Vaststelling begroting Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) en Waddenfonds 2009; Verslag van een Schriftelijk Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133057
 2008-2009
 
 31 700 XI
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) en van de begrotingsstaat van het
Waddenfonds voor het jaar 2009
 
 
 
 
 Nr. 
 95
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 1 juli 2009
 De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer naar aanleiding van
de brief van 9 juni 2009 inzake de Subsidieregeling Maatschappelijke
Organisatie en Milieu (SMOM) (Kamerstuk 31 700 XI, nr. 87).
 De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 30 juni 2009.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Koopmans
 De griffier van de commissie,
 Van der Leeden
 
 I. Vragen en opmerkingen
 Inbreng van de leden van de CDA-fractie
 Op 3 juni jl. heeft een algemeen overleg plaatsgevonden over de vernieuwde
opzet van de SMOM. Tijdens dit debat heeft de CDA-fractie aangegeven zich
te kunnen vinden in deze vernieuwde opzet. Kortheidshalve wordt naar de inbreng
van de CDA-fractie in dat debat verwezen. Op enkele punten bleef tijdens het
debat onduidelijkheid bestaan. Daarop heeft u in de brief van 9 juni
een nadere toelichting gegeven.
 Naar aanleiding van deze brief hebben de leden van de CDA-fractie nog
een enkele vraag. Tijdens het debat is aangegeven dat de betrokkenheid van
milieu-organisaties bij relevante beleidsdossiers op prijs wordt gesteld en
gecontinueerd zou moeten worden. Deze betrokkenheid wordt nu (deels) vanuit
de programmasubsidies bekostigd. Met het vervallen van de programmasubsidies
is onduidelijk of en zo ja op welke wijze de rijksoverheid een financiële
bijdrage beschikbaar stelt om deze organisaties in staat te stellen hun inbreng
bij relevante beleidsdossiers te leveren. De leden van de CDA-fractie ontvangen
graag een nadere toelichting op dit punt.
 Hierbij zij opgemerkt, dat overheden tot op heden vaak steeds dezelfde
organisaties vragen om formulering van hét milieubelang bij beleidsdossiers.
Programmasubsidies droegen bij aan de facto gedwongen winkelnering. Afschaffing
van die programmasubsidies zou in de ogen van deze leden dan ook een aanleiding
voor het Rijk moeten zijn om zich te bezinnen op manieren om meer pluriformiteit
in de uitnodigingen tot participatie aan te brengen. Graag een reactie.
 Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
 De PvdA-fractie heeft met belangstelling kennis genomen van uw brief d.d.
9 juni 2009. Zij heeft echter nog enkele vragen met betrekking tot het
voorstel:
 1. In de monitoringsrapportage die in april naar de Tweede Kamer is gestuurd
is niet precies af te lezen hoe programma’s worden aangewend door de
aanvragende partijen. Is daar iets naders over op te merken?
 2. Er wordt aan milieuorganisaties zeer regelmatig gevraagd te participeren
in Rijksprojecten en de voorbereiding daarvan (Alderstafel, etc.). Hoe beoordeelt
u de inbreng van de daartoe uitgenodigde organisaties?
 3. Blijft deze inbreng gegarandeerd met het ingaan van de nieuwe SMOM-regeling?
Zo ja hoe?
 4. Is het zo dat door het benadrukken van projecten in de nieuwe regeling
de beschikbaarheid voor subsidie voor participatie die nu (deels) uit programma’s
wordt gefinancierd bemoeilijkt wordt?
 5. Bent u bereid in de begroting 2010 als onderdeel van en binnen de voor
de SMOM-regeling beschikbare gelden een faciliteit op te nemen op basis waarvan
milieuorganisaties kunnen blijven participeren in grote nationale projecten?
Hoe gaat zo’n faciliteit eruit zien?
 Inbreng van de leden van de SP-fractie
 De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
de brief over de Subsidieregeling Maatschappelijke Organisaties en Milieu.
De leden van de SP-fractie zijn het met u eens dat de subsidieregeling aangepast
diende te worden. Maar dan wel met als oogmerk een rustige financiering conform
de afspraken die zijn gemaakt bij de behandeling van de Nota Natuur en Milieu
Educatie. De maatregel lijkt echter voorbij te gaan aan het feit
dat er meer soorten organisaties uit de ruif mee eten. Vandaar onderstaande
vragen en opmerkingen.
 Ook de leden van de SP-fractie zien uiteraard bij voorkeur dat milieu-organisaties
zelf hun financiële middelen bij elkaar brengen. In de praktijk is er
echter nog geen sprake van een (vrije) markt van vraag en aanbod waarin de
reële prijs voor natuur en milieudiensten wordt betaald. Onderkent u
dat, als de regering daadwerkelijk maatschappelijke betrokkenheid en een kritisch
geluid wil organiseren rond de thema’s natuur, milieu, klimaat en duurzaamheid,
daar voorlopig nog een financiële overheidsbijdrage voor nodig blijft?
 De SP deelt in die zin ook bij lange na niet het enthousiasme over het
maatschappelijke besef en verantwoordelijkheidsgevoel bij burgers en bedrijven.
De feiten en cijfers over misstanden zijn eerder groeiend dan dat ze afnemen.
Dit wordt nog eens onderstreept door het signaal dat multinational Shell zich
terugtrekt uit duurzame energie projecten. Dat is weinig hoopgevend. Waarop
baseert u uw optimisme en enthousiasme? Ziet u achter die «early adapters»
en koplopers de grote groep achterblijvers en afhakers niet?
 De leden van de SP-fractie zien ook niet graag dat welwillende, veelal
op vrijwilligers draaiende NME-organisaties de dupe worden van de voorgestelde
maatregel. Die sector heeft juist behoefte aan structureel meer geld voor
praktische uitvoering. Geld dat wordt uitgekeerd voor meerdere jaren. In uw
eigen marktterminologie: investeringszekerheid. Net als die kolencentrales
en afvalcentrales willen ook NME-werkers en vrijwilligers zekerheid van investering.
Waarom snapt u dat wel voor die multinationals en niet voor het NME-werkveld?
De bij de behandeling van de Nota NME ingediende motie van de leden Van Velzen
en Jacobi ging over rustige financiering, zodat die NME-ers niet elk jaar
de helft van hun tijd kwijt zijn met het invullen van formulieren en het schrijven
van aanvragen. In uw eigen termen: het wegnemen van administratieve lastendruk.
De motie vraagt dus om investeringszekerheid en het wegnemen van lastendruk.
Hoe gaat die rustige financiering er uit zien en voor welke organisaties gaat
u dat bewerkstelligen?
 De criteria voor toekenning van subsidie die u in uw brief noemt, spreken
de leden van de SP-fractie totaal niet aan. Die sluiten bepaald niet aan bij
de mobiliserende en informerende rol die wij van milieuorganisaties verwachten.
De criteria zijn niet bepaald stimulerend voor het aan de kaak stellen en
agendasetting. Minimaal zouden de leden van de SP-fractie willen toevoegen,
dat het effect van het project op natuur en milieu en het bereiken van doelgroepen
ook in de beoordeling moet worden meegenomen. Bent u bereid de criteria te
heroverwegen en daar nog eens naar te kijken, ook met het oog op rustige financiering
voor de NME-sector? De leden van e SP-fractie zijn verheugd dat de suggesties
over onderzoek ten behoeve van maatschappelijke organisaties door universiteiten
en kennisinstituten door u wordt onderzocht. Wanneer kunnen daar concrete
voorstellen voor worden verwacht?
 Tot slot vragen de leden zich af hoe u de 3 miljoen euro die u niet onder
de SMOM regeling heeft gebracht gaat verdelen? Gaat dit naar de organisaties
die de rustige financiering zo hard nodig hebben als bedoeld in het overleg
over de nota Natuur en Milieu Educatie? Wordt dit budget in tenders uitgegeven
en op vaste momenten?
 Inbreng van de leden van de VVD-fractie
 De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
de subsidieregeling. De leden van de VVD-fractie horen graag waarom er gekozen
is om criteria a, b en c zwaar te laten wegen. De leden zijn met name geïnteresseerd
in hoe het kan dat bij de beoordeling van een project – wat conform
de regeling bestaat uit activiteiten gericht op het behalen van
een bepaald doel – minder belang wordt toegedicht aan de doelmatigheid,
efficiëntie en slaagkans? Kunt u deze keuze nader motiveren?
 Verder vermoeden de leden dat het onderscheid tussen programma’s
en projecten minimaal is. U geeft immers aan dat zowel projecten als programma’s
maximaal drie jaar duren – en de beoordelingscriteria lijken aan de
geven dat projecten ook strategisch van aard kunnen zijn, zonder duidelijke
doelstelling en helder inschatting van de slaagkans. Kunt u het onderscheid
tussen de programma’s en projecten, inclusief de beoordelingscriteria,
nader uiteenzetten?
 Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
 De leden van de fractie van GroenLinks zijn ontstemd dat u de regeling
voor de SMOM 2009 al heeft gepubliceerd voor het overleg met de Kamer is afgerond.
Onder andere is hierdoor een knoop doorgehakt op een onderwerp wat door verschillende
fracties waaronder GroenLinks aan de orde is gesteld: de pot van 3 miljoen
die niet via een tenderregeling via SenterNovem wordt verdeeld maar direct
bij VROM. Hoe gaat u garanderen dat iedereen gelijkelijk kans heeft om op
deze gelden voor incidentele projecten aanspraak kan maken? Hoe voorkomt u
hierbij de schijn van belangenverstrengeling van uzelf?
 «Milieuorganisaties moeten de luis in de pels blijven»zei
u in het AO. Kunt u uiteenzetten hoe deze rol gegarandeerd blijft binnen de
in de in de brief genoemde criteria?
 U vindt innovatie een belangrijk criterium, maar kunt u toezeggen dat
technisch- of wetenschappelijke innovatieprojecten, die ook een aanvraag kunnen
indienen bij de 280 miljoen voor crisismaatregelen voor innovatie (persbericht
17-6) 58 miljoen voor het pakket innovatieagenda energie (persbericht 22-6)
of de 7 miljoen voor Energie Onderzoek (persbericht 23-6) of van één
van de andere reeds bestaande maatregelen niet uit de SMOM zullen worden gefinancierd,
omdat daar betere bronnen voor zijn?
 Bent u bereid een herziene regeling te publiceren, waarin u de criteria
op deze punten aanscherpt en verheldert?
 Bent u bereid om bij de toekenning van de subsidie 2010 een soort overgangsfase
in te bouwen voor die organisaties waarvan de programmasubsidie in 2010 afloopt
en die op grond van het verleden en de contac-ten met het ministerie zoals
de bijeenkomst in april en de eerdere programma-evaluaties hadden kunnen verwachten
weer een programmasubsidie aanvraag te doen en ook een gerede kans te maken
deze toegekend te krijgen? Zeker daar waar er risico is dat organisaties door
de huidige economische omstandigheden het risico lopen om te vallen? Bent
u daarbij bereid een voorbeeld te nemen aan de overgangsregeling die minister
Verburg deze week heeft toegezegd ontslagen bij de Stichting Historische Buitenplaatsen
te voorkomen?
 Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie
 De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van uw aanvullende brief over de Subsidieregeling Maatschappelijke Organisaties
en Milieu.
 Het is de leden van de ChristenUnie-fractie opgevallen dat in de criteria
van de Subsidieregeling Maatschappelijke Organisaties en Milieu 2009 zoals
die gepubliceerd is, geen sprake is van het milieueffect dat de projecten
hebben en de vraag of de projecten beleidsrelevant zijn. De leden van de ChristenUnie-fractie
geven u in overweging deze aspecten mee te wegen bij het verlenen van subsidie
binnen de SMOM.
 In het algemeen overleg heeft de ChristenUnie aandacht gevraagd voor de
timing van de voorgenomen maatregelen. Er is door diverse oorzaken, onder
meer de financiële crisis, al bij diverse organisaties sprake van een moeilijke financiële situatie. Bovendien heeft de ChristenUnie
haar zorg uitgesproken over een bepaalde mate van continuïteit en behoud
van expertise bij organisaties die in processen een belang inbrengen dat zelf
geen stem heeft. De leden van de ChristenUnie-fractie zijn niet overtuigd
door uw antwoord dat dit kan met leden of donateurs.
 De leden van de ChristenUnie-fractie geven u dringend in overweging begin
2010 een evaluatie uit te voeren van de effecten van de tender 2009 van de
SMOM en daarbij te kijken naar de inhoud van de gehonoreerde en niet-gehonoreerde
projecten, naar de gevolgen van de regeling voor de effectiviteit van maatschappelijke
organisaties en daarnaast naar de administratieve lasten voor zowel de maatschappelijke
organisaties als de uitvoerder van de regeling SenterNovem.
 Inbreng van de leden van de PvdD-fractie
 De leden van de fractie van PvdD hebben met teleurstelling kennis genomen
van de SMOM regeling 2009. U heeft de regeling al gepubliceerd, terwijl het
overleg hierover nog zou worden voortgezet na toezending van een brief met
criteria aan de Kamer.
 De regeling is alleen gepubliceerd voor de 6 miljoen projectsubsidies.
Kennelijk is er dus een knoop doorgehakt over het afschaffen van de programmasubsidies,
die niet meer aangevraagd kunnen worden. Kunt u dit bevestigen en toelichten?
 U geeft in uw brief d.d. 9 juni 2009 aan de Kamer aan dat de vrijvallende
gelden door het afschaffen van de programmasubsidies (3 miljoen euro) voor een deel beschikbaar blijft in het SMOM-kader, en
beschikbaar blijft voor maatschappelijke organisaties. Kunt u aangeven welk
deel van deze 3 miljoen euro beschikbaar blijft in het SMOM-kader, en of de
maatschappelijke organisaties waarop u doelt beperkt blijft tot milieuorganisaties of dat u dit breder ziet?
 De suggestie is gewekt dat de 6 miljoen aan projectsubsidies vooral is
bestemd voor «oplossingsgerichte» projecten. De leden van de PvdD
zijn van mening dat als er een pot aan incidenteel geld beschikbaar is, deze
vooral zouden moeten worden ingezet voor projecten rond actuele beleidsissues.
Kunt u bevestigen dat dit bij uitstek is waar dit geld voor bedoeld is?
 De leden van de PvdD-fractie wijzen erop dat veel burgers weliswaar hun
steentje (zouden) willen bijdragen aan een goed milieu, maar dat de meerderheid
toch vooral overheidsmaatregelen verwacht omdat het klimaatprobleem te groot
is om via individuele inzet op te lossen. Oplossingsgericht mag niet betekenen
dat er relatief veel geld wordt gestoken in micro-oplossingen, zoals klimaatstraatfeesten,
die weliswaar sympathiek zijn maar naar verhouding weinig zoden aan de dijk
zetten bij de oplossing van de klimaatproblematiek.
 
 Milieu- en natuurorganisaties hebben een belangrijke rol als agendavormende
organisaties door hun vermogen om problemen en problematische ontwikkelingen
aan de kaak te stellen. Om deze ontwikkelingen te kunnen signaleren en agenderen
is het noodzakelijk medewerkers aan te kunnen stellen voor langere termijn.
Hiervoor zijn programmasubsidies onmisbaar. Hoe wil u de lange termijn agendavorming
door milieu- en natuurorganisaties veilig stellen?
 U heeft tijdens het algemeen overleg gezegd dat milieuorganisaties «de
luis in de pels» moeten blijven. De PvdD vraagt zich af op welke wijze
deze rol terugkomt in de criteria die u heeft genoemd in uw brief. Kunt u
hier een toelichting op geven?
 De leden van deze fractie zijn van mening dat de criteria nader moeten
worden bezien. Bent u een herziene regeling te publiceren, waarin ze de criteria
op deze punten aanscherpt en verheldert?
 II. Antwoord van de minister
 Met belangstelling heb ik kennisgenomen van uw vragen en opmerkingen over
de Subsidieregeling Maatschappelijke organisaties en Milieu (SMOM) in uw brief
van 26 juni jl. (kenmerk 09-VROM-B-026). Een groot deel van de vragen
van nagenoeg alle fracties betreffen de continuïteit van inbreng van
milieubelangen in diverse processen. In de reacties worden verschillende vormen
van inbreng van maatschappelijke organisaties in onze maatschappij aangestipt:
participatie in rijksprojecten, inbreng bij beleidsdossiers, inbrengen van
kritische geluiden rondom milieu, natuur en duurzaamheid, de luis in de pels
rol, de rol van agendavormer, de mobiliserende rol en de informerende rol.
Enerzijds komen uw vragen voort uit het afschaffen van de programmasubsidies,
anderzijds is voor u niet duidelijk of de projectsubsidie met bijbehorende
beoordelingscriteria de inbreng van milieubelangen en participatie vanuit
(milieu-)organisaties voldoende zal waarborgen.
 
 Ik ben het met u eens dat, ook in deze tijd waarin het besef van belang
van milieu en duurzaamheid breed aanwezig is in de samenleving, inbreng van
milieubelangen vanuit maatschappelijke organisaties nog steeds zeer belangrijk
is. In het Algemeen Overleg over de SMOM (AO-SMOM, 3 juni 2009) heeft
u uw zorg aangaande deze inbreng ook kenbaar gemaakt. Na dit overleg met u
heb ik besloten tot publicatie van de regeling, omdat ik ervan overtuigd ben
dat de wijzigingen niet ten koste zullen gaan van deze inbreng. De SMOM-tender
2009 is dus op dit moment opengesteld. Daar komt nog bij dat ik de organisaties
voldoende tijd wilde geven hun aanvragen goed voor te bereiden. De tender
sluit 1 september en uitstellen van de publicatie maakt de termijn om
voorstellen in te dienen korter.
 
 Onder de kopjes «afschaffen programmasubsidies» en «beoordelingscriteria»
zal ik u uitleggen waarom ik ervan overtuigd ben dat de wijzigingen van de
SMOM niet ten koste gaan van de inbreng van milieubelangen. Onder het kopje «Afschaffen
programmasubsidies» licht ik nogmaals toe waarom ik hiertoe ben overgegaan.
Onder het kopje «Beoordelingscriteria» ga ik ook in op andere
vragen die u mij gesteld hebt over de beoordelingscriteria. Daarna ga ik onder
de kopjes «Evaluatie», «Motie-Van Velzen/Jacobi»,
Timing, «Technische of wetenschappelijke innovatieprojecten waarvoor
ander budget beschikbaar is», «Vrijgevallen budget door afschaffen
programmafinanciering» en «Onderzoek ten behoeve van maatschappelijke
organisaties» in op andere vragen en opmerkingen van u.
 Afschaffen programmasubsidies
 In mijn vorige brief (DP2009040526) die ik u op 9 juni jl. over dit
onderwerp stuurde na het Algemeen Overleg heb ik het onderscheid tussen programma’s
en projecten zoals die tot en met de tender 2008 bestond toegelicht. Ten dele
golden voor projecten en programma’s dezelfde beoordelingscriteria,
ten dele andere. Het jaarlijkse budget voor programmasubsidies werd, mede
als gevolg van de praktijk zoals die voor de huidige SMOM bestond, voor een
aanzienlijk deel toegekend aan veelal dezelfde en veelal de bekende maatschappelijke
organisaties op het gebied van milieu.
 Een programmavoorstel beschrijft op hoofdlijnen waar de organisatie zich
mee bezig gaat houden. Een programma wordt ieder jaar concreter ingevuld in
de zogenaamde werkprogramma’s. Het kan daarbij gaan om verschillende
en uiteenlopende activiteiten. Hierbij hoort voor een deel ook de inbreng
van milieubelangen waar u in uw reactie op doelt. Een programmafinanciering
biedt financiële zekerheid voor drie jaar. Deze vorm van
subsidie wekt daarmee de schijn van exploitatiesubsidie en ik vind dat structurele
financiering van maatschappelijke organisaties niet van de overheid afkomstig
zou moeten zijn. Zoals ik u in mijn brief van 27 mei jl. waarin ik de
voorgenomen wijzigingen bekendmaakte (DP2009038724) toegelicht heb, is dit
voor mij het belangrijkste argument voor afschaffing van programmasubsidies.
 Participatie in rijkstrajecten en andere vormen van inbreng van milieubelangen
kunnen als activiteiten ook deel uitmaken van projectvoorstellen. Dat is niet
nieuw. Ook de beoordelingscriteria staan dat niet in de weg, maar daar kom
ik hieronder uitgebreid op terug. Ik verwacht dat het afschaffen van de programmasubsidies
uiteindelijk ten goede komt aan de kwaliteit, pluriformiteit en vernieuwing
binnen de aanvragers en de inhoud van projectvoorstellen.
 
 Dat neemt niet weg dat de organisaties die programmafinanciering ontvangen
of hebben ontvangen goed en belangrijk werk verrichten of verricht hebben,
op verschillende manieren zoals in het begin van deze brief verwoord. Het
is goed te begrijpen dat nu de relatief zekere programmafinanciering weg gaat
vallen, u en de organisaties zich zorgen maken of zij dit werk nog wel kunnen
blijven doen. Aan de andere kant wil ik u erop wijzen dat wanneer de programmafinanciering
noodzakelijk is voor de structurele inbreng van een organisatie, deze financiering
inderdaad veel weg heeft van een structurele exploitatiesubsidie. Dit pleit
alleen maar voor het afschaffen van programmasubsidies. Het is verstandig
wanneer organisaties voor de continuïteit van hun inbreng en behoud van
expertise meer structurele financiering aanwenden op hun begroting dan alleen
overheidsfinanciering. Bijvoorbeeld om de onafhankelijke positie ten opzichte
van de overheid te kunnen waarborgen.
 
 Tevens komt het belang dat ik hecht aan de inbreng van maatschappelijke
organisaties op het terrein van milieu en duurzame ontwikkeling tot uitdrukking
in het feit dat ik de middelen die vrijvallen als gevolg van het afschaffen
van programmasubsidies, beschikbaar houd ten behoeve van de maatschappelijke
organisaties. Zoals eerder aangekondigd zal er per 1 januari 2010 3 miljoen
euro buiten de SMOM-tender om beschikbaar komen voor maatschappelijke organisaties.
Participatie in rijksprojecten en andere vormen van inbreng van milieubelangen
kunnen ook via dit budget gesubsidieerd worden. Maar daarover verder in deze
brief meer.
 
 Voor wat betreft de duur van de subsidie geeft de regeling aan dat projecten
maximaal drie jaar kunnen duren. In mijn vorige brief gaf ik aan dat projecten
meestal kortdurend zijn en bij voorkeur één jaar. Dat was in
de situatie dat er zowel projecten als programma’s bestonden. Ik kan
me voorstellen dat er nu meer meerjarige projecten gehonoreerd zullen worden.
Dit komt de continuïteit van de inbreng en behoud van expertise van maatschappelijke
organisaties ten goede.
 Beoordelingscriteria
 Uit uw reacties begrijp ik dat de beoordelingscriteria u onvoldoende zekerheid
bieden met betrekking tot het waarborgen van participatie in rijksprojecten
en andere vormen van inbreng van het milieubelang. Enkele leden van uw Kamer
vragen de beoordelingscriteria te heroverwegen met het oog op de mobiliserende,
informerende, agendavormende en kritische rol van maatschappelijke organisaties.
Het is een bewuste keuze geweest om dit juist niet te doen. Hiermee sluit
ik deze rollen en vormen van inbreng van maatschappelijke organisaties niet
uit, integendeel zelfs. In het overleg over mogelijke wijzigingen van de SMOM
dat in maart heeft plaatsgevonden met een vertegenwoordiging van de maatschappelijke
organisaties die subsidie uit de SMOM ontvangen, is hier ook over gesproken.
De maatschappelijke organisaties gaven aan deze rollen flexibel toe te passen.
De organisaties bepalen op basis van hun expertise en ervaring welke rol(len)
en vormen van inbreng zij kiezen om hun doelen te bereiken. Juist door de
beoordelingscriteria hier niet op toe te spitsen bied ik de maatschappelijke
organisaties voldoende ruimte voor projecten waarbinnen zij hun inbreng, die
u en ik zo waardevol achten, zelf kunnen vormgeven.
 
 Wel heb ik het criterium «oplossingsgericht» toegevoegd. De «mate
waarin een project bijdraagt aan het maatschappelijk debat» heb ik geschrapt.
Daarmee wil ik de aanvragers uitdagen zich te beraden op de mate waarin hun
project bijdraagt aan het daadwerkelijk oplossen van problemen op het terrein
van milieu en duurzame ontwikkeling en hun activiteiten daarop toe te spitsen.
Het effect op milieu en duurzame ontwikkeling speelt dus wel degelijk een
rol, een essentiële rol zelfs. Daarmee zeg ik niet dat kritische geluiden,
debat of voorlichting niet meer nodig zijn, maar dat ik graag wil dat activiteiten
ingezet worden om oplossingen te bereiken. De organisaties kunnen zelf bepalen
welke activiteiten ze inzetten. Kritische geluiden of voorlichting kunnen
daar bijvoorbeeld deel van uitmaken. Ik onderschat de omvang en complexiteit
van de problemen waar we voor staan op het gebied van milieu en duurzame ontwikkeling
niet. Mijn enthousiasme komt doordat ik merk dat steeds meer individuen en
partijen in de samenleving hun steentje willen bijdragen aan het oplossen
van deze problemen.
 
 Mochten de beoordelingscriteria overigens de suggestie gewekt hebben dat
het belang voor milieu(beleid) en duurzame ontwikkeling van een projectvoorstel
geen rol spelen, dan wil ik dat graag uit de wereld helpen. Dit is een zogenaamd «hard»
criterium waaraan een voorstel moet voldoen om überhaupt voor beoordeling
in aanmerking te komen. Daarnaast speelt dit ook nog een rol bij het onderling
vergelijken van projectvoorstellen door het beoordelingscriterium «doelmatigheid».
 
 Tevens is mij gesuggereerd door de leden van de SP-fractie om het «bereiken
van doelgroepen» ook in de beoordelingscriteria mee te nemen. Het criterium «de
betrokkenheid van burgers, lokale organisaties en andere maatschappelijke
actoren» is daarom opgenomen in de regeling en is een van de criteria
die zwaar wegen in de beoordeling van een project. Maatschappelijke organisaties
hebben hier een belangrijke rol. Zij kunnen burgers informeren over milieuproblemen
en hen concrete handelingsperspectieven bieden.
 
 Mijn antwoord op de reactie van de leden van de VVD-fractie luidt dat
een project zonder duidelijke doelstelling vanzelfsprekend niet gehonoreerd
zal worden. Er worden natuurlijk minimale kwaliteitseisen gesteld aan de projectvoorstellen.
Beoordeling is anders niet mogelijk. De criteria «mate van innovatie», «oplossingsgerichtheid»
en «betrokkenheid van burgers, lokale organisaties en andere maatschappelijke
actoren» wegen zwaar bij de beoordeling van een project omdat ik hecht
aan projecten die vernieuwende concepten uitproberen en daadwerkelijk bijdragen
aan het oplossen van problemen waarbij vooral ook anderen worden betrokken.
Dit doet er niet aan af dat de doelmatigheid, efficiëntie en slaagkans
van een project zeker belangrijk zijn. Daarom zijn deze criteria opgenomen
in de regeling en projecten worden daar ook aan getoetst. Ik wil echter het
accent leggen op de eerstgenoemde criteria vanwege de extra stimulans die
ik met de SMOM wil bereiken voor bijdragen aan een beter milieu en duurzame
ontwikkeling en die gedragen worden in de samenleving.
 Technische of wetenschappelijke innovatie projecten waarvoor
ander budget beschikbaar is
 De GroenLinks-fractie refereert aan een aantal maatregelen die onlangs
zijn bekendgemaakt door de ministeries van Economische Zaken en Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap en door mijn ministerie waarbij subsidie beschikbaar
wordt gesteld voor innoverende projecten. Deze maatregelen richten zich onder
andere op het behouden van kenniswerkers, op hightech topprojecten, op energiedemonstratieprojecten
en op projecten gericht op onder andere hernieuwbare energie. Deze maatregelen
richten zich tot bedrijven en in mindere mate tot kennisinstellingen, terwijl
de SMOM subsidie voor maatschappelijke organisaties regelt. Dat de subsidieaanvrager
een maatschappelijke organisaties is, is daarom een eis om in aanmerking te
komen voor subsidie op grond van de SMOM. De SMOM heeft bovendien tot doel
om maatschappelijke initiatieven te ondersteunen. Het gaat daarbij uitdrukkelijk
niet om economische initiatieven. De doelgroep en het doel van deze maatregelen
verschillen dan ook aanzienlijk van die van de SMOM waardoor overlap zeer
onwaarschijnlijk is.
 Evaluatie
 De suggestie van de leden van de ChristenUnie-fractie om een evaluatie
uit te voeren neem ik van harte over. Ik zal in het eerste kwartaal van volgend
jaar de inhoud en looptijd van de gehonoreerde en niet gehonoreerde projecten
op een rij zetten. Ik zal inzichtelijk maken welke gevolgen de wijzigingen
hebben gehad voor de administratieve lasten bij SenterNovem voor wat betreft
de uitvoering van de tender. Ook zal ik een aantal maatschappelijke organisaties
vragen de gevolgen voor de administratieve lastendruk voor hun organisatie
van de wijziging van de regeling tot op dat moment inzichtelijk te maken.
 Motie-Van Velzen/Jacobi
 De SP-fractie refereert aan de motie Van Velzen/Jacobi die is ingediend
in het kader van de behandeling van de Nota Natuur en Milieu Educatie. Deze
motie vraagt om investeringszekerheid en het wegnemen van lastendruk. Ik ben
het met u eens dat maatschappelijke organisaties zoveel mogelijk tijd moeten
overhouden voor het werk waar het uiteindelijk om draait.
 Samen met het ministerie van LNV is er gekeken in hoeverre de Regeling
Draagvlak Natuur (RDN) en de SMOM beter op elkaar kunnen worden afgestemd.
Stroomlijnen van aanvraagformulieren en een gezamenlijke voorlichtingsbijeenkomst
zijn daar voorbeelden van. Dit om aanvragende organisaties, die deels dezelfde
zijn bij beide regelingen, zo veel mogelijk tijd te besparen, zodat dit ten
goede komt aan de daadwerkelijk uitvoering van projecten en activiteiten.
 Aan de andere kant is de SMOM niet te vergelijken met de RDN-regeling.
Deze regeling subsidieert activiteiten als voorlichting en educatie. Natuur-
en milieueducatie is geen doel in de SMOM. Bovendien hebben de programma’s
bij de RDN over het algemeen een kleinere financiële omvang dan bij de
SMOM het geval is.
 Verder verwacht ik wel dat organisaties die voorheen toekonden met één
programmavoorstel bij de SMOM, nu meerdere projectvoorstellen zullen indienen.
Echter, SMOM-programma’s moesten ook altijd nog geconcretiseerd worden
in jaarlijkse werkprogramma’s. Bovendien is het verstandig wanneer organisaties
hun werk goed overdenken en plannen. Een projectplan is daarbij een prima
hulpmiddel. Zoals ik hierboven heb aangegeven, zal ik een aantal organisaties
vragen de gevolgen voor de administratieve lastendruk inzichtelijk
te maken in het kader van de evaluatie die ik heb toegezegd.
 Voor wat betreft de investeringszekerheid geldt dat, zoals ik hierboven
ook al heb toegelicht, projecten, indien nodig, maximaal drie jaar kunnen
duren. Nog langere looptijd lijkt me, vanuit het oogpunt van transparantie,
niet wenselijk.
 Timing
 In het kader van de tender 2008 heb ik alle programmasubsidies maar voor één
jaar toegekend. In de brief waarin ik de betreffende organisaties hierover
inlichtte, heb ik tevens aangegeven dat ik voornemens ben om de SMOM-regeling
in 2009 te herzien. In het overleg over mogelijke wijzigingen van de SMOM
met een vertegenwoordiging waar ik al eerder in deze brief aan refereerde,
is ook afschaffing van programmafinanciering aan de orde geweest. De wijzigingen
van de SMOM kwamen, zoals enkelen van u tijdens het Algemeen Overleg ook al
aangaven, niet onverwacht.
 Tevens heb ik alle organisaties die de afgelopen jaren SMOM-subsidie hebben
aangevraagd op de hoogte gesteld van het afschaffen van programmasubsidies.
Dit heb ik gedaan via een brief die SenterNovem heeft verstuurd om ze attent
te maken op de opening van de tender 2009.
 Zoals ik hierboven al heb aangegeven betekenen de wijzigingen niet dat
de zogenaamde programmaorganisaties nu voor hun activiteiten geen subsidie
uit de SMOM meer kunnen ontvangen.
 Ik weet dat het moeilijke tijden zijn voor maatschappelijke organisaties,
o.a. doordat het VSB-fonds heeft aangegeven te stoppen met financiering van
natuur en milieuprojecten. Mijn antwoord op deze moeilijke economische omstandigheden
is dat ik geen afbreuk doe aan het totale budget dat ik voor maatschappelijke
organisaties beschikbaar heb. Daarbij hanteer ik het uitgangspunt «gelijke
monniken, gelijke kappen». Bovendien heb ik het in de SMOM mogelijk
gemaakt dat maatschappelijke organisaties tevens economische activiteiten
ontplooien.
 Om deze redenen zie ik niet in waarom ik over zou moeten gaan tot een
overgangsregeling. Bovendien lopen er nog programma’s door tot en met
2010.
 Vrijgevallen budget door afschaffen programmafinanciering
 Zoals ik reeds heb aangegeven, zal het budget dat vrijkomt door het afschaffen
van programmafinanciering ten goede blijven komen aan de maatschappelijke
organisaties. Dit om de continuïteit en de inbreng van het werk van maatschappelijke
organisaties op het terrein van milieu en duurzaamheid in onze maatschappij
zoveel mogelijk te waarborgen. Een klein deel van het geld dat vrijkomt wordt
toegevoegd aan het projectbudget binnen het SMOM-kader en 3 miljoen euro wordt,
zoals reeds aangekondigd, buiten de tender om beschikbaar gesteld.
 Ik ben in mijn vorige brief over dit onderwerp aan u wat meer ingegaan
op de besteding van dit budget. Daarbij gaf ik aan dat dit budget tevens aangewend
zou kunnen worden ten behoeve van de inbreng van milieu(duurzaamheids)belangen
bij relevante maatschappelijke issues op het terrein van ruimtelijke ordening
en milieu. Zoals ik in mijn vorige brief aangaf zal ik u hier in september
nader over informeren. Ik wil de komende maanden gebruiken om de besteding
van deze middelen zorgvuldig vorm te geven. Gelijke kansen voor de verschillende
organisaties is daarbij een van de aspecten. Daarop kunnen de leden van de
GroenLinks-fractie mijn verhaal in september beoordelen, net zoals op de schijn
van belangenverstrengeling.
 Onderzoek ten behoeve van maatschappelijke organisaties
 Zoals hierboven staat aangegeven, zal ik u in september nader informeren
over de besteding van het budget van 3 miljoen euro dat is vrijgevallen. Ik
zal dan tevens nader ingaan op de stand van zaken met betrekking tot mijn
toezegging dat ik de mogelijkheden voor onderzoek ten behoeve van maatschappelijke
organisaties nader zal onderzoeken. Dit was een vraag van de leden van de
SP-fractie.
 
 Ik vertrouw erop dat ik u hiermee voldoende heb geïnformeerd.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Gent (GL), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Snijder-Hazelhoff
(VVD), ondervoorzitter, Depla (PvdA), Van Bochove (CDA), Koopmans (CDA), voorzitter,
Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Vietsch (CDA), Aptroot (VVD),
Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Neppérus (VVD), Van
Leeuwen (SP), Jansen (SP), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Madlener
(PVV), Ouwehand (PvdD), Bilder (CDA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU)
en Linhard (PvdA).
 Plv. leden: Vendrik (GL), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP), Remkes
(VVD), Jacobi (PvdA), Pieper (CDA), Koppejan (CDA), Ormel (CDA), Koşer
Kaya (D66), Leijten (SP), Schreijer-Pierik (CDA), De Krom (VVD), Vermeij (PvdA),
Waalkens (PvdA), Vos (PvdA), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Gerkens (SP),
Van Beek (VVD), Schermers (CDA), Agema (PVV), Thieme (PvdD), Sterk (CDA),
Ortega-Martijn (CU) en Besselink (PvdA).