Wet op de vaste boekenprijs; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28652, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

01-11-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28652 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN DEELSamenvatting van doel en inhoudAanleidingDe evaluatie van het huidige privaatrechtelijke systeemDoel van de vaste boekenprijsMotivering voor een publiekrechtelijk systeemEuropese aspectenKarakter van de wetVormDoelHandelsmargesReikwijdteVaststelling en duur van de vaste boekenprijsKortingenBijzondere prijzenOnderwijsinstellingenOvergang van privaatrechtelijk reglement handelsverkeer
naar publiekrechtelijke regelgevingErkenning en registratieHandhavingDepot van publicatiesARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1Onder bOnder c, f en gOnder jArtikel 2Artikel 3Eerste lidTweede lidDerde lidArtikel 4Eerste lidArtikel 5Artikel 6Eerste lidTweede lidArtikel 7Artikelen 8 – 11Artikel 12Eerste lidTweede lidArtikel 13Artikel 14Artikelen 15–30Artikel 31
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28652Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 652Voorstel van wet van de leden Dittrich en Halsema houdende regels omtrent
de vaste boekenprijs (Wet op de vaste boekenprijs)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGALGEMEEN DEELSamenvatting van doel en inhoudHet wetsvoorstel dient een cultuurpolitiek doel. De indieners beogen voorwaarden
te scheppen waaronder in Nederland ook voor de langere termijn een breed en
divers aanbod van boeken in het Nederlands en het Fries beschikbaar kan zijn
via een geografisch ruim gespreid net van boekhandels met een groot en gevarieerd
assortiment.Het wetsvoorstel geeft de vaste boekenprijs, die dient als middel tot
dit doel, een wettelijke basis. In aangepaste vorm is het wettelijk stelsel
de voortzetting van het huidige privaatrechtelijke systeem van vaste boekenprijzen,
dat onder de verantwoordelijkheid valt van de Koninklijke Vereniging van het
Boekenvak (KVB). Dit privaatrechtelijke systeem is gebaseerd op ontheffing
tot 2005 van de mededingingswetgeving. Voortzetting van deze ontheffing is
in de huidige vorm wellicht niet langer realiseerbaar in het licht van de
vigerende mededingingswetgeving.Op grond van het wetsvoorstel geldt overal in Nederland voor alle exemplaren
van een (deels) Nederlands- of Friestalig boek dezelfde verkoopprijs. Het
wetsvoorstel heeft geen betrekking op boeken die geheel in andere talen dan
het Nederlands of het Fries zijn gesteld, ongeacht of zij in Nederland dan
wel in het buitenland zijn uitgegeven. Voor in het buitenland uitgegeven boeken
die (deels) in het Nederlands of het Fries zijn gesteld, zijn bepalingen opgenomen
die aansluiten bij de op dit terrein geldende Europese regelgeving. De vaste
boekenprijs wordt door de uitgever of de importeur vastgesteld. Voor boekenclubs
kan de uitgever een boekenclubprijs vaststellen die alleen van toepassing
is voor personen die met de boekenclub een contract zijn aangegaan. De uitgever
mag in ieder geval niet eerder dan twee jaar na uitgifte van het boek de vaste
boekenprijs opheffen. Wel is (halfjaarlijks) aanpassing van de vaste boekenprijs
toegestaan. De boekverkoper is verplicht de vaste boekenprijs toe te passen.
Boekverkoper is volgens het wetsvoorstel ieder die een boek verkoopt aan een
eindafnemer. Eindafnemers zijn degenen die boeken kopen voor eigen gebruik.Het wetsvoorstel bevat niet een stelsel van exclusief verkeer en van erkenning.
Door de begrippen uitgever, importeur en boekverkoper ruim te definiëren,
wordt een sluitend systeem van verplichte toepassing van de vaste
boekenprijs bereikt. De vaste boekenprijs belemmert niet de open toegang tot
het boekenvak en neemt evenmin binnen het boekenvak concurrentiemogelijkheden
weg. Het wetsvoorstel maakt niet onderscheid tussen het algemene boek, het
schoolboek en het wetenschappelijk boek (de a-, s- en w-indeling). Als gevolg
van het weglaten van het stelsel van erkenning en exclusief verkeer, het laten
vallen van de asw-indeling en de ruime definitie van boekverkoper ontstaat
voor onder meer onderwijsinstellingen de mogelijkheid om ofwel als eindafnemer
ofwel als boekverkoper op te treden, uiteraard met de aan die posities door
het wetsvoorstel verbonden verplichtingen en gevolgen.Het wetsvoorstel bevat voorts enkele bepalingen die betrekking hebben
op de relatie tussen uitgevers en boekverkopers waar het gaat om de onderling
overeen te komen handelsmarges. Het begrip «handelsmarge» wordt
in het wetsvoorstel uitsluitend gehanteerd in de relatie uitgever/importeur-boekverkoper.De uitgevers en importeurs moeten bij het onderhandelen over de handelsmarges
en de overige verkoopvoorwaarden rekening houden met de aard en omvang van
het assortiment van de boekverkoper voor wie de marge en overige voorwaarden
zullen gelden en de omvang en bestendigheid van de zakelijke relatie. De ruim
gesorteerde boekhandel moet immers om dat pluriforme assortiment te kunnen
voeren hogere bedrijfskosten maken dan de boekverkoper die een smal assortiment
voert en zich uitsluitend op bestsellers richt. Gelet op het doel dat met
het wetsvoorstel wordt beoogd, is een beperkt ingrijpen bij wet in het overigens
vrije marktverkeer tussen uitgevers en importeurs enerzijds en boekverkopers
anderzijds noodzakelijk.Het wetsvoorstel maakt het boekverkopers mogelijk in bepaalde gevallen
kortingen op de vaste boekenprijs te verlenen. Het begrip «korting»
wordt in het wetsvoorstel uitsluitend gehanteerd in de relatie boekverkoper-eindafnemer.
Het betreft kortingen bij afname in één keer van meerdere exemplaren
van hetzelfde boek, door particulieren, door onderwijsinstellingen in het
kader van het onderwijsproces of door bibliotheken voor hun bibliotheekfunctie.
Daarnaast kunnen voor het brede publiek uitgevers en boekverkopers werken
met bijzondere prijzen, waarvan de voorwaarden, evenals die voor de kortingen,
nader bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden uitgewerkt.Het toezicht op de naleving van de wettelijke vaste boekenprijs en de
mogelijkheid tot sanctionering bij overtredingen is gelegd in handen van een
zelfstandig bestuursorgaan, het College voor de vaste boekenprijs.Bij het in werking treden van de wet worden de onder het Reglement Handelsverkeer
vastgestelde particuliere prijzen van rechtswege vastgesteld als de vanaf
het tijdstip van inwerking treden geldende vaste boekenprijs. De prijzen van
boeken waarvoor vóór het inwerking treden van de wet geen particuliere
vaste prijs gold, vallen niet onder de werking van de wet en blijven ook na
het inwerking treden van de wet vrij.Uit het wetsvoorstel vloeien voor de staat geen andere kosten voort dan
de beperkte kosten die verbonden zijn aan het College voor de vaste boekenprijs.Gelet op het cultuurpolitieke doel dat met het wetsvoorstel wordt nagestreefd,
ressorteert de Wet op de vaste boekenprijs staatsrechtelijk onder de verantwoordelijkheid
van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. De minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties is mede-ondertekenaar vanwege de instelling van
het College voor de vaste boekenprijs als zelfstandig bestuursorgaan.AanleidingNederland kent sinds 1923 een systeem van vaste boekenprijzen: de uitgever
stelt voor een door hem uitgegeven boek de (minimum)prijs vast waarvoor het
boek in de boekhandel aan de koper wordt verkocht.Het Nederlandse systeem is gebaseerd op een stelsel van afspraken tussen
uitgevers en boekverkopers, dat is neergelegd in het Reglement Handelsverkeer.
De verantwoordelijkheid voor het Reglement is ondergebracht bij de Koninklijke
Vereniging van het Boekenvak (KVB), het toezicht op de naleving en de handhaving
ervan wordt uitgeoefend door de onafhankelijke Commissie Handelsverkeer.Verticale prijsbindingen als de vaste boekenprijs zijn in strijd met de
wetgeving op het terrein van de mededinging, zoals die sinds 1962 bestaat.
Aan de KVB is (laatstelijk in 1997) ontheffing verleend van het verbod op
verticale prijsbinding door een beschikking van de toenmalige minister van
Economische Zaken J. Wijers en de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen A. Nuis. De ontheffing geldt tot 1 januari 2005. De
ontheffing van 1997 is nog gebaseerd op de Wet Economische Mededinging (WEM)
van 1985, die in dit opzicht meer ruimte liet dan de in 1998 ingevoerde Mededingingswet
(Mw). Voortzetting van het systeem van de vaste boekenprijs vanaf 1 januari
2005 is dan ook niet alleen afhankelijk van de vraag of er bij het dan zittende
kabinet voldoende bereidheid is om opnieuw ontheffing te verlenen, maar ook
van de vraag of de geldende wetgeving, zowel de Nederlandse als de Europese,
nog ontheffing toelaat. Voortzetting van de huidige privaatrechtelijke status
van het systeem is als gevolg daarvan omgeven met onzekerheden.De indieners van dit initiatiefwetsvoorstel zijn van mening dat voortduring
van deze onzekerheid uit cultuurpolitiek oogpunt en uit oogpunt van rechtszekerheid
en bedrijfszekerheid ongewenst is. Daarom hebben zij gekozen voor verankering
van het systeem van de vaste boekenprijs door middel van een publiekrechtelijke
regeling in de vorm van een Wet op de vaste boekenprijs. Het karakter van
deze wet als lex specialis onttrekt de vaste boekenprijs aan het regime van
de Mededingingswet. Door in opzet en systematiek van de wet rekening te houden
met vergelijkbare bestaande wetgeving in andere landen van de Europese Unie,
waartegen de Europese Commissie vooralsnog geen bezwaar heeft aangetekend,
wordt aangesloten bij het beleid en de handelwijzen op dit terrein die in
veel Europese landen bestaan of in ontwikkeling zijn.De evaluatie van het huidige privaatrechtelijke systeemIn 2000–2001 is in opdracht van de toenmalige minister van Economische
Zaken A. Jorritsma-Lebbink en de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschappen dr. F. van der Ploeg door het Centraal Planbureau en het
Sociaal en Cultureel Planbureau (CPB/SCP) onderzoek gedaan naar de effectiviteit
en de efficiency van de vaste boekenprijs. Met brief van 13 juni 2002
hebben de beide bewindspersonen het onderzoeksrapport «Boek en Markt»:
«Effectiviteit en efficiency van de vaste boekenprijs, een evaluatie
van de vaste boekenprijs voor algemene en wetenschappelijke boeken»
aan de voorzitter van de Tweede Kamer toegestuurd. In dit rapport concluderen
CPB/SCP dat voortzetting van de vaste boekenprijs voor het algemene boek in
de huidige vorm ongewenst is. Zij stellen drie alternatieven voor. Kort samengevat
luiden die: volledig afschaffen van de vaste boekenprijs; vervangen door subsidie
voor in aanmerking komende boekverkopers; invoering van een afgebakende vaste
boekenprijs in de vorm van een aanpassing van het huidige systeem. In de begeleidende
brief laten de bewindslieden, rekening houdend met hun demissionaire status
ten tijde van het schrijven van de brief, een beslissing over aan het volgende
kabinet. In hun reactie stellen zij wel dat volledige afschaffing hun niet
de beste optie lijkt en betonen zij zich geen voorstander van invoering van
een subsidiesysteem. Voor invoering van een afgebakende vaste boekenprijs
vanaf 2005 is ontheffing van de NMa nodig. Naar aanleiding daarvan merken
zij op: «Met het oog op de rechtszekerheid zou in plaats van een privaatrechtelijke
regeling ook sectorspecifieke wetgeving kunnen worden overwogen.»
Wij zien sectorspecifieke wetgeving als de variant die verre de voorkeur verdient
boven de door CPB/SCP aangedragen alternatieven en beschouwen deze opmerking
van de beide toenmalige bewindspersonen als een ondersteuning voor onze keuze
voor deze variant, die wij in ons initiatiefwetsvoorstel nader hebben uitgewerkt.In het strategisch akkoord van het kabinet-Balkenende zijn geen uitspraken
ten aanzien van de vaste boekenprijs opgenomen. Op het moment van indiening
van dit wetsvoorstel is het na de val van het kabinet Balkenende op 16 oktober
2002 onduidelijk, uit welke politieke partijen de nieuwe regering zal zijn
samengesteld. Eén ding is wel zeker, 2005 komt steeds dichterbij.D66 heeft in het verkiezingsprogramma voor de verkiezingen van 15 mei
2002 expliciet een passage opgenomen, waarin ervoor wordt gepleit de vaste
boekenprijs wettelijk te verankeren. Ter gelegenheid van de behandeling van
de cultuurbegroting 2002 hebben zowel Femke Halsema namens GroenLinks als
Boris Dittrich namens D66 bekend gemaakt een wettelijke regeling na te streven.
Beide initiatiefnemers hebben vervolgens bekend gemaakt een initiatiefwetsvoorstel
te zullen indienen.Doel van de vaste boekenprijsBrede beschikbaarheid van het boek, diversiteit en pluriformiteit van
de in het boek vervatte informatie en toegankelijkheid ervan in aanbod, in
keuze en in afname zijn het beoogde resultaat van het bestaan en door wet-
en regelgeving mogelijk maken van het systeem van de vaste boekenprijs.De consument is gebaat bij een breed aanbod door een geografisch ruim
gespreid net van boekhandels met een royaal en divers assortiment. Het merendeel
van de boekaankopen betreft immers aankopen in de boekhandel, waarbij de aankopen
zowel gericht tot stand komen omdat de koper voor een specifiek boek gekomen
was, maar waarbij aankopen ook heel vaak worden gestimuleerd door het al dan
niet onverwacht zien en vervolgens kunnen inzien van een boek in de boekhandel.
Door de vaste boekenprijs heeft de koper de zekerheid dat het door hem of
haar te kopen boek overal evenveel kost en kunnen aankopen ter plekke worden
gedaan zonder prijsrisico.Uitgevers zijn gebaat bij de beschikbaarheid van hun boeken in een zo
groot en zo gespreid mogelijk aantal verkooppunten. De bereidheid van verkooppunten
om boeken in hun assortiment op te nemen is afhankelijk van de verwachte verkoopmogelijkheden
en van de winstmarge in relatie tot de kosten. De vaste boekenprijs biedt
de uitgever de mogelijkheid om de boekverkoper nog een adequate handelsmarge
te bieden voor titels die uit verkoopoogpunt minder snel en minder zeker lopen.
Uitgevers kunnen zich daardoor permitteren om ook risicotitels uit te geven.De vaste boekenprijs in combinatie met een redelijke handelsmarge voorkomt
voor de boekverkoper pure prijsconcurrentie door discounts en supers die zich
uitsluitend op goed- en snelverkopende titels richten. De zekerheid die de
boekverkoper heeft van winst op goedlopende titels vormt de basis om ook minder
snel lopende boeken in zijn assortiment op te nemen. Niet alleen de breedte
en diepte van het assortiment zijn hier overigens mee gediend. De economische
zekerheid die ontstaat door de zekerheid van de handelsmarge heeft ook een
positieve invloed op het aantal boekhandels en de geografische spreiding ervan.
Regeling van alleen de vaste boekenprijs is dan ook niet voldoende. Deze bestrijkt
immers voornamelijk het traject tussen de boekverkoper en de eindafnemer.
Het aanhouden van een goedgesorteerde boekhandel, waar naast bestsellers ook
minder goed lopende titels direct beschikbaar zijn, waar deskundig personeel
is en waar de mogelijkheid bestaat om uitgevers van niet aanwezige titels
te traceren en een boek als «eentje» te bestellen, levert hoge
bedrijfskosten op. Deze kosten moeten kunnen worden gedekt uit de handelsmarge
die uitgever en boekverkoper overeenkomen. Ook hier is weer duidelijk
dat de assortimentsboekhandel hogere bedrijfskosten heeft dan de supermarkt
of de discount. De ruime collectie en de boekhandelservice moeten uit de handelsmarge
worden bekostigd. Om het met de vaste boekenprijs gestelde doel te kunnen
realiseren moet daarom zeker worden gesteld dat door adequate handelsmarges
en overige verkoopvoorwaarden het bestaan van de goed voorziene assortimentsboekhandel
en de geografische spreiding daarvan, mogelijk wordt gemaakt. Vaste boekenprijs
en handelsmarge zijn elkaars complement en kunnen voor het realiseren van
de gestelde doelen niet worden ontkoppeld. Uitgevers dienen derhalve door
hun wijze van toekennen van handelsmarges en overige verkoopvoorwaarden bij
te dragen aan het bereiken van het beoogde doel.Met de bedrijfszekerheid die dit systeem biedt kunnen de uitgever en de
boekverkoper weer het risico lopen van nieuwe uitgaven met hun inherente onzekerheid
over commercieel succes of falen. Beginnende en niet zo snel of niet zo goed
verkopende auteurs zijn hiermee gebaat omdat de uitgever eerder zal beslissen
tot uitgave. Loslaten van de vaste boekenprijs maakt bestsellers weliswaar
goedkoper, maar leidt ook tot verkleining van de marges. Om economische redenen
zullen uitgevers dan afzien van minder courante boeken en van riskantere uitgaven
en de assortimentsboekhandels zullen de concurrentie met de bestsellerhandelaren
niet meer aankunnen. Er zullen ook steeds minder distributiepunten met een
ruim assortiment overblijven. Schrijvers vinden niet zo makkelijk meer een
uitgever, tenzij ze behoren tot de beperkte categorie van auteurs van bewezen
bestsellers. De lezer ziet het brede assortiment teruglopen en betaalt meer
voor de veel talrijker boeken die niet in het centrum van de publieke belangstelling
staan.De vaste boekenprijs neemt de concurrentie in het boekenvak niet weg.
Uitgevers moeten bij het vaststellen van de prijs van een boek uit concurrentieoverwegingen
rekening houden met de prijsstellingen van andere uitgevers op vergelijkbaar
vlak. Uitgevers concurreren met andere uitgevers en boekverkopers met andere
boekverkopers op het vlak van titels, auteurs, assortiment, deskundigheid,
ambiance, service net als in andere bedrijfstakken het geval is.Het systeem van zekerheid van de vaste prijs voor producent, distributeur
en consument vormt de economische grondslag voor een levendig stelsel van
grote en kleine uitgeverijen, van megaboekhandels en buurtboekwinkels, van
vaste tot losse boekkopers en van ontplooiing van schrijversoeuvres.Motivering voor een publiekrechtelijk systeemMet het hierboven gegeven doel van de vaste boekenprijs is ook het cultuurpolitieke
doel gegeven dat met de vaste boekenprijs wordt nagestreefd: bevordering van
een pluriform aanbod en een brede beschikbaarheid van boeken in stad en land
ter bevordering van kennis en cultuur. De motivering en rechtvaardiging voor
het voeren van een beleid op het terrein van het boekenvak is gelegen in de
bijzondere betekenis die het boek zowel in fictie als in non-fictie heeft
voor een breed scala van facetten van de samenleving. Er is bovendien een
intrinsieke band tussen boeken en taal. Het bevorderen van de Nederlandse
en Friese taal en de daarin uitgedrukte cultuur maakt onomstreden deel uit
van de cultuurpolitieke doelstellingen. Voor behoud en ontplooiing van het
Nederlands en het Fries is essentieel dat er een breed aanbod is van Nederlands-
en Friestalige boeken, oorspronkelijk of vertaald, waarmee ook een breed lezerspubliek
wordt bereikt. De relatief beperkte omvang van het Nederlandse taalgebied
(en a fortiori het Friese) vereist daarbij extra zorg. Het overheidsbeleid,
dat is neergelegd in de Letterenbrief en het daaraan
gewijde Mondeling overleg (Kamerstukken II 1989/90,
20 928, nrs. 4 en 6), kent een drieslag in de vorm van een beleid dat
zich richt op de brede boekenmarkt (het generieke boekbeleid),
een beleid dat zich richt op de bevordering van de literatuur (het specifieke
letterenbeleid) en een beleid dat zich richt op gebruik en participatie (het
leesbevorderingsbeleid). De vaste boekenprijs maakt deel uit van het instrumentarium
dat beschikbaar is voor realisering van het generieke boekbeleid. Uitgangspunt
voor dit boekbeleid is dat het boekenvak in essentie een vrije markt is. Het
boekbeleid bedient zich dan ook van marktordenende en marktversterkende instrumenten
zoals het auteursrecht, het leenrecht, toepassing van het lage BTW-tarief
en de vaste boekenprijs in tegenstelling tot het specifieke letterenbeleid
dat marktaanvullende instrumenten als subsidies hanteert.Dit generieke beleid sluit tevens aan bij de opvattingen over de vrijheid
van drukpers en de noodzakelijkheid van onthouding door de overheid van rechtstreekse
bemoeienis met dit terrein. Onomstreden is immers in ons democratisch bestel
het besef dat de overheid zich moet onthouden van zelfs maar de minste schijn
van beïnvloeding van de vrijheid van meningsvorming en meningsuiting.
Het huidige artikel 7 van de Grondwet is daarvan de codificering. In de voorstellen
tot wijziging van dit artikel is bovendien neergelegd dat de overheid de actieve
opdracht heeft om er voor te zorgen dat een pluriforme en diverse informatiestroom
zonder monopolies voor iedere burger beschikbaar en bereikbaar is. In deze
onthouding van beïnvloeding door de overheid past het om het uitgeven
en distribueren van boeken aan de markt over te laten. In de actieve zorg
voor pluriformiteit en diversiteit past het tevens dat de overheid voor uitgevers
en boekverkopers de voorwaarden creëert waaronder deze specifieke markt
binnen ons relatief beperkte taalgebied optimaal aan pluriformiteit en beschikbaarheid
gestalte kan geven.In het bovenstaande ligt ook de principiële verklaring voor het ontbreken
van nadere uitwerking en kwantificering van de overheidsdoelstelling met de
vaste boekenprijs. Op het vergelijkbare terrein van het bibliotheekwerk heeft
de wetgever zich in het verleden niet anders opgesteld: in de inmiddels ingetrokken
Wet op het openbare bibliotheekwerk van 1975 werd groot belang gehecht aan
een regelmatige spreiding van openbare-bibliotheekvoorzieningen over ons land,
maar de realisering daarvan bleef voorbehouden aan de autonome keuze van het
betreffende gemeentebestuur om een voorziening wel of niet voor te dragen
voor het landelijk plan voor de openbare-bibliotheekvoorziening. In de definitie
van openbare bibliotheek werd voorts gesproken van collecties «die actueel
zijn en representatief voor het culturele veld» waarbij de wetgever
zich, mede met een beroep op art. 7 Gw., onthield van het geven van een nadere
specificatie in genre of in getal van wat onder actueel en representatief
moest worden verstaan. Wel werden getalscriteria voor de omvang van de collecties
gehanteerd op grond van het ervaringsgegeven dat inhoudelijke diversiteit
en pluriformiteit een grote mate van evenredigheid met de omvang van de collectie
vertonen. Op het mediaterrein wordt overigens een soortgelijke aanpak vanuit
een zelfde principieel uitgangspunt gehanteerd.Het boek is, samengevat, een cultuurgoed dat als economisch goed wordt
behandeld en verhandeld. Beide kanten van het boek moeten in stand worden
gehouden. Behoud van het boek als cultuurgoed, als tot nu toe onovertroffen
drager van ideeën, meningen, emoties, kennis en wetenschap en als overdrager
van informatie van persoon naar persoon, van groep naar groep en van generatie
naar generatie is een onomstreden cultuurpolitieke doelstelling. De pluriformiteit
en onafhankelijkheid van de inhoud kunnen baat hebben bij het economisch beginsel
van de vrije markt.In de cultuurpolitieke benadering ligt het zwaartepunt bij de bevordering
en het behoud van de beschikbaarheid, toegankelijkheid en diversiteit van
het boek als cultuurgoed. Het economische aspect inclusief de prijsbinding
is daartoe instrumenteel. Op grond van het primaat in dit wetsvoorstel van
het boek als cultuurgoed is de minister die cultuur in zijn of haar portefeuille
heeft, staatsrechtelijk de voor de Wet op de vaste boekenprijs verantwoordelijke
bewindspersoon. In het verlengde van de hiervoor gegeven motivering wordt
de toepassing van de vaste prijs gericht op boeken die (originele of vertaalde)
tekst bevatten in het Nederlands of Fries.Europese aspectenNederland staat in het hanteren van een vaste boekenprijs niet alleen.
Een meerderheid van de landen van de Europese Unie kent een vaste boekenprijs,
sommige zoals Denemarken (1837) en Duitsland (1887) al sinds de 19e eeuw,
terwijl andere vooral sinds de tweede helft van de vorige eeuw de vaste boekenprijs
hebben ingevoerd. Inmiddels is de vaste boekenprijs wettelijk geregeld in
Frankrijk, Griekenland, Italië, Luxemburg, Portugal, Spanje en Oostenrijk,
terwijl Duitsland met ingang van 1 oktober 2002 over een wet op de vaste boekenprijs
beschikt. In Noorwegen en Denemarken geldt nog een privaatrechtelijk systeem,
maar ook in deze landen wordt wetgeving overwogen. Ook Zwitserland hanteert
een vaste boekenprijs. Finland kent sinds 1971 geen vaste boekenprijs meer
en in België geldt sinds 1984 geen prijsbinding meer, maar inmiddels
is in beide landen weer wetgeving in voorbereiding. Ook Zweden kent geen vaste
boekenprijs meer. De Zweedse vaste boekenprijs is in 1970 vervangen door een
subsidiesysteem voor boekuitgaven. Bovendien beschikken mede daarom de Zweedse
openbare bibliotheken over royale aankoopbudgetten voor boeken. In het Verenigd
Koninkrijk is het Net Book Agreement in 1995 opgeheven. Herinvoering, al dan
niet bij wet, wordt niet overwogen. De situatie op de Engelse boekenmarkt
is echter, vanwege het grote mondiale afzetgebied voor Engelstalige boeken,
niet vergelijkbaar met de markten van de overige Europese landen.De Europese Commissie heeft bij verschillende gelegenheden (COM(1985)258
en COM(1989)258) haar standpunt inzake de vaste boekenprijs vastgelegd. In
de opvatting van de Commissie zijn nationale prijsbindingen voor boeken, mits
zij niet strijdig zijn met overige bepalingen van het Gemeenschapsrecht, aanvaardbaar.
De Commissie heeft laten blijken daarbij een voorkeur te hebben voor publiekrechtelijke
regelingen op wettelijke grondslag. De Commissie overweegt daarbij enerzijds
dat door de territoriale werking er geen gevolgen ontstaan voor het interstatelijk
handelsverkeer en anderzijds dat de bevoegdheid voor het cultuurbeleid bij
de lidstaten zelf ligt. De voorkeur voor publiekrechtelijke regelingen boven
privaatrechtelijke volgt uit de overweging van de Commissie dat het bedrijven
van cultuurpolitiek een zaak is van overheden en niet van ondernemingen. Zoals
bekend neemt de Commissie ook in aanmerking dat op grond van het Verdrag van
Maastricht de Commissie mede tot opdracht heeft in haar beleid rekening te
houden met doelstellingen van cultuur. De Commissie stelt zich in het algemeen
positief op waar het gaat om maatregelen waarbij culturele diversiteit en
het taalcriterium een rol spelen (zie ook artikel 1, zesde lid van Richtlijn
2000/31/EG inzake het elektronisch handelsverkeer). De beperking van de vaste
boekenprijs in Nederland tot boeken in het Nederlands of in het Fries sluit
daarbij aan. In haar afwijzing van grensoverschrijdende prijsbindingen ook
op het terrein van het boek weet de Commissie zich overigens gesteund door
uitspraken van het Europese Hof in de zaken Leclerc
(1985) en Echirolles (2000).Door de Raad van Cultuurministers is in 1997 indringend aan de Commissie
gevraagd om met voorstellen te komen omtrent de wijze waarop met inachtneming
van de bepalingen van het Gemeenschapsrecht vaste boekenprijzen in grensoverschrijdende
homogene taalgebieden mogelijk zouden kunnen zijn (22 september 1997
PB C 305 van 7-10-1997).Het Europese Parlement heeft zich in vele resoluties (onder meer van 13 februari
1981, van 12 maart 1987 en van 16 december 1999) positief uitgesproken
over de wenselijkheid van vaste boekenprijzen. Recent is in een resolutie
van het Europese Parlement (2001/2061(INI)) aan de Commissie gevraagd om een
wetgevingsvoorstel voor vaste boekenprijzen voor te leggen conform de concrete
aanbevelingen die het Parlement daartoe heeft gedaan op basis van het rapport-Rothley.Aansluitend bij de gedragslijn van de Commissie waar het nationale wetgeving
betreft is in verscheidene Europese landen de stap gezet van een privaatrechtelijke
regeling naar een publiekrechtelijke. De Franse wet-Lang, die in 1982 werd
ingevoerd na een periode zonder vaste boekenprijs, heeft daarbij veelal als
voorbeeld gediend.Door in de opzet en de uitwerking van het onderhavige wetsvoorstel rekening
te houden met de bestaande opvattingen van de Europese Commissie mag worden
aangenomen dat het wetsvoorstel spoort met de regelgeving die in de Europese
Unie van kracht is. Het systeem van prijsbinding geldt voor boeken die geheel
of gedeeltelijk in de Nederlandse of Friese taal zijn geschreven. De uitgever
die in Nederland een dergelijk boek op de markt brengt, is verplicht voor
dat boek een vaste prijs vast te stellen. De prijsbinding is niet van toepassing
op boeken die uitsluitend teksten in vreemde talen bevatten en bij import
van dit type boeken is de importeur vrij in het bepalen van de prijs. Aansluitend
bij wat toegestaan is op grond van de Europese regelgeving zijn wel regels
opgenomen bij import en parallelimport van boeken die geheel of gedeeltelijk
in het Nederlands of het Fries zijn geschreven.Bij export van Nederlands- of Friestalige boeken uit Nederland en daarop
volgende re-import naar Nederland blijft de door de Nederlandse uitgever vastgestelde
vaste boekenprijs bindend, ook na de herimport. Ten overvloede kan nog worden
herinnerd aan het feit dat herimporten die tot doel hebben de werking van
deze wet te omzeilen mede op grond van Europese regelgeving onwettig zijn.In het geval een importeur voordelige handelsmarges kan verkrijgen bij
de buitenlandse uitgever, mag hij in alle gevallen een lagere vaste boekenprijs
voor Nederland vaststellen, indien en omdat de voordelen daarmee worden doorgegeven
aan de consument.Karakter van de wetVormIn het wetsvoorstel is gekozen voor een wet waarbij de belangrijke elementen
van de vaste boekenprijs in de wet zelf worden vastgelegd, terwijl nadere
uitwerking kan worden gegeven in algemene maatregelen van bestuur en ministeriële
regelingen. Voor algemene maatregelen van bestuur geldt de «voorhang»procedure.DoelDe indieners van het wetsvoorstel hebben gestreefd naar een wettelijke
regeling die de voorwaarden schept tot realisatie van het doel dat met de
vaste boekenprijs wordt beoogd. Dat doel is, het zij hier herhaald, de brede
beschikbaarheid van boeken, de diversiteit en pluriformiteit van de er in
vervatte informatie en de toegankelijkheid ervan. Dat cultuurpolitieke doel
wordt het meest gediend met gevarieerde uitgeversfondsen, met een geografisch
ruim gespreid net van boekhandels met een breed en diep assortiment en met
transparantie van het aanbod en zekerheid van prijzen voor de consument. Voor
het realiseren van dat doel zijn adequate handelsmarges en de vaste prijs
primaire voorwaarden. Tegelijkertijd zijn de pluriformiteit, de diversiteit
en de gevarieerdheid van het uitgevers- en boekhandelsbestand gediend met
voor zoveel mogelijk het behoud van het marktkarakter van het boekenvak.HandelsmargesHet wetsvoorstel bevat op basis van deze uitgangspunten dan ook in de
eerste plaats regels die leiden tot de vaststelling, de toepassing en de handhaving
van de vaste boekenprijs. De vaste prijs is echter niet de enige voorwaarde
daarvoor. In economische zin is voor het bestaan van goed gesorteerde boekhandels
evenzeer van belang dat er sprake kan blijven zijn van handelsmarges die een
gezonde economische basis bieden voor het kunnen functioneren van dit type
boekhandel, waarin het goedlopende en goedverkopende boek de aanwezigheid
en beschikbaarheid van minder vlotlopende titels kan compenseren. Alleen op
basis van reële marges kan de goed gesorteerde boekhandel in een voor
ieder bereikbare spreiding over ons land blijven bestaan, niet alleen in de
grote(re) steden, maar ook in kleinere plaatsen in de regio met een daarbij
passend assortiment. Voor het realiseren van het met dit wetsvoorstel beoogde
doel zijn dan ook de marges die een uitgever overeenkomt met een boekverkoper
die dit brede assortiment in zijn boekhandel in het verleden heeft aangeboden
en in de toekomst wil blijven aanbieden, zeer relevant. Dit klemt te meer
nu er onder de werking van de wet geen sprake meer is en kan zijn van exclusief
verkeer. De wet stelt voor de verplichting tot toepassing van de vaste prijs
de assortimentsboekhandel op één lijn met de supermarkt en de
buurtwinkel die naast een ander pakket ook boeken verkopen. Het wettelijke
systeem van prijsbinding kan immers alleen maar sluitend zijn wanneer ieder
die een boek verkoopt boekverkoper is in de zin van de wet en dus gehouden
is de vaste prijs toe te passen. Voor het bereiken van het gestelde cultuurpolitieke
doel verschillen de functies van de assortimentsboekhandel en de service die
deze levert echter van het beperkte boekensegment dat supermarkt en buurtwinkel
bieden. Er is ook een aanzienlijk verschil in bedrijfseconomische zin. De
assortimentsboekhandel is door zijn eenzijdige gerichtheid op boeken volstrekt
afhankelijk van de handelsmarges op boeken waaruit alle bedrijfskosten moeten
worden betaald, terwijl de super en de buurtwinkel hun voornaamste bedrijfsinkomsten
en kosten gelegen zien in de andere segmenten, omdat het boekenaandeel tot
het nevensegment behoort. A fortiori doet dit zich voor bij gevallen als de
studenteninkoopvereniging die zich richt op het als boekverkoper inkopen van
de bulk van voorgeschreven of aanbevolen studieboeken, zonder belangstelling
voor vakliteratuur die niet tot de gebruikelijke lijst behoort. Weliswaar
zijn ook deze «smalle» boekverkopers, omdat zij boekverkoper zijn
in de zin van de wet, verplicht de vaste boekenprijs aan te houden bij verkoop
van de door hen ingekochte boeken, maar een mogelijk positief verschil tussen
de handelsmarge en de boekverkoperskorting zullen zij niet behoeven te besteden
aan het aanhouden en bestellen van minder courante boeken voor hun klanten
zoals de assortimentsboekhandels en de wetenschappelijke boekhandels willen
en moeten doen. Deze laatste maken immers allerlei kosten die samenhangen
met de doelstelling om een breed en divers assortiment aan te houden. Zij
voldoen dus meer aan de doelstelling van de vaste boekenprijs en van deze
wet.De indieners van het wetsvoorstel zijn van mening dat, om het met de vaste
boekenprijs nagestreefde doel te kunnen realiseren, het wetsvoorstel enige
regulering van de handelsmarges zal moeten bevatten zonder daarbij dieper
dan strikt nodig in te grijpen in de bedrijfsvoering van uitgevers en boekverkopers.
Zij menen de oplossing voor dit vraagstuk te hebben gevonden in de bepalingen
die zijn neergelegd in artikel 12. Uitgevers moeten bij het overeenkomen van
handelsmarges en overige verkoopvoorwaarden in voldoende mate rekening houden
met het aantal en de diversiteit aan boeken die door de betreffende boekverkoper
in zijn assortiment worden gevoerd en de omvang en bestendigheid van de aankopen
in het verleden uit het betreffende uitgeversfonds. «In voldoende mate
rekening houden» betekent dat uitgevers een grotere marge
en betere verkoopvoorwaarden (bijv. retourmogelijkheden) overeenkomen met
boekverkopers die in het verleden een ruim aantal titels uit het betreffende
uitgeversfonds hebben afgenomen. Daarmee wordt het risico enigszins verminderd
dat de assortimentsboekhandels (ook die met beperktere mogelijkheden in kleinere
plaatsen) en de wetenschappelijke boekhandels oneigenlijke concurrentie ondervinden
van (incidentele) boekverkopers die alleen uit zijn op afname van bestsellers.
Overigens kunnen ook nieuwkomers op de markt van boekverkopers het aanhouden
van een breed assortiment nastreven en zullen zij daarvoor ook de kosten moeten
maken. Zij kunnen zich dan niet beroepen op een al bestaande langjarige relatie
met uitgevers. In die gevallen moet de uitgever rekening houden met de vraag
of de boekverkoper wel of niet van plan is om een breed assortiment te gaan
aanhouden. Is dat het geval, dan moet dat in de marge en in de overige leveringsvoorwaarden
tot zijn recht komen. Is dat niet het geval, dan kan worden volstaan met een
handelsmarge die de boekhandelskorting niet te boven hoeft te gaan. Wanneer
de uitgever voor zijn eigen uitgaven als boekverkoper gaat fungeren, moet
hij volstaan met een handelsmarge die overeenkomt met de (hoogstmogelijke)
korting die een boekverkoper moet kunnen verlenen in de gevallen waarin dat
is toegestaan.ReikwijdteUitgever resp. boekverkoper is iedere natuurlijke persoon, vennootschap
onder firma of rechtspersoon die aan de ruime definities van deze begrippen
voldoet. De erkenning en registratie die in het Reglement Handelsverkeer een
belangrijke functie vervullen komen in het wetsvoorstel niet voor en zijn
niet meer relevant.Van het begrip boekverkoper is voor de toepassing van de wet een definitie
gekozen die er toe leidt dat ieder die een nieuw onbeschadigd boek aan een
eindafnemer tegen geld verkoopt, verplicht is de vaste boekenprijs toe te
passen.Om de definities zo ruim mogelijk te houden zijn geen bepalingen als «bedrijfsmatig»
of die anderszins als inperkend zouden kunnen gelden, opgenomen. Daarmee wordt
bereikt dat het uitgesloten is dat zich in het reguliere handelsverkeer naast
een circuit waar de vaste boekenprijs van toepassing zou zijn, een ander circuit
zou kunnen ontwikkelen dat zich aan de vaste prijs zou kunnen onttrekken.Het systeem van de wet gaat er van uit dat de uitgever zich richt op de
boekverkoper en dat de boekverkoper zich richt op de eindafnemer. Voor toepassing
van de wet moeten de posities van uitgever, importeur, boekverkoper en eindafnemer
strikt worden onderscheiden. Als uitgevers en importeurs zich «rechtstreeks»
richten op eindafnemers handelen zij voor toepassing van de wet als boekverkoper
en zijn ook de overeenkomstige bepalingen van de wet van toepassing op dat
handelen. Zoals hiervoor onder Karakter van de wet
al is uiteengezet is, kan de uitgever of importeur als verkoper van zijn eigen
boeken optreden. In dat geval is hij voor de toepassing van de wet boekverkoper
en dus gehouden de vaste boekenprijs toe te passen. Zo moet ook worden onderscheiden
tussen bijv. een school als onderwijsinstelling en een school als boekverkoper.
Wie rechtstreeks zaken wil doen met uitgevers, handelt als boekverkoper en
moet derhalve voldoen aan alle verplichtingen van boekverkopers, dus vooral
de vaste boekenprijs toepassen en alleen toegestane kortingen verlenen.De prijsbinding betreft alle boeken die tekst bevatten in de Nederlandse
en Friese taal en die voor het eerst in Nederland in het handelsverkeer worden
gebracht. Het onderscheid dat in het Reglement Handelsverkeer wordt gemaakt
tussen het algemene boek, het schoolboek en het wetenschappelijk boek is voor
de toepassing van de wet niet meer relevant.De wet heeft geen betrekking op antiquarische boeken, tweedehands boeken en beschadigde boeken. Boeken die geheel in andere talen dan
het Nederlands of Fries zijn geschreven, vallen eveneens buiten de werking
van de wet, ook al worden zij in Nederland uitgegeven. Uiteraard is de uitgever
van zo'n anderstalige uitgave wel gerechtigd om voor die uitgave een prijs
te bepalen. De Nederlandse boekverkoper en eindafnemer zijn echter niet aan
deze prijs gebonden. Prijsvaststelling van anderstalige uitgaven door de Nederlandse
uitgever is slechts van belang met het oog op importbepalingen in de wetgeving
inzake prijsbinding van andere, al dan niet EU/EER-landen.De wet biedt de uitgever de mogelijkheid om voor boekenclubs die aan de
daaraan gestelde voorwaarden voldoen, boekenclubprijzen vast te stellen. Gelet
op het specifieke karakter van de boekenclub en het belang ervan voor leesbevordering
wordt voortzetting van de bijzondere behandeling van de boekenclub gerechtvaardigd
geacht. De voorwaarden die bij de vaststelling van deze boekenclubprijs gelden
en de voorwaarden waaraan de boekenclub moet voldoen, worden bij of krachtens
algemene maatregelen van bestuur vastgesteld. Beoogd is dat deze regels aansluiten
bij de huidige praktijk.Er wordt geen uitzondering gemaakt voor de internetboekhandel. In Nederland
gevestigde internetboekhandels zijn verplicht de door de uitgever vastgestelde
prijs te hanteren. De doelstellingen die onder Doel van
de vaste boekenprijs zijn genoemd, gelden immers ook als het om de
boekverkoop via internet gaat. Het systeem van de vaste prijs biedt naar ervaring
een positief ontwikkelingsklimaat voor het type internetboekhandel dat qua
breedte en diepte van het assortiment en qua service op gelijke hoogte wil
staan met de traditionele boekhandel.Het zogenaamde E-boek heeft in het wetsvoorstel geen regeling gevonden.
De omvang van de productie ervan en de afzet via de boekhandel aan eindafnemers
is daarvoor te marginaal, terwijl het zich nog niet laat aanzien dat hierin
op korte termijn wezenlijke verandering komt.Vaststelling en duur van de vaste boekenprijsIn de wet zelf is neergelegd de verplichting aan de uitgever en de importeur
om een vaste boekenprijs te bepalen voor ieder boek en aan de boekverkoper
om die prijs in rekening te brengen aan de eindafnemer, de koper in de boekwinkel.
Voor levering door een boekenclub stelt de uitgever of de importeur een afzonderlijke
boekenclubprijs vast.Het wetsvoorstel gaat er van uit dat de vastgestelde vaste boekenprijs
in beginsel in tijdsduur onbeperkt geldig is en in geen geval binnen een termijn
van twee jaar kan worden opgeheven. De onbeperktheid in duur is relevant bij
voorbeeld als het gaat om langlopende Verzamelde Werken, reeksen als de Nederlandse
klassieken, titels die tot de literaire canon behoren, dichtbundels, woordenboeken,
encyclopedieën, naslagwerken en standaardwerken en andere werken die
een soms trage maar wel lange levenscyclus kennen. Rekening houdend echter
met de gemiddelde looptijd van boeken in het boekhandelscircuit, komt het
wenselijk voor de mogelijkheid te openen voor de uitgever of importeur om
na twee jaar de prijs van een bepaald boek vrij te maken. In dat geval is
de boekverkoper vrij om zelf een verkoopprijs te bepalen. Een dergelijke vaste
periode biedt de consument en de boekverkoper zekerheid omtrent de prijs en
garandeert in zekere mate gedurende die periode ook de leverbaarheid van het
boek. De uitgever en de boekverkoper zullen immers binnen deze termijn niet
licht overgaan tot ruiming van voorraad. De vastgestelde prijs kan door de
uitgever of importeur desgewenst wel halfjaarlijks worden aangepast.KortingenOnder de werking van het Reglement Handelsverkeer is een aantal mogelijkheden voor korting gegroeid. Deze worden onder de werking van
de wet in beginsel overgenomen. Kortingen worden toegepast op de vastgestelde
vaste boekenprijs die aan de eindafnemer in rekening moet worden gebracht.
Gelet op de definities zoals die in artikel 1 van het wetsvoorstel zijn gegeven
betekent dit dat alleen de boekverkoper toegestane kortingen kan verlenen.Kortingen betreffen allereerst de mogelijkheid van een kwantumkorting
voor een koper van meerdere exemplaren van één titel in één
partij.Kortingen op de vastgestelde prijs zijn ook toegestaan bij aankopen door
onderwijsinstellingen, ook waar het betreft de aankopen door de school voor
de leerlingen of hun ouders. Op de positie van de scholen en de behandeling
van boeken die in het onderwijs worden gebruikt wordt nader ingegaan in het
onderdeel Onderwijsinstellingen.Aan bibliotheken die aan onderwijsinstellingen, aan andere voorzieningen
als ziekenhuizen, verpleeginrichtingen en penitentiaire inrichtingen verbonden
zijn en aan openbare bibliotheken kunnen eveneens kortingen worden verleend,
mits de aankopen bestemd zijn voor hun publieksfunctie.In verscheidene buitenlandse wetten is in navolging van de Franse Wet-Lang
de bepaling opgenomen dat de boekverkoper aan de particuliere eindafnemer
een korting kan toestaan van maximaal 5%. In het wetsvoorstel is afgezien
van het opnemen van een dergelijke bepaling. De voorkeur is gegeven aan opneming
in de wet met nadere regeling bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
van de mogelijkheid van bijzondere prijzen, waarmee
wordt aangesloten aan de gang van zaken onder het huidige Reglement. Voortzetting
daarvan in aangepaste vorm biedt door de grotere flexibiliteit betere mogelijkheden
dan de starre 5% regeling en maakt opneming van die regeling overbodig.Bijzondere prijzenDe hiervoor vermelde mogelijkheden van (volume)korting zijn in de praktijk
met name van belang voor kantoren en voor institutionele partijen als het
onderwijs en de openbare bibliotheken.Voor de particuliere consument zijn van meer direct belang de kortingsmogelijkheden
op de vaste boekenprijs die onder de werking van het huidige Reglement Handelsverkeer
zijn toegestaan onder de verzamelnaam bijzondere prijzen. Daaronder worden verstaan onder meer serieprijzen, combinatieprijzen,
ledenprijzen en speciale acties in de vorm van promotiecampagnes. Deze bieden
de boekverkoper de gelegenheid om, meestal voor een beperkte tijdsduur, een
korting aan de individuele koper te verlenen op de vaste boekenprijs. In het
wetsvoorstel is de mogelijkheid geopend om ook onder de werking van de wet
afwijkingen van de vaste boekenprijs in deze kaders toe te staan. Dit is gebeurd
in de vorm van opneming in de wet van het beginsel en nadere uitwerking bij
of krachtens algemene maatregel van bestuur. De verscheidenheid van wat kan
vallen onder bijzondere prijzen en de wenselijkheid om te kunnen inspelen
op de actualiteit is hierbij het doorslaggevende motief geweest.OnderwijsinstellingenGelet op de eerder gevoerde politieke discussies wordt in deze Memorie
van Toelichting afzonderlijke aandacht besteed aan de positie van de onderwijsinstellingen.Het in 2001 uitgevoerde evaluatieonderzoek naar aanleiding van de klachten
over de hoogte van de prijzen van schoolboeken toonde aan dat de prijsstijgingen
van de afgelopen jaren niet aan de vaste boekenprijs als zodanig konden worden
toegeschreven. Uit het onderzoek werd wel duidelijk dat er bij scholen en
bij ouderverenigingen behoefte bestond om zelf te kunnen onderhandelen met
uitgevers. De bestaande systematiekvan erkenning en het exclusieve
verkeer vormden daarbij een ernstige belemmering.Deze hinderpaal is in het wetsvoorstel weggenomen: het wetsvoorstel kent
noch een systeem van erkenning noch vormen van exclusief verkeer. Zoals hierboven
onder Reikwijdte al is opgemerkt maakt het wetsvoorstel tevens geen onderscheid
meer naar algemene boeken, schoolboeken en wetenschappelijke boeken. Niet
meer is dus de benaming bepalend die een uitgever of boekverkoper aan een
boek geeft, maar uitsluitend de vraag of het boek is opgenomen in het onderwijs-
en leerproces. Daarnaast is het van belang vast te stellen of er sprake is
van verkoop van boeken of van verhuur. Met name in het voortgezet onderwijs
worden veelvuldig boeken gehuurd van boekenfondsen. Op deze huurcontracten
heeft het wetsvoorstel geen betrekking. Het wetsvoorstel handelt uitsluitend
over de situaties waarin boeken worden verkocht.Door de gekozen brede definitie van boekverkoper is onder de werking van
de wet voor een onderwijsinstelling een keuze mogelijk tussen optreden als
eindafnemer of als boekverkoper. Aan ieder van beide keuzen zijn uiteraard
de daarbij behorende mogelijkheden en beperkingen verbonden die het wetsvoorstel
stelt. Op beide mogelijkheden wordt hieronder nader ingegaan.Mogelijkheid A is dat de onderwijsinstelling kiest voor optreden als eindafnemer.In dat geval moet de onderwijsinstelling de gewenste boeken betrekken
van een boekverkoper. De boekverkoper mag de onderwijsinstelling de aan de
boekverkoper toegestane kortingen verlenen, waarvan de hoogte nader bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur wordt geregeld. Korting op de vaste
boekenprijs kan aan een onderwijsinstelling (zowel voor basis-, voortgezet,
als hoger en wetenschappelijk onderwijs) worden verleend als volumekorting
vanwege verkoop van meerdere exemplaren in één partij aan één
eindafnemer of als korting voor boeken die deel uitmaken van de voorgeschreven
literatuur. Cumulatie van deze soorten korting is niet toegestaan. De verkregen
korting wordt verrekend over de exemplaren die over de studenten/leerlingen
worden verdeeld.Ook ouderverenigingen, studie- of studentenkringen e.d. met de status
van zelfstandige rechtspersoon en natuurlijke personen kunnen voor korting
bij de boekverkoper in aanmerking komen, mits zij door de onderwijsinstelling
zijn gemandateerd en het boeken betreft die rechtstreeks deel uitmaken van
het onderwijsproces. Zij allen treden dan op in de functie van eindafnemer,
waarvan de definitie op grond van deze wet vaststelt dat de aankopen bestemd
zijn voor eigen gebruik.Mogelijkheid B houdt in dat de onderwijsinstelling kiest voor optreden
als boekverkoper.In dat geval onderhandelt zij als boekverkoper rechtstreeks met de uitgever.
In deze casus is, gelet op de definitie van boekverkoper, het uiteraard zonder
meer mogelijk dat ook ouderverenigingen, studie- of studentenkringen e.d.
optreden als boekverkoper. Bij het leveren van de ingekochte boeken aan haar
studenten/leerlingen treedt de onderwijsinstelling, de oudervereniging, studie-
of studentenkring e.d. op als boekverkoper en staan de studenten/leerlingen
in de positie van eindafnemer. De onderwijsinstelling oudervereniging, studie-
of studentenkring e.d. moet dus de vaste boekenprijs toepassen en mag daarop
maximaal de toegestane boekverkoperskorting voor eindafnemers verrekenen.
Het effect van de regeling die is opgenomen in artikel 12 is dat in het geval
van de onderwijsinstelling als boekverkoper de handelsmarge niet of nauwelijks
zal afwijken van de toegestane boekverkoperskorting. Er zal immers in het
algemeen geen sprake zijn van een onderwijsinstelling die als boekverkoper
een breed assortiment zou willen aanhouden en gespecialiseerde boekhandeldiensten
zou willen verrichten en dus is er geen noodzaak tot en basis voor een grotere
handelsmarge.Het toezicht op de naleving van de wettelijke voorschriften en de bevoegdheid tot sanctionering bij overtreding is in handen gelegd
van het College voor de vaste boekenprijs. De keuze voor deze vorm van bestuursrechtelijke
handhaving is nader toegelicht en gemotiveerd in het nu volgende hoofdstuk.Overgang van privaatrechtelijk reglement handelsverkeer
naar publiekrechtelijke regelgevingDe overgang van het privaatrechtelijke systeem naar publiekrechtelijke
regelgeving brengt op enkele onderdelen een ingrijpende wijziging met zich
mee ten opzichte van het Reglement Handelsverkeer. Dat betreft vooral de bepalingen
over erkenning en registratie en over handhaving en sancties.Erkenning en registratieErkenning en registratie zijn, zoals ook al onder Reikwijdte is opgemerkt, niet meer aan de orde. Van belang is slechts
of wordt voldaan aan de ruime definities van uitgever, importeur en boekverkoper.HandhavingDe handhaving en sanctievaststelling geschiedde onder de werking van het
Reglement Handelsverkeer op privaatrechtelijke grondslag onder verantwoordelijkheid
van de Commissie Handelsverkeer en de Commissie van Beroep. Voortzetting hiervan
is, gelet op onder meer het wegvallen van het element van erkenning en registratie,
niet mogelijk.Uitgaande van het publiekrechtelijk karakter van het wetsvoorstel is een
afweging gemaakt van de mogelijkheden.Strafrechtelijke handhaving komt alleen in aanmerking als aannemelijk
kan worden gemaakt dat andere systemen van handhaving te kort schieten. Uit
het vervolg van de gemaakte afwegingen zal blijken dat dit niet het geval
is. Tegen toepassing van strafrechtelijke handhaving pleit ook dat mogelijke
overtredingen geen letsel aan personen of goederen plegen toe te brengen en
dat het niet nodig is om te kunnen beschikken over vrijheidsbenemende of andere
ingrijpende dwangbevoegdheden voor handhaving. Een negatief argument voor
strafrechtelijke handhaving is voorts dat onderbrenging in het strafrecht
zou leiden tot een nieuw beroep op het strafrechtelijk apparaat. Enerzijds
is dat niet wenselijk uit oogpunt van overbelasting van dat apparaat, anderzijds
is het uit oogpunt van een goede werking van de Wet op de vaste boekenprijs
evenmin wenselijk, omdat het Openbaar Ministerie begrijpelijkerwijze al snel
geneigd zou zijn tot seponering of schikking van vaste-boekenprijszaken in
verband met capaciteitsproblemen en de relatief geringe maatschappelijke verontrusting
bij inbreuken.Als gevolg van de keuze voor een wettelijk systeem berust de politieke
verantwoordelijkheid voor het beleid ten aanzien van de vaste boekenprijs
voortaan bij de minister van onderwijs, cultuur en wetenschappen. In het wetsvoorstel
is er van uitgegaan dat de minister over zodanige bevoegdheden moet beschikken
dat hij zijn politieke verantwoordingsplicht voor de vaste boekenprijs kan
nakomen. Dat geldt ook voor het handhavings- en sanctioneringsbeleid. Uitgaande
van de opvatting dat de primaire verantwoordelijkheid voor de handhaving van
beleidsinstrumentele wetgeving behoort te berusten bij het bestuursorgaan
dat met de uitvoering van de betreffende wet is belast, in dit geval dus de
minister van onderwijs, cultuur en wetenschappen, ligt de keuze voor bestuursrechtelijke
handhaving in de rede. Naar verwachting kan bij bestuursrechtelijke handhaving
ook sneller en eenvoudiger, en dus doeltreffender, op inbreuken op de wet
worden gereageerd. Het is echter, gelet op de in het geding zijnde materie,
niet de bedoeling noch voor de hand liggend dat de minister politieke
verantwoordelijkheid zou moeten dragen voor iedere afzonderlijke overtreding
en daarop aangesproken zou moeten kunnen worden. Om te bereiken dat het toezicht
buiten de directe verantwoordelijkheid van de minister wordt geplaatst, is
in het wetsvoorstel de keuze gemaakt voor de instelling van een zelfstandig
bestuursorgaan in de vorm van het College voor de vaste boekenprijs. Door
de instelling van een gespecialiseerd bestuursorgaan wordt inschakeling van
externe deskundigheid en ervaring op dit specifieke terrein mogelijk. Aan
een college dat over de nodige expertise beschikt en inzicht heeft in de werking
van de boekenmarkt kan in goed vertrouwen het toezicht en de noodzakelijke
sanctionering worden opgedragen. Materieel komt dit ook dichtbij de huidige
vorm van de Commissie Handelsverkeer, die voor het boekenvak een bekend verschijnsel
is waarmee goede ervaringen zijn opgedaan. Deze vorm draagt voorts bij aan
het voorkomen van het inzetten van zwaardere middelen dan strikt nodig. Het
hierboven vermelde risico van lastenverzwaring voor de strafrechtspraak wordt
met de keuze voor bestuursrechtelijke handhaving en de instelling van een
zelfstandig bestuursorgaan ondervangen. Overtredingen van de vaste boekenprijs
als zodanig zijn in het algemeen eenvoudig te constateren en vereisen niet
een ingewikkeld onderzoek. Dat geldt blijkens de ervaringen van de huidige
Commissie Handelsverkeer ook voor de gevallen waarin de koper wordt misleid
doordat door de boekverkoper ten onrechte de indruk van (toegestane) kortingen
wordt gewekt, terwijl feitelijk de vastgestelde prijs in rekening wordt gebracht.
De taak van het College zal naar verwachting minder eenvoudig zijn indien
er sprake is van vermoedens van overtredingen of geschillen met betrekking
tot het bepaalde in artikel 12 omtrent de handelsmarges en overige verkoopvoorwaarden.
In die gevallen kan zich de noodzaak of wenselijkheid voordoen van nader boekenonderzoek.
In de aan het College voor de vaste boekenprijs toe te kennen bevoegdheden
is daarmee rekening gehouden. Het College is verplicht van alle besluiten
die rechtsgevolgen hebben mededeling te doen aan de minister. Deze is bevoegd
tot schorsing en vernietiging van besluiten van het College.In beginsel blijft de mogelijkheid van civielrechtelijke handhaving aanwezig.
Als derden door overtreding van de vaste boekenprijs in hun belang worden
getroffen, is de burgerlijke rechter bevoegd te oordelen. Gebruik maken van
deze mogelijkheid blijft te allen tijde mogelijk en is vaak ook aan te bevelen.Depot van publicatiesNog op een ander punt levert de overgang van het privaatrechtelijke systeem
naar het publiekrechtelijke een wijziging op. In het Reglement is opgenomen
de verplichting aan erkende uitgevers om van iedere uitgave of herdruk één
exemplaar te zenden aan het Depot van Nederlandse Publicaties en Nederlandse
Bibliografie van de Koninklijke Bibliotheek. Het belang van deze afspraak
voor zowel de bibliografie als voor de wetenschap en de opbouw van ons culturele
erfgoed is zonneklaar. Toch is deze verplichting niet in het wetsvoorstel
opgenomen, omdat – mede als gevolg van het wegvallen van de erkenning –
daarmee onbedoeld en langs een oneigenlijke weg het wettelijk depot in Nederland
zou worden ingevoerd. De indieners gaan er van uit dat de bestaande afspraken
tussen het Nederlands Uitgeversverbond (NUV) en de Koninklijke Bibliotheek
over afdracht aan het vrijwillig depot onverkort kunnen worden voortgezet
en dat ook uitgevers die niet bij het NUV zijn aangesloten, bereid zullen
zijn tot afdracht op basis van vrijwilligheid.Bij de datum van inwerkingtreding moet rekening worden gehouden met het
gegeven dat de huidige ontheffing geldt tot 1 januari 2005.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1Onder bDe definitie beperkt het boek waarvoor de vaste boekenprijs van toepassing
zal zijn, tot boeken die in het Nederlands of het Fries zijn geschreven of
in die talen zijn vertaald. Daartoe behoren ook meertalige boeken waarin naast
andere talen Nederlands of Fries voorkomt. Voor boeken waarin uitsluitend
vreemde talen worden gebruikt, geldt geen verplichte vaste boekenprijs, ook
al worden ze in Nederland door een Nederlandse uitgever uitgegeven of door
een importeur in Nederland op de markt gebracht. In het buitenland uitgegeven
boeken met tekst in het Nederlands of Fries vallen wel onder de werking van
deze wet zodra zij in Nederland in het handelsverkeer worden gebracht. Daarop
zijn de bepalingen van de wet over import van toepassing. Deze richten zich
dus uitsluitend op in het buitenland uitgegeven boeken die tekst in het Nederlands
of het Fries bevatten.Onder de ruim bedoelde definitie van boek zijn mede begrepen werkschriften,
werkblocs, woordenboeken, encyclopedieën, taalboeken en leerboeken, stripboeken,
muziekboeken, partituren en meer algemeen alle uitgaven waarin naast illustraties,
noten en dergelijke ook tekst is opgenomen. Losbladige systemen en periodieke
aanvullingen daarop worden in beginsel als boek beschouwd. De uitgever dient
daarvoor dan ook een vaste boekenprijs vast te stellen, tenzij de uitgever
meent dat er doorslaggevende argumenten zijn om te stellen dat de losbladige
uitgave niet aan de definitie van boek voldoet.Een boek blijft een boek, ook als aan of in het boek multimedia, audiovisuele
of andersoortige informatiedragers ter ondersteuning van de inhoud van het
boek worden toegevoegd. Omgekeerd maakt de toevoeging van een boek(je) ter
ondersteuning van een dvd(-rom), cd(-rom), cassette of videoband deze audiovisuele
media of multimedia niet tot een boek waarop de vaste boekenprijs van toepassing
zou zijn. Hetzelfde geldt voor handleidingen die in vaste combinatie met een
apparaat worden meegeleverd en niet los van het apparaat worden verkocht.De toevoeging van «papieren» zorgt voor uitsluiting van het
zogenaamde E-boek, waarbij de tekst langs elektronische weg vanuit een centrale
databank op een niet-papieren drager kan worden gedownload en met inschakeling
van elektronische hulpmiddelen zichtbaar of hoorbaar kan worden gemaakt. Voor
dit E-boek geldt dus geen voorgeschreven vaste boekenprijs.Printing-on-demand voor zover het gaat om het op individueel verzoek beschikbaar
stellen van telkens één exemplaar, valt eveneens buiten de definitie.Bepaalde uitgaven die in beginsel wel aan de definitie voldoen, zijn vanwege
hun specifieke karakter of verschijningsvorm uitgezonderd. Dat betreft tijdschriften,
maand-, week- en dagbladen, almanakken en agenda's en dergelijke met een periodiek
karakter alsmede catalogi van registrerende of opsommende aard. Op catalogi
die naast de opsomming en beschrijving van voorwerpen, tekst in het Nederlands
of Fries bevatten ter verklaring en toelichting, is de definitie van boek
wel van toepassing.De wet is evenmin van toepassing op antiquarische boeken en tweedehands
boeken. Onder tweedehandsboeken worden verstaan boeken die al tenminste éénmaal
door een boekverkoper aan een eindafnemer zijn verkocht en door de eindafnemer
op enigerlei wijze zijn gebruikt.Een uitzondering is ook gemaakt voor uitgaven die wel aan de definitie
van boek voldoen, maar van uitsluitend regionaal of plaatselijk belang zijn
en alleen in de betrokken plaats of regio in het reguliere handelsverkeer
komen.Onder c, f en gIn de definities van uitgever, importeur en boekverkoper is niet een beperkend
element als «bedrijfsmatig» opgenomen. Als gevolg daarvan geldt
de verplichting tot vaststelling van de vaste boekenprijs voor ieder die voor
het eerst een boek in Nederland in het handelsverkeer brengt en de toepassing
van de vaste boekenprijs voor ieder die een boek aan een eindafnemer verkoopt.Onder jDe toevoeging «voor eigen gebruik» houdt in dat een eindafnemer
niet geacht wordt tot doorverkoop van het gekochte boek over te gaan. In het
geval dat een eindafnemer een eerder gekocht boek uit eigen bezit wil afstoten
door verkoop, geldt dit boek als tweedehands, omdat het al ten minste éénmaal
door een boekverkoper aan een eindafnemer is verkocht en door de eindafnemer
in gebruik genomen. In het uitzonderlijke geval dat de betrokken eindafnemer
gekochte, maar niet in gebruik genomen boeken als nieuw zou willen verkopen
aan eindafnemers, treedt hij op als boekverkoper en is de door de uitgever
of importeur vastgestelde vaste boekenprijs van toepassing.Artikel 2Op de uitgever rust de plicht de vaste boekenprijs vast te stellen. De
uitgever is (afgezien van de verplichte BTW-heffing) vrij in het bepalen van
de hoogte van de vaste boekenprijs. Hij kan daarbij dus de nodige markteconomische
afwegingen maken en rekening houden met alle door hem gewenste effecten. De
verplichting geldt voor ieder boek dat tekst bevat in het Nederlands of het
Fries en dat door hem voor het eerst in een bepaalde editie in Nederland op
de markt wordt gebracht. Dit vereist de toekenning van een zelfstandige vaste
boekenprijs voor bijvoorbeeld de uitvoering met harde kaft en de paperbackversie.
Voor ongewijzigde herdrukken blijft de vaste boekenprijs gelden die op de
voorgaande druk van toepassing was. Een gewijzigde herdruk dient voorzien
te worden van een eigen vaste boekenprijs. Licentie-uitgaven die in dezelfde
uitvoering en onder dezelfde titel in het handelsverkeer worden gebracht en
alleen in imprint, colofon of ISBN verschillen en op het publiek dezelfde
indruk maken als de oorspronkelijke editie, dienen dezelfde vaste boekenprijs
te hebben als de oorspronkelijke editie.Artikel 3Met dit artikel wordt mede voldaan aan regels die de Europese wetgeving
op dit terrein voorschrijft.Exemplaren van een en hetzelfde boek kunnen door meerdere importeurs worden
ingevoerd in Nederland. Afhankelijk van de van toepassing zijnde situatie,
zoals hierna geschetst, kan dit tot gevolg hebben dat voor verschillende exemplaren
verschillende prijzen gelden.Eerste lidVoor geïmporteerde boeken is de importeur belast met het vaststellen –
waar vereist – van de vaste boekenprijs voor het geïmporteerde
boek. De importeur is vrij in het bepalen van de verkoopprijs van boeken in
andere talen dan Nederlands of Fries, die hij in Nederland importeert. Er
gelden geen regels op grond van deze wet ten aanzien van de prijs waarvoor
een boek in andere talen in Nederland verkocht kan worden.Bij het bepalen van de vaste boekenprijs van in het Nederlands of het
Fries geschreven boeken is de importeur niet volledig vrij. Twee zaken zijn dan van belang. De eerste betreft de vraag of het gaat om import vanuit
een land dat deel uitmaakt van de Europese Unie/Europese Economische Ruimte.
De tweede vraag is of de buitenlandse uitgever naast een consumentenprijs
voor zijn eigen land een specifiek voor Nederland bedoelde consumentenprijs
heeft vastgesteld of aanbevolen.Betreft het een land dat deel uitmaakt van de Europese Unie/Europese Economische
Ruimte en heeft de buitenlandse uitgever een specifiek voor Nederland bedoelde
consumentenprijs vastgesteld of aanbevolen, dan moet de importeur deze prijs
overnemen en geldt deze prijs als de Nederlandse vaste boekenprijs.Betreft het een land dat niet deel uitmaakt van de Europese Unie/Europese
Economische Ruimte en heeft de buitenlandse uitgever een specifiek voor Nederland
bedoelde consumentenprijs vastgesteld of aanbevolen, dan mag de importeur
de Nederlandse vaste boekenprijs niet lager vaststellen, wel hoger.Het kan voorkomen dat de buitenlandse uitgever geen specifiek voor Nederland
bedoelde consumentenprijs heeft vastgesteld of aanbevolen. In dat geval speelt
weer een rol of de buitenlandse uitgever in een lidstaat van de Europese Unie/Europese
Economische Ruimte is gevestigd. Zo ja, dan moet de vaste boekenprijs in Nederland
gelijk zijn aan de consumentenprijs die vastgesteld of aanbevolen is in het
land van vestiging. Zo nee, dan mag de Nederlandse vaste boekenprijs in ieder
geval niet lager zijn dan de buitenlandse consumentenprijs.Tweede lidAls de buitenlandse uitgever geen enkele prijs heeft vastgesteld of aanbevolen,
noch voor eigen land, noch op Nederland gericht, dan mag de importeur geen
vaste boekenprijs vaststellen voor Nederland. Deze casus kan zich voordoen
indien het een uitgever betreft in een land dat geen vaste boekenprijs kent.Derde lidDe mogelijkheid bestaat dat de importeur door de omvang van zijn inkoop
in staat is bij de buitenlandse uitgever korting te bedingen. Het derde lid
opent de mogelijkheid voor de importeur die deze korting heeft verkregen bij
inkoop in een lidstaat van de Europese Unie/Europese Economische Ruimte dit
voordeel door te geven aan de Nederlandse eindafnemers.Artikel 4Eerste lidVoor de inhoud van de ministeriële regeling wordt met name gedacht
aan publicatie in de vakbladen van het boekenvak en aan een voor iedereen
toegankelijke internetpagina waarop uitgevers van alle in aanmerking komende
boeken de vaste boekenprijs vermelden.Artikel 5Uitgangspunt is dat de uitgever en de importeur de vaste boekenprijs die
zij vaststellen bij het in het handelsverkeer brengen, handhaven gedurende
de levensloop van het boek. De vaste boekenprijs is immers bedoeld om de eindafnemer
zekerheid te bieden over de prijs die voor een boek betaald moet worden. Er
kunnen zich echter situaties voordoen waarin de uitgever of importeur om markttechnische
of prijs(inflatie)- technische redenen zich genoodzaakt ziet om de vaste boekenprijs
tussentijds (halfjaarlijks) te verhogen of te verlagen. De bekendmaking dient
op dezelfde wijze te gebeuren als bij de vaststelling van de vaste boekenprijs.Artikel 6Eerste lidEr geldt maar één vaste boekenprijs, die tegelijk zowel
minimum- als maximumprijs is. De verplichting tot toepassing rust op de boekverkoper.
Door de toevoeging dat deze verplichting niet geldt voor beschadigde boeken
kunnen door boekverkopers boeken tegen lagere dan de vastgestelde vaste boekenprijs
worden verkocht die weliswaar nieuw zijn, maar waaraan (lichte) beschadigingen
kleven. In dat geval is er dus geen sprake van korting: voor beschadigde boeken
bestaat geen verplichting de vaste boekenprijs toe te passen. Iedere boekverkoper
is vrij om beschadigde exemplaren tegen een willekeurige prijs te verkopen.Tweede lidEr kunnen zich gevallen voordoen waarin een eindafnemer van de boekverkoper
een dienstverlening vraagt die boven het gebruikelijke uitgaat en waaraan
voor de boekverkoper extra kosten zijn verbonden voor communicatie, porto,
emballage en dergelijke. Het is voor de hand liggend dat in deze bijzondere
gevallen – zeker wanneer in het geval van een beperkte omvang van de
handelsmarge de extra kosten niet ten laste daarvan kunnen worden gebracht –
de boekverkoper de extra kosten bij de klant in rekening wil brengen. Om te
voorkomen dat daarmee de schijn zou kunnen ontstaan dat de boekverkoper onwettig
handelt omdat hij voor een boek een schijnbaar hogere dan de vastgestelde
vaste boekenprijs vraagt, is in dit lid expliciet geregeld dat de boekverkoper
de extra kosten bij de eindafnemer in rekening kan brengen. Hij behoort de
klant hierover wel te informeren voordat de opdracht definitief wordt, zodat
de klant de financiële consequenties van zijn opdracht onder ogen kan
zien.Artikel 7Niet eerder dan twee jaar na de bekendmaking van de vaste boekenprijs
kunnen de uitgever of de importeur de vaste boekenprijs opheffen. Zij dienen
dit op dezelfde wijze bekend te maken als de vaststelling van de vaste boekenprijs.Artikelen 8 – 11Voor de boekenclub kunnen de uitgever of de importeur een afzonderlijke
vaste boekenprijs vaststellen. Voor het overige wordt ten aanzien van de boekenclubprijs
zoveel mogelijk de in het wetsvoorstel gehanteerde systematiek toegepast.Artikel 12Eerste lidZoals uiteengezet in de Memorie van Toelichting onder Doel van de vaste
boekenprijs en Motivering voor een publiekrechtelijk systeem dient de vaste
boekenprijs met name voor het mogelijk maken van de instandhouding en geografische
spreiding van goedgesorteerde boekhandels.Met het bepaalde in artikel 12 wordt invulling gegeven aan de wijze waarop
uitgevers en importeurs via de handelsmarges dienen bij te dragen aan de realisering
van deze doelstelling van het wetsvoorstel.De dekking voor de bedrijfskosten en de verwerving van eigen inkomen moet
de boekverkoper vinden in de handelsmarges die de uitgever of importeur en
de boekverkoper in onderhandelingen overeen komen. De bedrijfskosten voor
een boekhandel met een ruim en ter plekke beschikbaar assortiment,
met deskundig personeel en met een goede service liggen door de aard van de
zaak hoger dan bij de supermarkt en de buurtwinkel die ook boeken (bestsellers)
verkopen en dan bij de studenten- of oudervereniging die zich beperkt tot
de inkoop van de bestsellers in dit segment, te weten de voorgeschreven studieboeken.Op grond van artikel 12 moeten uitgevers en importeurs bij het overeenkomen
van handelsmarges en overige verkoopvoorwaarden met boekverkopers ten minste
rekening houden met twee elementen.Het eerste betreft de breedte en diepte (mede in de zin van specialisatie)
van het assortiment. Hoe groter de omvang en diversiteit aan boeken die de
boekverkoper in zijn assortiment voert of (bij nieuwkomers op de boekenmarkt)
wil gaan voeren, des te groter moet de handelsmarge zijn. Omgekeerd kan een
uitgever of importeur er bij de margebesprekingen ook rekening mee houden
dat een boekverkoper alleen maar uit is op inkoop van een beperkt assortiment
goed verkopende boeken. In dat geval kan de uitgever volstaan met een beperkte
marge.Als tweede element moet in de onderhandelingen worden betrokken het volume
en de diversiteit aan boeken die door de betreffende boekverkoper in het verleden
uit het fonds van deze uitgever of importeur zijn afgenomen. De mate waarin
sprake is van een bestendige relatie en een naar verhouding grote afname moet
zijn vertaling vinden in de omvang van de handelsmarge. Hoe langduriger het
verleden en hoe meer de boekverkoper bij deze uitgever heeft afgenomen, des
te hoger behoort de marge te zijn voor de boekverkoper en ook hier weer, omgekeerd,
des te lager naarmate de boekverkoper nog nooit eerder wat heeft afgenomen
of alleen maar voor het goedverkopende segment komt.Tweede lidHet tweede lid ziet op het geval waarin de uitgever of importeur tevens
wil optreden in de functie van boekverkoper van zijn eigen uitgeversfonds
en de door hem geïmporteerde boeken. Om oneigenlijke concurrentie met
de overige boekverkopers te voorkomen is bepaald dat in deze gevallen de over
een te komen handelsmarge overeen dient te komen met de kortingpercentages
die de boekverkoper mag verlenen.Artikel 13De kortingpercentages die de boekverkoper in de onderscheiden gevallen
mag verlenen, worden opgenomen in de bij of krachtens de algemene maatregel
van bestuur te stellen regels. De kortingpercentages zullen niet cumulatief
mogen worden toegepast.Artikel 14Bij de bijzondere prijzen kan worden gedacht aan de huidige bekende vormen
van serieprijzen, combinatieprijzen, ledenprijzen en promotie-actieprijzen.
In overleg met het boekenvak zal nader worden geregeld welke van deze acties
voortzetting zullen vinden en onder welke voorwaarden dit zal gebeuren.Artikelen 15–30Het toezicht op de naleving van de wet en de sanctionering bij overtreding
is opgedragen aan een zelfstandig bestuursorgaan, het College voor de vaste
boekenprijs. Voor de vormgeving van het College en bevoegdheden is aangesloten
bij de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen, de Algemene wet bestuursrecht
en bij de regelgeving met betrekking tot de NMa.De kosten van het College worden opgevoerd op de begroting van het ministerie van onderwijs, cultuur en wetenschappen. De opbrengsten
uit boetes en dergelijke dienen ter bestrijding van de kosten van het College.Artikel 31Met dit artikel, dat het karakter heeft van een overgangsartikel, worden
de huidige particuliere prijzen op grond van de ontheffing van 1997 overgenomen
en voortgezet onder de werking van de wet. De termijn van een half jaar ingevolge
artikel 5 en van twee jaar ingevolge artikel 7 begint voor deze boeken op
de dag van inwerkingtreden van de wet. Voor boeken waarvoor onder de werking
van het Reglement Handelsverkeer geen particuliere prijs was vastgesteld en
die op het tijdstip van in werking treden van de wet reeds in het handelsverkeer
zijn gebracht, zal ook onder de wet geen vaste boekenprijs gelden. Er kunnen
zich gevallen voordoen waarbij in langlopende contracten tussen boekverkopers
en (institutionele) eindafnemers bepalingen voorkomen die strijdig zijn met
het bepaalde in dit wetsvoorstel. Voorzover die contracten dateren van vóór
de dag waarop het wetsvoorstel publiek is gemaakt (28 oktober 2002) is
de wet niet van toepassing.DittrichHalsema 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28652-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl