces. Ik zal in de wetgeving en in
de wijze waarop de organisatie vorm krijgt, nadrukkelijk rekening houden met
de wens van mevrouw Halsema. Haar uitleg van de motie geeft mij echter weinig
speelruimte om met goede voorstellen te komen. Ik doe dat echter graag.De voorzitter:Mevrouw Halsema, u kunt op een later moment beslissen, de motie al dan
niet aan te houden. Als de motie in stemming moet worden gebracht, willen
wij natuurlijk het oordeel van de staatssecretaris weten.MevrouwHalsema(GroenLinks)Er is een verschil tussen financiële en programmatische verantwoordelijkheden.
Dat wil niet zeggen dat de raad van bestuur niets meer te zeggen mag hebben
over programma's. Zo radicaal hoeft het van mij niet. De man die de financiën
doet, kan echter niet degene zijn die bepaalt op welk tijdstip welk programma
wordt uitgezonden.De heerBakker(D66)Volgens mij wordt de dubbelslag al gemaakt in de overweging. Daar staat:
de onafhankelijkheid en redactionele vrijheid van journalisten en programmamakers
in het publieke bestel. Je zou kunnen lezen: "en andere programmamakers
in het publieke bestel". Daarmee heeft de staatssecretaris volgens mij
geen enkele moeite.StaatssecretarisVan der LaanDe motie is op dit moment multi-interpretabel. Ik ben bereid om de motie
over te nemen, maar wel met mijn interpretatie, namelijk dat de Kamer mij
de opdracht geeft om goed te kijken naar – en daarover voorstellen uit
te werken – de taken en de bevoegdheden van de raad van bestuur en naar
de wijze waarop er vrijheid is voor journalisten en programmamakers. De mate
van vrijheid voor journalisten is voor mij van een andere orde dan voor programmamakers.
Als iemand een cultuurprogramma maakt, heeft deze een ander soort vrijheid
dan iemand die een journalistiek onafhankelijk programma maakt. Dat onderscheid
maak ik in ieder geval. Ik zie dat u ook een beetje aarzelt. Ik wil voorstellen
de motie zodanig te wijzigen dat erin staat: "verzoekt de staatssecretaris
een voorstel uit te werken waardoor de organisatorische en financiële
bevoegdheden van de raad van bestuur worden onderscheiden van de programmatische
en inhoudelijke verantwoordelijkheden en bevoegdheden". Dan kan ik waarschijnlijk
een prima voorstel maken. "Strikt wordt gescheiden" is namelijk
heel zwaar.De voorzitter:Hoe de tekst en de interpretatie van de motie luidt, is aan de indiener.
De motie ligt er nu zo en mevrouw Halsema wijzigt haar nu niet. Heeft u daarom
namens het kabinet een stemadvies over de motie zoals die er nu ligt?MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik ga er diep over nadenken. Het verzoek van de staatssecretaris is duidelijk.
Wat zij voorstelt, is mij echter te slap. Als wordt gezegd "wordt onderscheiden
van", dan neemt zij één zinnetje op in het toekomstige
wetsvoorstel dat het om andere bevoegdheden gaat. Ik wil toch wel degelijk
een scheiding aanbrengen. Hoe strikt die moet zijn, kan nog worden bezien,
maar er moet wel sprake zijn van een scheiding.StaatssecretarisVan der LaanIk denk dat de standpunten van mevrouw Halsema en mij niet ver uit elkaar
liggen. Ik zou de aanneming van de motie, zoals die er nu ligt, echter willen
ontraden, omdat ik denk dat het verstandig is om mij de ruimte te geven om
in overleg met het Commissariaat voor de Media en de raad van bestuur deze
problemen, die wij allen onderschrijven, op te lossen. Dit zal automatisch
aan de orde komen in het wetsvoorstel. Dan is er nog alle ruimte om amendementen
in te dienen om direct invloed uit te oefenen op de wijze waarop ik dat wil
gaan vormgeven in het kader van het wetsvoorstel. Ik ontraad de aanneming
van de motie in de huidige vorm dus, of ik beveel mevrouw Halsema aan haar
aan te houden totdat ik een goed inhoudelijk voorstel heb kunnen doen.De aanneming van de motie op stuk nr. 24 ontraad ik, want ik heb zelf
een voorstel ingediend.Over de motie van mevrouw Kraneveldt over de functie van amusement het
volgende. Heel veel mensen zijn dol op musicals, maar de vraag is of de overheid
die moet financieren. Dat is precies de kern van het voorstel van het kabinet.
Ik laat de kijkers niet in de kou staan, want de kijkers hebben zes kanalen
om dat te bekijken wat veel wordt gemaakt. Ik ontraad dus aanneming van de
motie.De heerVan Dam(PvdA)De staatssecretaris heeft eerder gezegd dat het eigenlijk nergens over
gaat, want het gaat om 2% tot 3% van de programmering. Vernieuwende
musicals worden wel gesubsidieerd. Vernieuwend amusement zou dus ook kunnen
vallen onder de definities van hetgeen wel is toegestaan.StaatssecretarisVan der LaanWij hebben de functies benoemd waar de publieke omroep aan moet voldoen.
Als er een programma is dat aan die functies tegemoet komt, is het de taak
van de publieke omroep dat te maken. Ik heb het niet over verboden of geboden.
Wij moeten hier echter niet discussiëren over programma's die voor 90%
uit amusement bestaan en waarvan 10% een andere functie heeft.De heerVan Dam(PvdA)Toen u de eerste keer sprak over een verbod van amusement schrok ik mij
rot, maar als ik nu zie wat er van over blijft, denk ik dat ik daar wellicht
ook achter zou kunnen staan. Ik vind dat elk programma bij de publieke omroep
bij moet dragen aan de publieke taak, dus ook amusementsprogramma's. Volgens
mij is er nog maar één puntje van verschil tussen de staatssecretaris
en mij en dat is of innovatie een essentieel onderdeel is van de publieke
taak. Als dat zo is, is elk verschil van mening uit de wereld en zou deze
motie wat mij betreft niet eens meer nodig zijn.StaatssecretarisVan der LaanWij moeten voorkomen dat wij in een semantische discussie terecht komen
over de vraag wat innovatieve pretentieloze amusementsprogramma's
zijn. De commerciëlen zijn volgens mij overigens ook uitstekend in staat
om innovatieve pretentieloze amusementsprogramma's te maken. Ook zij innoveren
elke dag, omdat zij anders niet kunnen overleven op de zeer competatieve markt
die wij in Nederland hebben. Ik laat mij niet verleiden tot een debat daarover.
Ik ben blij om te constateren dat onze opvattingen hierover heel dicht bij
elkaar liggen.Voorzitter. Ik moet aanvaarding van de motie op stuk nr. 25 ontraden.Dan kom ik bij de motie op stuk nr. 26 over het recht op inspraak en/of
medezeggenschap voor omroepleden en -donateurs in het nieuwe omroepbestel.
Ik zal aanvaarding van deze motie niet ontraden, want ik ben er de facto voor
dat er inspraak en medezeggenschap komt. Ik vind alleen dat de overheid dat
niet moet regelen. Dat is een zaak van de stichting en de omroepvereniging
zelf. Ik vind het vreemd als de overheid dat gaat opleggen. Met alle respect,
als ik ergens donateur van ben of als ik lid ben van een vereniging, bepaal
ik zelf of ik het belangrijk vind om inspraak te hebben. Als ik dat belangrijk
vind en ik krijg het niet, stop ik met het lidmaatschap of met het donateurschap.
Ik ben dus niet tegen de motie. Volgens mij kun je dat prima overlaten aan
de omroepverenigingen. Als de motie een meerderheid krijgt, schrijf ik het
graag weer op in het wetsvoorstel.De voorzitter:Dan zijn wij aan het eind van het debat gekomen. Wij krijgen nog op schrift
het voorstel van de staatssecretaris over de overgangsperiode NPS 2008-2011.
Ik heb begrepen dat het zo spoedig mogelijk komt. Mocht het de Kamer niet
voor het herfstreces bereiken, dan is het direct na het herfstreces beschikbaar.
De staatssecretaris zal de Kamer schriftelijk op de hoogte stellen van het
verloop van het bestuurlijke proces. Er komt een brief over de switch-off
voor de behandeling van het begrotingsonderdeel media. Ik neem aan dat afhankelijk
van de informatie die de Kamer bereikt, wordt bepaald wanneer er stemmingen
zullen zijn.MevrouwKraneveldt(LPF)Voorzitter. Ik heb een procedurele vraag. Ik heb de staatssecretaris gevraagd
of zij nog wilde ingaan op mijn motie die ik voor de zomer heb ingediend.StaatssecretarisVan der LaanDe wijze waarop ik op dit moment mijn voorstellen voor de overgangstermijn
voor de NPS-programma's en -organisatie heb verwoord is een reactie op deze
motie. De strikte interpretatie van deze motie hanteert woorden waarover wij
net hebben gedebatteerd. Dus ik stel voor dat mevrouw Kraneveldt zelf beoordeelt
of zij haar motie handhaaft op basis van de brief die ik de Kamer nog doe
toekomen over de NPS.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter. Ook ik heb nog een procedureel punt. In de motie op stuk nr.
23 schrap ik het woord "strikt". Dat betekent dat de bevoegdheden
van de raad van bestuur gescheiden worden.De voorzitter:De motie-Halsema c.s. (30300-VIII, nr. 23) is in die zin gewijzigd dat
in het dictum het woord "strikt" wordt geschrapt.Sluiting 20.15 uur.XNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Lambrechts (D66), Hamer (PvdA), Van Bommel (SP),
Mosterd (CDA), Blok (VVD), Balemans (VVD), Slob (ChristenUnie), Vergeer (SP),
Tichelaar (PvdA), Joldersma (CDA), Jan de Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Eski (CDA), Aptroot (VVD), voorzitter,
Smeets (PvdA), ondervoorzitter, Eijsink (PvdA), Leerdam (PvdA), Van Miltenburg
(VVD), Kraneveldt (LPF), Hermans (LPF), Van Dam (PvdA), Visser (VVD), Azough
(GroenLinks), Roefs (PvdA) en Jungbluth (GroenLinks).Plv. leden: Ferrier (CDA), Bakker (D66), Bussemaker (PvdA), Brinkel (CDA),
Hirsi Ali (VVD), Örgü (VVD), Van der Vlies (SGP), Kant (SP), Dijksma
(PvdA), Hessels (CDA), Sterk (CDA), Atsma (CDA), Van Bochove (CDA), Van Hijum
(CDA), Van der Sande (VVD), Verbeet (PvdA), Arib (PvdA), Stuurman (PvdA),
De Krom (VVD), Varela (LPF), Herben (LPF), Adelmund (PvdA), Nijs (VVD), Halsema
(GroenLinks), Kalsbeek (PvdA) en Vendrik (GroenLinks). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30300-VIII-39.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl