Fysieke controles op Europese subsidies voor boter; Rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29735, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

27-08-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29735 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudSAMENVATTINGAchtergrondFinancieel belangConclusiesAanbevelingenReactie minister van LNV en staatssecretaris van FinanciënNawoord Algemene Rekenkamer1 INLEIDING1.1 Achtergrond van het onderzoekOnderwerp en doel van het onderzoekGemeenschappelijk landbouwbeleidFinancieel belang1.2 Verantwoordelijke bewindspersonen1.3 BotersubsidiesExportsubsidies voor boterExportsubsidies voor producten met boterSubsidies voor aankoop van boter binnen EUSubsidies voor particuliere opslag van boterSubsidies voor openbare opslag van boter1.4 Eerder relevant onderzoek1.5 Opzet onderzoek en rapportage2 UITVOERING SUBSIDIEREGELINGEN EN CONTROLES2.1 Erkenning betaalorganen2.2 Certificerende audits2.2.1 Accountantscontrole bij betaalorganen2.2.2 Beoordeling technische diensten en douane2.3 Coördinatiemodel2.4 Verplichte verslaggeving2.5 Fysieke en administratieve controles2.5.1 Algemene InspectiedienstRegelingenSelectieAantal en tijdigheidUitvoering conform regelgeving2.5.2 LASER BuitendienstRegelingenSelectieAantal en tijdigheidUitvoering conform regelgeving2.5.3 DouaneRegelingenSelectieAantal en tijdigheidUitvoering2.6 Monsteranalyse2.7 Correcties op de Nederlandse declaratie2.8 Conclusie3 TOEZICHT OP DE UITVOERING3.1 Beheersverslagen3.1.1 Beheersverslagen AIDTussentijdse en jaarlijkse beheersverslagenOpbouw beheersverslagenInterne auditing AID3.1.2 Beheersverslagen douane3.2 Evaluatie van de controleaanpak3.3 Conclusie4 BAKKERSBOTER4.1 Directe en indirecte begunstigden4.2 Opzet van de controleVerklikstoffenStappen in de controle4.3 Fysieke controlesTabel: Fysieke controles bakkersboter (gegevens 2003)4.4 Controles door de AIDGeautomatiseerd systeem voor AID-controles4.5 Monstername en analyse door COKZ4.6 Controles door LASER Buitendienst4.7 Rapportage en opvolgingStandaardrapportenFoutenOpvolging4.8 Uitvoeringskosten4.9 Conclusie5 EXPORTSUBSIDIES5.1 Wettelijk kader5.2 Eindbegunstigden5.3 Fysieke controles5.4 Rapportage en opvolgingOpvolging5.5 Uitvoeringskosten5.6 Conclusie6 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN6.1 Conclusies6.2 Aanbevelingen7 REACTIE BEWINDSPERSONEN EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER7.1 Inleiding7.2 Reactie minister van LNV mede namens staatssecretaris
van FinanciënBeheers- en controlesysteemAantal en tijdigheid controlesBeheersverslagenEvaluatie controlestructuurVereenvoudiging7.3 Nawoord van de Algemene RekenkamerBIJLAGE 1Overzicht belangrijkste conclusies, aanbevelingen en toezeggingenBIJLAGE 2NormenHerkomst van de normenInvulling ministeriële verantwoordelijkheidBetaalorganenTechnische dienst
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29735Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 1,4 Mb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 735Fysieke controles op Europese subsidies voor boternr. 2RAPPORTInhoud Samenvatting5   1Inleiding91.1Achtergrond van het onderzoek9 1.2Verantwoordelijke bewindspersonen111.3Botersubsidies11 1.4Eerder relevant onderzoek13 1.5Opzet onderzoek en rapportage14   2Uitvoering subsidieregelingen en controles152.1Erkenning betaalorganen152.2Certificerende audits16 2.2.1Accountantscontrole bij betaalorganen16 2.2.2Beoordeling technische diensten
en douane16 2.3Coördinatiemodel16 2.4Verplichte verslaggeving17 2.5Fysieke en administratieve controles17 2.5.1Algemene Inspectiedienst172.5.2LASER Buitendienst18 2.5.3Douane182.6Monsteranalyse20 2.7Correcties op de Nederlandse declaratie20 2.8Conclusie20    3Toezicht op de uitvoering213.1Beheersverslagen213.1.1Beheersverslagen AID21 3.1.2Beheersverslagen douane23 3.2Evaluatie van de controleaanpak233.3Conclusie24    4Bakkersboter254.1Directe en indirecte begunstigden25 4.2Opzet van de controle25 4.3Fysieke controles264.4Controles door de AID27 4.5Monstername en analyse door COKZ28 4.6Controles door LASER Buitendienst28 4.7Rapportage en opvolging284.8Uitvoeringskosten29 4.9Conclusie29   5Exportsubsidies305.1Wettelijk kader30 5.2Eindbegunstigden30 5.3Fysieke controles30 5.4Rapportage en opvolging315.5Uitvoeringskosten31 5.6Conclusie32   6Conclusies en aanbevelingen336.1Conclusies33 6.2Aanbevelingen33   7Reactie bewindspersonen en nawoord Algemene Rekenkamer347.1Inleiding34 7.2Reactie minister van LNV mede namens
staatssecretaris van Financiën347.3Nawoord van de Algemene Rekenkamer36   Bijlage 1Overzicht belangrijkste conclusies, aan- bevelingen
en toezeggingen38   Bijlage 2Normen39SAMENVATTINGDe Algemene Rekenkamer heeft in de periode mei 2003 tot en met februari
2004 onderzoek gedaan naar de fysieke controles op Europese subsidies voor
boter. Zij is nagegaan of de uitvoering van de subsidieregelingen voor boter,
inclusief de fysieke controles, voldoet aan de Europese voorschriften en of
de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) hier adequaat toezicht
op houdt.De belangrijkste conclusie uit het onderzoek is dat het beheers- en controlesysteem
voor deze subsidies op de meeste punten voldoende waarborgen biedt voor de
EU-conforme uitvoering van de regelgeving. Het is echter niet altijd duidelijk
of alle verplichte fysieke controles op tijd zijn uitgevoerd. Dit hangt samen
met het feit dat de beheersverslagen van de instanties die de fysieke controles
uitvoeren voor verbetering vatbaar zijn. Verder bleek uit het onderzoek dat
een expliciete evaluatie van het controlebeleid ontbreekt.AchtergrondOngeveer de helft van de Europese subsidies wordt verstrekt in het kader
van het zogenaamde gemeenschappelijk landbouwbeleid. Dit beleid bestaat al
sinds 1968 en is gericht op de ondersteuning van de landbouw in de Europese
Unie (EU). Het beleid houdt in dat subsidies worden gegeven om:1. de uitvoer van Europese landbouwproducten – grondstoffen en bewerkte
producten – naar landen buiten de EU te bevorderen;2. de afzet van Europese landbouwproducten op de Europese markt te bevorderen;3. fluctuaties op de markt voor landbouwproducten op te vangen.Subsidies worden toegekend aan bedrijven die landbouwproducten fabriceren,
verwerken en/of exporteren. Daarnaast wordt aan individuele boeren productiesteun
verstrekt voor de productie van onder meer suiker, aardappelzetmeel en vlees.De Algemene Rekenkamer heeft een aantal subsidieregelingen onderzocht
waarvoor veel fysieke controles worden verricht, namelijk de Europese botersubsidieregelingen.
Deze subsidieregelingen maken deel uit van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.Met de subsidies wordt de export van boter – al dan niet verwerkt
in andere producten – naar landen buiten de EU gestimuleerd doordat
exporteurs een compensatie (restitutie) krijgen
voor de lage prijs die zij voor hun producten ontvangen op de wereldmarkt.
Daarnaast zijn er subsidies om het gebruik van Europese boter op de interne
markt te stimuleren. De belangrijkste daarvan is de Regeling bakkersboter.
Met behulp van deze subsidie kunnen handelaren en zuivelfabrieken boter en
room tegen een lagere prijs leveren aan (Europese) bakkerijen en ijsfabrieken.
Tot slot zijn er subsidies voor de opslag van boter, waarmee fluctuaties op
de markt voor boter worden opgevangen.Financieel belangDe subsidies in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid vormen
ongeveer de helft van de Europese begroting en zijn voor Nederland de grootste
EU-geldstroom. Het grootste deel van deze subsidies (in 2002 € 1177
miljoen) wordt uitgekeerd in de vorm van «interventiesteun». Dit
is een vorm van subsidiëring waarbij de Europese Commissie intervenieert
in de markt, met de bedoeling om de prijs van de Europese landbouwproducten
op peil te houden en de afzet te bevorderen. De steun voor boter beslaat ongeveer
éénvijfde van de totale interventiesteun.Een relatief klein deel van de landbouwsubsidies voor Nederland is de
productiesteun voor boeren (€ 150 miljoen).De totale Nederlandse export van zuivel bedroeg in 2003 € 3,7
miljard. Het aandeel van boter is daarin ongeveer éénachtste.ConclusiesHet beheers- en controlesysteem dat is opgezet voor de bedoelde regelingen
blijkt zoals gezegd op de meeste punten voldoende waarborgen te bieden voor
een «EU-conforme» uitvoering. Deze hoofdconclusie steunt op de
volgende deelconclusies:– Er bestaat een Europees systeem van erkenning van uitvoeringsorganen,
dat in Nederland in voldoende mate wordt onderhouden.– Het beheer door de uitvoeringsorganen en de daaruit volgende declaraties
worden op voldoende wijze, op basis van EU-regels, gecontroleerd door middel
van zogenoemde certificerende audits.– Het bovenbedoelde systeem van erkenning en certificerende audits
maakt deel uit van een voldoende functionerend coördinatiemodel, dat
voor een belangrijk deel door EU-regels bepaald is.– Nederland voldoet aan de Europese informatieverplichtingen en
verslaggevingseisen.– Het toezicht op laboratoria die de bij de fysieke controles genomen
monsters analyseren is voldoende.– De Europese Commissie heeft de afgelopen jaren, over alle EU-landbouwregelingen
gerekend, slechts in beperkte mate correcties op de Nederlandse declaratie
toegepast.De Algemene Rekenkamer heeft echter ook vastgesteld dat het niet altijd
duidelijk is of het aantal en de tijdigheid van de fysieke en administratieve
controles geheel voldoen aan de EU-normen.Afgezien van Europese vereisten aan de controles kunnen lidstaten op nationaal
niveau nog aanvullende instrumenten inzetten voor de coördinatie, planning
en verantwoording van de controlewerkzaamheden. Uit het onderzoek van de Algemene
Rekenkamer blijkt dat er bij twee van deze aanvullende instrumenten nog verbetering
mogelijk is:– De beheersverslagen van de betrokken
diensten zijn niet op alle punten bruikbaar en helder, en de betrouwbaarheid
van de verslagen is nog niet optimaal gewaarborgd.– Er is geen sprake van een duidelijke, periodieke
evaluatie van het nationale controlebeleid.Tot slot heeft de Algemene Rekenkamer geconstateerd dat de EU-regelingen
voor boter vaak ingewikkeld zijn en een intensieve controle door deskundige
controleurs vergen. Bij de Regeling bakkersboter bedroegen de uitvoeringskosten
3% van het ontvangen subsidiebedrag. De administratieve lasten voor het bedrijfsleven
komen hier nog bij, maar deze zijn niet onderzocht. De uitvoeringskosten zullen
naar verhouding ook nog stijgen door de voorgenomen verlaging van het subsidiebedrag.AanbevelingenDe Algemene Rekenkamer beveelt de minister aan om de oplevering van duidelijke
beheersverslagen te eisen van de instanties die de fysieke controles uitvoeren.Verder doet de Algemene Rekenkamer de aanbeveling om op gezette tijden
de effectiviteit en de efficiëntie van de fysieke controles expliciet
te evalueren.Tot slot beveelt de Algemene Rekenkamer de minister aan in Brussel aan
te dringen op vereenvoudiging van ingewikkelde regelingen, zodat minder controle-inspanning
vereist is en de administratieve lasten voor het bedrijfsleven in elk geval
niet stijgen.Reactie minister van LNV en staatssecretaris van FinanciënMede namens de staatssecretaris van Financiën heeft de minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) bij brief van 20 augustus
2004 gereageerd op het rapport van de Algemene Rekenkamer.1De minister onderschrijft de conclusies van de Algemene Rekenkamer en
heeft inmiddels de nodige acties ondernomen om de aanbevelingen op te volgen.De minister meldt dat er een verschil van mening bestaat tussen het Ministerie
van LNV en de douane over de vraag welke fysieke controles mogen meetellen
voor de 5%-norm. Dit wordt momenteel onderzocht.De minister merkt hierbij op dat er geen extra risico's worden gelopen,
aangezien de douane wellicht meer controles mag meetellen voor de 5%-norm
dan nu gedaan wordt.In reactie op het voorstel van de Algemene Rekenkamer om periodieke evaluaties
uit te voeren van de controlestructuur en de controleaanpak schrijft de minister
dat binnen de huidige systematiek al sprake is van permanente evaluatie en
monitoring. Deze systematiek wordt de komende tijd nog op diverse punten verbeterd.
Voor de douanecontroles is op dit moment al voorzien in een evaluatiemoment
van de controlestructuur en controleaanpak.De minister onderschrijft de constatering van de Algemene Rekenkamer dat
de Europese botersubsidies vaak ingewikkeld zijn en een intensieve controle
door deskundige controleurs vergen. Daarom ook onderzoekt hij de mogelijkheden
om de regelingen te vereenvoudigen. Tijdens het Nederlandse voorzitterschap
van de Europese Unie wordt het onderwerp «vermindering administratieve
lastendruk» nadrukkelijk op de agenda geplaatst, waarbij de minister
wel aantekent dat Nederland afhankelijk is van de besluitvormingsstructuren
in Brussel.Nawoord Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer stelt met genoegen vast dat de minister instemt
met de conclusies van het onderzoek, dat de aanbevelingen worden overgenomen
en dat daartoe inmiddels de nodige acties worden ondernomen.De minister geeft aan dat er geen extra risico's worden gelopen door onduidelijkheid
over welke fysieke controles de douane mag meetellen voor de 5%-norm. De Algemene
Rekenkamer merkt hierover op dat tot het ontbreken van een extra risico pas
kan worden geconcludeerd als vaststaat welke fysieke controles precies mogen
worden meegeteld.De minister meldt dat hij voor de douanecontroles een expliciet evaluatiemoment
voor de controlestructuur en controleaanpak is overeengekomen met de staatssecretaris
van Financiën. Het is de Algemene Rekenkamer echter nog niet duidelijk
op welke manier de evaluatie van de controlestructuur en de controleaanpak
voor de andere controles wordt opgezet en uitgevoerd.De Algemene Rekenkamer stelt het op prijs dat de minister zich inzet voor
vereenvoudiging van de Europese regelgeving. Zij vindt dit van groot belang, mede omdat de uitvoeringskosten naar verhouding toenemen naarmate
de subsidiebedragen dalen. Zij onderschrijft in dit verband de opmerkingen
van de minister over de noodzaak van controles en erkent dat de Europese besluitvormingsstructuren
vereenvoudiging van regelgeving kunnen bemoeilijken.1 INLEIDING1.1 Achtergrond van het onderzoekOnderwerp en doel van het onderzoekDe Algemene Rekenkamer heeft in de periode mei 2003 tot en met februari
2004 onderzoek verricht naar de fysieke controles bij Nederlandse eindbegunstigden
van Europese subsidies voor boter.Met het doen van onderzoek naar de controle- en toezichtketens voor Europese
subsidies wil de Algemene Rekenkamer bereiken dat de verantwoordelijke bewindspersonen
(zie § 1.2) zorgdragen voor naleving van de Europese regels rond
subsidies, dat zij voor elke subsidiestroom een goed functionerende controle-
en toezichtsketen realiseren en dat zij over de afdracht en besteding van
deze gelden adequate verantwoording afleggen aan de Staten-Generaal.De inspecties die ter plaatse worden uitgevoerd bij eindbegunstigden vormen
een elementair onderdeel van de controle- en toezichtsketen van Europese subsidies.
Doordat de hoogte van deze subsidies afhankelijk is van door de eindbegunstigde
verstrekte gegevens, moeten die gegevens ter plaatse goed gecontroleerd worden
om misbruik en oneigenlijk gebruik van gemeenschapsgeld te voorkomen.Het onderzoek is toegespitst op een terrein waar veel verschillende fysieke
controles plaatsvinden: de Europesebotersubsidieregelingen. Deze regelingen maken deel uit van het gemeenschappelijk landbouwbeleid
van de Europese Unie (EU).Gemeenschappelijk landbouwbeleidHet gemeenschappelijk landbouwbeleid bestaat al sinds 1968 en is erop
gericht om binnen de EU te komen tot een grotere productiviteit van de landbouw,
redelijke prijzen voor landbouwproducten (zoals graan, zuivel, suiker), een
stabiele landbouwmarkt en een redelijke levensstandaard voor degenen die in
de landbouw werken. Het beleid wordt uitgevoerd met gelden uit het Europees
Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw, afdeling Garantie (EOGFL-G).
Het beleid houdt onder meer in dat subsidies worden gegeven:1. om de uitvoer van Europese landbouwproducten – grondstoffen en
bewerkte producten – naar landen buiten de EU te bevorderen;2. om de afzet van Europese landbouwproducten op de Europese markt te
bevorderen;3. om fluctuaties op de markt voor landbouwproducten op te vangen.Subsidies worden toegekend aan bedrijven die landbouwproducten fabriceren,
verwerken en/of exporteren (dit heet interventiesteun1 ). Daarnaast wordt aan individuele boeren productiesteunverstrekt in de vorm van premies voor de
productie van onder meer suiker, aardappelzetmeel en vlees.De laatste jaren worden steeds meer vraagtekens gezet bij de noodzaak
van deze subsidies.2 Verder maakt ook de uitbreiding
van de EU een hervorming van het Europese landbouwbeleid noodzakelijk. De
interventiesteun wordt dan ook tot en met 2008 verminderd met 25%. Het accent
in de subsidies aan boeren zal vanaf 2005 verschuiven naar rechtstreekse
inkomenssteun ongeacht de omvang van de productie.3
Boeren kunnen nog een beperkte subsidie krijgen voor bepaalde producties,
maar alleen als zij voldoen aan vastgestelde normen voor milieu,
voedselveiligheid en dierenwelzijn.Financieel belangDe subsidies in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid vormen
ongeveer de helft van de Europese begroting en zijn voor Nederland de grootste
EU-geldstroom (zie figuur 1).Het grootste deel van de EU-landbouwsubsidies die Nederland ontvangt (in
2003 € 1141 miljoen) wordt uitgekeerd in de vorm van interventiesteun,
waaronder steun voor boter (€ 230 miljoen, dat is 20,1% van de interventiesteun).
Een relatief klein deel van de landbouwsubsidies voor Nederland is de productiesteun
voor boeren (€ 150 miljoen).De totale Nederlandse export van zuivel bedroeg in 2003 € 3,7
miljard. Het aandeel van boter is daarin ongeveer éénachtste.1.2 Verantwoordelijke bewindspersonenDe minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) is verantwoordelijk
voor de uitvoering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in Nederland.
Zogenaamde betaalorganen voeren de regelingen uit. In dit onderzoek waren
dat het agentschap Landelijke Service bij Regelingen (LASER) van het Ministerie
van LNV, en twee productschappen: het Productschap Zuivel en het Hoofdproductschap
Akkerbouw.De staatssecretaris van Financiën is verantwoordelijk voor de uitvoering
van de controles die de douane (onderdeel van de Belastingdienst) verricht
voor landbouwgoederen waarop subsidie wordt verleend door de Europese Commissie.
Het betreft hier zogenaamde niet-fiscale douanetaken ten behoeve van het Ministerie
van LNV, waarover afspraken waren vastgelegd in een convenant tussen de minister
van LNV en de staatssecretaris van Financiën. Dit convenant is op 22 juni
2004 vervangen door een nieuwe kaderovereenkomst tussen de beide bewindspersonen.
In de praktijk werkte de douane al volgens de uitvoeringsafspraken in de bijlage
bij deze nieuwe overeenkomst.1.3 BotersubsidiesExportsubsidies voor boterMet exportsubsidies («exportrestituties») wil de EU de uitvoer
van Europese landbouwproducten – grondstoffen en bewerkte producten –
naar landen buiten de EU bevorderen. Boter is zo'n landbouwproduct.De subsidie voor boterexporteurs wordt verstrekt als compensatie voor
de lage prijs die zij – vanwege de lage boterprijzen op de wereldmarkt –
van afnemers buiten de EU kunnen vragen.1 In 2003
stelde de Europese Commissie de restitutie voor boter vast op € 185
per 100 kilo. Exporteurs ontvingen dus voor elk geëxporteerd pakje boter
van 250 gram2 ruim 45 eurocent Europese subsidie.In 2003 bedroeg de totale exportrestitutie voor Nederlandse boter/boterolie3 circa € 165 miljoen en werd circa 61 000
ton boter en 23 000 ton boterolie onder deze regeling geëxporteerd
naar landen buiten de EU. Het gaat om drie verordeningen, uitgevoerd door
het Productschap Zuivel.De Nederlandse douane moet door middel van fysieke controles vaststellen
dat Europese boter inderdaad naar een land buiten de EU wordt getransporteerd.
Ook de douane van het land waarheen geëxporteerd wordt verricht controles.
De Algemene Rekenkamer heeft in het onderzoek vier (Nederlandse) douanecontroles
voor deze regeling bijgewoond (zie hoofdstuk 5).Exportsubsidies voor producten met boterExporteurs kunnen ook restituties ontvangen voor boter die is verwerkt
in industriële landbouwproducten (zoals koekjes encandy bars) die worden geëxporteerd naar landen buiten de EU.4 De subsidie is gelijk aan de subsidie voor niet-verwerkte
boter: € 185 per 100 kilo, in 2003 een bedrag van in totaal € 17
miljoen.De regeling wordt uitgevoerd door het Hoofdproductschap Akkerbouw. Ook voor deze regeling moet de Nederlandse douane door middel van
fysieke controles vaststellen dat de producten waarin Europese boter is verwerkt
inderdaad naar een land buiten de EU wordt getransporteerd. En ook hier verricht
de douane van het land waarheen geëxporteerd wordt controles.De Algemene Inspectiedienst (AID) van het Ministerie van LNV voert controles
uit om vast te stellen of bij de fabricage inderdaad de afgesproken hoeveelheden
Europese boter worden verwerkt in eindproducten voor de export.De Algemene Rekenkamer heeft één douanecontrole en één
AID-controle voor deze regeling bijgewoond.Subsidies voor aankoop van boter binnen EUEr zijn drie speciale steunmaatregelen om de afzet van Europese boter
binnen de EU te bevorderen: de regelingen voor banketbakkersen ijsboter (boter
die verwerkt wordt in bakkersproducten en in de ijsindustrie), voor bak- en
braadboter en voor «sociale boter» (boter voor sociale instellingen
zoals ziekenhuizen en verzorgingshuizen). Bedrijven die Europese boter leveren
voor bakkersproducten, en instellingen die Europese boter aankopen, krijgen
daarvoor subsidie.Een en ander is geregeld in diverse EU-verordeningen. De nationale uitvoeringsvoorschriften
zijn uitgewerkt in «Mededelingen» van het agentschap LASER en
in ministeriële regelingen. De regelingen worden uitgevoerd door LASER.
Fysieke controles op de sociale boter worden uitgevoerd door de Buitendienst
van LASER. Fysieke controles op de bak- en braadboter en de bakkersboter worden
door zowel door de Buitendienst van LASER als door de AID uitgevoerd.In het Europese begrotingsjaar 20031 werd
op grond van de Regeling bakkersboter ongeveer 50 000 ton boter gesubsidieerd
met een bedrag van ruim 23 eurocent per pakje van 250 gram,2 in totaal ruim € 46 miljoen.De Algemene Rekenkamer heeft in het onderzoek alleen aandacht besteed
aan deze bakkersboterregeling, omdat de andere twee slechts een gering financieel
belang vertegenwoordigen.3 Er zijn zes fysieke
controles door de AID bijgewoond en twee fysieke controles door de LASER Buitendienst
(zie hoofdstuk 4).Subsidies voor particuliere opslag van boterOm seizoensgebonden schommelingen in de boterproductie op te vangen en
zo de boterprijs op peil te houden, geeft de EU subsidies aan bedrijven (zuivelfabrieken
en handelaren) die in het voorjaar en de zomer een bepaalde hoeveelheid boter
opslaan voor een afgesproken tijdsduur. De bedrijven krijgen daarvoor een
vergoeding voor opslagkosten en rentederving.In het jaar 2003/20044 werd via deze regeling
circa 56 155 ton boter opgeslagen tegen een steunbedrag van bijna€ 7,1
miljoen (12,6 eurocent per kilo boter). Fysieke controle vindt plaats door
de LASER Buitendienst in de vrieshuizen en door de AID in de bedrijven die
boter produceren.De Algemene Rekenkamer heeft één fysieke controle door de
LASER Buitendienst voor deze regeling bijgewoond.Subsidies voor openbare opslag van boterNaast de subsidieregeling voor particuliere opslag van boter is er een
regeling die de opslag van boter door een lidstaat mogelijk maakt. Deze regeling
is eveneens bedoeld om de prijs van Europese boter op peil te houden.De Europese Commissie stelt jaarlijks de zogenaamde interventieprijs voor
boter vast. Deze prijs is sinds 1995 € 328,20 per 100 kilo.1 Als de prijs voor boter in een bepaalde lidstaat gedurende
twee weken lager is dan 92% van de interventieprijs, kan de EU de inschrijving
voor openbare opslag openstellen. Dit houdt in dat de lidstaat boter uit de
markt aankoopt en voor langere tijd in opslag houdt.Voor Nederland wordt de regeling uitgevoerd door het agentschap LASER.
LASER koopt boter aan om deze op te slaan tot het moment dat de EU aangeeft
dat deze verkocht kan worden. Fysieke controle op de boteropslag vindt plaats
door de LASER Buitendienst in de vrieshuizen en door de AID in de bedrijven
die boter produceren.Het financieel belang van de regeling fluctueert door de jaren heen en
kan variëren van € 1 miljoen tot ruim € 70 miljoen
per jaar. LASER ontvangt voor de openbare opslag van boter van de Europese
Commissie een forfaitaire vergoeding voor inslag-, opslag- en uitslagkosten.
In 2003 vond geen aankoop plaats, dus bestond de vergoeding alleen uit een
bedrag voor opslagkosten. De Algemene Rekenkamer heeft één fysieke
controle voor deze regeling bijgewoond.1.4 Eerder relevant onderzoekBotersubsidies zijn de laatste jaren zowel bij de Europese Rekenkamer
als bij de Europese Commissie onderwerp van onderzoek geweest; zie het onderstaande
overzicht.2Jaar OnderwerpBevinding of aanbeveling Europese Rekenkamer1998 Exportrestitutie Aanbevelingen: risicoanalyses uitvoeren voor fysieke
controles bij export; in- en exportcontroles aan elkaar relateren 2000 Bakkersboter Bevinding: Europese boter wordt ook zonder subsidie toegepast
in bakkersproducten 2001Exportrestitutie Bevinding: risico van carrouselconstructie bij
export boter naar Estland* 2003/2004 Afwerking dossiers waaronder een boterdossier Nog niet bekendEuropese Commissie2003 Bakkersboter Wordt over gecorrespondeerd met de Europese Commissie 2003 Openbare opslag
boter Idem 2003/04 Exportsubsidies
controle op oorsprong Nog niet bekend 2003/04 Betaalorganen
en AID; verhouding betaalorganen met de douane Nog niet bekend* Voor Estland gold een verlaagd importtarief, zodat het herinvoeren voordelig
zou kunnen zijn.De Algemene Rekenkamer heeft – voorzover van toepassing –
de resultaten van deze onderzoeken gebruikt als aandachtspunten voor haar
eigen onderzoek. Een belangrijk achtergrondgegeven was een conclusie uit het
onderzoek van de Europese Rekenkamer naar de Regeling bakkersboter. Uit dat
onderzoek bleek dat deze regeling niet effectief is, aangezien de Europese
boter ook zonder subsidie toegepast zou zijn in Europese bakkersproducten.1.5 Opzet onderzoek en rapportageDe Algemene Rekenkamer heeft in dit onderzoek de Europese boterregelingen
als gegeven beschouwd en geen aandacht besteed aan de beleidsvoorbereiding
en beleidswijzigingen op dit terrein. Het onderzoek heeft zich gericht op
de uitvoering van de regelgeving, en met name op de fysieke controles in Nederland.Om te beginnen is beoordeeld of de uitvoering
van de subsidieregelingen voor boter, inclusief de fysieke controles, voldoet
aan de Europese voorschriften (zie hoofdstuk 2). Onder meer is voor elk van
de onderzochte subsidies een lijncontrole uitgevoerd
bij de betrokken betaalorganen. Bij de beoordeelde rechtmatigheidsaspecten1 werden geen problemen vastgesteld. Vervolgens heeft
de Algemene Rekenkamer onderzocht op welke manier het Ministerie van LNV toezicht houdt op de uitvoering van de subsidieregelingen
voor boter. Zij heeft daarbij specifiek gekeken naar aspecten waarin nog verbetering
mogelijk is (zie hoofdstuk 3).Ten slotte is de Algemene Rekenkamer nagegaan hoe de fysieke controles
op de uitvoering van de botersubsidieregelingen in de praktijk worden uitgevoerd. Bij wijze van illustratie is van twee
regelingen (die tezamen het grootste financiële belang vertegenwoordigen)
de praktijk van de fysieke controles beschreven: de bakkersboterregeling (hoofdstuk
4) en de exportrestituties (hoofdstuk 5).Voor een overzicht van de in het onderzoek gehanteerde normen wordt verwezen
naar bijlage 2 van dit rapport.De minister van LNV heeft op 20 augustus 2004 op het onderzoek gereageerd,
mede namens de staatssecretaris van Financiën. Een weergave van deze
reactie en het nawoord van de Algemene Rekenkamer zijn opgenomen in hoofdstuk
6.2 UITVOERING SUBSIDIEREGELINGEN EN CONTROLESDit hoofdstuk gaat in op de vraag of de wijze waarop Nederland de subsidieregelingen
voor boter uitvoert, beantwoordt aan de eisen die voortvloeien uit de EU-regelgeving.Het beheers- en controlesysteem1 dat is opgezet
voor de bedoelde regelingen blijkt op de meeste punten voldoende waarborgen
te bieden voor een«EU-conforme» uitvoering.Deze hoofdconclusie steunt op een aantal deelconclusies die in dit hoofdstuk
worden uitgewerkt:– Er bestaat een Europees systeem van erkenning van uitvoeringsorganen,
dat in Nederland in voldoende mate wordt onderhouden (zie § 2.1).– Het beheer door de uitvoeringsorganen en de daaruit volgende declaraties
worden op voldoende wijze, op basis van EU-regels, gecontroleerd in zogenoemde
«certificerende audits» (zie § 2.2).– Het bovenbedoelde systeem van erkenning en certificerende audits
maakt deel uit van een voldoende functionerend coördinatiemodel, dat
voor een belangrijk deel door EU-regels bepaald is (zie § 2.3).– Nederland voldoet aan de Europese informatieverplichtingen en
verslaggevingseisen (zie § 2.4).– Als bij de fysieke en administratieve controles selectie aan de
orde is dan is die wel van voldoende kwaliteit, maar het is niet altijd duidelijk
of het aantal en de tijdigheid van deze controles geheel voldoen aan de EU-normen;
(zie § 2.5).– Het toezicht op laboratoria die de bij de fysieke controles genomen
monsters analyseren is voldoende (zie § 2.6).– De Europese Commissie heeft de afgelopen jaren, over alle EU-landbouwregelingen
gerekend, slechts in beperkte mate correcties op de Nederlandse declaratie
toegepast (zie § 2.7).2.1 Erkenning betaalorganenHet Europese landbouwbeleid mag uitsluitend uitgevoerd worden door «betaalorganen»
die de individuele lidstaat heeft erkend.2 Het
verrichten van transacties ten laste van de begroting van het EOGFL-G is dus
voorbehouden aan deze betaalorganen.In Nederland worden de boterregelingen uitgevoerd door drie betaalorganen:
het agentschap LASER, het Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten en het
Productschap Zuivel.De directie Financieel-Economische Zaken (FEZ) van het Ministerie van
LNV is namens de minister binnen Nederland verantwoordelijk voor de erkenning
van en het toezicht op het functioneren van de EOGFL-betaalorganen. Dit toezicht
bestaat uit het monitoren van de organisatie van de betaalorganen.Het toezicht van FEZ is voor een belangrijk deel gebaseerd op de rapportages
van de auditdienst (AD) van het Ministerie van LNV. Het belangrijkste AD-rapport
is het jaarlijkse certificerende rapport per betaalorgaan, waarin de AD systematisch
rapporteert of het betreffende betaalorgaan in het afgelopen jaar voldeed
aan de erkenningseisen. De AD rapporteert ook halverwege elk kalenderjaar
over de actuele situatie bij het betaalorgaan. De leiding van het betaalorgaan
verantwoordt zich daarnaast tweemaal per jaar door middel van een mededeling
aan FEZ over het «in control» zijn. FEZ houdt de vinger aan de
pols in de diverse overlegvergaderingen en via contacten met medewerkers en
de leiding van de betaalorganen.De directie FEZ heeft vóór de erkenning van de betaalorganen
zelf de administratieve organisatie en interne controle van deze organen beoordeeld.
Sindsdien wordt ook de opzet en werking van de administratieve organisatie
en interne controle jaarlijks door de AD beoordeeld. FEZ ziet toe op de implementatie
van eventuele verbeterpunten. Voor de jaarlijkse beoordeling werkt FEZ met
een Toetsingskader Erkenning EOGFL-betaalorganen, dat direct aansluit op de
erkenningseisen van de Europese Commissie.12.2 Certificerende audits2.2.1 Accountantscontrole bij betaalorganenVoor ieder erkend EOGFL-betaalorgaan dient jaarlijks een accountantsonderzoek
te worden uitgevoerd door een certificerende of verklarende instantie.2 Deze instantie moet functioneel onafhankelijk zijn van
het betaalorgaan, de erkennende instantie (FEZ) en de coördinerende instantie
(zie § 2.4).De minister van LNV heeft zijn AD aangewezen als certificerende instantie.
Deze dienst voert jaarlijks de accountantscontrole uit bij de betaalorganen.
Op grond van deze controles certificeert de AD de jaarlijkse declaratie van
de betaalorganen aan de Europese Commissie, waarin ook de kosten voor de EU-boterregelingen
verantwoord worden. De certificerende audits resulteren in jaarlijkse certificerende
rapporten per betaalorgaan, die gericht zijn aan de Europese Commissie.Ten behoeve van de controle van de declaraties beoordeelt de AD jaarlijks
de verbijzonderde interne controle van de betaalorganen. Als sluitstuk voert
de AD een gegevensgerichte controle uit om zich ook zelf een oordeel te vormen
over de werking van de administratieve organisatie en interne controle en
de rechtmatigheid van de door het betaalorgaan verrichte en gedeclareerde
uitgaven.2.2.2 Beoordeling technische diensten en douaneDe AD beoordeelt in opdracht van FEZ de kwaliteitsborging van de fysieke
en/of administratieve inspecties zoals die worden uitgevoerd door de technische
diensten van het Ministerie van LNV (de AID en LASER Buitendienst) en door
de douane. Door middel van een review heeft de Algemene Rekenkamer vastgesteld
dat de AD bij de beoordeling van de administratieve organisatie en interne
controle van de betaalorganen ook aandacht besteedt aan de aansturing en de
behandeling van controlerapporten van de technische diensten en de douane.In opdracht van FEZ voert de AD voorts reviews uit op de werkzaamheden
van de interne auditor van de AID. De controle op de interne auditor van LASER
Buitendienst maakt deel uit van de AD-controle op het betaalorgaan LASER.
Bij de douane voert de AD collegiaal overleg met de Interne Accountantsdienst
Belastingen, die de controles op de douane uitvoert. Tussen de Ministeries
van LNV en Financiën zijn hierover afspraken gemaakt.2.3 CoördinatiemodelIndien in een lidstaat verscheidene betaalorganen erkend zijn, moet er
een coördinerende instantie ingesteld worden.3
In Nederland is dat het Coördinerend Bureau, onderdeel van de directie
Internationale Zaken van het Ministerie van LNV.Een belangrijke doelstelling van het Coördinerend Bureau is het voorkomen
van financiële kortingen van de kant van de Europese Commissie (negatieve
correcties op de Nederlandse declaratie bij het EOGFL). Om dat te bereiken
moet EU-regelgeving strikt worden nageleefd, hetgeen met zich meebrengt dat
de rechtmatige inning en besteding van Europese middelen bevorderd moet worden.Het Coördinerend Bureau is verantwoordelijk voor:– de coördinatie van activiteiten tussen de Europese Commissie
en de EOGFL-betaalorganen;– de beschikbaarstelling van financiële en andere gegevens
aan de Commissie; en– de geharmoniseerde toepassing van EU-regelgeving.Hiertoe organiseert het bureau onder meer verschillende overleggen en
coördineert het de samenwerking tussen betaalorganen, de technische diensten
en de douane.Het bureau legt vraagstukken van betaalorganen op het gebied van interpretatie
voor aan de directie Juridische Zaken van het Ministerie van LNV.Het bureau zorgt voorts na afloop van het Europese begrotingsjaar voor
de aanbieding van de complete jaaraangifte van de betaalorganen inclusief
de bijbehorende certificeringsrapportages aan de Commissie en coördineert
vragen/controles van de Commissie, de Europese Rekenkamer en het fraudebureau
OLAF van de Europese Commissie.2.4 Verplichte verslaggevingEr zijn verscheidene vormen van verplichte verslaggeving aan de Europese
Commissie. Het gaat daarbij om financiële en statistische informatie,
maar ook om informatie betreffende fysieke en administratieve controles ter
plaatse. Nederland voldoet aan deze verplichtingen.2.5 Fysieke en administratieve controles2.5.1 Algemene InspectiedienstRegelingenDe AID voert in opdracht van de betaalorganen fysieke en administratieve
controles ter plaatse uit voor de Europese boterregelingen op het terrein
van: bakkers- en ijsboter, bak- en braadboter, actieve veredeling1 en exportrestituties voor industriële landbouwproducten.SelectieBij de meeste van deze controles door de AID wordt geen selectie in de
vorm van een steekproef toegepast. Bij alle te controleren bedrijven vinden
binnen voorgeschreven periodes onaangekondigde controles plaats (aantal controles
in 2003: ruim 2500). Alleen voor de Regeling exportrestituties voor industriële
landbouwproducten gebeuren de AID-controles op basis van een steekproef. Deze
steekproef wordt getrokken op basis van door het Hoofdproductschap Akkerbouw
aangeleverde betaalgegevens en is rechtstreeks gerelateerd aan de omvang van
het subsidiebedrag, dat wil zeggen: hoe hoger het financieel belang (subsidiebedrag),
hoe groter de kans op selectie.De Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd dat aan de vereisten wordt
voldaan.Aantal en tijdigheidDe Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd dat de AID voldoende controles
uitvoert en dat dit ook tijdig gebeurt. Het bleek echter niet eenvoudig dit
vast te stellen. In § 3.1.1 wordt hier nader op ingegaan.Uitvoering conform regelgevingDe betaalorganen en technische diensten zorgen ervoor dat EU-regelgeving
die van belang is voor de fysieke controles wordt vertaald in werkinstructies.
Eventuele wijzigingen worden daar ook in opgenomen.De controles die de Algemene Rekenkamer in het kader van het onderhavige
onderzoek met AID-functionarissen heeft bijgewoond werden uitgevoerd conform
de werkinstructies.1 De wijze waarop de AID de
controles uitvoert wordt geïllustreerd in hoofdstuk 4.2.5.2 LASER BuitendienstRegelingenDe Buitendienst van LASER voert de controles uit voor de regelingen betreffende
openbare en particuliere opslag van boter en de regeling betreffende «sociale
boter». De dienst voert ook een deel van de controles voor de regelingen
op het terrein van bakkers- en ijsboter uit (aantal controles in 2003: 560).SelectieVoor de regelingen betreffende openbare en particuliere opslag van boter
geldt een 100%-controle bij de inslag. De uitslagcontrole voor openbare opslag
vindt steekproefsgewijs plaats; voor de uitslag van particulier opgeslagen
boter geldt een 100%-controle. Verder voert de Buitendienst op basis van een
steekproef tussentijdse fysieke controles uit in het pakhuis. Deze steekproef
trekt LASER op basis van administratieve gegevens over opgeslagen partijen
boter.Aantal en tijdigheidHet Beheersverslag 2002 van de Buitendienst
van LASER bevat informatie over de geplande en gerealiseerde aantallen controles
per regeling. De realisatie wijkt enigszins af van de planning omdat het precieze
aantal gebruikers van de regelingen bij het vaststellen van de planning niet
bekend is. Uit het beheersverslag kan niet worden opgemaakt of voldoende controles
zijn uitgevoerd en of dit altijd tijdig is gebeurd.Uitvoering conform regelgevingOok hier zorgen de betaalorganen en technische diensten ervoor dat EU-regelgeving
die van belang is voor de fysieke controles – inclusief wijzigingen –
wordt vertaald in werkinstructies. De Algemene Rekenkamer heeft in het kader
van haar onderzoek vier controles van de Buitendienst van LASER bijgewoond.
Deze werden conform de werkinstructies uitgevoerd.22.5.3 DouaneZoals in hoofdstuk 1 is aangegeven verricht de douane controles voor landbouwgoederen
waarop subsidie wordt verleend door de Europese Commissie. De douane moet
door middel van fysieke controles vaststellen dat Europese boter inderdaad
naar een derde land wordt getransporteerd.RegelingenWat EU-botersubsidies betreft verricht de douane fysieke controles voor
verscheidene regelingen. In het hiernavolgende gaat het alleen over de fysieke
controle op de uitvoeraangiften met aanspraak op restitutie.SelectieDe norm is dat ieder douanekantoor 5% van de uitvoeraangiften per productsector
onderwerpt aan een onverwachte, onaangekondigde en steekproefsgewijze fysieke
controle.1 De steekproef uit de aangiften met
aanspraak op restitutie voor boter wordt getrokken door middel van een toevalsgenerator.
Deze wordt op meer dan 5% ingesteld om te kunnen compenseren voor controles
die achteraf niet kunnen meetellen voor het vereiste aantal, bijvoorbeeld
doordat het (verplichte) dossier niet kan worden goedgekeurd.Als de douane een vermoeden van fraude heeft gaat zij over tot intensievere
controles, die overigens niet bij de 5%-controles worden meegeteld.Aantal en tijdigheidDe Algemene Rekenkamer concludeert op grond van de meest recent beschikbare
verantwoordingsgegevens aan de Commissie dat in 2002 voor de EG-verordening
waaronder de boterregelingen vallen2 niet voldaan
is aan de 5%-norm. Uit dit verslag blijkt dat één douanekantoor
het percentage niet heeft gehaald. Verder is het verslag onduidelijk in de
zin dat het aantal per douanekantoor uitgevoerde fysieke controles dat na
interne controle akkoord is bevonden soms ontbreekt of niet consistent is
ingevuld.Het centrale management van de douane heeft maatregelen getroffen om te
garanderen dat de 5%-norm wel wordt gehaald.3
De Interne Auditdienst Belastingen (IAB) van het Ministerie van Financiën
ziet toe op de implementatie en voortgang hiervan en geeft periodiek een mededeling
af over de kwaliteitsborging van de door de douane uitgevoerde controles.Een knelpunt bij de berekeningen van de aantallen fysieke controles betreft
de eisen waaraan de dossiers van deze controles moeten voldoen. De IAB en
de minister van LNV verschillen van mening over de vraag welke fysieke controles
mogen meetellen. Volgens de minister van LNV worden er onnodig veel dossiers
afgekeurd doordat de douane en de IAB strengere eisen stellen aan de dossiers
dan de EU voorschrijft. De IAB verricht thans een onderzoek naar de checklist
die de douane gebruikt om de kwaliteit van de dossiers van fysieke controles
te beoordelen.UitvoeringDe Algemene Rekenkamer heeft in drie douaneregio's in totaal vijf fysieke
controles bijgewoond. Deze controles betroffen vier exportaangiften van partijen
boter waarop exportrestitutie werd geclaimd en één exportaangifte
voor een product met verwerkte boter. De Algemene Rekenkamer heeft vastgesteld
dat de controles worden uitgevoerd in overeenstemming met de nationale uitvoeringsvoorschriften
(het Handboek Douane). Wel bleken er verschillen te bestaan tussen de regio's
in de wijze waarop voor boter het aspect «gezonde handelskwaliteit»
(een voorwaarde voor restitutieverlening) wordt gecontroleerd.4 Ook hanteert men in de regio's verschillende procedures om te controleren
of de door de eindbegunstigde gebruikte meet- en weeginstallaties geijkt zijn5 en verschillende procedures voor het indienen en de
daaropvolgende behandeling van schriftelijke aangiften. De Algemene Rekenkamer
is van mening dat dergelijke verschillen niet bevorderlijk zijn voor de eenheid tussen beleid en uitvoering. In hoeverre de verschillen een EU-conforme
toepassing van regelgeving in de weg staan, heeft zij niet onderzocht.12.6 MonsteranalyseDe Europese regelgeving bepaalt dat de boter waarvoor subsidie wordt gevraagd
in een erkend bedrijf moet zijn geproduceerd.De EU-regelgeving bepaalt verder aan welke kwaliteitseisen de boter moet
voldoen. De kwaliteit van de boter wordt vastgesteld door laboratoriumonderzoek.Er zijn in Nederland drie laboratoria die zich hiermee bezig houden: het
douanelaboratorium, het RIKILT Instituut voor Voedselveiligheid en het Centraal
Orgaan voor Kwaliteitsaangelegenheden in de Zuivel (COKZ).De Algemene Rekenkamer heeft vastgesteld dat voor alle genoemde laboratoria
voorzien is in voldoende toezicht. Zij zijn alle geaccrediteerd door de Raad
voor Accreditatie.2.7 Correcties op de Nederlandse declaratieDe correcties van de Europese Commissie op de Nederlandse declaratie geven
een indicatie2 van het functioneren van het beheers-
en controlesysteem voor de subsidies uit het EOGFL-garantiefonds. Uit een
vergelijking met de gegevens van andere lidstaten blijkt dat de Europese Commissie
de declaratie van de lidstaat Nederland de laatste jaren relatief weinig heeft
gecorrigeerd. Een uitzondering vormt de sector Dierpremies, waar een bedrag
van€ 24 miljoen teruggevorderd werd. Daar staat tegenover dat een
terugvordering van bijna € 16 miljoen in de sector «melk-
en zuivelproducten» ongedaan gemaakt werd op grond van een beslissing
van het Europese Hof van Justitie.2.8 ConclusieDe Algemene Rekenkamer heeft de opzet en de werking van het beheers- en
controlesysteem voor de uitvoering van EU-subsidieregelingen voor boter in
Nederland onderzocht. Het systeem3 blijkt op
de meeste punten voldoende waarborgen te bieden voor een EU-conforme uitvoering
van de bedoelde regelgeving. Het is echter niet altijd duidelijk of het aantal
en de tijdigheid van de fysieke en administratieve controles geheel voldoen
aan de EU-normen. Ook zou de douane verschillen in controlemethodieken tussen
douaneregio's zo veel mogelijk moeten opheffen met het oog op een goede aansluiting
tussen beleid en uitvoering.3 TOEZICHT OP DE UITVOERINGIn het vorige hoofdstuk is het Nederlandse beheers- en controlesysteem
beschreven dat is opgezet om een EU-conforme uitvoering van de subsidieregelingen
voor boter te waarborgen. Lidstaten kunnen op nationaal niveau nog aanvullende
instrumenten inzetten voor de coördinatie, planning en verantwoording
van de controlewerkzaamheden. Twee van dergelijke instrumenten die Nederland
hanteert zijn:controlememoranda voor de verschillende
Europese subsidieregelingen voor landbouwproducten, en een overlegstructuur
tussen de Ministeries van LNV en Financiën, de betaalorganen en de diensten
die de fysieke controles uitvoeren. Deze instrumenten, die van belang zijn
voor het toezicht van de minister op de uitvoering, worden momenteel aangepast
en verbeterd naar aanleiding van een evaluatie daarvan in opdracht van het
Ministerie van LNV in 2003.Uit het onderzoek van de Algemene Rekenkamer blijkt dat er ook bij sommige
andere aanvullende instrumenten nog verbetering mogelijk is:– De beheersverslagen van de betrokken
diensten zijn niet op alle punten bruikbaar en helder, en de betrouwbaarheid
van de verslagen is nog niet optimaal gewaarborgd (zie § 3.1).– Er is geen sprake van een duidelijke, periodieke
evaluatie van het nationale controlebeleid (zie § 3.2).3.1 BeheersverslagenBeheersverslagen zijn periodieke verantwoordingen van de technische diensten
van het Ministerie van LNV (de AID en de LASER Buitendienst) of van de douane
aan de betaalorganen en de directie FEZ van het betrokken ministerie over
de kwantiteit en de kwaliteit van de controles ter plaatse.De beheersverslagen van de douane en de AID zijn voorzien van een rapportage
van een auditor, waarop jaarlijks een review wordt uitgevoerd door de auditdienst
van LNV.De betaalorganen zijn eindverantwoordelijk voor de administratieve en
fysieke controles.De Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of de aansturing, de informatievoorziening
en de beoordeling van de verstrekte informatie deugdelijk is. Dit leverde
enkele knelpunten op (zie § 3.1.1 tot en met § 3.1.3).3.1.1 Beheersverslagen AIDTussentijdse en jaarlijkse beheersverslagenNa afloop van ieder kwartaal informeert de AID de betaalorganen over de
aantallen uitgevoerde controles.Verder rapporteert de AID in zijn jaarlijks beheersverslag over de kwantiteit
en kwaliteit van de uitgevoerde controlewerkzaamheden. In dit jaarlijkse verslag
is een rapportage opgenomen van de interne auditor van de AID over de maatregelen
die in het verslagjaar zijn getroffen om de uitvoering en kwaliteit van de
controles te waarborgen. Tot op heden ontbreekt echter in de beheersverslagen
een accountantsmededeling over de betrouwbaarheid van de daarin opgenomen
kwantitatieve en kwalitatieve gegevens. De betaalorganen en de AD dringen
volgens de Algemene Rekenkamer terecht daarop aan.Opbouw beheersverslagenIn de beheersverslagen rapporteert de AID aan de betrokken betaalorganen
over de voortgang van de verschillende soorten fysieke enadministratieve
bedrijfscontroles die de dienst uitvoert.1 De
verslagen, die – ook naar het oordeel van enkele betaalorganen –
moeilijk leesbaar en moeilijk toetsbaar zijn, bevatten onder meer informatie
over de voortgang van de controles (gepland en gerealiseerd aantal fysieke
en administratieve controles per betaalorgaan en per regeling), een beschrijving
van ontwikkelingen binnen de AID, de bedrijfsvoering en de uitvoering van
maatregelen ter borging en verbetering van de kwaliteit van het werk van de
AID. Verder is in de beheersverslagen zeer summiere informatie opgenomen over
de «opvolging» van fysieke en administratieve controles, zoals
het aantal processen-verbaal en waarschuwingen, het aantal uren besteed aan
opsporingsonderzoeken en het aantal geregistreerde afwijkingen en onregelmatigheidsmeldingen.De verslagen bevatten weinig specifieke informatie over de afzonderlijke
regelingen. Zo ontbreken inhoudelijke analyses van de per regeling uitgevoerde
controles en de daarbij geconstateerde afwijkingen en onregelmatigheden.De beheersverslagen van de AID leveren ook vraagtekens op als het gaat
om de aantallen en de tijdigheid van de controles. Blijkens hetBeheersverslag TAB 2002 van de AID omvatte de operationele planning
van dat jaar in totaal 6504 TAB's (over alle landbouwregelingen tezamen),
waarvan er 5813 gerealiseerd waren.2 Dit betekent
dat 691 controles niet afgerond waren. De daadwerkelijke achterstand bedroeg
volgens de AID 151 controles. Een belangrijk deel daarvan had betrekking op
de bakkersboterregeling (zie onderstaand overzicht).HandhavingsaspectTotaal TAB's (niet alleen boter)LASER: bakkersboter LASER: braadboter LASER: aankoop boterHPA: industriële landbouw-producten* PZ: actieve veredeling* Operationele planning 6 504 2 611 6144 264 81 Realisatie verificatiecontroles 5 8132 465 57 42 212 75 Verificatiecontroles niet af 691 202 4 2 52 6 Waarvan achterstand**151 49 – 1 17 – Achterstand ten opzichte van planning 2,3% 1,9% – 2,3% 6,4%–Bron: Beheersverslag TAB 2002, AID* Niet bekend is in hoeverre dit boter betreft.** Volgens definitie van de AID.De Algemene Rekenkamer stelt vast dat op basis van het beheersverslag
van de AID moeilijk is na te gaan of alle controles op tijd worden uitgevoerd.
Ter illustratie: het beheersverslag over 2002 vermeldt zeven achterstallige
controles in het kader van de Regeling bakkersboter. Volgens de gegevens in
het bedrijfsinformatiesysteem van de AID zijn deze controles wél voor
het verstrijken van de deadline uitgevoerd, maar ontbreken ze in het beheersverslag
2002 omdat ze pas in 2003 in het systeem zijn geregistreerd.Interne auditing AIDDe AD voert periodiek een audit uit om zich een beeld te vormen van de
mate waarin betaalorganen inzicht hebben in de primaire procesbeheersing bij
de technische diensten. Hiertoe reviewt de AD onder meer de interne auditor
van de AID. De centrale vraag die de AD zich daarbij stelt is of de aanpak,
verslaglegging en dossiervorming bij de interne auditor zodanig zijn dat deze
een gefundeerd oordeel kan geven over de primaire procesbeheersing bij de
AID en de rapportage hierover in beheersverslagen.In een rapport van juni 2003 concludeert de AD dat de interne auditstructuur
nog niet geheel voldoet aan de AD-normen. Een aantal audits is nog niet of
met een te beperkte scope uitgevoerd, en de uitgebrachte rapportages zijn
niet zodanig dat deze leiden tot tijdige correctieve acties.De uitkomsten van de interne audits duiden vooralsnog op het niet voldoende
werken van het stelsel van kwaliteitsbeheersing bij de AID. Aanvullende controles,
teneinde met een voldoende betrouwbaarheid tot een oordeel over de kwaliteit
van inspecties en rapporten te komen, lijken noodzakelijk.Bij deze bevindingen plaatst de AD als kanttekening dat er vanuit het
Ministerie van LNV maar ook binnen de AID zelf geen expliciete eisen worden
gesteld aan de beheersing van het primaire proces van de AID.3.1.2 Beheersverslagen douaneIn het meest recente beheersverslag over 2002 van de Belastingdienst wordt
in het hoofdstuk over de douane gerapporteerd over fysieke controles op de
in- en uitvoer van landbouwgoederen met restitutieaanvraag. Het verslag bevat
nauwelijks tot geen kwalitatieve of evaluatieve informatie over de uitvoering
van fysieke controles. Verder worden de in dit verslag opgenomen gegevens
gepresenteerd op landelijk niveau zonder uitsplitsing naar productsector.De bruikbaarheid van dit verslag voor toezichthouders (de minister van
LNV) en opdrachtgevers (de betaalorganen) om zich een beeld te vormen over
de uitvoering en EU-conformiteit van fysieke controles is naar het oordeel
van de Algemene Rekenkamer daarom beperkt.Daarbij moet wel in aanmerking worden genomen dat de recent in werking
getreden kaderovereenkomst tussen de minister van LNV en de staatssecretaris
van Financiën voorziet in zogeheten «beperkte beheersverslagen»
over de inzet van de douane voor fysieke controles op landbouwgoederen. In
deze beheersverslagen wordt informatie gegeven over bestaande en te verwachten
knelpunten die van invloed zijn op de kwaliteit en de kwantiteit van de uit
te voeren controles en verslaglegging.3.2 Evaluatie van de controleaanpakUit het onderzoek van de Algemene Rekenkamer is gebleken dat betaalorganen
geen overzichten bijhouden van de uitkomsten van fysieke controles.1 Evenmin wordt het controlebeleid expliciet geëvalueerd.
Tijdens de verschillende overlegmomenten tussen de betrokken wordt wel gesproken
over het beleid voor de preventie van misbruik en oneigenlijk gebruik van
de onderzochte regelingen. Er wordt echter niet expliciet vastgesteld of dit
beleid effectief en efficiënt is. Aangezien de EU-regelgeving ruimte
geeft voor een gedeeltelijk eigen invulling van het controlebeleid verbaast
de Algemene Rekenkamer zich over het ontbreken van een expliciete, periodieke
evaluatie van dit beleid.Wel heeft de directie Internationale Zaken (IZ) in 2002 het instrument
van de pre-audits geïntroduceerd. Daarmee worden controleonderzoeken
van de Europese Commissie gesimuleerd, om zo claims van de Europese Commissie
te voorkomen. Verder heeft de directie IZ in 2002 het Landbouw Economisch
Instituut opdracht gegeven om onderzoek te doen naar de efficiency van het
nationale controlebeleid.2 De Algemene Rekenkamer
constateert echter dat deze beide onderzoeken geen expliciete periodieke evaluatie
van het controlebeleid omvatten.3.3 ConclusieVerschillende nationale instrumenten voor de uitvoering van Europese subsidieregelingen
rond boter zijn voor verbetering vatbaar. Twee daarvan – de toepassing
van controlememoranda en de overlegstructuur tussen het Ministerie van LNV
en de andere betrokken partijen – worden momenteel door het ministerie
aangepast en verbeterd op grond van bevindingen uit eigen onderzoek.De Algemene Rekenkamer constateert dat ook het instrument beheersverslagen voor verbetering vatbaar is. Deze verslagen zouden
beheersinformatie moeten bevatten die voor de gebruikers (de toezichthouder
en de andere partijen in de controlestructuur) gemakkelijk toegankelijk is.
Verder constateert de Algemene Rekenkamer dat een geregelde expliciete evaluatie van de controlestructuur en de controleaanpak
ontbreekt. Naar het oordeel van de Algemene Rekenkamer is een dergelijke evaluatie
wel noodzakelijk. Duidelijke beheersverslagen zijn daarbij onontbeerlijk.4 BAKKERSBOTERDe Algemene Rekenkamer heeft vastgesteld dat de Europese botersubsidieregelingen
erg complex zijn en een intensieve controle door deskundige controleurs vergen.
Om dit te illustreren beschrijft dit hoofdstuk de Regeling bakkersboter, die
wordt uitgevoerd door LASER.14.1 Directe en indirecte begunstigdenDirecte eindbegunstigden van de Regeling bakkersboter
zijn – in Nederland – vijftien zuivelfabrieken2 die subsidie ontvangen voor Europese boter en room die zij –
al dan niet in bewerkte vorm en al dan niet via handelaren – verkopen
aan Europese bakkersbedrijven en aan producenten van ijs en aanverwante voedingsmiddelen.In de verordening wordt aangegeven wat toegestane eind- en tussenproducten
zijn. De boter moet binnen vier maanden na de maand van inschrijving op de
subsidie verwerkt zijn en dit moet binnen nog eens twaalf maanden zijn aangetoond.Ongeveer 2 650 producenten van eindproducten3 profiteren indirect van deze Europese
subsidie, omdat zij bij de begunstigde producenten goedkopere boter en room
kunnen aankopen.4.2 Opzet van de controleVerklikstoffenBoter, boterconcentraat of room kan rechtstreeks verwerkt worden in een
eindproduct, zoals stroopwafels of consumptie-ijs, of in een tussenproduct
zoals bladerdeeg.Aan boter, boterconcentraat of room die voldoen aan de kwaliteitseisen
kunnen ook eerst «verklikstoffen» (vanille, caroteen of suiker,
gecombineerd met een chemische mengstof) worden toegevoegd. Dat maakt deze
«verklikte boter» niet meer geschikt voor andere dan de toegestane
toepassingen. Deze procedure wordt toegepast omdat op die manier de toepassing
van deze boter minder streng gecontroleerd hoeft te worden.Stappen in de controleDe uitvoering van de regeling en de controles die daarvoor plaatsvinden,
wordt hieronder schematisch weergegeven.Stap Controle door LASERFysieke en/of administratieve
controle1. Inschrijving en steunaanvraag   Aanvragers (meestal zuivelfabrieken of handelaren)
schrijven zich bij LASER in voor steun voor de bewerking of verwerking van
bepaalde hoeveelheid boter en stellen een inschrijvingswaarborg.Inschrijvingsvoorwaarden Erkenning
door LASER na controle door AID (aandachtspunt bij alle volgende fysieke en
administratieve controles)    LASER bericht omvang inschrijving aan EU en EU stelt
steunbedrag en hoogte verwerkingswaarborg vast  LASER kent steun toe per contract met
de inschrijver (hoeveelheid + uiterste verwerkingsdatum).  2. Productie grondstoffen  Zuivelfabrieken produceren boter, boterconcentraat
en/of room en leveren deze af bij verwerkende bedrijven. Bijhouden contractregister op basis van controle AID-rapporten inclusief verantwoordingsstaten
en analysecertificaten COKZErkenningscontrole
(als onder 1). Fysieke en administratieve controle door AID, gebruikmakend
van monsteruitslagen van COKZHandelaren leveren (verklikte) boter,
boterconcentraat en/of room af bij verwerkende bedrijven. Bijhouden contractregister op basis van verantwoordingsstaten Administratieve controle door AID of
LASER Buitendienst 3. Verwerking grondstoffen in eindproduct   Zuivelfabrikanten verwerken onverklikte boter, boterconcentraat
en/of room in tussenproduct of eindproduct.Bijhouden
contractregister op basis van controle AID- rapporten inclusief verantwoordingsstaten
en analyse- certificaten COKZ; uitbetaling steun indien verwerkingswaarborg
is gesteldErkenningscontrole (als onder 1) Fysieke
en administratieve controle door AID, gebruikmakend van monsteruitslagen van
COKZZuivelfabrikanten leveren de tussen- of eindproducten
waarin de verklikte boter, boterconcentraat en/of room is verwerkt af bij
verwerkende bedrijven Idem Fysieke en administratieve controle door AID (bij kleine bakkers door LASER
Buitendienst), gebruikmakend van monsteruitslagen van COKZ De tussen- of eindproducten worden door
exporteurs geëxporteerd naar landen binnen de EU.Controle douaneformulieren (T5) Controle door autoriteiten van de betreffende lidstaat 4. Uitbetaling  Betaling aan aanvrager (vrijgave verwerkingswaarborg)Controle op verwerking binnen vier maanden en
bewijs binnen vier + twaalf maanden na inschrijvingsmaand  4.3 Fysieke controlesElke gecontracteerde (gesubsidieerde) partij bakkersboter moet gevolgd
kunnen worden tot en met de eindverwerking. Alle schakels in de keten moeten
daarom verantwoordingsgegevens verstrekken aan LASER, die deze gegevens gebruikt
om te beoordelen of de steun uitbetaald kan worden aan de aanvrager. De AID
voert fysieke controles uit om deze gegevens te verifiëren. Sinds de
jaren tachtig is vanwege personele krapte een deel van dit werk uitbesteed
aan de LASER Buitendienst.1In verband met de controleerbaarheid van de verantwoordingsgegevens stelt
LASER kwaliteitseisen aan de administraties van de bedrijven in de productieketen.
De AID maakt namelijk voor haar controles gebruik van bedrijfsgegevens over
in- en verkoop, voorraden en productie. Bovendien moeten de grondstoffen voor
de bakkersbotersubsidie apart opgeslagen kunnen worden. Na beoordeling en
goedkeuring door de AID geeft LASER een erkenning af aan bedrijven om te mogen
deelnemen in de keten voor de bakkersboterregeling. De AID checkt vervolgens
bij alle fysieke controles of de betrokken bedrijven (nog steeds) werken volgens
de erkenningsvoorwaarden.Handelaren in en verwerkers van «verklikte boter» hoeven niet
erkend te zijn.Tabel: Fysieke controles bakkersboter (gegevens 2003)Soort controle DoorFrequentie Productie/aflevering (boterconcentraat, room, verklikte
boter, tussenproducten) AID Eenmaal per twee weken fysiek en administratief, nacontrole: één
tot vier keer per jaarVerwerking door erkende bedrijven (groot) AID Eenmaal per vier weken
fysiek en administratief, nacontrole: twee keer per jaarVerwerking door erkende bedrijven (middelgroot) AID Eenmaal per vier
weken fysiek en administratief, nacontrole: twee keer per jaarVerwerking door erkende bedrijven (klein) AID Eenmaal per vier weken
fysiek en administratief, nacontrole: eenmaal per jaarVerwerking door niet-erkende bedrijven (groot / middelgroot)AID Fysiek en administratief
eenmaal per vier wekenAflevering verklikte grondstoffen (handelsbedrijf) AID of LASER Buitendienst Administratief vier keer per jaar Verwerking door bakker met verklaring LASER Buitendienst Administratief
vier keer per jaar Verwerking door bakker zonder verklaring LASER Buitendienst Administratief
vier keer per jaar Verwerking in een andere lidstaat Andere lidstaat Niet bekend. Loopt
in Nederland mee in reguliere controles met rapportage naar andere lidstaat.4.4 Controles door de AIDZoals uit de bovenstaande tabel blijkt voert de AID bij de productiebedrijven,
de erkende verwerkingsbedrijven en bij niet-erkende grote en middelgrote bedrijven
fysieke en administratieve controles uit. De frequentie van deze controles
is conform de verordening, evenals de zogenaamde nacontroles. Deze nacontroles
zijn gericht op risico's die bij de al uitgevoerde fysieke en administratieve
controles over de betreffende periode niet of niet geheel waren afgedekt.Geautomatiseerd systeem voor AID-controlesDe AID maakt voor de planning, selectie en uitvoering van de fysieke en
administratieve controles gebruik van een geautomatiseerd systeem waarop de
functionarissen die betrokken zijn bij een verificatie (zoals controlespecialisten,
teamleiders, controleurs) kunnen inloggen. De fysieke en administratieve controles
worden uitgevoerd op basis van centraal opgestelde verificatieprogramma's
en bijbehorende bedrijfsspecifieke verificatieopdrachten. Per bedrijf kunnen
verschillende verificatieprogramma's van toepassing zijn. Voor elk bedrijf
heeft de AID een apart plan van aanpak, gebaseerd op de verplichte controles
en de bedrijfsspecifieke situatie.De Algemene Rekenkamer heeft verschillende fysieke en administratieve
controles van de AID bijgewoond. Hierbij bleek dat de controleurs –
die gedurende een beperkt aantal jaren1 achtereen
eenzelfde bedrijf controleren – voor de controles veel gegevens nodig
hebben. Naast de rapportage in het geautomatiseerde systeem houden zij een
groot aantal gegevens bij in een elektronisch bestand. Vastgelegd wordt bijvoorbeeld:
uiterste verwerkingsdatum, soort verklikstof en mengstof, goedkeuringsdatum,
hoeveelheid verwerkte boter, contractverloop, overzicht en beoordeling van
monsteranalyses van het Centraal Orgaan voor Kwaliteitsaangelegenheden in
de Zuivel (COKZ).Per individueel bedrijf is er ook een fysiek controledossier. Deze gegevens
in fysieke en elektronische dossiers zijn noodzakelijk in verband met de administratieve
controle, die steeds bij een volgend controlebezoek wordt uitgevoerd, alsmede
voor de nacontrole. 4.5 Monstername en analyse door COKZIn het kader van de bakkersboterregeling moet de AID minimaal eens per
week per contractnummer monsters nemen en laten analyseren. Deze monsters
betreffen zowel boter als verklikstoffen en mengstoffen. De monstername wordt
uitgevoerd voor en onder toezicht van de AID door het Centraal Orgaan voor
Kwaliteitsaangelegenheden in de Zuivel (COKZ) volgens schriftelijke afspraken.
In opdracht van en onder toezicht van RIKILT Instituut voor voedselveiligheid
voert het COKZ ook de analyses uit. Het COKZ rapporteert over analyseresultaten
aan het RIKILT en rechtstreeks aan de AID.De Algemene Rekenkamer heeft van de betaalorganen vernomen dat monstername,
monsteranalyse en rapportage door het COKZ in de praktijk geen problemen opleveren.4.6 Controles door LASER BuitendienstZoals hierboven vermeld besteedt de AID een deel van de fysieke controles
uit aan de LASER Buitendienst. Deze voert elk kwartaal administratieve controles
uit bij de kleinere eindverwerkers die alleen «verklikte» grondstoffen
verwerken. Bakkers die jaarlijks tot 24 ton boter1
verwerken moeten een boteradministratie per dag bijhouden. Bakkers die jaarlijks
minder dan negen ton boter verwerken kunnen een verklaring afgeven aan hun
leverancier (handelaren), waarna ze geen boteradministratie per dag maar per
week moeten bijhouden. Dit maakt het mogelijk om voor de controles gebruik
te maken van de administratieve gegevens van de handelaren. Ook de handelaren
worden eenmaal per kwartaal gecontroleerd. Deze controle bij handelaren is
niet verplicht op grond van de EU-verordening, maar wordt uitgevoerd met het
oog op een sluitende controleketen.De controles van de LASER Buitendienst vinden plaats op afspraak met de
betreffende bedrijven. Het format voor het controlerapport dat de controleur
moet opstellen is leidend voor de te controleren items. De controleur gebruikt
de werkinstructies voor de LASER Buitendienst.4.7 Rapportage en opvolgingStandaardrapportenDe controleurs van de AID vullen de controlegegevens in in het geautomatiseerde
systeem, dat automatisch een standaardrapport aanmaakt voor LASER. Na controle
door de teamleider wordt dit rapport aan LASER gestuurd.Ook de LASER Buitendienst hanteert standaardrapportages.LASER overlegt zowel met de AID als met de LASER Buitendienst geregeld
over mogelijke verbeteringen in de controles en de rapportages.FoutenBij de fysieke controles van bakkersboter treffen de inspecteurs regelmatig
dezelfde soort fouten aan. Bij een grote groep kleine bakkers blijkt de vereiste
dagelijkse administratie te ontbreken. Verder blijkt dat bakkers de hoeveelheid
boter die zij in een bepaald jaar gaan verwerken vaak te laag opgeven, waardoor
LASER hen in een te soepel controleregime indeelt. Tot slot wordt de uiterste
verwerkingsdatum relatief vaak overschreden.OpvolgingAls incidentele afwijkingen worden geconstateerd, dan leidt dat tot een
aanpassing van het subsidiebedrag. Bij herhaalde «overtredingen»
kan LASER bij wijze van sanctie de erkenning van een bedrijf intrekken. Dit
gebeurt zo'n één à twee keer per jaar.Elk kwartaal levert LASER bij het Ministerie van LNV informatie aan over
onregelmatigheden. Een onregelmatigheid is een fout van een marktdeelnemer
die achteraf wordt geconstateerd en die kan leiden tot een terugvordering
door de Europese Commissie. Dit is de laatste jaren bij boter niet aan de
orde geweest.4.8 UitvoeringskostenDe uitvoeringskosten voor de bakkersboterregeling in termen van personeel
bedroegen in 2003 twintig fte bij LASER,1 elf
fte bij de AID en twee fte bij LASER Buitendienst. Hiermee is naar schatting
een bedrag gemoeid van ruim € 1,5 miljoen. De personeelskosten van
de fysieke controles alleen bedragen bijna 1,5% van het uitgekeerde subsidiebedrag,
dat in 2003 € 46 miljoen bedroeg. Als ook de inzet van LASER wordt
meegerekend bedragen de uitvoeringskosten 3% van het subsidiebedrag. Door
de voorgenomen verlaging van het subsidiebedrag zullen de uitvoeringskosten
naar verhouding stijgen. De administratieve lasten voor het bedrijfsleven
die nog bovenop deze uitvoeringskosten komen heeft de Algemene Rekenkamer
niet onderzocht.4.9 ConclusieDe Algemene Rekenkamer heeft vastgesteld dat de Europese botersubsidies,
waaronder de regeling bakkersboter, vaak ingewikkeld zijn en een intensieve
controle door deskundige controleurs vergen. Zij beveelt de minister aan in
Brussel aan te dringen op vereenvoudiging van de regeling zodat minder controle-inspanning
vereist is en de administratieve lastendruk voor het bedrijfsleven niet toeneemt.5 EXPORTSUBSIDIESHet grootste bedrag aan botersubsidies wordt uitbetaald in de vorm van restituties voor boter die, al dan niet verwerkt in andere
producten, wordt geëxporteerd naar landen buiten de EU. Het gaat om ongeveer € 165
miljoen plus € 17 miljoen voor boter in industriële landbouwproducten.
De uitvoering van de restitutieregeling voor boter en boterproducten berust
bij het Productschap Zuivel (boter) en het Hoofdproductschap Akkerbouw (verwerkte
boter). De fysieke controle is de verantwoordelijkheid van de douane. Dit
hoofdstuk beschrijft deze douanecontroles.5.1 Wettelijk kaderHet kader voor de fysieke controles door de douane ligt vast in specifieke
douaneregelgeving. Verordening (EEG) 386/90 van de Raad1 is daarbij de basisverordening voor fysieke controles door de douane.
Op Europees niveau geldt het communautair Douanewetboek2 en verder bevat het Handboek Douane de nationale regelgeving. Ten
slotte hebben fysieke controles verbanden met de Douanewet en de Regeling
in- en uitvoer landbouwgoederen.5.2 EindbegunstigdenEindbegunstigden van de exportrestitutieregelingen voor boter zijn bedrijven
die Europese boter en producten waarin Europese boter is verwerkt exporteren
naar landen buiten de EU.5.3 Fysieke controlesHandelaren die een partij boter of producten met boter exporteren naar
een bestemming buiten de EU en die in aanmerking willen komen voor exportrestitutie,
moeten aan verschillende voorwaarden voldoen.3
De douane (zowel in de lidstaat waar de boter wordt ingeladen voor transport
naar buiten de EU, als de lidstaat waar de boter het grondgebied van de EU
verlaat) controleert de gegevens van de aangifte en de daarop gebaseerde restitutieaanvraag.Het doel van de controle bij het inladen is na te gaan of de in te laden
goederen overeenkomen met de op de aangifte vermelde gegevens over EU-oorsprong,
hoeveelheid en kwaliteit. Voor het aspect «kwaliteit» neemt de
douane monsters die door het douanelaboratorium worden geanalyseerd. Per douanekantoor
moet voor elke productsector (waaronder zuivel) jaarlijks 5% van de aangiften
met restitutieaanvraag onverwacht en steekproefsgewijs aan een fysieke controle
worden onderworpen.4De Algemene Rekenkamer heeft tijdens het onderzoek vijf douanecontroles
bijgewoond in drie districten. De controles werden uitgevoerd door één
of meer controleurs aan de hand van een vooraf opgestelde controleopdracht.
Standaardaandachtspunten voor de controle zijn:– vaststelling identiteit van het vervoermiddel/container, inclusief
controle op mogelijkheden om de verzegeling van het transportmiddel te verbreken;– controle van merken, nummers, etiketten van de goederen en/of
verpakkingen, onder andere om de oorsprong en de uiterste houdbaarheidsdatum5 te bepalen;– openen van verpakkingen en nemen van zichtmonsters;– tellen van het aantal verpakkingen en vaststelling van de inhoud
van één daarvan;– wegen van de verpakkingen en overslaan van de uitkomst over de
gehele partij; hierbij specifieke aandacht voor het geijkt-zijn van de weegschaal;1– nemen van monsters om de aard, samenstelling, en kwaliteit van
de goederen vast te stellen.5.4 Rapportage en opvolgingNa afloop van de fysieke controle vult de controleur de douanedocumenten
in die vereist zijn voor het transport en het claimen van de restitutie. De
controlebevindingen worden ingevuld op een voorgeschreven EU-formulier voor
dit soort aangiften. Ook het zogeheten T-5-formulier2 moet worden ingevuld en afgetekend.Per 1 januari 2003 is de douane gereorganiseerd. De voorbereiding
(risicobeoordeling en selectie van aangiften), de uitvoering van fysieke controles
en het daaropvolgende rapportagetraject (inclusief interne kwaliteitsbewaking)
vindt thans niet langer integraal plaats, maar in verschillende min of meer
van elkaar gescheiden werkprocessen. Na afloop van de fysieke controle vormen
de controlebevindingen input voor de aangiftebehandeling. In dat werkproces
worden de op schrift gestelde controlebevindingen ingevoerd in het computersysteem
Sagitta Uitvoer, waarbij wordt aangegeven in hoeverre de bevindingen in overeenstemming
waren met de door de aanvrager op de aangifte vermelde gegevens. Ook vindt
bij de aangiftebehandeling de verdere afhandeling plaats van de monsters die
zijn genomen tijdens de fysieke controle. De monsters worden voor analyse
opgestuurd aan het douanelaboratorium.OpvolgingHet douanelaboratorium informeert de eindbegunstigde en het betrokken
betaalorgaan. Als de eindbegunstigde geen bezwaarprocedure instelt, is de
aanvraag definitief afgehandeld. De afgelopen jaren heeft het douanelaboratorium
vrijwel altijd vastgesteld dat de analyseresultaten in overeenstemming waren
met de gegevens op de aanvraag. Bijstelling van het subsidiebedrag door het
betaalorgaan vanwege analyseresultaten was daardoor zelden aan de orde.In de kaderovereenkomst over de inzet van de douane voor controles op
het gebied van landbouw is vastgelegd dat de douane de betaalorganen ieder
kwartaal informeert over de voortgang en bevindingen van fysieke controles.
Zoals is opgemerkt in hoofdstuk 3 vinden de betaalorganen dat het informatiegehalte
van de huidige voortgangsrapportage weinig aangrijpingspunten biedt voor de
beoordeling van de kwaliteit van de fysieke controles door de douane. Het
Ministerie van Financiën heeft hier overigens bij aangetekend dat de
betaalorganen dit niet aan hen kenbaar gemaakt hebben. Financiën heeft
ook aangegeven dat de Interne Auditdienst Belastingen (IAB) een oordeel geeft
over kwaliteit van de uitvoering van de fysieke controles door de douane en
dat in de bijlage bij de kaderovereenkomst afspraken zijn gemaakt over welke
informatie door de douane verstrekt moet worden.5.5 UitvoeringskostenDe douane gaf aan dat de uitvoeringskosten moeilijk te berekenen zijn
in termen van aantal fte's voor botercontroles, omdat de aangiften worden
gerubriceerd onder de meer algemene noemer Zuivel. Wel is bekend dat een fysieke
controle gemiddeld ruim drie uur duurt. Het gaat hierbij om activiteiten
als naar de controlelocatie rijden, bestuderen van de controleopdracht, het
uitvoeren van de opname en het rapporteren van de controlebevindingen.5.6 ConclusieIn dit hoofdstuk is ter illustratie weergegeven hoe douanecontroles plaatsvinden.
De Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd dat de bijgewoonde controles volgens
een standaardprocedure werden uitgevoerd.6 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN6.1 ConclusiesDe Algemene Rekenkamer komt op grond van het onderzoek tot de conclusie
dat het beheers- en controlesysteem dat is opgezet voor de bedoelde regelingen
op de meeste punten voldoende waarborgen biedt voor een «EU-conforme»
uitvoering.Zij heeft echter ook vastgesteld dat het niet altijd duidelijk is of het
aantal en de tijdigheid van de fysieke en administratieve controles geheel
voldoen aan de EU-normen.Afgezien van Europese vereisten aan de controles kunnen lidstaten op nationaal
niveau nog aanvullende instrumenten inzetten voor de coördinatie, planning
en verantwoording van de controlewerkzaamheden. Uit het onderzoek van de Algemene
Rekenkamer blijkt dat er bij twee van deze aanvullende instrumenten nog verbetering
mogelijk is:– De beheersverslagen van de betrokken
diensten zijn niet op alle punten bruikbaar en helder, en de betrouwbaarheid
van de verslagen is nog niet optimaal gewaarborgd.– Er is geen sprake van een duidelijke, periodieke
evaluatie van het nationale controlebeleid.Tot slot heeft de Algemene Rekenkamer geconstateerd dat de EU-regelingen
voor boter vaak ingewikkeld zijn en een intensieve controle door deskundige
controleurs vergen. Bij de Regeling bakkersboter bedroegen de uitvoeringskosten
3% van het ontvangen subsidiebedrag. Daarbovenop komen nog de administratieve
lasten voor het bedrijfsleven, die in dit onderzoek overigens niet zijn onderzocht. 6.2 AanbevelingenDe Algemene Rekenkamer beveelt de minister aan te zorgen voor tijdige
en voldoende controles en voor duidelijke informatie om aantal en tijdigheid
vast te stellen. Daartoe zou de minister duidelijke beheersverslagen moeten
eisen van de instanties die de fysieke controles uitvoeren. Verder doet de
Algemene Rekenkamer de aanbeveling om op gezette tijden de effectiviteit en
de efficiëntie van de fysieke controles expliciet te evalueren.Tot slot beveelt de Algemene Rekenkamer de minister aan in Brussel aan
te dringen op vereenvoudiging van de regeling zodat minder controle-inspanning
vereist is en de administratieve lastendruk niet toeneemt.7 REACTIE BEWINDSPERSONEN EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER7.1 InleidingDe minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) heeft bij brief
van 20 augustus 2004 gereageerd op het rapport van de Algemene Rekenkamer,
mede namens de staatssecretaris van Financiën.1 Hieronder volgt eerst een weergave van de reactie van de minister
en daarna een nawoord van de Algemene Rekenkamer op deze reactie.7.2 Reactie minister van LNV mede namens staatssecretaris
van FinanciënDe minister gaat in zijn reactie puntsgewijs in op de conclusies en aanbevelingen
van de Algemene Rekenkamer.Beheers- en controlesysteemDe minister reageert om te beginnen op de conclusie van de Algemene Rekenkamer
dat het beheers- en controlesysteem voor de uitvoering van EU-subsidieregelingen
voor boter in Nederland op de meeste punten voldoende waarborgen biedt voor
een EU-conforme uitvoering van de bedoelde regeling. Hij stelt vast dat de
Algemene Rekenkamer bij de beoordeelde rechtmatigheidsaspecten geen problemen
heeft geconstateerd. De minister onderschrijft de aanbeveling om de rapportages
te verbeteren die met name betrekking hebben op het aantal en de tijdigheid
van de controles. Hij zegt toe zorg te zullen blijven dragen voor tijdige
en voldoende controles.Aantal en tijdigheid controlesDe minister gaat vervolgens in op de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer
om zorg te dragen voor tijdige en voldoende controles en voor duidelijke informatie
om aantal en tijdigheid vast te stellen. De minister onderschrijft de noodzaak
van fysieke controles en het belang van duidelijke informatie over het aantal
en de tijdigheid van deze controles. Er zijn, stelt hij, inmiddels de nodige
acties ondernomen om deze aanbeveling te realiseren.Ook gaat de minister in op de opmerkingen van de Algemene Rekenkamer over
de onduidelijkheid van de informatie over de doeltreffendheid van de fysieke
controles op restitutiegoederen, zoals opgenomen in het evaluatieverslag dat
jaarlijks aan de Europese Commissie moet worden gestuurd. De minister schrijft
dat deze onduidelijkheid is ontstaan doordat het rapportagemodel dat aan de
betreffende informatie ten grondslag ligt, voor twee doelen wordt gebruikt.
Enerzijds verschaft het model informatie voor het evaluatieverslag voor de
Europese Commissie. Anderzijds wordt het model door sommige regio's ook gebruikt
voor interne rapportage. Om verwarring te voorkomen zal de informatie die
voor interne doeleinden bedoeld is, niet meer in het evaluatieverslag worden
opgenomen, aldus de minister.De minister meldt dat er een verschil van mening bestaat tussen het Ministerie
van LNV en de douane over de vraag welke fysieke controles mogen meetellen
voor de 5%-norm. Dit wordt momenteel door de Interne Auditdienst Belastingen
onderzocht. Zodra de uitkomst daarvan bekend is, zal overleg plaatsvinden
tussen LNV en Financiën. Hierbij merkt de minister op dat er geen extra
risico's worden gelopen, aangezien dedouane wellicht meer controles
mag meetellen voor de 5%-norm dan nu gedaan wordt.De minister onderschrijft in het algemeen de aanbeveling van de Algemene
Rekenkamer dat de douane verschillen in controlemethodieken tussen douaneregio's
zo veel mogelijk zou moeten opheffen met het oog op een goede aansluiting
tussen beleid en uitvoering. Het volgen van een uniforme controlemethodiek
kan volgens de minister echter leiden tot onnodige lastenverzwaring voor zowel
bedrijfsleven als douane. Hij wijst erop dat om die reden het Handboek Douane,
waarin instructies van de douane zijn opgenomen, in sommige gevallen ruimte
biedt voor lokale procedures, zodat op een zo efficiënt mogelijke manier
controles kunnen worden uitgevoerd. Zo is bij de weging van boter van belang
dat dit plaatsvindt met een geijkte weeginstallatie. De vaststelling daarvan
is belangrijker dan de wijze waarop dit wordt vastgesteld, vindt de minister.BeheersverslagenDe minister onderschrijft ook de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer
dat beheersverslagen over de kwaliteit en kwantiteit van uitgevoerde fysieke
controles duidelijk moeten zijn, zodat de beheersinformatie voor de gebruikers
(in casu betaalorganen) gemakkelijk toegankelijk is.Hij meldt dat er inmiddels concrete afspraken zijn gemaakt tussen het
Ministerie van LNV en Financiën en douane over de informatie-uitwisseling.
Deze afspraken zijn vastgelegd in de op 22 juni 2004 ondertekende Bijlage
inzake fysieke controles bij de Kaderovereenkomst inzake samenwerking tussen
de ministeries van LNV en Financiën. Een van de afspraken is dat elk
kwartaal een beperkt beheersverslag verstrekt wordt aan de betaalorganen.
Daarin wordt informatie gegeven over alle (verwachte) knelpunten die invloed
kunnen hebben op de kwaliteit en kwantiteit van de uit te voeren controles
en/of verslaglegging daarvan.Evaluatie controlestructuurIn reactie op het voorstel van de Algemene Rekenkamer om periodieke evaluaties
uit te voeren van de controlestructuur en de controleaanpak, schrijft de minister
dat binnen de huidige systematiek al sprake is van permanente evaluatie en
monitoring. Deze systematiek wordt de komende tijd nog op diverse punten verbeterd.
Bij de nadere aanpassing van het instrument «controlememorandum»
bijvoorbeeld, bedoeld om de controlestructuur en controleaanpak permanent
kritisch te bezien zal expliciet aandacht worden besteed aan de efficiency
van de controlestructuur.De minister meldt in dit verband tevens dat binnen LNV het zogenaamd coördinerend
overleg wordt gehouden, waaraan alle betrokken directies en de AID deelnemen.
In dit overleg komen de diverse aandachtspunten aan bod die met de uitvoering
van de communautaire regelgeving te maken hebben. Het coördinerend overleg
rapporteert vervolgens aan de Bestuursraad. Bekeken zal worden in hoeverre
de AID in het coördinerend overleg periodiek over de voortgang (en daarmee
de efficiency en effectiviteit) van de controleaanpak kan rapporteren, aldus
de minister.Tot slot merkt de minister op dat in de eerdergenoemde bijlage bij de
Kaderovereenkomst in een evaluatiemoment van de controlestructuur en controleaanpak
is voorzien.VereenvoudigingDe minister onderschrijft de constatering van de Algemene Rekenkamer dat
de Europese botersubsidies vaak ingewikkeld zijn en een intensieve controle
door deskundige controleurs vergen. Daarom ook onderzoekt de minister de mogelijkheden
om de regelingen te vereenvoudigen, zodat minder controle inspanning vereist
is en de administratieve lastendruk voor het bedrijfsleven niet toeneemt.
Tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie wordt het onderwerp
«vermindering administratieve lastendruk» nadrukkelijk op de agenda
geplaatst, aldus de minister. In dat kader moet onder andere de EU-betaalorganenconferentie
bezien worden, die dit najaar door LNV wordt georganiseerd. Hier zal het thema
«uitvoeringslasten van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid» worden
behandeld.Bij vereenvoudiging van communautaire regelgeving dient volgens de minister
echter wel met twee aandachtspunten rekening te worden gehouden.In de eerste plaats is Nederland afhankelijk van de besluitvormingsstructuren
in Brussel. Nederland kan onderwerpen in Europees verband onder de aandacht
brengen, maar is uiteindelijk afhankelijk van de medewerking en instemming
van de andere lidstaten.In de tweede plaats is er tijdens de uitvoering van communautaire regelgeving
altijd een zekere spanning tussen enerzijds het borgen van een EU-conforme
implementatie en anderzijds een zo efficiënt mogelijke implementatie
voor zowel de overheid als de begunstigden.De minister besluit met de opmerking dat hij graag wil dat het beheers-
en controlesysteem voldoende waarborgen blijft bieden voor een EU-conforme
uitvoering, ook al vergt dat soms de nodige controle-inspanningen.7.3 Nawoord van de Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer stelt met genoegen vast dat de minister instemmend
reageert op de conclusies van het onderzoek naar fysieke controles op Europese
subsidies voor boter. Met genoegen constateert zij ook dat de aanbevelingen
worden overgenomen en dat daartoe inmiddels de nodige acties worden ondernomen.De minister zegt toe de onduidelijkheden in de evaluatieverslagen van
de douane te zullen opheffen. Tevens geeft hij aan dat er geen extra risico's
worden gelopen door onduidelijkheid over welke fysieke controles de douane
mag meetellen voor de 5%-norm. De Algemene Rekenkamer merkt hierbij op dat
tot het ontbreken van een extra risico pas kan worden geconcludeerd als vaststaat
welke fysieke controles precies mogen worden meegeteld.De minister geeft aan dat hij voor de douanecontroles een expliciet evaluatiemoment
voor de controlestructuur en controleaanpak is overeengekomen met de staatssecretaris
van Financiën. Het is de Algemene Rekenkamer echter nog niet duidelijk
op welke manier de evaluatie van de controlestructuur en de controleaanpak
voor de andere controles wordt opgezet en uitgevoerd.De Algemene Rekenkamer stelt het op prijs dat de minister zich inzet voor
vereenvoudiging van de Europese regelgeving. Zij vindt dit van groot belang,
mede omdat de uitvoeringskosten naar verhouding toenemen naarmate
de subsidiebedragen dalen. Zij onderschrijft in dit verband de opmerkingen
van de minister over de noodzaak van controles en erkent dat de Europese besluitvormingsstructuren
vereenvoudiging van regelgeving kunnen bemoeilijken.BIJLAGE 1Overzicht belangrijkste conclusies, aanbevelingen en toezeggingenConclusies AanbevelingenToezeggingen/reacties
bewindspersonen Nawoord
Algemene Reken- kamer Het beheers- en controlesysteem voor de uitvoering
van EU-subsidieregelingen voor boter in Nederland biedt op de meeste punten
voldoende waarborgen voor een EU-conforme uitvoering van de bedoelde regelgeving.    Het is niet altijd duidelijk of het aantal en de
tijdigheid van de fysieke en administratieve controles voldoet aan de EU-normen. Zorg voor tijdige en voldoende controles en voor
duidelijke informatie om aantal en tijdigheid vast te stellen.De minister blijft zorgdragen voor tijdige en voldoende controles.
Inmiddels is actie ondernomen om te zorgen voor duidelijke informatie hierover.
Momenteel wordt uitgezocht welke controles mogen meetellen voor de 5%-berekening,
maar er is geen sprake van een extra risico voor afwijking van de regelgeving. De Algemene Rekenkamer merkt op dat tot het ontbreken
van een extra risico pas kan worden geconcludeerd als vaststaat welke fysieke
controles precies mogen worden meegeteld.Het instrument beheersverslagen is voor verbetering vatbaar. Eis duidelijke
beheersverslagen met beheersinformatie die voor de gebruikers (de toezichthouder
en de andere partijen in de controlestructuur) gemakkelijk toegankelijk is. Er zijn concrete afspraken gemaakt tussen LNV,
Financiën en de douane over informatie-uitwisseling. Zo zullen de betaalorganen
elk kwartaal geïnformeerd worden over mogelijke knelpunten die invloed
kunnen hebben op kwantiteit of kwaliteit van de fysieke controles en/of de
verslaglegging daarvan.  Een geregelde expliciete evaluatievan de controlestructuur en de controleaanpak ontbreekt. Voer periodieke evaluaties uit van de controlestructuur
en de controleaanpak. De systematiek van permanente
evaluatie en monitoring van de controlestructuur en controleaanpak wordt op
diverse punten verbeterd. Onder meer zal expliciet aandacht worden besteed
aan de efficiency van de controlestructuur. Het
is de Algemene Rekenkamer nog niet duidelijk op welke manier de evaluatie
van de controlestructuur – afgezien van de douanetaken – wordt
opgezet en uitgevoerd. De Europese botersubsidies, waaronder de Regeling
bakkersboter, zijn vaak ingewikkeld en vergen een intensieve controle door
deskundige controleurs. Onderzoek de mogelijkheden
om de regelingen te vereenvoudigen, zodat minder controle-inspanning vereist
is en de administratieve lastendruk voor het bedrijfsleven niet toeneemt. De minister onderzoekt de mogelijkheden
tot vereenvoudiging voorzover mogelijk binnen de Europese besluit- vormingsstructuren.
De minister wijst er daarbij wel op dat EU-conforme uitvoering de nodige controle-inspanningen
blijft vereisen. BIJLAGE 2NormenHerkomst van de normenDe normen die in het onderzoek zijn gehanteerd zijn grotendeels ontleend
aan het onderzoek van de Algemene Rekenkamer Toezicht op
keuringen in Nederland (Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999,
26 400, nrs. 1–2). Deze normen zijn ontleend aan: criteria van
de Organization for Standardization (ISO), vigerende bestuurskundige theorieën,
nota's van het Ministerie van Economische Zaken (zoals Normen, Certificaten en Open Grenzen (Tweede Kamer, vergaderjaar
1994–1995, 21 670, nr. 8), de rapportage van de werkgroep Certificering
in het kader van de operatie Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit
(MDW) van februari 1996 en de Rekenkamerrapporten Zelfstandige
bestuursorganen en ministeriële verantwoordelijkheid, Keuring van vleeskalveren (Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 23 685) en Toezicht op uitvoering publieke taken (Tweede Kamer, vergaderjaar
1997–1998, 25 956). Verder legt de Europese regelgeving de verantwoordelijkheid
voor de uitvoering van de onderzochte regelingen bij de minister van LNV.Invulling ministeriële verantwoordelijkheid– De minister beschikt over relevante, actuele en betrouwbare informatie
over de kwaliteit, de activiteiten en de uitkomsten van de fysieke controles
en het toezicht door het betaalorgaan op de technische diensten. Deze informatie
kan betrekking hebben op de kwaliteit van de fysieke controles, de uitkomsten
van deze controles, de omvang van de controleactiviteiten, de kwaliteit van
het toezicht en dergelijke.– De minister stelt vast of de Europese boterregelingen conform
de Europese richtlijnen worden uitgevoerd.– De minister beschikt over voldoende bijsturingsmogelijkheden voor
het beleid en maakt hier, indien noodzakelijk, gebruik van.Betaalorganen– Het betaalorgaan en de technische dienst hebben een duidelijk
beeld op grond van welke (Europese) wet- en regelgeving zij bij fysieke controles
taken moeten uitvoeren.– Het betaalorgaan beschikt voor de aansturing van zijn activiteiten
over voldoende informatie over het veld, waarop het actief is.– Het betaalorgaan beschikt over relevante, actuele en betrouwbare
informatie over de kwaliteit, de activiteiten en de uitkomsten van de fysieke
controles.– Het betaalorgaan waarborgt de kwaliteit van de informatieverzameling
en beoordeling.Technische dienst– De technische dienst beschikt voor de aansturing van zijn activiteiten
over actuele informatie over het veld, waarop hij actief is.– De technische dienst verricht goed gefundeerde controles.– De technische dienst waarborgt de kwaliteit van de controles.– De technische dienst beschikt over maatregelen om de integriteit
van de medewerkers te waarborgen.XNoot1De integrale reactie van de minister van LNV is te vinden op de website
van de Algemene Rekenkamer (www.rekenkamer.nl).XNoot1Het betreft hier een vorm van subsidiëring waarbij de Europese Commissie
intervenieert in de markt, met de bedoeling om de prijs van de Europese landbouwproducten
op peil te houden en de afzet te bevorderen. Zie verder § 1.3.XNoot2Zie ook de recente discussie over het eenzijdig afschaffen van de Europese
exportrestituties en de nieuwe WTO-afspraken over de afschaffing van landbouwsteun
door de Verenigde Staten en Europa.XNoot3Lidstaten kunnen hier ook later mee beginnen. Nederland begint in 2006
met deze nieuwe subsidies.XNoot1Omdat het systeem bedoeld is als compensatie wordt voor deze subsidies
de term «restitutie» gebruikt.XNoot2In de praktijk worden verpakkingen van 25 kilo geëxporteerd.XNoot3Boterolie is boter waaruit water en niet-vette stoffen zijn verwijderd.
Voor de productie van 23 000 ton boterolie wordt ongeveer 27 500
ton boter gebruikt.XNoot4In verordening 1520/2000 worden de eindproducten vermeld die in aanmerking
komen voor deze restitutie.XNoot116 oktober 2002 tot en met 15 oktober 2003.XNoot2In de praktijk wordt met verpakkingen van 25 kilo gewerkt.XNoot3Bak- en braadboter en sociale boter: 0,6 miljoen respectievelijk 0,15
miljoen in 2003.XNoot4Het seizoen loopt van maart tot maart. Inslag is mogelijk van maart tot
augustus.XNoot1De interventieprijs zal per 1 juli 2004 worden verlaagd in het kader
van de hervorming van het Europese landbouwbeleid.XNoot2De nationale rekenkamers van de grootste boterproducerende lidstaten (België,
Duitsland, Groot-Brittannië) hebben botersubsidies de laatste jaren niet
onderzocht. De rekenkamers van twee andere grote boterproducenten, Ierland
en Frankrijk, gaven geen reactie op de vraag van de Algemene Rekenkamer.XNoot1De voorwaarden voor subsidieverlening zijn beoordeeld.XNoot1Het beheers- en controlesysteem dat de rechtmatigheid van de inkomsten
en uitgaven moet waarborgen is onderzocht vanuit het perspectief van de boterregelingen,
maar geldt op hoofdlijnen ook voor andere EU-subsidieregelingen van het EOGFL-garantiefonds.XNoot2Krachtens Verordening (EG) nr. 1258/99.XNoot1Deze eisen zijn vastgelegd in (richtsnoeren bij) Verordening (EG) 1663/95.XNoot2Ingevolge Verordening 1258/1999 en Verordening 1663/95.XNoot3Krachtens Verordening 1258/99, artikel 4.XNoot1Op grond van deze regeling kunnen landbouwproducten zonder invoerheffing
worden ingevoerd als deze na bewerking weer direct geëxporteerd worden
naar buiten de EU. Deze regeling is niet in dit onderzoek betrokken.XNoot1De Algemene Rekenkamer heeft deze werkinstructies niet getoetst aan de
Europese regelgeving.XNoot2De Algemene Rekenkamer heeft deze werkinstructies niet getoetst aan de
Europese regelgeving.XNoot1Verordening (EG) 386/1990.XNoot2Verordening (EG) nr. 1255/1999, houdende een gemeenschappelijke ordening
der markten in de sector melk en zuivelproducten.XNoot3Brief aan betaalorganen van directie FEZ naar aanleiding van accountantsmededeling
IAB, TRC/FEZ/2003/643, d.d. 30–06–2003.XNoot4Zo vertelde een controleur dat hij gezonde handelskwaliteit beoordeelt
aan de hand van de op de verpakking vermelde uiterste houdbaarheidsdatum,
terwijl een andere controleur vertelde dat dit aspect altijd standaard wordt
meegenomen in de monsteranalyses.XNoot5In één regio vertelde men dat men ervan uit gaat dat dit
aspect gecontroleerd wordt in een ander werkproces. In een andere regio vertelde
men dit altijd ter plekke te controleren.XNoot1De regelgeving van de douane op het punt van de controleprocedures is
dermate complex dat een beoordeling van dit aspect binnen het tijdsbestek
van het onderhavige onderzoek niet mogelijk was.XNoot2Niet meer dan een indicatie omdat soms beperkt en soms in het geheel niet
wordt gecontroleerd.XNoot3Zie voetnoot 16.XNoot1De AID noemt deze controles «technische en administratieve bedrijfscontroles»
(TAB's).XNoot2Een controle wordt als gerealiseerd beschouwd wanneer de rapportage terzake
inclusief eventuele analyseverslagen van monsters de voorgeschreven interne
controle heeft ondergaan en aan de opdrachtgever is verzonden.XNoot1Ze weten wel «uit ervaring» waar zich problemen hebben voorgedaan.XNoot2Dit is gedaan ten behoeve van de zogenaamde betaalorganenconferentie die
in het najaar van 2004, dus tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de
EU, wordt gehouden. Daar zal het thema «uitvoeringskosten van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid» centraal staan.XNoot1Verordening (EG) 2571/97 van de Commissie van 15 december 1997 betreffende
de verkoop van boter tegen verlaagde prijs en de toekenning van steun voor
room, boter en boterconcentraat voor de vervaardiging van banketbakkerswerk,
consumptie-ijs en andere voedingsmiddelen (PB L 350 van 20-12-1997, blz. 3).XNoot2Gegevens 2003.XNoot3Gegevens 2003.XNoot1Om onafhankelijkheid te waarborgen hebben beide een eigen teammanager
en maken LASER en de Buitendienst jaarlijks een controleafspraak. Verder werkt
de LASER Buitendienst aan een contract met de AID.XNoot1De controleurs rouleren elke twee jaar voor de maandelijkse controles
en elke vier jaar voor kwartaalcontroles en controles met een langer interval.
In de praktijk is dit niet altijd mogelijk, onder meer doordat niet in alle
regio's voldoende controleurs beschikbaar zijn om te kunnen rouleren. Jaarlijks
bekijken controlespecialisten en teamleiders hoe dergelijke problemen moeten
worden opgelost.XNoot1Dit is inclusief boterconcentraat en room.XNoot1Inclusief ontwikkeling en beheer, exclusief financiële afhandeling.XNoot1Inclusief diverse uitvoeringsverordeningen en aanvullende richtsnoeren
van de Commissie.XNoot2Verordening (EEG), nr. 2913/92 van de Raad en toepassingverordening (EEG)
nr. 2454/93XNoot3Verordening (EG) 800/1999.XNoot4Verordening (EG) 386/90.XNoot5Dit is een indicatie voor het aspect «gezonde handelskwaliteit».XNoot1Dit wordt beoordeeld door na te gaan of de weegschaal voorzien is van
een geldige ijkingssticker en ijkcertificaat.XNoot2Dit formulier wordt afgetekend op het moment dat de goederen de EU verlaten
en verstuurd naar het betreffende betaalorgaan als bewijs dat de goederen
de EU daadwerkelijk hebben verlaten.XNoot1De integrale reactie van de minister van LNV is te vinden op de website
van de Algemene Rekenkamer (www.rekenkamer.nl). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29735-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl