Wet inschakeling werkzoekenden; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25122, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

30-05-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25122 nr. 7

23-05-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN 1. Inleiding2. De bestuurlijke vormgeving3. De doelgroep4. Het instrumentarium: activering en scholing5. Het instrumentarium: detacheringen en werkervaringsplaatsen6. De dienstbetrekking voor detacheringsplaatsen7. Het gemeentelijk WerkfondsWIW voedende budgetten (in miljoenen) 8. Het toezicht en de informatievoorziening9. De effecten van het wetsvoorstel10. Overige aspectenArtikelen Artikel 1Artikel 2Artikel 5Artikel 6Artikel 8Artikel 10Artikel 12Artikel 13Artikel 18Artikel 20Artikel 29Artikel 35Artikel 37Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25122Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 189 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 122Regeling voor de totstandkoming van een gemeentelijk werkfonds voor
voorzieningen ter bevordering van de toetreding tot het arbeidsproces van
langdurig werklozen en jongeren (Wet inschakeling werkzoekenden)nr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 23 mei 1997 I. ALGEMEEN 1. InleidingHet kabinet heeft met belangstelling kennis genomen van het verslag van
de vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het constateert
dat niet alleen de uitgangspunten van de Wet inschakeling werkzoekenden (Wiw)
breed worden onderschreven, maar ook dat er – bij alle vragen die er
zijn gesteld – een belangrijke mate van overeenstemming bestaat over
de uitwerking. Bij wijze van inleiding wordt hierna allereerst kort stilgestaan
bij de uitgangspunten en uitwerking van de Wiw, waarbij vragen van fracties
die in algemene zin daarover zijn gesteld, zullen worden betrokken.De Wiw biedt de gemeenten het instrumentarium voor de uitvoering van een
samenhangend beleid dat tot doel heeft om de afstand tot de arbeidsmarkt voor
langdurig werklozen, werkloze uitkeringsgerechtigden en werkloze jongeren
te verkleinen dan wel te voorkomen dat deze afstand toeneemt. De instrumenten
die daartoe kunnen worden benut bestrijken het gehele terrein van sociale
activering, scholing en mogelijkheden tot het toekennen van financiële
incentives, tot gesubsidieerde arbeid in de vorm van detacheringen en werkervaringsplaatsen.
Ook kan de gemeente met Wiw-middelen allerlei diensten inkopen, uiteenlopend
van kinderopvang tot inkoop van arbeidsbemiddeling bij Arbeidsvoorziening
of derden. In feite geldt er maar één voorwaarde en dat is dat
langdurig werklozen, uitkeringsgerechtigden en werklozen jongeren vroeger
of later aan een baan worden geholpen.De winst van de Wiw reikt aldus véél verder dan alleen een
stroomlijning van regelingen, omdat het samenstel van instrumenten gemeenten
beter dan nu het geval is in staat stelt inschakeling van werkzoekenden te
realiseren. Het gemeentelijk Werkfonds biedt de middelen om de inzet van instrumenten
daadwerkelijk mogelijk te maken. Door deze bundeling van instrumenten wordt
bevorderd dat een adequate afweging gemaakt kan worden welk instrument op
welk moment ten aanzien van welke persoon zal worden toegepast. Ten opzichte van de huidige regelingen banenpools en vooral JWG impliceert
de Wiw tevens een aanmerkelijke vereenvoudiging van regelgeving. Dit stelt
gemeenten in staat hun energie in hoofdzaak te stoppen in waar het om gaat,
namelijk het effectief activeren van werkzoekenden. Met de Wiw werkt het kabinet
dan ook als het ware langs twee – elkaar onderling versterkende sporen:
verbetering van de efficiency en verbetering van de effectiviteit. De Wiw
is niet alleen een uitdrukkelijke uitnodiging aan gemeenten om een intensief
en integraal beleid te voeren, het biedt gemeenten ook de middelen en instrumenten
daartoe en het heft bestaande belemmeringen op. Het kabinet acht het vanzelfsprekend
dat gemeenten de kansen die de Wiw biedt willen benutten: de schotten tussen
de instrumenten worden afgebroken, hetgeen gemeenten stimuleert een afgewogen
beleid te voeren.In de memorie van toelichting is aangegeven dat de Wiw onderdeel is van
het totaal aan maatregelen om een effectieve bestrijding van langdurige werkloosheid
te verwezenlijken. Met de Wiw worden daadwerkelijk bruggen geslagen. De Wiw
kan een brug zijn tussen blijvend en tijdelijk in de bijstand verkeren. De
Wiw is ook een brug tussen bijstand en arbeidsmarkt. Ten slotte kan de Wiw
gekenschetst worden als brug tussen gesubsidieerd en regulier werk.De afstand tussen regulier werk en gesubsidieerd werk is vaak groter dan
wenselijk. Vanuit de persoon zelf kan dit te maken hebben met kwalificaties
en/of motivering van betrokkene. Met name het scholingsinstrumentarium dat
vanuit de Wiw kan worden ingezet biedt op dit punt perspectief. De kloof tussen
gesubsidieerd werk en regulier werk wordt soms wel veroorzaakt doordat de
persoon bepaalde zekerheden moet inleveren, waardoor de stimulans om door
te stromen niet afdoende is. Met de integratie van het incentivebeleid voor
Abw-gerechtigden binnen het Wiw-instrumentarium kan aan dat bezwaar worden
tegemoet gekomen, terwijl ook op andere punten de regelgeving «doorstroomvriendelijke»
elementen bevat, zoals de mogelijkheid van terugkeer. Met het oog op de doorstroming
gaat de Wiw uit van dienstbetrekkingen voor de duur van twee jaar, met na
afloop daarvan de mogelijkheid van een dienstbetrekking voor onbepaalde tijd
als geen perspectief op doorstroming kan worden geboden. De afstand tussen
gesubsidieerd werk en regulier werk wordt daarnaast substantieel verkleind
door de toepassing van het instrument werkervaringsplaatsen in de Wiw. De
verantwoordelijkheid voor het sluiten van de arbeidsovereenkomst ligt –
anders dan bij de Wiw-dienstbetrekking – bij een reguliere werkgever.
Het tijdelijk karakter van de inzet van een loonkostensubsidie biedt mogelijkheden
bij uitstek om het werk op termijn zonder subsidie in een reguliere setting
te plaatsen.Om te komen tot instroom in regulier werk spelen ook de sociale partners
een belangrijke rol. Het gaat hierbij om de vertaalslag van op centraal en
op CAO/bedrijfstakniveau gemaakte afspraken over de instroom van werkzoekenden
uit de Wiw-doelgroep naar een regionale uitwerking en implementatie ervan.
Daartoe is een gericht sectorbeleid noodzakelijk.Invoering van de Wiw betekent winst. Winst voor het gemeentelijk activerings-
en arbeidsmarktbeleid, omdat er een grotere nadruk komt te liggen op doorstroming.
Dat impliceert ook winst voor de deelnemers, die uiteindelijk met regulier
werk veel beter af zijn dan met een uitkering of (tijdelijk) gesubsidieerd
werk. De winst voor de deelnemers zit overigens ook in het bredere aanbod
van instrumenten dat via de Wiw kan worden geboden – maatwerk past beter
dan confectie – en de verbeterde beloningssystematiek voor personen
met een Wiw-dienstbetrekking. Dat het bredere aanbod van instrumenten en de
nieuwe financieringssystematiek ook winst is voor de gemeenten, behoeft na
het voorgaande geen betoog. De aspecten van deregulering die de
Wiw bevat, zijn eveneens winstpunten in de uitvoering. Zaken die het beste
lokaal kunnen worden afgewogen, zoals de wijze waarop de uitvoeringsorganisatie
wordt gepositioneerd, worden nu vrijgelaten.Door de leden van de fractie van de PvdA is de vraag gesteld wat precies
moet worden verstaan onder het begrip mensen met een grote afstand tot de
arbeidsmarkt. Zijn dat mensen in fase 3 en 4? Deze leden vragen hoe deze indeling
zich verhoudt tot de landelijke normering van indicatiestelling door middel
van SWI-fasering. Voorts vragen deze leden of meer inzicht kan worden gegeven
in de criteria die bepalen wanneer men in welke fase wordt ingedeeld en informeren
zij of het juist is dat bijvoorbeeld leeftijd daarbij een rol speelt.In antwoord hierop geldt dat inderdaad onder het begrip mensen met een
grote afstand tot de arbeidsmarkt moet worden verstaan mensen in fase 3 en
4. Het gaat hierbij om de fase-indeling als beoogd door de regiegroep SWI.
De regiegroep SWI heeft in zijn recente Advies geadviseerd tot het hanteren
van een uniform vierfasenmodel, gebaseerd op uniforme criteria. Uitgangspunt
daarbij is het huidige vierfasenmodel dat de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
thans gebruikt en dat als volgt is ingericht. Is de klant direct bemiddelbaar
(fase 1)?; heeft de klant de inzet van instrumenten nodig die een zodanig
aanbodversterkende werking hebben dat hij/zij binnen een jaar weer bemiddelbaar
is (fase 2)?; heeft de klant een aanbodversterkend traject nodig van meer
dan een jaar, dat uiteindelijk leidt tot een situatie waarin de klant bemiddelbaar
is voor de arbeidsmarkt (fase 3)?; of heeft de klant een bepaalde vorm van
hulp of zorg nodig, met het doel een in de persoon gelegen problematiek op
te lossen en is toeleiding naar de arbeidsmarkt (voorlopig) geen directe doelstelling
(fase 4)? Voor klanten in fase 4 zijn specifieke vormen van structurele gesubsidieerde
arbeid beschikbaar.Om te bepalen of iemand in beginsel een traject nodig heeft worden veelal
de volgende criteria gehanteerd (de criteria zijn afgeleid van de selectiemechanismen
zoals die feitelijk op de arbeidsmarkt worden gehanteerd): opleiding, werkervaring,
leeftijd, werkloosheidsduur, sociale redzaamheid, motivatie/flexibiliteit,
mobiliteit, beroep van inschrijving, belemmeringen voor het aanvaarden van
werk en de stand van de arbeidsmarkt. Leeftijd speelt een rol bij het bepalen
van de veronderstelde afstand tot de arbeidsmarkt, maar veelal in een combinatie
van factoren. Een goed opgeleide werknemer van 50 jaar met een veelgevraagde
expertise kan in principe bemiddeld worden. Naarmate betrokkene onverhoopt
langer werkloos blijft gaat de werkloosheidsduur een zelfstandige barrière
vormen voor (her)intreding in het arbeidsproces en wordt hij moeilijker bemiddelbaar.
Inzet van bijvoorbeeld een bijscholingstraject zou dan een mogelijke uitkomst
kunnen bieden.De leden van de PvdA-fractie vragen voorts of de observatie wordt gedeeld
dat deelnemers soms vanwege hun leeftijd moeilijk uitstromen en vragen of
dit ook geldt voor andere kenmerken die langdurig werklozen hebben. Deze leden
willen weten hoe daar beleidsmatig op wordt gereageerd.De observatie van deze leden van de PvdA-fractie kan worden bevestigd.
Uit de banenpoolmonitor 1995 komt naar voren dat vrouwen, jongeren en personen
met een hoger opleidingsniveau vaker naar regulier werk of scholing uitstromen
dan mannen, ouderen en banenpooldeelnemers met alleen lager onderwijs of een
afgebroken vervolgopleiding. In afwijking met voorgaande jaren bleken personen
van niet-Nederlandse afkomst vaker te zijn doorgestroomd naar reguliere arbeidsplaatsen,
in het bijzonder naar banen die tot stand zijn gekomen in het kader van de
regeling Extra werkgelegenheid voor langdurig werklozen (de z.g. «Melkert
1»-banen). Bij de informatie-inwinning over de uitvoering van de Wiw zal ook naar
persoonskenmerken van Wiw-werknemers en de overige gebruikers van het Wiw-instrumentarium
worden gevraagd met betrekking tot geslacht, leeftijd, nationaliteit en genoten
opleiding. Mocht een analyse van deze gegevens een ongewenste ontwikkeling
laten zien, dan is bijsturing in lagere regelgeving een mogelijkheid. De Tweede
Kamer zal aan de hand van rapportages jaarlijks worden geïnformeerd over
de uitvoering van de Wiw, zoals thans ook voor de uitvoering van de JWG en
banenpoolregeling het geval is. Aan de hand van de bevindingen in de rapportages
kunnen kabinet en Tweede Kamer van gedachten wisselen over de wenselijkheid
van eventuele bijsturingen.Refererend aan de stellingname van de SER en het CBA dat de gemeenten
zich met de Wiw alleen moeten richten op werkzoekenden uit fase 4, stellen
de leden van de PvdA-fractie naast het verzoek om een uitvoerige reactie (bijvoorbeeld
aan de hand van voorbeelden van trajecten), een aantal vragen. Deze leden
vragen of bij benadering kan worden aangegeven welke ruimte er jaarlijks is
voor nieuwe instroom van Wiw-werknemers. Verder willen deze leden –
onder verwijzing naar het advies van de SER – weten of het juist is
dat de expertise van Arbeidsvoorziening zich met name richt op werkzoekenden
uit fase 2 en 3 en dat deze expertise zoveel mogelijk moet worden benut.De ruimte voor nieuwe instroom van jongeren in de Wiw is niet begrensd
vanwege de sluitende benadering voor jongeren. Ook voor wat betreft de werkervaringsplaatsen
is niet op voorhand uitgegaan van een beperking per afzonderlijke gemeente,
zij het dat landelijk uitgegaan wordt van een jaarlijks plafond van 12 000
werkervaringsplaatsen. Bij het benaderen van dit aantal zal worden bezien
of een daadwerkelijke begrenzing dan wel een heroverweging van dit plafond
noodzakelijk is.Voor personen van 23 jaar en ouder zijn er aldus jaarlijks circa 5 700
Wiw-plaatsen beschikbaar, namelijk 3 500 ten gevolge van uitstroom op
plaatsen die kunnen worden herbezet en 2 300 plaatsen door volumegroei
tot en met 2003.Ten aanzien van de deskundigheid van Arbeidsvoorziening geldt het volgende.
De bemiddelingsfunctie – als onderdeel van de basisdienstverlening –
staat ten dienste van alle ingeschreven werkzoekenden. In het bestuurlijk
overleg tussen de minister van SZW en het CBA worden afspraken gemaakt over
hoe de prestatiebijdrage ten behoeve van werkzoekenden uit de fasen 2 en 3
wordt aangewend. De deskundigheid van Arbeidsvoorziening is gelegen in de
bemiddelingsinfrastructuur en de contacten met de vraagzijde van de arbeidsmarkt.
Daarom is het evident dat gemeenten deze deskundigheid benutten bij de bemiddeling
naar werkervaringsplaatsen. Daarnaast kunnen zij de deskundigheid van private
intermediairs benutten. Daarom is in artikel 5 tweede lid bepaald dat gemeenten
de Arbeidsvoorzieningsorganisatie of derden dienen in te schakelen.De leden van de fractie van de PvdA tonen zich teleurgesteld over de mogelijkheden
om middelen uit het Algemene werkgelegenheidsfonds in te zetten. Deze leden
vragen zich af of telkens opnieuw overlegd zal moeten in welke gevallen Awf-gelden
kunnen worden ingezet en waarom er niet voor is gekozen om de middelen op
dezelfde wijze als de «veegwet»-budgetten beschikbaar te stellen.
Tevens doen deze leden de suggestie om in de wet op te nemen dat er via het
Lisv f 50 mln beschikbaar komt.Het kabinet heeft in het kader van de Wiw besloten zich terughoudend op
te stellen met betrekking tot het geven van sturing op de wijze waarop de
bij de uitvoering van de Wiw betrokken partijen de samenwerking in SWI-verband
vorm geven. De Wiw-vormgeving is «volgend» op de samenwerking
die de Arbeidsvoorzieningsorganisatie, het Lisv en de gemeenten
tot stand brengen. In dit verband acht het kabinet het dan ook minder gewenst
om op voorhand vast te leggen voor welk bedrag het Lisv in het kader van de
Wiw moet inkopen. Het ligt meer voor de hand dat in SWI-verband tot vaststelling
van een bedrag wordt gekomen. Vooralsnog wordt hierbij uitgegaan van een bedrag
van f 50 mln. Vervolgens kan dit bedrag jaarlijks op basis van ervaringscijfers
worden bijgesteld. Het kabinet overweegt vooralsnog dan ook niet om een inkoopbedrag
in de wet op te nemen, tenzij de betrokken partijen op basis van gemaakte
afspraken hier zelf om verzoeken.Voor de beantwoording van de vragen van de leden van de fractie van de
PvdA naar de continuering van bestaande landelijke projecten en experimenten
op basis van de Subsidieregeling experimenten activering van uitkeringsgelden
(de z.g. «Melkert 2»-banen) wordt verwezen naar hoofdstuk 3.De leden van de VVD-fractie vragen het kabinet onderbouwd aan te geven,
waarom de 40 000 extra banen die bij of via gemeenten en in de zorg tot
stand zullen komen op grond van de regeling Extra werkgelegenheid voor langdurig
werklozen, niet in de Wiw worden opgenomen dan wel dat de betrokken regeling
wordt opgeheven. Ook de leden van de CDA- en GPV-fractie hebben hierover vragen
gesteld.Bij de totstandkoming van dit kabinet is een afspraak gemaakt over de
uitbreiding van de werkgelegenheid in de periode 1995 tot en met 1998 met
40 000 reguliere en structurele arbeidsplaatsen in de collectieve sector.
Enerzijds werd namelijk geconstateerd dat er onvoldoende arbeidsplaatsen voor
langdurig werklozen met geringe kwalificaties waren en anderzijds werd aandacht
gevraagd voor de behoefte aan verbetering van de publieke dienstverlening
aan de burger (onder andere door bieden van meer veiligheid op straat en meer
zorg). Met het creëren van 40 000 banen in de collectieve sector
heeft het kabinet getracht beide doeleinden met elkaar te verbinden.De sectoren waar op grond van de regeling Extra werkgelegenheid langdurig
werklozen arbeidsplaatsen worden gerealiseerd zijn: openbare veiligheid en
toezicht, beheer openbare ruimte en publieke monumenten, onderwijs, kinderopvang
en sport. Dit betreft de sectoren waar arbeidsplaatsen via de gemeente worden
bekostigd. In de zorg zijn arbeidsplaatsen gerealiseerd in de intramurale
zorg, de thuiszorg, de verzorgingstehuizen, de dagopvang voor gehandicapten,
de jeugdhulpverlening, de maatschappelijke opvang en de medische kinderdagverblijven
en medische kindertehuizen. De werknemers op deze arbeidsplaatsen zijn in
dienst van werkgevers in de zorg.Voorop staat dat de Wiw beoogt door middel van gesubsidieerde arbeid tijdelijke
of permanente inschakeling in de arbeidsmarkt mogelijk te maken voor degenen
die hiertoe niet (meteen) op eigen kracht in staat zijn. De regeling Extra
werkgelegenheid voor langdurig werklozen daarentegen is gericht op uitbreiding
van de publieke dienstverlening in de collectieve sector door middel van de
creatie van reguliere werkgelegenheid onder bijzondere financieringsvoorwaarden.
Het moge duidelijk zijn dat bijgevolg de Wiw-dienstbetrekking (eventueel tijdelijk
dan wel gedetacheerd) ook vanuit het oogpunt van de betreffende werknemer
geen enkel voordeel biedt ten opzichte van een (uiteindelijk) vaste dienstbetrekking
in het kader van de 40 000-banenregeling. Aldus zijn inmiddels vele duizenden
werknemers en werkneemsters in dienst van (onder meer) zorginstellingen, gemeenten,
naar verwachting binnenkort de politie, scholen en kinderdagverblijven. Op
grond hiervan komt het kabinet tot geen andere conclusie dan dat inpassing
van de 40 000 banen in de Wiw strijdig is met het reguliere karakter
van deze arbeidsplaatsen; voor de werknemers geen bijdrage levert aan vergroting
van hun kansen op (interne en eventueel externe) loopbaanontwikkeling en ook
de doelmatigheid van juist de uitvoering van de Wiw meer onder
druk zou zetten. Het opheffen van de regelingen voor de 40 000-banen –
waar de VVD-fractie naar vraagt – is daarom geen begaanbare weg.In samenhang met het voorgaande vragen de leden van de GPV-fractie waarom
de regering er niet voor gekozen heeft om met betrekking tot de stroomlijning
van de verschillende regelingen uit te gaan van de werklozendoelgroep die
van deze regelingen gebruik kunnen maken.Met de stroomlijning van de regelingen voor gesubsidieerde werkgelegenheid
is beoogd om de verschillende instrumenten voor de verschillende doelgroepen
van werklozen en uitkeringsgerechtigden te bundelen en met elkaar in samenhang
te brengen. Het gezamenlijke kenmerk van deze werklozendoelgroepen is immers
dat betrokkenen in meer of minder mate een grote afstand tot de arbeidsmarkt
hebben, waarvoor het toeleidingsinstrumentarium van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
niet direct toereikend is. De Wiw geeft gemeenten vervolgens een veelzijdigheid
aan instrumenten en financiële middelen om deze brede doelgroep een perspectief
op een reguliere dan wel gesubsidieerde baan te bieden.De tegenstelling, die dikwijls wordt verondersteld tussen gesubsidieerde
arbeid als toeleidingsinstrument en instrument om sociaal isolement te voorkomen,
wordt met de Wiw doorbroken. De leden van de fractie van D66 stellen dit punt
aan de orde. De vraag van deze leden of de Wiw naast een doorstroominstrument
ook een «eindstationkarakter» zal hebben, kan het kabinet bevestigend
beantwoorden. De Wiw is primair gericht op het bevorderen van de aansluiting
op de arbeidsmarkt, ook voor degenen voor wie aanvankelijk dat perspectief
in het geheel niet aanwezig leek. Desondanks moet worden erkend dat niet voor
alle individuele situaties toeleiding naar de arbeidsmarkt kan worden gegarandeerd.
Voor deze groep biedt de Wiw na twee jaar de mogelijkheid van een vaste dienstbetrekking,
zij het dat ook nadien van het belang van doorstroming niet uit het oog mag
worden verloren.Aan het voorgaande raakt ook een ander punt dat de leden van de D66-fractie
aan de orde stellen, te weten de – in hun optiek nog onvoldoende ontwikkelde –
«osmose» van gesubsidieerde arbeid met de rest van de arbeidsmarkt.In algemene zin gesteld zijn er inderdaad te weinig banen voor werklozen
met geen of zeer geringe kwalificaties. Het kabinet richt zich dan ook in
zijn generieke beleid op een verruiming van de reguliere werkgelegenheid door
een verlaging van de arbeidskosten voor eenvoudig en ongeschoold werk. Daarnaast
worden er – zoals bekend – 40 000 extra banen in de collectieve
sector gecreëerd en kan de Subsidieregeling experimenten activering uitkeringsgelden
bijdragen aan de instroom van werkzoekende uitkeringsgerechtigden in vast
werk.Het is evident dat naar mate de inspanning gericht op meer banen aan de
onderkant verder wordt verhoogd, meer Wiw-werknemers door – om in de
termen van D66 te blijven – de semi-permeabele wand naar regulier werk
kunnen doorstromen. Dit betekent echter dat betrokkenen over beperkte basisvaardigheden
moeten beschikken om zich in zo'n baan te kunnen handhaven. De scholings-
en werkervaringsmogelijkheden die de Wiw biedt lijken bepaalde categorieën
werklozen uitstekende mogelijkheden te bieden dergelijke vaardigheden te verwerven.
Gelet op het nadrukkelijke accent dat in dit wetsvoorstel wordt gelegd op
doorstroming, acht het kabinet voldoende osmotische druk aanwezig om deze
doorstroming daadwerkelijk te realiseren.In het verlengde van hetgeen hiervoor aan de leden van de fractie van
D66 is geantwoord, kan ook een vraag van de leden van de RPF-fractie worden beantwoord, die informeren of het kabinet van oordeel is dat
gesubsidieerde arbeid en reguliere arbeid voor alle betrokkenen communicerende
vaten moeten zijn. Deze vraag heeft het kabinet zo begrepen dat in deze vraagstelling
in feite naar de mate van doorlatendheid van de veronderstelde schotten wordt
gevraagd. De beeldspraak van communicerende vaten vasthoudend, kunnen de Wiw-instrumenten
elk voor zich worden gezien als doorlaatsluizen naar reguliere arbeid. De
wijze waarop, de weg waarlangs en de snelheid waarmee toegang tot reguliere
arbeid wordt verkregen, kan van geval tot geval uiteenlopen. Zelfs in die
gevallen, waarin een langdurig beroep op de bijstand het meest reële
perspectief lijkt, mag gesubsidieerde arbeid niet op voorhand als «eindstation»
worden aangemerkt. Het Wiw-instrumentarium is van dien aard dat met een gerichte
inzet daarvan in de loop van een traject mogelijkheden kunnen ontstaan waardoor
het perspectief van betrokkene alsnog verbetert. Alle Wiw-instrumenten zijn
primair gericht op de toeleiding naar regulier werk, ook al zal dat in bepaalde
gevallen een bestemming zijn die nog ver achter de horizon ligt.De leden van de RPF-fractie vragen in verband met de versnippering van
het huidige instrumentarium om een oordeel waarom de wetgever bij de ontwikkeling
van het huidige instrumentarium blijkbaar niet op de gedachte van een meer
integrale aanpak is gekomen.Het bestaande arbeidsmarktinstrumentarium is vooral doelgroepgericht opgezet,
waarmee is aangesloten bij uiteenlopende kenmerken van groepen werkzoekenden
en een daaraan gekoppeld instrumentarium. Uit de uitvoeringspraktijk sindsdien
blijkt echter een grote behoefte te bestaan aan een grotere beleidsruimte
bij de inzet van instrumenten. Dit heeft zowel betrekking op afzonderlijke
instrumenten als op het totaalpakket. Dat nu inzichten bestaan die ten tijde
van de totstandkoming van regelingen nog niet bestonden, acht het kabinet
niet onlogisch. De concrete uitvoering van regelingen levert soms (nieuwe)
informatie op, op basis waarvan bijstelling van beleid of wet- en regelgeving
nodig is.De leden van de fractie van de RPF informeren voorts wanneer de Wet op
de reïntegratie bij de Tweede Kamer kan worden ingediend.Het kabinet streeft ernaar het voorstel van de Wet op de reïntegratie
uiterlijk vóór het zomerreces voor advies voor te leggen aan
de Raad van State. Het wetsvoorstel zal zo spoedig mogelijk na ommekomst van
het advies van de Raad van State en zo mogelijk nog voor Prinsjesdag aan de
Tweede Kamer worden aangeboden.Voor de leden van de RPF-fractie is het nog een vraag of de ambitieuze
doelstelling met het beschikbare budget gerealiseerd kan worden. De aan het
woord zijnde leden stellen de vraag of de verwachtingen van het kabinet op
dit punt niet te optimistisch zijn, nu de sluitende aanpak van de jeugdwerkloosheid
uitgangspunt blijft en de Wiw daarnaast een soort vangnet moet vormen voor
Wsw-geïndiceerden. In dit verband vragen deze leden in hoeverre in de
JWG momenteel sprake is van een sluitende aanpak.Uit de JWG-evaluatie die op 28 november 1996 aan de Tweede Kamer is aangeboden
komt naar voren dat ingevolge het activerend arbeidsmarktbeleid voor jongeren
(AAJ) in de periode juli 1993 tot september 1994 88% van de werkloze jongeren
binnen een jaar een reguliere baan of opleidingsplaats gevonden of een JWG-garantieplaats
hebben gevonden. Dit is het bereik van het AAJ. De resterende 12%, te weten
11 000 jongeren, is tenminste gedurende enige tijd langer werkloos geweest
dan een jaar. Deze jongeren hadden dus eigenlijk (eerder) in de JWG opgenomen
moeten zijn. Het bereik is in de tijd aanzienlijk toegenomen: in de periode
1992 – medio 1993 was het bereik van de JWG ongeveer 54%. De leden van de RPF-fractie stemmen in met het kabinetsbeleid om de arbeidskosten
structureel te verlagen. Zij zijn van oordeel dat dit beleid nog een sterke
impuls zou krijgen als consequent wordt gekozen voor een ecologisering van
het belastingstelsel. Zij verzoeken in te gaan op de vraag hoeveel ruimte
daarvoor bestaat, mede in het licht van de concurrentiekracht van Nederland.In de Miljoenennota 1997 is gewezen op het belang van een fiscaal stelsel
dat concurrerend blijft met het buitenland en dat bovendien bijdraagt aan
een duurzame ontwikkeling van onze economie. Een verschuiving van directe
naar indirecte lasten, waarbij de lasten op milieu-schadelijke activiteiten
worden verzwaard, zou een bijdrage kunnen leveren aan de genoemde duurzame
ontwikkeling. Het kabinet heeft het voornemen om in de loop van 1997 een verkenning
uit te brengen naar het toekomstig Nederlands belastingstelsel. In deze verkenning
zal ook het streven naar een duurzame economie aan de orde komen.Voorts vragen de leden van de fractie van de RPF welke vruchten de fiscale
faciliteit met betrekking tot het leerlingwezen afwerpt.Hierop wordt geantwoord dat a.s. najaar de Tweede Kamer zal worden geïnformeerd
over de effecten van de Wet vermindering afdracht loonbelasting en premies
volksverzekeringen waarvan de fiscale faciliteit bij deelname aan het leerlingwezen
een onderdeel vormt.De leden van de RPF-fractie vragen, in verband met het feit dat de Wiw
ook moet dienen om de activerings- en uitstroomfunctie van de Abw te versterken,
in hoeverre de invoering van de Wiw gevolgen zal hebben voor het huidige regime
voor het toepassen van onder meer de scholings- en sollicitatieplicht. Komt
inwerkingtreding van de Wiw neer op een minder ruimhartige toepassing van
artikel 107, eerste lid, van de Algemene bijstandswet, zo vragen deze leden.Met het Wiw-instrumentarium worden de gemeenten inderdaad in staat gesteld
hun activerings- en uitstroombeleid beter vorm te geven en uit te voeren.Het huidige bijstandsregime zal na de inwerkingtreding van de Wiw ongewijzigd
van kracht blijven, immers het regime van bijstandsverplichtingen en -ontheffingen
is van essentieel belang om een goede koppeling te kunnen krijgen tussen de
uitstroomdoelstelling van de Abw en de mogelijkheden die de Wiw biedt deze
uitstroom te faciliëren.Invoering van de Wiw heeft geen gevolgen voor de aan de bijstandsuitkering
verbonden verplichting dat de belanghebbende naar vermogen tracht arbeid in
dienstbetrekking te verkrijgen en dient mee te werken aan scholing en opleiding
die noodzakelijk wordt geacht voor de inschakeling in de arbeid.Ook het beleid ten aanzien van het niet opleggen dan wel het tijdelijk
ontheffen van de bijstandsverplichtingen ondergaat, behoudens bij de thans
goedgekeurde experimenten op grond van artikel 144 Abw, geen veranderingen.Het is aan burgemeester en wethouders overgelaten om te beoordelen of
er in het individuele geval redenen van medische of sociale aard zijn die
een ontheffing van de arbeidsverplichting rechtvaardigen.In het kader van de bijstandsexperimenten wordt momenteel in de praktijk
ervaring opgedaan met de mogelijkheid om daarenboven bijstandsgerechtigden
die activiteiten verrichten in het kader van de sociale activering voor de
duur van die activiteiten ontheffing te verlenen van de actieve sollicitatieplicht.
Op grond van de resultaten van de evaluatie van die experimenten zal te zijner
tijd worden nagegaan of het bestaande ontheffingenregime dient te worden aangepast. In reactie op de discussie over de verdeling van verantwoordelijkheden
voor verschillende categorieën werkzoekenden vragen de leden van de RPF-fractie zich af of de keuze om de Wiw ook te bestemmen voor de
zogeheten fase 3 werkzoekenden kan leiden tot een onheldere verantwoordelijkheidsverdeling
tussen gemeenten en Arbeidsvoorziening.Voor de beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar de hoofdstukken
2 en 5 waar vergelijkbare vragen zijn gesteld.In antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie of het inderdaad
zo is dat er in de Wiw geen sprake meer is van additioneel werk, en hoe dit
werk dan wél moet worden gezien, merkt het kabinet het volgende op.Het begrip additionele arbeid zoals de laatste jaren werd gehanteerd,
stond voor extra arbeidsplaatsen die bovenop de reguliere formatie werden
gerealiseerd. Het gaat om arbeid die niet zou worden verricht wanneer er geen
subsidieregeling voor additionele arbeid zou bestaan. Het additionaliteitsbegrip
brengt tot uitdrukking het onderscheid tussen regulier en additionele arbeid.In de stroomlijningsoperatie is gezocht naar een andere term omdat Wsw-arbeid
niet kon worden aangemerkt als additionele arbeid en omdat door de langdurige
bezetting van bepaalde banenpoolplaatsen het additionele karakter steeds meer
ter discussie kwam te staan. Vandaar dat is gekozen voor het begrip gesubsidieerde
arbeid voor zowel de Wsw als de Wiw. Gesubsidieerde arbeid heeft de volgende
kenmerken:– het is arbeid die is gereserveerd voor personen met een grote
afstand tot de arbeidsmarkt (Wsw-geïndiceerden en langdurige werklozen
en jongeren als bedoeld in de Wiw);– het is arbeid die is bedoeld voor het behoud en vergroten van
de arbeidsbekwaamheden en gericht op doorstroming naar regulier werk;– het is arbeid die wordt verricht op arbeidsplaatsen die met behulp
van loonkostensubsidies tot stand worden gebracht of in stand worden gehouden.De leden van de SP-fractie relateren het bovenstaande aan de bepalingen
inzake concurrentievervalsing en verdringing en aan de beloning. Op dit laatste
onderdeel stellen zij enkele vragen, waarop in hoofdstuk 6 zal worden terugkomen. 2. De bestuurlijke vormgevingDe leden van de CDA-fractie wijzen op de spanning die er volgens deze
leden bestaat tussen gemeentelijke beleidsvrijheid en nadere invulling van
de regeling bij lagere regelgeving. Deze leden vragen het kabinet nog eens
uitvoerig op dit spanningsveld, m.n. t.a.v. de kernartikelen 3 tot en met
6 in te gaan. Voor welke amvb's acht het kabinet een voorhangprocedure overbodig
en op welke gronden en is de vrees gerechtvaardigd dat na verloop van tijd
sprake zal zijn van recentralisatie. Ook willen de leden van de CDA-fractie
beschikken over de inhoud van de amvb's teneinde tot een finale afweging met
betrekking tot het wetsvoorstel te komen.De leden van de VVD-fractie vragen op welke wijze zicht wordt gehouden
op de uitvoering en of het kabinet de beleidsafstemming tussen rijksbeleid
en gemeentelijk beleid kan waarborgen. Tevens vragen deze leden of het kabinet
overweegt om een zekere uniformering aan te brengen in het aanbod van voorzieningen,
welke middelen staan daartoe ter beschikking en hoe worden die gebruikt. Op
welke wijze wordt de Tweede Kamer betrokken of geïnformeerd. Wordt de
Tweede Kamer bijvoorbeeld betrokken bij de amvb waarmee jaarlijks de verdeling
van middelen wordt geregeld?Zoals in de toelichting op het wetsvoorstel en in het inleidende hoofdstuk
van deze nota is aangegeven wordt voor de onderhavige wet uitgegaan van een
primaire verantwoordelijkheid van gemeenten voor de uitvoering
van de wet. Het tot stand brengen van gesubsidieerde arbeid en het aanbieden
van voorzieningen kan het best plaatsvinden op lokaal niveau. De gemeenten
zijn vrij om een eigen beleid op te zetten om de zorgplicht zoals die in deze
wet is opgenomen ten uitvoer te brengen. Daarbij is het de verantwoordelijkheid
van het rijk de voorwaarden te scheppen dat het aanbod van voorzieningen en
gesubsidieerde arbeid een voldoende kwalitatief en kwantitatief niveau heeft
en hierop toe te zien. Deze verantwoordelijkheidsverdeling tussen gemeenten
en rijk geeft naar het oordeel van het kabinet geen aanleiding tot de geuite
zorg van recentralisatie.Met betrekking tot de invulling van de lagere regelgeving zoals door de
leden van de fracties van het CDA en de VVD gevraagd kan het volgende worden
opgemerktMet de amvb genoemd in het vijfde lid van artikel 3 wordt beoogd de afstemming
van deze wet met de veelal nog experimentele regelingen, die in deze wet worden
opgenomen, desgewenst nader vorm te kunnen geven, hierbij kan bijvoorbeeld
worden gedacht aan het inzetten van experimenten op grond van artikel 144
Abw en de afstemming met andere terreinen zoals bijvoorbeeld de Wet educatie
en beroepsonderwijs (WEB). Pas als meer ervaring is opgedaan met deze en andere
(experimentele) regelingen kan worden vastgesteld of nadere regelgeving noodzakelijk
is. Vooralsnog zal echter geen invulling aan de amvb worden gegeven.De Ministeriële regeling bedoeld in artikel 4, vijfde lid met betrekking
tot de combinatie van een Wiw-dienstbetrekking en de beroepsbegeleidende leerweg
op grond van de Wet educatie en beroepsonderwijs zal worden vastgesteld op
basis van de uitkomsten van de evaluatie van de thans lopende experimenten
combinatie JWG en leerlingwezen. Vooralsnog wordt er van uitgegaan dat de
vormgeving zal overeenstemmen met de voorwaarden zoals die in de experimenten
gelden en in de toelichting staan vermeld. De nadere regelgeving is noodzakelijk
om verdringing van het reguliere leerlingwezen te voorkomen. Uitgangspunt
van de Wiw is dat de beroepsbegeleidende leerweg ingevolge de Wet educatie
en beroepsonderwijs (het leerlingwezen) als voorliggende voorziening voor
de Wiw geldt én als uitstroommogelijkheid, overeenkomstig de wijze
waarop dit ook voor de JWG geldt. Deze ministeriële regeling moet vooral
worden gezien als een door de gemeenten gewenste uitbreiding van de gemeentelijke
bevoegdheden om de uitstroom te stimuleren.De amvb op grond van artikel 5, derde lid is opgenomen om nadere regels
te kunnen stellen indien en voorzover uit de ervaringen met de Subsidieregeling
experimenten activering van uitkeringsgelden zou blijken dat hiertoe noodzaak
zou bestaan, bijvoorbeeld ten aanzien van de hoogte van het loon en een verdringingstoets.
Een invulling van deze amvb is dan ook afhankelijk van de uitkomsten van de
evaluatie van de Subsidieregeling experimenten activering van uitkeringsgelden.
Hiermee is tevens het antwoord gegeven op de desbetreffende vraag van de leden
van de VVD-fractie. De uitkomsten van deze evaluatie zullen de Tweede Kamer
worden aangeboden.De amvb op grond van het eerste lid van artikel 6 gaat in op het aantal
werknemers dat maximaal bij een werkgever kan worden geplaatst. Vooralsnog
wordt gedacht aan maximaal 10% Wiw-werknemers per onderneming, met een minimum
van één. Voor plaatsing in de Wsw, de leden van de VVD-fractie
vragen expliciet hiernaar, geldt dit maximum in beginsel eveneens, maar er
zijn twee uitzonderingen. Ten eerste kan worden bepaald dat Wiw-dienstbetrekkingen
die ontstaan door de doorstroming uit Wsw-dienstbetrekkingen niet meetellen
binnen de 10%. Om de doorstroming uit de Wsw te bevorderen kan voor deze groep
een hoger percentage worden vastgesteld. Ten tweede is in artikel
10, tweede lid vastgesteld dat Wiw-jongeren met een Wsw-indicatie vanwege
de sluitende benadering niet meetellen binnen de 10%-norm.Ook voor projecten die in het kader van de sociale vernieuwing tot stand
zijn gekomen zal de 10%-norm niet gelden. Voorts wordt overwogen om een naar
boven afwijkend maximum percentage Wiw-werknemers mogelijk te maken indien
daarover binnen een sector overeenstemming wordt bereikt tussen werkgevers
en werknemers.Op de inhoud van de overige amvb's en ministeriële regelingen zal
worden ingegaan in de desbetreffende hoofdstukken. Uitgangspunt voor het kabinet
is de gemeentelijke beleidsvrijheid bij de tot stand brenging van de lagere
regelgeving. Het kabinet acht voorhangprocedures vanuit dit licht bezien dan
ook niet nodig.De uitvoering van de Wiw zal worden gemonitord. De Tweede Kamer zal op
basis van deze monitor jaarlijks over de ontwikkelingen in de uitvoering worden
geïnformeerd, overeenkomstig de wijze waarop dat nu ook ten aanzien van
JWG en banenpools geschiedt.De leden van de VVD-fractie vragen op welke wijze concurrentie tussen
gemeenten wordt voorkomen. In dit verband vragen deze leden of er meer verfijnde
mechanismen zijn dan de aanwijzingsbevoegdheid om potentiële problemen
te voorkomen.De aanwijzingsbevoegdheid is het ultieme middel om ongewenste ontwikkelingen
in de uitvoering tegen te gaan. Is er sprake van ongewenste ontwikkelingen
dan staat eerst de weg van overleg en overreding open. De praktijk van de
uitvoering van de Abw leert dat er een zeer spaarzaam gebruik van het instrument
van de aanwijzing wordt gemaakt. Overigens wordt de bedoelde concurrentie
ook niet verwacht, gelet op het aantal samenwerkingsverbanden dat tot stand
is gekomen bij de uitvoering van onder andere de JWG, banenpoolregeling en
Wsw.De leden van de RPF-fractie vragen of er voldoende garanties bestaan dat
er geen grote onaanvaardbare verschillen ontstaan in de uitvoering van de
Wiw tussen gemeenten. De leden van de SGP-fractie vragen in dit verband naar
de mogelijke rol van toezicht.Het kabinet is van oordeel dat via de voorgenomen monitoring, alsmede
het uit te oefenen toezicht, voldoende waarborg bestaat dat verschillen in
uitvoering van de Wiw tussen de gemeenten niet onaanvaardbaar groot worden.
Blijkt uit het toezicht of andere signalen dat een gemeente de uitvoering
op een onaanvaardbare, afwijkende wijze vormgeeft dan staat de minister als
ultieme mogelijkheid het instrument van geven van een aanwijzing ter beschikking.
Voordien zal echter – uiteraard – worden gepoogd het ongewenste
beleid door overleg en overreding weer binnen de gewenste kaders te brengen.Tevens kan er nog worden gewezen op de afspraken die zijn gemaakt tussen
de partners in SWI-verband en de rol van Arbeidsvoorziening bij de indicatiestelling,
die ook zeker zullen bijdragen aan voorkoming van onaanvaardbare afwijkingen
in de uitvoering.De leden van de SGP-fractie vragen welke stimulansen gemeenten hebben
om mensen in aanmerking te brengen voor vormen van gesubsidieerde arbeid en
scholing.Ingevolge deze wet hebben gemeenten een algemene zorgplicht gekregen.
Buiten de plicht om voorzieningen op grond van deze wet ter beschikking te
stellen bestaan er voor gemeenten diverse stimulansen om werkzoekenden naar
de arbeidsmarkt te leiden. Zowel voor de lokale economie als voor de beheersing
van de gemeentelijke uitgaven is het van belang dat zo weinig mogelijk inwoners
afhankelijk zijn van een uitkering. De bevordering van de uitstroom
uit de uitkering is voor de gemeenten uit dit oogpunt van belang. Gesubsidieerde
arbeid en scholing zijn bij uitstek instrumenten om de uitstroom uit de uitkering
te bevorderen.De leden van de GroenLinks-fractie vragen op welke wijze wordt gewaarborgd
dat elke gemeente zich in voldoende mate inspant om kwantitatief en kwalitatief
voldoende werkgelegenheid te scheppen. Deze leden vragen in dit verband tevens
of het niet te verwachten is dat een grotere beleidsvrijheid voor en betrokkenheid
van gemeenten tot een sterkere groei van het volume leidt.Zoals hiervoor reeds is aangegeven is het kabinet van oordeel dat een
voldoende waarborg bestaat voor een kwantitatief en kwalitatief aanbod van
voorzieningen door de gemeenten. In de Wiw wordt vooral uitgegaan van een
financiële aansturing. Het Werkfonds wordt, voor wat betreft het vaste
budget voor het realiseren van arbeidsplaatsen en voorzieningen, vastgesteld
op basis van de inspanningen die gemeenten verrichten. Het kwalitatieve aspect
wordt gewaarborgd door de randvoorwaarden die in de wet zijn opgenomen, alsmede
door monitoring en toezicht. Een belangrijke rol in de bewaking van een kwalitatieve
uitvoering van de wet is eveneens gelegen in de afstemming tussen de bij de
uitvoering van deze wet betrokken partners.In de ramingen is uitgegaan van een voorzichtige prognose, verwacht mag
immers worden dat de diverse partijen enige tijd nodig zullen hebben voordat
de meest doeltreffende aanpak voor de uitvoering van de wet is gevonden. De
door deze leden voorziene groei van het volume zal dan ook naar verwachting
in een later stadium plaatsvinden en zal dan nader worden bezien.De leden van de RPF-fractie vragen om een reactie op de stelling van de
VNG dat het wenselijk is de gehele bestuurlijke verantwoordelijkheid voor
gesubsidieerde arbeid in één hand te leggen.Het kabinet wijst erop dat met de realisatie van de Wiw en de nieuwe Wsw
de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de realisatie van gesubsidieerde
arbeid al bij de gemeente ligt. Omdat gesubsidieerde arbeid evenwel een onderdeel
is van het totale arbeidsmarktbeleid moeten gemeenten wel samenwerken met
andere betrokken partijen op de arbeidsmarkt, zoals de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
en de uitkeringsinstanties. Dit doet aan de bestuurlijke verantwoordelijkheid
van de gemeenten niet afDe leden van de GroenLinks-fractie willen weten hoe het kabinet aankijkt
tegen de stelling dat overheidsorganen en gesubsidieerde instellingen bij
het vervullen van vacatures of bij het uit- en aanbesteden van werkzaamheden
de groep langdurig werklozen als voorkeursgroep zou moeten aanmerken.Het kabinet acht het een goede zaak als gemeenten en andere werkgevers
hun verantwoordelijkheid voor de inschakeling van langdurig werklozen serieus
nemen. Op dat punt worden ook veel initiatieven ontplooid. Zo is bekend, dat
de laatste tijd een toenemend aantal gemeenten bij aanbestedingen/opdrachten
bepalingen opneemt ten gunste van langdurig werklozen. Voor gemeenten en andere
werkgevers, zoals gesubsidieerde instellingen zijn er naar de mening van het
kabinet voldoende mogelijkheden om de inschakeling van langdurig werklozen,
ook bij de vervulling van eigen vacatures, te vergroten. Het kabinet juicht
verdere benutting van deze mogelijkheden toe.De leden van de fractie van de VVD vragen of het instrumentarium zodanig
is ingericht dat de minister de beleidsafstemming tussen rijk en gemeenten
kan waarborgen en of garanties kunnen worden gegeven ten aanzien
van het kwalitatieve niveau van de uitvoering. In dit verband vragen deze
leden naar de rapportages die de gemeenten worden geacht te leveren en of
deze rapportages samenlopen met de beleidsrapportages van de Abw.Tevens vragen deze leden of het kabinet overweegt een minimumniveau van
voorzieningen en activiteiten te formuleren voor alle betrokken partijen,
rijk, gemeenten en Arbvo-organisatie ten aanzien van de Wiw en of het rijk
niet minstens een indicatie moet geven van de gewenste beleidsontwikkeling.Vanuit de toezichthoudende taak van het rijk zal de uitvoering door individuele
gemeenten worden getoetst op rechtmatigheid en doelmatigheid. Daarnaast zullen
de gemeenten, in aansluiting op het eigen uitvoeringsproces, gegevens verschaffen
ten behoeve van de algemene beleidsvoering op landelijk niveau. Ten aanzien
van de dienstbetrekkingen en werkervaringsplaatsen – met inbegrip van
de eventueel in dat verband ingezette aanvullende voorzieningen – zal
de statistische informatievoorziening voortbouwen op de bestaande JWG- en
Banenpoolmonitors. De verstrekking van gegevens met betrekking tot de voorzieningen
zal voor het overige onderdeel uitmaken van de reguliere bijstandsstatistiek.
Beide informatiestromen worden inhoudelijk en procedureel op elkaar afgestemd,
zodat een integrale rapportage mogelijk wordt. Over de praktische uitwerking
van de voorziening in beleidsinformatie zal nog verder overleg met de gemeenten
plaatsvinden. De Arbeidsvoorzieningsorganisatie verricht taken en activiteiten
op grond van de Arbeidsvoorzieningswet 1996. De taken zijn in hoofdzaak benoemd
in artikel 4 van deze wet. Dit geldt zowel voor de taken die worden gefinancierd
uit de basis- als uit de prestatiebijdrage. Ook de Wiw benoemt taken en activiteiten,
met name voor gemeenten. In een aantal artikelen wordt een bepaalde taak aan
de Arbeidsvoorzieningsorganisatie opgedragen (bijvoorbeeld de artikelen 6,
12 en 13).Bovengenoemde wetgeving is leidend voor de taken van de gemeente en van
de Arbeidsvoorzieningsorganisatie en voor de wijze waarop de uitvoering onderling
afgestemd moet worden. Het is vervolgens aan de partijen om vorm en inhoud
te geven aan de samenwerking en de afstemming van werkprocessen. In het SWI-kader
is reeds op de uitvoering van het onderhavige wetsvoorstel ingespeeld door
middel van het uitbrengen van een werkdocument.Op verzoek van partijen kan door regelgeving of anderszins een minimumniveau
worden geformuleerd door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Overigens – en dat ligt veeleer in de rede – kan de minister van
SZW ook gebruik maken van overlegmomenten (met CBA of VNG) om de inhoud en
resultaten van de samenwerking te bespreken. Tenslotte biedt bovengenoemde
wetgeving de mogelijkheid dat de minister op verzoek van de betrokken partijen
bij amvb richting en inhoud van de samenwerking verder invult. Deze mogelijkheid
moet gezien worden als sluitstuk.Gelet op de beleidsvrijheid die gemeenten, Arbeidsvoorziening en Uvi's
worden geboden ligt het niet in de rede dat het rijk gedetailleerd richting
geeft aan de beleidsuitvoering. Het kabinet heeft als uitgangspunt voor (onder
meer) deze wet dat de betrokken partijen in hun eigen belang en in het besef
van hun verantwoordelijkheid een samenhangend beleid ontwikkelen dat er toe
leidt dat zoveel mogelijk personen naar de arbeidsmarkt worden geleid en sociale
uitsluiting wordt voorkomen.De leden van de VVD-fractie tonen zich bezorgd over de mogelijkheid om
met budgetten te schuiven tussen Wiw en Wsw, de vaststelling van een «bovengrens»
heeft voor deze leden de voorkeur. Op dit aspect wordt nader ingegaan in hoofdstuk
7. Het gebrek aan eensgezindheid rond het SWI-document baart de leden van
de PvdA-fractie zorgen. Ook de fractie van de VVD refereert daaraan. In het
recente SWI-document van april 1997 wordt uitgegaan van een aantal samenwerkingsvarianten.
Biedt dit voldoende aanknopingspunten voor een goede uitvoering van de Wiw?
Is het niet van het grootste belang voor het welslagen van de Wiw dat de één-loketfunctie,
of wellicht een verdergaande variant, is gerealiseerd. Waar wil het kabinet
stimuleren of corrigeren en waar overlaten. Welke correctiemechanismen heeft
het kabinet tot zijn beschikking indien in bepaalde regio's niet tot voldoende
afstemming kan worden gekomen?In antwoord hierop geldt het volgende. Zoals bekend heeft het kabinet
inmiddels op 13 mei jongstleden, het advies van de regiegroep SWI ontvangen.
Dit advies wordt onderschreven door de besturen van het Lisv en VNG en door
het Centraal Bestuur Arbeidsvoorziening en kan daarom gelukkig bogen op een
breed bestuurlijk draagvlak. De voorstellen in het advies bieden naar de mening
van het kabinet goede aanknopingspunten voor de uitvoering van de Wiw. Het
kabinet bereidt thans een reactie voor. Overigens zij benadrukt dat nu eerst
de wensen van de wetgever met betrekking tot de uitvoering van de Wiw moet
worden vastgesteld ten einde de vormgeving van de samenwerking hierop te kunnen
enten; samenwerking is immers geen doel, maar een middel.De leden van de VVD-fractie informeren naar de relatie tussen de kwalificerende
intake en de indicatie als bedoeld in artikel 12 van het wetsvoorstel.De kwalificerende intake is een product van Arbeidsvoorziening, gemeenten
en Lisv, dat wordt ingezet wanneer deze partijen dat nodig achten. Conform
het SWI-advies inzake gesubsidieerde arbeid ligt het in de rede dat wanneer
een kwalificerende intake wordt uitgevoerd hierbij meteen de beoordeling ten
aanzien van de genoemde verklaring als bedoeld in artikel 12 kan worden betrokken.
Dat kan in één handeling. Het geven van een dergelijke verklaring
is een wettelijke taak.De leden van de VVD-fractie vragen om een structurele visie inzake arbitrage
t.a.v. kwalificering van cliënten en ook om een klacht- en bezwaarprocedure.
Ook de leden van de fractie van D66 informeren hiernaar.In de visie van het kabinet is de fase-indeling primair een administratieve
aangelegenheid van en tussen uitvoeringsorganisaties en moeten hieraan geen
zelfstandige rechtsgevolgen worden verbonden. Het begrip fase-indeling heeft
geen wettelijk basis en dient dat ook niet te krijgen. Er is daarom ook geen
sprake van wettelijke taken en bevoegdheden dit in antwoord op een vraag van
de leden van de fractie van D66. Het risico ontstaat anders dat de fase-indeling
het karakter gaat krijgen van een soort WW/Abw-schattingsbesluit met alle
consequenties van dien. Om deze reden is ook het begrip «fase-indeling»
niet in de wet opgenomen. Het recht op een uitkering c.q. op bemiddeling is
niet afhankelijk van de fase-indeling. Teneinde de beschikbare middelen voor
arbeidstoeleiding gericht te kunnen inzetten is een administratieve indeling
(wie heeft welke type dienstverlening nodig) wenselijk én is het praktisch
dat uitkeringsinstanties en Arbeidsvoorziening ten behoeve van hun beleid
een gezamenlijk inzicht hebben in de arbeidsmarktkansen van hun gemeenschappelijke
bestand.Een arbitrage- c.q. klacht-en bezwaarprocedure is dan ook niet aan de
orde. Cliënten behouden overigens de bestaande mogelijkheden om bezwaar
te maken tegen een concrete beslissing te hunnen aanzien, zoals bijvoorbeeld
weigering van inzet van specifieke instrumenten, zoals bijvoorbeeld scholing.Ook tegen het weigeren van een verklaring ex artikel 12 Wiw staat uiteraard
bezwaar en beroep open. De leden van de CDA-fractie stellen dat voor een succesvolle uitvoering
van de Wiw samenwerking van gemeenten met Arbeidsvoorziening van cruciaal
belang is. Vandaar dat deze leden de feitelijke samenwerking en de controle
hierop aan de orde stellen, met name vanuit het SWI-proces.In antwoord hierop kan worden gerefereerd aan hetgeen hiervoor is aangegeven,
namelijk dat voor de uitvoering van wettelijke taken door de verantwoordelijke
partijen de betreffende wetgeving leidend is. Als in deze wetgeving is voorzien
in verplichte samenwerking dient het toezicht in dit (wets-)kader te worden
bezien.Ook voor het antwoord op de vragen van de CDA-fractie over de mate van
bemoeienis kan hetgeen hiervoor is gesteld worden aangehaald. Het startpunt
van de bemoeienis is de betreffende wetgeving. Anderzijds is dit ook voor
gemeenten en Arbeidsvoorziening de basis voor de wijze waarop de uitvoering
onderling afgestemd moet worden. Het is vervolgens aan de partijen om vorm
en inhoud te geven aan de samenwerking en de afstemming van werkprocessen.Het kabinet deelt voorts de visie van de leden van de fractie van D66
dat het onwenselijk is dat naast een publieke arbeidsvoorziening nog aparte
gemeentelijke arbeidsvoorzieningsorganisaties ontstaan, al dan niet als onderdeel
van de uitvoeringsorganisatie voor de Wiw. De leden van de CDA-fractie vragen
om een nadere toelichting op de stelling dat de toelichting desondanks niet
uitsluit dat gemeenten met andere arbeidsbemiddelingsorganisaties contracten
afsluiten.De werving van vacatures betreft een onderdeel van het Wiw-instrumentarium,
in dit geval de werkervaringsplaatsen. Om Wiw-geïndiceerden een baan
aan te bieden op werkervaringsplaatsen zullen contacten met de vraagzijde
van de arbeidsmarkt moeten worden gelegd. Deze contacten en een bemiddelingsinfrastructuur
zijn reeds aanwezig bij de Arbeidsvoorzieningsorganisatie, maar ook bij andere
(private) intermediairs. Vanuit het oogpunt van doelmatigheid is het vanzelfspreken
dat gemeenten gebruik zullen maken van deze bestaande infrastructuur.De Wiw sluit inderdaad niet uit dat gemeenten ook andere organisaties
dan de Arbeidsvoorzieningsorganisatie kunnen inschakelen voor de acquisitie
van werkervaringsplaatsen. Arbeidsvoorziening heeft immers niet de gehele
vacaturemarkt in portefeuille. Per regio of bedrijfssector kan het marktbereik
nog variëren. Voor de gemeente is het dus een voordeel om niet afhankelijk
te zijn van één organisatie.Verder kan ter toelichting worden vermeld dat geen nieuwe bemiddelingsstructuren
ontstaan, maar dat – bij inschakeling van derden gebruik wordt gemaakt
van bestaande bemiddelingsstructuren.De leden van de SGP-fractie vragen naar de mogelijkheden van de minister
om de Arbeidsvoorzieningsorganisatie aan te spreken indien deze de taken in
het kader van de Wiw onvoldoende uitvoert.Vooropgesteld moet worden dat in eerste instantie gemeenten en Arbeidsvoorziening
gezamelijk en met name lokaal de werkzaamheden zodanig moeten inrichten en
afstemmen dat de uitvoering van de Wiw hiermee gediend is. De wetgeving zelf,
eventueel aangevuld met regelgeving in het kader van SWI zijn leidend voor
de uitvoeringswerkzaamheden.Belangrijk instrument voor de minister in dit kader is het door de Arbeidsvoorzieningswet
1996 voorgeschreven bestuurlijk overleg dat tweemaal per jaar plaatsvindt.
De hoogte van de rijksbijdrage, de te leveren diensten en de beoogde resultaten
staan in dit overleg centraal. In dit overleg kan de minister aangeven welke
accenten hij wenselijk acht in het arbeidsvoorzieningsbeleid. Het bestuurlijk
overleg werkt door in het beleidsplan en de begroting van Arbeidsvoorziening
welke de goedkeuring van de minister van SZW behoeven. Op die
wijze kan de minister de Arbeidsvoorzieningsorganisatie indien nodig aansprekenDe leden van de D66-fractie vragen of het reëel is om uit te gaan
van medewerking van het Lisv nu werkgevers en werknemers in SER-verband hebben
aangegeven zeer verschillend te denken over de wenselijkheid om inkoopcontracten
met gemeenten te sluiten ten behoeve van WW-gerechtigden. Hoe worden de kansen
op deelname van WW-gerechtigden aan de Wiw geregeld als blijkt dat werkgevers
en werknemers in Lisv-verband niet meewerken?Gelet op het eindrapport van de regiegroep SWI en het SWI-werkdocument
Gesubsidieerde Arbeid heeft het kabinet geen reden om te twijfelen aan de
medewerking van het Lisv. Hier komt nog bij dat het Lisv er belang bij heeft
om mee te werken aan de Wiw, gezien de extra uitstroomkansen die dit de WW-gerechtigden
biedt en de daarmee gaande besparingen op de te verstrekken uitkeringen.De leden van de PvdA onderschrijven de verbreding van de sluitende aanpak
in het kader van het activerend arbeidsmarktbeleid voor jongeren en de JWG.
Deze leden willen daarbij echter het perspectief openhouden dat de sluitende
benadering wordt uitgebreid tot jongeren tot 27 jaar. Zij gaan er hierbij
vanuit dat jongeren die zelf snel een baan vinden automatisch niet onder de
sluitende aanpak vallen. Hierbij zien deze leden evenwel over het hoofd dat
de sluitende benadering van toepassing is vanaf het moment dat een jongere
zich meldt voor een uitkering, dan wel zich laat inschrijven als werkloos
werkzoekende.Uit de evaluatie van JWG en AAJ komt naar voren dat het instrument detacheringsplaats
vooral effect sorteert voor kansarme jongeren en dat de meer kansrijke jongeren
ook zonder JWG wel doorstromen naar de arbeidsmarkt. Een uitbreiding van de
sluitende benadering betekent dat niet alleen alle schoolverlaters onder de
27 jaar hieronder vallen maar ook alle jongeren onder de 27 jaar die werkloos
worden. Dit zou dan ook neerkomen op een forse uitbreiding van de sluitende
benadering in de Wiw ten opzichte van de beoogde sluitende aanpak ingevolge
de JWG, die immers alleen betrekking had op schoolverlaters. In dit verband
kan er nog op worden gewezen dat de doelgroep van de sluitende benadering
in de Wiw reeds is uitgebreid met werkloze jongeren van 21 en 22 jaar. Een
uitbreiding van de sluitende benadering tot alle werkloze jongeren onder de
27 jaar is vooralsnog niet werkbaar te achten.De leden van de PvdA-fractie stemmen in met de uitbreiding van de sluitende
benadering met WW-gerechtigde jongeren, waarbij zij opmerken dat de Uvi's
zelf beslissen of zij een Wiw-traject willen inkopen. Tevens vragen zij zich
af of hierover per individueel geval afspraken moeten worden gemaakt.Het opstellen van een traject voor jongeren met een WW-uitkering is in
eerste instantie de verantwoordelijkheid van de Uvi in samenwerking met Arbeidsvoorziening
en eventueel de gemeente. Een traject is een bij uitstek op het individu gerichte
aanpak. Indien het opgestelde traject ertoe leidt dat voorzieningen bij de
gemeente moeten worden ingekocht dan is dit in eerste instantie dan ook individueel
bepaald. Dit laat onverlet dat er tussen de verschillende partijen afspraken
kunnen worden gemaakt over een stroomlijning van de aanpak, zodat procedures
kort kunnen worden gehouden.De leden van de GPV-fractie vragen of de uitbreiding van de sluitende
benadering tot jongeren die reeds werkervaring hebben wel effectief is vanuit
het gezichtspunt dat verwacht mag worden dat deze jongeren relatief gemakkelijk
een plek op de arbeidsmarkt vinden. Deze leden baseren zich hierbij op de
uitkomst uit de JWG-evaluatie. Tevens vragen de leden van de GPV-fractie nog of er voor de groep schoolverlaters
op grond van de voorgestelde regeling feitelijk iets zal veranderen.Het kabinet is het met de leden van de GPV-fractie eens dat verwacht mag
worden dat jongeren met een recent arbeidsverleden er in het algemeen in zullen
slagen sneller een reguliere baan te vinden. Daarom zal het op te stellen
traject voor deze jongeren zich in het overgrote deel van de gevallen kunnen
beperken tot het volgen en stimuleren van het sollicitatiegedrag van deze
jongeren. Het aantal jongeren dat in aanmerking zal komen voor een Wiw-dienstbetrekking
zal, voor deze categorie jongeren, naar verwachting relatief klein blijven.Voor de groep schoolverlaters zullen de feitelijke veranderingen kleiner
zijn, naarmate er in de aan de Wiw voorafgaande periode meer sprake was van
een trajectmatige aanpak. Voor het merendeel van de jongeren zal duidelijker
in beeld komen wat van hen wordt verwacht en wat zij van diverse instellingen
mogen verwachten.Voor de inkomensgevolgen van de jongeren die (nog) geen dienstbetrekking
ingevolge de Wiw hebben wordt verwezen naar hoofdstuk 6.De leden van de CDA-fractie onderschrijven de sluitende benadering van
jongeren maar vragen zich af waarin de incentive is gelegen om niet de moeilijkste
groepen op de zeef te laten liggen, zodat jongeren eindeloos in de gesubsidieerde
arbeid blijven hangen.Met de CDA-fractie is het kabinet van mening dat zoveel mogelijk moet
worden voorkomen dat jongeren op gesubsidieerde arbeid aangewezen blijven.
Daartoe is in de Wiw dan ook een incentive ingebouwd. Voor de Wiw-dienstbetrekking
wordt voor jongeren namelijk bovenop het basisbedrag een vast bedrag ter beschikking
gesteld ongeacht de leeftijd van de jongere. Doordat bij het toenemen van
de leeftijd jongeren een loonsverbetering ontvangen en hierdoor de kosten
toenemen, hebben gemeenten er alle belang bij jongeren zo snel (en jong) mogelijk
te laten uitstromen.De leden van de CDA-fractie vragen tevens waarom een arbeidsovereenkomst
met een jongere van rechtswege eindigt bij het bereiken van de 23-jarige leeftijd.
Deze leden vragen zich daarbij af of de betrokkene vervolgens na een jaar
werkloosheid weer terugkomt in het instrumentarium van de Wiw en willen weten
hoe het verder gaat met termijnen en inleenvergoeding.In het wetsvoorstel is bepaald dat de Wiw-dienstbetrekking van de jongere
van rechtswege eindigt bij het bereiken van de leeftijd van 23 jaar. Op deze
wijze wordt bereikt dat de jongere niet langer onder de sluitende benadering
van de Wiw valt en wordt er voor zorg gedragen dat jongeren niet automatisch
in de gesubsidieerde arbeid blijven hangen, overeenkomstig de wens van de
leden van de CDA-fractie. Hiermee wordt tevens voorkomen dat jongeren die
niet (langer) behoren tot de doelgroep en dus niet zijn aangewezen op Wiw-arbeid
plaatsen bezet houden van werklozen die wel zijn aangewezen op Wiw-arbeid.Het staat de gemeenten overigens vrij om jongeren die na het bereiken
van de 23-jarige leeftijd kunnen worden gerekend tot de groep werklozen die
is aangewezen op Wiw-arbeid direct aansluitend aan het ontslag van rechtswege
een nieuwe dienstbetrekking, maar dan onder de noemer langdurig werkloze aan
te bieden. Voor de vergoeding aan de gemeente wordt deze jongere gelijkgesteld
aan een langdurig werkloze, korter dan twee jaar, zodat voor deze jongere
geen bedrag uit het vaste budget voor deze persoon wordt toegekend. De gemeente
kan immers een redelijke inleenvergoeding bedingen, gelet op de ervaring die
de betrokkene reeds in de Wiw heeft opgedaan. Uit het voorgaande volgt dat het de gemeente eveneens vrijstaat om niet
direct aansluitend aan het ontslag van rechtswege een dienstbetrekking aan
te bieden.Op de vraag van de leden van de VVD-fractie of het kabinet van plan is
de Wiw regelmatig te monitoren kan bevestigend worden geantwoord: onder meer
door een jaarlijkse rapportage van de in- en uitstroomgegevens.De leden van de VVD-fractie vragen of het opstellen van een trajectplan
niet voor elke langdurig werkloze met enige afstand kan opgaan. Voor werklozen
met enige afstand tot de arbeidsmarkt zal in het algemeen sprake zijn van
een kwalificerende intake. Omdat de in te zetten middelen beperkt zijn en
voor langdurig werklozen geen sluitende benadering geldt, is het aan de gemeente
om te bepalen welke werklozen in aanmerking kunnen worden gebracht voor de
voorzieningen ingevolge deze wet. In dat licht bezien is het niet nuttig om
voor alle langdurig werklozen een uitgebreid traject op te stellen. Wel is
het zinvol te achten dat gemeenten en de partners in SWI-verband de beschikbare
middelen zodanig inzetten dat dit daadwerkelijk leidt tot uitstroom naar arbeid
of tot andere wijzen van sociale activering. Het opstellen van een traject
kan in deze situatie een goed middel zijn om het gewenste doel te realiseren.Door de leden van de fractie van de VVD wordt nog naar voren gebracht
dat hen signalen hebben bereikt dat de JWG zou worden misbruikt om allochtone
meisjes uit te huwelijken aan een partner in het land van herkomst. Vanwege
de inkomsten uit JWG-arbeid komen de partners van deze meisjes vervolgens
in aanmerking voor toelating tot Nederland. Deze leden vragen of gezinsvorming
op grond van de JWG-plek kan worden uitgesloten.Gezinsvorming, oftewel gezinshereniging is mogelijk indien een persoon
inkomsten uit arbeid heeft en in staat is de partner te onderhouden. Een persoon
met een JWG- of Wiw-dienstbetrekking heeft een dergelijk inkomen. Het kabinet
ziet geen aanleiding hierin verandering aan te brengen.De leden van de fractie van de VVD vragen naar de evaluatie van het experiment
combinatie JWG en leerlingwezen en of de amvb op grond van artikel 4, vijfde
lid in de Tweede Kamer kan worden besproken. De evaluatie van het genoemde
experiment vindt thans plaats. Op de evaluatie wordt in hoofdstuk 4 verder
ingegaan. Overigens vindt de nadere invulling van de combinatiemogelijkheid
op grond van de Wiw niet plaats in een amvb maar in een ministeriële
regeling. Deze regeling zal ter kennisneming aan de Kamer worden gezonden.De PvdA-fractie vraagt of de sluitende benadering ook geldt voor jongeren
die vanwege een arbeidshandicap niet tot Wsw-arbeid in staat zijn, in de zin
dat zij met voorrang in een dagverblijf voor ouderen (DVO) worden geplaatst.
Ook op deze vraag zal in hoofdstuk 4 worden ingegaan.De CDA-fractie stelt de vraag of voor Wsw-geïndiceerde jongeren de
aansluiting tussen het speciaal onderwijs, de Wsw en de Wiw adequaat geregeld
is. Kan het straks gebeuren dat de jongeren met een verstandelijke handicap
van wachtlijst naar wachtlijst verhuist, gelet op de eigenstandige toelatingsbevoegdheid
van de diverse instanties?Voor jongeren die het speciaal onderwijs verlaten en die worden geïndiceerd
voor de Wsw zal in de meeste gevallen geen Wsw-arbeidsplaats beschikbaar zijn:
zij worden op de Wsw-wachtlijst geplaatst. Artikel 10 regelt expliciet de
sluitende benadering voor deze groep jongeren. Wsw-geïndiceerde jongeren
dienen een Wiw-dienstbetrekking te worden aangeboden, waarbij
arbeid wordt verricht onder aangepaste omstandigheden. De aansluiting tussen
onderwijs en arbeid is voor deze groep derhalve naadloos.Van het verhuizen van wachtlijst naar wachtlijst of van verschillende
instanties met een eigen toelatingsbevoegdheid is geen sprake. Jongeren die
op grond van artikel 10 een Wiw-dienstbetrekking hebben, blijven in afwachting
van een Wsw-dienstbetrekking op de wachtlijst staan. Er is maar één
instantie die de wachtlijst beheert en beslist over toelating tot de Wsw,
namelijk de gemeente die de jongere reeds op grond van een Wiw-dienstbetrekking
in dienst heeft.De PvdA-fractie vraagt of een arbeidsverhouding tussen de gemeente en
Wiw-werknemer de enige mogelijkheid is en welke consequenties dit heeft voor
de huidige JWG-ers en banenpooldeelnemers.Artikel 4 bepaalt dat een arbeidsovereenkomst ter uitvoering van de Wiw
dient te worden aangegaan tussen de gemeente en de Wiw-werknemer. De gemeente
is dus de formele werkgever. Artikel 8 biedt echter de mogelijkheid om een
rechtspersoon voor de uitvoering van de wet aan te wijzen. Deze rechtspersoon
kan desgewenst namens de gemeente een Wiw-dienstbetrekking aangaan. De gemeente
is echter aanspreekbaar op de uitoefening van het werkgeverschap door deze
rechtspersoon. De verwachting is dat veel gemeenten de bestaande JWG/banenpoolorganisaties
zullen aanwijzen als de rechtspersoon die namens hen als werkgever fungeert.De leden van de PvdA-fractie vragen voorts om een overzicht van bestaande
samenwerkingsverbanden waarbij sprake is van een geïntegreerde uitvoering
van Wsw, JWG en banenpool.De uitvoering van de JWG en de banenpoolregeling geschiedt voor vrijwel
alle gemeenten op een geïntegreerde wijze. Slechts in een enkel geval
is de uitvoering van de JWG en de banenpoolregeling opgedragen aan verschillende
organisaties. De samenwerking van de banenpool/JWG-organisaties met de uitvoeringsorganisaties
Wsw vindt op zeer onderscheiden wijzen plaats en verschilt sterk in intensiteit,
maar in een flink aantal gemeenten wordt de JWG en banenpool voor een deel
of geheel uitgevoerd door het Wsw-bedrijf, of worden facilitaire diensten
verleend, zoals testen, training/scholing, acquisitie, administratieve ondersteuning,
gezamenlijke toetsing en beschikbaarstelling van arbeidsplaatsen.Deze leden willen tevens weten of het kabinet mogelijkheden ziet om de
geïntegreerde uitvoering van Wsw en Wiw een stimulans te geven. De wens
om tot een stroomlijning van de regelingen voor gesubsidieerde banen te komen
ligt ten grondslag aan de tot totstandkoming van de Wiw en de wijziging van
de Wsw. Waar mogelijk zijn beide regelingen op overeenkomstige wijze vormgegeven.
Daarbij is de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van beide regelingen
neergelegd bij de gemeenten en bestaat de mogelijkheid om in beperkte mate
met financiële middelen tussen beide regelingen te schuiven. De gemeenten
hebben dan ook de mogelijkheid om de beide regelingen geïntegreerd uit
te voeren. Het is verder de bevoegdheid van de gemeenten om te bepalen in
hoeverre zij kiezen voor een al dan niet geïntegreerde uitvoering van
beide regelingen. 3. De doelgroepDe leden van de PvdA-fractie vragen met betrekking tot de brede doelgroepomschrijving
van de Wiw wat wordt bedoeld met een evenredige deelname van bepaalde leeftijdcategorieën
en of alleen wordt gemonitord op leeftijd en opleiding of ook op geslacht
en etniciteit. Tevens vragen deze leden of de deelname van vrouwen niet zal
achterblijven omdat zij niet altijd ingeschreven schijnen te
worden bij het arbeidsbureau.Met de evenredige deelname van bepaalde leeftijdcategorieën wordt
bedoeld dat zal worden gevolgd of oudere werklozen en uitkeringsgerechtigden
in evenredige mate in de gelegenheid worden gesteld gebruik te maken van de
voorzieningen ingevolge de Wiw. Het zijn immers veelal oudere werklozen met
lage opleiding en een verouderde werkervaring die een relatief grote afstand
tot de arbeidsmarkt hebben.Uiteraard wil dit niet zeggen dat niet wordt nagegaan of vrouwen en personen
uit minderheidsgroepen naar evenredigheid in aanmerking worden gebracht voor
de voorzieningen ingevolge de Wiw, dit betreffen echter aandachtspunten die
reeds standaard in monitorsystemen zijn opgenomen en om die reden niet afzonderlijk
in de toelichting zijn genoemd.Het is niet te verwachten dat vrouwen minder in aanmerking zullen worden
gebracht voor de voorzieningen ingevolge de Wiw, omdat het aandeel vrouwen
met een bijstandsuitkering hoger is dan het aandeel mannen en in geval van
samenwoning de rechten en plichten van beide partners in de Abw gelijk zijn,
dus ook vrouwen de plicht hebben arbeid te zoeken.De leden van de fractie van de PvdA doelen echter kennelijk specifiek
op vrouwen van partners met een inkomen. Ook vrouwen van partners met een
inkomen hebben evenwel het recht zich als werkloos werkzoekende te laten inschrijven
bij het arbeidsbureau. In het geval dat evenwel geen inschrijving heeft plaatsgevonden
kunnen personen die naar het oordeel van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
kunnen aantonen reeds gedurende een jaar werkloos werkzoekend te zijn worden
gelijkgesteld aan personen die reeds gedurende een jaar staan ingeschreven
als werkloos werkzoekende. Er is dan ook om die reden geen aanleiding te veronderstellen
dat vrouwen minder in aanmerking zullen worden gebracht voor voorzieningen
ingevolge de Wiw.De leden van de fracties van de PvdA, SGP en GPV vragen welke groepen
uitkeringsgerechtigden kunnen worden gelijkgesteld aan langdurig werklozen
en de leden van de PvdA-fractie vragen hierbij specifiek of er ook ruimte
bestaat om personen die meer dan 50 dagen of 400 uren arbeid hebben verricht,
maar al zeer langdurig geen vaste betrekking meer hebben gehad in aanmerking
te laten komen voor een Wiw-dienstbetrekking of werkervaringsplaats.Voor de gelijkstelling van uitkeringsgerechtigden aan langdurig werklozen
zal zoveel als mogelijk aansluiting worden gezocht bij de definitiebepalingen
krachtens de Wet vermindering afdracht loonbelasting en premie voor de volksverzekeringen
(Wva). Zoals hiervoor al is aangegeven betekent dit onder andere dat personen
die naar het oordeel van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie kunnen aantonen
reeds gedurende een jaar werkloos werkzoekende te zijn, worden gelijkgesteld
aan personen die reeds gedurende een jaar staan ingeschreven als werkloos
werkzoekende. Voor de vaststelling van de duur van de werkloosheid worden
onder andere korte perioden waarop de werkloosheid is onderbroken door het
verrichten van arbeid, voor zover deze perioden gezamenlijk niet meer bedragen
dan 50 dagen of 400 uren op jaarbasis, aangemerkt als dagen van inschrijving
als werkloos werkzoekende. Het ligt echter niet in de rede om in de Wiw te
gaan afwijken van de omschrijving van de werkloosheidsduur zoals die in een
aantal andere regelingen, eveneens op basis van de Wva, is opgenomen, door
ook personen die meer dan 50 dagen of 400 uren op jaarbasis hebben gewerkt
in aanmerking te laten komen voor een Wiw-dienstbetrekking of werkervaringsplaats.
In de Wiw moet het immers gaan om personen die er vooralsnog niet op andere
wijze in slagen om arbeid te vinden. Personen die er in zijn geslaagd om gedurende
meer dan 50 dagen of 400 uren op jaarbasis arbeid te verrichten
zijn personen die bij werkloosheid in eerste instantie geacht kunnen worden
te zijn aangewezen op het instrumentarium van Arbeidsvoorziening. Deze personen
zullen in het algemeen niet behoren tot de groep werklozen die is aangewezen
op Wiw-arbeid.De leden van de GroenLinks-fractie vragen op welke wijze de periode van
12 maanden wordt vastgesteld indien jongeren een baan voor een korte periode
hebben gehad.De vaststelling van de duur van de werkloosheid van de jongere vindt op
dezelfde wijze plaats als de werkloosheidsduur voor langdurig werklozen zoals
hierboven beschreven. Hierbij dient te worden aangetekend dat het de gemeente
vrijstaat om in het kader van het traject de jongere op een eerder tijdstip
een Wiw-dienstbetrekking aan te bieden, danwel later indien andere activiteiten
meer perspectief bieden.De leden van de D66-fractie vragen of het belang van de gemeenten in de
vermindering van het aantal bijstandsgerechtigden er niet toe zal leiden dat
langdurig werklozen zonder bijstandsuitkering niet in aanmerking zullen worden
gebracht voor een Wiw-plaatsing. Deze leden maken hierbij een vergelijking
met de regeling Extra werkgelegenheid voor langdurig werklozen.Deze vergelijking gaat evenwel niet op omdat in de laatstgenoemde regeling
het ontvangen van een bijstandsuitkering in eerste instantie bepalend is voor
het behoren tot de doelgroep. In de Wiw daarentegen is voor wat betreft de
plaatsing op een dienstbetrekking of een werkervaringsplaats in eerste instantie
de afstand tot de arbeidsmarkt bepalend, alsmede de vaststelling dat de betrokkene
is aangewezen op arbeid ingevolge de Wiw. Dat in beide regelingen vervolgens
diverse categorieën personen aan de doelgroep worden gelijkgesteld laat
deze uitgangspunten onverlet.Voor de financiering van de arbeidsplaats of een andere voorziening maakt
het geen verschil of een persoon voorafgaand al of geen bijstandsuitkering
heeft ontvangen. Als enig punt in het nadeel van de niet-bijstandsgerechtigde
(maar dan niet ten aanzien van zijn persoon) kan gelden dat er geen sprake
is van een vrijval van het gemeentelijk aandeel in de uitkering. Daar staat
echter tegenover dat voor niet-bijstandsgerechtigden, zoals de door de leden
van de fractie van GroenLinks genoemde herintreedsters, dezelfde middelen
kunnen worden ingezet als voor uitkeringsgerechtigden. Dit mag als een belangrijke
stap ten gunste van herintreedsters worden aangemerkt.De leden van de RPF-fractie vragen daarentegen of de doelgroep niet juist
moet worden ingeperkt tot uitkeringsgerechtigden.Uit het voorgaande volgt dat het kaninet van mening is dat ook niet-uitkeringsgerechtigden
met een grote afstand tot de arbeidsmarkt voor de Wiw-voorzieningen in aanmerking
moeten kunnen komen. De zorgplicht van de gemeenten mag zich niet beperken
tot personen die voor hun inkomen afhankelijk zijn van een uitkering, maar
moet zich uitstrekken tot alle personen die in hun ontplooiing worden beperkt
doordat zij geen betaalde arbeid verrichten. Daarbij komt nog dat een beperking,
van de doelgroep tot uitkeringsgerechtigden, zoals door deze leden gesuggereerd,
zou kunnen leiden tot indirecte discriminatie van vrouwen. Het zijn immers
vooral vrouwen die geen uitkering ontvangen doordat hun partner een inkomen
heeft. Met de gekozen systematiek wil het kabinet juist bewerkstelligen dat
vrouwen naar evenredigheid in aanmerking komen voor de voorzieningen ingevolge
deze wet. De leden van de fracties van D66 en GroenLinks vragen of er geen gevaar
bestaat voor een zekere afroming, mede gelet op de inleenvergoeding die zal
worden gevraagd.Het gevaar van afroming binnen bepaalde doelgroepen is altijd aanwezig,
dus ook in de Wiw. Om deze afroming zoveel mogelijk te beperken wordt er in
de rijksbijdrage voor het vaste budget rekening gehouden met de werkloosheidsduur
van de geplaatste langdurig werklozen. Deze rijksbijdrage is het hoogst voor
werklozen die langer dan 3 jaar werkloos zijn. Voor werklozen die langer dan
2 jaar, maar minder dan 3 jaar werkloos zijn wordt een lagere bijdrage verstrekt
en voor werklozen die korter dan twee jaar werkloos zijn wordt slechts het
basisbedrag beschikbaar gesteld.De leden van de GroenLinks-fractie vragen zich af wie de eindverantwoordelijkheid
heeft voor de vaststelling van een traject en wat er gebeurt als gemeente/Uvi
en Arbeidsvoorziening het niet eens worden over het traject.Het opstellen van een traject is een gezamenlijke verantwoordelijkheid
van de SWI-partners. Gelet op de overeenstemming die inmiddels tussen de SWI-partners
is bereikt over de samenwerking met betrekking tot de gezamenlijke intake,
is niet te verwachten dat zich op het punt van de verantwoordelijkheid problemen
zullen voordoen. Indien desondanks in individuele gevallen geen overeenstemming
over een traject kan worden bereikt zijn uiteindelijk de uitkeringsorganisaties
verantwoordelijk. Voor de personen zonder uitkering draagt Arbeidsvoorziening
de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor de opstelling van het traject.Tevens vragen de leden van de GroenLinks-fractie wat moet worden verstaan
onder «andere, meer aangewezen voorzieningen» en of dit ook vrijwilligerswerk
kan omvatten.Deze leden doelen hiermee op de bepaling dat aan jongeren na uiterlijk
één jaar werkloosheid een dienstbetrekking moet worden aangeboden
tenzij andere, meer aangewezen voorzieningen, meer perspectief bieden op uitstroom
naar reguliere arbeid. Zoals reeds eerder opgemerkt wordt voor elke jongere
een traject uitgezet dat moet leiden naar uitstroom uit de Wiw. Om jongeren
het perspectief te bieden dat zij uiterlijk na één jaar werkloosheid
en toeleidingstrajecten uitzicht krijgen op een (gesubsidieerde) baan is de
algemene bepaling opgenomen. De ervaring uit de praktijk van de JWG leert
dat na een jaar niet alle jongeren al plaatsbaar zijn op een dienstbetrekking.
Door de genoemde algemene bepaling wordt echter een specifiek beslismoment
ingebouwd waarop gemeenten en arbeidsvoorziening gemotiveerd moeten aangeven
waarom een detacheringsplaats (nog) niet tot de mogelijkheden behoort en moet
in overleg met de jongere worden vastgesteld welke andere voorziening meer
perspectief biedt. De jongere heeft hierbij de mogelijkheid om tegen het uitblijven
van een dienstbetrekking bezwaar aan te tekenen.In het wetsvoorstel is niet nader aangegeven wat onder de «andere,
meer aangewezen voorziening» dient te worden verstaan. De bedoeling
hiervan is dat de gemeente hier maatwerk levert. In de meeste gevallen zal
het naar verwachting hierbij vooral om educatie en scholing gaan, maar ook
andere activiteiten zijn niet uitgesloten. Hoewel daar niet in eerste instantie
aan wordt gedacht kan dus ook in specifieke situaties vrijwilligerswerk als
«andere, meer aangewezen voorziening» worden aangemerkt. Immers
alle jongeren, ook die bijvoorbeeld in een zorgtraject, vallen onder de sluitende
benadering.De leden van de fractie van D66 vragen of de sluitende benadering van
jongeren er niet toe leidt dat de kansen voor oudere werkzoekenden mede worden
bepaald door het beroep dat door jongeren op gesubsidieerde arbeid wordt gedaan. Het aantal gesubsidieerde arbeidsplaatsen kent zijn grenzen, maar biedt
vooralsnog voldoende ruimte om fluctuaties in het aantal jongeren dat een
beroep zal doen op arbeidsplaatsen ingevolge de Wiw op te vangen.Voor de financiering van de arbeidsplaatsen kunnen de gemeenten in eerste
instantie gebruik maken van het basisbedrag van f 17 000. Voor de
aanvullende kosten zullen gemeenten gebruik moeten maken van het vaste budget
voor aanvullende kosten. Binnen dit vaste budget kunnen gemeenten prioriteiten
stellen. Dit kan dus betekenen dat een groter beroep op detacheringsplaatsen
door jongeren zal leiden tot een lagere prioriteit voor instroom van andere
doelgroepen.Jaarlijks wordt door het kabinet het bedrag voor het vaste budget vastgesteld,
zodat kan worden bezien of een eventuele toenemende werkloosheid onder jongeren
leidt tot een onaanvaardbare daling van de beschikbare plaatsen voor langdurig
werklozen. Gelet op de demografische ontwikkelingen en de dalende tendens
van de jeugdwerkloosheid is een dergelijke ontwikkeling evenwel op korte termijn
niet te verwachten. Mocht desondanks sprake zijn van ontwikkelingen die eventueel
noodzaken tot een wijziging van het vaste budget zal dat alsdan nader moeten
worden bezien.De fracties van PvdA, CDA, D66 en GPV stellen vragen over de overgang
naar de Wiw van Wsw-werknemers die blijkens een herindicatiebeschikking (artikel
6, tweede lid, onderdeel b, Wsw) niet langer tot de Wsw-doelgroep behoren.Om te beginnen wordt opgemerkt dat wanneer is vastgesteld dat een Wsw-werknemer
niet langer tot de doelgroep behoort, dit betekent dat hij in staat wordt
geacht om onder normale omstandigheden te werken. Het heeft dan ook nadrukkelijk
de voorkeur dat de gemeente in dit geval de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
inschakelt om een reguliere arbeidsplaats te vinden. Mocht dit ondanks alle
inspanningen niet lukken dan kan de gemeente een Wiw-dienstbetrekking of een
werkervaringsplaats aanbieden. Een Wiw-indicatie is alsdan niet noodzakelijk
(artikel 12, tweede lid).De vraag doet zich dan voor of een Wiw-dienstbetrekking kan worden beschouwd
als een aanbod van passende arbeid bedoeld in artikel 6, tweede lid, onderdeel
b, Wsw. In de Kamerbehandeling van de nieuwe Wsw is uitgebreid aandacht geschonken
aan de uitleg van dit begrip passende arbeid in relatie tot de richtlijn passende
arbeid van 19 maart 1996 (Kamerstukken II 1996/97, 24 787, nr. 10, pag.
10). De richtlijn onderscheidt drie meer objectieve criteria bij de bepaling
of de acceptatie van een concreet werkaanbod uit een uitkeringssituatie in
redelijkheid kan worden gevergd, te weten:– de aard van het werk, gerelateerd aan het vroegere beroep en niveau
van het werk dat wordt bepaald door de opleiding en werkervaring;– de beloning voor het werk, en– de reisduur.Tijdens de behandeling van de nieuwe Wsw is aangegeven dat deze criteria
in het algemeen bij ontslag van Wsw-werknemers minder strikt kunnen worden
gehanteerd dan in de sociale zekerheidswetgeving. Het accepteren van een Wiw-dienstbetrekking
die beneden het Wsw-loon wordt beloond hoeft dan ook niet als passend te worden
aangemerkt. Aan de andere kant is gesteld dat betrokkene niet langer tot de
Wsw-doelgroep behoort en dus een plaats bezet houdt voor iemand die daarop
is aangewezen. Bij een passend aanbod zal de gemeente derhalve, rekening houdend
met de tijd die voor betrokkene reeds naar een dergelijk aanbod is gezocht,
tot opzegging moeten overgaan. Het is uiteindelijk de kantonrechter die hierover
in een concrete situatie zal kunnen oordelen.Het kabinet onderschrijft de opvatting van de D66-fractie dat in de beschreven
situatie bijzondere aandacht en zorgvuldigheid is geboden voor de ontwikkeling
van betrokkenen en meent dat hiervoor voldoende waarborgen kunnen
worden geboden. Een aanvullend garantieloon, zoals door de D66- en GPV-fractie
gesuggereerd, is daarom niet overwogen.Relevant in dit verband is te constateren dat een deel van de Wsw-werknemers –
voor zover zij minder dan 120% WML verdienen – zonder nadelige inkomensgevolgen
de overstap naar een Wiw-dienstbetrekking zou kunnen maken. Immers om te voorkomen
dat de groep met een beloning onder de 120% van het wettelijk minimumloon
een teruggang in inkomen zou ervaren ten gevolge van de algemene vereiste
dat Wiw-werknemers de eerste twee jaar van hun dienstbetrekking het minimumloon
wordt betaald, is in artikel 15, eerste lid onderdeel b bepaald dat deze vereiste
niet geldt voor ex-Wsw-werknemers die een Wiw-dienstbetrekking aangaan.De CDA-fractie stelt diverse aanvullende vragen over de samenhang tussen
de Wsw en de Wiw.Ten eerste vraagt deze fractie welke mogelijkheden en sancties het kabinet
voor ogen heeft om ervoor te zorgen dat gemeenten de doorstroming uit de Wsw
naar de Wiw bevorderen aangezien een financiële stimulans hiertoe ontbreekt.Vooralsnog worden geen wettelijke sancties overwogen om gemeenten te dwingen
deze doorstroming te realiseren. Het kabinet gaat er van uit dat gemeenten
de verantwoordelijkheid die zij hebben ten aanzien van degenen die op de Wsw-wachtlijst
staan zullen nemen en daartoe de uitstroom van Wsw-werknemers die niet langer
tot de Wsw-doelgroep behoren zullen stimuleren. Het voornemen is om de informatievoorziening
aan het rijk zo in te richten dat voor afzonderlijke gemeenten kan worden
gevolgd in hoeverre zij deze uitstroom weten te realiseren. In het kader van
het rijkstoezicht kunnen gemeenten die hierin verhoudingsgewijs significant
geringere resultaten zouden boeken, hierop worden aangesproken. In het uiterste
geval kan daarbij gebruik worden gemaakt van de aanwijzingsbevoegdheid op
basis van artikel 13, tweede lid, Wsw.Ten tweede vraagt de CDA-fractie naar de mogelijkheden die de Wiw biedt
om een bijdrage te leveren aan de verkorting van de huidige Wsw-wachtlijst
van circa 23 000 personen. Bovendien wil de fractie weten welke bijzondere
aandacht wordt gegeven aan personen op de Wsw-wachtlijst die per 1 januari
1998 niet meer tot de Wsw-doelgroep worden gerekend. Ook wordt gevraagd of
het kabinet dwingende voorschriften hierover aan de gemeenten zou willen opleggen
en of de instroom van voormalig Wsw-geïndiceerden in de Wiw niet leidt
tot het dichtslibben van deze voorziening.Het aantal JWG- en banenpooldienstbetrekkingen bedroeg eind 1996 48 000.
In de ramingen is voor de komende vijf jaar een groei voorzien tot circa 57 000
Wiw-dienstbetrekkingen. Daarnaast biedt de Wiw de mogelijkheid tot de realisatie
van werkervaringsplaatsen waarvan het aantal per gemeente in beginsel niet
is gelimiteerd. Het is aan de gemeente te bepalen in welke mate het instrument
werkervaringsplaats wordt ingezet voor het verkorten van de huidige Wsw-wachtlijst.
De Wiw geeft de gemeenten in vergelijking met de bestaande regelingen dus
de mogelijkheid voor de realisatie van meer gesubsidieerde arbeidsplaatsen
die mede kunnen worden ingezet voor niet-Wsw-geïndiceerden op de huidige
Wsw-wachtlijst.Dwingende voorschriften voor gemeenten om de doorstroming naar de Wiw
te bevorderen, zoals door de CDA-fractie gesuggereerd, acht het kabinet niet
noodzakelijk en ook strijdig met de in de Wiw geboden beleidsvrijheid voor
gemeenten. Via monitoring en toezicht zal uiteraard worden bezien welke uitstroom
uit de Wsw-wachtlijst plaatsvindt. Indien die niet plaatsvindt, terwijl redelijkerwijze
mocht worden verwacht dat dat wel zou moeten, geldt dat de gemeente hierover
bevraagd zal worden. Het kabinet verwacht daarbij niet dat een extra instroom van voormalige
Wsw-geïndiceerden de uitstroom uit de Wiw belemmert. Het kenmerk van
deze groep is immers dat zij ondanks hun arbeidshandicap door de Wsw-indicatiecommissie
in staat worden geacht tot het verrichten van arbeid onder normale omstandigheden,
dat wil zeggen niet gesubsidieerde arbeid buiten de werkingssfeer van de Wiw.
De gedachte van de leden van de CDA-fractie dat voormalige Wsw-werknemers
permanent zijn aangewezen op Wiw-arbeid en daardoor de structurele financiering
van de Wiw ontoereikend wordt, deelt het kabinet dan ook niet.Ten derde vraagt de CDA-fractie vraagt zich af of het verschil in beloningssystematiek
geen remmende werking op de uitstroom zal hebben en of dit niet in strijd
is met de basisgedachte van stroomlijning.Hierboven is aangegeven dat voor een aanmerkelijk aandeel van de Wsw-werknemers
de overgang naar een Wiw-dienstbetrekking geen nadelige inkomensgevolgen zal
hebben en derhalve het verschil in beloningssystematiek voor deze groep geen
belemmering betekent. Daarnaast wordt nogmaals opgemerkt dat het niet langer
behoren tot de Wsw-doelgroep niet betekent dat voor betrokkenen een Wiw-dienstbetrekkinghet
meest aangewezen is. Integendeel, voor deze groep is immers door de Wsw-indicatiecommissie
vastgesteld dat zij in staat zijn tot regulier werk. Zeker de hoger ingeschaalde
Wsw-werknemers hebben vanwege hun hogere beroepskwalificaties meer mogelijkheden
op uitstroom naar regulier werk.Voor de argumentatie van het verschil in beloningssystematiek van beide
wetten wordt verwezen naar hoofdstuk 6.Tot slot merkt de CDA-fractie op dat in de Wiw ten onrechte nog gesproken
wordt over de Dienst indicatie sociale werkvoorziening. Dit begrip is bij
nota van wijziging in overeenstemming gebracht met de wettekst van de Wsw.De leden van de GPV-fractie gaan ook nader in op de samenhang tussen Wsw
en Wiw. Zij vragen of de gemeenten verantwoordelijk zijn voor de extra begeleidingskosten
voor Wsw-jongeren met een Wiw-dienstbetrekking.Deze vraag wordt bevestigend beantwoord. In de rijkssubsidie voor deze
dienstbetrekkingen is in overleg met de VNG echter een compensatie verdisconteerd
waaruit de gemeenten de meerkosten kunnen dekken.Daarnaast spreken deze leden hun verbazing uit over de opmerking in de
toelichting dat er voor de gemeenten een financiële stimulans is om een
Wiw-dienstbetrekking voor Wsw-geïndiceerden om te zetten in een Wsw-dienstbetrekking.
Men vraagt zich af of dit verdedigbaar is ten opzichte van anderen die op
de Wsw-wachtlijst staan en of hier geen sprake is van leeftijdsdiscriminatie.Naar het oordeel van het kabinet is de voorrangspositie van jongeren met
een Wsw-indicatie een logisch en te verdedigen gevolg van de sluitende benadering
voor jongeren. De keuze om werkloze jongeren niet te laten gewennen aan een
uitkeringssituatie, betekent dat zij bij voorrang op arbeidsplaatsen worden
geplaatst. Dat gemeenten financieel worden gestimuleerd om Wsw-geïndiceerde
jongeren met een Wiw-dienstbetrekking versneld in de Wsw op te nemen kan slechts
positief worden beoordeeld, omdat op deze wijze het risico wordt beperkt dat
deze jongeren bij het bereiken van de 23-jarige leeftijd opnieuw werkloos
zouden worden, zoals door de leden van de D66-fractie wordt gevreesd.De leden van de fractie van de PvdA vragen zich af of niet het gevaar
bestaat dat gemeenten de voorkeur zullen geven aan het aanbieden van Wiw-voorzieningen
aan de (eigen) bijstandsgerechtigden, boven WW-gerechtigden. Het kabinet acht dit gevaar niet groot. In de eerste plaats hebben de
Uvi's de mogelijkheid om diensten van de gemeenten in te kopen en in de tweede
plaats hebben gemeenten er in het kader van de poortwachtersfunctie voor de
Abw belang bij om te voorkomen dat de afstand tot de arbeidsmarkt voor werklozen
die na verloop van tijd op bijstand aangewezen zullen raken, niet te groot
wordt. Er mag van worden uitgegaan dat gemeenten, Arbeidsvoorziening en de
Uvi's in het kader van de samenwerking in SWI-verband vroegtijdig afspraken
maken over een bemiddelingstraject.De leden van de PvdA-fractie vragen wat de financiële consequenties
zijn indien een WW-gerechtigde in de Wiw terecht komt.Indien een Uvi een Wiw-voorziening inkoopt bij de gemeente zal in het
overleg tussen beide partijen over de hoogte van de vergoeding zeker de duur,
dat de betrokken werkloze in principe nog recht op een WW-uitkering zou hebben
gehad, een rol spelen bij de vaststelling van het hoogte van de vergoeding.De leden van de PvdA-fractie vragen tevens of een loonsuppletie kan worden
verstrekt indien het Wiw-loon lager is dan de uitkering. De vraag of ingeval
met arbeid in de Wiw-dienstbetrekking minder inkomsten worden verkregen dan
de hoogte van de uitkering een vorm van loonsuppletie kan worden verkregen
is afhankelijk van de aard van de uitkering. Loonsuppletie is in feite het
tijdelijk behoud van een deel van de uitkering. De WW kent geen loon-suppletieregeling.
De WAO wel. Een en ander is ook afhankelijk van de wijze waarop bij de hoogte
van de uitkering rekening wordt gehouden met ander inkomen.Overigens zal deze situatie zich nauwelijks voordoen. Er bestaat een samenhang
tussen de hoogte van de uitkering enerzijds en de werkloosheidsduur en het
werkloosheidsrisico anderzijds. Naarmate iemand langer werkloos is is immers
zijn uitkering lager. Bovendien leert de ervaring dat naarmate het uitkeringsniveau
hoger is betrokkene weer sneller instroomt op een reguliere baan.De leden van de fracties van CDA, VVD, RPF en SGP vragen nog eens te motiveren
waarom de 40 000 banenregelingen niet in de Wiw zijn opgenomen en de
Subsidieregeling experimenten met inzet van uitkeringsgelden (EAU-regeling)
wel. De CDA-fractieleden zijn daarbij van mening dat juist het omgekeerde
mag worden verwacht, in het bijzonder omdat het gebruik van de EAU-regeling
voor een groot gedeelte tot stand komt via de landelijke projecten die vooral
op een sectorale aanpak zijn gestoeld. De VVD-fractieleden vragen naar het
onderscheid tussen personen met een Wiw-dienstbetrekking voor onbepaalde duur
en personen met een arbeidsplaats ingevolge de 40 000 banen-regeling.Voor de motivering om de regeling Extra werkgelegenheid voor langdurig
werklozen niet in de Wiw onder te brengen wordt verwezen naar hoofdstuk 1.De Subsidieregeling experimenten activering van uitkeringsgelden (EAU-regeling)
is indertijd ontwikkeld om ervaring op te doen met vernieuwende en bruikbare
werkgelegenheidsplannen, die naar verwachting perspectief bieden op doorstroom
naar niet-gesubsidieerde banen. Het is vanaf het begin de bedoeling geweest
om, indien de uitkomsten van de evaluatie daartoe aanleiding geven, de experimentregeling
een structureel karakter te geven en daarmee landelijke toepassing mogelijk
te maken.De arbeidsplaatsen die in de EAU-regeling tot stand zijn gekomen, beogen
de instroom in vast werk te bevorderen. Een reguliere werkgever krijgt voor
maximaal twee jaar subsidie die wordt bekostigd uit de vrijgekomen uitkeringsgelden.
Het ligt dan ook zeer voor de hand om de in deze experimenten
ontwikkelde methodieken in te zetten binnen de Wiw. De werkervaringsplaatsen
kunnen hierop aansluiten.Wat betreft de opmerking van de leden van de CDA-fractie dat de subsidieregeling
experimenten activering van uitkeringsgelden voor een groot gedeelte tot stand
zou komen via de landelijke projecten, moet echter worden gesteld dat dit
niet juist is: van de 63 toegekende projecten zijn er acht landelijk. Hieronder
vallen de drie projecten die uitgevoerd worden door uitzendorganisaties: PIM/Vedior,
Start en Samen Werken.De leden van de fracties van CDA en PvdA vragen naar de toekomstige positie
van de landelijke projecten in het kader van de EAU-regeling en of succesvolle
gemeentegrens overschrijdende projecten kunnen worden voortgezet.Met het antwoord moet onderscheid worden gemaakt tussen de situatie vóór
1 januari 1999 (de expiratiedatum van het EAU-experiment) en na die datum.
De huidige experimenten hebben een looptijd tot 1 januari 1999 en kunnen tot
die tijd normaal worden voortgezet, naast de werkervaringsplaatsen ingevolge
de Wiw. Hierbij dient te worden aangetekend dat vanaf 1 januari 1998 geen
nieuwe instroom meer is toegestaan.Vanaf 1 januari 1999 ligt het in de rede dat de uitvoerders van landelijk
of regionaal lopende experimenten in overleg met (samenwerkende) gemeenten
afspraken maken over een continuering van de lopende projecten. De gemeenten
zijn immers verantwoordelijk voor de uitstroom van bijstandsgerechtigden.
Het is aan de landelijk opererende uitvoeringsorganisaties en aan de gemeenten
om desgewenst tot afspraken te komen over de wijze waarop de uitvoering kan
worden georganiseerd. In de praktijk komt dit al regelmatig voor.De leden van de CDA-fractie vragen hoe de beloningsstructuur in de regeling
Extra werkgelegenheid voor langdurig werklozen zich verhoudt tot die in de
Wiw. Wordt ook in de Wiw een maximum beloning van 130% voorgesteld?In de toelichting is aangegeven dat de maximale hoogte voor Wiw-werknemers
na twee jaar 120% WML kan bedragen. Een verhoging van dit percentage tot 130
wordt niet overwogen. Voor de nadere motivering van de 120% WML wordt verwezen
naar hoofdstuk 6.De vraag van de D66-fractie naar de desincentive bij uitstroom van Abw-gerechtigden
in relatie tot het Gemeentefonds wordt beantwoord in hoofdstuk 7. 4. Het instrumentarium: activering en scholingDe leden van de D66-fractie vragen op welke wijze wordt voorkomen dat
er sprake zal zijn van een autonoom gemeentelijk traject voor activering en
arbeidsinpassing en op welke wijze wordt bevorderd dat gemeenten gebruik maken
van de deskundigheden van andere instanties.Voor wat betreft de arbeidsbemiddeling en de werving van werkervaringsplaatsen
is de gemeente op grond van de wet gehouden de deskundigheid van anderen (Arbeidsvoorziening
of andere – private – intermediairs) in te kopen. Voor wat betreft
de andere activiteiten ingevolge deze wet leidt de structuur van het Werkfonds
ertoe dat gemeenten zullen kiezen voor het zo kostenbewust mogelijk inzetten
van de middelen. Waar deskundigheid elders beschikbaar is en kan worden ingekocht
is het niet gewenst dat gemeenten zelf autonome trajecten zullen opzetten.Daarbij komt nog dat gemeenten en Arbeidsvoorziening gezamenlijk verantwoordelijk
zijn voor het opstellen en uitvoeren van een traject voor jongeren. Verwacht
mag worden dat deze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor jongeren
ook zijn uitwerking ten aanzien van de activiteiten voor andere personen uit
de doelgroep zal hebben.De leden van de PvdA-fractie vragen naar het percentage jongeren dat afhankelijk
is van een zorgtraject en of de gemeente verantwoordelijk blijft voor de bewaking
van dit traject.Exacte cijfers over het aandeel jongeren dat onder de sluitende aanpak
van AAJ/JWG valt is niet te geven. Wel is bekend dat ondanks de sluitende
aanpak ongeveer 11 000 jongeren die langer dan een jaar werkloos zijn
een bijstandsuitkering ontvangen. Naar verwachting zal ruim de helft van deze
jongeren zijn aangewezen op een zorgtraject.De sluitende benadering strekt zich ook uit tot jongeren die (vooralsnog)
zijn aangewezen op zorg en/of hulpverlening. Dit betekent dat de gemeente
verantwoordelijk is voor de vaststelling van een traject. De gemeente dient
daartoe in overleg met anderen vast te stellen welk traject voor de jongere
moet worden gevolgd. Voor zover wordt vastgesteld dat eerst een hulpverleningstraject
moet worden gevolgd is de gemeente gehouden zich er voor in te spannen dat
een dergelijk traject wordt doorlopen. Uit het dossier van de betreffende
jongere moet blijken welke inspanningen de gemeente hiertoe doet. Uiteraard
is de gemeente niet verantwoordelijk voor de inhoudelijke kant van het hulpverleningstraject,
dat is de competentie van de hulpverleningsorganisatie. De gemeente dient
echter wel de voortgang van het traject te bewaken en in overleg met de hulpverleningsorganisatie
na te gaan of een volgende stap in het traject kan worden gezet.In dit verband kan nog in antwoord op een vraag van de leden van de PvdA-fractie
of jongeren bij voorrang in een dagverblijf voor ouderen (DVO) worden geplaatst
indien zij ook niet tot Wsw-arbeid in staat worden geacht, worden gesteld
dat enerzijds het op basis van de beschikbare capaciteit en urgentie de verantwoordelijkheid
van de zorginstellingen is te bepalen wie wanneer wordt geholpen, anderzijds
de sluitende benadering inhoudt dat de gemeente vaststelt dat de betrokkene
is aangewezen op zorg in een DVO en dat de gemeente opname zoveel als in haar
vermogen ligt bevordert en bewaakt of het tot een dergelijke opname komt.De leden van de PvdA-fractie vragen of de gemeenten wel deskundig zijn
op het terrein van de scholing en of dit niet meer behoort tot de competentie
van Arbeidsvoorziening.Vooropgesteld zij dat de verantwoordelijkheid voor scholingsactiviteiten
niet eenduidig is toegekend aan Arbeidsvoorziening. Zo zijn de gemeenten verantwoordelijk
voor de uitvoering van de Wet Educatie en Beroepsopleiding (WEB) en zullen
via de ROC's beroepseducatieve activiteiten beschikbaar zijn die op jongeren
toegesneden zijn. Voorts kan er onbekostigd onderwijs zijn dat in behoeften
van deze jongeren voorziet. Een en ander laat onverlet dat de deskundigheid
van Arbeidsvoorziening ten aanzien van de inzet van scholingsmiddelen voor
de Wiw zoveel mogelijk moet worden benut.De leden van de D66-fractie vragen om een afbakening van de verantwoordelijkheden
van Arbeidsvoorziening en gemeente ten aanzien van scholing. Deze leden vragen
of werklozen met een Wiw-indicatie voor scholing ook exclusief zijn aangewezen
op de gemeente en of de middelen die Arbeidsvoorziening inzet voor scholing
van uitkeringsgerechtigden in de toekomst komen te vervallen. Tevens vragen
deze leden op welke gronden wordt verwacht dat Arbeidsvoorziening scholingsmiddelen
voor jongeren en langdurig werklozen zal blijven inzetten.Een afbakening van de inzet van scholingsmiddelen tussen Arbeidsvoorziening
en gemeenten is in eerste instantie de verantwoordelijkheid van beide partijen.
Twee (elkaar aanvullende) factoren kunnen hierbij richtinggevend
zijn, te weten afspraken in SWI-verband en de inzet van de prestatiebijdrage
van Arbeidsvoorziening. De prestatiebijdrage is bestemd voor dienstverlening
aan moeilijk plaatsbare werkzoekenden (fase 2 en 3 werkzoekenden). De dienstverlening
wordt uitgedrukt in bemiddelingsplannen. In een bemiddelingsplan kan ook sprake
zijn van een scholingscomponent. In het Landelijk Beleidsplan 1997 van Arbeidsvoorziening
is de taakstelling gelegd op ca. 92 000 bemiddelingsplannen gelijkelijk
verdeeld over fase 2 en 3 werkzoekenden. Dit landelijke aantal wordt door
het CBA verdeeld over de RBA's. De RBA's zullen vervolgens met de gemeenten
afspraken maken over de invulling van de bemiddelingsplannen. Scholing voor
personen met een Wiw-dienstbetrekking, alsmede voor personen voor wie arbeid
vooralsnog niet in het verschiet ligt (fase 4) zal ook met inzet van gemeentelijke
middelen kunnen geschieden. Ook ten aanzien van jongeren kunnen scholingsmiddelen
worden ingezet op basis van de fase-indeling.De leden van de PvdA-fractie vragen tevens om een oordeel op hun suggestie
om in de wet een scholingsverplichting voor jongeren op te nemen en de leden
van de D66-fractie vragen om een meer offensieve benadering om combinaties
van detacheringsplaatsen en scholing mogelijk te maken.In het wetsvoorstel geeft het kabinet reeds blijk van het grote belang
dat zij hecht aan het intensief inzetten van scholingsmiddelen; de wet biedt
faciliteiten om scholing, al dan niet in combinatie met een arbeidsplaats,
mogelijk te maken. Het is de vraag wat «een meer offensieve benadering»
of een scholingsverplichting daaraan effectief zou toevoegen. Dat zou gemeenten
en arbeidsvoorziening immers juist beperken in hun mogelijkheden om een passend
traject op te zetten. Met name ten aanzien van jongeren geldt immers dat het
veelal om jongeren gaat die vroegtijdig de school hebben verlaten bij gebrek
aan motivatie. Aan dat gebrek moet via daarop gerichte activiteiten «worden
gewerkt», zodat jongeren na verloop van tijd meer bereid zijn onderwijs
en scholingsactiviteiten op te pakken. Dat zal zeker ook het geval zijn wanneer
hen op anders ontstane kennis-lacunes wordt gewezen. De bij de uitvoering van de Wiw betrokken partijen zijn zich daarbij naar
de mening van het kabinet zeer bewust van het belang van scholing, al dan
niet in combinatie met werkerving, zodat een in de wet vast te leggen meer
offensieve benadering of een scholingsverplichting naar het oordeel van het
kabinet niet nodig wordt geacht.De leden van de fractie van D66 vragen naar het experiment in Rotterdam
om ook studeren op HBO- of WO-niveau met behoud van uitkering mogelijk te
maken. Zij vragen op welk moment een besluit wordt genomen over uitbreiding
van deze mogelijkheid tot de rest van het land.Aan de gemeente Rotterdam is geen specifieke toestemming gegeven voor
een «experiment» dat af zou wijken van de bestaande mogelijkheden
van de Abw om met behoud van uitkering een voor de inschakeling in de arbeid
noodzakelijk geachte scholing of opleiding op niveau van het HBO of het WO
te volgen. De gemeente Rotterdam geeft invulling aan de mogelijkheden die
de Abw biedt. Deze mogelijkheden zijn niet voorbehouden aan de gemeente Rotterdam
maar kunnen door alle gemeenten worden benut. De criteria hiervoor zijn opgenomen
in de op artikel 114, tweede lid, Abw gebaseerde Regeling noodzakelijke scholing.
(Stcrt. 1995, nr. 188), te weten:1. de opleiding wordt gegeven in een specifiek op werklozen gericht project;2. de opleiding is beroepsgericht;3. de opleiding duurt maximaal twee jaar en4. een praktijkcomponent maakt niet meer dan de helft van het programma
uit. De leden van de PvdA-fractie constateren dat de combinatie van Wiw en
leerlingwezen vooruitlopend op de uitkomsten van de evaluatie mogelijk is
gemaakt en deze leden vragen welk motief hieraan ten grondslag ligt. Tevens
vragen deze leden naar de ervaringen tot op heden.De combinatie Wiw-dienstbetrekking en leerlingwezen wordt inderdaad toegestaan,
maar de wijze waarop deze combinatiemogelijkheid kan worden vormgegeven hangt
mede af van de uitkomsten van de evaluatie van de experimenten. Deze evaluatie
vindt thans plaats en zal medio dit jaar worden afgerond. Op basis van de
uitkomsten uit de evaluatie zal door de Minister van SZW in overleg met de
Minister van OC&W worden bepaald op welke wijze de combinatiemogelijkheid
zal worden toegestaan, waarbij vooral het voorkomen van verdringing van het
reguliere leerlingwezen een belangrijk aandachtspunt vormt.De motivatie voor de invoering van de combinatiemogelijkheid is gelegen
in het belang dat het kabinet hecht aan het bereiken van een startkwalificatie,
alsmede in het belang dat gemeenten hechten aan de inzet van deze combinatiemogelijkheid
om de uitstroom uit de Wiw te stimuleren. Uitgangspunt blijft echter dat het
leerlingwezen een voorliggende voorziening is voor een Wiw-dienstbetrekking,
wat vooral betekent dat moet worden geprobeerd instroom in de JWG te voorkomen
door instroom in het leerlingwezen. Daarnaast moet uitstroom uit de JWG naar
het leerlingwezen worden gestimuleerd.Alleen in die gevallen dat uitstroom uit de JWG naar het reguliere leerlingwezen
niet zonder meer mogelijk is en de tussenstap van combinatie met een Wiw-dienstbetrekking
noodzakelijk is is deze combinatie op experimentele grondslag mogelijk gemaakt.Vooruitlopend op de uitkomsten van de evaluatie kan nu reeds worden gemeld
dat aan de 22 experimenten in totaal door 296 jongeren is deelgenomen. Van
159 jongeren zijn op dit moment meer gegevens beschikbaar. Van deze jongeren
nemen er 88 nog deel aan het experiment, van de 68 jongeren die zijn uitgestroomd
zijn er 30 uitgestroomd naar het reguliere leerlingwezen, 11 naar reguliere
arbeid en 1 naar regulier (ander) onderwijs.Het grootste deel van de jongeren is ouder dan 21 jaar en een aanzienlijk
deel zelfs ouder dan 23 jaar. De meeste deelnemers hebben een opleiding op
LBO/MAVO-niveau.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het de bedoeling is dat
de gemeente zich bij de toepassing van artikel 3 volledig heeft te houden
aan de grenzen die artikel 144 van de Algemene bijstandswet stelt.Voorts vragen deze leden of het kabinet voornemens is te bepalen dat activiteiten
als bedoeld in artikel 3 dwingend kunnen worden opgelegd aan – alle –
uitkeringsgerechtigden.De leden van de GPV-fractie hebben begrepen dat de gemeenten met dit wetsvoorstel
een initiërende rol toebedeeld krijgen bij activiteiten gericht op sociale
activering.Zij vragen in dit verband of dit impliciet een oprekking betekent van
de Abw die tot nu toe vooral gericht is op de activering tot betaalde arbeid.Artikel 3 biedt de gemeenten een algemene mogelijkheid om activiteiten
die de inschakeling in het arbeidsproces bevorderen te ontplooien, te subsidiëren
of in te kopen.Met artikel 144 van de Algemene bijstandswet is de mogelijkheid gecreëerd
om, in daartoe aangewezen gemeenten, ervaringen op te doen met nieuwe methoden
op het gebied van de (sociale) activering in combinatie met de mogelijkheid
om in het kader van die experimenten af te wijken van de bepalingen van de
Algemene bijstandswet.Deze afwijkingsbevoegdheid heeft uitsluitend betrekking op de toepassing
van de Abw en is voorbehouden aan de door de Minister van SZW aangewezen experimenteergemeenten. Een en ander is niet van invloed op de aard van de te financieren voorzieningen;
het betekent wel dat de overige – niet aangewezen – gemeenten
de bepalingen van de bijstandswet onverkort dienen toe te passen.Ten aanzien van de vraag van GroenLinks of het voornemen bestaat om activiteiten
als bedoeld in artikel 3 dwingend op te leggen, kan worden opgemerkt dat het
bestaande bijstandsbeleid zal worden gecontinueerd, dat wil zeggen dat deelname
aan scholing of opleiding die noodzakelijk wordt geacht voor de inschakeling
in de arbeid, dan wel deelname aan andere aangewezen activiteiten die de zelfstandige
bestaansvoorziening bevorderen, verplicht kan worden gesteld.Deelname aan activiteiten gericht op het voorkomen of doorbreken van een
sociaal isolement, waaronder het verrichten van vrijwilligerswerk dragen een
meer vrijwillig karakter, voor zover dit geen betrekking heeft op jongeren
die onder de sluitende benadering vallen. Voor deze jongeren geldt dat zij
een uitgezet traject dienen te volgen.Ten aanzien van de activiteiten gericht op sociale activering is er geen
sprake van oprekking van de Abw, ook nu kunnen deze activiteiten worden ingezet
voor zowel toeleiding naar arbeid als ter voorkoming van sociale uitsluiting.De leden van de fractie van het GPV vragen in dit verband voorts of het
verdedigbaar is dat de sollicitatieplicht van kracht blijft voor personen
die momenteel kansloos zijn op de arbeidsmarkt.Thans wordt met de experimenten op grond van artikel 144 in de praktijk
ervaring op gedaan met het ontheffen van de arbeidsverplichting in combinatie
met activiteiten in het kader van de sociale activering. Op basis van de resultaten
van de experimenten zal nagegaan worden op welke onderdelen de Abw gewijzigd
moet worden.Het bevreemdt de leden van het GPV dat enerzijds wordt aangegeven dat
een Wiw-dienstbetrekking als passende arbeid moet worden beschouwd, met als
gevolg dat een weigering van een dergelijke dienstbetrekking leidt tot een
korting op de uitkering, terwijl anderzijds bij het aanvaarden van een dienstbetrekking
een premie kan worden verstrekt als beloning voor het aanvaarden van een gesubsidieerde
baan waartoe de belanghebbende min of meer verplicht is.Het verstrekken van een premie is bedoeld als een «positieve prikkel»
om betaalde arbeid te aanvaarden. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt in
de aard van de dienstbetrekking, ook reguliere arbeid, die passend is, is
min of meer verplicht. De gemeente bepaalt in welke gevallen en tot welke
bedragen premies worden verstrekt.In die zin wijkt het verstrekken van een premie op grond van de Wiw niet
af van het bestaande incentivebeleid.Het weigeren van een Wiw-dienstbetrekking kan, zoals deze leden terecht
vaststellen, leiden tot een negatieve prikkel in de vorm van een korting op
de uitkering, zoals dat ook geldt bij weigering van ander aangeboden passende
arbeid.De leden van de fractie van GroenLinks vragen waarom het kabinet er niet
voor heeft gekozen voor de doelgroep een zeker recht op activiteiten te waarborgen.
In dit verband informeren deze leden over welke instrumenten langdurig werklozen
beschikken als een gemeente geen of onvoldoende werk maakt van de uitvoering
van artikel 3.Tevens vragen deze leden of het mogelijk is om in het kader van artikel
3 experimenten in te voeren met een persoonsgebonden budget voor activering
of scholing.In de Wiw is een algemene zorgplicht voor de gemeente opgenomen die de
gemeente de maximale ruimte biedt om een beleid vorm te geven gericht op activering
van uitkeringsgerechtigden, langdurig werklozen en jongeren.
De middelen die de gemeente voor het te voeren beleid beschikbaar staan zijn
echter beperkt. Dit betekent dat de gemeente prioriteiten zal moeten stellen
en het beleid zal moeten inpassen in het algemene gemeentelijke beleid. Afstemming
zal plaats moeten vinden met andere partijen die actief zijn in onder andere
het arbeidsmarkt-, scholings- en hulpverleningsbeleid. Het geven van een recht
op voorzieningen tast de beleidsvrijheid van gemeenten aan en kan de effectiviteit
en de verantwoorde besteding van de middelen in gevaar brengen en moet op
die grond dan ook worden afgewezen.Het staat de gemeenten overigens vrij om binnen de randvoorwaarden van
de wet uit te gaan van bepaalde vormen van een persoonsgebonden budget. Overigens
wordt in het tweede lid van artikel 3 wel voorgeschreven dat ingeval de gemeente
een beleid heeft geformuleerd om aan personen subsidie te verstrekken dit
in een verordening moet worden geregeld om rechtszekerheid te bieden.De leden van de PvdA-fractie vragen hoe het te rijmen valt dat langdurig
werklozen die deelnemen aan activiteiten in het kader van een goedgekeurd
(bijstands-)experimenten premie krijgen, terwijl anderzijds premies die een
werkloze ontvangt bij het verrichten van vrijwilligerswerk weer worden gekort.
Voorts vragen deze leden of overwogen wordt een modelverordening op te stellen
voor het incentivebeleid.Bij de vaststelling van de bijstandsuitkering wordt – op grond van
artikel 43, eerste lid, onderdeel i van de Abw – uitsluitend de premie(s)
buiten beschouwing gelaten die uitgaat boven het rechtensgeldende loon en
die wordt of worden verstrekt in verband met het aanvaarden of behouden van
arbeid en voorzover die premie(s) binnen het tijdvak van een jaar tesamen
niet meer bedragen dan f 3380. Andere premies, die geen verband houden
met het aanvaarden of behouden van arbeid, worden aangemerkt als inkomensbestanddelen
en dienen dientengevolge op de bijstandsuitkering in mindering te worden gebracht.Binnen het kader van de bijstandsexperimenten (artikel 144 Abw) bestond
evenwel de mogelijkheid aan individuele gemeenten de bevoegdheid te geven
om, binnen de kaders van een goedgekeurde experiment, af te wijken van artikel
43, eerste lid, onderdeel i, met dien verstande dat ook premies voor het verrichten
van andere activiteiten, zoals vrijwilligerswerk, buiten beschouwing mogen
worden gelaten bij de vaststelling van de bijstandsuitkering. Van de mogelijkheid
om een dergelijk experiment uit te voeren is evenwel geen gebruik gemaakt.
De termijn van indiening van verzoeken tot aanwijzing als experimenteergemeente
is op 31 december 1996 gesloten.Een en ander staat overigens los van de mogelijkheid om aan vrijwilligers
een onkostenvergoeding te verstrekken. Dergelijke forfaitaire onkosten kunnen
krachtens de Resolutie van de Staatssecretaris van Financiën dd. 7 januari
1985 nr. 284–18 935 fiscaal onbelast blijven, voor zover het bedrag
aan onkostenvergoeding een bedrag van f 1200 per jaar niet te boven gaat.
Met die onkostenvergoeding wordt geen rekening gehouden bij de bepaling van
de hoogte van de (bijstands)uitkering.Aan diverse gemeenten is inmiddels onder andere de bedoelde experimentele
afwijkingsbevoegdheid gegeven. Op basis van de evaluatie van de experimenten
zal te zijner tijd een beslissing worden genomen over een structurele inpassing
van de Abw.Met betrekking tot de vraag van deze leden of overwogen wordt om een nieuwe
modelverordening voor het incentivebeleid op te stellen kan worden geantwoord
dat dit niet wordt overwogen. In relatie tot de geboden beleidsvrijheid in
deze wet past het niet dat het rijk een modelverordening opstelt. Verordeningen
voor incentivepremies zijn immers een zaak van de gemeente. De VNG kan de
gemeenten indien zij dat wensen bij het opstellen van een dergelijke verordening
behulpzaam zijn door het opstellen van een modelverordening, zoals dat ook
is gedaan voor de huidige premieverordeningen in het kader van
het gemeentelijk incentivebeleid.De leden van de PvdA-fractie stellen de vraag of het juist is dat de f 45
miljoen die is uitgetrokken voor de grote steden, en die aanbesteed moet worden
bij de Arbeidsvoorzieningsorganisatie, incentivegelden in het kader van de
Wiw betreft.De bedoelde gemeenten krijgen op grond van Abw, Ioaw en Ioaz expliciet
de taak en de middelen, voor 1997 een bedrag van f 45 miljoen, om voor
de doelgroep van moeilijk plaatsbare uitkeringsgerechtigden diensten in te
kopen bij Arbeidsvoorziening. Vooralsnog betreft het 19 gemeenten in het kader
van het grote-stedenbeleid. De diensten betreffen aanbodversterking, waaronder
scholing, en bemiddeling van de doelgroep. Het betreft hier geen incentivegelden
in het kader van de Wiw, zoals premies voor succesvol afgeronde opleiding.
Wel ligt het in de bedoeling om op termijn te bezien of deze inkoopgelden
in het scholings- en activeringsbudget van de Wiw kunnen worden opgenomen.De leden van de fractie van D66 vrezen dat integratie in het Werkfonds
van de middelen van de incentive-regeling, er toe kan leiden dat geen middelen
meer ter beschikking komen voor een eveneens benodigde vrijlatingsregeling
op grond van de Abw.De nieuwe centrale vrijlatingsregeling in de Abw is een bepaling die betrekking
heeft op het niet verrekenen van een deel van de inkomsten uit arbeid. Het
is een instrument naast de incentives. De bijstand die wordt uitgekeerd na
rekening te hebben gehouden met de centrale vrijlatingsbepaling kan op de
gebruikelijke wijze worden gedeclareerd bij het rijk. De vraag of middelen
voor de centrale vrijlatingsregeling niet meer ter beschikking komen is dan
ook niet aan de orde. Opgemerkt wordt dat de incentives en de centrale vrijlating
verschillende doelgroepen op het oog hebben; de incentives gelden voor degenen
met arbeidsverplichtingen en voor degenen die daarvan van rechtswege zijn
vrijgesteld geldt de centrale vrijlating.De leden van de PvdA-fractie wijzen op het belang van een goede begeleiding
van de Wiw-werknemers en deze leden vragen of in de Wiw voorwaarden kunnen
worden gesteld aan de mate en kwaliteit van de begeleiding.Het kabinet onderschrijft het belang van goede begeleiding van werknemers.
Goede begeleiding is immers noodzakelijk voor een optimaal functioneren van
de werknemers en voor de vaststelling van het traject dat nodig is om uitstroom
uit de Wiw te bevorderen. Dit geldt speciaal ten aanzien van de jongeren.
Verwacht mag worden dat de trajectbenadering een goede begeleiding impliceert.
Daartoe heeft het kabinet de uitvoeringskosten van de Wiw zodanig verhoogd
dat een intensieve begeleiding ook mogelijk is.Het stellen van voorwaarden aan de mate en kwaliteit van de begeleiding
moet echter worden afgeraden aangezien dit slechts leidt tot een beperking
van de gemeentelijke vrijheid. Het is daarbij moeilijk om kwaliteitsnormen
vast te stellen en de kwantiteit van de begeleiding is sterk afhankelijk van
het gekozen traject en van de persoon.De leden van de PvdA-fractie vragen hoe het staat met de realisatie van
de extra plaatsen voor kinderopvang en in hoeverre deze plaatsen werkelijk
ten goede komen van de doelgroep. Tevens willen deze leden weten of er sprake
is van wachtlijsten.Op dit moment is nog niet bekend hoeveel plaatsen reeds zijn gerealiseerd.
De sluitingsdatum voor het indienen van aanvragen was 15 september 1996. Gebleken
is dat circa 520 gemeenten een aanvraag voor subsidie hebben ingediend. Hoeveel
plaatsen feitelijk in 1996 zijn gerealiseerd zal blijken op het
moment dat de gemeenten hun definitieve subsidieaanvraag over 1996, vergezeld
van een jaarverantwoording plus accountantsverklaring, hebben ingediend. Gemeenten
hebben daarvoor tot uiterlijk 20 september 1997 de tijd.Gemeenten dienen in het kader van de trajectbemiddeling te bezien of kinderopvang
nodig is. Op basis van het benodigde aantal plaatsen voor (ex)-bijstandscliënten
hebben gemeenten een aanvraag om subsidie bij SZW ingediend. Een wachtlijst
hoeft zich om die reden dan ook niet voor te doen. Wel kan het zo zijn dat
gemeenten bij kinderopvanginstellingen onbezette plaatsen willen inkopen ten
behoeve van de alleenstaande ouder in de bijstand.Gemeenten kunnen deze onbezette plaatsen op voorhand inkopen indien zij
nog niet zeker weten hoeveel alleenstaande ouders kinderopvang nodig hebben.
De plaats kan dan door de kinderopvanginstelling open worden gehouden voor
de gemeente. Dit is mogelijk omdat in de regeling 1996 is geregeld dat indien
de ingekochte plaatsen voor 50% bezet zijn, de subsidie toch volledig verstrekt
zal worden. Dit bezettingspercentage is voor 1997 opgetrokken naar 75%.De leden van de GPV-fractie constateren dat ook in onderhavig wetsvoorstel
de ouderlijke verantwoordelijkheid voor kinderzorg ondergeschikt blijft aan
de uitstroom uit de uitkering. Dit heeft tot gevolg dat de uitkeringslasten
zullen afnemen. Deze leden vragen of de reden dat er is gekozen voor een structureel
bedrag voor kinderopvang, is gelegen in het feit dat door terugdringing van
de uitkeringslasten de gelden voor de kinderopvang kunnen worden terugverdiend.Belangrijk oogmerk van de Regeling kinderopvang en buitenschoolse opvang
alleenstaande ouders, die op verzoek van de Tweede Kamer reeds in 1996 in
werking is getreden, is om knelpunten bij de aanvaarding van werk of scholing
voor alleenstaande ouders in de Abw te verminderen. Bij de beoordeling van
de vraag of een sollicitatieplicht gelet op de thuissituatie kan worden opgelegd,
bestaat nu de mogelijkheid om kinderopvang aan te bieden, hetgeen de combinatie
van arbeid en zorg vergemakkelijkt. Doordat de kinderopvangregeling een knelpunt
wegneemt bij de aanvaarding van werk dan wel de mogelijkheid biedt om scholing
te gaan volgen die de kans op een baan vergroot, zal naar verwachting een
aantal alleenstaande ouders daadwerkelijk aan het werk kunnen komen, waartegenover
dan een uitkering vervalt. Deze bespaarde uitkeringsgelden kunnen structureel
worden ingezet ter financiering van de extra lasten van de kinderopvangregeling
ter grootte van f 85 mln.De vraag van de leden van de D66-fractie om verheldering te bieden bij
de relatie met Arbeidsvoorziening ten aanzien van de werkervaringsplaatsen
ingevolge de Wiw en de werkervaringsplaatsen van Arbeidsvoorziening wordt
in hoofdstuk 5 beantwoord. 5. Het instrumentarium: detacheringen en werkervaringsplaatsenDe leden van de PvdA-, CDA-, RPF- GPV-fractie vragen naar de bevoegdheidsverdeling
tussen de gemeenten en Arbeidsvoorziening bij de toepassing van het instrument
werkervaringsplaats, waarbij de zorg wordt uitgesproken dat gemeenten en Arbeidsvoorziening
hier in onderlinge concurrentie zullen treden. De CDA-fractie vraagt voorts
naar de omvang van beschikbare middelen voor werkervaringsplaatsen.Artikel 5 biedt gemeenten de mogelijkheid om een werkgever een loonkostensubsidie
te verstrekken wanneer deze een langdurig werkloze behorend tot de Wiw-doelgroep
in dienst neemt om werkervaring te laten opdoen. De ervaring leert dat een
groot deel van deze zogenoemde werkervaringsplaatsen worden omgezet in een
vast dienstverband. Artikel 5 bepaalt tevens dat niet de gemeente zelf de arbeidsbemiddeling
naar werkervaringsplaatsen voor haar rekening mag nemen, maar dat hiertoe
de Arbeidsvoorzieningsorganisatie of derden dienen te worden ingeschakeld.
Deze bepaling is opgenomen om te voorkomen dat er ongewenste concurrentie
tussen gemeenten en Arbeidsvoorziening op het terrein van arbeidsbemiddeling
optreedt.De gemeenten ontvangen voor iedere werkervaringsplaats die wordt gerealiseerd,
het basisbedrag van f 17 000 uit het Werkfonds. Dit basisbedrag
kan de gemeente niet alleen inzetten voor een loonkostensubsidie, maar ook
voor de financiering van de bemiddelingskosten van Arbeidsvoorziening of derden
(kamerstukken II 1996/97, 25 122, nr. 3, pag. 32). De VVD-fractie heeft
in de algemene inleiding terecht opgemerkt dat de werkervaringsplaats in artikel
5 zodanig is vormgegeven, dat daarmee de inkoop door gemeenten van arbeidsbemiddeling
bij Arbeidsvoorziening of derden wordt gefacilieerd. De bevoegdheidsverdeling
tussen gemeenten en Arbeidsvoorziening bij de toepassing van dit instrument
laat zich dan ook typeren als een inkooprelatie. Van concurrentie tussen gemeente
en Arbeidsvoorziening bij de toepassing van het instrument werkervaringsplaats
zal geen sprake kunnen zijn.Het aantal werkervaringsplaatsen per gemeente is niet gelimiteerd. Iedere
gemeente kan het instrument naar eigen inzichten inzetten. Vooralsnog gaat
het kabinet ervan uit dat het aantal van 12 000 plaatsen per jaar landelijk
toereikend zal zijn. Indien het aantal werkervaringsplaatsen de 12 000
benadert zal worden bezien of een verdeling van dit aantal over de gemeenten
tot stand moet worden gebracht of dat een heroverweging van dit plafond noodzakelijk
is.De leden van de RPF-fractie doen het voorstel om het begrip «werkervaringsplaats»
te vervangen door «instroomplaats», omdat ook in de Wiw-dienstbetrekking
werkervaring wordt opgedaan.De gedachte van deze leden dat de term instroomplaats de doelstelling
van de Wiw-werkervaringsplaats beter tot uitdrukking brengt en het onderscheid
met de Wiw-dienstbetrekking – waarin ook werkervaring wordt opgedaan –
verduidelijkt, kan worden onderschreven. De keuze voor de term werkervaringsplaats
is echter ingegeven door de terminologie die door de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
voor eenzelfde instrument, waarbij aan de werkgever een loonkostensubsidie
bij in dienst name van een langdurig werkloze wordt verstrekt, wordt gehanteerd.
Omdat in de praktijk de term werkervaringsplaats gangbaar is, zou een andere
omschrijving aanleiding tot verwarring kunnen geven. Overigens wordt de term
werkervaringsplaats alleen in de toelichting en niet in de wettekst gebruikt.
Mocht in de uitvoering gaandeweg een andere aanduiding meer passend worden
gevonden, dan vormt de wettekst hiervoor geen belemmering.De RPF-fractie stelt voorts de vraag of niet het gevaar bestaat dat Arbeidsvoorziening
na de inwerkingtreding van de Wiw minder aandacht zal besteden aan de moeilijk
bemiddelbaren.De Arbeidsvoorzieningswet 1996 legt in artikel 4, lid 1, onderdeel b aan
de Arbeidsvoorzieningsorganisatie de verplichting op moeilijk plaatsbare werkzoekenden
geschikt te maken voor hun inschakeling in de arbeid. In deze nieuwe wet –
met ingang van 1 januari jl. in werking getreden – is deze invalshoek
speciaal benadrukt. Er is geen enkele reden te veronderstellen dat Arbeidsvoorziening
dit zal veronachtzamen. En overigens maakt de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid hierover jaarlijks taakstellende afspraken met het CBA.De werkervaringsplaats is een goed instrument om cliënten die moeilijk
plaatsbaar zijn in aanraking te brengen met werk om van daaruit door te groeien
naar een reguliere baan. De Wiw-werkervaringsplaats biedt in feite aan de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
een ruimere mogelijkheid om het instrument werkervaringsplaats in te zetten
of te doen inzetten voor moeilijk plaatsbaren en zal zeker geen aanleiding
geven om minder aandacht aan deze groep te geven.Ook vragen de leden van de RPF-fractie of er een sollicitatieplicht bestaat
tijdens het volgen van een arbeidstoeleidingstraject, en zo ja of hier dan
geen sprake is van een desinvestering.Voor een iedere werkloos werkzoekende die een uitkering geniet op basis
van bijvoorbeeld de Algemene bijstandswet of de Werkloosheidswet geldt een
sollicitatieplicht ongeacht of hij een arbeidsmarkttoeleidingstraject volgt.
De vraag van de RPF-fractie is nu of bij een tussentijdse onderbreking van
een traject in verband met het aanvaarden van een reguliere baan kan worden
gesproken over een desinvestering. Ervan uitgaande dat deelname aan zo'n traject
altijd de kansen op de arbeidsmarkt vergroot, moet deze vraag ontkennend worden
beantwoord. Eerder zou kunnen worden gesteld dat er sprake is van het tegendeel.
Voortzetting van het traject, terwijl een reguliere baan voor handen is, betekent
immers dat er onnodig kosten worden gemaakt, hetgeen kan worden aangemerkt
als een desinvestering. De handhaving van een sollicitatieplicht tijdens het
volgen van arbeidsmarkttoeleiding wordt dan ook zonder meer noodzakelijk geacht.De CDA-fractie signaleert dat Arbeidsvoorziening de laatste jaren minder
prioriteit heeft gegeven aan het invullen van werkervaringsplaatsen. De PvdA-fractie
vraagt in hoeverre de daling van het aantal werkervaringsplaatsen gerealiseerd
door Arbeidsvoorziening is veroorzaakt door de vermindering van het Arbeidsvoorzieningsbudget.De vermindering van de rijksbijdrage aan de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
heeft het CBA genoodzaakt nadere prioriteiten te stellen bij de inzet van
instrumenten.Mede met het oog op de wens van de Tweede Kamer heeft het CBA de scholingsinstrumenten
zo veel mogelijk ontzien. Dit had tot gevolg dat ondermeer de subsidiehoogte
in de Kaderregeling Arbeidsinpassing, waaronder de werkervaringsplaatsen vallen,
is afgenomen.De fracties van PvdA, CDA en D66 vragen aandacht voor de concurrentie
tussen de Wiw, Wsw en de regeling Extra werkgelegenheid voor langdurig werklozen.
Leidt het bestaan van deze verschillende regelingen er niet toe dat werkgevers
kiezen voor de financieel meest aantrekkelijke vorm van tewerkstelling van
langdurig werklozen of gehandicapten?Daarnaast vraagt de D66-fractie naar de verschillende voordelen voor een
werkgever tussen de huidige en toekomstige regelingen.In de eerste plaats geldt voor personen die werkzaam zijn op basis van
de regeling Extra werkgelegenheid voor langdurig werklozen dat de loonkosten
volledig door het rijk worden vergoed. De volledige dekking van de arbeidskosten
volgt logischerwijs uit het feit dat het hier gaat om een uitbreiding van
de publieke dienstverlening in de collectieve sector met 40 000 reguliere
arbeidsplaatsen. Het spreekt voor zich dat het reguliere karakter van deze
banen, gekoppeld aan de bijzondere wijze van financiering, tot een natuurlijke
voorrang voor deze banen boven gesubsidieerde arbeid leidt.Kenmerkend voor Wiw, Wsw en de regeling Extra werkgelegenheid voor langdurig
werklozen is voorts dat deze slechts één regievoerder kennen,
namelijk de gemeente. Voor zover het gaat om de extra banen in de zorgsector
dragen de gemeenten de kandidaatwerknemers voor. Dus voor zover in de uitvoering
regelingen onderling concurreren dient de oplossing daarvoor te worden gezocht
in de interne gemeentelijke coördinatie. Onder invloed van de stroomlijningoperatie
is een ontwikkeling in deze richting ook zichtbaar. Diverse gemeenten
trachten bijvoorbeeld het detacheringsonderdeel van de Wsw te integreren met
de uitvoering van de JWG en de banenpool.Er bestaat geen aanleiding voor zorg over concurrentie tussen gemeenten,
omdat de meeste van de huidige regelingen in intergemeentelijke samenwerkingsverbanden
worden uitgevoerd. Zo bestaan er circa 100 bestuurlijke eenheden die de Wsw
uitvoeren en ongeveer 120 JWG/banenpoolorganisaties.Over de verschillende voordelen voor een werkgever bij de huidige en toekomstige
regelingen wordt het volgende opgemerkt. De gemiddelde inleenvergoeding voor
een banenpoolmedewerker bedraagt f 2800; voor JWG-ers wordt in de regel
geen inleenvergoeding gehanteerd. Er zijn geen gegevens bekend over de gemiddelde
inleenvergoeding van gedetacheerden in het kader van de Wsw. De gemiddelde
netto toegevoegde waarde per werknemer (opbrengst minus kosten) bedraagt circa
f 17 000 per jaar. De gemiddelde inleenvergoeding die voor gedetacheerde
Wsw-werknemers wordt gevraagd, zal qua hoogte vergelijkbaar zijn met de gemiddelde
netto toegevoegde waarde per werknemer en eveneens rond de f 17 000
per jaar liggen.De gemiddelde inleenvergoedingen voor Wiw-werknemers die gemeenten in
rekening zullen moeten brengen om de financiering dekkend te krijgen zijn
weergegeven in bijlage 2 van de memorie van toelichting. Overigens gaat het
hier nadrukkelijk om gemiddelde vergoedingen. Voor Wiw-werknemers zal per
individu moeten worden bepaald welke vergoeding reëel en wenselijk is
gelet op zijn arbeidsprestatie en doorstroommogelijkheden. Naar verwachting
zal de inleenvergoeding die bij de uitvoering van de nWsw zal worden gehanteerd,
niet veel afwijken van de huidige vergoeding.De leden van de PvdA-fractie wijzen erop dat er inmiddels ook goed lopende
projecten onder de noemer «de ondernemende werkzoekende» zijn.
Werkzoekenden worden daarbij indien zij geschikt zijn, begeleid naar zelfstandig
ondernemerschap. De leden van de PvdA-fractie menen dat deze projecten zo
veelbelovend en goed presterend zijn dat het Wiw-instrumentarium uitgebreid
zou moeten worden met de mogelijkheid om te begeleiden naar zelfstandig ondernemerschap.
Het komt deze leden voor dat dit één van de resultaten zou kunnen
zijn van de in de nota «Werk door ondernemen» ingezette drie proefprojecten.Op basis van de in de nota «Werk door ondernemen» aangekondigde
proefprojecten is in 1996 een vooronderzoek uitgevoerd, op basis waarvan drie
proefprojecten zijn aangewezen. Deze projecten zullen in juni 1997 van start
gaan. In deze projecten zal worden nagegaan op welke manier de advisering
en de begeleiding van werkzoekenden naar het zelfstandig ondernemerschap kunnen
worden geoptimaliseerd, zullen eventuele knelpunten in de regelgeving (waaronder
ook de financiering van deze trajecten kan vallen) worden gesignaleerd en
zal worden nagegaan op welke manier de samenwerking met aanverwante dienstverleners
en uitkeringsinstanties kan worden verbeterd.Door de opzet van de projecten (drie verschillende projecten, variërend
in aanpak, opbouw, organisatie, schaalgrootte etc.) zal het mogelijk zijn
te experimenteren gericht op het verkrijgen van meer inzicht ten behoeve van
de algemene aanpak in het kader van de bijstandsverlening aan zelfstandigen.
Tevens kunnen verschillende oplossingen uitgeprobeerd worden voor de advisering
en begeleiding van startende werkzoekenden. Ten aanzien van de financiering
zal in de experimenten mogelijk duidelijk worden waar de problemen liggen.
De projecten duren twee jaar. Na afloop zal worden bezien of en zo ja, in
welke wetten of regelingen de resultaten van deze experimenten zullen worden
ingebracht. De leden van de GroenLinks-fractie menen dat de doorstroomdoelstelling
in het wetsvoorstel onuitgewerkt is. Zij missen in artikel 4 een duidelijke
verplichting voor gemeenten om ook tijdens de looptijd van de dienstbetrekking
het aspect doorstroombevordering in acht te nemen. Is voorts niet overwogen
om voor Wiw-werknemers een voorkeursrecht bij vacatures van de inlener in
de wet op te nemen?De opvatting van de GroenLinks-fractie ten aanzien van de onuitgewerktheid
van de doorstroomdoelstelling wordt door het kabinet niet gedeeld. De hoofddoelstelling
van de wet is neergelegd in artikel 2. Dit artikel legt gemeenten de zorgplicht
op om voor de Wiw-doelgroep een zelfstandige bestaansvoorziening en de inschakeling
in het arbeidsproces te bevorderen. Voor degenen die daartoe niet in staat
worden geacht bestaat de mogelijkheid tot sociale activering. De voorzieningen
die op grond van de wet de gemeente daarvoor ter beschikking staan, worden
vermeld in de artikelen 3, 4 en 5. Deze lopen uiteen van het bieden van scholing,
financiële incentives en kinderopvang tot het bieden van Wiw-dienstbetrekkingen
en loonkostensubsidies aan werkgevers.Voor degenen die op een Wiw-dienstbetrekking werkzaam zijn, bestaan ook
vele mogelijkheden om de doorstroming te bevorderen (tijdelijke dienstbetrekking,
loonniveau, scholingsmogelijkheden, intensieve begeleiding door uitvoeringsorganisatie,
financiële incentives). Daarnaast wordt ook de gemeente financieel gestimuleerd
de doorstroming te bevorderen.Over de vastlegging van een voorkeursrecht bij vacatures van de inlener
wordt verwezen naar hoofdstuk 6 waar andere fracties dezelfde vraag hebben
gesteld.De leden van de SGP-fractie vragen de doorstroming naar de reguliere arbeidsmarkt
en de effecten bij de herindicatie na het tijdelijke dienstverband van twee
jaar te kwantificeren. Zij vragen bovendien wat de positie van de Wiw-werknemers
is die na twee jaar niet langer tot de doelgroep behoort, met name omdat niet
altijd terstond een reguliere arbeidsplaats beschikbaar zal zijn.In de toelichting is de verwachting uitgesproken dat het Wiw-doorstromingspercentage
hoger zal zijn dan de percentages van de huidige regelingen (kamerstukken
II, 1996/97, 25 122, nr. 3, pag. 62). Een nadere schatting van het doorstroompercentage
is eigenlijk niet mogelijk. Alleen de toekomst zal duidelijk maken in hoeverre
gemeenten er met de nieuwe wet in slagen de doorstroming te bevorderen.Hetzelfde geldt ten aanzien van de cijfermatige effecten van de herindicatie.Voor de beantwoording van de vraag naar de positie van Wiw-werknemers
na twee jaar wordt verwezen naar hoofdstuk 6 waar de leden van de fracties
van RPF en SP dezelfde vraag hebben gesteld.Ten einde een inzicht te verkrijgen in de omvang van het verdringingsvraagstuk
vragen de leden van de PvdA-fractie naar het aantal banenpool-, JWG- en werkervaringsplaatsen
als percentage van de totale werkgelegenheid. Welk deel hiervan betreft banen
waarbij een kans bestaat van verdringing of concurrentieverstoring?Momenteel zijn er circa 23 000 banenpoolplaatsen en eenzelfde aantal
JWG-arbeidsplaatsen op een voor 1997 totaal geraamde werkgelegenheid van circa
6,3 mln. personen (> 12 uur per week). Voor de banenpool komt dit neer op
0,4%; voor de JWG geldt eenzelfde percentage. Werkervaringsplaatsen worden
thans nauwelijks gerealiseerd.In de toelichting is de erkenning uitgesproken dat ondanks de door de
wet geïntroduceerde vijf toetsingsaspecten, enige vorm van verdringing
nooit uit te sluiten is. Voor welke fractie van het promillage dit thans geldt,
wordt verwezen naar de toelichting waarin een aantal indicaties met betrekking
tot verdringing wordt gegeven voor zover het gaat om de uitvoering van de
JWG (kamerstukken II, 1996/97, 25 122, nr. 3. pag. 34–35).Voor de regeling Extra werkgelegenheid langdurig werklozen gaat het om
uitbreiding van de collectieve sector met een reële uitbreiding van de
werkgelegenheid.De fracties van PvdA en CDA merken op dat bij de toets op recent ontslag
geen rekening wordt gehouden met het niet verlengen van tijdelijke arbeidsovereenkomsten
en met oproep- en uitzendkrachten. Ook wijzen de leden van de CDA-fractie
op verdringing in andere functies dan waarop Wiw-werknemers worden geplaatst
en zij vragen zich daarom af of handhaving van artikel 6, eerste lid, onderdeel
b zinvol is.Deze constatering dat in de toets op recent ontslag geen rekening is gehouden
met tijdelijke arbeidscontractanten en dergelijke is juist. Echter de toets
op recent ontslag is niet het enige toetsingsaspect. Ten aanzien van tijdelijke
contractanten en oproepkrachten is het m.n. de verantwoordelijkheid van het
medezeggenschaporgaan ervoor te waken dat de werkgelegenheidsbelangen van
deze groepen niet worden geschaad door het inlenen van gesubsidieerde werknemers.
De werkgever dient op grond van artikel 6, eerste lid, onderdeel c immers
met de ondernemingsraad overeen te komen dat Wiw-werknemers kunnen worden
ingeleend.Anders dan voor de CDA-fractie, staat de relevantie van toets op recent
ontslag voor het kabinet niet ter discussie. Onder de erkenning dat de toets
niet voor 100% waterdicht is, biedt het goede mogelijkheden om directe verdringing
te voorkomen. Bovendien betekent handhaving van deze toets een verdere stroomlijning
met de Wet vermindering afdracht loonbelasting en premie voor de volksverzekeringen,
die een vergelijkbare bepaling kent voor de toepassing van de afdrachtskorting
voor langdurig werklozen.De leden van de D66-fractie hebben enige aarzeling bij het limiteren van
het aantal Wiw-werknemers tot 10% van het personeelsbestand van de inlenende
werkgever. Is zo'n percentage niet te knellend dat kansen op werkgelegenheid
worden gemist?Het percentage van 10 is niet in de wet vastgelegd, maar zal in lagere
regelgeving worden neergelegd. Mogelijkerwijs wordt het percentage naar sector
gedifferentieerd. Op deze wijze wordt toch een zekere mate van flexibiliteit
betracht die het mogelijk maakt in te spelen op toekomstige ontwikkelingen.De fractie van PvdA en D66 vragen naar het voortbestaan van projecten
die in het kader van de sociale vernieuwing tot stand zijn gekomen, wanneer
deze meer dan 10% gesubsidieerde werknemers kennen.In de toelichting is reeds aangegeven dat de 10%-norm voor dergelijk projecten
niet zal gelden, hetgeen in de amvb bedoeld in artikel 6, onderdeel a, nader
zal worden geregeld.Uitgangspunt daarbij zal zijn dat sociale vernieuwingsprojecten en buurtbeheerbedrijven
die in het kader van het grote-stedenbeleid tot stand zijn gekomen, kunnen
worden gecontinueerd.De PvdA-fractie vraagt voorts of degenen die geïndiceerd zijn voor
fase 4, niet buiten de 10%-norm zouden kunnen worden gehouden. Hetzelfde wordt
gevraagd ten aanzien van arbeidsplaatsen waarvan kan worden voorzien dat deze
binnen twee jaar regulier worden.Vooralsnog is er geen aanleiding de 10%-norm voor bepaalde categorieën
verder te verruimen, omdat deze norm voldoende mogelijkheden biedt om voor
het geraamde aantal Wiw-werknemers een detacheringsplaats te vinden. Bovendien
is het niet eenvoudig om op voorhand vast te stellen dat een
gesubsidieerde arbeidsplaats na een paar jaar regulier wordt, hetgeen het
rijkstoezicht op de 10%-norm zou bemoeilijken.De leden van de GPV-fractie vragen of het niet wenselijk is om in de 10%-norm
ook de arbeidsplaatsen die tot stand komen op grond van de regeling Extra
werkgelegenheid langdurig werklozen mee te tellen.Het kabinet meent dat dat niet wenselijk is, omdat dit – zoals eerder
aangegeven in hoofdstuk 1 – reguliere banen betreft.De leden van de fracties van D66 en RPF stellen een vraag naar de toepassing
van de 10%-norm voor ondernemingen die de Wsw uitvoeren.Voor een antwoord op deze vraag wordt verwezen naar een antwoord op eenzelfde
vraag van de VVD-fractie in hoofdstuk 2.De leden de RPF vragen waarom de vijf toetsingsaspecten niet van toepassing
op de werkervaringsplaatsen zijn verklaard en doen daarnaast het voorstel
voor een toets op boventalligheid.Ook vragen deze leden naar de verwachte verschuiving van detacheringsplaatsen
van de collectieve en non profit-sector naar de marktsector.Bij een werkervaringsplaats treedt een werknemer in dienst van een reguliere
werkgever en geldt dus een normale arbeidsverhouding. Het reguliere karakter
van de arbeidsverhouding bij de werkervaringsplaats maakt het minder voor
de hand liggend de toetsingsaspecten hierop van toepassing te verklaren. Een
tweede overweging is dat de doorstroommogelijkheid bij werkervaringsplaatsen
niet onnodig belemmerd moet worden.Een toets op boventalligheid is naar het oordeel van het kabinet geen
begaanbare weg, omdat boventalligheid niet kan worden onderscheiden van de
autonome groei in het personeelsbestand die veel ondernemingen de laatste
jaren laten zien.Over de verwachte verschuiving van de collectieve en non profitsector
naar de marktsector kan worden teruggegrepen op de ervaringen met de plaatsingen
in de marktsector bij de JWG. Eind 1995 was 29% van de jongeren met een JWG-dienstbetrekking
werkzaam in de marktsector. De verwachting is dat dit percentage in de toekomst
nog enigszins zal toenemen. Voor personen van 23 jaar en ouder wordt een vergelijkbare
ontwikkeling verwacht.De leden van de fractie van CDA, VVD en D66 verzoeken te reageren op de
gedachte van een externe toets op verdringing en concurrentieverstoring. In
samenhang hiermee doen de leden van de PvdA-fractie het voorstel een meldpunt
voor oneigenlijke concurrentievoordelen bij de Kamer van Koophandel in te
stellen. Een dergelijk meldpunt zou volgens deze leden wenselijk zijn als
tussenstap naar een civiele procedure.De leden van de CDA-fractie stellen voor slechts één toetsingsaspect
te hanteren, namelijk een maximumpercentage voor Wiw-werknemers per onderneming
(artikel 6, eerste lid, onder a).Aan de Wiw ligt – evenals aan de nieuwe Wsw – de gedachte
ten grondslag dat verdringing van reguliere arbeid bij voorkeur dient te worden
voorkomen door zelfregulerende mechanismen. Conform het advies van de Sociaal-Economische
Raad is daarbij gekozen voor een toets op verdringing en concurrentieverstoring
echter zonder al te zware procedures of de instelling van zwaar bewerktuigde
toetsingscommissies. Het kabinet meent dat met de vijf voorgestelde toetsingsaspecten
verdringing en concurrentieverstoring in voldoende mate kan worden tegengegaan.
Het voorstel van de leden van de CDA-fractie om dit te beperken tot slechts
één aspect wordt niet wenselijk geacht, omdat dit onvoldoende
garanties biedt om verdringing en concurrentieverstoring te voorkomen. Het voorstel van de leden van de fractie van de PvdA om een meldpunt bij
de Kamer van Koophandel in te richten kan een goed voorbeeld zijn van een
aanvullende toets. De gemeente Rotterdam heeft in samenwerking met de Kamer
van Koophandel een dergelijk meldpunt ingericht. Dit meldpunt registreert
en handelt de klachten vervolgens af. De keuze om zo'n meldpunt in te stellen
zou het kabinet echter willen overlaten aan de gemeenten en bedrijfsleven
en niet van bovenaf willen opleggen. 6. De dienstbetrekking voor detacheringsplaatsenDe meeste fracties stellen nadere vragen over de arbeidsvoorwaarden voor
Wiw-werknemers.De leden van de PvdA-fractie vragen hoe het WML-begrip gehanteerd in de
Wiw zich verhoudt tot artikel 6 van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag.
Kan meer worden betaald dan de voorgenomen 120% WML in verband met overwerk,
winstuitkeringen en dergelijke? Is het maximum van 120% een voorwaarde of
slechts een grondslag voor subsidieverstrekking? Moet het niet mogelijk worden
gemaakt dat gemeenten uit eigen middelen een hogere beloning boven de 120%
WML betalen zonder de subsidie te verliezen? Waarom is niet gekozen voor functieloon?De leden van de CDA-fractie willen weten hoe de bijzondere arbeidsvoorwaarden
zich verhouden tot het ILO-verdrag. Zij wijzen het uitgangspunt van een 32-urige
werkweek af. Gemeenten moeten zelf de ruimte krijgen om de arbeidsduur te
bepalen.De D66-fractie vraagt of het maximum van 120% WML niet in tegenspraak
is met vrije loononderhandelingen. Hoe reëel is het om de secundaire
arbeidsvoorwaarden begrepen te achten in de uitloop tot 120%, gelet op avond-
en weekendwerk? Wringt zich hier niet het feit dat voor nogal wat mensen de
Wiw-dienstbetrekking vooralsnog een eindfunctie is? Zijn reiskosten ook begrepen
in de 120%? Waarom is voor de beloning in de eerste twee jaar niet overeenkomstig
de Wsw een koppeling met de opleidingsbehoefte gelegd?De leden van de D66-fractie hebben voorts aarzelingen bij de benadering
van de arbeidsduur. Zij hebben bezwaar tegen het beleid om m.n. kostwinners
een voltijd arbeidsduur aan te bieden, omdat dit in wezen neerkomt op het
introduceren van ongelijke beloning tussen verschillende leefvormen. Deze
leden vragen voorts of de subsidie vervalt bij een beloning boven de 120%,
maar dat een hogere arbeidsduur dan 32 uur geen verlies van subsidie betekent,
zij het dat in dat geval de subsidie is gemaximeerd op die 32 uur (behoudens
de uitzonderingen)? Betekent dit dat gemeenten die «verdienen»
op inleenvergoedingen deze extra gelden inzetten voor een langere arbeidsduur?De leden van de GroenLinks-fractie vragen of Wiw-werknemers uitgaande
van een standaardwerkweek van 32 uur nooit meer dan 106% van het wettelijk
minimumloon kunnen verdienen. In hoeverre is een verband aangetoond tussen
beloning en doorstroming? Waarom is voor de beloningssystematiek in de eerste
twee jaar niet gekozen voor de Wsw-benadering? Hoe verhouden de subsidievoorwaarden
zich tot de vrijheid van onderhandelen gewaarborgd door internationale verdragen
die door Nederland zijn geratificeerd? Kan de regering bevestigen dat het
Wiw-werknemers is toegestaan naast hun baan neveninkomsten te genereren? Zo
ja, kan dit ook terstond worden ingevoerd voor de banenpoolmedewerkers? Biedt
de subsidiëring ruimte voor een pensioensregeling?De leden van de RPF-fractie hebben moeite met de voorstellen voor de arbeidsvoorwaarden.
Vormen deze geen onaanvaardbare beknotting van het recht op vrije onderhandelingen
zodanig dat deze kan worden aangevochten bij de ILO? Deze leden hebben sympathie
voor de gedachte om de afweging voor hoeveel uur een Wiw-werknemer
wordt aangesteld decentraal te maken.De leden van de SP-fractie vragen of de vakorganisaties zich niet zullen
beroepen op het ILO-verdrag.In de vragen over de arbeidsvoorwaarden voor Wiw-werknemers herkent het
kabinet haar eigen worsteling met het zoeken naar een evenwicht tussen enerzijds
een redelijke beloning voor Wiw-werknemers die langdurig op de voorziening
zijn aangewezen, en anderzijds het bevorderen van de doorstroming en het realiseren
van zo'n groot mogelijke Wiw-volume binnen het totaal aan beschikbare middelen.
Dit evenwicht meent het kabinet gevonden te hebben met de voorgestelde subsidievoorwaarden
met betrekking tot de beloning en arbeidsduur. Over de afwegingen die hierbij
zijn gemaakt, wordt het volgende naar voren gebracht.Allereerst met betrekking tot de voorstellen voor jongeren, dat wil zeggen
een 32-urige werkweek en een honorering op 100% van het minimumjeugdloon voor
deze groep. Daarmee wordt de huidige arbeidsvoorwaardenregeling uit de JWG
gecontinueerd, niet in het minst omdat deze blijkt te hebben bijgedragen aan
een redelijke doorstroming van jongeren.Vervolgens het voorstel om de beloning voor Wiw-werknemers van 23 jaar
en ouder de eerste twee jaar te beperken tot 100% WML. Het motief om hier
te kiezen voor een beloning op het niveau van 100% WML is gelijk aan dat voor
de jongeren, namelijk dat het accent tijdens het tijdelijke dienstverband
van twee jaar nadrukkelijk moet liggen op doorstroming. Voorkomen moet worden
dat tijdens deze periode onvoldoende pogingen zijn gedaan om regulier werk
te vinden met als gevolg dat de dienstbetrekking na twee jaar wordt beëindigd
zonder dat een andere baan is gevonden. Het bieden van een hoger loon zou
hier een verkeerd signaal afgeven. Daarnaast rechtvaardigt de typering van
de doelgroep een beloning op het niveau van 100% WML in de eerste twee jaar.
Het gaat immers om personen die slechts na een intensief arbeidsinpassingstraject
zouden kunnen doorstromen naar regulier werk en om personen zonder perspectief
op de reguliere arbeidsmarkt. De keuze voor 100% WML in de eerste twee jaar
wijkt af van de benadering die in de Wsw is gevolgd, omdat in de Wiw geen
relatie met de scholings- en opleidingsbehoefte wordt gelegd.De bedenkingen van de leden van de meeste fracties richten zich m.n. op
de arbeidsvoorwaarden van degenen die na twee jaar volgens Arbeidsvoorziening
vooralsnog blijvend op een Wiw-dienstbetrekking zijn aangewezen. De algemene
opvatting is dat deze groep een loonsverbetering in het vooruitzicht moet
kunnen worden gesteld.Deze opvatting wordt door het kabinet gedeeld. Daarom is voor deze groep
in het wetsvoorstel gekozen voor de mogelijkheid van een loonsverbetering
in vergelijking met de banenpoolregeling met een maximum van 120% WML. Deze
loonhoogte sluit aan bij veronderstelde beperkte kwalificaties van de Wiw-doelgroep.
Bij een juiste selectie van kandidaatwerknemers binnen de doelgroep en bij
acquisitie van naar aard en niveau passende detacheringsplaatsen zal een beloningsniveau
van 120% WML in de meeste gevallen nabij het functieloon komen. Een beloning
op functieloonniveau zou echter tot gevolg hebben dat de stimulans om door
te stromen geheel verdwijnt. De Wiw kent weliswaar geen wachtlijstsysteem,
maar de problematiek die zich dan zou voordoen is vergelijkbaar met die van
de Wsw. Wiw-arbeidsplaatsen zouden worden bezet door werknemers die in potentie
kunnen doorstromen, doch hun dienstbetrekking behouden, waardoor voor anderen
geen plaatsen meer beschikbaar komen. Bovendien kan op deze wijze
een hoger volume worden gerealiseerd.De Wiw geeft hiermee de algemene kaders voor de arbeidsvoorwaarden aan
zonder deze vast te stellen, omdat het rijk in deze geen werkgever is. Een
aantal fracties vraagt echter terecht hoe deze zich verhouden tot de subsidievoorwaarden.In de toelichting is aangegeven hoe de subsidievoorwaarden in relatie
tot de arbeidsvoorwaarden moeten worden begrepen (kamerstukken II, 1996/97,
25 122, nr. 3, pag. 43). Wanneer een gemeente arbeidsovereenkomsten sluit
die niet aan de vereisten ten aanzien van de arbeidsduur voldoen, dan komen
deze arbeidsplaatsen slechts binnen de gestelde grenzen voor bekostiging in
aanmerking. Dus wanneer het gaat om een Wiw-dienstbetrekking van meer dan
32 uur, terwijl er op grond van bij de werknemer gelegen factoren geen aanleiding
is voor een langere arbeidsduur, dan wordt voor het aantal uren boven de 32
uur geen subsidie verstrekt. De gemeente zal de meerkosten ten gevolge van
de extra uren uit eigen middelen of uit een hogere inleenvergoeding moeten
financieren. Voor personen die op grond van bij de werknemer gelegen factoren
meer uren werken en voor voormalige banenpoolmedewerkers met een Wiw-dienstbetrekking
van meer dan 32 uur worden de extra uren wel in de subsidie verdisconteerd.De gemeenten kunnen op deze wijze het door diverse fracties gewenste maatwerk
leveren, maar zullen voor iedere werknemer de afweging moeten maken of het
toekennen van extra uren wenselijk is gelet op het belang van doorstromingbevordering.Wanneer de gemeente arbeidsovereenkomsten sluit die niet aan de beloningsvoorwaarden
voldoen, dan is er geen sprake van een arbeidsplaats als bedoeld in de wet,
dat wil zeggen: dan komt deze dienstbetrekking niet in aanmerking voor subsidie.
In concreto betekent dit dat voor iedere Wiw-dienstbetrekking waarvoor meer
dan 120% WML wordt betaald, geen subsidie wordt verstrekt.Bij de vaststelling of het loon de grens van 120% WML overschrijdt, dient
zowel bepaald te worden wat onder loon verstaan dient te worden, als het bedrag
van 120% WML gedefinieerd te worden. Wat dit laatste betreft kan worden uitgegaan
van de op grond van de WML vastgestelde bedragen. In de memorie van toelichting
(kamerstukken II, 1996/97, 25 122, nr. 3, p. 80) is gesteld, dat het
loon het loon in de zin van de Wet op de loonbelasting 1964 is. Dit betekent,
dat loonbestanddelen, die tot dat loonbegrip gerekend worden, moeten worden
meegenomen. Bepaalde onkostenvergoedingen (reiskosten tot een bepaald bedrag)
en aanspraken op een pensioenregeling behoren daar niet toe; inkomsten uit
overwerk en toeslagen in verband met arbeid op ongebruikelijke tijdstippen
bijvoorbeeld wel. Overigens zal in de algemene maatregel van bestuur op grond
van artikel 15, tweede lid, het loonbegrip in deze lijn nader worden ingevuld.
Daarmee is tevens de vraag van de leden van de PvdA-fractie over de Wet minimumloon
en minimumvakantiebijslag beantwoord.De vraag van de leden van GroenLinks over het toestaan van neveninkomsten
naast een Wiw-dienstbetrekking wordt bevestigend beantwoord. Worden deze inkomsten
verkregen uit een tweede baan, dan kan dit natuurlijk wel aanleiding vormen
om het aantal Wiw-uren te bekorten. In de huidige banenpoolregeling is dit
niet anders geregeld.De leden van verschillende fracties hebben gevraagd hoe de regeling van
de voorwaarden die aan de dienstbetrekking worden gesteld om voor subsidie
in aanmerking te komen zich verhouden tot het ILO-verdrag inzake vrije onderhandelingen.De internationale verdragen van de ILO (nr. 87 en 98) en het Europees
Sociaal Handvest garanderen het recht op vrije collectieve onderhandelingen
over arbeidsvoorwaarden. Het comité van deskundigen van de ILO heeft uitgesproken, dat dit geen absoluut recht is. Ingrepen in de
beloning via een loonmaatregel zijn bijvoorbeeld toegestaan, indiena. de maatregel noodzakelijk is vanwege dringende redenen van nationaal
economisch belang;b. het een uitzonderingsmaatregel betreft;c. de maatregel niet meer beperkingen inhoudt dan in de gegeven omstandigheden
noodzakelijk zijn;d. de maatregel gepaard gaat met passende garanties om de levensstandaard
van werknemers te beschermen.Strijd met deze verdragen zou aan de orde kunnen zijn, indien de vrijheid
van onderhandelingen beperkt zou worden in de wet. Dit is niet het geval.
De wet laat de invulling van de arbeidsovereenkomst over aan de werknemers
en werkgevers en legt op het punt van de inhoud van de collectieve arbeidsovereenkomst
geen beperkingen op. In die zin is dan ook wel degelijk sprake van genormaliseerde
arbeidsverhoudingen. Daaraan doet niet af dat in het wetsvoorstel de kenmerken
van de dienstbetrekking, die voor subsidie in aanmerking komt nader zijn aangeduid.
Daartoe zijn de vereisten over de beloning en de arbeidsduur opgenomen.Deze leden verwijzen naar de opvatting van het FNV, die stelt dat de interpretatie
van de ILO-verdragen betekent, dat de subsidievoorwaarden niet stringent mogen
zijn. De subsidievoorwaarden bepalen met name de aard en de omvang van de
werkgelegenheid, die door de werkgevers, i.c. de gemeenten, kan worden aangeboden.
De subsidievoorwaarden beperken op zich niet de vrijheid van onderhandelen.
Voor zover dan toch getoetst zou worden aan de hiervoorgenoemde criteria,
is het kabinet van mening, dat met het subsidiëren van arbeidsplaatsen
in het kader van de het verminderen van de werkloosheid een algemeen maatschappelijk
en economisch belang wordt gediend, dat het stellen van nadere subsidievoorwaarden
op het punt van aard en beloning van de dienstbetrekking gerechtvaardigd is.De leden van de D66- fractie hebben bezwaren tegen de mogelijkheid van
afwijking van de normarbeidsduur van 32 uur in geval daarmee een onvoldoende
inkomen kan worden verworven om uit de uitkering te geraken, omdat daarmee
het invoeren van het maken van onderscheid naar leefvorm en leefsituatie wordt
gecreëerd, die in strijd is met de Europse richtlijnen en nationale wetgeving
met betrekking tot gelijke behandeling. Inkomensbehoefte wordt zo tot norm
van het arbeidscontract en daarmee wordt dit onderscheid ingevoerd, menen
deze leden.In reactie op deze opmerkingen moet eerst worden vastgesteld, dat het
door deze leden aanwezig geachte onderscheid betrekking heeft op het aanbod
van arbeid van een bepaalde omvang. Het staat de gemeente net als iedere werkgever
vrij vast te stellen voor welke arbeidsduur een dienstbetrekking wordt aangeboden.
De werkgever wordt alleen in dit geval in zijn mogelijkheid tot aanbieding
beperkt wegens de voorwaarden, die aan de subsidiëring van die dienstbetrekking
worden gesteld. Voor zover er sprake is van een onderscheid tussen werknemers
in gesubsidieerde dienstbetrekking wegens de verschillende arbeidsduur die
kan worden overeengekomen, geldt het beginsel dat op grond van de regels inzake
gelijke behandeling onderscheid is verboden, tenzij daarvoor een objectieve
rechtvaardiging is aan te voeren. Die rechtvaardiging kan aanwezig worden
geacht indien met dit onderscheid een legitieme doelstelling van sociaal beleid
wordt gediend. De achtergrond hier is het doorbreken van de situatie van langdurig
een uitkering ontvangen en in plaats daarvan arbeid laten verrichten en daarbij
indien mogelijk met deze arbeid een zodanig inkomen te verwerven, dat daarmee
voorkomen wordt dat de situatie van uitkeringsafhankelijk zijn nog gedeeltelijk
blijft voortbestaan. Dat sprake moet zijn van een rechtvaardiging wordt overigens,
zoals hiervoor al is gemeld, in deze wet ook al voorgeschreven. In
die zin wordt, anders dan deze leden menen, naar het oordeel van het kabinet
niet afgeweken van de diverse regels waarin gelijke behandeling wordt geregeld.De leden van de GPV-fractie lezen dat slechts in individuele gevallen
die verband houden met bij de persoon gelegen factoren van de maximum arbeidsduur
van 32 uur mag worden afgeweken. Betekent dit dat een gemeente daartoe volledig
vrij is? Deze leden vragen waarom niet de regel wordt opgenomen dat werknemers
die bij 32-urige arbeid in aanvulling op het werk een beroep moeten doen op
de bijstand de mogelijkheid wordt geboden meer uren te werken ten einde volledig
uit de uitkering te zijn.De gemeente heeft de vrijheid om afwijkingen van de 32 urige werkweek
toe te staan, maar dit kan gevolgen hebben voor de subsidiëring van de
extra uren boven de 32 uur. Deze extra uren worden door het rijk alleen gesubsidieerd
in geval bij de werknemer gelegen factoren dit rechtvaardigen. In de toelichting
is aangegeven aan welke situaties daarbij moet worden gedacht (kamerstukken
II, 1996/97, 25 122, nr. 3, pag. 39–40), waarvan het geraken uit
de uitkering één van de overwegingen kan zijn. In de wettekst
is gekozen voor een brede omschrijving, zodat daaronder ook kunnen worden
begrepen de andere situaties waarin een Wiw-dienstbetrekking van meer of minder
dan 32 uur per week mag worden aangeboden.Indien een Wiw-dienstbetrekking is aangegaan van meer dan 32 zonder dat
bij de werknemer gelegen factoren dit rechtvaardigen, dan wordt voor deze
extra uren geen subsidie verstrekt.Door de PvdA-fractie wordt gevraagd om in te gaan op de positie van de
banenpoolmedewerkers die langer dan twee jaar in de banenpool werken met name
met betrekking tot hun arbeidsvoorwaarden bij in inwerkingtreding van de Wiw.
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat het overgangsrecht voor de
huidige banenpooldeelnemers ingewikkeld is geformuleerd. Kan de regering dit
nog eens verduidelijken? Banenpooldeelnemers verdienen thans nog het minimumloon.
Komt daarin verandering en zo ja, hoe? Zo vragen deze leden.De overgangsregeling voor de banenpoolmedewerkers is uiteengezet in de
toelichting (kamerstukken II, 1996/97, 25 122, nr. 3, pag. 87). Hieruit
komt naar voren dat de arbeidsduur ongewijzigd na in inwerkingtreding van
de Wiw wordt voortgezet – dus ook indien dit 36 uur per week bedraagt –
en dat er mogelijkheden zijn voor een reële loonsverbetering tot maximaal
120% van het wettelijke minimumloon. Welke invulling daarvoor uiteindelijk
wordt gekozen is een zaak van de CAO-partijen.De leden van de SP-fractie willen weten of de regering erkent dat de voorgestelde
beloning geen perspectief biedt op een betere financiële toekomst? Dreigt
niet opnieuw het gevaar van de armoedeval? Zo vragen deze leden.De leden van de RPF tonen zich beducht voor een armoedeval onder Wiw-werknemers
wanneer aan het vereiste van 32 uur wordt vastgehouden. Is in de Wiw rekening
gehouden met de problematiek rond de inkomensafhankelijke regelingen?Over de vraag van de SP-fractie naar de financiële toekomst die het
wetsvoorstel aan betrokkenen biedt wordt het volgende opgemerkt. Doordat de
wet de nadruk op doorstroming legt en een breed instrumentarium biedt om dit
te faciliëren (werkervaring, scholing, intensievere begeleiding, arbeidsbemiddeling,
loonkostensubsidies) worden de kansen op een reguliere baan en daarmee op
een betere financiële toekomst vergroot. Daarnaast biedt de wet mogelijkheden
voor een reële loonstijging.Het kabinet is er zich van bewust dat de overgang van een uitkering naar
een betaalde baan in sommige gevallen nauwelijks tot een inkomensverbetering
leidt. In het recente verleden zijn reeds diverse maatregelen getroffen om
deze problematiek te verlichten (verlaging normhuren voor alleenstaande IHS-gerechtigden
en verhoging arbeidskostenforfait). Ook voor 1998 zijn maatregelen in voorbereiding
die gericht zijn op het beperken van de armoedeval. Hierbij dient ook te worden
genoemd de verhoging van het budget voor de bijzondere bijstand. Het extra
budget is niet alleen bedoeld voor inkomensondersteuning voor financieel kwetsbare
groepen, maar ook ter stimulering van de overgang van uitkering naar werk.De leden van de fractie van de VVD vragen de regering informatie te verschaffen,
alsmede haar oordeel te geven over de huidige vergoedingen aan banenpooldeelnemers
voor onregelmatig werk, reiskosten en werkkleding. Zij begrijpen dat er in
dit opzicht nogal veel verschillen in behandeling bestaan tussen banenpooldeelnemers.Ingevolge de banenpoolregeling wordt de arbeidsovereenkomst aangegaan
tegen het voor de deelnemer geldende minimumloon en vakantiebijslag naar evenredigheid
van het aantal uren dat in de banenpool wordt gewerkt. Toeslagen op het loon
zijn niet toegestaan met uitzondering van de toeslagen die op grond van de
Wet op de loonbelasting 1964 niet tot het loon behoren. Een vergoeding voor
bijvoorbeeld onregelmatig werk is dus niet toegestaan, maar wel is het mogelijk
het verrichten van onregelmatig werk te compenseren in vrije tijd.Wat betreft reiskosten en werkkleding wordt opgemerkt dat deze vallen
onder het begrip noodzakelijke kosten die gemaakt worden in verband met de
functievervulling. Ten aanzien hiervan is bepaald dat deze voor vergoeding
in aanmerking komen voorzover ze noodzakelijk kunnen worden geacht. Het ontmoet
overigens geen bezwaar, indien gemeenten wensen over te gaan op het verstrekken
van een als forfaitair aan te merken onkostenvergoeding. Daarbij is wel gekozen
voor een maximum, waarvoor aansluiting is gezocht bij de regeling inzake het
verstrekken van onkostenvergoeding aan vrijwilligers. Dit betekent dat, indien
een kostenvergoeding tot maximaal f 1200 netto wordt verstrekt, geen
subsidie zal worden teruggevorderd dan wel geweigerd. Volledigheidshalve wordt
erop gewezen dat het antwoord op de vraag of over dit bedrag loonbelasting
en premie volksverzekeringen moet worden ingehouden, voorbehouden is aan de
competente belastinginspecteur.Binnen door de rijksoverheid getrokken grenzen heeft de regering het mogelijk
willen maken dat gemeenten een eigen beleid inzake de secundaire arbeidsvoorwaarden
vorm kunnen geven.Door de leden van de fractie van GroenLinks wordt gevraagd naar de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen gemeente en inlener waar het gaat om het vergroten van de gewenste
kwalificaties voor een bepaalde dienstbetrekking. Zijn er in dat verband afstemmingsproblemen
te verwachten tussen artikel 4, derde lid, en artikel 5, eerste lid?De gemeente is de werkgever van de Wiw-werknemer en uit dien hoofde verantwoordelijk
voor het vergroten van diens kwalificaties. Dit geldt zowel voor de kwalificaties
die nodig zijn om op een detacheringsplaats te kunnen functioneren, hetgeen
is vastgelegd in artikel 4, tweede lid, als voor de kwalificaties die de kansen
op doorstroming vergroten. Deze laatste gemeentelijke verantwoordelijkheid
is geregeld in artikel 2. Het spreekt echter voor zich dat gemeente, inlener
en betrokken werknemer in onderling overleg nadere scholingsafspraken maken
bij het ontbreken van bepaalde vaardigheden.Afstemmingsproblemen tussen artikel 4, tweede lid, dat kwalificaties in
voorbereiding op en tijdens de Wiw-dienstbetrekking reguleert, en artikel
5, eerste lid, dat de loonkostensubsidie aan een werkgever regelt, worden
niet voorzien, omdat dit Wiw-instrumenten zijn die aanvullend op elkaar kunnen
worden ingezet. Artikel 4, tweede lid, bepaalt dat indien het aan de Wiw-werknemer te
wijten is dat de aangeboden werkzaamheden niet worden verricht, de gemeente
geheel of gedeeltelijk geen loon verschuldigd is. De leden van de GroenLinks-fractie
vragen of deze bepaling eigenlijk niet overbodig is ten opzichte van het Burgerlijk
Wetboek (BW) en of het de bedoeling is de gemeente haar beleid in deze in
een verordening vastlegt.In het BW wordt in algemene zin geregeld, dat de werkgever geen loon verschuldigd
is voor de tijd gedurende welke de werknemer de bedongen arbeid niet heeft
verricht (artikel 627 van Titel 7.10 van het BW), terwijl in artikel 628 en
artikel 629 is geregeld wanneer de werknemer wel aanspraak op loon heeft,
terwijl de overeengekomen arbeid niet is verricht, bijvoorbeeld door een oorzaak
die voor het risicio van de werkgever komt of wegens ziekte. De bepaling van
het zesde lid beoogt niet te treden in deze risico-verdeling, die uit het
BW voortvloeit, maar geeft daaraan nader invulling. Zo wordt de mogelijkheid
geopend wel gedeeltelijk loon te betalen en wordt het element ingevoerd van
verwijtbaarheid bij de werknemer dat de arbeid niet is verricht, terwijl dan
nog geen ontslag volgt.De JWG kent een vergelijkbare bepaling, die de JWG-organisatie de mogelijkheid
biedt om bij verwijtbaar niet-verrichten van arbeid of bij wijze van sanctie
(een deel van) het loon in te houden. In de uitvoeringspraktijk bestond namelijk
behoefte aan een sanctiemogelijkheid die minder ver zou gaan dan ontslag.
Deze mogelijkheid is nu ook expliciet in de Wiw opgenomen, omdat het BW deze
niet biedt.In de toelichting is aangegeven dat het voor zich spreekt dat deze sanctiemogelijkheid
met grote zorgvuldigheid moet worden toegepast, en wordt gemeenten aangeraden
haar sanctiebeleid in een protocol vast te leggen. De indruk bestaat dat deze
benadering voor de JWG naar behoren werkt. Volstaan kan dus worden met een
protocol waarin de gedragsregels van de gemeente als werkgever zijn vastgelegd
(na X waarschuwingen wordt een bedrag Y ingehouden). Een gemeentelijke verordening
is daarvoor niet het geëigende instrument.Een terugkeergarantie bij uitstroom uit de Wiw-dienstbetrekking zou de
doorstroming kunnen bevorderen, zo menen de leden van de GroenLinks-fractie.
Is een wettelijke regeling daarvan overwogen? De GPV-fractie kijkt hier anders
tegen aan. Deze fractie meent dat doorstromers niet meer tot de Wiw-doelgroep
behoren en dat een terugkeergarantie derhalve niet op zijn plaats is.Het kabinet meent dat voor beide standpunten iets te zeggen valt en heeft
daarom gekozen voor de benadering dat de gemeente per geval moet bekijken
of een terugkeergarantie wordt geboden en voor welke termijn (maximaal een
jaar). Gemeenten kunnen op deze wijze maatwerk leveren en bij iedere doorstromer
opnieuw de afweging maken met welke terugkeerafspraken de doelstellingen van
de wet het meest worden gediend. Daarbij wordt opgemerkt dat niet iedere doorstromer
per definitie buiten de doelgroep valt. Juist het mislukken van een overstap
naar een reguliere baan kan een indicatie zijn dat betrokkene vooralsnog op
een Wiw-dienstbetrekking is aangewezen.De leden van de GroenLinks-fractie willen weten waarom het wetsvoorstel
imperatieve ontslagbepalingen (artikel 4, zevende lid, en artikel 11) bevat
en waarom is gekozen voor een tijdelijke dienstbetrekking van twee jaar. Hoe
verhouden deze bepalingen zich tot de relatieve beleidsvrijheid van gemeenten
waar het gaat om het aangaan van dienstbetrekkingen?Voorts vragen zij op grond van het weigeren van deelname aan welke activiteiten
tot ontslag dient te worden overgegaan (artikel 11, onderdeel b). Ook willen
zij weten waarom bij verlening van de dienstbetrekking na twee jaar is gekozen
voor een «kan»-bepaling en niet voor een «moet»-bepaling (artikel 13, tweede lid). Tot slot vragen zij of de indruk
juist is dat bij opzegging geen toestemming van de regionaal directeur voor
de Arbeidsvoorziening nodig is, en of bij de opzegbepalingen geen waarborgen
ter bescherming van de werknemer moeten worden geboden, bijvoorbeeld een hoorplicht.De ontslagbepaling van artikel 4, zevende lid, dient ertoe te voorkomen
dat Wiw-plaatsen onnodig worden bezet door personen die een alternatief is
geboden in de vorm van passende arbeid of die een studie volgen waarvoor studiefinanciering
kan worden verkregen. De ontslagbepaling van artikel 9, onderdeel a, hangt
samen met de sluitende benadering voor jongeren die geldt tot het bereiken
van de leeftijd van 23 jaar. De dienstbetrekking van een Wiw-werknemer wordt
in zo'n geval beëindigd, omdat de sluitende benadering niet langer van
toepassing is. Onderdeel b van dit artikel regelt het ontslag bij weigering
van deelname aan activiteiten die voor het uitoefenen van de Wiw-dienstbetrekking
of doorstroming van belang worden geacht. In de meeste gevallen gaat dit om
het volgen van scholing, maar ook de training van sociale vaardigheden, het
volgen van stages kunnen hiertoe worden gerekend. Activiteiten kunnen dus
meer inhouden dan scholing in engere zin.De keuze om personen van 23 jaar en ouder in eerste aanleg een tijdelijk
Wiw-dienstbetrekking aan te bieden komt voort uit één van de
hoofddoelstellingen van de wet: het bieden van relevante werkervaring met
een perspectief op doorstroming naar een reguliere baan. Het bieden van een
vast dienstverband bij aanvang zou aan de Wiw-werknemer een verkeerd signaal
afgeven. Een tijdelijk dienstverband legt ook bij de werknemer een druk om
zich samen met de gemeente in te spannen regulier werk te vinden. Met een
automatisch recht op verlenging van de dienstbetrekking na twee jaar zou deze
druk worden weggenomen, vandaar dat niet is gekozen voor een «moet»-bepaling
in artikel 13, tweede lid.De verhouding tussen de imperatieve ontslagbepalingen en de relatieve
beleidsvrijheid van de gemeenten bij het aangaan van dienstbetrekkingen –
waar de GroenLinks-fractie naar vraagt – is de volgende. Wanneer op
objectieve gronden en door Arbeidsvoorziening is vastgesteld welke personen
tot de Wiw-doelgroep kunnen worden gerekend, dan vindt de selectie van kandidaatwerknemers
door de gemeente plaats. Mocht uit de informatie-inwinning naar voren komen
dat specifieke doelgroepen daarbij ten onrechte worden uitgesloten, dan kan
desgewenst in lagere regelgeving daarop worden gestuurd. Op dit moment is
er geen aanleiding om op voorhand hier nadere regels voor te stellen. Voor
de uitstroom ligt dit anders. Daar geldt het belang dat rijksgefinancierde
voorzieningen niet worden aangewend door personen die daar niet op zijn aangewezen,
zeker wanneer daardoor aan anderen geen plaats kan worden geboden. Imperatieve
ontslagbepalingen worden daarom noodzakelijk geacht.Bij ontslag van Wiw-werknemers is geen toestemming van de regionaal directeur
voor de Arbeidsvoorziening noodzakelijk. Het BBA is namelijk niet van toepassing
op de arbeidsverhouding van werknemers bij een publiekrechtelijk lichaam (artikel
2, eerste lid). De procedure van de vergunning van de Regionale directeur
van de Arbeidsvoorziening (RDA) voegt ook niet veel toe aan de toepassing
van de in het BW en heir nader geregelde ontslaggronden. Op grond van het
BBA is een vergunning vereist bij ontslag, waarbij de RDA toetst of het ontslag
redelijk is. Deze procedure geldt niet bij ontslag vanwege dringende redenen,
bij wederzijds goedvinden of bij faillissement. Er zijn speciale uitvoeringsvoorschriften
voor de toetsing op grond van het BBA vastgesteld, die betrekking hebben op
ontslag wegens bedrijfseconomische redenen en ontslag bij onvoldoende geschiktheid
voor een functie, al dan niet wegens ziekte. Van ontslag om bedrijfseconomische
redenen zal bij de Wiw-dienstbetrekking geen sprake zijn. De beoordeling van
de geschiktheid voor de functie zal vanwege het specifieke karakter
van de arbeidsverhouding niet gemakkelijk in te passen zijn in de algemene
toetsingscriteria op grond van het BBA. Overigens staat het de partijen vrij
in de CAO overeen te komen, dat de gemeente een commissie instellen, die adviseert
over een voornemen tot ontslag en de werknemer daartoe hoort.In aansluiting hierop vragen de leden van de GPV-fractie of de opzegging
wegens het weigeren van het aanbod van passende arbeid geldt voor alle Wiw-werknemers.Deze vraag wordt bevestigend beantwoord. De ontslagbepaling bij weigering
van een aanbod van passende arbeid geldt voor zowel de tijdelijke als vaste
Wiw-dienstbetrekking.De leden van de RPF-fractie vragen wat er gebeurt wanneer een Wiw-werknemer
bij herindicatie na twee jaar niet meer tot de Wiw-doelgroep behoort. In aansluiting
hierop vraagt de SP-fractie of de dienstbetrekking wordt verlengd indien er
geen reguliere baan voorhanden is, of dat deze wordt beëindigd? Indien
dit laatste juist zou zijn, ligt het dan niet voor de hand om de Wiw-baan
om te zetten in een reguliere baan?De leden van de SGP-fractie hebben als vermeld in hoofdstuk 5 van het
verslag een vergelijkbare vraag gesteld.De wet heeft tot doel de inschakeling van langdurig werklozen, uitkeringsgerechtigden
en werkloze jongeren te bevorderen en voor zover zij daartoe niet in staat
zijn, sociale uitsluiting te voorkomen. De gemeenten kunnen daartoe een groot
aantal instrumenten inzetten, waaronder het opdoen van werkervaring in een
Wiw-dienstbetrekking. Hiervoor is aangegeven dat gekozen is voor een tijdelijk
dienstverband van twee jaar ten einde te voorkomen dat het doel van de dienstbetrekking
niet uit het oog wordt verloren, namelijk doorstroming naar regulier werk.
Dit geldt zowel voor de werknemer als voor de gemeente. Tijdens de dienstbetrekking
zullen beiden alles op alles moeten zetten om een overstap naar een reguliere
baan te kunnen maken. Werkervaring, scholing, arbeidsbemiddeling en loonkostensubsidies
zijn de Wiw-instrumenten die daartoe ter beschikking staan.Indien na twee jaar wordt vastgesteld dat betrokken werknemer niet langer
tot de doelgroep behoort, terwijl men er niet in is geslaagd een reguliere
baan te vinden, dan is verlenging van de dienstbetrekking geen optie. Er zou
dan immers een plaats worden bezet door een werknemer die niet tot de doelgroep
behoort, terwijl anderen die erop zijn aangewezen geen aanbod kan worden gedaan.Het Wiw-instrumentarium – buiten de Wiw-dienstbetrekking –
blijft echter voor deze voormalige werknemers inzetbaar, zodat ook na afloop
van de dienstbetrekking scholing, arbeidsbemiddeling en loonkostensubsidies
kunnen worden geboden. Deze laatste mogelijkheid – het bieden van een
werkervaringsplaats aan Wiw-werknemers die na twee jaar niet langer tot de
Wiw-doelgroep behoren – zal worden geregeld in de ministeriele regeling
bedoeld in artikel 1, derde lid.De omzetting van de gesubsidieerde baan in een reguliere baan, zoals door
de SP-fractie wordt voorgesteld, is een mogelijkheid, maar dan op basis van
vrije keuze van de inlener. Immers wanneer inleners na twee jaar zouden worden
verplicht Wiw-werknemers in dienst te nemen, zou dat -zo moet de taxatie zijn-
op voorhand sterk belemmerend uitwerken op het vinden van detachringsplaatsen.De positie van jongeren is aan de orde in vragen van de PvdA- en SP-fractie.
De PvdA wil weten of het wegvallen van de voorbereidingsovereenkomst voor
jongeren feitelijke gevolgen heeft. Kunnen jongeren een Wiw-inkomen
krijgen zonder dat sprake is van een dienstbetrekking of een traject?De leden van de SP-fractie constateren dat de in het wetsvoorstel bedoelde
jongeren binnen een jaar een dienstbetrekking wordt aangeboden, tenzij een
andere voorziening meer voor de hand ligt. Kan de regeling verduidelijken
welke de duur is van die dienstbetrekking en welke arbeidsvoorwaarden dan
zullen gelden, in het bijzonder welk loon? De JWG verplicht gemeenten om na uiterlijk één jaar een
werkloze jongere en JWG-dienstbetrekking aan te bieden. Voor zover jongeren
(nog) niet in staat worden geacht om op zo'n dienstbetrekking te werken, dient
een voorbereidingsovereenkomst te worden gesloten. In de voorbereidingsfase
kunnen jongeren door het volgen van scholing, taalcursussen, gedragstrainingen
en dergelijk zich voorbereiden op plaatsing op een JWG-garantieplaats.De voorbereidingsfase van de JWG komt in de Wiw terug in de vorm van een
traject gericht op de toeleiding naar arbeid (artikel 9).Een Wiw-dienstbetrekking kan deel uitmaken van zo'n traject. De beloning
bij een dienstbetrekking voor een jongere is gebaseerd op de minimumjeugdlonen
en de arbeidsduur bedraagt 32 uur per week, tenzij op grond van bij de werknemer
gelegen factoren een langere of kortere arbeidsduur gerechtvaardigd is. De
dienstbetrekking wordt beëindigd bij het bereiken van de leeftijd van
23 jaar.Een traject beoogt vooral jongeren toe te leiden naar reguliere arbeid.
Kan op voorhand reeds worden voorzien dat dit vooralsnog geen haalbare kaart
is, dan kan direct een Wiw-dienstbetrekking worden aangeboden. In andere gevallen
gebeurt dit na uiterlijk een jaar, wanneer er geen reguliere baan is gevonden.Jongeren van 18 jaar en ouder zonder Wiw-dienstbetrekking die een traject
volgen zullen meestal een Abw-uitkering ontvangen, tenzij zij reeds een arbeidsverleden
hebben op grond waarvan een WW-recht bestaat. De invoering van de Wiw zal
niet leiden tot een wijziging in het inkomen van deze groep, omdat de huidige
vergoeding voor deelname aan de voorbereidingsfase JWG is gelijk aan een Abw-uitkering
voor een alleenstaande jonger dan 21 jaar (per 1 januari 1997 f 342,36
per maand). Wel verandert de juridische basis voor de voorbereidingsovereenkomst.
Deze wordt niet zozeer gebaseerd op de Wiw, als wel op de artikel 70, derde
lid, Abw, dat bepalingen met betrekking tot een trajectplan bevat.Werkloze jongeren die jonger zijn dan 18 jaar hebben geen recht op een
Abw-uitkering, hun ouders ontvangen tot een half jaar na het verlaten van
de school kinderbijslag die gelijk is aan de huidige vergoeding voor deelname
aan de JWG-voorbereidingsfase. Voor deze jongeren bestaat er na een half jaar
dus geen bijzondere inkomensvoorziening. Nadien zijn de ouders verantwoordelijk
voor de bestaanskosten. Dit wijkt af van de situatie onder de JWG-voorbereidingsovereenkomst
waarbij tegenover deelname het recht op een vergoeding bestond. Verhoudingsgewijs
gaat het hier echter om een gering aantal jongeren. Uit onderzoeksgegevens
over 1995 komt naar voren dat 14% van de jongeren met een voorbereidingsovereenkomst
jonger is dan 18 jaar, hetgeen neerkomt op 287 jongeren. Een deel daarvan
heeft onder de Wiw recht op een half jaar kinderbijslag.In de toelichting is aangegeven dat van het beginsel van de 32-urige werkweek
kan worden afgeweken wanneer een alleenstaande ouder de zorg heeft voor een
of meer jonge kinderen (kamerstukken II, 25 122, nr 3, pag. 40). De leden
van de fractie van de RPF en SGP willen weten aan welke leeftijd voor de kinderen
hier wordt gedachtTen aanzien van de op te leggen arbeidsverplichtingen blijft artikel 107
van de Abw onverkort van toepassing. Dat houdt onder meer in dat de ouder
met een volledige verzorgende taak voor één of meer ten laste
komende kinderen, jonger dan 5 jaar, van rechtswege ontheven is van de verplichtingen bedoeld in hoofdstuk VIII van die wet. Het ligt niet
voor de hand dat in dergelijke gevallen een dienstbetrekking in het kader
van de Wiw aan de betrokkene zal worden aangeboden.In alle andere gevallen wordt het aan het oordeel van burgemeester en
wethouders overgelaten om, wanneer daar om redenen van medische of sociale
aard daartoe aanleiding bestaat, tijdelijk geheel of gedeeltelijk ontheffing
te verlenen van de hiervoor genoemde verplichtingen. De leeftijd van het kind
of de kinderen is daarbij niet bepalend.Het is evenwel mogelijk dat een alleenstaande ouder op vrijwillige basis
opteert voor een (deeltijd-) Wiw-dienstbetrekking. In een dergelijk geval
kan de gemeente afwijken van het beginsel van de 32-urige werkweek en de duur
van de werkweek afstemmen op de individuele omstandigheden en mogelijkheden.Op deze wijze kan de gemeente invulling geven aan de maatwerkgedachte
die ten grondslag ligt aan het activeringsbeleid.De leden van de fractie van D66 wijzen erop dat uit onderzoek van diverse
gemeenten is gebleken dat onder banenpooldeelnemers vaak problematische schulden
voorkomen. De fractie informeert of het geen goede gedachte zou zijn om aan
het aanbod voor een Wiw-dienstbetrekking standaard een goede schuldsaneringsregeling
te koppelen, omdat ook bij een minimuminkomen een schuldsaneringsregeling
vaak een structurele verbetering van de financiële positie inhoudt.Er zijn inderdaad diverse signalen dat problematische schulden voorkomen
onder banenpooldeelnemers. Vaak als gevolg van jarenlange afhankelijkheid
van het sociaal minimum. Afhankelijk van de individuele situatie van betrokkenen
kan het van belang zijn om bij werkaanvaarding de mogelijkheden voor een schuldsanering
na te gaan. Naar de mening van het kabinet moet hierbij wel worden voorkomen
dat degenen met problematische schulden die geen gesubsidieerd werk aanvaarden,
benadeeld worden doordat zij een lagere prioriteit krijgen bij schuldenregelingen.
Dit betreft onder meer uitkeringsgerechtigden die andere arbeid tegen een
lage beloning accepteren en degenen zonder kansen op de (gesubsidieerde) arbeidsmarkt.Voorts stelt de D66-fractie de vraag wie na inwerkingtreding van de Wiw
optreedt als werkgever. Is dat de VNG of de minister? Bovendien vragen zij
op welk moment en op grond van welke beslissing de volledige werkweek voor
banenpooldeelnemers is gesteld op 36 uur per week en hoe daarvan mededeling
is gedaan aan de Tweede Kamer.De arbeidsovereenkomst voor een Wiw-dienstbetrekking wordt aangegaan tussen
de gemeente en de werknemer. De gemeente is dus de werkgever. De verwachting
is dat werknemersorganisaties en een representatie organisatie van werkgevers
collectieve afspraken zullen maken over de arbeidsvoorwaarden van de Wiw-werknemers.
Het ligt voor de hand te veronderstellen dat de VNG daarbij zal optreden als
werkgeversorganisatie. De centrale werkgeversrol zal dus worden vervuld door
de VNG, niet door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.De beslissing over de invoering van een 36-urige werkweek per 1 januari
1997 is in december 1996 genomen. De aanleiding daartoe was het advies van
de Raad van State over het wetsvoorstel Wiw, waarin dit onderwerp ook aan
de orde werd gesteld, en de signalen uit de uitvoeringspraktijk waarin aandacht
werd gevraagd voor de situatie die dreigde te ontstaan dat banenpoolmedewerkers
langere werkweken zouden kennen dan het overige personeel van inlenenende
werkgevers. De invoering van de 36-urige werkweek is geregeld bij wijziging
van de Rijksbijdrageregeling banenpools (Stcrt. 1996, nr. 248). Ook vragen de leden van de D66-fractie hoe het vereiste dat de inlener
ten minste één werknemer in dienst heeft zich verhoudt tot de
eerder gestelde vereiste dat maximaal 10% van het personeelsbestand van de
inleners uit Wiw-werknemers mag bestaan.De vereiste dat de inlener ten minste één werknemer in dienst
moet hebben volgt uit het de definitie van het begrip onderneming (artikel
1, eerste lid, onderdeel i) dat teruggrijpt op de Wet op de ondernemingsraden
(WOR). Het ondernemingsbegrip uit de WOR veronderstelt dat de ondernemer ten
minste één werknemer in dienst heeft.Een inlenende onderneming mag altijd aan één Wiw-werknemer
een detacheringsplaats te beschikking stellen, hetgeen volgt uit artikel 6,
eerste lid, onderdeel a, namelijk uit de zinsnede «met dien verstande
dat in de onderneming in ieder geval een werknemer is toegelaten». Omdat
Wiw-werknemers bij de bepaling van het aantal in de onderneming werkzame personen
ook meetellen betekent dit dat een onderneming met 1 tot 19 werknemers één
Wiw-werknemer kan inlenen, bij 20 tot 28 werknemers twee Wiw-werknemers enz.De leden van de fracties van de PvdA, VVD, D66 en Groenlinks vragen naar
de mogelijkheid te bevorderen dat Wiw-werknemers bij sollicitaties bij de
inlenende werkgever een voorrangspositie hebben.Het kabinet kan instemmen met de gedachte dat een dergelijke voorrangspositie
wenselijk is, maar ziet geen mogelijkheden om dit in wetgevende zin te bevorderen.
De werving en selectie van werknemers is immers een eigen verantwoordelijkheid
van werkgevers.Gemeenten kunnen als uitvoerders van de Wiw echter wel bevorderen dat
Wiw-werknemers een voorrangspositie bij interne sollicitaties krijgen. Ten
eerste kunnen gemeenten in overleg met de inlener een dergelijke voorrangsbepaling
in de plaatsingsovereenkomst bedoeld in artikel 4, tweede lid, opnemen. Ten
tweede kunnen ook gemeenten als inlenende werkgevers Wiw-werknemers deze voorrangspositie
geven. De VNG zal in het implementatietraject van de Wiw worden gevraagd bijzondere
aandacht aan dit onderwerp te geven.De PvdA-fractie stelt nadere vragen over de regeling Extra werkgelegenheid
langdurig werklozen. Dienen banenpoolmedewerkers niet bij voorrang op deze
banen te worden geplaatst? Kunnen deze banen niet voor alle gemeenten die
de banenpoolregeling uitvoeren, beschikbaar worden gesteld?De regeling Extra werkgelegenheid langdurig werklozen wordt uitgevoerd
door de gemeenten en voor de zorgbanen dragen de gemeenten de kandidaten voor.
Ook de huidige banenpoolregeling wordt onder verantwoordelijkheid van de gemeenten
uitgevoerd. Voor gemeenten is er dan ook geen enkel beletsel om bij gebleken
geschiktheid banenpoolmedewerkers bij voorrang op een 40 000-baan te
plaatsen. Uit de plaatsingsgegevens komt naar voren dat dit ook regelmatig
heeft plaatsgevonden: 22% van de thans gerealiseerde banen wordt bezet door
voormalige banenpoolmedewerkers.De suggestie om de 40 000-banen beschikbaar te stellen voor alle
gemeenten die de banenpoolregeling uitvoeren – hetgeen neerkomt op nagenoeg
alle Nederlandse gemeenten – is interessant, maar op dit moment moeilijk
in te passen in de huidige, voor deze kabinetsperiode vastgestelde verdeling
die prioriteit geeft aan de G-4 in verband met de hoge werkloosheidsvolumina,
alsmede aan de G-21 en een aantal middelgrote gemeenten in verband met het
aantal Abw-gerechtigden.De leden van de fracties van GroenLinks en D66 hebben gevraagd geïnformeerd
te worden over de berichten in de pers dat gemeenten aan de uitvoering van
de banenpools ongeveer f 70 miljoen overhouden. Het verschijnsel van de «overfinanciering» is reeds eerder
gesignaleerd. De Algemene Rekenkamer heeft in haar Decemberverslag 1994 aandacht
besteed aan de uitvoering van het banenpoolbeleid waarvan de financiering
één van de aspecten betrof. Zij concludeerde dat daarvan in
zekere mate sprake was.Bij de opzet van de Rijksbijdrageregeling banenpool in 1990 is als uitgangspunt
genomen een werkgelegenheidsinstrument tot stand te brengen dat zoveel mogelijk
met bestaande financiële middelen zou worden gefinancierd.Als zodanig werden gerekend het rijks- en gemeentelijk deel van de vrijvallende
uitkeringen Abw/Rww, IOAW en IOAZ, de toenmalige premievrijstelling Vermeend/Moor
en een inleenvergoeding. Deze middelen waren op zich niet voldoende om de
financiering rond te krijgen. Daarom werden daarnaast door het rijk en Arbeidsvoorziening
bijdragen beschikbaar gesteld. Bij de bepaling van de hoogte daarvan was er
rekening mee gehouden dat eveneens deelgenomen zou worden door niet-uitkeringsgerechtigden
of uitkeringsgerechtigden die een andere uitkering dan een Abw-uitkering ontvingen.In dit verband wordt erop gewezen dat de financiële middelen die
op deze wijze voor de gemeenten beschikbaar kwamen, niet alleen bestemd waren
voor betaling van de loonkosten van de banenpooldeelnemers, maar tevens voor
de uitvoeringskosten van de banenpool als geheel.In de praktijk is gebleken, zoals ook naar voren kwam bij de evaluatie,
dat gemeenten sturingsmechanismen hanteerden om middelen en kosten op persoonsniveau
zoveel mogelijk in evenwicht te houden. Voorts konden gemeenten ervoor kiezen
de rijksbijdrage, de zogenaamde startsubsidie, deel uit te laten maken van
de brede doeluitkering, zulks in afwachting van de inwerkingtreding van het
Fonds sociale vernieuwing. Dit leidde tot een zekere mate van overfinanciering.
Vooropgesteld zij dat de destijds gekozen financieringsstructuur overfinanciering
niet uitsloot, maar dat deze zich beperkte tot bepaalde marges van de totale
financiering, enerzijds te verklaren uit gedragseffecten van gemeenten tijdens
de eerste aanloopfase (met name 1991 en 1992) en anderzijds uit de afrekensystematiek
van de brede geldstroom inzake de sociale vernieuwing (1991 t/m 1993).Het feit dat de in het kader van de brede doeluitkering gehanteerde criteria
gunstig voor de deelnemende gemeenten konden uitwerken, heeft destijds reeds
geleid tot het strakker aanhalen van deze criteria.Sinds 1 januari 1994 maakt voornoemde startsubsidie van het rijk deel
uit van het Fonds sociale vernieuwing. Dit heeft tot gevolg gehad dat de gemeenten
deze gelden niet langer voor de banenpools behoeven te bestemmen, maar dat
zij binnen de reikwijdte van het fonds vrij in de besteding van deze gelden
zijn.Wat betreft de banenpool wordt eenmaal per jaar de stand van zaken weergegeven
in de banenpoolmonitor die eveneens ter kennis aan de Tweede Kamer wordt gebracht
(laatstelijk op 6 februari jl.). Hierin wordt onder andere een vergelijking
opgenomen van de uitgaven en inkomsten per deelnemer die betrekking heeft
op het jaar voorafgaande aan het jaar waarop de monitor betrekking heeft.
In de banenpoolmonitor van 1994 waarin de vergelijking betrekking heeft op
het jaar 1993, is aangegeven dat per deelnemer gemiddeld circa f 3 400
overgehouden zou kunnen worden. Het strakker aanhalen van de criteria, zoals
hiervoor aangegeven, blijkt in zoverre effect te hebben gehad, dat in de vergelijking
van uitgaven en inkomsten per deelnemer in 1994, opgenomen in de banenpoolmonitor
1995, is vermeld dat het bedrag dat gemiddeld zou kunnen worden overgehouden,
reeds gedaald is naar een bedrag van ruim f 2 000.Naar verwachting zal deze tendens zich voortzetten. Gebleken is dat gemeenten
ertoe over zijn gegaan het aantal banenpoolplaatsen uit te breiden, waarvoor
geen extra bijdragen van Arbeidsvoorziening alsmede uit het Fonds
sociale vernieuwing worden ontvangen. Daarnaast heeft de inwerkingtreding
van de Wet uitbreiding loondoorbetalingsplicht bij ziekte per 1 maart 1996
eveneens financiële consequenties voor de banenpools met zich meegebracht.Deze verdere daling zal enigszins worden gemitigeerd doordat gemeenten
per 1 januari 1996 in aanmerking komen voor de afdrachtskorting lage lonen
(SPAK). Vanwege overgangsproblemen is ervoor gekozen het belastingvoordeel
ingevolge de SPAK in 1996 niet in mindering te brengen op het rijksdeel van
de vrijvallende uitkering.Wat betreft de afdrachtskorting langdurig werklozen (WVL) wijst het kabinet
erop dat deze één van de financieringsbronnen van de banenpools
is. Als gevolg van de invoering van de Wet vermindering afdracht loonbelasting
en premie volksverzekeringen per 1 januari 1996 is zij in de plaats gekomen
van de premievrijstelling ingevolge de Wet bevordering arbeidsinpassing. Anders
dan de leden van de fractie van Groen Links veronderstellen is het «overschot»
dus niet een gevolg van het feit dat de gemeenten in aanmerking komen voor
WVL.De vraag van de leden van de fractie van Groen Links of de regering het
voornemen heeft om restitutie aan de gemeenten te vragen wordt ontkennend
beantwoord. Evenmin bestaat het voornemen de banenpoolregeling te wijzigen
om gemeenten die een «overschot» hebben, in staat te stellen tot
verhoging van de beloning van banenpooldeelnemers over te gaan. Het kabinet
acht het namelijk niet zinvol vooruit te lopen op de inwerkingtreding van
de onderhavige wet. Thans is van belang dat met de systematiek van de Wiw
een einde wordt gemaakt aan de mogelijkheid van overfinanciering.De leden van de fractie van de SP hebben vernomen dat sommige RBA's het
werken in de banenpool niet beschouwen als werk en dat zij hiervan evenmin
een aantekening wensen te maken. Zij vragen of de regering dit juist acht.Voorop wordt gesteld dat de wijze waarop de inschrijving bij Arbeidsvoorziening
moet geschieden, onder de verantwoordelijkheid van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
valt. Op grond van interne richtlijnen dienen arbeidsbureaus personen die
werkzaam zijn op een bijzondere arbeidsplaats, waaronder een banenpoolplaats,
te registreren. Omdat ook voor personen die werkzaam zijn op een bijzondere
arbeidsplaats het streven gericht blijft op uitstroom naar een reguliere baan,
blijven zij tevens geregistreerd als «niet werkend» werkzoekend.
Anders dan verondersteld wordt, beschouwt Arbeidsvoorziening het werken in
een banenpool dus wel als werk, maar niet als regulier werk. Voor Arbeidsvoorziening
is het van belang inzicht te houden in haar bemiddelingsbestand naar regulier
werk. De door Arbeidsvoorziening gevolgde werkwijze stelt haar daartoe in
staat. Derhalve heeft het kabinet hier geen bezwaar tegen. Wel zal met Arbeidsvoorziening
worden bezien of en hoe de aanduiding «niet werkend» in deze gevallen
zou kunnen worden aangepast.Door de leden van de PvdA-fractie is de vraag gesteld hoe artikel 20,
tweede lid, zich verhoudt tot artikel 18. Artikel 18, tweede lid, regelt het
financiële correctie-instrument, dat de minister kan toepassen indien
de uitvoering van de wet door gemeenten – waaronder mede wordt verstaan
de besteding van de subsidie – niet rechtmatig geschiedt. Op grond van
welke rechtmatigheidseisen de minister dit instrument kan toepassen, is in
de betreffende bepaling limitatief opgesomd. De aanwijzingsbevoegdheid, zoals
geregeld in artikel 20, tweede lid, is – naast de mogelijkheid van schorsing
en vernietiging op grond van de Gemeentewet – het niet-financiële
correctie-instrument. Dit toezichtsinstrument kan – als ultimum remedium –
voornamelijk toegepast worden indien de gemeente aan haar discretionaire bevoegdheden
een invulling geeft die niet overeenkomt komt met het door het
rijk voorgestane beleid. Verderop in dit verslag bij de artikelen wordt wordt
nader ingegaan op de aanwijzing. 7. Het gemeentelijk WerkfondsAlvorens de afzonderlijke vragen met betrekking tot het gemeentelijk Werkfonds
te beantwoorden, wordt onderstaand de bekostigingssystematiek kort uiteengezet.Voor iedere gerealiseerde Wiw-dienstbetrekking van 32 uur of meer kan
de gemeente een basisbedrag van f 17 000 declareren. Met dit bedrag
is het mogelijk Wiw-dienstbetrekkingen voor personen die 1 tot 2 jaar werkloos
zijn, en werkervaringsplaatsen te realiseren. Een vast basisbedrag heeft als
voordeel dat niet langer afgerekend hoeft te worden op werkelijke kosten.
Tegelijkertijd betekent deze declaratiemogelijkheid dat gemeenten geen budgettaire
risico's lopen indien zij ten gevolge van de sluitende benadering jongeren
een Wiw-dienstbetrekking moeten aanbieden.Naast dit basisbedrag van f 17 000, stelt het rijk per gemeente
twee budgetten beschikbaar, namelijk een vast budget voor aanvullende kosten
van Wiw-dienstbetrekkingen en een budget voor scholing en activering.Het vaste budget voor aanvullende kosten is nodig voor een sluitende financiering
van arbeidsplaatsen voor volwassenen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt
(langer dan twee jaar werkloos). Het basisbedrag van f 17 000 is
niet toereikend om de loonkosten van deze categorie te kunnen betalen. Binnen
deze groep wordt voor de financiering een nader onderscheid gemaakt naar enerzijds
personen die tussen de twee en drie jaar werkloos zijn en anderzijds personen
die langer dan drie jaar werkloos zijn. Het vaste budget voor aanvullende
kosten dient tevens ter dekking van de aanvullende kosten voor de dienstbetrekkingen
van jongeren.Het budget voor scholing en activering bevat de middelen die door de gemeenten
kunnen worden ingezet voor scholing en activering, waaronder de inkoop van
arbeidsbemiddeling en kinderopvang en het toekennen van financiële incentives.
Nadrukkelijk geldt hierbij de voorwaarde gesteld dat deze middelen niet mogen
worden aangewend voor loon- en uitvoeringskosten voor de Wiw.Het aantal Wiw-arbeidsplaatsen dat door de gemeente kan worden gerealiseerd,
is voor een belangrijk deel afhankelijk van de omvang van het vaste budget
voor aanvullende kosten. Immers deze middelen zullen voor een belangrijk deel
bijdragen aan het tot stand brengen van Wiw-dienstbetrekkingen. De toedeling
zal plaats vinden op grond van de huidige verdeling van banenpoolplaatsen
en aantallen JWG-ers. Bij de verdeling van het budget voor scholing en activering
zullen meer objectieve criteria worden gehanteerd.De bekostigingssystematiek gaat uit van banen van 32 uur. Op grond van
bij de werknemer gelegen factoren en bij banenpooldeelnemers is een kortere
of langere arbeidsduur toegestaan. In dat geval – en de leden van de
PvdA-fractie hebben daarover in hoofdstuk 6 van het Verslag een vraag gesteld –
wordt er bij de subsidievaststelling met die afwijking rekening gehouden.
De lagere regelgeving op grond van artikel 18 zal er in voorzien dat bij dergelijke
afwijkingen van het beginsel van 32 uur per week, het vaste budget voor aanvullende
kosten proportioneel wordt aangepast.De leden van de fracties van PvdA, CDA, VVD en SGP vragen het kabinet
nog eens aan te geven hoe het bedrag voor f 1,7 miljard voor het Werkfonds in 1998 tot stand komt vanuit de bestaande budgetten. Hoeveel
is voor het Werkfonds beschikbaar in de periode 1999–2001 en hoe zijn
die bedragen opgebouwd uit de huidige meerjarenramingen? Op welke volumina
van de verschillende categorieën werkzoekenden zijn de meerjarenramingen
gebaseerd? Is het de bedoeling dat gemeenten bijdragen aan het Werkfonds?
Hoeveel dragen de gemeenten nu bij aan de uitvoering van de JWG en banenpoolregeling
en wat zijn de ramingen voor bijdragen van gemeenten in het kader van de Wiw?De samenstellende delen van het bedrag van 1,7 miljard voor het Werkfonds
is in onderstaand schema weergegeven. De bedragen zijn gebaseerd op de SZW-begroting
1997. Dat betekent dat nog geen rekening is gehouden met mogelijke ramingsbijstellingen
op grond van de Kaderbrief 1998 en eventuele beleidswijzigingen van het kabinet
op aanpalende terreinen, zoals de WVA, die van invloed kunnen zijn op het
Werkfonds. WIW voedende budgetten (in miljoenen)  19981999200020011. SWZ begroting:    JWG begroting399472461454BP begroting456456457458 werkervaring
(begr. bp)87878787 doorstroomsubsidie banenp.1762929vrijvallende ABW uitk.96128145182 bedrag
doorstr. subs gr. steden232300 kinderopvang858585852. FSV middelen:    banenpool startsubsidies185185185185jwg uitvoeringskosten74747474 ABW-incentive150150150150ex-art. 36 WWV30303030 3. CBA
begroting:    subsidie banenpool717171714. Extra middelen:    overgang naar 36
urige werkw.33393941 TOTAAL BESCHIKBAAR1705180618121845 WIW-raming
aantallen1998199920002001 –
jongeren tot 23 jr17 08819 70121 78621 759– jongeren 23 jr en ouder3 9353 481   –
voormalige werkl. 1–2 jr1 0001 0001 0001 000– voormalige werkl. 2–3 jr (32 uur)2 0003 0004 0005 000– voormalige werkl. 2–3 jr (36 uur)6671 0001 3331 667– voormalige werkl > 3 jr (32 uur)4 0005 0006 0007 000– voormalige werkl. > 3 jr (36 uur)23 04221 89920 83319 783TOTAAL51 73155 08154 95256 208Het is niet de bedoeling dat gemeenten uit eigen middelen bijdragen; de
Wiw kent in principe een kostendekkende financiering. Deze is forfaitair,
hetgeen betekent dat niet per gemeente of per arbeidsplaats tot de gulden
wordt afgerekend. Dit is niet alleen minder bureaucratisch, maar levert de
gemeente ook mogelijkheden op voor efficiencywinst, die binnen de Wiw of Wsw
moet worden herbestemd. Wel is het zo, dat ook bij berekening van uitvoeringskosten
en inleenvergoedingen is uitgegaan van forfaitaire, gemiddelde bedragen. Elke
gemeente kiest daarbij zijn eigen invulling. Een te laag bedongen
inleenvergoeding of een te ruimhartige subsidiëring van werkplekken kan
de gemeente een tekort opleveren. In dat geval zal de gemeente zelf moeten
bijpassen. Ook staat het de gemeente vrij om naar eigen keuze de uitvoeringskosten
genereuzer te doen dan het rijksbudget mogelijk maakt. Maar uitgangspunt blijft
dat de Wiw – mits efficiënt uitgevoerd –  voor de gemeenten
kostendekkend wordt bekostigd.De leden van de fracties van PvdA en VVD vragen hoe en op grond van welke
criteria de budgetten voor aanvullende kosten van Wiw-dienstbetrekkingen en
voor scholing en activering over de gemeenten zullen worden verdeeld. Is het
budget voor scholing en dergelijke een opslag op de gedeclareerde basisbedragen?
Kunnen het vaste budget en het budget voor scholing benut worden voor werklozen
met een WW-uitkering? Welk deel van de verschillende categorieën van
de doelgroep wordt met de Wiw bereikt?Over de wijze van toedeling van de budgetten voor de aanvullende kosten
en scholing en activering is hiervoor het een en ander opgemerkt. Uitgaande
van de principes die hier zijn genoemd zal in lagere regelgeving een verdeelmodel
worden uitgewerkt.Over de positie van WW-gerechtigden wordt opgemerkt dat die gelijkwaardig
is aan de overige Wiw-werknemers met dien verstande dat de bekostiging via
het Awf loopt en de uitvoerende gemeente met het Lisv tot overeenstemming
dient te komen over een concreet plaatsingscontract.De leden van de fracties van PvdA, VVD en CDA vragen in hoeverre leegloop,
ziekte en arbeidsongeschiktheid van gedetacheerden en mensen op werkervaringsplaatsen
van invloed zijn op het budget van het Werkfonds en de inleenvergoedingen.
En, zo is de vraag, loopt de arbeidsovereenkomst bij arbeidsongeschiktheid
door en kan er dan onbeperkt worden gedeclareerd?Personen die werkzaam zijn op een werkervaringsplaats hebben een arbeidsovereenkomst
met een reguliere werkgever, waarbij op grond van artikel 5 een loonkostensubsidie
wordt ontvangen. De werkgeversverplichtingen bij ziekte en arbeidsongeschiktheid
rusten op deze werkgever en houden geen verband met de financiering van het
Werkfonds.De financiering van de loonkosten van Wiw-werknemers gebeurt uit het Werkfonds
en de verkregen inleenvergoedingen. De gemeente als werkgever van Wiw-werknemers
heeft tijdens ziekte en arbeidsongeschiktheid de verplichting van loondoorbetaling.
Deze loonkosten worden gefinancierd uit de subsidie en de inleenvergoeding.
Voor zover geen inleenvergoeding wordt verkregen in verband met ziekte of
arbeidsongeschiktheid biedt het Werkfonds geen compensatie. Een geringe opslag
boven de voor andere Wiw-werknemers in rekening gebrachte inleenvergoeding
kan hiervoor een oplossing bieden.Wanneer een Wiw-werknemer zich langer dan drie maanden in een leegloopsituatie
bevindt, dat wil zeggen een Wiw-dienstbetrekking zonder detacheringsplaats
heeft, dan kunnen de loonkosten niet meer ten laste van het Werkfonds worden
gebracht (tenzij de leegloop een gevolg is van ziekte). Dit is bepaald in
artikel 15, derde lid.In geval de werknemer na een jaar ziekte in aanmerking komt voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering
kan voor de werkgever geen loondoorbetalingsverplichting meer bestaan. In
dit derde lid wordt bij Nota van wijziging bepaald dat de uitzondering voor
ziekte en arbeidsongeschiktheid alleen bestaat voor zover op de werkgever
de verplichting berust loon door te betalen. De leden van de fracties van PvdA en VVD vragen waarom het gemeentelijk
Werkfonds niet gemaximeerd is. De leden van D66 stellen een vergelijkbare
vraag. De regering kan toch niet serieus menen dat een nieuwe, echte open-einderegeling
wordt geherintroduceerd, aldus deze leden? De leden van PvdA en VVD vragen
aansluitend of bij uitbreiding van het aantal plaatsen dekking uit vrijvallende
Abw-uitkeringen wel voldoende is. Waarom geldt voor het aantal werkervaringsplaatsen
wel een plafond?Als het geraamde aantal arbeidsplaatsen niet wordt gerealiseerd, wanneer
worden dan «meevallers» zichtbaar op de rijksbegroting? Treden
dan alleen «meevallers» op bij het te declareren basisbedrag of
ook bij het vaste budget voor aanvullende kosten?Staan hier tegenvallers bij de Abw tegenover? Worden «meevallers»
bij de Wiw voor de Wsw aangewend of verlagen ze het financieringstekort of
worden ze doorgeschoven naar het volgende jaar?De leden van D66 vragen tenslotte – in het verlengde van de vraag
naar het open einde –, of de uitgaven via de begrotingsdiscipline niet
in wezen alsnog gemaximaliseerd zijn? Welke beleidsreactie zou een eventuele
overschrijding in enig jaar teweeg brengen, binnen de regels van de begrotingsdiscipline
voor de rijksbegroting?Ter verduidelijking van de financieringssystematiek kan het volgende worden
opgemerkt. Het basisbedrag is voor gemeenten vrij declarabel. Dit bouwt voort
op de bestaande praktijk waarin zowel de JWG als de banenpoolregeling al een
vrij declarabel deel kennen. Gemeenten declareren de werkelijke loonkosten
voor een JWG-er en voor een banenpooldeelnemer de vrijvallende bijstandsuitkering.
Omdat in de Wiw de sluitende benadering voor jongeren gehandhaafd blijft,
is gekozen voor dezelfde declaratiesytematiek, waarbij de basisbedragen van
f 17 000 vrij declarabel zijn. Sinds de invoering van de JWG is
gebleken dat het volume van gesubsidieerde arbeidsplaatsen voor jongeren zelfs
binnen een jaar sterk schommelt en afhankelijk is van verschillende invloeden,
zoals het aantal schoolverlaters in een regio in enig jaar, de regionale economische
ontwikkeling en het aantal jongeren in een bepaalde leeftijdscategorie. De
situatie kan zich daarom voordoen dat een gemeente binnen een jaar met een
relatief forse toename van jongeren wordt geconfronteerd, die op grond van
de sluitende benadering een Wiw-dienstbetrekking moeten worden aangeboden.
De gemeente zou bij een gemaximeerde bijdrage worden geconfronteerd met aanzienlijke
relatieve meerkosten. Vandaar dat het noodzakelijk is om de declaratiesystematiek
van de JWG (op grond van het werkelijke aantal geplaatste jongeren) te handhaven.
Deze invulling kan worden verstaan als één van de «gebruikelijke
exogene oorzaken» waar de leden van de VVD-fractie naar verwijzen.Vervolgens is aan de orde de financieringswijze van Wiw-dienstbetrekkingen
voor volwassenen. Hier is het vaste budget voor aanvullende kosten voor Wiw-dienstbetrekkingen
gemaximeerd. Met andere woorden het rijk stelt voor een bepaald aantal Wiw-arbeidsplaatsen
sluitende financiering per plaats beschikbaar. Dit betekent niet dat afzonderlijke
gemeenten geen mogelijkheden hebben om meer arbeidsplaatsen te realiseren.
Immers het basisbedrag is declarabel. Het houdt echter wel in dat –
als gevolg van de fors hogere kosten voor de groep personen die langer dan
twee jaar werkloos is – de gemeente extra eigen middelen van aanzienlijke
omvang moet bijdragen om deze arbeidsplaatsen te financieren.Tenslotte de werkervaringsplaatsen. Hier is voorshands om redenen van
beleidsevaluatie een grens getrokken voor de groei van het aantal plaatsen.
Het kabinet gaat voorlopig uit van een maximum van 12 000 werkervaringsplaatsen.
Wanneer uitbreiding op grond van positieve ervaringen wenselijk is, zal het
kabinet een nieuwe afweging maken, waarbij de wenselijkheid van
een verdere groei van dergelijke werkervaringsplaatsen moet worden afgezet
tegen de effectiviteit van het instrument voor de doelgroep.Voor de beantwoording van de vraag over eventuele «meevallers»
is het relevant, om – zoals hiervoor aangegeven – twee stromen
te onderscheiden voor de financiering van arbeidsplaatsen uit het Werkfonds:
het basisbedrag, dat de gemeente gedurende het jaar bij het rijk declareert,
en het vaste budget voor aanvullende kosten dat aan elke gemeente jaarlijks
wordt toegekend.Het vaste budget voor aanvullende kosten is, naast het basisbedrag, nodig
om de kosten van de Wiw-dienstbetrekking te financieren. Tegenover het budget
voor aanvullende kosten staat een aantal Wiw-dienstbetrekkingen dat de gemeente
moet realiseren. Realiseert de gemeente dit taakstellende aantal niet, dan
wordt het niet-bestede deel van het budget teruggevorderd. Deze terugvordering
wordt in het jaar t + 1 op de begroting van het ministerie van SZW
ingeboekt. Een dergelijke taakstelling is niet verbonden aan het basisbedrag.
Wanneer de gemeente een Wiw-dienstbetrekking is aangegaan, dan kan het basisbedrag
bij het rijk worden gedeclareerd. In tegenstelling tot het aanvullende budget
kan de omvang van dit deel van het Werkfonds daarom gedurende het jaar afwijken
van de raming. Dergelijke fluctuaties leiden grosso modo tot een spiegelbeeldige
ontwikkeling in de bijstandsuitgaven (zie ook de vraag hiervoor over voldoende
dekking door vrijvallende bijstandsuitkeringen) en beïnvloeden het financieringstekort
dus niet. De eerder genoemde terugvorderingen van niet-besteed budget voor
aanvullende kosten komen overigens met een jaar vertraging ceteris paribus
wel eenmalig ten gunste van het financieringstekort.«Meevallers» als gevolg van niet-gerealiseerde arbeidsplaatsen
kunnen niet worden aangewend voor de Wsw. In de antwoorden op vragen van de
leden van de fractie van D66 en SGP over overschotten en reserveringen wordt
hierop teruggekomen. Evenmin mogen ze worden doorgeschoven naar het volgende
jaar. Dit is ook niet nodig, omdat in een volgend jaar nog steeds de benodigde
basisbedragen en budgetten in het gemeentelijk Werkfonds beschikbaar zijn.Vervolgens vragen de leden van fracties van PvdA en VVD naar de dekking
uit vrijvallende Abw-uitkeringen bij uitbreiding van het aantal Wiw-plaatsen.
Allereerst kan worden geconstateerd dat de structurele doorwerking van de
huidige JWG- en banenpool-aantallen al is verwerkt in de meerjarenramingen,
inclusief de besparingen op de Abw. Vervolgens is er een geringe oploop ten
opzichte van deze oude ramingen verwerkt, met name gezien het amendement-van
Zijl uit 1993 (5 000 extra banenpoolplaatsen). Dan is uiteindelijk de
vraag wat een uitbreiding ten opzichte van deze aantallen betekent, waarbij
de kosten alleen het basisbedrag ad f 17 000 betreffen. Een dergelijke
additionele uitbreiding wordt grosso modo inderdaad gedekt uit bespaarde Abw-uitkeringen.
Strikt genomen is de gemiddelde Abw-uitkering hoger dan het basisbedrag van
f 17 000. Echter, er dient ook rekening te worden gehouden met enkele
omstandigheden, met name het feit dat de Wiw ook openstaat voor mensen die
geen Abw-uitkering genieten. Per saldo staat er daarom een iets lager totaalbedrag
aan bespaarde Abw-uitkeringen tegenover de extra basisbedragen, dan de gemiddelde
Abw-uitkering.Tenslotte vragen de leden van fractie van D66 naar de consequenties van
de budgetdiscipline.Allereerst zij opgemerkt dat de uitgaven voor het gemeentelijk Werkfonds
zullen vallen onder de budgetdiscipline van de sector sociale zekerheid en
niet onder die van de rijksbegroting. Dat doet overigens in essentie
niets af aan de toe te passen beleidsreacties in geval van over- of onderschrijdingen.De overschrijdingen ten opzichte van de ramingen kunnen zich alleen voordoen
bij de basisbedragen. De vaste budgetten staan voor enig jaar vast en kunnen
in de meerjarenramingen alleen beleidsmatig worden opgehoogd. Een overschrijding
van de basisbedragen zal in beginsel geen beleidsreactie vergen, omdat tegenover
een groter aantal gerealiseerde arbeidsplaatsen grosso modo besparingen op
de bijstandsuitgaven staan. Het totaal van de relevante uitgaven in de sector
sociale zekerheid zal daarom niet toenemen.Verder verwijzen deze leden naar de eerder gestelde vraag naar de verhouding
tussen JWG-banen en banenpools, respectievelijk Wiw-betrekkingen voor jongeren
beneden 23 jaar (sluitende benadering) en oudere Wiw-werknemers. Verdringen
deze beiden elkaar (met name in een tijd van oplopende jeugdwerkloosheid),
of wordt juist in dit geval de uitlaatklep gezocht in het open-eindekarakter
van de regeling. Welk budgettair risico wordt daarmee gelopen?Voor de beantwoording van deze vraag kan worden verwezen naar de eerdere
beantwoording op vragen van de VVD-fractie. Om een arbeidsplaats voor een
jongere te financieren, heeft de gemeente slechts een klein aanvullend budget
nodig bovenop het basisbedrag. De fluctuaties in het aantal benodigde plaatsen
voor jongeren kunnen dus inderdaad binnen de declaratie bij het ministerie
worden opgevangen en gaan daarmee niet ten koste van de beschikbare financiering
voor oudere Wiw-werknemers. Een omgekeerde verdringing van jongeren door oudere
Wiw-werknemers kan om dezelfde reden niet plaatsvinden. Met deze constructie
wordt geen budgettair risico gelopen, omdat tegenover mutaties in het gerealiseerde
aantal Wiw-arbeidsplaatsen grosso modo besparingen op de bijstandsuitgaven
staan.De leden van het CDA, PvdA en de VVD vragen naar wat er nu gebeurt met
het budget 1997 voor de werkervaringsplaatsen, nu de Wiw pas in 1998 in werking
treedt? Gaat dit budget terug naar de algemene middelen?Vooruitlopende op de invoering van de Wiw per 1 januari 1998 is ervoor
gekozen – binnen het kader van budgettaire neutraliteit – geen
tijdelijke regeling ten laste van dit budget op te zetten ten einde de uitvoeringscomplexiteit
van de overgang van de huidige regelingen naar de Wiw niet extra te belasten.De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de omvang van het Werkfonds
moet kunnen worden bijgesteld, wanneer door de sluitende aanpak van jongeren
een groter beroep dan verwacht op het fonds wordt gedaan. Bovendien dient
de reeds in de prognoses opgenomen groei van de JWG door te werken in het
Werkfonds.Het is inderdaad zo dat, wanneer door de sluitende benadering van jongeren
een groter beroep dan verwacht op het fonds wordt gedaan, als vanzelf in de
begrotingsuitvoering zal blijken dat de realisatie van de basisbedragen in
het Werkfonds hoger wordt. Dit geldt niet voor het vaste budget dat, zoals
eerder toegelicht, voor een geheel jaar wordt uitgedeeld. Een hoger aantal
jongeren zal bij elke begrotingsvoorbereiding vervolgens worden doorvertaald
in de meerjarenramingen voor het Werkfonds.Verschillende fracties hebben gevraagd naar de onderbouwing van de verschillende
kosten voor de gemeenten en van de subsidies. De leden van D66 achten in algemene
zin de gekozen uitwerkingen voor het Werkfonds een goede route. Wel vragen
zij om een vergelijking tussen de opbouw van de subsidies (zowel voor de arbeidskosten,
als voor de scholing en bijkomende kosten) aan de ene kant, en
de daadwerkelijke kosten voor loon, scholing en andere zaken aan de andere
kant. Wat zijn, bij een werkweek van 32 uur, de minimaal te maken kosten?
Welk deel wordt daarbij gedekt door de f 17 000, en hoe hoog is
(dus) de minimale inleenvergoeding die moet worden gevraagd?De beantwoording van deze vragen ligt besloten in de tabellen die als
bijlage 2 zijn opgenomen in de toelichting op het wetsvoorstel.De daadwerkelijke kosten voor een gemeente vormen een optelsom van de
loonkosten, de uitvoeringskosten en de overige kosten. Dit bedrag wordt weer
verminderd met de toepasselijke afdrachtskortingen. Hiertegenover staat de
subsidie die de gemeenten per Wiw-werknemer ontvangt. Deze is opgebouwd uit
een basisbedrag en een normbedrag. Het verschil tussen de feitelijke kosten
en de ontvangen rijkssubsidie wordt opgevangen door een gemiddelde inleenvergoeding
die de gemeente ontvangt van de werkgever waar een Wiw-deelnemer wordt geplaatst.Het basisbedrag is bij een werkweek van 32 uur een vast bedrag voor iedereen
van f 17 000. De hoogte van het normbedrag is afhankelijk van de
duur van de werkloosheid voorafgaand aan de Wiw-dienstbetrekking. Naarmate
betrokkenen langer werkloos zijn geweest, is het normbedrag hoger. De benodigde
inleenvergoeding neemt dientengevolge af naarmate men langer werkloos is geweest.De subsidies die gemeenten ontvangen van het rijk ten aanzien van scholing
moeten los worden gezien van daadwerkelijke scholingskosten per persoon. In
de Wiw- bekostigingssystematiek ontvangen gemeenten een budget voor scholing
en activering, waaruit scholingsactiviteiten kunnen worden bekostigd.De leden van de RPF-fractie constateren dat de toedeling van het budget
voor aanvullende kosten aan de gemeenten in hoge mate zal zijn gebaseerd op
de actuele verdeling van de banenpoolplaatsen en de aantallen JWG-ers. Hoewel
dit naar het oordeel van deze leden logisch lijkt, dringt zich hierbij de
vraag op in hoeverre rekening wordt gehouden met het aantal uitkeringsgerechtigden,
die in aanmerking komen voor een Wiw-dienstbetrekking en met andere factoren.
In welke mate zal de Kamer betrokken worden bij het beoordelen van de criteria
van de in artikel 17, tweede lid, bedoelde algemene maatregel van bestuur?Hiervoor is aangegeven dat er bij de verdeling van de budgetten rekening
zal worden gehouden met de actuele verdeling van arbeidsplaatsen. Bij algemene
maatregel van bestuur kunnen voor de toekomst meer objectieve criteria worden
gedefinieerd.De leden van de fracties van PvdA, CDA en VVD vragen waarom er bij Wiw-werknemers
die 1 tot 2 jaar werkloos zijn en bij jongeren in de berekening van de kosten
geen rekening is gehouden met loonkostenontwikkelingen en bij andere werklozen
wel? Hoe zijn de gemiddelde inleenvergoedingen voor de verschillende groepen
geraamd? Hoe sporen deze gemiddelden met de realisaties tot nu toe? Kan het
bedrag aan uitvoeringskosten onderbouwd worden?De loonkostenontwikkeling voor Wiw-werknemers die voor aanvang van hun
dienstbetrekking langer dan 2 jaar werkloos waren, is tot en met 2001 geraamd.
In bijlage 2 van de toelichting is aangegeven op welke wijze deze stijging
in de loonkosten zal worden gefinancierd, namelijk door een verhoging van
de inleenvergoeding en het normbedrag voor aanvullende loonkosten.Wiw-werknemers die voor indiensttreding 1 tot 2 jaar werkloos waren, hebben
een geringere afstand tot de arbeidsmarkt. Derhalve is verondersteld dat voor
deze categorie na verloop van tijd een hogere inleenvergoeding kan worden
verkregen, waaruit een eventuele loonsverbetering kan worden gefinancierd.
De lonen van de jongeren blijven gefixeerd op 100% van het minimumjeugdloon,
zodat voor deze groep geen loonsverbetering behoeft te worden geraamd.Bij de raming van de inleenvergoedingen is uitgegaan van de huidige vergoedingen
en in overleg met de VNG bekeken welke verhoging haalbaar moest worden geacht.
De uitkomsten van dit overleg hebben geresulteerd in de inleenvergoedingen
vermeld in bijlage 2 van de toelichting Voor de hoogte van de inleenvergoedingen
die onder de JWG en banenpoolregeling gangbaar zijn, wordt verwezen naar hoofdstuk
5.Voor de bepaling van de uitvoeringskosten is dezelfde werkwijze gevolgd.
Op basis van ervaringsgegevens van een aantal JWG/banenpoolorganisaties is
in samenspraak met de VNG en de Landelijke vereniging banenpool/JWG gezocht
naar een redelijke vergoeding voor de uitvoeringskosten, hetgeen heeft geleid
tot de bedragen genoemd in bijlage 2 van de toelichting. Voorwaarde die de
VNG daarbij heeft gesteld is dat gemeenten via het Gemeentefonds een aanvullend
bedrag voor de uitvoering van de Wiw ontvangen. Deze mogelijkheid wordt thans
gezamenlijk onderzocht.De leden van de GPV-fractie vragen of de regering kan verduidelijken op
welke wijze de gemeente de hoogte van de inleenvergoeding moet bepalen. Deze
leden vonden de toelichting op dit punt ietwat vaag. De prijsstelling moet
worden gebaseerd op een gebruikelijke calculatiemethodiek. Wat houdt deze
in? Mag een gemeente geen vaste inleenvergoeding hanteren? Moet er rekening
worden gehouden met de productiecapaciteit van de betreffende werknemer en
de aard van het werk dat moet worden verricht? Is wellicht ook de aard van
het bedrijf een factor?Met betrekking tot de vaststelling van de juiste, aan inleners te vragen
inleenvergoeding voor door Wiw-werknemers uit te voeren werkzaamheden moet
het uitgangspunt zijn een prijsstelling overeenkomstig de gangbare normen
in het bedrijfsleven en uitvoeringsmethoden. Om te komen tot een marktconforme
vergoeding moet een calculatiemethode worden gehanteerd die voor de uit te
voeren werkzaamheden in een bepaalde markt gebruikelijk is. Onder gebruikelijk
dient verstaan te worden de standaard te hanteren calculatiemethode voor die
branche, bijvoorbeeld IMAG (tijdsnormeringen voor aanleg en onderhoud van
groenvoorzieningen) of MISSET (beheerskostenmodel voor toerekening van overheadkosten).De Wiw en de nWsw kennen dezelfde bepaling dat voor de door de werknemer
verrichte arbeid, op grond van de gangbare calculatiemethoden, een marktconforme
vergoeding moet worden verkregen. De feitelijke vergoeding kan lager liggen.
Dit is mede afhankelijk van de inzet van de betrokken personen. Het subsidiebedrag
heeft op de prijsstelling echter geen invloed. Er is alleen geen sprake van
onverantwoorde concurrentie indien het percentage van het loon dat gesubsidieerd
wordt, recht evenredig is aan de mate van productiviteit (handicap of geen
werkervaring) van de personen die bij het werk worden ingezet.De leden van verschillende fracties hebben vragen gesteld met betrekking
tot de keuze van een specifieke uitkering voor het Werkfonds en de gevolgen
voor gemeenten voor de hoogte van de algemene uitkering van het Gemeentefonds
wanneer gemeenten het aantal Abw-uitkeringsgerechtigden weet te verkleinen
dankzij het creëren van Wiw-arbeidsplaatsen.De leden van de fracties van PvdA en VVD vragen waarom gekozen is voor
een brede doeluitkering en niet voor een begrotingsfonds of een publiek- of
privaatrechtelijk fonds of opname van de middelen in het Gemeentefonds? Kunnen
overschotten aan subsidies van jaar op jaar cumuleren, zodat er opgepot wordt?In het nader rapport op het advies van de Raad van State is ingegaan op
de keuze van bekostiging door middel van een brede doeluitkering. Het is wenselijk om gemeenten te kunnen afrekenen op prestaties, hetgeen
bij het Gemeentefonds niet mogelijk is. Daarnaast zijn er verwachte herverdeeleffecten
die een belemmering vormen om vanuit een blanco situatie een geheel nieuw
en voor het gehele land geldende maatstaf te ontwikkelen. Immers omdat de
Wiw bestaat uit reeds bestaande instrumenten, die op volstrekt verschillende
wijze en langs volstrekt verschillende maatstaven zijn verdeeld, dient bij
de toekenning rekening te worden gehouden met realisatiecijfers uit het verleden
en de steeds wisselende bijdragen uit de voormalige geldstromen.De keuze voor de gemeente als uitvoerder van deze regeling laat, conform
de Gemeentewet, verder geen ander keuze voor bekostiging dan via de specifieke
uitkering. Andersoortige fondsen ter verdeling zijn dan uitgesloten.De voor de Wiw beschikbaar gestelde subsidie dient conform te worden besteed.
Wel is voorzien in de mogelijkheid om een mogelijk surplus, dat onstaat na
de realisatie van de arbeidsplaatsen van Wiw en Wsw over en weer in te zetten
in het kader van deze wetten. Daarbij hoort een redelijke binnen het kader
van het toezicht vast te stellen termijn waarbinnen deze reserves besteed
dienen te worden.De leden van de CDA-fractie vragen of de veronderstelling juist is dat
de gemeenten naast de inleenvergoeding, ook hun bespaarde bijstandsdeel kunnen
of zelfs moeten inzetten ten behoeve van een gezonde financiering? Voorkomen
moet immers worden dat actieve gemeenten worden gestrafd, omdat door de afname
van het aantal bijstandsgerechtigden, ook de gemeentelijke vergoeding afneemt?De leden van de D66-fractie verwijzen naar hun eerder gestelde vragen
over de tegengestelde prikkels voor gemeenten om het aantal bijstandsgerechtigden
te verminderen (voordeel in de Abw en Wiw, nadeel bij de algemene uitkering
uit het Gemeentefonds).Bij gelegenheid van de inwerkingtreding van de nieuwe Financiële
Verhoudingswet is de desincentive voor de de korte termijn voor een deel ondervangen
middels de zogenaamde «bevriezing» van de uitvoeringslastenvergoeding
uit het Gemeentefonds. Dit houdt in dat schommelingen in het aantal bijstandsgerechtigden
per gemeente geen invloed heeft op de uitvoeringskostenvergoeding uit het
Gemeentefonds. Deze maatregel geldt vooralsnog tot 1999. Nog dit jaar zal
het kabinet met voorstellen komen voor de periode daarna.Daarnaast laat het kabinet voor de langere termijn conform de aanbevelingen
van de werkgroep «Financieringssysteem van de Algemene bijstandswet»
thans nader onderzoek doen naar de mogelijkheden van een operationalisering
van een financiering van (een deel van) de bijstand op basis van een objectief
verdeelmodel. Een degelijke financieringswijze van de bijstand zou een meer
structurele oplossing kunnen bieden voor de desincentive-problematiek. Naar
verwachting zal dit onderzoek circa een jaar in beslag nemen. De Tweede Kamer
zal over de resultaten van het onderzoek te zijner tijd worden geïnformeerd.Het is zo dat op termijn objectieve maatstaven, zoals het aantal uitkeringsgerechtigden,
gehanteerd zullen worden voor verdeling van het budget; echter ook realisaties
in het verleden zullen daarbij een rol blijven spelen.Tevens benadrukken zij de wenselijkheid om Wiw en Wsw goed op elkaar af
te stemmen. Met het oog op tegengaan van wachtlijsten, het bevorderen van
de uitstroom uit de sociale werkvoorziening en de stroomlijning van gesubsidieerde
arbeid in het algemeen, vinden de leden een gelijktijdige in werkingtreding
van beide wetten noodzakelijk. Het kabinet onderschrijft deze stellingname
ten volle en de inzet blijft dan ook beide wetten op tijd in werking te laten
treden teneinde per 1 januari 1998 gemeenten in staat te stellen met deze
vernieuwde instrumenten maatwerk te kunnen bieden voor de specifieke doelgroepen. De leden van de VVD-fractie willen weten of de Wiw is getoetst met het
instrumentarium van de werkgroep-Pennekamp?Bij de totstandkoming van het wetsvoorstel inzake Wiw is rekening gehouden
met de aanbevelingen van de commissie Griffioen en de MDW-werkgroep Pennekamp.
Langs de lijn van het kabinetsstandpunt over deze aanbevelingen is bekeken
of de bepalingen over informatieverplichtingen van de gemeente richting rijk
voortvloeien uit de regeling van de verantwoordelijkheden tussen het rijk
en de gemeenten in dit wetsvoorstel en de daarbij gekozen bekostigingssystematiek.
In hoofdstuk 8 en 9 van het algemene deel van de memorie van toelichting wordt
ingegaan op de belangrijkste afwegingen die een rol hebben gespeeld bij de
bestuurlijke inrichting van het wetsvoorstel. Overigens is de toets daarmee
nog niet geheel voltooid. De afronding zal plaatsvinden bij de totstandkoming
van de ministeriële regeling ex artikel 21, eerste lid, Wiw, inzake de
beleids- en verantwoordingsinformatie.Vragen worden ook door verschillende fracties gesteld inzake prikkels
voor gemeenten, die wellicht onbedoeld tot een verslechtering zouden kunnen
leiden voor een specifieke doelgroep.Zo vragen de fracties van de PvdA, CDA en VVD naar welke stimulansen er
zijn voor gemeenten (behalve de besparing op het gemeentelijk aandeel in de
bijstand) om boven het minimum, zoveel mogelijk mensen van de doelgroep aan
de slag te krijgen. Welke factoren spelen een rol in de keuze van gemeenten
tussen de verschillende vormen van – de door deze fracties genoemde –
additionele arbeid voor een kandidaat? Welke stimulansen zijn er voor gemeenten
om zoveel mogelijk mensen scholing/sociale activering te bieden?Allereerst moet worden benadrukt dat gemeenten, gelet op de door hen in
het verleden zelf genomen initiatieven op het terrein van arbeidsmarktmaatregelen
voor deze doelgroep, nauwelijk nog een prikkel behoeven. Hun initiatieven
gingen vooraf aan de regelgeving van het rijk zoals dat vorm heeft gekregen
met de JWG en de banenpoolregeling. De grote beleidsvrijheid die gemeenten
krijgen als gevolg van de in dit wetsvoorstel besloten majeure decentralisatie
en deregulering, zal iedere gemeente aanzetten tot het maken van nieuwe plannen
of het uitbreiden of versnellen van bestaande initiatieven. Juist omdat de
gemeente zo dicht bij de burger staat, zullen gemeenten met de Wiw werkgelegendheid
willen bevorderen en verdere sociale uitsluiting willen tegengaan.Naast de door de leden reeds genoemde stimulans van de besparing op het
gemeentelijk aandeel in de bijstand vormen het te declareren basisbedrag en
de budgetten voor aanvullende kosten en voor scholing en activering belangrijke
financiële prikkels om zich in te zetten voor juist deze doelgroep. Deze
financiële prikkel is complementair aan de ook lokaal algemeen aanvaarde
politieke doelstelling om beleid te genereren die sociale uitsluiting moet
voorkomen. Het bestaan van deze lokale politieke doelstelling moge worden
geïllustreerd aan de hand van de bereidheid van gemeenten om ook nu reeds
eigen gemeentelijke middelen in te zetten.Door gemeenten een vast bedrag te geven exclusief voor scholing en activering,
wordt bewerkstelligd dat gemeenten ook zoveel mogelijk mensen voor deze Wiw-instrumenten
in aanmerking laten komen. Immers deze middelen kunnen voor niets anders worden
ingezet. Het onbenut laten zal uiteindelijk tot terugvordering leiden.De keuze voor één van de vormen van gesubsidieerde arbeid
wordt bepaald door het antwoord op de vraag welk instrument het meest passend
is. Is er vooralsnog geen enkel perspectief op enige vorm van werk, dan kan
het verrichten van vrijwilligerswerk een mogelijkheid zijn om betrokkene sociaal
te activeren. Is de afstand tot de arbeidsmarkt zodanig dat indienstname door
een reguliere werkgever niet eerder mogelijk lijkt dan na een periode waarin
werkervaring is opgedaan, dan is een Wiw-dienstbetrekking het
juiste instrument. Is een loonkostensubsidie aan een werkgever voldoende om
een langdurig werkloze aan een baan te helpen, dan kan worden gekozen voor
een werkervaringsplaats als bedoeld in artikel 5. Bij de afweging van welk
instrument wordt ingezet zijn persoonlijke factoren en de afstand tot de arbeidsmarkt
dus de belangrijkste criteria.De leden van D66-fractie wijzen opnieuw op het risico dat de prikkels
voor gemeenten om tot doorstroming naar regulier werk te komen (waarmee deze
leden op zich kunnen instemmen) de positie van mensen die voor langere tijd
zijn aangewezen op een Wiw-dienstbetrekking onder druk zetten. Leiden de ingebouwde
financiële prikkels niet tot de neiging om het aantal «blijvende»
plaatsen te minimaliseren? Wat betekent een en ander bovendien als doorstroming
onverhoopt niet lukt? Zal dit het aantal plaatsen onder druk zetten?De nadruk die in dit wetsvoorstel wordt gelegd op doorstroming is evident.
Dat dit ertoe zal leiden dat het aantal vaste Wiw-dienstbetrekkingen wordt
geminimaliseerd, is niet de verwachting. Een deel van de Wiw-werknemers zal
na twee jaar immers blijvend op een dienstbetrekking zijn aangewezen. Uit
de informatie-inwinning zal duidelijk worden voor welk percentage van de Wiw-werknemers
dit geldt en welk deel daarvan uiteindelijk een vaste dienstbetrekking krijgt
aangeboden. Indien de jaarrapportages over de uitvoering van de wet daartoe
aanleiding geven kan desgewenst bijsturing op grond van lagere regelgeving
totstandkomen.De vraag van de leden van de VVD-fractie naar de feitelijke situatie met
betrekking tot de recente mediaberichtgeving als zouden gemeenten momenteel
«flink verdienen» aan de banenpoolregeling, namelijk f 70
mln., is in hoofdstuk 6 beantwoord.De leden van de fractie van D66 vragen onder welke voorwaarden precies
eventuele overschotten uit de Wsw, respectievelijk de Wiw mogen worden ingezet
in de andere regeling (Wiw, respectievelijk Wsw). Zij gaan ervan uit dat hiermee
geen structurele overboekingsmogelijkheid wordt beoogd. Deze leden vragen
zich ook af of eventuele overblijvende middelen voor kinderopvang (die immers
zijn geoormerkt) ook onder deze overboekingregeling vallen. Zou daarin niet
het risico besloten liggen dat onvoldoende kinderopvang wordt gerealiseerd?Leden van de fractie van de SGP voegen hieraan toe de vraag of de regering
het wenselijk acht dat gemeenten een voorziening treffen om overschotten in
een reserve vast te leggen voor latere aanwending voor de uitvoering van Wsw
en Wiw.Na de vaststelling dat het inderdaad een overschot betreft, dat wil zeggen
dat de gemeente heeft voldaan aan realiseren van Wiw-dienstbetrekkingen, waarvoor
het budget voor aanvullende kosten is verkregen, moet de gemeente het overschot
een bestemming geven ten gunste van hetzij de Wsw hetzij de Wiw. De aanwending
van het resterende bedrag dient te geschieden in het eerstvolgende jaar na
de definitieve vaststelling van de jaaropgaven.In feite kan er geen sprake zijn van structurele overboeking. Deze zullen
immers van jaar tot jaar verschillen. Wel kunnen besparingen in enig jaar
door de gemeente kunnen worden ingezet. Het ligt daarbij voor de hand dat
daarbij zoveel mogelijk wordt gedacht aan bestemmingen in de incidentele sfeer.
Mocht de gemeente overwegen om een besparing in enig jaar structureel in te
zetten – bijvoorbeeld door besparingen in de Wiw te benutten voor het
uitbreiden van arbeidsplaatsen in de Wsw – dan moet de gemeente zich
wel goed realiseren dat zij voor financieringsproblemen kan komen te staan,
indien de besparingen in latere jaren zich niet meer voordoen.
De lasten komen dan grotendeels voor rekening van de gemeente zelf.Op de vraag van de SGP kan nog aanvullend worden geantwoord dat het niet
als wenselijk wordt geacht deze gelden langdurig onbenut te laten. Over de
voorwaarden waaronder aanwending plaats vindt zal bij lagere regelgeving een
en ander worden vastgelegd.Met betrekking tot de middelen voor kinderopvang geldt dat deze inderdaad
vooralsnog geoormerkt zijn en derhalve alleen voor dat doel kunnen worden
ingezet. Een overschot kan in dat specifieke geval niet opnieuw worden bestemd.De PvdA fractie vraagt in hoeverre de lokale vrijheid om de uitvoering
vorm te geven spoort met het streven van de regering om de zogenoemde «front-office»activiteiten
op een gezamenlijke locatie onder te brengen? In dit verband is het eindadvies
van de Regiegroep SWI relevant. In dit advies wordt onder andere aangegeven
dat het niet de bedoeling kan zijn dat er als gevolg van de Wiw twee gescheiden
circuits gaan ontstaan van intake en aanbodanalyse. In hoeverre wordt bij
de inrichting van de uitvoering van de Wiw rekening gehouden met het voorstel
van de Regiegroep om tot een gemeenschappelijke intake van (potentiële)
uitkeringsgerechtigden te komen?Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar hoofdstuk 2, waar
de leden van de VVD-fractie eenzelfde vraag hebben gesteld.De leden van de VVD-fractie zeggen verheugd te zijn dat gemeenten via
de nieuwe werkervaringsplaatsen ruimer en zonder gedwongen winkelnering de
beschikking hebben over inkoopmiddelen. In de memorie van toelichting wordt
aangegeven dat nu nog niet de inkoopmiddelen van activiteiten van arbeidsvoorziening
aan een aantal gemeenten in het budget zijn opgenomen. De vraag van deze leden
luidt: Wanneer gebeurt dit wel en wanneer wordt voldaan aan de motie-van Hoof
c.s. waarin inkoopmiddelen voor alle gemeenten bepleit worden?Het onderwerp inkoop is vorig jaar uitvoerig aan de orde gesteld bij de
behandeling van de Arbeidsvoorzieningswet. Daar is de lijn uitgezet dat inkoop
geen doel op zich is maar een middel om de samenwerking tussen uitkeringsorganen
en Arbeidsvoorziening te stimuleren. De inkoop stimuleert partijen om de tafel
gaan zitten en om op een zakelijke manier afspraken te maken over de inhoud
en kwantiteit van dienstverlening. Inmiddels zijn de contracten tot stand
gekomen tussen enerzijds Arbeidsvoorziening en anderzijds de G-19 gemeenten
en de uitvoeringsinstellingen sociale zekerheid.In het partijenakkoord dat tussen de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en het CBA in december 1994 is gesloten is vastgelegd dat op bescheiden schaal
vormen van contractfinanciering worden beproefd. In het partijenakkoord worden
stapsgewijs de middelen voor inkoop verhoogd, oplopend tot f 100 miljoen
in 1998 (50 miljoen voor de uitvoeringsinstellingen sociale zekerheid en f 50
miljoen voor de G-19 gemeenten).In het kader van de begroting 1998 overweegt het kabinet voor een groter
aantal gemeenten een inkoopbudget voor inkoop bij Arbeidsvoorziening ter beschikking
te stellen. 8. Het toezicht en de informatievoorzieningOp de vraag van de fractie van D66 of de integratie van het Fonds sociale
vernieuwing in het Werkfonds ook betekent dat deze middelen daadwerkelijk
worden overgeheveld naar de begroting van het ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid, kan bevestigend worden beantwoord. De leden van de fractie van D66 vragen op welke wijze sturing wordt gegeven
aan een positieve uitwisseling van ervaringen tussen gemeenten wordt gerealiseerd.Binnen het uitgangspunt dat de gemeenten alle vrijheid moet worden geboden
om een eigen lokaal activeringsbeleid op te zetten wordt gemeenten in het
kader van de implementatieactiviteiten die in opdracht van het ministerie
onder verantwoordelijkheid van de VNG worden ontplooid een handreiking geboden
voor de opzet van de uitvoering van deze wet. Voorts kunnen gemeenten gebruik
maken van ervaringen van andere gemeenten op grond van de evaluatie zoals
die wordt voorzien en de uitkomsten van de monitoring van de Wiw. Daarbij
beschikken gemeenten zelf over een aantal platforms om ervaringen uit te wisselen,
zoals de VNG, Divosa en de Landelijke vereniging van uitvoeringsorganisaties
Banenpool/JWG. 9. De effecten van het wetsvoorstelDe leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
de commentaren van met name de VNG, die in dit hoofdstuk zijn verwerkt. Op
diverse punten hadden deze leden de hiergenoemde punten reeds in hun inbreng
verwerkt. Zij vragen de regering op dit punt hoe groot het risico is dat gemeenten
in de komende jaren een steeds groeiende gemeentelijke bijdrage aan de Wiw
moeten leveren. Zulks is ook opgetreden bij de Wsw, en dit heeft nu in het
overleg tussen ministerie en gemeenten geleid tot het uitgangspunt dat de
gemeentelijke bijdrage zal worden teruggebracht en vervolgens gemaximeerd
op ongeveer f 100 miljoen. Hoe groot is het risico dat zich bij de Wiw
een soortgelijke ontwikkeling voordoet, die dan uiteraard ook weer bijdraagt
aan de stijging van de gemeentelijke lasten (bijvoorbeeld indien de politieke
meerderheid in de gemeente geen voorstander is van kinderopvang)?Een vergelijking van de Wiw met de «oude» Wsw gaat niet op.
In principe is financiering van de Wiw kostendekkend, hetgeen in hoofdstuk
7 is toegelicht. Wanneer gemeenten echter besluiten om besparingen aan te
wenden voor structurele kostenverhogingen, kan dit leiden tot problemen in
latere jaren. Immers wanneer de besparingen niet structureel kunnen worden
gerealiseerd, ontstaat een financieringsprobleem dat geheel op de gemeentebegroting
neerslaat. Gemeenten hebben hierover echter zelf de volledige zeggenschap. 10. Overige aspectenDe leden van de SGP-fractie vragen waarom niet gekozen is voor het handhaven
van de bestaande sanctiebepalingen in de Algemene bijstandswet (en IOAW en
IOAZ), de Werkloosheidswet (WW) en Algemene kinderbijslagwet.In de JWG werd uitgegaan van een sluitende aanpak, die betekende, dat
een jongere alleen in aanmerking kan komen voor een vergoeding voortvloeiende
uit de dienstbetrekking of voorbereidingsovereenkomst op grond van de JWG.
In die benadering is recht op uitkering of kinderbijslag niet op zijn plaats.
In de Abw werd erkend, dat er dringende redenen zouden kunnen zijn waarom
geen dienstbetrekking of voorbereidingsovereenkomst tot stand komt en dan
kan na enige tijd wel uitkering worden verstrekt; uitgangspunt was echter
indien de jongere onder de JWG doelgroep valt, deze drie maanden geen bijstandsuitkering
krijgt.In de Wiw is gekozen voor een sluitende benadering. De voorbereidingsovereenkomst
is komen te vervallen. Dit betekent, dat een jongere wel een uitkering kan
verkrijgen, zolang hem nog geen dienstbetrekking is aangeboden, maar aan andere
activiteiten wordt deelgenomen. Een algehele uitsluiting, zoals in de WW was
geregeld past dan niet. Wat betreft de Algemene bijstandswet
zal ook per geval moeten worden beoordeeld of de jongere recht op een uitkering
heeft, naast scholing bijvoorbeeld, en of hij weer in aanmerking kan komen
voor een uitkering als hij zijn Wiw-dienstbetrekking heeft verloren of niet
heeft kunnen behouden. Afhankelijk van de mate van verwijtbaarheid daarbij
zal een sanctie moeten worden vastgesteld. De termijn van drie maanden doet
geen recht aan deze individuele beoordeling.De leden van de SGP-fractie verwijzen voorts naar artikel 23 JWG, dat
de mogelijkheid van administratief beroep regelt en ook overigens nog enkele
bijzondere, van de Algemene wet bestuursrecht afwijkende bepalingen bevatte.
In dit wetsvoorstel is er van uitgegaan, dat voor de administratiefrechtelijke
beslissingen de Algemene wet bestuursrecht op het punt van bezwaar en beroep
onbeperkt van toepassing is. Doordat in de constructie van deze wet het gemeentebestuur
direct verantwoordelijk is voor alle soorten beslissingen, dus ook voor het
aanbod van een dienstbetrekking, past het de figuur van administratief beroep
niet meer. Er is immers geen ander bestuursorgaan dan het gemeentebestuur,
dat hierover in administratief beroep zou kunnen oordelen. In de JWG kreeg
de JWG-organisatie bevoegdheden en paste wel de figuur van administratief
beroep bij het college van burgemeester en wethouders. Tegen het niet verkrijgen
van een voorziening is nu op grond van de Algemene wet bestuursrecht bezwaar
en beroep bij de rechter mogelijk. Inhoudelijk is in de rechtsbescherming
geen verandering aangebracht.Tot slot vragen deze leden nog naar de bezwaar en beroepsmogelijkheid
tegen een beslissing op grond van artikel 12.Zoals elders in deze nota al is gemeld, is het mogelijk om tegen het weigeren
van een verklaring door de Arbeidsvoorzieningsorganisatie bezwaar en beroep
in te stellen. Overigens is de verwachting, dat dit veelal in combinatie met
bezwaar en beroep tegen een andere beslissing zal plaatsvinden. Artikelen Artikel 1Onder d wordt de Algemene nabestaandenwet (Anw) niet genoemd. De leden
van de PvdA-fractie vragen naar de reden hiervoor.In de opsomming onder d worden allereerst de uitkeringen genoemd, voor
de verstrekking waarvan de gemeente verantwoordelijk is. Daarnaast zijn genoemd
uitkeringen, die in combinatie met een bijstandsuitkering kunnen worden verstrekt
(de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen) dan wel die voorafgaande aan een uitkering
op grond van de Abw worden verstrekt. Voorts worden nog uitkeringsregelingen
genoemd die in hun aard (of uitkeringsniveau) vergelijkbaar zijn met de Algemene
bijstandswet (de Toeslagenwet om een gang naar de gemeente voor aanvullende
bijstandsuitkering te voorkomen en de Tijdelijke wet inkomensgevolgen arbeidsongeschiktheidscriteria).
Alleen door de beschikbaarheid van deze uitkeringsregelingen is de gemeente
niet direct verantwoordelijk voor de uitstroom uit de uitkeringsregeling,
maar de doelgroep is vergelijkbaar met de groep die een uitkering ontvangt
op grond van de door de gemeente uit te voeren uitkeringsregelingen. Deze
samenhang met de verantwoordelijkheid van de gemeente om de uitkeringsgerechtigde
te laten uitstromen uit een uitkeringsregeling door hem in aanmerking te brengen
voor de voorzieningen van deze wet ontbreekt bij de Algemene nabestaandenwet.
Op grond van de Anw bevordert de Sociale Verzekeringsbank met behulp van de
Arbeidsvoorzieningsorganisatie dat de nabestaande zich oriënteert op
de arbeidsmarkt. Het is dan ook in eerste instantie het instrumentarium van
de Arbeidsvoorzieningsorganisatie, dat ingezet wordt om de nabestaande te
begeleiden naar de aanvaarding van betaald werk. De verantwoordelijkheid
van de Sociale Verzekeringsbank is dan ook van een andere aard dan die van
de gemeente en het Lisv voor de uitstroom uit een uitkering in combinatie
met de verplichtingen die aan de uitkeringsgerechtigden zijn opgelegd om mee
te werken aan het verkrijgen van arbeid. Artikel 2De leden van de CDA-fractie pleiten voor een uniformering van het aanbod
van voorzieningen door de gemeenten door de algemene zorgplicht als in dit
artikel wordt geregeld meer te specificeren.Er is voor gekozen om in dit algemene artikel de zorgplicht van de gemeente
aan te duiden met het doel waarvoor de voorzieningen dienen, namelijk het
bevorderen van sociale activering en een zelfstandige bestaansvoorziening
en het inschakelen in het arbeidsproces van personen, die niet door arbeid
in hun inkomen voorzien, maar afhankelijk zijn van een uitkering. De voorzieningen
worden vervolgens in de volgende artikelen nader uitgewerkt. Het past dus
niet het aanbod van de voorzieningen in dit artikel al nader te specificeren.
Overigens is de wijze waarop inhoud kan worden gegeven aan deze zorgplicht
zeer in ontwikkeling. Ook met de uitwerking in de andere artikelen van dit
hoofdstuk 2 kan geen uniformering worden bewerkstelligd. Dit wordt ook niet
met het regelen van een dergelijke medebewindtaak beoogd. Artikel 5De gemeente zal als eerste waarnemen of een voorziening als in dit artikel
wordt geregeld in aanmerking komt voor de betrokkene. In die zin zal de gemeente
het voortouw hebben, zoals de leden van de PvdA-fractie dit noemen bij het
op zoek gaan naar een geschikte werkgever. Dat neemt niet weg, dat de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
en eventuele derde organisaties met werkgevers reguliere contacten hebben
om voor de doelgroep van deze wet dergelijke werkervaringsplaatsen te vervullen.
Dit artikel schrijft voor, dat de gemeente daarvan gebruik maakt en in feite
het met elkaar in contact brengen van de potentiële werknemer met zijn
werkgever aan deze organisaties overlaat. De term «moet» is gebruikt
om te voorkomen, dat gemeenten naast de bestaande organisaties zelf een bemiddelingsorganisatie
opzetten. Dit neemt niet weg, dat de invulling van dit artikel in feite dwingt
tot samenwerking, zoals de leden van de CDA-fractie aangegeven, en de uitwerking
daarvan ook vorm kan krijgen in de samenwerkingsverbanden, die in het kader
van SWI tot stand komen. Artikel 6De leden van PvdA-fractie hebben gelijk met te stellen dat het vaststellen
van de inleenvergoeding in feite aan de gemeenten wordt overgelaten. In het
tweede en derde lid wordt een norm gesteld voor de vergoedingen. Die moeten
zodanig zijn, dat de concurrentieverhoudingen niet onverantwoord worden beïnvloed.
Of van een dergelijke verstoring sprake is, is afhankelijk van de vraag of
in feite concurrentie aan de orde is. De vergelijking zal in de eerste plaats
gemaakt moeten worden in relatie tot bedrijven die op dezelfde markt opereren.
Ook bedrijven die in het kader van de sociale werkvoorziening zijn opgezet
kunnen op die markt opereren. Het gaat in het tweede lid met name om inleenvergoedingen.
Concurrentie met de Wsw-bedrijven zou dan aan de orde zijn als ook in het
kader van de sociale werkvoorziening werknemers worden gedetacheerd. Gelet
op het feit, dat het in dat geval dan in feite om het zelfde gemeentelijk
beleid gaat, betreft deze vergelijking in de eerste plaats niet deze bedrijven,
maar de reguliere uitzendbureaus. In het derde lid gaat het om de prijs van
de goederen en diensten, die geleverd worden door een arbeidskracht
die met loonkostensubsidie aan het werk is. Deze prijs mag niet concurrentieverstorend
zijn. Ook in dat geval ligt vergelijking met de Wsw-bedrijven minder voor
de hand, omdat daar op dezelfde wijze de arbeidskosten worden gesubsidieerd.
Overigens bepaalt niet alleen de beantwoording van de vraag of de vergoedingen
de concurrentieverhoudingen beïnvloeden of de vergoedingen redelijk zijn.
Daarbij speelt ook in welke mate de werknemers volledig inzetbaar zijn voor
het werk, wat hun belemmeringen zijn e.d. en wie de inleenvergoeding verschuldigd
is. Artikel 8Er worden in dit artikel geen eisen gesteld aan de rechtspersonen die
door de gemeente voor de uitvoering van de wet kunnen worden aangewezen, zoals
de leden van de PvdA-fractie vragen. De rechtsvorm van de rechtspersoon is
niet voorgeschreven. Voorts kan een gemeente meerdere rechtspersonen aanwijzen.
Het betreft hier het uitbesteden van taken. De gemeente blijft verantwoordelijk;
er kunnen geen bevoegdheden worden gedelegeerd. Voor de beschrijving van de
mogelijke constructies wordt verwezen naar punt 18 van het nader rapport. Artikel 10Het is niet noodzakelijk om nader te bepalen dat de periode waarin een
Wswgeïndiceerde jongere onder Wiw-voorwaarden werkt bij een Wsw-bedrijf
aan een maximum is verbonden, zoals de leden van de RPF-fractie wenselijk
achten. Immers op grond van artikel 11 wordt dit dienstverband beëindigd,
indien de jongere de leeftijd van 23 jaar bereikt. Dit artikel 10 heeft alleen
betrekking op de jongere. In paragraaf 3.3. van de algemene toelichting wordt
melding gemaakt van de mogelijkheid deze jongere na het bereiken van de 23-jarige
leeftijd een Wiw-dienstverband aan te bieden in afwachting van aanbieding
van een Wsw-dienstbetrekking. De intentie van dit artikel 10 in combinatie
met artikel 11 is om dit te voorkomen.De door de leden van de SGP-fractie voorgestelde wijziging wordt niet
overgenomen, omdat over de samenhang tussen het eerste en tweede lid naar
het oordeel van het kabinet geen onduidelijkheid bestaat. Artikel 12De leden van de PvdA-fractie hebben een aantal vragen over de betekenis
van de indicatiestelling door de Arbeidsvoorzieningsorganisatie, zoals geregeld
in dit artikel. De verantwoordelijkheid voor de vaststelling van de afstand
tot de arbeidsmarkt is in dit artikel gelegd bij de Arbeidsvoorzieningsorganisatie.
De indicatie is een onderdeel van de (kwalificerende) intake. In situaties
waarin over deze intake bestuurlijke samenwerkingsafspraken zijn gemaakt tussen
de gemeenten en de Arbeidsvoorzieningsorganisatie, vormt de indicatie een
onderdeel van deze afspraken. De indicatie betekent, dat de gemeente geen
dienstbetrekking mag aanbieden of een overeenkomst met een reguliere werkgever
tot stand kan brengen, zonder dat de Arbeidsvoorzieningsorganisatie een uitspraak
heeft gedaan over de afstand tot de arbeidsmarkt (dan wel in het samenwerkingsverband
van de beoordeling de uitkomst is vastgesteld). De gemeente moet de indicatie
accepteren als gegeven. Dit betekent echter gezien het beperkte aanbod van
mogelijkheden daadwerkelijk een arbeidsovereenkomst te kunnen aangaan, niet
dat de gemeente de persoon met de noodzakelijke indicatie ook daadwerkelijk
moet plaatsen. In geval een langdurig werkloze het niet eens is met de beslissing
van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie over de afstand, die die
langdurig werkloze tot de arbeidsmarkt heeft (en die bepalend is voor het
in aanmerking komen voor een dienstbetrekking) kan hij daartegen in bezwaar
en beroep gaan. In geval van een conflict tussen de gemeente en de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
over de wijze van indiceren zal daarvoor in het kader van de bestuurlijke
samenwerkingsafspraken een oplossing moeten worden gevonden. Uitgangspunt
is echter, dat de beoordeling door de Arbeidsvoorzieningsorganisatie een gegeven
is, juist ook ter vermijding van de situatie, dat de werkzoekende de dupe
wordt van een dergelijk conflict. Indien een dergelijk conflict zich onverhoopt
toch voordoet, zou de werkzoekende tegen het eventueel lang uitblijven van
de beslissing van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie omtrent de indicatie die
daarvan het gevolg kan zijn, bezwaar kunnen maken. Artikel 13Het eerste lid van artikel 13 betekent in combinatie met artikel 15, eerste
lid, onderdeel b, dat voor maximaal twee jaar een dienstbetrekking wordt aangegaan
tegen betaling van het minimumloon. Deze dienstbetrekking voor bepaalde tijd
moet niet zoals de leden van de RPF-fractie stellen beschouwd worden als een
soort proeftijd. In feite gaat het er om de tijdelijkheid van de voorziening
te benadrukken. In beginsel wordt er van uitgegaan, dat de werkzoekende in
die twee jaar kan doorstromen naar regulier werk. Blijkt na twee jaar, dat
hierop nog geen uitzicht bestaat, dan zal de gemeente opnieuw moeten beoordelen
of een dienstbetrekking op grond van deze wet het aangewezen instrument is
dat kan leiden tot arbeidsinpassing. De Arbeidsvoorzieningsorganisatie zal
daartoe opnieuw moeten vaststellen wat de afstand tot de arbeidsmarkt is.
In dit beoordelingsmoment, dat uit het tweede lid voortvloeit is een zekere
beleidsvrijheid van de gemeente besloten. De achtergrond hiervan is dus om
de passendheid van de voorziening te vast te stellen. Zie overigens hetgeen
over dit onderwerp hiervoor in hoofdstuk 6 van deze nota is gemeld. Artikel 18In het wetsvoorstel voor een Wet sociale werkvoorziening is geen vergelijkbare
bepaling als in het tweede lid onder a opgenomen, zoals de leden van de PvdA-fractie
al veronderstellen. Dit komt, omdat in die wet de subsidievoorwaarden, waaraan
hier getoetst wordt omtrent de arbeidsduur en de beloning niet meer op dezelfde
wijze zijn geregeld als in artikel 15, eerste en tweede lid van dit wetsvoorstel.
De achtergrond van deze subsidievoorwaarden is in hoofdstuk 6 van deze nota
al uitgebreid toegelicht. Artikel 20De leden van de PvdA-fractie willen weten wat de minister zich voorstelt
bij het gebruik van de aanwijzingsbevoegdheid. Binnen de door de wet gestelde
kaders komt aan gemeenten een ruime mate van beleidsvrijheid toe in de uitvoering
van de Wiw. Deze beleidsvrijheid neemt niet weg dat het toezicht, zij het
terughoudend, ook betrekking heeft op de hierop gebaseerde gemeentelijke uitvoering.
Immers, ook waar gemeenten bij de uitvoering van de Wiw invulling geven aan
de hen toekomende beleidsvrijheid, vindt de financiering plaats ten laste
van de begroting van de minister van SZW. Indien de invulling van de lokale
discretionaire bevoegdheid de door de wet gestelde kaders overschrijdt dan
wel in strijd is met kenbaar gemaakt rijksbeleid – anders dan in de
vorm van regelgeving –, is de aanwijzing om verschillende redenen een
geschikt correctie-instrument, zowel voor de minister van SZW als ook de gemeente.
Vanwege de medebewindsconstructie is de minister mede verantwoordelijk
voor de uitvoering van de Wiw. De aanwijzing betreft derhalve een instrument
dat er mede toe bijdraagt dat de minister invulling kan geven aan die verantwoordelijkheid
en ook aan zijn verantwoordingsplicht jegens het parlement. Voor de gemeente
betekent de aanwijzing primair dat zij tot aanpassing van haar beleid moet
overgaan. De mogelijkheid van het geven van een aanwijzing heeft geen betrekking
op specifieke manieren van handelen maar komt aan de orde indien een gemeente
beleidsmatig opereert in afwijking van het gewenste beleid. In dat geval is
een financiële maatregel (correctie van de subsidie) niet toepasbaar.
Zowel in de memorie van toelichting als in het nader rapport is benadrukt
dat de aanwijzing gezien moet worden als een ultimum remedium, hetgeen inhoudt
dat deze alleen toegepast wordt wanneer andere bestuurlijke correctie-instrumenten
onverhoopt ontoereikend zijn.Zowel de CDA- als de RPF-fractie zijn bevreesd dat de formulering van
de toezichtsopdracht kan leiden tot een vergaande centralistische bemoeienis
met het Wiw-beleid van de gemeente. Nog daargelaten dat de formulering niet
afwijkt van die in de Abw (artikel 130, eerste lid) en de Wsw (artikel 13,
eerste lid), deelt het kabinet deze vrees niet. Ook het toezicht op de uitvoering
van de Wiw is gericht op een blijvende bevordering en handhaving van een juiste
naleving van de wet. Derhalve geldt niet alleen dat de wet de norm is waaraan
het toezicht de uitvoering toetst, maar ook dat de toezichthouder daarbij
geen andere normen of eisen stelt dan uit die wet voortvloeien.Ook de visie van de CDA-fractie dat artikel 20 geweld doet aan de decentralisatiegedachte
van de Wiw deelt het kabinet niet. De medebewindsconstructie laat onverlet
de verantwoordelijkheid van gemeenten voor de uitvoering van de wet. Dat daarnaast
aan het dragen van verantwoordelijkheid voor de uitvoering van publieke taken
en het besteden van publieke middelen onlosmakelijk een verantwoordingsplicht
verbonden is, is geen inbreuk op de keuze voor decentralisatie. Artikel 29Dit derde lid komt in de voorgestelde vorm te vervallen, omdat na de inwerkingtreding
van de Organisatiewet sociale verzekeringen 1997 alleen het Landelijk instituut
sociale verzekeringen (Lisv) bevoegd is tot het vergoeden van de voorzieningen
ten laste van het Algemeen werkloosheidsfonds. Het is dan niet meer noodzakelijk
regels te stellen om de afstemming tussen de verschillende uitvoeringsinstanties
te bewerkstelligen. De parlementaire controle, waarnaar de leden van de PvdA-fractie
vragen, vindt plaats in het kader van het kennisnemen van de uitgaven ten
laste van het Awf (achteraf dus). Het College van toezicht sociale verzekeringen
(Ctsv) houdt hierop toezicht. Daarnaast zal in artikel 93b, worden voorgeschreven,
dat in het plan van werkzaamheden van het Lisv de inhoud van de overeenkomsten
met de gemeenten wordt opgenomen. Hierdoor wordt het parlement in kennis gesteld
van de wijze waarop het Lisv inhoud geeft aan zijn taak werklozen weer in
te schakelen in het arbeidsproces. Dit plan van werkzaamheden wordt op grond
van artikel 38, vierde lid, van de Osv 1997 nadat daarover met Onze Minister
overleg is gepleegd door Onze Minister ter kennis gebracht van de beide Kamers
der Staten-Generaal en door het Lisv aan het Ctsv. Artikel 35De leden van de PvdA-fractie wijzen op de beperkte duur (vier jaar) van
de vermindering langdurig werklozen op grond van de WVA en de mogelijke problemen
met de financiering na die periode.In het wetsvoorstel wordt – meer dan in de banenpoolregeling het
geval is – de nadruk op doorstroming naar regulier werk
gelegd. De wet bevat dan ook een scala van mogelijkheden om de Wiw-werknemer
te stimuleren om door te stromen (tijdelijke dienstbetrekking, loonniveau,
scholingsmogelijkheden, intensieve begeleiding door uitvoeringsorganisatie,
financiële incentives). Daarnaast wordt het van belang geacht ook gemeenten
financieel te stimuleren de doorstroming te bevorderen. Het wegvallen van
de WVA langdurig werklozen na vier jaar biedt deze financiële stimulans.
Tegelijkertijd is in de toelichting echter aangegeven dat deze benadering
voor gemeenten een zeker risico bij onvoldoende doorstoming inhoudt waarover
het kabinet tijdig met de VNG in overleg zal treden, dat wil zeggen voordat
de vermindering langdurig werklozen vervalt voor de groep die m.i.v. 1998
op basis van de wet werkzaam is. Overigens zal een en ander afhankelijk zijn
van de ontwikkeling van de afdrachtskortingen op grond van de WVA. Artikel 37De leden van de fracties van PvdA en VVD vragen naar de criteria die worden
opgesteld voor de evaluatie van de uitvoering van de wet. De leden van de
PvdA-fractie vragen welke niet te beïnvloeden maatschappelijke factoren,
die wel medebepalend zijn voor de succeskansen van deze wet het kabinet nu
reeds onderkent en vragen of een indicatie van de omvang van de invloed van
die maatschappelijke factoren kan worden gegeven.Hoewel nog geen concrete evaluatiecriteria zijn opgesteld ligt het voor
de hand dat de volgende aspecten onderdeel van de evaluatie zullen uitmaken:
realisatie van detacherings- en werkervaringsplaatsen, realisatie uitstroom
naar reguliere arbeid, aspecten met betrekking tot verdringing, concurrentie-
en budgetvervalsing, bereik en samenstelling van de doelgroep, inzicht in
de aard van de aangeboden voorzieningen, realisatie van de sluitende benadering
voor jongeren, de wijze van samenwerking tussen de betrokken partijen, de
besteding van de financiële middelen en het tot stand komen van een samenhangend
beleid.In de nota van wijziging zal zoals door de leden van de CDA-fractie wordt
bepleit dit artikel zo worden aangepast, dat daarin een evaluatiebepaling
is opgenomen die analoog is aan die in artikel 36 in het wetsvoorstel Wsw.Als maatschappelijke factor die medebepalend is voor de succeskansen van
deze wet moet natuurlijk worden genoemd de algemene economische ontwikkeling
en de daarmee gepaard gaande arbeidsmarkt- en financiële ontwikkelingen.
Het kabinet meent dat de wijze waarop deze wet is opgezet voldoende ruimte
aan gemeenten laat om adequaat op deze ontwikkelingen in te spelen.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. P. W. Melkert 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25122-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl