Vaststelling begroting Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2010; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST132824B
 2009-2010
 
 32 123 VIII
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2010
 
 
 
 
 Nr. 
 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 INHOUDSOPGAVE
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 
 
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 
 
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Leeswijzer
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Beleidsagenda
 
 
 7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 De beleidsartikelen
 
 
 61
 
 
 
 
 1. Primair onderwijs
 61
 
 
 
 3. Voortgezet onderwijs
 82
 
 
 
 4. Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie
 96
 
 
 
 5. Technocentra
 115
 
 
 
 6. en 7. Hoger
onderwijs
 118
 
 
 
 8. Internationaal beleid
 139
 
 
 
 9. Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 148
 
 
 
 11. Studiefinanciering
 158
 
 
 
 12. Tegemoetkoming
studiekosten
 171
 
 
 
 13. Lesgelden
 179
 
 
 
 14. Cultuur
 182
 
 
 
 15. Media
 196
 
 
 
 16. Onderzoek en wetenschapsbeleid
 204
 
 
 
 24. Kinderopvang
 216
 
 
 
 25. Emancipatie
 225
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 De niet-beleidsartikelen
 
 
 231
 
 
 
 
 17. Nominaal en onvoorzien
 231
 
 
 
 18. Ministerie algemeen
 233
 
 
 
 19. Inspecties
 235
 
 
 
 20. Adviesraden
 237
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 De bedrijfsvoeringsparagraaf
 
 
 240
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.
 
 
 Paragraaf inzake baten-lastendiensten
 
 
 243
 
 
 
 
 1. Dienst Uitvoering Onderwijs
 243
 
 
 
 2. Nationaal Archief
 249
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.
 
 
 Verdiepingshoofdstuk
 
 
 252
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8.
 
 
 Bijlagen
 
 
 306
 
 
 
 
 1. Moties en toezeggingen
 306
 
 
 
 2. RWT’s en ZBO’s
 341
 
 
 
 3. Afkortingenlijst
 342
 
 
 
 4. Begrippenlijst
 345
 
 
 
 5. Trefwoordenregister
 356
 
 
 
 
 A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGS-WETSVOORSTEL
 Wetsartikel 1 (begrotingsstaat ministerie)
 De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden
op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk
bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat
van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor het jaar 2010
vast te stellen.
 
 Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten samen vormen de Rijksbegroting
voor het jaar 2010. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen
in de Miljoenennota 2010.
 
 Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten voor het jaar 2010 vastgesteld. De in de begroting opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting
toegelicht (begrotingstoelichting).
 Wetsartikel 2 (begrotingsstaat baten-lastendiensten)
 Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en lasten en de
kapitaaluitgaven en -ontvangsten van de baten-lastendiensten Dienst Uitvoering
Onderwijs en het Nationaal Archief voor het jaar 2010 vastgesteld. De in de
begrotingen opgenomen begrotingsartikelen worden toegelicht in onderdeel B
(begrotingstoelichting) van deze memorie van toelichting en wel in de paragraaf
inzake de diensten die een baten-lastenstelsel voeren.
 
 De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 R. H. A. Plasterk
 
 B. BEGROTINGSTOELICHTING
 1. DE LEESWIJZER
 
 De begroting 2010 bevat de volgende onderdelen:
 a. de beleidsagenda;
 b. de beleidsartikelen;
 c. de niet-beleidsartikelen;
 d. de bedrijfsvoeringsparagraaf;
 e. de diensten die een baten-lasten stelsel voeren;
 f. het verdiepingshoofdstuk;
 g. de bijlagen.
 a. De beleidsagenda
 De beleidsagenda verbindt de belangrijkste beleidsdoelen van het Ministerie
van OCW. Nieuw is dat deze is opgezet aan de hand van de doelstellingen en
projecten van OCW uit het beleidsprogramma van het kabinet.
 In de begroting 2009 stond aan het einde van de beleidsagenda een overzicht
van de belangrijkste beleidsprioriteiten voor de komende periode, alsmede
de instrumenten die daarvoor worden ingezet en de prestatiegegevens waarmee
de voortgang op deze prioriteiten wordt gemeten. Dit overzicht is opgedeeld
en hangt direct onder de genoemde doelstellingen en projecten uit het beleidsprogramma «samen
werken, samen leven». De belangrijkste aspecten van de kwaliteit en
de prestaties van het onderwijsstelsel, waaronder de Lissabon-doelstellingen,
zijn door middel van grafieken in beeld gebracht. Deze tabellen en grafieken
vormen de schakel tussen de beleidsagenda en de verschillende beleidsartikelen.
 
 Met ingang van deze begroting is een overzicht opgenomen met de beleidsdoorlichtingen
die OCW het komende jaar gaat uitvoeren.
 b. De beleidsartikelen
 Elk beleidsartikel is in principe opgebouwd volgens de standaardindeling:
 • algemene beleidsdoelstelling;
 • tabel budgettaire gevolgen van beleid;
 • operationele beleidsdoelstellingen;
 • overzicht beleidsonderzoeken.
 
 Er is in deze begroting veel aandacht besteed aan de formulering van een
samenhangend geheel van doelstellingen en bijbehorende prestatiegegevens,
die een stabiele uitgangspositie vormt voor de beleidsverantwoording tijdens
deze kabinetsperiode. De begroting 2010 bouwt voort op de verbeteringen die
in de begroting 2009 ten aanzien van de prestatiegegevens zijn gerealiseerd.
Vergeleken met de begroting 2009 is de samenhang tussen de doelstellingen
in de verschillende begrotingsartikelen verbeterd. In de doelstellingen staat
de leerling, de docent, de wetenschapper of de cultuurparticipant centraal.
In alle onderwijsartikelen zijn de belangrijkste functies van het onderwijs
(kwalificatie, differentiatie, integratie), en de belangrijkste randvoorwaarden
(toerusting, kwaliteit instellingen en docenten, toegankelijkheid) in de doelstellingen
verwerkt. De doelstellingen in de cultuurartikelen maken een duidelijker onderscheid
tussen de deelname aan cultuur en het aanbod daarvan.
 De doelstellingen zijn zoveel mogelijk onderbouwd met relevante en zinvolle prestatiegegevens (indicatoren of evaluatieonderzoek) waaraan
streefwaarde of streefrichting is verbonden. Waar we een onderbouwing van
doelstellingen met prestatiegegevens zinvol achten, maar nog niet over gegevens
beschikken, is een ontwikkelperspectief geformuleerd.
 
 In de gehele begroting is invulling gegeven aan motie Douma (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 29 949, nr. 11): beleidsdoelen
zijn geformuleerd in termen van te realiseren maatschappelijke effecten en
daarvan afgeleide prestatiegegevens. Waar hiervan is afgeweken, wordt in het
artikel een motivering gegeven volgens het principe «pas toe of leg
uit» (comply or explain). Voor de volgende beleidsartikelen kunnen (nog)
geen zinvolle en relevante prestatiegegevens met streefwaarden worden weergegeven:
 • Art. 5 Technocentra. Het Platform Bèta-Techniek evalueert
jaarlijks de jaarverslagen van de technocentra. De evaluatie van de jaarverslagen
over 2008 verschijnt in het najaar van 2009.
 • Art. 8.3.2 Internationaal beleid. Prestatie-indicatoren zijn hier
weinig zinvol, het is niet goed mogelijk om een kwantitatieve relatie te leggen
tussen de Nederlandse inzet in internationaal overleg met vele actoren en
het bereiken van internationale doelen. Uiteraard is er wel kwalitatieve informatie
beschikbaar, ondermeer rond belangrijke vergaderingen van de EU en de UNESCO.
 • Art. 11, 12 en 13 Studiefinanciering, WTOS, Lesgelden. De doelstellingen
op deze beleidsterreinen worden onderbouwd met kengetallen van onder andere
de onderwijsdeelname en het verwachte rendement, en van het aantal ontvangers
of gebruikers. Hierbij zijn geen streefwaarden vastgesteld. Het streven van
de overheid is gericht op het waarborgen van de financiële toegankelijkheid
van het onderwijs en niet dat zoveel mogelijk studerenden gebruik maken van
deze instrumenten. De onderwijsdeelname en het rendement zijn het resultaat
van een breed scala van factoren, waarbij de beschikbaarheid van studiefinanciering
of WTOS een relatief beperkte rol speelt.
 
 Ook in de begroting 2010 is de invloed van het beleid op de gewenste maatschappelijke
situatie niet altijd rechtstreeks of volledig vast te stellen, het betreft
immers complexe beleidsproblemen en ingewikkelde causale relaties. Een van
de belangrijkste functies van de opgenomen indicatoren is dat zij een positieve
of negatieve trend, soms in internationaal perspectief, kunnen signaleren.
In deze begroting zijn de prestaties van het beleid zo goed mogelijk in beeld
gebracht, maar enige terughoudendheid bij de beoordeling van de indicatoren
is altijd geboden: het zijn indicaties van de uitkomsten van het beleid. Niettemin
zijn in deze begroting de maatschappelijke doelstellingen en prioriteiten
op creatieve wijze en met ambitie geformuleerd en zo adequaat mogelijk onderbouwd
met meetbare prestatie- en effectgegevens.
 
 In het constituerend beraad van 22 februari 2007 is vastgesteld dat de
minister voor Jeugd en Gezin medebetrokken is bij een aantal beleidsterreinen
waarvoor andere bewindspersonen primair verantwoordelijk zijn. Een en ander
is vervolgens nader toegelicht (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 001, nr.
3).
 
 De minister voor Jeugd en Gezin is medebetrokken bij het beleid ten aanzien
van de WMO, AWBZ, kinderopvang, voorschoolse opvang, leerlinggebonden financiering,
de TOG-regeling en preventie in het SZW-domein, interlandelijke adoptie en
interlandelijke kinderontvoering, aanpak jeugdcriminaliteit, strafzaken
Raad voor de Kinderbescherming, Halt, JJI’s en jeugdreclassering en
huiselijk geweld.
 
 Medebetrokkenheid in deze impliceert dat de minister voor Jeugd en Gezin
door de primair verantwoordelijke bewindspersonen op deze terreinen actief
geïnformeerd wordt over en vanuit het kabinet als eerste betrokken wordt
bij beleidsonderwerpen en dossiers die raken aan de verantwoordelijkheid van
de minister van Jeugd en Gezin voor een integraal jeugd- en gezinsbeleid.
Ook houdt dit in dat de minister voor Jeugd en Gezin pro-actief alle zaken
aankaart bij zijn collega-bewindspersonen, en bij bovengenoemde onderwerpen
in het bijzonder, die hij in het belang van de jeugd en het gezin acht.
 
 Naar aanleiding van de motie Bakker c.s. (Tweede Kamer, vergaderjaar
2005–2006, 30 391, nr. 3) is per beleidsartikel een tabel
opgenomen waarbij per operationele doelstelling vanaf 2009 wordt aangegeven
hoeveel middelen juridisch verplicht zijn, hoeveel middelen bestuurlijk gebonden
en hoeveel middelen niet juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden.
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 Vanaf 1 januari 2010 vormen CFI en IB-Groep samen de Dienst Uitvoering
Onderwijs (DUO). M.i.v. van ontwerpbegroting 2010 zal in de tabellen budgettaire
gevolgen van beleid bij programmakosten-overig geen onderscheid meer zichtbaar
zijn.
 c. Niet-beleidsartikelen
 Er zijn vier zogenaamde niet-beleidsartikelen:
 • nominaal en onvoorzien
 • ministerie algemeen
 • inspecties
 • adviesraden
 d. Bedrijfsvoeringsparagraaf
 In deze paragraaf wordt ingegaan op de interne bedrijfsvoering. Hierin
wordt een toelichting gegeven op de belangrijkste ontwikkelingen op dit gebied.
Daarnaast worden knelpunten beschreven die mogelijk een risico vormen voor
de realisatie van de beleidsdoelstellingen en wordt aangegeven welke beheersmaatregelen
hierbij worden genomen. Voor wat betreft de externe sturing komen dit jaar
specifiek punten als ontwikkelingen in de uitvoering, de administratieve lastendruk,
evidence based onderwijsbeleid en het rijksbrede subsidiekader aan de orde.
 e. Diensten die een baten-lasten stelsel voeren
 Dit onderdeel bevat de cijfermatige overzichten van baten-lastendiensten «Dienst
Uitvoering Onderwijs» en het «Nationaal Archief».
 f. Verdiepingshoofdstuk
 In dit onderdeel worden per beleidsartikel de mutaties getoond tussen
de stand ontwerpbegroting 2009 en de ontwerpbegroting 2010. De ondergrens
voor het toelichten van mutaties is € 2,2 miljoen. Een aantal mutaties
is centraal toegelicht (loonbijstelling, prijsbijstelling, intensiveringen,
ombuigingen).
 g. Tabel budgetflexibiliteit
 Conform de toezegging tijdens het wetgevingsoverleg over ontwerpbegroting
2009 is met ingang van ontwerpbegroting 2010 een tabel budgetflexibiliteit
opgenomen alsmede de bestuurlijk gebonden componenten.
 h. Bijlagen
 De volgende bijlagen zijn bij de begroting opgenomen:
 • Overzicht moties en toezeggingen
 • Overzicht RWT’s en ZBO’s
 • Afkortingen
 • Begrippen
 • Trefwoorden
 2. BELEIDSAGENDA
 Inleiding
 Deze beleidsagenda gaat over de tweede helft van de regeerperiode van
het kabinet Balkenende IV. Om de ambities en beleidsdoelen uit het Coalitieakkoord
te realiseren, is al het nodige gedaan. Wat moet er nog gebeuren in de resterende
tijd van deze kabinetsperiode en hoe gaat OCW dit aanpakken? En, welke gevolgen
heeft de economische crisis voor het OCW-beleid? Met deze beleidsagenda wil
het kabinet daar een antwoord op geven.
 Onderwijs
 Het kabinet gelooft in de kracht van goed onderwijs. Mensen hebben goed
onderwijs nodig om bestaanszekerheid op te bouwen. En op de (steeds internationaler
wordende) arbeidsmarkt is goed onderwijs een voorwaarde om te slagen. Ontwikkelingen
in onze maatschappij, als vergrijzing en bevolkingsdaling, zijn van invloed
op het onderwijs. Deze ontwikkelingen heeft het kabinet in het achterhoofd
bij het nadenken over goed onderwijs, nu en in de toekomst.
 
 Veranderingen in het onderwijs hebben tijd nodig, resultaten van beleid
zijn niet van de ene op de andere dag zichtbaar. Toch zien we in het onderwijs
nu al meer aandacht voor structuur en prestaties, zoals het kabinet zich in
2007 tot doel stelde. Rekenen en taal worden weer centraal gesteld in het
onderwijs, er is meer controle op onderwijstijd en contacturen en er is aandacht
voor de verdere ontwikkeling van de leerling in doorlopende leerlijnen. Ook
is er een nieuwe gestrengheid en meer ambitie in het onderwijs gekomen. Niet
ieder kind kan zich optimaal ontplooien in een omgeving waar de docent samen
met de leerling op zoek gaat naar wat de leerling kan en wil. Sommige leerlingen
hebben meer kaders en sturing nodig.
 Leraren
 Bij alle ambities voor goed onderwijs past de overheid enige bescheidenheid.
Leraren hebben de hoofdrol. De economische teruggang zorgt voor tijdelijke
verlichting van de situatie op de onderwijsarbeidsmarkt. Het afgelopen jaar
is het arbeidsaanbod voor de vervulling van de vacatures verruimd. De sector
heeft weer iets om te kiezen. Dat is goed voor de kwaliteit van het onderwijs.
Het is zaak om deze nieuwe leraren ook voor langere tijd aan het onderwijs
te binden, zodat zij niet het onderwijs de rug toekeren zodra de economie
weer aantrekt. Voor de iets langere termijn blijven de zorgen om lerarentekort
in kwantitatieve en kwalitatieve zin echter onverminderd van kracht. Immers
de vergrijzingproblematiek in het onderwijs en daarmee de hoge vraag naar
bevoegde en bekwame docenten zal nog vele jaren duren. Het actieplan Leerkracht
van Nederland biedt een antwoord op deze structureel hoge vraag naar leraren
en de daarmee gepaard gaande druk op de kwaliteit van het onderwijs. Door
leraren meer scholingsmogelijkheden en een verbeterd salaris- en loopbaanperspectief
te bieden worden de voorwaarden geschapen om hen voor de sector te behouden
en nieuwe mensen te interesseren voor dit boeiende en uitdagende beroep.
 De eerste stappen in de uitvoering van dit actieplan zijn gezet, in de
vorm van een convenant met de sociale partners en de kwaliteitsagenda «Krachtig
meesterschap». Er is gestart met het inkorten van de carrièrelijnen,
verhoging van de schaaluitloopbedragen en invoering van de functiemix
in de randstad voor voortgezet onderwijs. In 2010 wordt dit convenant verder
uitgewerkt. Zo wordt de positie van de leraar versterkt door het vastleggen
van de «professionele ruimte» van de leraar in sectorwetten en
via de lerarenbeurs voor scholing. Ook wordt in 2010 verder geïnvesteerd
in de beloningsmaatregelen voor leraren. Bovendien werken we in 2010 aan het
verder verbeteren van de kwaliteit van de lerarenopleidingen in het hbo (kennisbases
en kennistoetsen) en wordt de educatieve minor ingevoerd. Met de introductie
van die educatieve minor hoopt het kabinet bachelorstudenten aan de universiteit
al vroeg te interesseren voor het leraarschap.
 
 Wikiwijs kan een belangrijke bijdrage leveren aan de profesisonalisering
van leraren. Wikiwijs maakt het beroep aantrekkelijker, omdat leraren zelf
weer aan het roer komen te staan. Met Wikiwijs kunnen leraren zelf digitaal
lesmateriaal ontwikkelen. Docenten zijn hierdoor eigenaar van de inhoud. Zij
kunnen materiaal vinden, plaatsen, aanpassen, met elkaar hun expertise en
inzichten delen, en natuurlijk het materiaal gebruiken in hun lessen. In de
loop van het schooljaar 2010/2011 komt Wikiwijs beschikbaar voor het hele
onderwijs.
 Rekenen en taal
 In 2007 wilde het kabinet de leerprestaties van alle leerlingen voor rekenen
en taal aantoonbaar verbeteren. Voldoende kunnen lezen, schrijven, spellen
en rekenen is niet alleen nodig voor een geslaagde schoolcarrière,
maar ook om goed te kunnen functioneren in onze samenleving. Samen met de
scholen werkt het kabinet er daarom aan rekenen en taal weer tot de kern van
het onderwijs te maken. Zo wordt ook in 2010 geïnvesteerd in schakelklassen
in het basisonderwijs waarin leerlingen een jaar lang extra taalonderwijs
krijgen. Verder komen er vanaf augustus 2010 wettelijke referentieniveaus.
Deze niveaus geven leraren en scholen houvast bij het opnieuw uitwerken van
hun reken- en taalbeleid. De referentieniveaus schrijven voor welke taal-
en rekenvaardigheden leerlingen op verschillende momenten van hun schoolloopbaan
moeten beheersen.
 Aanval op de schooluitval
 Het kabinet wilde in 2007 het aantal schooluitvallers halveren, van 71 000
in 2002 tot 35 000 in 2012. Om deze halvering te halen, moet de schooluitval
jaarlijks cumulatief met 10% verminderen; 10% in schooljaar
2007/2008, oplopend tot een reductie van 40% in het schooljaar 2010/2011
(in cijfers zichtbaar in 2012). De doelstelling voor het schooljaar 2009/2010
is een vermindering van 30%, ten opzicht van het aantal in schooljaar
2005/2006 (in cijfers zichtbaar in 2011).
 
 Om dit doel te halen, heeft het kabinet een aantal maatregelen genomen.
Eén van deze maatregelen is het verruimen van de mogelijkheden om door
te stromen naar een hogere opleiding. Ook kunnen leerlingen weer makkelijker
opleidingen «stapelen». Met name voor de groep laatbloeiers kan
deze laatste maatregel effectief zijn. Het kabinet heeft besloten om de maximale
verblijfsduur voor de leerlingen af te schaffen. Verder komen er «plusvoorzieningen»
voor «overbelaste» jongeren. Deze voorzieningen zijn een combinatie
van onderwijs, zorg, en ondersteuning bij het vinden van werk. De vorming
van «plusvoorzieningen» wordt ook in 2010 financieel gestimuleerd
in samenwerking met Jeugd en Gezin.
 Passend onderwijs
 Sommige leerlingen hebben extra ondersteuning nodig bij het volgen van
onderwijs vanwege een beperking. Een deel van de leerlingen volgt daarom onderwijs
op het (voortgezet) speciaal onderwijs. Een ander deel van deze lerlingen
neemt (met behulp van de zogenaamde «rugzak») deel aan het regulier
onderwijs. Het doel van het kabinet is dat zij gebruik kunnen maken van een
kwalitatief hoogstaand onderwijs- en zorgaanbod dat bij hen past zodat ze
zich optimaal kunnen ontwikkelen. Hierdoor kunnen meer leerlingen van deze
groep een diploma halen of duurzaam naar de arbeidsmarkt worden begeleid waardoor
de instroom naar de WAJONG wordt verminderd. Het proces om te komen tot passend
onderwijs wordt op dit moment opnieuw vormgegeven, waarbij de inhoud en kwaliteit
van het zorgaanbod weer centraal wordt gesteld. In september zal de Tweede
Kamer hierover een specifiek plan van aanpak ontvangen.
 De basis op orde in het mbo
 De Mbo-instellingen staan voor een ingrijpende opgave. Steeds duidelijker
komt het belang van gedegen bedrijfsvoering naar voren. Mbo-instellingen dienen
de bedrijfsvoering op orde te hebben, variërend van goede klachtenregelingen
tot adequate leerplichtregistratie, van goede roosters tot voldoende lesuren,
van inbedding van de medezeggenschap in de organisatie tot het professionaliseren
van personeel. Dit doet een sterk beroep op de sturingskracht van bestuurders.
In dat licht zal dit najaar gestart worden met gesprekken met individuele
besturen over de prestaties van hun instelling en de algehele bedrijfsvoering.
 Maatschappelijke stages
 De bedoeling van de maatschappelijke stage is om leerlingen te leren zich
als actieve burgers op te stellen. Eigen initiatief van leerlingen staat daarbij
voorop. De inzet van het kabinet is dat alle leerlingen die in 2011/2012 beginnen
op het voortgezet onderwijs, een maatschappelijke stage doen. In het schooljaar
2008/2009 was 96% van de scholen met de maatschappelijke stage aan
de slag. In 2010 ligt de nadruk op de verdere inbedding in de school en een
betere samenwerking van scholen onderling en met de organisaties die de stages
aanbieden. Signalen uit het veld (via maatschappelijke stageteams, de pilots
en tijdens bijeenkomsten in het land) hebben aanleiding gegeven om het voorgenomen
aantal uren maatschappelijke stage terug te brengen. Voorafgaand aan Prinsjesdag
heeft de Tweede Kamer hierover een brief ontvangen waarin dit verder is uitgewerkt.
Een en ander is in deze begroting verwerkt.
 Goed onderwijs, goed bestuur
 Kinderen hebben recht op onderwijs van goede kwaliteit. Zeer zwakke scholen
bieden dat niet en zijn dan ook ongewenst. Het kabinet wil in deze kabinetsperiode
het aantal zeer zwakke basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs halveren.
Verder moet voorkomen worden dat zwakke scholen afglijden naar «zeer
zwak» en moet gezorgd worden dat de periode dat ze zeer zwak zijn, wordt
verkort. Op dit moment is er een toename van het aantal zeer zwakke scholen
in het primair onderwijs te zien. Om dit aan te pakken wordt het «Actieplan
zeer zwakke basisscholen» (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 293, nr. 28) uitgevoerd. Dit betekent dat
onder andere alle zeer zwakke scholen binnen één jaar een tussenbeoordeling
krijgen van de kwaliteit. Ervaren schoolleiders worden gekoppeld aan collega’s
van zwakke scholen voor het uitwisselen van kennis en ervaring. In het voortgezet
onderwijs is al een afname van het aantal zeer zwakke scholen te zien, maar
verdere inzet blijft noodzakelijk. Hiervoor is het «Actieplan
zeer zwakke scholen in het voortgezet onderwijs» (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 289, nr. 55). In 2010
worden deze plannen verder ter uitvoering gebracht. Het wetsvoorstel «Goed
Onderwijs, Goed Bestuur in po en vo» creëert de mogelijkheid om
in het uiterste geval een school te sluiten om te voorkomen dat leerlingen
onnodig lang slecht onderwijs krijgen. Bestuurders van scholen en instellingen
zijn verantwoordelijk voor goed onderwijs op hun school. Het kabinet is verantwoordelijk
voor de kwaliteit van het onderwijsstelsel. Bovengenoemd wetsvoorstel erkent
deze rol van de overheid. Het wetsvoorstel ligt nu ter behandeling in de Tweede
Kamer. Het streven is dat het in 2010 van kracht wordt.
 Menselijke maat
 Onderwijsinstellingen moeten overzichtelijk zijn, zodat iedereen in en
rond de school de verantwoordelijkheid voor de school samen kan invullen.
Daarover gaat het bij de «menselijke maat». Op 28 november van
2008 heeft OCW een brief aan de Tweede Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 135, nr. 16) gestuurd, met daarin een aantal
maatregelen die de keuzevrijheid en legitimiteit in het onderwijs garanderen.
Eén van de concrete maatregelen die in de brief wordt aangekondigd,
is de fusietoets. Deze toets verplicht instellingen en besturen hun fusievoornemens
aan de minister ter beoordeling voor te leggen. Bij het nemen van een beslissing
over een fusievoornemen vraagt de minister een onafhankelijke commissie om
advies, tenzij er redenen zijn om dit niet nuttig of nodig te achten.
 Hoger Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap
 Wetenschappelijk onderzoek draagt bij aan oplossingen voor problemen in
de maatschappij. Hoe beter het onderzoek, hoe groter de kans op een oplossing.
Daarom heeft het kabinet besloten om de beste wetenschappers de ruimte te
geven voor onafhankelijk en vernieuwend wetenschappelijk onderzoek, door middelen
meer in competitie in te zetten en actieve deelname van Nederlandse kennisinstellingen
in de Europese onderzoeksruimte te stimuleren. Om het dreigende verlies van
potentieel als gevolg van de economische crisis tegen te gaan, heeft OCW samen
met het ministerie van EZ in 2009 een programma opgezet om kenniswerkers en
onderzoekers uit bedrijven voor Nederland te behouden. Zij kunnen tot eind
2010 worden ingezet bij publieke kennisinstellingen voor onderzoek op het
gebied van belangrijke maatschappelijke thema’s.
 
 Het kabinet verwoordde voor het hoger onderwijs de ambitie om de uitval
te verminderen en de onderwijskwaliteit te verbeteren. In 2008 heeft OCW resultaatafspraken
gemaakt met universiteiten en hogescholen over minder uitval en meer studiesucces,
onder andere door middel van het verhogen van de contacttijd en het verhogen
van het niveau van docenten. Deze resultaatafspraken moeten aan het eind van
deze kabinetsperiode leiden tot een zichtbare verbetering van kwaliteit en
studiesucces in het hoger onderwijs. Om deze resultaten te halen, is het nodig
dat studenten meer uit hun studie halen, betere resultaten boeken en bewuster
voor een opleiding kiezen. Daarom wordt de intake aan het begin van de studie
verbeterd (via studiekeuzegesprekken) en wordt bij wet het principe «eerst
je bachelor dan je master» ingevoerd voor alle wo-opleidingen. Daarnaast
is een nieuw accreditatiestelsel geïntroduceerd, gebaseerd op het uitgangspunt «verdiend
vertrouwen». Ook investeert het kabinet in 2010 extra in excellent onderwijs,
dat zich internationaal met topopleidingen kan meten. De eerste subsidies
zijn toegekend voor experimenten met excellentie binnen het Siriusprogramma.
Verder zijn er de experimenten «Open Bestel». Hiervan wordt in
2010 de eerste tussenevaluatie naar de Tweede Kamer gestuurd. In 2015 volgt
de eindevaluatie.
 
 In de zomer van 2009 wijzen de eerste gegevens over de nieuwe inschrijvingen
voor het hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs op een aanzienlijke
stijging van eerstejaars studenten ten opzichte van eerdere ramingen. Dit
is gezien de wenselijkheid van een goed opgeleide bevolking en de doelstelling
om circa 50% hoger opgeleiden te hebben in 2020 een verheugende ontwikkeling.
De investeringen van de ho-instellingen en het kabinet in meer studiesucces
en kwaliteit gaan hun vruchten afwerpen. In deze tijd van economische recessie
heeft deze ontwikkeling ook een dempend effect op de (toename van) de werkloosheid.
 
 Een aanzienlijke stijging van eerstejaars studenten vormt een uitdaging
voor hogescholen en universiteiten. Er moet voldoende huisvesting en onderwijscapaciteit
zijn en de kwaliteit van de opleidingen moet goed blijven. Conform de gebruikelijke
systematiek (waarbij universiteiten en hogescholen meer geld krijgen naarmate
er meer studenten komen) vindt in het voorjaar – aan de hand van definitieve
gegevens per 1 oktober over het aantal inschrijvingen – nadere besluitvorming
plaats.
 Kinderopvang
 Goede kinderopvang is van groot belang voor ouders die arbeid en zorg
combineren en biedt ontwikkelingskansen voor de kinderen. Het kabinet werkt
daarom aan het realiseren van een sluitend systeem voor kinderopvang, peuterspeelzaalwerk
en voor- en vroegschoolse educatie. De kinderopvang groeit snel en dat is
positief, maar dat mag niet ten koste gaan van de kwaliteit. Uit onderzoek
naar het kwaliteitsniveau (NCKO, 2009) blijkt dat het niveau ten opzichte
van de vorige meting (2005) is gedaald. Het NCKO constateert dat vooral het
opleidingsniveau en de deskundigheid van personeel bepalend zijn voor kinderopvang
van goede kwaliteit. Samen met de kinderopvangsector zet het kabinet daarom
in op een verbetering van het personeelsbestand. Daarnaast wordt in 2010 het
systeem van gastouderopvang herzien, om deze zorg te professionaliseren en
misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen. Er blijft ruimte voor kwalitatief
goede kleinschalige opvang in huiselijke kring, ook bij de vraagouder thuis,
waardoor de keuzevrijheid van ouders voor verschillende vormen van kinderopvang
gewaarborgd blijft. Een goede aansluiting van kinderopvang op het onderwijs
is van belang voor ouders, maar ook voor de kinderen en voor scholen. Samenwerking
zal daarom gestimuleerd worden en innovatieve concepten krijgen de ruimte.
 Emancipatie
 Het kabinet staat voor gelijke kansen voor iedereen in onze samenleving,
vrouwen en mannen, hetero en homo. Er is al een hoop veranderd. Zo is tussen
2004 en 2008 het beloningsverschil tussen mannen en vrouwen binnen de overheid
verminderd van 4% naar 2,6%, het aantal vrouwen in topposities
is gestegen van 12% naar bijna 20% en ook de arbeidsparticipatie
van vrouwen stijgt gestaag. We zijn er echter nog niet; emancipatie blijft
onze aandacht nodig hebben. Daarom gaat het kabinet in 2010 door met het uitvoeren
van het bestaande emancipatiebeleid.
 Media
 De eigenheid van het Nederlandse omroepbestel wordt erkend en beschermd
in de Erkenningswet. Deze wet, waarin de regels voor erkenning en financiering
van omroepverenigingen zijn vastgelegd, wordt in 2010 van kracht. De publieke
omroep onderbouwt daarnaast in een nieuw beleidsplan zijn multimediale strategie
voor de erkenningsperiode 2010–2015. Op basis hiervan sluit de minister
van OCW een meerjarige prestatieovereenkomst met de publieke omroep. Deze
overeenkomst gaat over het aanbod en het publieksbereik van de diverse platforms
(radio, televisie, themakanalen, internet en overige nieuwe diensten).
 
 Dalende oplagen en teruglopende advertentie-inkomsten zetten de perssector
steeds verder onder druk. Het kabinet onderkent de urgentie van deze problematiek
en doet er iets aan, omdat de pers (met name dagbladen, nieuwsbladen en opiniebladen)
nog altijd een belangrijke functie vervult bij de nieuws- en informatievoorziening
aan grote groepen burgers. De financiële voeding van het Stimuleringsfonds
voor de Pers wordt hervat, zodat hij zijn reguliere taken kan blijven vervullen.
Daarnaast stelt het kabinet extra middelen beschikbaar aan het fonds om daarmee
innovatie binnen pers en journalistiek te stimuleren. Het kabinet geeft daarmee
uitvoering aan het advies van de Tijdelijke Commissie Innovatie en toekomst
Pers (commissie Brinkman) van juni 2009. Bovendien stelt het kabinet extra
middelen beschikbaar aan het fonds voor een tijdelijke regeling, waarmee circa
60 jonge journalisten bij krantenredacties aan de slag kunnen. Deze regeling
heeft een looptijd van twee jaar.
 Monumentenbeleid
 Nederland beschikt over een rijk erfgoed. Tot op heden is de monumentenzorg
vaak gericht op behoud en bescherming hiervan. Dat is waardevol, want op deze
wijze is veel cultureel erfgoed behouden. Maar het monumentenbeleid moet ook
beter inspelen op de kwaliteit van de omgeving én aansluiten op maatschappelijke
vraagstukken, zoals de herstructurering van aandachtswijken.
 Daarom is samen met burgers, sectororganisaties en overheden een nieuwe
visie op monumentenzorg ontwikkeld. In 2010 start het wetgevingstraject om
deze plannen voor een gemoderniseerde monumentenzorg uit te werken. Het is
de bedoeling dat deze wet nog deze kabinetsperiode van kracht wordt.
 Rijk cultureel leven
 Het kabinet streeft naar een hoogwaardig cultuuraanbod dat voor zoveel
mogelijk mensen toegankelijk is. In het cultuurbeleid van het kabinet staan
de ontwikkeling van talent en de vergroting van deelname aan cultuur centraal.
Vooral jongeren moeten meer in aanraking komen met cultuur. Daarom gaat het
nieuwe Fonds voor Cultuurparticipatie in 2010 aandacht besteden aan de positie
van amateurkunst, cultuureducatie en volkscultuur. Verder vergroot het kabinet
het culturele aanbod met de oprichting van het Nationaal Historisch Museum.
 Wat betekent de economische crisis voor OCW
 Ook voor de beleidsterreinen van OCW heeft de recente economische crisis
consequenties. Net als veel burgers en bedrijven in Nederland moet het kabinet
kiezen waar het geld wel en niet aan wordt uitgegeven. OCW wil het primaire
proces zoveel mogelijk te sparen. In totaal draagt OCW in 2010 voor € 142
miljoen bij aan bezuinigingen van het kabinet en de dekking van de tegenvallers
op de eigen OCW-begroting. Voor een volledig overzicht van de bezuinigingsmaatregelen
wordt verwezen naar paragraaf «aansluiting ontwerpbegroting 2009 en
2010».
 
 Iedereen is het er echter over eens dat investeren in onderwijs, cultuur
en wetenschap van groot belang is, ook als het even minder gaat. Als de economie
op enig moment aantrekt, moeten we beschikken over goed opgeleide mensen die
direct weer aan het werk kunnen. De behoefte aan hoogopgeleide arbeidskrachten
neemt nu en in de toekomst alleen maar toe. Ook mogen de jongeren van vandaag
niet de verloren generatie van morgen worden.
 
 Het kabinet kiest er daarom voor om ook in 2010 te investeren in de leraren,
rekenen en taal, het terugdringen van de schooluitval in het onderwijs en
de doorlopende leerlijnen. Bovendien wordt in 2009 en 2010 extra geïnvesteerd
in onder andere schoolgebouwen (€ 155 miljoen op de OCW begroting
en € 10 mln op de Aanvullende Post) en het middelbaar beroepsonderwijs
(€ 250 miljoen). Naast geld voor onderwijs is er ook extra geld
beschikbaar voor de tijdelijke inzet van «kenniswerkers» (€ 280
miljoen) en monumenten (€ 44 miljoen). Verder stelt het kabinet
extra geld beschikbaar voor de aanpak van jeugdwerkloosheid (€ 250
miljoen). Een volledig overzicht van de stimuleringsmaatregelen vindt u bij
paragraaf «aansluiting ontwerpbegroting 2009 en 2010».
 
 Per saldo worden aan het einde van deze kabinetsperiode vele honderden
miljoenen extra geïnvesteerd in onderwijs, cultuur en wetenschap. Het
kabinet streeft ernaar om de ontwikkeling van onderwijs, innovatie en kennis
in een nader af te spreken lange termijnpad op tenminste het niveau van het
OESO-gemiddelde te brengen. Dit biedt ruimte voor nieuw beleid in de jaren
na 2010 en geeft volgende kabinetten een «handreiking» voor het
onderwijs-, cultuur- en wetenschapsbeleid.
 Tot slot: bijdrage OCW aan kabinetsdoelstellingen en -projecten
 Om inzichtelijk te maken op welke manier OCW in 2010 bijdraagt aan de
ambities van het kabinet, is de beleidsagenda ingedeeld op basis van de doelstellingen
en projecten uit het beleidsprogramma «Samen werken, Samen Leven».
De tekst in de beleidsagenda wordt verhelderd door een schakeltabel, waarin
de relatie wordt gelegd tussen de doelstellingen, de daarbij horende indicatoren
en de beleidsartikelen.
 Kwaliteit Onderwijs
 37. Verhogen van de kwaliteit van het onderwijs door
basis-, voortgezet, en beroepsonderwijs naadloos op elkaar en op het hoger
onderwijs aan te laten sluiten
 Het doel van het kabinet is om de opbrengst van het onderwijs en in het
bijzonder dat van het taal- en rekenonderwijs te verhogen.
 Rekenen en taal
 Begin 2008 heeft de expertgroep «Doorlopende Leerlijnen Taal en
Rekenen» haar eindrapport uitgebracht (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 31 332, nr. 1). De kern van dit rapport is
het voorstel om het «referentiekader nederlands en rekenen/wiskunde»
in te voeren. Dit referentiekader brengt meer eenduidigheid in het taal- en
rekenonderwijs. Hierdoor wordt duidelijk wat er van leerlingen verwacht wordt
op het gebied van rekenen en taal. Leraren, schoolleiders, bestuurders en
de sectororganisaties in het po, vo, mbo en hbo hebben zich eind 2008 positief
uitgesproken over het «referentiekader».
 
 OCW wil bereiken dat, door de implementatie van het «referentiekader» én
de hieraan ondersteunende beleidsinterventies op het gebied van taal en rekenen,
in 2010 de gemiddelde leerprestaties van alle groepen leerlingen voor taal
en rekenen aantoonbaar zijn gestegen ten opzichte van het peiljaar 2005.
 
 Om dit doel te bereiken gaat OCW in 2010:
 • Duidelijk vastleggen wat leerlingen aan het einde van de basisschool,
het speciaal onderwijs en de middelbare school op het terrein van taal en
rekenen moeten kennen en kunnen. Het «referentiekader» wordt hiervoor
het ijkpunt. Dit wordt vastgelegd in een bovensectorale wet.
 • Aan de hand van het «referentiekader» objectief en
valide vaststellen of basisschoolleerlingen en leerlingen in het speciaal
onderwijs voldoen aan de beheersingsniveaus van taal en rekenen.
 • De examenprogramma’s in het voortgezet onderwijs ijken aan
de hand van het «referentiekader» en de introductie van een rekentoets
voor die opleidingen waar geen wiskunde in zit.
 • In het mbo centrale examinering invoeren voor taal en rekenen,
geijkt aan het «referentiekader». Er wordt gestart met mbo niveau
4.
 • De pabo’s ondersteunen bij de ontwikkeling van een «kennisbasis»
met bijbehorende normering en toetsen voor taal en rekenen, aan de hand van
het «referentiekader».
 • Een nulmeting uitvoeren bij het speciaal onderwijs om te bepalen
wat het huidige niveau op het gebied van rekenen/wiskunde en Nederlandse taal
is.
 
 In totaal wordt hier voor de jaren 2008/2009, 2009/2010, 2010/2011 ruim € 115
miljoen voor uitgetrokken. In het kader van het deltaplan taal en rekenen
mbo komt hier vanaf 2010 nog eens jaarlijks € 50 miljoen bij.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 
 Taal en rekenenGemiddelde
vaardigheidscores in groep 8 (basisschool) voora. taal – woordenschat b. taal –
spelling c. taal – begrijpend lezen d. rekenen(bron:
Cito – Jaarlijks Peilingsonderzoek van het Onderwijsniveau)1
 
 Taal en rekenen  a. 250 (2008) b. 250 (2008) c. 250
(2008) d. 250 (2008)
 
 Taal en rekenen  a. ≥ realisatie voorgaand
jaarb. ≥ realisatie voorgaand jaarc. ≥ realisatie voorgaand
jaard. ≥ realisatie voorgaand jaar
 
 Taal en rekenenArt. 1, OD 1.3.2
 
 
 
 
 
 
 
 
 Percentage 15 jarige leerlingen met lage leesvaardigheden.(bron:
PISA 2006)
 15,1% (2006)Nieuwe PISA resultaten voor 2009 komen in 2010 beschikbaar.
 8% (2015)(EU Lissabondoelstelling)Tenminste
stabilisatie van de leerlingprestaties in het vo ogv taal in internationale
en longitudinale onderzoeken zoals PISA, PIRLS en VOCL ten opzichte van het
beeld in het meetjaar 2003.
 Art. 3,
OD 3.3.2
 
 
 Percentage leerlingen (derde klas vo) op of boven
referentieniveau 2 F begrijpend lezen(bron: COOL 2008)
 75% (2008)
 
 Vanwege beschikbare gegevens is de berekeningsmethode voor lezen
anders dan voor rekenen. De methode wordt in 2010 herzien, hierdoor zijn er
nu geen streefwaarden geformuleerd.
 
 Art. 3, OD 3.3.2
 
 
 Percentage leerlingen (derde klas vo) op of boven
referentieniveau 2 F rekenen/wiskunde(bron: COOL 2008)
 55% (2008)
 
 Vanwege beschikbare gegevens is de berekeningsmethode voor lezen
anders dan voor rekenen. De methode wordt in 2010 herzien, hierdoor zijn er
nu geen streefwaarden geformuleerd.
 
 Art. 3, OD 3.3.2
 
 
 
 
 
 1 De in eerdere begrotingen opgenomen indicatoren voor taalvaardigheid-
en rekenvaardigheid in groep 8, gebaseerd op het NWO Cohortonderzoek, zijn
vervangen door deze indicatoren. Deze gegevens zijn gebaseerd op onderzoek
dat het Cito tot en met 2011 uitvoert. Daarmee zijn jaarlijks gegevens beschikbaar
over de taal- en rekenvaardigheid (in plaats van driejaarlijks). Het gaat
om een nulmeting. Zodra de uitkomsten van de vervolgmeting beschikbaar zijn,
zal in overleg met de PO-raad bekeken worden of meer exacte streefwaarden
mogelijk zijn.
 Gewichtenregeling primair onderwijs
 Het kabinet stelt sinds het schooljaar 2009/2010 extra geld beschikbaar
voor scholen in zogenoemde impulsgebieden. Dit zijn gebieden met een opeenstapeling
van problemen zoals lage inkomens en lage opleidingsniveaus, beide veroorzakers
van verhoging van het risico op onderwijsachterstanden. Met het extra geld
wil het kabinet deze onderwijsachterstanden bestrijden, onder andere door
middel van vroegschoolse educatie (zie ook doelstelling 39). Verder wil het
kabinet op basis van een wetenschappelijke effectmeting bepalen hoe extra
onderwijstijd kan bijdragen aan de reductie van taal- en rekenachterstanden.
 
 Om deze doelen te bereiken gaat OCW in 2010:
 • Extra geld toekennen aan scholen die zijn gehuisvest in een impulsgebied.
Dit zijn niet alleen stedelijke gebieden, maar ook plattelandsgebieden. Deze
impulsgebieden worden vastgesteld bij ministeriële regeling op basis
van de «Armoedemonitor» van het SCP/CBS. Deze regeling
wordt na vier jaren geëvalueerd; de eerste evaluatie vindt plaats in
2011. Scholen in de gebieden waar de problemen het grootst zijn, krijgen dus
ook de meeste middelen om het onderwijsaanbod en de kwaliteit daarvan fors
te verhogen.
 • Subsidie beschikbaar stellen voor scholen met achterstandsleerlingen.
Deze scholen gaan in samenwerking met andere basisscholen uit de buurt, de
gemeente en het voortgezet onderwijs, extra onderwijstijd aanbieden voor taal
en rekenen. Voor 2010 is een bedrag van € 12 miljoen beschikbaar.
 • Door het wetenschappelijk meten en monitoren van de effecten van
genomen maatregelen inzicht krijgen in wat er nodig is om met extra onderwijstijd
de onderwijsachterstanden in te lopen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 
 GewichtenregelingReductie
taalachterstand doelgroepleerlingen aan het einde van de basisschool:a. begrijpend
lezenb. woordenschat(Bron: COOL-cohortonderzoek NWO)
 
 Gewichtenregeling   a. 0%
(2008)b. 0% (2008)
 
 Gewichtenregeling   a. – 20%
(2011)b. – 20% (2011)
 
 GewichtenregelingArt. 1, OD 1.3.3
 
 
 
 
 In de periode 2001–2005 nam de taalachterstand af (– 21%).
De reductie van de taalachterstand was gebaseerd op twee gegevens: taalvaardigheid
en begrijpend lezen. Het eerste gegeven is niet meer beschikbaar. Daarom wordt
overgestapt op een nieuwe definitie met als streefwaarde een reductie van
20% ten opzichte van 2008. In de oude definitie ging het om een reductie
van 40% ten opzichte van 2001.
 Onderwijstijd voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs
 In december 2008 heeft de commissie Onderwijstijd aanbevelingen gedaan
over de onderwijstijd in het voortgezet onderwijs. Op 27 maart 2009 is de
beleidsreactie op de aanbevelingen van de commissie naar de Tweede Kamer gestuurd
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 289, nr.
56). De aanbevelingen van de commissie Onderwijstijd worden nadrukkelijk
gezien als een totaalpakket dat een zo goed mogelijke balans biedt tussen
de verschillende belangen. De volgende aanbevelingen zijn integraal overgenomen.
 • De wettelijke norm voor onderwijstijd wordt in alle leerjaren (met
uitzondering van het examenjaar) vastgesteld op 1000 uur. Dit is een realistische
norm, die nageleefd kan worden en per saldo leidt tot méér onderwijstijd
dan tot dusverre het geval was.
 • De definitie van onderwijstijd wordt aangepast, zodat er méér,
al dan niet eigentijdse, vormen van onderwijs onder vallen.
 • De betrokkenheid van ouders, leerlingen en leraren bij de kwalitatieve
invulling van het onderwijsprogramma wordt vergroot (instemmingsrecht medezeggenschapsraad,
tevredenheidonderzoek, verantwoording bevoegd gezag).
 • De zomervakantie in het voortgezet onderwijs wordt met een week
ingekort tot zes weken, de vrijgekomen vijf dagen kunnen door de school worden
ingezet als roostervrije dagen verspreid over het jaar. Welke dagen dat zijn,
wordt in overleg met de medezeggenschapsraad bepaald. De zomer-, kerst- en
meivakantie worden centraal vastgesteld, voor de overige vakanties geeft de
overheid geen adviesdata meer.
 
 Om deze aanbevelingen in te voeren, gaat OCW in 2010:
 • Starten met het opstellen van een wet om bovenstaande aanbevelingen in te voeren. De bedoeling is dat de nieuwe wet onder een aantal
randvoorwaarden per 1 augustus 2011 ingaat. De invoering start met een aantal
pilots gericht op meer inspraak voor de ouders, leerlingen en leraren (horizontale
verantwoording) in het schooljaar 2009/2010.
 
 Voor de bve-sector streeft OCW naar naleving van de 850 urennorm (programmering
en realisatie) bij 100% van de bol-opleidingen. Om de voortgang te
monitoren, is in 2009 een evaluatie uitgevoerd naar de onderwijstijd in de
bol- en bbl-opleidingen. In 2010 wordt een rapportage met de uitkomsten van
deze evaluatie naar de Tweede Kamer gestuurd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 
 OnderwijstijdMate
waarin vo en vso scholen en mbo opleidingen aan de normen voor onderwijstijd
voldoen(bron: Inspectie van het
Onderwijs)
 
 Onderwijstijd28% (2007/2008)(dit percentage is gebaseerd op
oude definitie onderwijstijd van 1040 uur, m.u.v. het examenjaar)
 
 OnderwijstijdHet streven is dat het overgrote deel van de scholen in 2011 voldoet
aan de nieuwe norm van 1000 uur, (m.u.v. het examenjaar).
 
 OnderwijstijdArt. 3, OD
3.3.2
 
 
 Mate waarin mbo opleidingen aan de normen voor onderwijstijd
voldoen(bron: Inspectie van het
Onderwijs)
 91% (2007/2008)
 100% (2011)
 Art. 4, OD 4.3.2
 
 
 
 
 Verminderen aantal zeer zwakke scholen primair onderwijs,
voortgezet onderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs
 Het streven is en blijft dat in 2011 het aantal zeer zwakke scholen primair
onderwijs, voortgezet onderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs is gehalveerd.
Verder moet voorkomen worden dat zwakke scholen afglijden naar «zeer
zwak» en moet de periode dat ze zeer zwak zijn, worden verkort.
 
 Om dit doel te bereiken gaat OCW in 2010:
 • Het toezicht op zwakke en zeer zwakke scholen intensiveren.
 • Zeer zwakke scholen volgen een verbetertraject. De Inspectie van
het Onderwijs voert, binnen een jaar na de start van dit traject, een tussentijds
beoordelingsonderzoek uit naar de onderwijskwaliteit.
 • Zwakke scholen gaan, gelijk aan de zeer zwakke scholen, ook een
verbeterplan maken.
 • Besturen van zeer zwakke scholen ondersteunen bij de start van
het verbetertraject. Deze scholen kunnen dan gebruik maken van een analyseteam
van externe experts. Deze experts helpen de school de oorzaken van het slechte
functioneren te achterhalen. Bijvoorbeeld de bestuurlijke context, de organisatie
en de omgeving van de school. De PO-raad ondersteunt in samenwerking met de
WEC-Raad de scholen bij dit verbeterproces.
 • Zorgen dat het mogelijk wordt om een schoolleider van een zwakke
school te koppelen aan een schoolleider van een onderwijsinstelling die de
zaken goed op de rails heeft (twinning). De bedoeling is dat hierdoor voorkomen
wordt dat de school «afglijdt» naar «zeer zwak».
 • Zorgen dat scholen in het voortgezet onderwijs een beroep kunnen
doen op het «steunpunt zeer zwakke scholen» van de VO-raad. Het
steunpunt ondersteunt de (zeer) zwakke scholen bij het opstellen van het verbetertraject.
 • Met de indiening van het wetsvoorstel «Goed onderwijs, goed bestuur» wil de minister van OCW de mogelijkheid krijgen de
bekostiging van een basisschool of een school voor (voortgezet) speciaal onderwijs
in het belang van de leerlingen te beëindigen wanneer er sprake is van
aanhoudend slecht onderwijs. Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, dan krijgt
de minister ook de mogelijkheid het bestuur van een school een aanwijziging
te geven als er sprake is van bestuurlijk wanbeheer.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 
 Zeer zwakke scholenPercentage
zeer zwakke scholena. in het basisonderwijsb. in het speciaal
basisonderwijsc. in het (voortgezet) speciaal
onderwijsd. in het voortgezet onderwijs(bron: Inspectie van
het Onderwijs)
 
 Zeer zwakke scholen a. 1,5% (01-01-2009)b. 6,4%
(2005/2006)c. 5% (2005/2006) d. 1,8% (01-01-2008)Voor b. en c. zijn nog geen nieuwe realisatiecijfers beschikbaar. De eerstvolgende meting betreft schooljaar 2008/2009.
 
 Zeer
zwakke scholen a. 0,65% (01-01-2011)b. 3,2%
(2010/2011)c. 2,5% (2010/2011) d. 1,4% (2010/2011)
 
 Zeer zwakke scholen a. Art. 1, OD 1.3.2b. Art. 1, OD 1.3.3c. Art.
1, OD 1.3.3 d. Art. 3, OD 3.3.2
 
 
 
 
 Realiseren passend onderwijs
 Uitgangspunt van het kabinet is dat iedere leerling het onderwijs krijgt
dat bij hem of haar past. Dat geldt ook voor de leerlingen die extra zorg
nodig hebben: Voor hen geldt daarnaast dat ze ook een zorgaanbod krijgen dat
bij hen past, zodat ze zich optimaal kunnen ontwikkelen. In de afgelopen jaren
is de nadruk bij het project om dit passende onderwijs te realiseren gericht
geweest op de bestuurlijke en juridische kant. In juni 2009 is met de Tweede
Kamer besproken dat gekomen wordt tot een heroverweging van het proces passend
onderwijs waarbij de inhoud en kwaliteit van het geleverde zorgaanbod voor
de leerling meer centraal komt te staan. Ouders en onderwijspersoneel vormen
hierbij belangrijke actoren. Waar mogelijk zal de leerling die extra zorg
nodig heeft in het regulier onderwijs opgevangen moeten worden. Het is dan
wel van het grootste belang dat het onderwijspersoneel zich ook handelingsbekwaam
voelt. Daarom is dit een specifiek aandachtspunt in dit proces. Een bijzonder
aandachtspunt is ook de groei van het aantal geïndiceerde leerlingen
in relatie tot de beschikbare middelen. In 2007 is de begroting voor dit doel
met structureel € 140 miljoen verhoogd. Het kabinet heeft toen besloten
de uitgaven voor speciale leerlingenzorg binnen dit verhoogde budgettaire
kader moet blijven. Inmiddels is gebleken dat het aantal geïndiceerde
leerlingen verder is gegroeid. Door deze groei wordt het beschikbare budgettaire
kader naar verwachting overschreden met een bedrag van € 30 miljoen
in 2010 oplopend tot circa € 70 miljoen structureel in 2014. In
overleg met het onderwijs wordt een model uitgewerkt met gebudgetteerde financiering
voor de speciale leerling-zorg voor kinderen in het (v)so en kinderen met
een rugzak (lgf). De huidige beschikbare middelen kunnen op een meer transparante,
en meer doelmatige wijze ingezet worden. Hierover zullen afspraken gemaakt
worden.
 Voorzien is dat in september 2009, na overleg met het veld, in het Plan
van Aanpak Passend Onderwijs maatregelen worden opgenomen om de overschrijding
te dekken.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 
 Passend onderwijsDekking
passend zorgaanbod po, vo en (v)so1: specificatie indicatoren nog
nader te bepalen.
 
 Passend onderwijsn.n.t.b.
 
 Passend onderwijs n.n.t.b.
 
 Passend onderwijsArt. 1, OD 1.3.3Art. 3, OD 3.3.3
 
 
 Dekkingsgraad zorg- en adviesteams(bron: Nederlands
Jeugdinstituut)
 (2008):PO 69%
(bovenschools)VO 95%BVE 82%
 100% (2011)
 Art. 4, OD 4.3.3
 
 
 
 
 
 1 De indicator(en) voor passend onderwijs worden nog aangepast.
Deze zijn op het moment waarop deze Beleidsagenda wordt opgesteld nog niet
beschikbaar. De indicatoren zullen worden aangegeven in het plan van aanpak
over deze nieuwe benadering die de Tweede Kamer parallel aan deze begroting
ontvangt.
 Leven Lang Leren
 Door het teruglopen van de economische activiteit is de arbeidsmarktsituatie
verslechterd en is de werkloosheid toegenomen. Het kabinet wil scholing door
middel van een (om)scholingsbonus en de inzet van het «ervaringscertificaat»
(EVC) stimuleren om de inzetbaarheid van mensen te vergroten. Leerwerkloketten
en regionale samenwerkingverbanden van werkgevers, werknemers, gemeenten,
UWV WERKbedrijf en het onderwijs, moeten resulteren in een blijvende infrastructuur
op het terrein van leren en werken. Het investeren in een dergelijke infrastructuur
voor leren en werken draagt bij aan het beter van de grond krijgen van een
leven lang leren. Daarnaast studeert het kabinet op een langeretermijnstrategie
om een leven lang leren te stimuleren. Het kabinet doet dat mede op basis
van het advies dat de Denktank Leren en Werken, voorgezeten door Roger van
Boxtel, op 1 juli jl. op verzoek van OCW en SZW heeft uitgebracht. Dit advies
bevat concrete aanbevelingen (bijvoorbeeld het wettelijk vastleggen van leren
in de arbeidsrelatie) om de leercultuur onder volwassenen te versterken.
 
 Verder wordt in 2010 de publiciteitscampagne rond het «ervaringscertificaat»
voortgezet om werknemers en werkgevers te activeren en te informeren. Het
kabinet wil dat er in de periode 2008–2011 90 000 leerwerktrajecten
bij komen, waarvan 50 000 trajecten gericht op werkzoekenden, met werkloosheid
bedreigde werknemers en werkende jongeren zonder een startkwalificatie.
 Doelstelling 11. Hoger onderwijs met meer kwaliteit
en minder uitval
 Het kabinetsbeleid is gericht op het creëren van een ambitieuze studiecultuur
in het hoger onderwijs. De basiskwaliteit moet omhoog, excellentie moet meer
bevorderd worden en het studiesucces moet verbeterd worden. Dat laatste betekent
onder andere dat minder studenten zullen uitvallen.
 
 Om deze doelen te bereiken gaat OCW in 2010 :
 • De uitvoering van meerjarenafspraken (2008–2011) met universiteiten
en hogescholen over reductie van uitval, meer differentiatie (ambitieuze programma’s)
en verbetering van de kwaliteit van docenten monitoren. De voortgang van de
afspraken wordt jaarlijks gevolgd via Kennis in Kaart. De voortgang is ook
onderwerp van jaarlijks bestuurlijk overleg tussen de minister van OCW, de
VSNU en de HBO-raad. De Inspectie van het Onderwijs voert een kwalitatieve
evaluatie van de meerjarenafspraken uit. Deze evaluatie wordt betrokken bij
de eindafweging die OCW in 2011 over de meerjarenafspraken zal maken.
 • De uitvoering van meerjarenafspraken met de hogescholen in de Randstad
over het studiesucces van niet-westerse allochtone studenten monitoren. Niet-westerse
allochtone studenten maken een enorme inhaalslag. De afgelopen tien jaar is
het aantal niet-westerse allochtone studenten in het hoger onderwijs verdubbeld.
De groeiende doorstroom naar het hoger onderwijs toont hun doorzettingsvermogen
en ambitie. Vooral omdat niet-westerse allochtone studenten vaak via een lange
weg het hoger onderwijs bereiken. Toch blijft het studiesucces vaak nog achter.
Daarom heeft OCW sinds 2008 hierover meerjarenafspraken gemaakt met de hogescholen
in de randstad. Ook deze meerjarenafspraken, die in principe een periode van
zes jaar bestrijken, worden begin 2011 door OCW heroverwogen op grond van
een uitgebreide audit. In 2010 zullen er ook voorbereidende gesprekken met
de universiteiten in de Randstad worden gevoerd. Deze zullen in 2011 ook meedoen
aan het arrangement.
 • Via het convenant LeerKracht inzetten op het verhogen van het opleidingsniveau
van hbo-docenten, als onderdeel van de meerjarenafspraak met de hogescholen.
Om dit te bereiken kunnen docenten nu gebruik maken van de lerarenbeurs én
zijn extra middelen in het hbo ingezet oplopend tot € 12 miljoen
in 2012. Doel hiervan is in 2014 70% van de hbo-docenten een master-
of eerstegraadsniveau (in 2008 57%) te laten bereiken en in 2017 10%
gepromoveerd te laten zijn of deel te laten nemen aan een promotietraject.
De gedachte hierachter is dat een hoger opleidingsniveau van docenten de onderwijskwaliteit
verhoogt.
 • Daarnaast is het kabinet in 2008/2009 gestart met twee tranches
experimenten met studiekeuzegesprekken voor het begin van de hbo- of wo-opleiding
en een verbeterde studiekeuzebegeleiding. In 2010 zullen de eerste, betekenisvolle
uitkomsten daarvan beschikbaar komen.
 • Starten met projecten gericht op excellentie in de masterfase.
In 2009 liep de eerste tranche van het Siriusprogramma, met projecten gericht
op excellentie in de bachelorfase. In 2010 starten projecten in de masterfase
(totaalbudget € 10 miljoen(www.siriusprogramma.nl)). Zowel de middelen voor de
bachelor- als de masteropleidingen worden competitief verdeeld. In de periode
2009–2014 wordt het programma uitgebreid met in totaal € 11
miljoen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 % studie-uitval (uit wo) en studie-switchers
(binnen wo) na het (verwijzende en bindende) eerste bachelorjaar in bachelor-2
en -3(bron: VSNU /1 cijfer HO)
 12% (studenten die zijn gestart met studeren in 2005)peildatum: 2008In de meerjarenafspraak was een percentage van 14 genoemd; na een
update van de brongegevens komt dit uit op 12%. Het doel is dit percentage
te halveren in 2011.
 6% (2011)
 Art. 6/7,
OD 6.3.3
 
 
 
 
 
 
 
 
 % wo-studenten dat in vier jaar de bachelor
afrondt (bron: VSNU/1 cijfer HO)
 48,% (studenten die zijn gestart met studeren in 2004)peildatum: 2008
 > 70% (2014)
 Art. 6/7, OD 6.3.3
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rendement van hbo-studenten na 6 jaar studie (bron:
HBO-raad/1 cijfer HO)
 76% (studenten
die zijn gestart met studeren in 2002) peildatum: 2008
 90%peildatum: 2013
 Art. 6/7, OD 6.3.3
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kwaliteit docenten: %
hbo-docenten met minimaal een mastergraad(bron: Personeels- en mobiliteitsonderzoek
overheidspersoneel 2006)
 57%,
waarvan 4,8% phd peildatum: 2008 
 70% in 2014, waarvan in 2017 10% gepromoveerd of deelneemt in
een promotietraject
 Art. 6/7, OD 6.3.2
 
 
 
 
 Doelstelling 38. Voldoende gekwalificeerd onderwijspersoneel
nu en in de toekomst
 Leraren moeten meer ruimte krijgen voor hun belangrijkste taak: het geven
van goed onderwijs. Eind november 2007 kwam het kabinet met een actieplan: «LeerKracht
van Nederland» (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 27 923, nr.
45). Hiermee reageert het kabinet op het advies van de commissie
Leraren en het advies van de Onderwijsraad «Leraarschap is eigenaarschap»
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 27 923, nr.
53). In 2008 hebben de bewindspersonen van OCW met de sociale partners
in het onderwijs een convenant over het actieplan gesloten.
 
 OCW gaat in 2010 de maatregelen uit het actieplan Leerkracht van Nederland
verder uitvoeren.
 • Leraren worden beter beloond (met een sterk accent op opleiding
en prestaties) en krijgen een beter loopbaanperspectief. In het convenant «Leerkracht
van Nederland» zijn per sector afspraken gemaakt over de invoering van
meer hogere leraarsfuncties («functiemix»). In 2010 worden de
carrièrelijnen verder ingekort en stelt OCW geld beschikbaar voor een
start met de landelijke functiemix. Voor de Randstadregio’s was per
1 januari 2009 al extra geld beschikbaar voor hogere leraarsfuncties in het
vo en het bve. In 2010 komt daar nog extra geld bij.
 • De positie van leraren op school wordt versterkt door:
 – verankering van de «professionele ruimte» van de leraar
in de sectorwetten;
 – de lerarenbeurs voor scholing. Elke leraar in het po, vo, bve
en hbo kan éénmaal in zijn loopbaan een beroep doen op deze
beurs. De nieuwe regeling lerarenbeurs voor scholing verruimt de mogelijkheden
voor leraren om een bachelor- of masteropleiding te volgen. Ook voorziet de
nieuwe regeling in een subsidie voor de opleiding van onbevoegde zij-instromers.
OCW verwacht dat deze beurs een positief effect heeft op de professionaliteit
van leraren, op de kwaliteit van het onderwijs en op de aantrekkelijkheid
van het beroep.
 • Verhogen van de kwaliteit van de opleidingen voor leraren (kwaliteitsagenda «Krachtig
meesterschap») en uitbreiden van de kweekvijver voor academisch geschoolde
leraren. De lerarenopleidingen leggen gezamenlijk vast wat het eindniveau
is, inclusief normen en examens. Samenwerkingsverbanden van lerarenopleidingen
en scholen in het po, vo en bve kunnen een startsubsidie aanvragen voor projecten
die excellentie bevorderen bij het opleiden van (aankomende) leraren. Opleiden
in de school wordt structureel verankerd. Een beperkt aantal opleidingen krijgt
geld voor het opleiden en begeleiden van studenten die hun opleiding voor
een belangrijk deel op de werkplek volgen. Voor studenten in het wetenschappelijk
onderwijs komen aantrekkelijke routes naar het leraarschap. De invoering van
de educatieve minor zorgt ervoor dat bachelors al in een beperkt tweedegraadsgebied
als leraar kunnen worden aangesteld en vervolgens doorstromen naar de masteropleiding
die leidt tot eerstegraads bevoegdheid. In samenwerking met het bedrijfsleven
start de pilot «eerst de klas» om een aantal zeer getalenteerde
wo-masters eerst 2 jaar in het onderwijs te laten werken, waarna zij kunnen
instromen in het bedrijfsleven. Dit naar analogie met het Engelse Teach First
en het Amerikaanse Teach for America. Overigens leert de ervaring aldaar dat
meer dan 50 % langer in het onderwijs blijft.
 • Extra ruimte maken voor innovatie in het onderwijs. In het schooljaar 2010/2011 starten experimenten op po- en vo-scholen. Doel is te onderzoeken
met welke innovaties de kwaliteit van het onderwijs behouden blijft, ook als
er in de toekomst minder (gekwalificeerde) docenten beschikbaar zijn. (o.v.v.
toekenning FES-middelen) In de bve-sector worden experimenten op het terrein
van teambeloning gestart.
 
 Het kabinet trekt voor deze plannen honderden miljoenen per jaar extra
uit, oplopend tot ruim € 1 miljard in 2020.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 Aantal openstaande vacatures voor leraren en managers
in po, vo en bve, in fte’s(bron: Arbeidsmarktbarometer
po, vo, bve).
 1 440 (0,7%)
 Kleiner dan 2 200 (2009) (<
1%)
 Art. 9, OD 9.1
 
 
 
 
 Project 8. Aanval op de schooluitval
 Het kabinet wil schooluitval voorkomen en het aantal schoolverlaters halveren
tot maximaal 35 000 nieuwe vsv’ers in het schooljaar 2010/2011.
De doelstelling is vertaald in een percentage reductie per schooljaar. De
doelstelling voor het schooljaar 2009/2010 is een vermindering van 30%
ten opzichte van het aantal in schooljaar 2005/2006 (in cijfers zichtbaar
in 2011).
 
 Om dit doel te bereiken gaat OCW in 2010:
 • Scholen (bve-instellingen en scholen in het voortgezet onderwijs)
stimuleren zodat zij programma’s ontwikkelen en/of maatregelen nemen
die leiden tot een vermindering van het aantal vsv’ers. Het gaat dan
om maatregelen voor: een soepele overgang vmbo-mbo, loopbaanoriëntatie
en begeleiding (LOB), zorg op school, aantrekkelijker onderwijs, meer maatwerktrajecten
en meer ruimte voor leren met de handen. Meer informatie over deze «aandachtsgebieden»
is opgenomen in de uitvoeringsbrief «Aanval op de schooluitval: een
kwestie van uitvoeren en doorzetten».
 • Extra aandacht besteden aan een soepele overgang van vmbo naar
mbo. Er zijn experimenten gestart waarbij de laatste twee jaar van het vmbo
en de eerste twee jaren van de niveaus 1 en 2 van het mbo nauw op elkaar aansluiten.
 • Meer ruimte bieden aan vmbo-scholieren die het best leren met hun
handen. Vmbo-scholen en roc’s gaan samen programma’s ontwikkelen
voor leerlingen die graag met hun handen werken. Aandachtspunten hierbij zijn
het regionale bedrijfsleven (vanaf het derde leerjaar gaan de leerlingen werken
bij bedrijven in de regio), meer techniekonderwijs en integratie vmbo-mbo.
De vakcolleges bieden een zesjarige opleiding aan die leidt tot een startkwalificatie
(mbo-2).
 • Zorgen voor meer maatwerktrajecten om uitval te voorkomen. Maatwerktrajecten
zijn bedoeld voor jongeren tot 23 jaar uit de «zwakkere» groepen
van de beroepsbevolking die wel een startkwalificatie kunnen halen. In deze
trajecten werken scholen en onderwijsinstellingen intensief samen met bedrijven,
kenniscentra, gemeenten en CWI.
 • 20 000 werkende jongeren alsnog aan een startkwalificatie
helpen, door middel van EVC- en/of duale trajecten.
 • De verblijfsduur van het vmbo verruimen. In 2009 heeft het kabinet
besloten de maximale verblijfsduur af te schaffen. Met deze verruiming krijgen
ook leerlingen die wat meer tijd nodig hebben de kans het diploma te halen,
voordat zij doorstromen naar het vervolgonderwijs.
 
 Om deze maatregelen uit te kunnen voeren zijn tussen december 2007 en
juli 2008 vierjarige convenanten met scholen (bve-instellingen en scholen
in het voortgezet onderwijs), gemeenten en het ministerie van OCW afgesloten
in alle 39 RMC-regio’s (RMC staat voor Regionale Meld- en Coördinatiefunctie).
Contactgemeenten van RMC-regio’s hebben de regie: zij maken afspraken
met scholen en andere «regiopartners», creëren een regionaal
netwerk en samenhang tussen de schakels in de jeugdketen, coördineren
verzuimmeldingen, en doen de registratie en doorverwijzing.
 
 Om bovenstaande acties te kunnen uitvoeren, is in 2010 in totaal € 81
miljoen beschikbaar. Voor de convenanten is circa € 34 miljoen beschikbaar.
Scholen ontvangen € 2000 per nieuwe vsv’er minder. De convenantafspraken
zijn op basis van «no cure, no pay».
Naast het geld uit de convenanten, is er geld beschikbaar voor
het uitvoeren van vsv-programma’s; in 2010 circa € 23 miljoen,
waarvan € 7 miljoen voor de G4. De onderwijsinstelling kan in samenwerking
met de RMC-contactgemeente een aanvraag indienen voor extra middelen om in
te zetten voor deze specifieke programma’s in de regio. De G4 ontvangen
deze middelen rechtstreeks. De complexiteit van de vsv-problematiek bij de
G4 vraagt om meer regie van deze gemeenten. Circa € 24 miljoen is
beschikbaar voor vmbo-trajecten en een aantal andere hierboven genoemde maatregelen.
Via het beleidsprogramma voortijdig schoolverlaten worden de maatregelen op
macroniveau tweejaarlijks gemonitord.
 
 In samenhang met de aanpak van jeugdwerkloosheid en het kabinetsstandpunt
op het WRR-advies, besteedt het kabinet apart aandacht aan de zogenaamde «overbelaste»
jongeren. Voor deze groep worden plusvoorzieningen opgezet. Plusvoorzieningen
zijn een combinatie van onderwijs, zorg, en arbeidstoeleiding.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 Het aantal nieuwe vsv’ers per kalenderjaar
(nationale indicator). (bron:Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 695, nr.
44)
 48 800 (2008)
 35 500
 Art. 4, OD 4.3.4
 
 
 
 
 Doelstelling 40. Het fors uitbreiden van het aantal
brede scholen
 Het kabinet wil het aantal brede scholen fors uitbreiden. Specifiek wil
het kabinet een dekkend aanbod van brede scholen in de 40 aandachtswijken.
De doelstelling om 1 200 brede basisscholen te hebben gerealiseerd in
2011 is in 2009 al gehaald. Daarom ondersteunt het Rijk gemeenten in hun nieuwe
ambitie om te streven naar 1 500 brede scholen in het primair onderwijs
in 2011. Daarnaast wordt er gestreefd naar een uitbreiding van het aantal
brede scholen in het voortgezet onderwijs naar 460 brede scholen in 2011.
 
 Om dit doel te bereiken gaat OCW in 2010:
 • Zorgen dat er voldoende personeel beschikbaar is voor brede scholen,
door middel van het inzetten van combinatiefuncties. Via de «Impuls
brede scholen, sport en cultuur» (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 30 234, nr. 12) is het de bedoeling dat er
in 2012, 2 500 combinatiefuncties zijn. Naast geld van de ministeries
van OCW en VWS, worden deze combinatiefuncties ook gefinancierd door de deelnemende
gemeenten. Met deze structurele formatieplaatsen kunnen brede scholen onder
andere het binnen- en buitenschoolse sport- en cultuuraanbod in het primair
en voortgezet onderwijs vergroten. In 2010 is vanuit OCW voor de combinatiefuncties
ruim € 26 miljoen beschikbaar. Gemeenten dragen hiervoor € 15
miljoen bij vanuit het accres van het Gemeentefonds.
 • Gemeenten ondersteunen bij het realiseren van multifunctionele
accommodaties. In 2009 was er voor zulke accommodaties in het primair onderwijs € 28
miljoen beschikbaar. Multifunctionele huisvesting vergroot de samenwerking
in brede scholen. In 2009 is een aantal projecten gehonoreerd en deels gestart.
In 2010 en 2011 zullen de in het kader van deze regeling gehonoreerde projecten
verder worden uitgevoerd.
 • Bestaande en startende brede scholen ondersteunen. In 2009 is het «Landelijk
Steunpunt Brede Scholen» opgericht. Het steunpunt is een duidelijk aanspreekpunt
voor scholen voor primair en voortgezet onderwijs, gemeenten en overige partners
van de brede school en biedt ondersteuning aan (startende) brede scholen door
vragen te beantwoorden of door een adviesbezoek af te leggen. Vanaf 2010 worden
de ondersteuningsactiviteiten verder uitgebouwd.
 • Onderzoek uitvoeren. In opdracht van OCW is in 2009 gestart met
een meerjarig onderzoek naar de effecten van brede scholen op de ontwikkeling
van kinderen. Dit onderzoek loopt door in 2010. De eerste resultaten worden
in 2011 verwacht.
 • Continue voorlichting geven aan scholen, gemeenten en andere partners,
bijvoorbeeld via de websitewww.bredeschool.nl. In 2010 en 2011 is er speciale aandacht
voor voorlichting, communicatie en uitwisseling van expertise over de ontwikkeling
van de brede school in het voortgezet onderwijs.
 • Als proef werken aan een bundeling van geldstromen (van instanties
waar scholen mee samenwerken; Rijk, gemeenten en derden), vooral via het vereenvoudigen
van de verantwoording.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 Het aantal combinatiefuncties in en om
de brede school (bron: SGBO, monitor combinatiefuncties)
 184 (2008)Tussenstreefwaarde
2010: 1 000
 2 500
(2012)
 Art. 1, OD 1.3.4
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aantal brede scholen po (bron: Jaarbericht brede
scholen in Nederland)
 1 200 (2009)
 1 500 (2011)
 Art. 1, OD 1.3.4
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aantal brede scholen vo (bron: Jaarbericht brede
scholen Nederland)
 410 (2009)
 460 (2011)
 Art. 1, OD 1.3.4
 
 
 
 
 Doelstelling 41. Een maatschappelijke stage voor
alle leerlingen in het voortgezet onderwijs
 Goed onderwijs bereidt leerlingen voor op hun rol in de samenleving. Met
de invoering van een maatschappelijke stage voor alle leerlingen in het voortgezet
onderwijs, wil het kabinet leerlingen laten ervaren hoe mooi het is om iets
voor een ander te doen. De maatschappelijke stage creëert een win-win-situatie.
De leerling ervaart wat het betekent om iets voor een ander te doen, ontmoet
andere mensen en maakt kennis met maatschappelijke sectoren. De vrijwilligersorganisatie
kan voordeel halen uit de frisse blik en creativiteit van jongeren. De samenleving
heeft baat bij (jonge) mensen die in staat zijn om over de grenzen van hun
eigen wereld heen te kijken en het normaal vinden om iets voor een ander te
doen zonder daar geld voor te vragen.
 
 In het schooljaar 2011/2012 wordt de maatschappelijke stage onderdeel
van het kerncurriculum. De afgelopen jaren is veel bereikt, zoals ook bleek
tijdens de maatschappelijke stage tour door Nederland die staatssecretaris
van Bijsterveldt april jongstleden heeft gehouden. In die week bezocht zij
leerlingen, leraren, stagebieders en stagemakelaars. Zij deelden enthousiast
hun ervaringen en vele mooie voorbeelden van maatschappelijke stage in de
praktijk.
 
 Halverwege het invoeringstraject is 96% van de reguliere vo-scholen
al aan de slag met de maatschappelijke stage. In schooljaar 2008–2009
is uitgebreid ervaring opgedaan in 20 pilotprojecten. Binnen pilotverband
hebben 60 000 deelnemende leerlingen inmiddels tenminste 30 uur maatschappelijke
stage gelopen. De maatschappelijke stage staat goed op de rails maar we zijn
er nog niet.
 
 In 2010 ligt de nadruk op:
 • Het versterken van de structurele samenwerking tussen scholen,
maatschappelijke organisaties, en gemeenten. Zo worden instrumenten uitgewerkt
om lokaal vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen.
 • Stimuleren van meer stageplekken onder andere door initiatieven
voor nieuwe vormen van stageplekken te stimuleren, bijvoorbeeld met praktijkvoorbeelden
viawww.maatschappelijkstage.nl.
 • Betere begeleiding op maat onder andere door creatieve vormen van
begeleiding te stimuleren, bijvoorbeeld begeleiding door mbo of hbo studenten
of door werknemers in het kader van maatschappelijk betrokken ondernemen.
 • Betere inbedding op school o.a. door de relatie met burgerschapsvorming
te benadrukken.
 • Communicatie.
 
 Signalen uit het veld (via maatschappelijke stageteams, de pilots en tijdens
bijeenkomsten in het land) hebben aanleiding gegeven om het voorgenomen aantal
uren maatschappelijke stage terug te brengen. Voorafgaand aan Prinsjesdag
heeft de Tweede Kamer hierover een brief ontvangen waarin dit verder is uitgewerkt.
Een en ander is in deze begroting verwerkt.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 Percentage leerlingen van alle vo-scholen dat een maatschappelijke
stage loopt.(bron: Senter Novem)
 35% (2009)Hier is een nieuwe indicator ontwikkeld; eerder
werd het aantal scholen gemeten, nu het aantal leerlingen.
 100% (2011/2012)
 Art. 3, OD 3.3.4
 
 
 
 
 Doelstelling 42. Het invoeren van gratis schoolboeken
 In het schooljaar 2009–2010 zijn de gratis schoolboeken ingevoerd.
Zo is een belangrijke stap gezet in het verder verlagen van de schoolkosten
voor ouders. Van leraren en ouders in de medezeggenschapsraad wordt verwacht
dat zij de komende tijd kritisch zullen nagaan of scholen correct met de ouderbijdrage
omgaan. In het jaar 2009 en 2010 voert de Inspectie van het Onderwijs een
themaonderzoek uit naar de schoolkosten voor ouders. De resultaten zullen
deel uitmaken van de evaluatie van de invoering van gratis schoolboeken in
2011.
 Doelstelling 59. Het tegengaan van radicalisering
 Radicalisering kan de veiligheid op scholen beïnvloeden. OCW is verantwoordelijk
voor het veiligheids- en radicaliseringsbeleid op scholen en de rol van onderwijs
bij de aanpak van radicalisering. In augustus 2007 is het rijksbrede actieplan
tegen polarisatie en radicalisering naar de Tweede Kamer gestuurd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 754, nr 103).
Het doel van dit programma is het voorkomen en terugdringen van polarisatie
en radicalisering in Nederland.
 
 Om dit doel te bereiken gaat OCW in 2010:
 • Instellingen en docenten voorzien van voldoende informatie op het
gebied van polarisatie en radicalisering. De campagne hierover wordt voortgezet
en de back-office van Nuansa, het «Kennis- en Adviescentrum Polarisatie
en Radicalisering van het ministerie van BZK», wordt verder ingevuld.
Over de voortgang van het project «Veilige publieke taak Onderwijspersoneel»
wordt in 2011 in een brief aan de Tweede Kamer gerapporteerd.
 • Het ontwikkelen van beleid om de sociale veiligheid op scholen
te verbeteren. Het aantal pilots voor verplichte registratie van (gewelds)incidenten
wordt uitgebreid. De Tweede Kamer krijgt in 2010 een brief over de voortgang.
 
 Het kabinet stelt in de huidige kabinetsperiode in totaal € 28
miljoen beschikbaar voor het voorkomen en terugdringen van polarisatie en
radicalisering. Dit bedrag staat op de begroting bij BZK. Scholen en instellingen
kunnen hun voorstellen indienen bij BZK.
 
 OCW heeft geen eigen indicatoren voor deze doelstelling, maar sluit aan
bij de doelstelling van BZK op dit terrein.
 Kinderopvang
 Doelstelling 39. Het realiseren van een sluitend
systeem voor kinderopvang voor 0–4 jarigen
 Harmonisatie kinderopvang en voorschoolse educatie
 In een stelsel waar peuterspeelzaalwerk, kinderopvang en voorschoolse
educatie op elkaar zijn afgestemd, worden zoveel mogelijk kinderen met een
taalachterstand bereikt. Het doel is om aan het einde van de kabinetsperiode
het aanbod van voorschoolse educatie binnen elke gemeente op orde te hebben.
Met het oog hierop wordt, onder voorbehoud van de parlementaire behandeling,
per 1 augustus 2010 de Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie
van kracht. Vanaf die datum krijgen gemeenten de wettelijke verantwoordelijkheid
om voorschoolse educatie aan te bieden aan jonge kinderen met een taalachterstand.
De gemeenten hebben een inspanningsverplichting om al deze kinderen te bereiken.
 
 Op hoofdlijnen betekent dit:
 • Er komt een landelijk kwaliteitskader voor peuterspeelzalen. Hiervoor
wordt de regelgeving over de kwaliteit in lijn gebracht met die van de kinderdagverblijven.
In het kwaliteitskader wordt onder andere het opleidingsniveau, de groepsgrootte
en de leidster-kindratio geregeld. Hiervoor wordt in 2010 € 35 miljoen
aan het gemeentefonds toegevoegd.
 • De GGD gaat toezicht houden op de kwaliteit van peuterspeelzalen.
Daarvoor wordt vanaf 2010 structureel € 6,5 miljoen aan het gemeentefonds
toegevoegd.
 • Om peuterspeelzalen financieel toegankelijk te houden voor ouders
die gebruik maken van de voorschoolse educatie, is vanaf 2009 structureel € 20
miljoen toegevoegd aan het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid. Ook
wordt het budget van gemeenten voor voorschoolse educatie in 2010 met € 30,5
en vanaf 2011 structureel met € 43,5 miljoen verhoogd, in aanvulling
op het geld dat al bestemd is voor de voorschoolse educatie. De bedoeling
is een breder en beter aanbod van voorschoolse educatie te realiseren, waaronder
de uitbreiding naar vier dagdelen voorschoolse educatie.
 Beheersbaar houden stelsel kinderopvang
 Goede kinderopvang is van groot belang voor ouders die beiden werken en
biedt ontwikkelingskansen voor kinderen. Om het stelsel beheersbaar te houden
en misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen, heeft het kabinet in 2008
een professionalisering van het systeem van gastouderopvang aangekondigd per
1 januari 2010. Daarnaast worden er verschillende uurprijzen geïntroduceerd
voor de verschillende vormen van opvang. De keuzevrijheid van ouders voor
verschillende vormen van kinderopvang blijft bij deze wijzigingen gewaarborgd.
 
 Om dit doel te bereiken treedt in 2010 de wetswijziging Wet kinderopvang
in werking. Dit houdt het volgende in:
 • Gastouders moeten voldoen aan deskundigheidseisen. Er blijft ruimte
voor kwalitatief goede kleinschalige opvang in huiselijke kring, ook bij de
vraagouder thuis.
 • Er vindt rechtstreekse controle op de kwaliteitseisen plaats. Per
1 januari 2010 houdt de GGD niet alleen toezicht op het gastouderbureau, maar
ook op de kwaliteit van de opvang bij de gastouder zelf.
 • Er komt één landelijk register voor kinderopvang,
waarin alle formele opvang is opgenomen die aan de eisen voldoet. Eind 2010
moet dit register gevuld zijn. De Belastingdienst bepaalt op
basis van de inschrijving in het register of ouders recht hebben op kinderopvangtoeslag.
 • De betaling van de gastouder verloopt na invoering van het wetsvoorstel
via het gastouderbureau. Dit maakt betere controle door de Belastingdienst
mogelijk, waardoor misbruik en oneigenlijk gebruik wordt tegengegaan.
 • Vanaf 2010 worden de uitvoeringskosten van het gastouderbureau
transparant gemaakt voor de ouder en de gastouder.
 Investeringen in kwaliteit
 In het Coalitieakkoord staat dat het kabinet wil investeren in de kwaliteit
van de kinderopvang. Kinderopvang van goede kwaliteit hangt nauw samen met
het opleidingsniveau en de deskundigheid van het personeel. Het NCKO-rapport «Pedagogische
kwaliteit van de opvang voor 0- tot 4-jarigen in Nederlandse kinderdagverblijven
in 2008» over de pedagogische kwaliteit in kindercentra komt tot dezelfde
conclusie.
 
 Om dit doel te bereiken gaat OCW in 2010:
 • De kwaliteit van medewerkers in de kinderopvang verbeteren via
het programma «Excellente kinderopvang» van het Bureau Kwaliteit
Kinderopvang (BKK). Het BKK ontvangt voor de jaren 2009 tot en met 2012, in
totaal € 40 miljoen subsidie om gericht te werken aan de vaardigheden
van de pedagogisch medewerkers.
 • Zorgen dat de opleidingen en de kinderopvangpraktijk beter op elkaar
aansluiten. Hiervoor wordt het «pedagogisch kader kinderopvang»
een belangrijk uitgangspunt van het opleidingscurriculum. Vanaf 2009 heeft
het BKK hiervoor mensen en geld beschikbaar. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 Percentage doelgroepleerlingen onder 2
en 3 jarigen dat deelneemt aan een VVE-programma (bron: Sardes, 2008)
 62% (2008)Tussenstreefwaarde
2009: 70%
 100%
(2011)
 Art. 24, OD 24.3.3
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leidster/kind-ratio peuterspeelzalen(bron: Regioplan
2007)
 1 op 9,2 (2007)
 1 op 8 (2011)
 Art. 24, OD 24.3.3
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opleidingsniveau leidster peuterspeelzalen minimaal
SPW3 of equivalent (bron: Sardes 2009)
 98% (2008)
 100% (2011)
 Art. 24, OD 24.3.3
 
 
 
 
 Hoogstaande wetenschap
 Doelstelling 12. Het versterken van de internationale
reputatie van de Nederlandse wetenschap
 De huidige internationale reputatie van onze onderwijs- en onderzoeksinstellingen
is hoog en moet hoog blijven. Dit is goed voor de Nederlandse kenniseconomie
en het houden van een goede aansluiting bij de zich ontwikkelende Europese
Onderzoeksruimte. Door middelen meer in competitie in te zetten en actieve
deelname van Nederlandse kennisinstellingen in het Europese Kaderprogramma
voor Onderzoek en Technologische Ontwikkeling (KP7) en het nieuwe Europees
instituut voor innovatie en technologie te stimuleren, wil het kabinet ruimte
bieden aan excellente wetenschappers en aan grensverleggend onderzoek. Het
kabinet wil er daarmee tevens voor zorgen dat ons wetenschappelijk onderzoek
tot de wereldtop blijft behoren en de kans op meer vernieuwende doorbraken
wordt vergroot. Dit kan alleen worden bereikt wanneer er voldoende wordt geïnvesteerd
in talent en in excellent wetenschappelijk onderzoek. Het beleid voor de komende
jaren staat in het teken van de uitvoering van de voornemens uit de strategische
agenda voor het hoger onderwijs-, onderzoek- en wetenschapsbeleid «Het
Hoogste Goed» en de internationaliseringsagenda «Het Grenzeloze
Goed».
 
 Om dit doel te bereiken gaat OCW in 2010:
 • De «Vernieuwingsimpuls» uitbreiden. Hierdoor krijgen
onderzoekers meer ruimte om hun eigen onderzoek te bepalen, onderzoeksgroepen
te vormen en te kiezen waar zij hun onderzoek willen doen. Met de universiteiten
en NWO is afgesproken dat hier vanaf 2009 structureel € 100 miljoen
voor beschikbaar is. Vanaf 2010 wordt dit € 150 miljoen. Dit geld
wordt door NWO in competitie verdeeld op basis van kwaliteit. In 2013 wordt
de «Vernieuwingsimpuls nieuwe stijl» geëvalueerd. Op basis
van de evaluatie wordt besloten over de toekomst van de regeling.
 • Universiteiten stimuleren om hun onderzoekersopleidingen zo in
te richten dat promovendi vrijer zijn in de keuze van onderwerp en promotor.
Voor 2010 is een bedrag van € 11 miljoen beschikbaar voor het pilot
programma graduate schools. Door dit bedrag in één pilotronde
te besteden, kunnen meerdere scholen participeren in het project. Na de pilot
kan een meer structureel programma worden opgezet. Hiervoor is vanaf 2011 € 15
miljoen beschikbaar.
 • De toename van het aantal benoemingen van vrouwelijke hoogleraren
ondersteunen (Nederlandse streefwaarde voor 2010 is 15%, waarde in
2007 was 11,2% ). Voor het vervolg van
het vrouwelijke talentprogramma Aspasia is met ingang van 2009 € 4
miljoen beschikbaar. Uit de«Vernieuwingsimpuls» is 2 miljoen euro
speciaal voor vrouwen bestemd.
 • Grootschalige onderzoeksinfrastructuren ondersteunen. Grootschalige
onderzoekscentra zijn van belang voor (top-)onderzoek, en voor het aantrekken
van (buitenlandse) onderzoekers en studenten. Op Europees niveau heeft het
European Strategy Forum on Research Infrastructures (ESFRI) een concrete roadmap
opgesteld met Europese prioriteiten. In aansluiting hierop is een «nationale
roadmap grootschalige onderzoeksfaciliteiten» uitgewerkt. Hierin is
besloten om vijf onderzoekscentra te financieren uit de enveloppenmiddelen
van NWO (€ 63 miljoen). Daarnaast is uit de Fes-enveloppe voor grootschalige
researchinfrastructuur een investeringsimpuls ter hoogte van € 169
miljoen beschikbaar gesteld voor een zestal grote onderzoeksfaciliteiten.
Twee daarvan lopen via de OCW begroting.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 Versterking van de kwaliteit van
het Nederlandse wetenschappelijk onderzoek, mede blijkend uit citatiescores
(mondiale gemiddelde = 1) (bron: NOWT/CWTS)
 1,34 (2003–2006)(= mondiale top-3)
 Behorende tot de top 3 mondiaal.
 Art. 16, OD 16.1
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verbetering en versterking van het promotiestelsel
en vergroting van het relatief aantal promoties (bron: VSNU en CBS)
 1,61 (2008)
 > 1,61 
 Art. 16, OD 16.3.3
 
 
 
 
 
 
 
 
 Versterking van de positie van vrouwen in de top
van de wetenschap, waaronder vergroting van het aandeel vrouwelijke hoogleraren.
(bron: VNSU/WOPI)
 11,6% (2008)
 15% (2010)
 Art. 16, OD 16.3.3
 
 
 
 
 Doelstelling 14. Het versterken van het innovatief
vermogen van de Nederlandse economie
 Wetenschappelijke kennis levert een belangrijke bijdrage aan het oplossen
van maatschappelijke vraagstukken en aan het tot stand brengen van nieuwe
producten en diensten. Dit vergt een stevige inbedding van onderzoek en wetenschap
in de samenleving. Nederland heeft sterke instellingen op dit punt (onder
andere TNO, GTI’s), maar de kloof tussen wetenschap, samenleving en
economie moet nog beter overbrugd worden. Deze doelstelling sluit nauw aan
bij het Europese beleid dat gericht is op het versterken van de kennisdriehoek
van onderzoek, onderwijs en innovatie, via het Kaderprogramma voor Onderzoek
en Technologische Ontwikkeling (KP7) en het Europees Instituut voor Innovatie
en Technologie (EIT). Deze ambitie klemt te meer in tijden van crisis waarin
met name ook de private R&D onder druk komt te staan.
 
 Om dit doel te bereiken gaat OCW in 2010:
 • In het kader van het Aanvullend Beleidsakkoord zorgen dat private
kenniswerkers in Nederland actief kunnen blijven en kunnen bouwen aan de innovatieve
kracht van Nederland. Om verlies van kennis en hoogwaardige werkgelegenheid
tegen te gaan en de private kennisinfrastructuur op peil te houden en zelfs
te versterken wordt door OCW samen met het ministerie van EZ twee maatregelen
genomen:
 – € 180 miljoen beschikbaar om onderzoekers voor Nederlandse
bedrijven te behouden door ze maximaal anderhalf jaar onderzoek te laten doen
bij publieke kennisinstellingen naar maatschappelijke relevante thema’s.
Ook jonge onderzoekers kunnen deelnemen aan de projecten.
 – maximaal € 100 miljoen voor omvangrijke research en
developmentprojecten in de hightech sector. Hierdoor worden de effecten van
de kredietcrisis voor deze sector verzacht en wordt de concurrentiepositie
van Nederland verstevigd.
 • Versterken van de valorisatie. Het kabinet wil dat in het onderzoek,
het onderwijs en het bedrijfsleven meer wordt geïnvesteerd in het «te
gelde maken» van wetenschappelijke kennis. Op termijn moeten de bijdragen
aan valorisatie uitgroeien tot 2,5% van de publieke onderzoeksmiddelen.
 • Verder versterken van praktijkgericht onderzoek door hogescholen.
Ten opzichte van 2009 wordt het budget voor praktijkgericht onderzoek in 2010
en 2011 opgehoogd met € 9,8 miljoen per jaar. Vanaf 2012 bedraagt
de verhoging structureel € 17,5 miljoen (enveloppemiddelen Coalitieakkoord).
 • Vraagsturing bij TNO en GTI’s verder invoeren. Hierdoor sluit
de kennis van deze instellingen nog beter aan bij de maatschappelijke en economische
vraag. In 2010 wordt de invoering van de vraagsturing geëvalueerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 Percentage Raak-projecten met lectoraatsdeelname(bron:
SIA, juni 2009)
 95%
(peildatum: 2009)(De streefwaarde voor de indicator samenhang RAAK-lectoren is
inmiddels gehaald. Deze indicator is vooral van belang in de startfase van
de ontwikkeling van het praktijkgericht onderzoek door hogescholen. Nu de lectorenen
de RAAK-regeling inmiddels een vaste waarde in het hoger
onderwijs zijn, neemt deze indicator in belang af.
Gezocht zal worden naar een nieuwe indicator die aansluit bij de huidige ontwikkelingsfase
van het praktijkgericht onderzoek)
 95% (2011)
 Art.
6, OD 6.3.4
 
 
 
 
 
 
 
 
 Internationale wetenschappelijke kwaliteit op
basis van de relatieve Nederlandse citatiescore (mondiale gemiddelde = 1)
(bron: NOWT/CWTS)
 1,34 (2003–2006)(=
mondiale top-3)
 Mondiale top 3
 Art. 16, OD 16.1
 
 
 
 
 Project 2. Nederland ondernemend innovatieland
 Het doel van het project Nederland Ondernemend Innovatieland (NOI) is
om de concurrentiekracht van Nederland te versterken en maatschappelijke vraagstukken
aan te pakken. Hiervoor is de interdepartementale programmadirectie Kennis
en Innovatie opgericht (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 27 406, nr.
112). Binnen de directie zijn drie programmalijnen uitgezet:
 
 De langetermijnstrategie NOI is de eerste programmalijn. Hierin staan
toekomstbeelden voor maatschappelijke sectoren en voor de economie geschetst.
Daarnaast zijn hierin beleidsperspectieven opgenomen om deze toekomst onder
handbereik te brengen. Eén van de manieren om maatschappelijke opgaven
aan te pakken is via de maatschappelijke innovatieprogramma’s (MIAs) –
de tweede programmalijn. In deze programma’s wordt geïnvesteerd
in nieuwe ideeën, oplossingen en toepassingen in maatschappelijke sectoren.
Dwars door de maatschappelijke innovatieagenda’s zien we gemeenschappelijke
thema’s: hardnekkige belemmeringen voor innovatie, waardevolle methoden,
etc. Deze transsectorale belemmeringen pakken we aan in de derde programmalijn:
versterking innovatief vermogen en een betere benutting van innovatie om maatschappelijke
vraagstukken op te lossen.
 
 Het streven binnen deze drie programmalijnen is om zeven maatschappelijke
innovatieagenda’s uit te voeren, op het gebied van gezondheid, energie,
water, veiligheid, duurzame agroproductie, onderwijs en duurzame mobiliteit.
Daarbij is de doelstelling dat in de MIAs gebruik wordt gemaakt van het instrument
SBIR om ook MKB te betrekken. Daarnaast wordt ingezet op de oprichting van
een expertisecentrum Launching Customer. Tenslotte willen we bereiken dat
er oplossingen zijn gevonden voor arbeidsmarkttekorten van technici en technologen,
via de Taskforce Technologie, Arbeidsmarkt en Onderwijs in de vier regio’s:
Rotterdam, Zuid-Limburg, Twente en Eindhoven.
 
 Om dit doel te bereiken gaat OCW/EZ in samenwerking met acht betrokken
departementen bij NOI in 2010:
 • Twee maatschappelijke innovatieprogramma’s starten op het
gebied van onderwijs en duurzame agro- en visserijketens. Een verkenning naar
de mogelijkheden om maatschappelijke innovatieprogramma’s te starten
op het terrein van duurzame mobiliteit en duurzaam bouwen.
 • Mid-term reviews uitvoeren voor de maatschappelijke innovatieagenda’s
zorg, energie, water en veiligheid. Bij een positieve beoordeling wordt het
geld vrijgegeven dat gereserveerd is voor deze agenda’s op de Aanvullende
Post van de Rijksbegroting.
 Rijk cultureel leven
 Doelstelling 73. Alle jongeren zijn vertrouwd met cultuur
en kunstvormen en met de Nederlandse geschiedenis
 Het kabinet wil dat alle jongeren tot 18 jaar vertrouwd raken met cultuur
en kunstvormen en met de Nederlandse geschiedenis. Deze doelstelling heeft
het kabinet verder uitgewerkt in «Kunst van leven», de hoofdlijnennotitie
over het cultuurbeleid, (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 28 989, nr.
44).
 
 Om dit doel te bereiken gaat OCW in 2010:
 • Zorgen dat er een Nationaal Historisch Museum komt in Arnhem. Het
museum heeft als doel laagdrempelig en aantrekkelijk de geschiedenis van Nederland
te presenteren. Voor het Nationaal Historisch Museum is € 5 miljoen
beschikbaar in 2010 en € 12 miljoen structureel.
 • Zorgen dat scholen beter kunnen voldoen aan de kerndoelen en eindtermen
op het gebied van kunst en cultuur. Dit gebeurt onder meer door een cultuurkaart
voor alle leerlingen in het voortgezet onderwijs. Vanaf schooljaar 2008/2009
is er voor alle leerlingen in het voortgezet onderwijs een cultuurkaart, als
opvolger van de ckv-bon, beschikbaar. De cultuurkaart is op twee belangrijke
punten anders dan de ckv-bonnen. Ten eerste is er met de cultuurkaart een groter budget voor cultuureducatie beschikbaar: € 15,-
per leerling per schooljaar voor álle leerlingen in het voortgezet
onderwijs. Dankzij het VSB-fonds wordt bovendien – in ieder geval in
de schooljaren 2008/2009 en 2009/2010 – het bedrag voor ckv-leerlingen
met € 10,- verhoogd tot € 25,- per leerling per schooljaar.
Ten tweede is de cultuurkaart voor alle vakken en leerjaren te gebruiken; dus niet alleen voor de kunstvakken, maar ook voor
vakken als Frans of geschiedenis. Streefcijfer voor het schooljaar 2009/2010
is een besteding van 80% van de tegoeden van de cultuurkaart. Dat zou
hetzelfde gebruik zijn als van de ckv-bonnen. Gedurende de komende jaren wordt
het gebruik van de cultuurkaart nauwlettend gevolgd.
 • De «Regeling sport, cultuur brede school» leidt tot
2 500 fte combinatiefuncties in 2011. Hierin is ruimte voor 150 fte voor
combinatiefunctionarissen cultuur. Deze mensen gaan in de «brede school»
verbindingen leggen tussen onderwijs en cultuur. OCW wil zorgen dat in 2010
zoveel mogelijk gemeenten meedoen. De maatregelen die OCW in 2010 gaat inzetten
om dit te bereiken, staan beschreven onder doelstelling 40.
 • De canon van Nederland is vanaf schooljaar 2009/2010 als inspiratiebron
in de kerndoelen voor de bovenbouw van het primair en de onderbouw van het
voortgezet onderwijs opgenomen. De Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO) heeft
een handreiking bij de canon ontwikkeld. Deze handreiking wordt de basis voor
een nascholingsmodule over de canon.
 • Uitwerken van het programma voor leesbevordering «Kunst van
Lezen» dat kinderen en jongeren wil verleiden om meer (literatuur) te
gaan lezen. In 2010 is hiervoor € 3 miljoen euro beschikbaar. Over
de voortgang en de resultaten wordt de Tweede Kamer begin 2010 geïnformeerd.
 • Het Fonds voor Cultuurparticipatie krijgt oplopend tot 2012 ruim € 27
miljoen euro voor het bevorderen van de cultuurparticipatie. Deze middelen
zijn tevens bedoeld om culturele instellingen in staat te stellen de canon
aantrekkelijk te presenteren. Het Fonds voor Cultuurparticipatie is op 1 januari
2009 van start gegaan.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 Verzilveringspercentage van de cultuurkaart (bron:
CJP)
 Streefwaarde: 70% (2009).In november 2009 komen nieuwe realisatiecijfers beschikbaar.
 80% (2011)
 Art. 14, OD 14.3.1
 
 
 
 
 Doelstelling 74. Het aanbod van de publieke omroep
is crossmediaal en richt zich op een breed en divers publiek
 Het kabinet wil dat burgers toegang hebben tot een breed en pluriform
media-aanbod. Daarbij past een sterke publieke omroep en een onafhankelijke
en pluriforme pers. Het mediagebruik verandert onder invloed van digitalisering.
Om effect te sorteren strekt het mediabeleid zich uit over het hele medialandschap.
Het richt zich op alle hedendaagse vormen van contentproductie- en distributie:
publieke en commerciële omroep, kranten en opiniebladen en journalistieke
en culturele uitingen op internet.
 
 Om dit doel te bereiken gaat OCW in 2010:
 • In 2010 gaat de nieuwe concessieperiode voor de publieke omroep
(2010–2020) en de erkenningsperiode voor de omroepverenigingen in. Deze
laatste loopt van 1 september 2010 tot 1 januari 2016. De nieuwe concessieperiode
volgt op de vaststelling van spelregels voor de multimediale taak van de publieke
omroep (2008) en de erkenning van afzonderlijke omroepverenigingen (2009).
 • In 2010 dient de landelijke publieke omroep een beleidsplan in
voor de periode 2010–2015. Daarin is onderbouwd op welke wijze de publieke
omroep zijn wettelijke, multimediale taak wil gaan vervullen. Op basis van
het beleidsplan maakt de minister van OCW voor september 2010 prestatieafspraken
met de publieke omroep. Deze gaan over het aanbod en het bereik van de diverse
platforms (radio, televisie, themakanalen, internet en overige nieuwe diensten).
 • Uiterlijk 1 januari 2010 besluit de minister of Max en LLiNK als
volwaardige omroep erkend worden en of nieuwkomers aan de eisen voldoen om
toe te treden als aspirant-omroep. Naast het ledental, moeten nieuwe omroepen
echt iets toevoegen aan het bestaande aanbod.
 • Naar aanleiding van de motie van der Ham/Remkes/Van Dam (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 804, nr. 60)
onderzoekt OCW of het wenselijk is om de zendtijd voor kerken en levensbeschouwelijke
organisaties te integreren met de taken van omroepverenigingen en taakorganisaties.
Naar aanleiding van motie Vendrik (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 700, nr. 55) bekijkt het kabinet voor de
volgende erkenningsperiode (2015–2020) of de spelregels voor de erkenning
van omroepen veranderd moeten worden.
 • Prestatieafspraken maken met de Wereldomroep, gebaseerd op het
beleidsplan van de Wereldomroep voor 2010–2015 en een evaluatie door
een (afzonderlijke) visitatiecommissie over de periode 2005–2010.
 Mediawijsheid
 • De activiteiten van het expertisecentrum voor mediawijsheid voortzetten
en uitbouwen, onder meer via loketten bij «beeld en geluid» en
de bibliotheken. Het budget voor het expertisecentrum loopt op tot maximaal € 2
miljoen in 2010.
 Financiering
 • Voor de financiering van de regionale en lokale omroepen zijn de
provincies en gemeenten verantwoordelijk. Vanaf 1 januari 2010 geldt voor
deze overheden niet alleen een wettelijke «bekostigingsplicht»
voor de regionale omroep maar ook voor de lokale omroep.
 Pers
 • De perssector (met name dagbladen, nieuwsbladen, opiniebladen)
wordt geconfronteerd met dalende oplagen en teruglopende advertentie-inkomsten.
Om de sector te ondersteunen hervat OCW gedurende deze kabinetsperiode op
basis van de Mediawet (art. 8.8) de reguliere steun aan het Stimuleringsfonds
voor de Pers na bijna 20 jaar, via de jaarlijkse dotatie.
 • In een brief aan de Tweede Kamer in het najaar 2009 reageert de
minister van OCW op de aanbevelingen van de Tijdelijke Commissie Innovatie
en Toekomst Pers (commissie Brinkman). Naast het stimuleren van innovatie
in pers en journalistiek gaat het om wet- en regelgeving, samenwerking tussen
omroep en pers en onderzoek ten behoeve van de sector.
 • De regeling voor jonge journalisten wordt van kracht, die krantenredacties
in staat moet stellen om één tot twee jonge journalisten in
dienst te nemen en te houden. Deze regeling wordt uitgevoerd door het Stimuleringsfonds
voor de Pers en heeft een looptijd van twee jaar.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 Mediawijsheid – expertisecentrum
 Het centrum is in 2008 gestart met onder meer online
dienstverlening via de sitewww.mediawijsheidkaart.nl. Tot en met mei 2009 hebben
zich 140 partijen bij het centrum aangesloten.
 In 2011 is er een breed netwerk op het terrein van media-educatie (mediawijsheid-expertisecentrum)
van minimaal 150 aangesloten organisaties.
 Art. 15, OD 15.1
 
 
 
 
 Een geëmancipeerd Nederland
 Doelstelling 36. Het kabinet geeft een nieuwe impuls aan
het emancipatiebeleid en aan het homo-emancipatiebeleid
 De bedoeling van het emancipatiebeleid is meer vrouwen aan de top, het
vergroten van de maatschappelijke- en arbeidsparticipatie van vrouwen en het
wegwerken van beloningsverschillen tussen vrouwen en mannen. Voor lesbiennes
en homo’s wil het kabinet de veiligheid en de sociale acceptatie vergroten.
Voor de vernieuwing van het emancipatiebeleid en het lesbisch- en homo-emancipatiebeleid
is in deze kabinetsperiode een extra bedrag oplopend tot € 10 miljoen
in 2011 beschikbaar. De activiteiten staan beschreven in de nota «Meer
kansen voor vrouwen» (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr.
50) en de nota «Gewoon homo zijn» (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 27 017, nr. 33).
 
 Om dit doel te bereiken gaat OCW in 2010:
 Meer kansen voor vrouwen
 • Koploperovereenkomsten financieel ondersteunen. In 2010 worden
de bestuurlijke afspraken uitgevoerd die gemaakt zijn met 25 «koplopergemeenten».
Deze afspraken gaan over de maatschappelijke participatie van vrouwen uit
etnische minderheden. Verder hebben 12 gemeenten en 2 provincies afspraken
gemaakt om de combinatie van arbeid en zorg «tussen 7 en 7» te
vereenvoudigen. Voor uitvoering van deze koploperovereenkomsten is in deze
kabinetsperiode ongeveer € 5 miljoen beschikbaar voor maatschappelijke
participatie en € 2,5 miljoen voor tijdbeleid «7 tot 7».
 • Inzetten op een verhoging van de arbeidsdeelname van vrouwen met
een baan van ten minste twaalf uur per week van 58% in 2007 naar minimaal
65% in 2011. Hiervoor is de taskforce DeeltijdPlus ingesteld. SZW stelt
gedurende deze kabinetsperiode € 5 miljoen beschikbaar voor de taskforce.
 • De werking van het charter «Talent naar de top» ondersteunen.
In 2011 moet het aandeel vrouwen in topposities van het bedrijfsleven 20%
zijn. Hiervoor is een taskforce, stichting en monitoringscomité «Talent
naar de top» ingesteld. In 2010 gaat een aantal toonaangevende bedrijven
en overheidsinstellingen concrete streefwaarden voor het vergroten van het
aantal vrouwen aan de top formuleren.
 • De beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen verminderen. Hiervoor
is afgesproken dat bij de overheid het beloningsverschil van 4% in
deze kabinetsperiode wordt gehalveerd. Inmiddels is het beloningsverschil
verminderd naar 2,6%. De minister van BZK is als eerste verantwoordelijk
voor de realisatie van deze doelstelling.
 • Vergroten van de emancipatie van allochtone mannen door het oprichten
van vadercentra. Vadercentra zijn plekken waar mannen leren samenwerken en
van gedachten wisselen over onderwerpen die elders niet zo gemakkelijk aan
bod komen, zoals het omgaan met de emancipatie van hun vrouwen. Daarnaast
is er aandacht voor de rol die mannen spelen in de opvoeding van hun kinderen.
Het voornemen is om in 2010 en 2011 te starten met tien nieuwe vadercentra.
 • Vergroten van de aandacht voor seksuele weerbaarheid. In 2010 wordt
er meer aandacht besteed aan de seksuele weerbaarheid van jongens en de seksuele
weerbaarheid op internet.
 • Het kabinet heeft de SER gevraagd in het najaar van 2010 met een
advies te komen over de sociaaleconomische effecten van «Tijden van
de samenleving». Naast aandacht voor openingstijden van private en (semi-)publieke dienstverleners (zoals kinderopvang en huisartsen)
wordt hierbij aandacht gevraagd voor tijden op de (brede) basisschool en tijden
van tussenschoolse en buitenschoolse opvang, omdat die tijden regulerend werken
voor ouders met kinderen.
 Gewoon homo zijn
 • Koploperovereenkomsten financieel ondersteunen. In 2010 worden «koploperovereenkomsten»
met de vier grote steden en veertien middelgrote gemeentes uitgevoerd. Deze
overeenkomsten gaan over het vergroten van de sociale acceptatie van homoseksuelen.
Hiervoor is in deze kabinetsperiode ongeveer € 1 miljoen beschikbaar.
De bedoeling is dat er in 2011 minimaal 50 gemeenten zijn met een actief homo-emancipatiebeleid.
 • Gay & straight – alliances financieel ondersteunen. In
2010 worden de «gay & straight-alliances» uitgevoerd. Deze
allianties zijn gesloten tussen homo-organisaties en organisaties in de sectoren
arbeid, onderwijs, sport en ouderenzorg. Hiervoor is in deze kabinetsperiode
ongeveer € 1,5 miljoen beschikbaar.
 • Een bijdrage leveren aan de dialoog over homoseksualiteit. Deze
dialoog wordt gevoerd door allochtone jongeren en in levensbeschouwelijke
kringen. De dialoog gaat in 2010 verder.
 • Een bijdrage leveren aan de landelijke «Uit-de-kast-kom-dag»
in 2010.
 • Om invulling te geven aan de Nederlandse voorbeeldfunctie, een
grote internationale conferentie over het homobeleid organiseren.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Meest recente gerealiseerde waarde
t.o.v. streefwaarde 2008
 Streefwaarde 2011
 Verwijzing
Artikel én OD
 
 
 
 
 Arbeidsparticipatie vrouwen
(XXX 12 uur)(bron: Emancipatiemonitor 2008)
 59% (2008)
 > 65% (2011)
 Art. 25, OD 25.1
 
 
 Aandeel vrouwen in topposities rijksoverheid(bron:
SJR, Ministerie van BZK)
 19,6%
(2008)
 25% (2011)
 Art. 25, OD 25.1
 
 
 Beloningsverschil tussen mannen en vrouwen bij de
overheid(bron: Emancipatiemonitor 2008)
 2,6% (2006)
 2% (2011)
 Art. 25, OD 25.1
 
 
 Sociale acceptatie van homoseksuelen(bron: SCP)
 85% (2006)Recentere gegevens worden
in de zomer van 2010 verwacht.
 >
85% (2011)
 Art. 25, OD 25.1
 
 
 Economische zelfstandigheid van vrouwen(bron: Emancipatiemonitor 2008)
 43 % (2006)Verwachting voor 2008 is 46 %. Deze schatting is o.b.v. toegenomen
arbeidsparticipatie en een stijging
in het gemiddeld aantal uren per week. Definitieve cijfers van het CBS over
2008 volgen in 2010 en overgenomen in de Emancipatiemonitor2010.
Er is t.o.v. vorige jaren een toenemende economische zelfstandigheid van vrouwen
te zien.
 60 %
(2011)
 Art. 25, OD 25.1
 
 
 
 
 Bijlage bij de beleidsagenda: indicatoren en kengetallen
van (kwaliteit en prestaties van) het onderwijsstelsel
 Toelichting
 Onderstaande figuren illustreren de kwaliteit en het functioneren van
het onderwijsstelsel als geheel. Het betreft een selectie van de stelselindicatoren
die ook zijn opgenomen in de publicatie Bestel in Beeld. De gegevens zijn
waar mogelijk geactualiseerd voor het jaar 2008.
 Stelselindicatoren dienen enerzijds ter verantwoording (op hoofdlijnen)
aan de Tweede kamer over de kwaliteit en de resultaten van het onderwijsstelsel
en anderzijds voor het signaleren van risico’s en kansen in het stelsel:
is het bestaande beleid toereikend om afspraken over stelseldoelen na te komen.
 
 Vijf van de 12 hier opgenomen stelselindicatoren sluiten aan bij de afgesproken
EU benchmarks in het Lissabonproces. Hiermee plaatsen we ons stelsel in een
internationale context. Doel hiervan is te leren van wederzijdse ervaringen
en waar mogelijk verbeteren van de eigen prestaties.
 Dit geldt ook voor de zesde indicator: onderwijsuitgaven per deelnemer.
 De overige indicatoren zeggen iets over de kwaliteit van scholen en hun
toegevoegde waarde, de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en de
beschikbaarheid van voldoende onderwijspersoneel. Het betreffen belangrijke
prioritaire thema’s uit de beleidsagenda.
 1) Lissabon-doelstelling: Opleidingsniveau
 
 Percentage 20-24 jarigen met tenminste hoger secundair
onderwijs(bron: Eurostat).
 
 2) Lissabon-doelstelling: Voortijdig schoolverlaten
 
 Percentage 18-24 jarigen dat geen onderwijs volgt en
geen startkwalificatie heeft behaald (bron: Eurostat)
 
 
 Doelstelling: 85% in 2010; Zie artikel 3 en 4
 Doelstelling: 8% in 2010; Zie artikel 3 en 4
 3) Lissabondoelstelling: Leesvaardigheid
 
 Percentage 15-jarige leerlingen met lage leesvaardigheden
(bron: PISA)
 
 4) Lissabondoelstelling: Bèta-Techniek
 
 Verandering (% 2008 t.o.v. 2000) instroom en
uitstroom Natuur en Techniek (bron: CFI)
 
 
 Doelstelling: 9% in 2010; Zie artikel 3 en 4
 Doelstelling: 15% meer uitstroom in 2010 t.o.v. 2000; Zie artikel
6 en 7
 5) Lissabondoelstelling: Leven lang leren
 
 Percentage 25-64 jarigen dat deelneemt aan leeractiviteiten
(bron: Eurostat)
 
 6) Onderwijsuitgaven per deelnemer
 
 Als aandeel van het Bruto Binnenlands Product per hoofd,
2005 (bron: OESO)
 
 
 Doelstelling: 20% in 2010; Zie artikel 4
 Kengetal; geen streefwaarde; Zie voor uitgaven/deelnemer artikelen 1-7
 7) Toegevoegde waarde scholen
 
 Percentage scholen met voldoende opbrengsten t.o.v.
het niveau dat o.g.v. samenstelling leerlingpopulatie mag worden verwacht
(bron: Inspectie van het Onderwijs).
 
 8) Kwaliteitskenmerken scholen
 
 Percentage scholen dat voldoende scoort op diverse
kwaliteitskenmerken (bron: Inspectie van het Onderwijs)
 
 
 Kengetal, geen streefwaarde; Zie ook artikel 1 en 3
 Zie voor streefwaarden bij deze kwaliteitskenmerken artikel 1 en 3
 9) Oordeel ouders over kwaliteit school van hun kind
 
 Rapportcijfer ouders (bron: OCW Onderwijsmeter)
 
 10) Doorlopende leerlijn
 
 Percentage gediplomeerden naar bestemming (bron: onderwijsmatrix)
 
 
 Doelstelling: tenminste rapportcijfer 7,5 in 2010;Zie artikel 1 en 3
 Zie voor streefwaarden bij deze indicatore artikel 3
 11) Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt
 
 Percentage afgestudeerden dat aangeeft dat d eopleiding
voldoende basis was om te starten op de arbeidsmarkt (bron: ROA)
 
 12) Openstaande vacatures
 
 Aantal vacatures voor leraren en managers in fte (bron:
Arbeidsmarktmonitor
 
 
 Zie voor streefwaarden bij deze indicator artikel 1, 3, 4, 6 en 7
 Doelstelling: totaal aantal vacatures < 2 200 fte in 2009; Zie
artikel 9
 Overzicht beleidsdoorlichtingen 2010
 Voor 2010 zijn de onderstaande beleidsdoorlichtingen gepland. Hiermee
geeft OCW invulling aan de eis beleidsdoelstellingen te evalueren. In elk
beleidsartikel is een meerjarenoverzicht van beleidsdoorlichtingen opgenomen.
Daar vindt u ook een toelichting op beleidsdoorlichtingen en onderliggende
evaluatie- en monitoronderzoeken.
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel/Onderwerp
 AD/OD
 Start- en einddatum
 
 
 
 
 
 1. Primair onderwijs
 
 
 
 
 
 Kwaliteitsagenda PO
 OD 2
 2010–2011
 
 
 Passend onderwijs
 OD 3
 2010–2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Voortgezet onderwijs
 
 
 
 
 
 Voldoende toegeruste scholen (personele en materiele bekostiging)
 OD 1
 2010
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. Beroepsonderwijs en
Volwasseneneducatie
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting Leren & Werken
 OD 3
 2010
 
 
 
 
 
 
 
 
 6 en 7. Hoger
onderwijs
 
 
 
 
 
 Internationalisering
 OD 2
 2010–2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 9. Arbeidsvoorwaarden en Personeelsbeleid
 
 
 
 
 
 Actieplan LeerKracht
 AD
 2008–2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 11. Studiefinanciering
 
 
 
 
 
 Internationale studentenmobiliteit
 OD 5
 2010
 
 
 
 
 
 
 
 
 13. Lesgelden
 
 
 
 
 
 Les- en cursusgeld,
onderwijskaart
 AD
 2010–2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 14. Cultuur
 
 
 
 
 
 Kunstenbeleid: waarborgen aanbod en participatie
 OD 1
 2010–2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 15. Media
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting Mediabeleid
 AD
 2009–2010
 
 
 
 
 Aansluiting ontwerpbegroting 2009 naar 2010
 Deze beleidsagenda sluit af met de financiële paragraaf Aansluiting ontwerpbegroting 2009 naar 2010. Deze paragraaf presenteert
conform de rijksbegrotingsvoorschriften de belangrijkste budgettaire veranderingen
op de OCW-begroting.
 Als gevolg van de economische crisis heeft het kabinet in het aanvullend
beleidsakkoord aanvullende maatregelen gepresenteerd. Maatregelen die gericht
de economie stimuleren én bijdragen aan houdbare overheidsfinanciën
op de lange termijn. De budgettaire gevolgen hiervan (zowel intensiveringen
als herschikkingen) worden apart gepresenteerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1 Bijstellingen t.o.v. geautoriseerde uitgavenbegroting 2009 (x € 1
miljoen)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 36 331,9
 36 542,2
 36 452,0
 36 756,3
 36 939,2
 37 131,4
 
 
 Stand geautoriseerde ontwerpbegroting 2009
 35 173,3
 35 048,5
 35 210,8
 35 381,2
 35 558,7
 35 764,6
 
 
 
 Totaal verschil
 
 
 1 158,5
 
 
 1 493,7
 
 
 1 241,2
 
 
 1 375,1
 
 
 1 380,5
 
 
 1 366,7
 
 
 
 Enveloppe
 0
 225,5
 229,5
 229,5
 229,5
 229,5
 
 
 Stimuleringsmiddelen aanvullend beleidsakkoord
 227,7
 484,9
 27,1
 20,4
 6,3
 4,6
 
 
 Herschikkingen aanvullend beleidsakkoord
 – 115,5
 – 141,9
 – 353,0
 – 375,0
 – 378,3
 – 378,1
 
 
 Leerlingenontwikkeling
 12,4
 44,7
 159,3
 185,6
 193,6
 247,8
 
 
 Autonome raming studiefinanciering
 – 74,8
 – 39,6
 – 45,3
 25,9
 – 0,4
 – 57,2
 
 
 Ramingsbijstelling Kinderopvang
 14,0
 2,0
 2,0
 1,0
 2,0
 3,0
 
 
 Ramingsbijstelling Kinderopvang sociaal medische indicatie
 0
 28,2
 28,2
 28,2
 28,2
 28,2
 
 
 Prijsbijstellingtranche
2009: hogere juridisch verplichting
 44,9
 17,5
 17,7
 17,8
 17,9
 18,0
 
 
 Eindejaarsmarge 2008/2009
 234,8
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 Intertemporele compensatie
 – 49,3
 19,6
 13,2
 7,9
 7,5
 1,2
 
 
 Kasschuif OV-kaart
 – 185,2
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 FES-middelen
 – 0,1
 – 32,6
 – 6,3
 17,0
 12,7
 14,6
 
 
 Boetetaakstelling high trust
 0
 – 0,5
 – 0,5
 – 0,5
 – 0,5
 – 0,5
 
 
 Taakstelling arbeidsproductiviteit
 0
 0
 0
 – 3,6
 – 7,2
 – 7,2
 
 
 Versobering bedrijfsvoeringrijksdienst
 0
 – 0,2
 – 5,1
 – 5,6
 – 7,3
 – 14,1
 
 
 Tegemoetkoming voor stadsherstellers
 2,0
 2,0
 2,0
 2,0
 2,0
 2,0
 
 
 Weglek onderwijs: maatregelen AWBZ
 2,0
 10,0
 10,0
 10,0
 10,0
 10,0
 
 
 Overheveling middelen monumenten
 0
 23,0
 23,0
 23,0
 23,0
 23,0
 
 
 Meevallers/ramingsbijstellingen
 10,0
 1,0
 0,9
 – 0,5
 – 0,7
 – 0,7
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 122,8
 
 
 643,6
 
 
 102,7
 
 
 183,0
 
 
 138,4
 
 
 124,1
 
 
 
 
 Technische verschillen:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstellingen
 1 112,0
 1 125,7
 1 130,4
 1 134,8
 1 137,3
 1 139,5
 
 
 Overige technische verschillen
 – 76,4
 – 275,6
 8,1
 57,3
 104,9
 103,2
 
 
 
 Totaal technisch
 
 
 1 035,7
 
 
 850,2
 
 
 1 138,5
 
 
 1 192,1
 
 
 1 242,1
 
 
 1 242,7
 
 
 
 
 Totaal verschil
 
 
 1 158,5
 
 
 1 493,7
 
 
 1 241,2
 
 
 1 375,1
 
 
 1 380,5
 
 
 1 366,7
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Enveloppe
 Dit zijn de enveloppemiddelen tranche 2010 uit het Coalitieakkoord die
zijn toegevoegd aan de OCW-begroting. Deze middelen zijn inclusief het LNV
aandeel, die zijn overgeboekt naar de begroting van LNV (zie overige technische
verschillen). De onderverdeling van de enveloppen wordt in tabel
2 en 3 toegelicht. In de beleidsartikelen wordt dieper ingegaan op de bestemming
en besteding van deze middelen.
 Stimuleringsmiddelen aanvullend beleidsakkoord
 In het aanvullend beleidsakkoord heeft het kabinet voor 2009 en 2010 extra
middelen beschikbaar gesteld ten gunste van de OCW-beleidsterreinen. Tabel
4 licht de maatregelen uitgebreid toe.
 Herschikkingen aanvullend beleidsakkoord
 De noodzaak tot houdbare overheidsfinanciën op de lange termijn heeft
ook voor de OCW-begroting geleid tot herschikkingen. De herschikkingen dienen
enerzijds ter dekking van tegenvallers en anderzijds dragen ze bij aan de
tekortreductie vanaf 2011. Onder tabel 5 worden deze maatregelen uitgebreid
toegelicht.
 Leerlingenontwikkeling
 De referentieraming 2009 wijst uit dat de leerlingen- en studentenaantallen
in totaal de komende jaren hoger zullen uitvallen dan vorig jaar geraamd.
De huidige ramingsbijstelling bestaat zowel uit het verwerken van de eerder «afgetopte»
ramingen van vorig jaar als uit de bijstellingen van de leerlingen- en studentenaantallen
uit de nieuwe referentieraming. Deze reeks loopt op van € 12,4 miljoen
in 2009 tot € 247,8 miljoen in 2014. De verdeling hiervan over de
artikelen komt in het algemene deel van het verdiepingshoofdstuk aan bod.
 Autonome raming studiefinanciering
 De autonome raming voor studiefinanciering is structureel verlaagd. Dit
is met name het gevolg van de doorwerking van de meevaller in 2008 en een
meevaller op de omzettingen van de prestatiebeurs naar gift in 2009. Vanaf
2009 is de bijstelling beperkter van omvang, grotendeels veroorzaakt door
een verwachte toename van het gebruik van de aanvullende beurs als gevolg
van de economische recessie.
 Ramingsbijstelling Kinderopvang
 Het ramingsmodel kinderopvang laat zien dat de kosten voor de kinderopvang
iets hoger uitkomen dan verwacht.
 Ramingsbijstelling Kinderopvang sociaal medische indicatie
 In de vorige ramingen is de sociaal-medische indicatie (SMI) vanaf 2010
abusievelijk niet meegenomen. SMI betreft de afdrachten aan het gemeentefonds
waarmee gemeenten kinderopvangtoeslag kunnen uitkeren aan gezinnen waarvan één
van de partners werkt en de thuiszittende partner als gevolg van sociaal-medische
indicatie niet in staat is om de kinderen op te vangen.
 Prijsbijstelling tranche 2009: hogere juridisch verplichting
 Voor sommige sectoren is OCW verplicht om dit jaar een hogere compensatie
voor prijsontwikkelingen af te dragen dan volgens de gebruikelijke systematiek
ontvangen wordt. Voor 2009 is deze compensatie € 45 miljoen. Structureel
gaat het om ongeveer € 18 miljoen.
 Eindejaarsmarge 2008/2009
 Dit betreft middelen die in 2008 op de OCW begroting nog niet tot uitgaven
hebben geleid en zijn doorgeschoven naar 2009. In de eerste suppletoire wet
2009 is toegelicht welke posten dit betreft. Voor zover het niet om overlopende
betalingsverplichtingen gaat, worden deze ingezet voor de uitvoeringsproblematiek.
 Intertemporele compensatie
 Om de OCW-begroting over de jaren heen sluitend te maken is er tevens
een kasschuif van 2009 naar latere jaren.
 Kasschuif OV-kaart
 Bij najaarsnota is besloten om een deel van de OV-kaart verplichting voor
2009 reeds in 2008 te betalen. Dit betreft dus een vermindering van de betalingsverplichting
voor het begrotingsjaar 2009.
 «Fonds Economische Structuur»-middelen (FES-middelen)
 De FES-middelen worden toegelicht in het algemene deel van het verdiepingshoofdstuk.
 Boetetaakstelling High Trust
 Deze post betreft de verwerking van de taakstelling «boetebeleid:
naar high trust» uit het Coalitieakkoord.
 Taakstelling arbeidsproductiviteit
 Zoals in de voorjaarsnota reeds is gemeld, wordt er een arbeidsproductiviteitskorting
opgelegd vanaf 2012. De korting is analoog aan de taakstelling op het ambtelijk
apparaat zoals die technisch is voorbereid door de SG’s bij de start
van dit kabinet.
 Versobering bedrijfsvoering rijksdienst
 In het kader van de versobering van de bedrijfsvoering is een taakstelling
ingeboekt vanaf 2010 van € 0,2 miljoen oplopend tot € 14,1
miljoen in 2014. De inhoudelijke uitwerking gaat via de lijn van categoriemanagement
op het gebied van huisvesting, facilitair personeel en organisatie en ICT.
 Tegemoetkoming voor stadsherstellers
 Vanaf 2009 wordt er voorzien in een tegemoetkoming voor stadsherstellers.
Stadsherstel wordt hiermee gecompenseerd voor de heffing van vennootschapsbelasting.
Structureel gaat het om € 2 miljoen.
 Weglek onderwijs: maatregelen AWBZ
 Verwacht wordt dat maatregelen bij de AWBZ leiden tot een hoger beroep
op voorzieningen voor zorgleerlingen. Hiervoor wordt de OCW-begroting gecompenseerd
met € 10 miljoen structureel vanaf 2010.
 Overheveling middelen monumenten
 Dit zijn middelen ter compensatie van het beëindigen van de vrijstelling
overdrachtsbelasting monumentenpanden. Dit bedrag zal de eerstkomende twee
jaar worden ingezet voor het versneld inlopen van restauratieachterstanden
bij de rijksmonumenten. Voor de periode daarna zullen de desbetreffende middelen
worden ingezet voor de prioriteiten zoals aangegeven in de beleidsnotitie
Modernisering Monumentenzorg.
 Meevallers/ramingsbijstellingen
 Dit is een saldering van de mee- en tegenvallers aan de uitgavenkant van
de begroting.
 Loon- en prijsbijstellingen
 Deze worden toegelicht in het algemene deel van het verdiepingshoofdstuk.
 Overige technische verschillen
 De overige technische bijstellingen betreffen grotendeels desalderingen
met de ontvangsten en overboekingen met andere departementen, waaronder het
LNV-aandeel uit de enveloppen.
 
 Zie voor de meerjarenraming van de uitgaven per artikel het verdiepingshoofdstuk
(samenvatting).
 Enveloppen
 Onderstaande tabellen tonen de verdeling van de enveloppenmiddelen over
respectievelijk de pijlers uit het beleidsprogramma en de OCW-beleidsterreinen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
2 Enveloppe per pijler (x € 1
miljoen)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 EnveloppeInnovatie,
Kennis en Onderzoek (pijler 2)
 
 28,0
 33,0
 33,0
 33,0
 33,0
 
 
 EnveloppeOnderwijs
(pijler 4)
 
 175,8
 174,8
 174,8
 174,8
 174,8
 
 
 EnveloppeCultuur
en monumenten (pijler 6)
 
 19,2
 19,2
 19,2
 19,2
 19,2
 
 
 EnveloppeParticipatie,
onderkant en armoede (pijler 4)
 
 2,5
 2,5
 2,5
 2,5
 2,5
 
 
 
 Totaal uitdeling
 
 
 
 225,5
 
 
 229,5
 
 
 229,5
 
 
 229,5
 
 
 229,5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
3 Enveloppe tranche 2010 per
artikel (x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 PO
 
 62,8
 62,8
 62,8
 62,8
 62,8
 
 
 VO
 
 37,3
 37,4
 37,4
 37,4
 37,4
 
 
 BVE
 
 40,8
 40,8
 40,8
 40,8
 40,8
 
 
 HBO
 
 38,0
 38,0
 38,0
 38,0
 38,0
 
 
 WO
 
 14,0
 19,0
 19,0
 19,0
 19,0
 
 
 Cultuur
 
 18,6
 17,5
 17,5
 17,5
 17,5
 
 
 OWB
 
 10,0
 10,0
 10,0
 10,0
 10,0
 
 
 DE
 
 4,0
 4,0
 4,0
 4,0
 4,0
 
 
 
 Totaal uitdeling
 
 
 
 225,5
 
 
 229,5
 
 
 229,5
 
 
 229,5
 
 
 229,5
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De tranche 2010 uit de verschillende enveloppen is aan de OCW-begroting
toegevoegd. In de beleidsartikelen wordt dieper ingegaan op de bestemming
en besteding van deze middelen. De oploop van de overige enveloppen voor 2011
en verder is conform de afspraak uit het coalitieakkoord gereserveerd op de
aanvullende post bij het ministerie van Financiën. Besluitvorming over
deze tranche vindt in het voorjaar 2010 plaats.
 Stimuleringsmaatregelen
 Onderstaande tabel toont het stimuleringspakket uit hoofde van het aanvullend
beleidsakkoord van 25 maart 2009 voor de OCW-beleidsterreinen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
4 Intensiveringspakket (x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 Totaal
 
 
 
 Arbeidsmarkt:
jeugdwerkloosheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stageoffensief kbb’s
 6,0
 12,0
 2,0
 
 
 
 20,0
 
 
 School Ex programma
 9,0
 7,0
 
 
 
 
 16,0
 
 
 
 Totaal Arbeidsmarkt:
jeugdwerkloosheid
 
 
 15,0
 
 
 19,0
 
 
 2,0
 
 
 
 
 
 36,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderwijs: versterking mbo
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opvang conjuncturele effecten in het MBO
 75,0
 125,0
 
 
 
 
 200,0
 
 
 Versterken onderwijsarbeidsmarkt
 10,0
 10,0
 
 
 
 
 20,0
 
 
 Plusvoorziening overbelaste jongeren (WRR)
 15,0
 15,0
 
 
 
 
 30,0
 
 
 
 Totaal Onderwijs: versterking mbo; zij-instromers,
werkscholen, wijkscholen
 
 
 100,0
 
 
 150,0
 
 
 
 
 
 
 250,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kennis: versterking kennisinfrastructuur;
tijdelijke inzet kenniswerkers
 
 
 20,0
 
 
 120,0
 
 
 
 
 
 
 140,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bouw: onderhoud en
bouw scholen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Energiebesparing en binnenmilieu in het primair onderwijs
 25,0
 76,9
 
 
 
 
 101,9
 
 
 Energiebesparing en binnenmilieu in het voortgezet onderwijs
 10,0
 40,9
 
 
 
 
 50,9
 
 
 Uitvoeringskosten (m.n. CFI)
 1,2
 1,0
 
 
 
 
 2,2
 
 
 
 Totaal Bouw: onderhoud en
bouw scholen
 
 
 36,2
 
 
 118,8
 
 
 
 
 
 
 155,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verlenging aflopende innovatieprogramma’s: beroepsonderwijsin
bedrijf netwerkschool
 
 4,4
 2,4
 2,4
 2,4
 2,4
 14,0
 
 
 Verlenging aflopende innovatieprogramma’s:
ITER NL2
 
 4,0
 4,0
 
 
 
 8,0
 
 
 Grootschalige researchprojecten/leraren: nederlands centrum voor
biodiversiteit
 4,7
 10,0
 8,4
 6,9
 
 
 30,0
 
 
 Grootschalige researchprojecten/leraren: surfnet7
 6,8
 11,7
 6,3
 7,2
 
 
 32,0
 
 
 Maatschappelijke innovatieprogramma’s:
hersenen & cognitie
 2,0
 4,0
 4,0
 3,9
 3,9
 2,2
 20,0
 
 
 Snelle uitvoering FES-projecten
 43,0
 43,0
 
 
 
 
 86,0
 
 
 
 Totaal FES
 
 
 56,5
 
 
 77,1
 
 
 25,1
 
 
 20,4
 
 
 6,3
 
 
 4,6
 
 
 190,0
 
 
 
 
 Totaal op OCWbegroting
 
 
 227,7
 
 
 484,9
 
 
 27,1
 
 
 20,4
 
 
 6,3
 
 
 4,6
 
 
 771,0
 
 
 
 
 Middelen niet op de OCW-begroting
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarkt: EVC,
scholing (SZW)
 50,0
 97,0
 
 
 
 
 147,0
 
 
 Kennis (EZ)
 140,0
 
 
 
 
 
 140,0
 
 
 Energiebesparing en binnenmilieu (aanvullende post FIN)
 
 10,0
 
 
 
 
 10,0
 
 
 Bouw: monumenten(WWI)
 13,0
 31,0
 
 
 
 
 44,0
 
 
 FES: Grootschalige
researchprojecten/leraren: Innovatie impuls (AP FIN)
 0,5
 6,5
 6,5
 6,5
 
 
 20,0
 
 
 
 Totaal middelen niet op OCW-begroting
 
 
 203,5
 
 
 144,5
 
 
 6,5
 
 
 6,5
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 361,0
 
 
 
 
 Totaal intensiveringspakket voor het beleidsterrein OCW
 
 
 431,2
 
 
 629,4
 
 
 33,6
 
 
 26,9
 
 
 6,3
 
 
 4,6
 
 
 1 132,0
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Arbeidsmarkt: jeugdwerkloosheid
 Het kabinet stelt voor de periode 2009–2011 € 250 miljoen
beschikbaar voor de aanpak van jeugdwerkloosheid. Het actieplan Jeugdwerkloosheid
moet vooral in de regio’s uitgevoerd worden. Het kabinet gaat daarom
met dertig regio’s (met een Werkpleinplusvestiging) convenanten sluiten.
Hierin staan concrete maatregelen voor iedere regio om de jeugdwerkloosheid
te bestrijden. Basis hiervoor is een regionaal plan van aanpak. Alle partijen
die kunnen bijdragen aan het creëren van participatiemogelijkheden van
jongeren, kunnen in de regio aankloppen voor ondersteuning, ook onderwijsinstellingen.
Daarnaast streeft het kabinet ernaar om 10 000 extra gediplomeerde mbo-leerlingen
met een slecht arbeidsmarktperspectief niet van school te laten gaan maar
een jaar langer door te laten leren, via het School Ex (School Exit en Extension)
programma. Gelet op de economische crisis lopen zij relatief het grootste
risico om na het behalen van een diploma werkloos te worden als ze de arbeidsmarkt
betreden. Bovendien werken de 17 samenwerkende kenniscentra voor beroep en
bedrijfsleven nauw samen met het UWV Werkbedrijf om voldoende BPV-plaatsen
(stage- en leerbanen) te realiseren (het «stageoffensief»). Zo
kunnen jongeren hun opleiding afronden dan wel starten. Inclusief de reeds
bestaande middelen op de OCW-begroting is voor het stageoffensief in totaal € 23
miljoen beschikbaar.
 Het kabinet zet met het actieplan Jeugdwerkloosheid tot slot ook in op
het verbinden van jeugdzorg, onderwijs en arbeidsmarkt, via het stimuleren
van de inrichting van «plusvoorzieningen» voor overbelaste jongeren.
Hiervoor wordt zowel in 2009 als 2010 € 30 miljoen beschikbaar gesteld.
OCW en Jeugd en Gezin stellen hiertoe een tijdelijke stimuleringsregeling
plusvoorzieningen op. Dit sluit nauw aan op de aanbevelingen uit het WRR-rapport «Vertrouwen
in de school».
 Onderwijs: versterking mbo
 Er komt in 2009 en 2010 extra geld beschikbaar voor de versterking van
het mbo. Met deze middelen wordt ten eerste het mbo in staat gesteld de conjunctuureffecten
op de omvang en de samenstelling van de deelnemersaantallen in het mbo op
te vangen. Verwacht wordt dat mbo deelnemers door de economische crisis vaker
zullen kiezen voor scholing in plaats van voor de arbeidsmarkt. Ook zullen
veel mbo’ers overstappen van de beroepsbegeleidende leerweg (bbl), waarin
het leren vooral in de praktijk plaatsvindt, naar de beroepsopleidende leerweg
(bol) waarin het leren vooral op school plaatsvindt.
 Verder wordt met deze middelen in 2009 en 2010 extra geïnvesteerd
in de «plusvoorzieningen». Het kabinet wil de kansen voor overbelaste
jongeren vergroten. Dit zijn leerlingen die gebukt gaan onder een opeenstapeling
van problemen, variërend van beperkte vaardigheden en gedragsproblemen
tot gebroken gezinnen, schulden, verslaving of criminaliteit in de directe
omgeving. Ten slotte wordt een impuls gegeven aan de regionale aansluiting
tussen het beroepsonderwijs en de arbeidsmarkt.
 Kenniswerkers
 Het gaat hierbij om het behoud van onderzoekers/kenniswerkers voor Nederland
door het tijdelijk detacheren van R&D-medewerkers uit het bedrijfsleven
bij publieke kennisinstellingen. Ook onderzoekers die nieuw toetreden tot
de arbeidsmarkt kunnen van de maatregel profiteren, doordat ze langer in dienst
van de kennisinstellingen kunnen blijven. De activiteiten waarop de onderzoekers
worden ingezet zijn allemaal gekoppeld aan maatschappelijke en
wetenschappelijke prioriteiten. SenterNovem en NWO beoordelen de voorstellen.
 Bouw: onderhoud en bouw scholen
 Het kabinet heeft in het aanvullend beleidsakkoord extra geld gereserveerd
voor scholenbouw en onderhoud. De economie krijgt op korte termijn een impuls
door te investeren in energiebesparing, duurzaamheid, het binnenklimaat van
scholen en innovatie bij de verbetering van schoolgebouwen.
 In 2009 en 2010 wordt exclusief uitvoeringskosten ruim € 100
miljoen geïnvesteerd in het primair onderwijs en bijna € 51
miljoen in het voortgezet onderwijs. In 2009 en 2010 wordt € 44
miljoen ingezet voor de restauratie van monumenten. Het gaat hier vooral om
industriële en kerkelijke monumenten die een woonbestemming of woningerelateerde
bestemming krijgen. Tevens is € 10 miljoen gereserveerd op de aanvullende
post bij Financiën, hierover vindt nog nadere besluitvorming plaats in
het najaar.
 FES
 In het aanvullend beleidsakkoord is beschreven dat het kabinet naast extra
uitgaven ter stimulering van de economie ook FES-middelen inzet voor maatschappelijke
innovatie, grootschalige researchprojecten/leraren, de innovatieagenda energie
en het verlengen van aflopende innovatieprojecten. Voor OCW betekent dit concreet
dat de komende jaren geïnvesteerd gaat worden in een aantal projecten.
Zo is er € 20 miljoen op aanvullende post gereserveerd voor het
oplossen van toekomstige lerarentekorten: voor experimenten/pilots ter bevordering
van innovatie van het onderwijsproces. De investeringen in grootschalige researchprojecten
gaan (bij OCW) naar de projecten Surfnet 7 (€ 32 miljoen) en NCB
Biodiversiteit (€ 30 miljoen). Maatschappelijke innovatie wordt
doorvertaald in Hersenen en cognitie (€ 20 miljoen) dat zich o.a.
richt op vroege herkenning van jongeren met gedragsproblemen en de vraag hóe
kinderen leren en hoe deze kennis in het onderwijs gebruikt kan worden.
 Tenslotte wordt een tweetal aflopende innovatieprojecten verlengd, namelijk
ITER-NL 2 (€ 8 miljoen) en vanuit het oude project Beroepsonderwijs
in Bedrijf zal de komende jaren een experiment met het concept Netwerkschool
worden uitgevoerd (€ 14 miljoen).
 Herschikkingen
 Het kabinet heeft besloten over het budgettair kader voor 2009 en verder.
De noodzaak tot houdbare overheidsfinanciën op de lange termijn heeft
ook voor de OCW-begroting geleid tot herschikkingen. Onderstaande herschikkingen
dienen enerzijds voor dekking van tegenvallers en hiermee een sluitende OCW-begroting.
Anderzijds dragen ze bij aan de tekortreductie vanaf 2011.
 Eerst komen de herschikkingen aan bod die direct op de OCW-begroting neerslaan,
hierna volgen de herschikkingen ten laste van de aanvullende post bij Financiën.
Het gaat dan met name om enveloppemiddelen voor OCW.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
5: Herschikkingen (x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Herschikkingen op de OCW-begroting
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gerichte inzet middelen Bestuur & Management primair onderwijs
 0
 – 38,1
 – 90,3
 – 92,3
 – 89,9
 – 89,2
 
 
 Groeiregeling BAO – voortaan op bestuursniveau
 0
 – 9,0
 – 46,0
 – 46,0
 – 46,0
 – 46,0
 
 
 Vervangings-/wachtgeldopslag versoberen
 0
 – 5,0
 – 10,0
 – 10,0
 – 10,0
 – 10,0
 
 
 Kasritme schoolboeken VO
 0
 0
 – 3,5
 – 10,0
 – 10,0
 – 10,0
 
 
 Kasritme maatschappelijke stage
 – 7
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 Invoering maatschappelijke stage:
aanloopperiode
 0
 0
 – 13,0
 – 13,0
 – 13,0
 – 13,0
 
 
 Educatiemiddelen
uit participatiebudget
 0
 0
 – 35,0
 – 35,0
 – 35,0
 – 35,0
 
 
 Innovatiearrangement
 0
 0
 – 20,0
 – 20,0
 – 20,0
 – 20,0
 
 
 ReisvoorzieningMBO
 – 15
 – 30,0
 – 30,0
 – 30,0
 – 30,0
 – 30,0
 
 
 Dynamisering onderwijsopslag
 0
 – 10,0
 0
 0
 0
 0
 
 
 Deltaplan Beta/techniek
 0
 0
 – 14,0
 – 14,0
 – 14,0
 – 14,0
 
 
 Niet EER-studenten
 0
 – 4,0
 – 5,0
 – 5,0
 – 5,0
 – 5,0
 
 
 Korting rijksbijdrage academische ziekenhuizen
 0
 – 20,0
 – 20,0
 – 20,0
 – 20,0
 – 20,0
 
 
 Aanvullende beurs 1e
jaars HO-studenten na 5 maanden P-beurs
 0
 0
 – 40,0
 – 52,0
 – 52,0
 – 50,0
 
 
 Uitvoeringskosten WSF/WTOS
 0
 0
 – 1,5
 – 1,5
 – 1,5
 – 1,5
 
 
 Cultuurprofijt
 0
 – 2,0
 – 2,0
 – 2,0
 – 2,0
 – 2,0
 
 
 Digitalisering
 0
 – 3,0
 – 5,0
 – 5,0
 – 5,0
 – 5,0
 
 
 Gratis musea
 0
 – 5,0
 – 5,0
 – 5,0
 – 5,0
 – 5,0
 
 
 ESA/grote technologische instituten
 0
 0
 – 0,4
 – 4,4
 – 4,4
 – 4,4
 
 
 Inzet vrije deel eindejaarsmarge
 – 83,5
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 Diverse herschikkingen
 – 10,0
 – 15,8
 – 12,3
 – 9,8
 – 15,5
 – 18,0
 
 
 
 Totaal herschikkingen op de OCW-begroting
 
 
 – 115,5
 
 
 – 141,9
 
 
 – 353,0
 
 
 – 375,0
 
 
 – 378,3
 
 
 – 378,1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herschikkingen ten laste van de enveloppe
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technische universiteiten, samenwerking
 0
 – 10,0
 – 5,0
 – 5,0
 – 5,0
 – 5,0
 
 
 Dynamisering onderwijsopslag
 0
 – 4,0
 – 14,0
 – 14,0
 – 14,0
 – 14,0
 
 
 Beperken duur maatschappelijke stage
 0
 0
 – 25,0
 – 25,0
 – 25,0
 – 25,0
 
 
 Publieke omroep
 0
 0
 – 25,0
 – 25,0
 – 25,0
 – 25,0
 
 
 
 Totaal herschikkingen op de enveloppe (aanvullende
post FIN)
 
 
 0
 
 
 – 14,0
 
 
 – 69,0
 
 
 – 69,0
 
 
 – 69,0
 
 
 – 69,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Twee jaar niet indexeren WSF/WTOS
 0
 0
 – 5,9
 – 12,8
 – 15,0
 – 17,6
 
 
 
 Totaal herschikkingen op de aanvullende
post SFB (FIN)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 5,9
 
 
 – 12,8
 
 
 – 15,0
 
 
 – 17,6
 
 
 
 
 Totaal taakstellingen
 
 
 – 115,5
 
 
 – 155,9
 
 
 – 427,9
 
 
 – 456,8
 
 
 – 462,3
 
 
 – 464,7
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Herschikkingen op de OCW-begroting
 Gerichte inzet middelen bestuur en management primair
onderwijs
 Scholen krijgen sinds de invoering van de lumpsum middelen voor het professionaliseren
van bestuur en management. Inmiddels is gebleken dat de professionalisering
van besturen een belangrijke stap heeft gezet. Uit dien hoofde kiest het kabinet
ervoor deze middelen niet langer toe te kennen en in te zetten voor de problematiek.
Voor kleine basisscholen blijft nog wel een professionaliseringsbudget bestaan.
 Groeiregeling basisonderwijs, voortaan per bestuur
 Het basisonderwijs kent een groeiregeling waarbij basisscholen per maand
(indien een bepaalde groeidrempel wordt overschreden) een aanvraag voor groeiformatie
kunnen indienen. Nu wordt het bereiken van de groeidrempel op schoolniveau
bekeken. Besturen met daalscholen én stijgscholen worden
niet gekort voor de daling op de daalscholen, maar krijgen wel de groei op
de groeischolen vergoed. Met ingang van 1 augustus 2010 wordt op bestuursniveau
bepaald of de groeidrempel wordt gehaald.
 Vervanging/wachtgeldopslag versoberen GPL VO
 In de vergoeding voor de personele lasten zit een component «vervangings-/wachtgelduitgaven».
Gezien de realisatie van de uitgaven kan deze worden gekort.
 Kasritme schoolboeken VO
 Deze reeks komt voort uit de wijzigende kasritmes bij de invoering van
de «gratis» schoolboeken.
 Kasritme maatschappelijke stage
 Als gevolg van aanpassing van het kasritme kan het budget voor de maatschappelijke
stage in 2009 verlaagd worden met € 7 miljoen.
 Invoering maatschappelijke stage: aanloopperiode
 Het vorige kabinet had dit budget beschikbaar gesteld om de opzet van
maatschappelijke stage op scholen te stimuleren. Deze middelen vallen vanaf
2011 structureel vrij omdat bij alle scholen de maatschappelijke stage is
ingevoerd.
 Deel educatiemiddelen uit participatiebudget
 De bijdrage vanuit de educatiemiddelen aan het participatiebudget wordt
verlaagd.
 De resterende middelen zullen worden verdeeld over basisvaardigheden (met
name laaggeletterdheid), vavo (tweede kans onderwijs) en NT2. Om de doelstellingen
en afspraken te realiseren zal op deze terreinen met name prestatiegericht
worden beloond.
 Gezien deze bezuiniging en de impact hiervan op de continuïteit van
het educatieonderwijs in combinatie met een aantal andere ontwikkelingen in
het MBO, heeft het kabinet verder besloten om de introductie van de marktwerking
voor educatiemiddelen uit te stellen. Tevens wordt de oormerking van dit budget
voor educatie en de bestedingsverplichting bij de roc’s met 3 jaar (tevens
het maximum) verlengd. Daarmee zal de wettelijke taak van roc’s voor
educatie gedurende deze periode gehandhaafd blijven. De follow up (de ingang
van vervallen oormerking en bestedingsverplichting) wordt bij AMvB geregeld.
Hiertoe zal een wetswijziging worden voorbereid.
 Tot 2013 zijn er schotten tussen het educatiebudget en inburgeringsbudget.
In overleg met WWI zal voor mogelijke onvoorziene knelpunten bij het daadwerkelijk
bedienen van doelgroepen in de praktijk gezamenlijk naar goede oplossingen
worden gezocht.
 In de periode naar 2013 zal in overleg met alle partijen voorbereidingen
worden getroffen voor de daadwerkelijke invoering van de marktwerking voor
het educatieonderdeel in het p-budget.
 Innovatie arrangement
 De regeling innovatiearrangement wordt nog één jaar verlengd.
Vanaf 2011 worden de voor dit doel bestemde middelen ingezet ter dekking van
de problematiek. Dit levert structureel € 20 miljoen op.
 Reisvoorziening MBO
 Vanwege met name uitvoeringsproblemen en de noodzaak tot prioritering
worden ook de middelen die oorspronkelijk bedoeld waren voor de tegemoetkoming
in de reiskosten voor 16 en 17-jarige MBO-ers anders aangewend.
 Dynamisering onderwijsopslag
 Deze reeks komt voort uit een deel van de oploop van de enveloppenmiddelen,
die aanvankelijk gereserveerd waren voor de dynamisering van de onderwijsopslag.
 Deltaplan bèta/techniek
 Het huidige programma loopt in 2010 af. Het nieuwe programma zal vanaf
2011 in afgeslankte vorm worden voortgezet. Met ingang van 2011 wordt een
bedrag van € 14 miljoen ingezet voor de budgettaire problematiek.
Per saldo resteert nog € 46 miljoen per jaar, waaronder middelen
voor het sectorplan natuur- en scheikunde.
 Niet-EER studenten
 De bijdrage aan het hoger onderwijs voor studenten uit de niet-Europese
Economische Ruimte (exclusief studenten uit ontwikkelingslanden) wordt versoberd.
 Korting rijksbijdrage academische ziekenhuizen
 Dit betreft een beperkte doelmatigheidskorting op de rijksbijdrage aan
academische ziekenhuizen.
 Aanvullende beurs voor eerstejaars HO-studenten na vijf
maanden prestatiebeurs
 De aanvullende beurs wordt onder het prestatiebeursregime gebracht 5 maanden
ná aanvang van de studie (was een jaar). Om ook na 2014 de besparing
van € 50 miljoen te blijven realiseren, vindt enerzijds een verdere
uitbreiding plaats van de maatregel Niet-EER studenten en anderzijds een beperkte
efficiencykorting bij de hogescholen en universiteiten.
 Extensivering WTOS/uitvoeringskosten SF
 Bij de uitvoeringskosten WTOS valt € 1,5 miljoen euro vrij.
 Cultuurprofijt
 Het flankerend beleid bij cultuurprofijt, namelijk de innovatieregeling,
wordt met € 2 miljoen verlaagd. De matchingregeling cultuurprofijt
van € 10 miljoen die is gekoppeld aan de generieke korting van instellingen,
blijft gehandhaafd.
 Digitalisering
 Er wordt in 2010 voor € 3 miljoen en vanaf 2011 voor € 5
miljoen structureel gekort op het budget voor digitalisering cultuur dat betrekking
heeft op e-cultuur, infrastructuur en nieuwe media.
 Gratis musea
 Het voornemen om kinderen tot en met 12 jaar gratis naar musea te laten
gaan, wordt nu niet uitgevoerd. Eerst worden voor een bedrag van maximaal € 5
miljoen kleinschalige experimenten uitgevoerd. De resultaten zijn beschikbaar
voor een volgend kabinet om een goed onderbouwde beslissing te nemen.
 ESA/grote technologische instituten
 Dit betreft een efficiencykorting op de grote technologische instituten
en een korting op bijdragen aan programma’s bij ESA.
 Inzet vrije deel eindejaarsmarge
 Het vrije deel van de eindejaarsmarge wordt ingezet voor uitvoeringsproblematiek.
 Diverse herschikkingen
 Binnen de OCW-begroting vinden enkele herschikkingen en herprioriteringen
plaats, nodig om het meerjarige budgettaire beeld sluitend te krijgen. Een
deel van de prijsbijstelling wordt ingezet voor de begrotingsproblematiek.
Daarnaast wordt een korting toegepast op de vraaggestuurde middelen aan SLOA-instellingen
en stichting Kennisnet. Ook vinden in 2009 en 2010 minder groeitoekenningen
plaats en wordt in 2010 en 2011 versoberd op het bestedingsplan voortgezet
onderwijs. Ten slotte wordt de ophoging van de middelen bedoeld voor de lectoren
op de lerarenopleidingen gedeeltelijk verminderd.
 Herschikkingen ten laste van de enveloppe
 Technische universiteiten, samenwerking
 De extra middelen uit het Coalitieakkoord voor de federalisering van de
drie technische universiteiten zijn later, te weten vanaf 2011, beschikbaar.
Daarnaast worden deze middelen vanaf 2011 verlaagd met € 5 miljoen.
 Dynamisering onderwijsopslag
 Deze reeks komt voort uit een deel van de oploop van de enveloppenmiddelen,
die aanvankelijk gereserveerd waren voor de dynamisering van de onderwijsopslag.
 Beperken duur maatschappelijke stage
 Naar aanleiding van signalen vanuit scholen en maatschappelijke organisaties
wordt het voorgenomen aantal uren maatschappelijke stage voor met name vmbo
aangepast. Een en ander is verwerkt in de begroting, waarmee € 75
miljoen als structurele inzet beschikbaar blijft.
 Publieke omroep
 De aanvullende middelen die het kabinet beoogd had voor kwaliteit en vernieuwing
van het aanbod van de publieke omroep worden minder verhoogd. Het betrof oorspronkelijk € 100
miljoen structureel vanaf 2011 en zal nu € 75 miljoen structureel
bedragen.
 Herschikkingen op de aanvullende post SFB
 Twee jaar niet indexeren WSF/WTOS
 Vanwege de crisis-maatregelen worden de WTOS en de studiefinanciering
gedurende twee jaar niet geïndexeerd. Omdat dit een wetswijziging vergt,
levert deze maatregel pas vanaf 2011 vrijval op.
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
6 Bijstellingen t.o.v. geautoriseerde ontvangstenbegroting 2009 (x € 1
miljoen)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 2 126,4
 2 047,9
 1 981,7
 2 067,5
 2 133,5
 2 208,2
 
 
 Stand geautoriseerde ontwerpbegroting 2009
 1 971,0
 1 969,5
 1 920,3
 1 981,4
 2 066,6
 2 126,4
 
 
 
 Totaal verschil
 
 
 155,4
 
 
 78,4
 
 
 61,4
 
 
 86,1
 
 
 67,0
 
 
 81,7
 
 
 
 Autonome raming studiefinanciering
 17,0
 7,1
 2,9
 – 1,0
 – 1,9
 – 2,7
 
 
 Leerlingenontwikkeling
 – 2,9
 4,5
 24,3
 33,8
 33,6
 48,7
 
 
 FES-middelen
 56,5
 44,5
 18,8
 37,4
 19,0
 19,2
 
 
 Dagarrangementen en combinatiefuncties
 15,0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 Kasschuif Schutte
 3,5
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 Meevallers/ramingsbijstellingen
 10,0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 99,0
 
 
 56,1
 
 
 46,0
 
 
 70,2
 
 
 50,7
 
 
 65,2
 
 
 
 Technische bijstellingen
 56,4
 22,3
 15,4
 15,8
 16,2
 16,5
 
 
 
 Totaal technisch
 
 
 56,4
 
 
 22,3
 
 
 15,4
 
 
 15,8
 
 
 16,2
 
 
 16,5
 
 
 
 
 Totaal verschil
 
 
 155,4
 
 
 78,4
 
 
 61,4
 
 
 86,1
 
 
 67,0
 
 
 81,7
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Dagarrangementen en combinatiefuncties
 Binnen de «regeling dagarrangementen en combinatiefuncties»
wordt voor 2009 verwacht dat er € 15 miljoen aan niet-bestede middelen
van gemeenten wordt ontvangen. Deze worden ingezet voor uitvoeringsproblematiek
OCW.
 Technische bijstellingen
 Het betreft hier een bijstelling van de autonome ramingen en reclameopbrengsten
en desalderingen met de uitgaven.
 
 Zie voor de meerjarenraming van de ontvangsten per artikel het verdiepingshoofdstuk
(samenvatting).
 3. DE BELEIDSARTIKELEN
 ARTIKEL 1. PRIMAIR ONDERWIJS
 1.1 Algemene doelstelling: het primair onderwijs zorgt
dat leerlingen in de eerste fase van de doorlopende leerlijn hun talenten
maximaal kunnen ontplooien en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste
past bij hun talenten. Het legt bovendien de basis voor de huidige en toekomstige
deelname van deze leerlingen aan de samenleving.
 Omschrijving
 Alle kinderen hebben recht op passend en kwalitatief goed primair onderwijs
in voldoende toegeruste scholen (Grondwet, artikel 23:Staatsblad.
2002, nummer 200). De overheid houdt daarvoor een stelsel
van (speciale) basisscholen en scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs
in stand en waarborgt de kwaliteit van het onderwijs. Voor leerlingen die
extra zorg nodig hebben, heeft de overheid als taak om ondersteuning te bieden
en onderwijsachterstanden te voorkomen (Wet op primair
onderwijs en Wet op de expertisecentra). De overheid verplicht ouders
door middel van de Leerplichtwet om hun kinderen onderwijs te laten volgen.
 Verantwoordelijkheid van de minister
 De minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel dat zodanig
functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de ambities van
individuele leerlingen en bij wat de maatschappij nodig heeft. In het bijzonder
is hij verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het onderwijs, de rechtmatige
besteding van onderwijsmiddelen en het borgen van de onderwijskwaliteit. De
instrumenten die hij tot zijn beschikking heeft zijn wet- en regelgeving,
bekostiging, subsidies, toezicht en dialoog met belanghebbenden. Deze belanghebbenden
worden door de minister in een positie gebracht die hen in staat stelt maximaal
bij te dragen aan goed onderwijs. Hij doet dat door wetten en regels uit te
vaardigen voor goed bestuur.
 
 Met ingang van 1 januari 2011 is de minister ook verantwoordelijk voor
het onderwijs op de BES-eilanden: Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
 
 De minister voor Jeugd en Gezin (JenG) is verantwoordelijk voor zorg in
de school vanuit het gemeentelijke en preventieve domein. In de beleidsvorming
over de samenwerking tussen onderwijs en jeugdzorg werken de ministers van
OCW en JenG nauw samen, omdat de school de vind- en werkplaats is van kinderen
en jongeren met problemen.
 Externe factoren
 Het onderwijs wordt ook bepaald door de inzet van leerlingen, ouders,
leraren, schoolleiders, bestuurders, toezichthouders, brancheorganisaties,
maatschappelijke organisaties (bijvoorbeeld jeugdzorg), andere overheden en
bedrijven. De minister is daarom ook afhankelijk van de beschikbaarheid, de
capaciteiten en de faciliteiten van deze actoren. Andere factoren die de minister
slechts beperkt kan beïnvloeden, maar waarvan hij wel afhankelijk is,
zijn: de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, de demografische ontwikkelingen
(zoals veranderingen in de samenstelling van de leerlingenpopulatie en het
lerarenbestand) en de conjuncturele ontwikkelingen.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1.1 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
1
 Streefwaarde 2
 
 
 1. Posities op internationale ranglijst «gemiddelde
wiskundeprestaties» in groep 6 van het basisonderwijs. 
 5/6
 9
 Top 5
 
 
 
   Bron: TIMSS
 Peildatum: 1995
 Peildatum:
2007
 Peildatum: 2011
 
 
 
 2. Positie op internationale ranglijst «gemiddelde
leesvaardigheid» in groep 6 van het basisonderwijs. 
 21
 12
 Top 5
 
 
 
   Bron: PIRLS
 Peildatum: 1995
 Peildatum:
2006
 Peildatum: 2011
 
 
 
 3. Percentage leerlingen op basisscholen met havo
of vwo advies.
 38
 41,5
 43
 45
 
 
   Bron: COOL-Cohortonderzoek(NWO)
 Peildatum: 2005
 Peildatum: 2008
 Peildatum:
2011
 Peildatum: 2014
 
 
 4. Rapportcijfer ouders over de kwaliteit van
de school van hun kind.
 7,5
 7,5
 Tenminste 7,5
 Tenminste
7,5
 
 
   Bron: Onderwijsmeter
 Peildatum: 2001
 Peildatum: 2008
 Peildatum: 2010
 Peildatum: 2012
 
 
 
 
 * De relatieve indicator over de resultaten van leerlingen uit begroting
2009 is geschrapt; er wordt gewerkt aan een meer absolute indicator.
 Toelichting:
 In tabel 1.1 zijn vier indicatoren opgenomen die een beeld geven van de
prestaties van de leerlingen en de scholen in het basisonderwijs. Deze informatie
wordt verzameld via internationaal steekproefonderzoek (TIMMS, PIRLS) en nationaal
steekproefonderzoek (COOL-Cohortonderzoek NWO). Het TIMMS-onderzoek vindt één
keer in de vier jaar plaats. Het eerstvolgende onderzoek is in 2012 beschikbaar
en betreft 2011. Het PIRLS-onderzoek is vijfjaarlijks. Het eerstvolgende gaat
over 2011. Het COOL-Cohortonderzoek (NWO) is driejaarlijks. Het eerstvolgende
onderzoek betreft 2011. Van het speciaal basisonderwijs en het speciaal onderwijs
zijn geen vergelijkbare resultaatsgegevens bekend.
 1.-2. Deze indicatoren brengen het nationale prestatieniveau in vergelijking
met andere landen in beeld. Het is de ambitie dat het Nederlandse basisonderwijs
tot de internationale top 5 behoort als het gaat om wat leerlingen presteren
op gebieden als taal en rekenen. Nieuwe gegevens over 2011 zijn beschikbaar
in 2012.
 3. Nederland streeft ernaar dat op termijn (na 2020) de helft van de Nederlandse
beroepsbevolking tussen de 25 en 44 jaar hoger opgeleid is. Om deze doelstelling
te bereiken, is het gewenst dat meer leerlingen in het primair onderwijs een
hoger prestatieniveau bereiken en dat zij dat niveau ook vasthouden in het
voortgezet onderwijs. Omdat de streefwaarde voor 2008 (40%) is gerealiseerd,
wordt de streefwaarde voor 2011 verhoogd naar 43% en voor 2014 naar
45%.
 4. Aan ouders wordt tweejaarlijks gevraagd naar hun tevredenheid over
de school van hun kind. In 2008 is het rapportcijfer een 7,5. Het is de ambitie
om dit cijfer in de toekomst ten minste op een 7,5 te houden. In 2010 zullen
nieuwe gegevens beschikbaar zijn.
 1.2 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 9 282 969
 
 
 9 625 284
 
 
 9 459 204
 
 
 9 432 764
 
 
 9 384 639
 
 
 9 321 037
 
 
 9 261 073
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 20 500
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 8 981 019
 
 
 9 626 500
 
 
 9 460 420
 
 
 9 433 980
 
 
 9 385 855
 
 
 9 322 253
 
 
 9 262 289
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 8 974 817
 
 
 9 621 502
 
 
 9 455 659
 
 
 9 428 802
 
 
 9 380 679
 
 
 9 317 077
 
 
 9 257 113
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen volgen onderwijs op voldoende toegeruste
scholen voor primair onderwijs
 
 
 8 531 243
 
 
 8 994 910
 
 
 8 980 140
 
 
 8 757 032
 
 
 8 717 774
 
 
 8 652 619
 
 
 8 591 592
 
 
 
 • Personele bekostiging
 7 411 429
 7 779 540
 7 712 843
 7 573 517
 7 544 738
 7 490 210
 7 440 481
 
 
 • Materiële bekostiging
 1 089 307
 1 149 157
 1 146 968
 1 141 244
 1 131 574
 1 122 476
 1 113 213
 
 
 • Verbeteren binnenmilieu
 1 354
 27 515
 79 647
 2 747
 2 747
 2 035
 0
 
 
 • Onderwijspersoneelsbeleid
 4 603
 4 408
 4 427
 3 517
 5 083
 5 083
 5 083
 
 
 • Invoering persoonsgebonden nummer
 4 116
 5 224
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 
 
 • Humanistisch vormend en godsdienstonderwijs
 1 963
 5 737
 10 000
 10 000
 10 000
 10 000
 10 000
 
 
 • Aanpak (zeer) zwakke scholen
 160
 989
 2 400
 2 400
 0
 0
 0
 
 
 • Overig
 18 311
 22 340
 21 855
 21 607
 21 632
 20 815
 20 815
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen volgen onderwijs van hoge kwaliteit
 
 
 43 127
 
 
 60 086
 
 
 65 234
 
 
 54 093
 
 
 41 571
 
 
 43 155
 
 
 43 155
 
 
 
 • Verbeteren van taal- en rekenopbrengsten
 13 421
 26 244
 31 150
 29 730
 31 912
 32 624
 32 624
 
 
 • Excellentie en talentontwikkeling
 920
 2 964
 3 095
 3 131
 0
 0
 0
 
 
 • Verbreding techniek in het basisonderwijs
 7 875
 8 352
 4 955
 100
 0
 0
 0
 
 
 • Cultuur en school
 16 774
 18 483
 18 483
 10 782
 0
 0
 0
 
 
 • Overig
 4 137
 4 043
 7 551
 10 350
 9 659
 10 531
 10 531
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen kunnen zonder drempels het primair
onderwijs volgen dat het beste past bij hun talenten en specifieke behoeften
 
 
 353 439
 
 
 398 141
 
 
 259 415
 
 
 425 374
 
 
 425 743
 
 
 425 688
 
 
 425 688
 
 
 
 • Passend onderwijs en LGF
 39 258
 65 040
 93 726
 91 955
 91 990
 91 989
 91 989
 
 
 • OnderwijsachterstandenbeleidGOA/OAB,
VVE en schakelklassen
 283 542
 280 190
 111 469
 277 922
 278 506
 278 452
 278 452
 
 
 • Segregatie
 2 092
 1 862
 1 830
 1 859
 1 609
 1 609
 1 609
 
 
 • Onderwijsvoorzieningen voor jonggehandicapten
 0
 20 646
 22 204
 23 862
 23 862
 23 862
 23 862
 
 
 • Veiligheidop
school
 21 614
 23 158
 22 928
 22 918
 22 918
 22 918
 22 918
 
 
 • Overig
 6 933
 7 245
 7 258
 6 858
 6 858
 6 858
 6 858
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen krijgen een beter aanbod van aansluitende
voor-zieningen in en om de school
 
 
 5 776
 
 
 39 235
 
 
 11 072
 
 
 15 405
 
 
 16 030
 
 
 16 030
 
 
 16 030
 
 
 
 • Brede scholen
 970
 31 082
 11 047
 11 057
 11 682
 11 682
 11 682
 
 
 • Dagarrangementen en combinatiefuncties
 673
 8 000
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 • Tussenschoolse opvang
 3 937
 0
 0
 4 348
 4 348
 4 348
 4 348
 
 
 • Overig
 196
 153
 25
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorcalculatorische uitdelingen
 
 
 0
 
 
 80 300
 
 
 95 152
 
 
 139 778
 
 
 142 442
 
 
 142 466
 
 
 143 499
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programmakosten-overig
 
 
 41 232
 
 
 48 830
 
 
 44 646
 
 
 37 120
 
 
 37 119
 
 
 37 119
 
 
 37 149
 
 
 
 • Uitvoeringsorganisatie DUO
 32 807
 37 120
 32 671
 25 121
 25 152
 25 094
 25 124
 
 
 • Overig
 8 425
 11 710
 11 975
 11 999
 11 967
 12 025
 12 025
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 6 202
 
 
 4 998
 
 
 4 761
 
 
 5 178
 
 
 5 176
 
 
 5 176
 
 
 5 176
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 71 404
 
 
 66 539
 
 
 5 936
 
 
 1 661
 
 
 1 661
 
 
 1 661
 
 
 1 661
 
 
 
 
 
 * Ten opzichte van begroting 2009 is de tabel iets gewijzigd. Bij het
instrument «schoolbegeleiding» was een aflopend budget opgenomen
voor wachtgeldverplichtingen. Dit budget is nu opgenomen onder het instrument «overig»
van de eerste operationele doelstelling. De middelen om de positie van de
ouders te versterken zijn hier ook onder opgenomen. De enveloppenmiddelen «leer-
en hulpmiddelen» waren eerder al incidenteel opgenomen onder het instrument «verbeteren
taal- en rekenopbrengsten» en zijn nu ook meerjarig daar opgenomen.
Daar staan nu ook de middelen voor kwaliteitszorg. Het geld voor faciliteiten
voor zieke leerlingen is opgenomen onder «overig» van de derde
operationele doelstelling. De middelen voor buitenschoolse opvang lopen af
en zijn nu opgenomen onder «overig» van de vierde operationele
doelstelling. De uitgaven voor de uitvoeringsorganisaties CFI en IBG zijn
opgenomen onder DUO.
 Coalitieakkoord en aanvullend beleidsakkoord
 In het Coalitieakkoord zijn voor artikel 1
(primair onderwijs) enveloppengelden gereserveerd. Uit de enveloppe «onderwijs»
gaat het om een bedrag van € 31,3 miljoen in 2008 oplopend tot indicatief € 185,1
miljoen in 2011. Tranche 2011 is nog op de aanvullende post bij het ministerie
van Financiën gereserveerd. Tranche 2010 van de enveloppe «onderwijs»
betreft € 62,8 miljoen. Uit de enveloppe «kinderopvang»
ging het om € 53,5 miljoen in 2008 en € 41,5 miljoen in
2009 voor voor- en vroegschoolse educatie. Verder zijn in het coalitieakkoord
en in daaropvolgende Nota van Wijziging middelen beschikbaar gesteld voor
het actieplan «LeerKracht van Nederland». Deze middelen worden
toegelicht in artikel 9 (arbeidsmarkt- en personeelsbeleid). In de vorige
begroting en in deze begroting is hiervan in totaal structureel € 195,7
miljoen overgeboekt naar artikel 1 (primair onderwijs). De beleidsambities
in deze begroting zijn vanuit deze indicatieve invulling geformuleerd. Het
gaat om de ontwikkeling van het taal- en rekenonderwijs, het passend onderwijs,
het onderwijsachterstandenbeleid en de voor- en vroegschoolse educatie, de
brede scholen en het lerarenbeleid. De maatregelen zijn toegelicht in dit
beleidsartikel en in beleidartikel 9 (arbeidsmarkt- en personeelsbeleid).
 
 In het aanvullende beleidsakkoord zijn intensiveringen
opgenomen voor onderhoud en bouw van scholen. Voor het primair onderwijs gaat
het om € 104 miljoen verdeeld over 2009 en 2010. Deze middelen zullen
vooral worden ingezet voor klimaatverbetering en energiebesparing. In paragraaf
1.3.1 worden deze uitgaven verder toegelicht.
 
 In het aanvullende beleidsakkoord zijn ook
ombuigingen opgenomen die moeten bijdragen aan het herstel van de overheidsfinanciën
op de lange termijn. Voor het primair onderwijs is gekozen voor maatregelen
waarbij het primaire proces zoveel mogelijk wordt ontzien. Met ingang van
1 augustus 2010 zal de groeiregeling in het basisonderwijs worden aangepast.
Hiermee wordt circa € 46 miljoen bespaard. Verder wordt per 1 augustus
2010 de vergoeding voor Bestuur en Management voor het hele primair onderwijs
grotendeels stopgezet. Ook vervalt het resterende budget voor het vangnet
lumpsum. De totale besparing bedraagt circa € 90 miljoen. Deze maatregelen
worden verder toegelicht in paragraaf 1.3.1. Tenslotte zal met ingang
van 2013 circa € 5 miljoen worden omgebogen door diverse kleinere
maatregelen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1.3 Budget flexibiliteit per operationele doelstelling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal operationele doelstellingen)
 
 
 9 315 861
 
 
 9 251 904
 
 
 9 201 118
 
 
 9 137 492
 
 
 9 076 465
 
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 9 042 681
 9 044 921
 8 994 220
 8 930 629
 8 871 637
 
 
 Totaal bestuurlijk gebonden
 273 180
 206 829
 206 523
 206 008
 203 873
 
 
 Totaal niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 154
 375
 855
 955
 
 
 
 Leerlingen volgen onderwijs op voldoende toegeruste
scholen voor primair onderwijs
 
 
 8 980 140
 
 
 8 757 032
 
 
 8 717 774
 
 
 8 652 619
 
 
 8 591 592
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 8 882 648
 8 737 890
 8 697 143
 8 633 501
 8 574 509
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 97 492
 19 122
 20 611
 18 618
 16 583
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 20
 20
 500
 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen volgen onderwijs van hoge kwaliteit
 
 
 65 234
 
 
 54 093
 
 
 41 571
 
 
 43 155
 
 
 43 155
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 30 476
 18 245
 8 730
 9 485
 9 485
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 34 758
 35 718
 32 711
 33 540
 33 540
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 130
 130
 130
 130
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen kunnen zonder drempels het primair
onderwijs volgen dat het beste past bij hun talenten en specifieke behoeften
 
 
 259 415
 
 
 425 374
 
 
 425 743
 
 
 425 688
 
 
 425 688
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 129 532
 288 786
 288 347
 287 643
 287 643
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 129 883
 136 584
 137 196
 137 845
 137 745
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 4
 200
 200
 300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen krijgen een beter aanbod van aansluitende
voorzieningen in en om de school
 
 
 11 072
 
 
 15 405
 
 
 16 030
 
 
 16 030
 
 
 16 030
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 25
 0
 0
 0
 0
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 11 047
 15 405
 16 005
 16 005
 16 005
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 25
 25
 25
 
 
 
 
 * De programma-uitgaven zijn exclusief de «voorcalculatorische uitdelingen»
en de «programmakosten overig». De enveloppenmiddelen die nog
niet juridisch zijn verplicht, zijn opgenomen als bestuurlijk gebonden.
 1.3 Operationele beleidsdoelstelling
 1.3.1 Leerlingen volgen onderwijs op voldoende toegeruste
scholen voor primair onderwijs
 Motivering
 De overheid heeft de verantwoordelijkheid om scholen goed toe te rusten,
zodat scholen in staat zijn te voldoen aan eisen voor toegankelijkheid en
kwaliteit. De scholen en de schoolbesturen moeten kunnen inspelen op specifieke
omstandigheden en onderwijs op maat bieden.
 
 Besturen ontvangen hiervoor een lumpsumbekostiging; één
budget voor de personele en de materiële kosten. Het geld kan vrij worden
besteed aan het onderwijs en de zorg.
 
 Het onderwijsverslag 2007/2008 van de Inspectie van Onderwijs laat zien
dat het primair onderwijs er als geheel goed voorstaat. Op sectorniveau ziet
de Inspectie van het Onderwijs geen continuïteitsrisico’s. In 2009
zal de lumpsumbekostiging worden geëvalueerd.
 Instrumenten
 • Personele bekostiging
 De basis voor de personele bekostiging van de scholen is het aantal leerlingen,
de gemiddelde leeftijd van de leraren en het opleidingsniveau van de ouders.
Voor de bekostiging van vervangers van bijvoorbeeld zieke leraren (Vervangingsfonds)
en voor de verzekering van de wachtgelden (Participatiefonds) geldt een beperkte
verzekeringsplicht. Het huidige stelsel blijft voor alle schoolbesturen
van kracht. De eerder voorgenomen pilot om te experimenteren met een andere
vorm van bekostiging gaat niet door, omdat er onvoldoende aanmeldingen waren.
Werkgevers- en werknemersorganisaties hebben aangegeven dat zij naar mogelijkheden
willen zoeken om het huidige stelsel te moderniseren.
 
 Met ingang van 1 augustus 2010 zal de groeiregeling in het basisonderwijs
zo worden aangepast dat de omvang van de groeitoekenning niet langer op schoolniveau
wordt berekend, maar op bestuursniveau. Een groot deel van de tussentijdse
leerlingengroei komt daarmee niet meer in aanmerking voor een groeitoekenning,
omdat die leerlingengroei wegvalt tegen een leerlingendaling op andere scholen
onder hetzelfde bestuur. Op het totale personele groeibudget voor het basisonderwijs
van € 75 miljoen wordt hiermee circa € 46 miljoen bespaard.
Op diezelfde datum wordt ook de vergoeding voor Bestuur en Management voor
het primair onderwijs grotendeels stopgezet. Alleen de kleine basisscholen
zullen hiervoor nog middelen ontvangen. Hiervoor is nog ongeveer € 5
miljoen beschikbaar (de «kleinescholentoeslag»). Ook vervalt het
resterende budget voor het vangnet lumpsum. De totale besparing bedraagt ongeveer € 90
miljoen.
 
 • Materiële bekostiging
 Het Rijk verstrekt schoolbesturen een lumpsumbekostiging voor de materiële
instandhouding van scholen. Deze bekostiging is gebaseerd op een programma
van eisen. Eens per vijf jaar vindt een evaluatie van de programma’s
van eisen plaats. Deze evaluatie toetst of de bekostiging adequaat is. De
eerstvolgende evaluatie is in 2011.
 
 • Verbeteren binnenmilieu basisscholen
 Tot en met het schooljaar 2012/2013 is jaarlijks € 2,7 miljoen
beschikbaar voor een bewustwordingscampagne en een (eenmalige) financiële
bijdrage voor verbeteringen in het binnenmilieu van scholen. De scholen ontvangen
bij een bezoek van de GGD een informatiepakket, een CO2-meter en een bouwtechnisch
advies. Daarnaast wordt in totaal € 104 miljoen uitgetrokken voor
grootschalige aanpassingen in de schoolgebouwen: € 26,2 miljoen
in 2009 en € 77,9 miljoen in 2010. Deze middelen zullen vooral worden
ingezet om in de bestaande bouw het binnenklimaat te verbeteren en zuiniger
om te gaan met energie. In 2009 en 2010 komen er regelingen om scholen hierbij
te ondersteunen. Om er zeker van te zijn dat de middelen snel worden ingezet,
wordt gestart met gemeenten die al concrete plannen hebben. Daarnaast zal
er geld zijn voor innovatieve projecten.
 
 • Onderwijspersoneelsbeleid
 De instrumenten en activiteiten die voor specifiek onderwijspersoneelsbeleid
worden ingezet, worden toegelicht in artikel 9 (arbeidsmarkt- en personeelsbeleid).
Hierin zijn ook de maatregelen beschreven uit het «Convenant LeerKracht
van Nederland» (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 27 923, nr.
53). Deze maatregelen zijn gericht op de aanpak van het tekort aan
leraren en schoolleiders, het versterken van de positie van de leraar en het
verbeteren van de kwaliteit van het leraarberoep en daarmee de kwaliteit van
het onderwijs. Het geld dat hiervoor is gereserveerd staat deels op artikel
1 onder het instrument «personele bekostiging» en deels op artikel
9 (arbeidsmarkt- en personeelsbeleid).
 
 • Invoering persoonsgebonden nummer
 Vanaf medio 2009 zullen de scholen hun leerlinggegevens uitwisselen met
de Basisregistratie Onderwijs (BRON). Als deze uitwisseling goed verloopt,
is de school «aangesloten op» BRON. Scholen worden hierbij zorgvuldig
begeleid door het centrale loket BRON. Achter dit loket werken de IB-Groep
en CFI samen in de helpdesk, het relatiebeheer en de kennisbank. Als eind
2010 alle scholen volgens de planning zijn aangesloten, dan zal de bekostiging
op basis van het persoonsgebonden nummer plaatsvinden.
 
 • Godsdienstonderwijs en humanistisch vormingsonderwijs
 In 2009 is er € 5 miljoen beschikbaar gesteld voor humanistisch
vormend en godsdienstonderwijs op de openbare basisscholen. Voor 2010 en latere
jaren wordt dit bedrag verhoogd naar maximaal € 10 miljoen. Het
geld is met name bedoeld voor de salariskosten van de leraren die het onderwijs
verzorgen en wordt toegekend aan de samenwerkende landelijke organisaties
op het gebied van het godsdienstonderwijs en humanistisch vormingsonderwijs.
Hiermee wordt invulling gegeven aan het amendement van Jan Jacob van Dijk
c.s. (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008/2009, 31 700, nr. 79).
 
 • Aanpak (zeer) zwakke scholen
 Het doel is het aantal zeer zwakke basisscholen in 2011 te halveren en
de periode dat een school zeer zwak is te verkorten tot maximaal één
jaar. Daarnaast is het van belang te voorkomen dat zwakke scholen afglijden
naar zeer zwakke kwaliteit. In de brief aan de Tweede Kamer van 11 februari
2009 staan de plannen uitgewerkt om dit te realiseren (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2008/2009, 31 293, nr. 28). Hiervoor wordt
zowel in 2010 als in 2011 € 2,4 miljoen uitgetrokken.
 Scholen die door de Inspectie van het Onderwijs als zwak zijn beoordeeld
moeten een verbeterplan maken. Zeer zwakke scholen krijgen binnen één
jaar van het verbetertraject een tussenbeoordeling over de kwaliteit. Als
een school niet langer «zeer zwak» is, kunnen er nog wel redenen
zijn voor een aangepast toezichtarrangement.
 Besturen worden inhoudelijk ondersteund bij de aanvang van het verbetertraject
zeer zwakke school. Hiervoor faciliteert de PO-raad een analyseteam dat onderzoekt
welke factoren hebben geleid tot de zeer zwakke kwaliteit. Ervaren schoolleiders
worden gekoppeld aan collega’s van zwakke scholen voor uitwisseling
van ervaring en kennis («twinning»).
 Besturen, bovenschools management en schoolleiders moeten zich tijdig
bewust zijn van de (zwakke) onderwijskwaliteit. Daarom moeten zwakke scholen
voor 2011 het instrument «vroegtijdige signalering van de onderwijskwaliteit»
kunnen toepassen. De PO-raad is gevraagd de (zeer) zwakke school te faciliteren
bij het verbeterproces.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1.4 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
1
 Streefwaarde 2
 
 
 Het percentage scholen waar de leraren
efficiënt gebruik maken van de geplande onderwijstijd. 
 92,4
 96,6
 97%
 97%
 
 
 Bron: Inspectie van
het Onderwijs
 2003/2004
 2007/2008
 2008/2009
 2010/2011
 
 
 
 
 Toelichting:
 Deze indicator geeft een indicatie van de mate waarin scholen gebruik
maken van de onderwijstijd. De Inspectie van het Onderwijs bekijkt of lessen
op tijd beginnen, of niet te veel tijd wordt besteed aan klassenorganisatie
en of leerlingen niet te lang op hulp hoeven te wachten. Het percentage scholen
dat efficiënt omgaat met de onderwijstijd is in de afgelopen jaren sterk
gestegen. De Inspectie van het Onderwijs noemt het percentage hoog. Omdat
de eerdere streefwaarde (96%) is gerealiseerd, is de streefwaarde verhoogd
naar 97%. Naar verwachting zal dan bereikt zijn wat maximaal haalbaar
is. De streefwaarden vallen binnen de marge van steekproefonderzoek.
 
 Meetbare gegevens over de personele bekostiging zijn opgenomen in artikel
9 (arbeidsmarkt- en personeelsbeleid).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1.5 Leerlingen primair onderwijs (x 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Leerlingen basisonderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – geen gewicht
 1 312,7
 1 339,6
 1 331,1
 1 315,6
 1 301,8
 1 285,4
 1 268,8
 
 
 – 0.25
 37,7
 0,0
 0,0
 0,0
 0,0
 0,0
 0,0
 
 
 – 0.3
 91,1
 121,5
 120,7
 119,3
 118,0
 116,5
 115,0
 
 
 – 0.4
 0,4
 0,0
 0,0
 0,0
 0,0
 0,0
 0,0
 
 
 – 0.7
 0,7
 0,0
 0,0
 0,0
 0,0
 0,0
 0,0
 
 
 – 0.9
 47,4
 0,0
 0,0
 0,0
 0,0
 0,0
 0,0
 
 
 – 1.2
 62,9
 83,9
 83,4
 82,4
 81,6
 80,5
 79,5
 
 
 Subtotaal
 1 552,9
 1 545.0
 1 535,1
 1 517.3
 1 501,4
 1 482,5
 1 463,3
 
 
 Leerlingen trekkende bevolking
 0,4
 0,4
 0,4
 0,4
 0,4
 0,4
 0,4
 
 
 Totaal
 1 553,3
 1 545,4
 1 535,5
 1 517,7
 1 501,8
 1 482,9
 1 436,7
 
 
 Leerlingen in het speciaal basisonderwijs
 44,1
 43,4
 42,7
 41,7
 40,5
 39,1
 37,6
 
 
 – waarvan anderstalige leerlingen
 8,3
 8,2
 8,1
 8,0
 7,7
 7,5
 7,2
 
 
 Leerlingen in het (voortgezet) speciaal
onderwijs
 66,3
 68,0
 69,5
 70,9
 72,0
 72,8
 73,6
 
 
 – waarvan anderstalige leerlingen
 11,5
 11,6
 11,7
 11,7
 11,7
 11,6
 11,5
 
 
 Ambulant begeleide leerlingen
 39,2
 40,2
 40,2
 40,2
 40,2
 40,2
 40,2
 
 
 
 
 Bron: Referentieraming 2009, raming op teldatum 1 oktober van de respectievelijke
jaren.
 NB: De gewichtenregeling is herzien per 1 augustus 2006. Hierdoor zijn
twee nieuwe gewichten (0.3 en 1.2) ingevoerd en zal geleidelijk tot en met
1 oktober 2009 de oude gewichtenregeling worden afgebouwd. De leerlingen
in het (v)so zijn inclusief visueel gehandicapten leerlingen (circa 640 leerlingen).
De vergoeding van de meerkosten, samenhangend met het aantal geïndiceerde
leerlingen, kent met ingang van 01-08-2008 een plafond.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1.6: (Gesaldeerde) uitgaven per leerling, excl. IBG, CFI en apparaatskosten (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 WPO: basisonderwijs en speciaal basisonderwijs
 4,7
 4,8
 4,9
 4,9
 4,9
 4,9
 4,9
 
 
 WEC: (voortgezet) speciaal onderwijs
 20,1
 20,2
 20,3
 20,0
 19,6
 19,8
 19,7
 
 
 Primair onderwijs
 5,3
 5,4
 5,6
 5,5
 5,5
 5,6
 5,6
 
 
 
 
 Bron: Referentieraming 2009, raming op teldatum 1 oktober van de respectievelijke
jaren.
 NB: De berekeningswijze is als volgt: gesaldeerde uitgaven in constante
prijzen gedeeld door het aantal leerlingen per 1 oktober van de desbetreffende
jaren.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1.7: Aantal scholen in het primair onderwijs
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Scholen voor basisonderwijs
 6 891
 6 891
 6 891
 6 891
 6 891
 6 891
 6 891
 
 
 Scholen voor speciaal basisonderwijs
 313
 313
 313
 313
 313
 313
 313
 
 
 Scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs
 323
 323
 323
 323
 323
 323
 323
 
 
 Totaal Primair onderwijs
 7 527
 7 527
 7 527
 7 527
 7 527
 7 527
 7 527
 
 
 
 
 Bron: CFI-tellingen, op peildatum 1 oktober van de respectievelijke jaren.
 1.3.2. Leerlingen volgen onderwijs van hoge kwaliteit
 Motivering
 Het primair onderwijs moet het voor de leerling mogelijk maken naar die
vorm van voortgezet onderwijs te gaan die het beste aansluit bij zijn of haar
capaciteiten. Dit vraagt om kwalitatief goed primair onderwijs. De Inspectie
van het Onderwijs houdt toezicht op de kwaliteit van het onderwijs en rapporteert
hierover jaarlijks in het Onderwijsverslag.
 
 Uit het Onderwijsverslag 2007/2008 blijkt dat de meeste scholen in het
primair onderwijs het goed doen. Zo is de onderwijskwaliteit van ruim 90%
van de basisscholen voldoende. Toch blijft vooral de kwaliteit van het taal-
en rekenonderwijs een belangrijk aandachtspunt. Al in het Onderwijsverslag
2006/2007 concludeerde de Inspectie van het Onderwijs dat bij een groeiend
aantal leerlingen de basisvaardigheden ontoereikend zijn om goed in de samenleving
te kunnen functioneren. Nader onderzoek in 2007/2008 wijst uit dat de taal-
en rekenprestaties van leerlingen samenhangen met de kwaliteit van de onderwijsleerprocessen.
 
 Goede beheersing van taal en rekenen vormt voor alle leerlingen de basis
van een succesvolle schoolcarrière, en daarmee hun verdere loopbaanontwikkeling.
De basisvaardigheden taal en rekenen staan dan ook centraal in de Kwaliteitsagenda
Primair Onderwijs «Scholen voor morgen» (november 2007) (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007-2008, 31 293, nr.1). De activiteiten
die in 2010 worden ondernomen vloeien voort uit die Kwaliteitsagenda Primair
Onderwijs en zijn daarmee een voortzetting van het in 2007 ingezette beleid.
 Instrumenten
 • Verbeteren van taal- en rekenopbrengsten
 Om het taal- en rekenonderwijs duurzaam te verbeteren is in 2010 ongeveer € 31
miljoen beschikbaar. De middelen worden onder andere ingezet voor de implementatie
van referentieniveaus, zoals is geadviseerd door de Expertgroep Doorlopende
Leerlijnen Taal en Rekenen. De referentieniveaus worden in 2010 vastgelegd
in wet- en regelgeving. De referentieniveaus bieden scholen meer duidelijkheid
en focus bij het taal- en rekenonderwijs. Om leraren te ondersteunen worden
ze in 2010 vertaald naar tussendoelen, leerlijnen taal en rekenen, leerlingvolgsystemen
en toetsen. In het kader van doorlopende leerlijnen kunnen scholen in pilots
met name werken aan de aansluiting met het voortgezet onderwijs. Voor leerlingen
die zwak zijn in taal en rekenen, worden de consequenties van de referentieniveaus
zorgvuldig in kaart gebracht. Hierna kunnen eventueel trajecten worden ingezet
om ook deze leerlingen zoveel mogelijk de referentieniveaus te laten halen.
 
 In 2008 konden samenwerkende basisscholen, met de focus op taalzwakke
en rekenzwakke scholen, via het Projectbureau Kwaliteit (PK!) van de PO-raad
subsidie aanvragen voor meerjarige taal- of rekenverbetertrajecten waarmee
bewezen effectieve aanpakken werden verspreid en toegepast. Eén van
de centrale concepten hierbij is opbrengstgericht werken. Het gaat daarbij
om het meten van de resultaten op leerling-, groeps- en schoolniveau; hiervan
te leren en het onderwijs duurzaam te verbeteren. De Inspectie van het Onderwijs
ziet toe op de mate waarin basisscholen opbrengstgericht werken, onder andere
aan de hand van de inrichting van de kwaliteitszorg op scholen. In het schooljaar
2006/2007 werd op slechts 39% van de scholen de kwaliteitszorg als
voldoende beoordeeld. Om deze reden is in de Kwaliteitsagenda Primair Onderwijs
de ambitie geformuleerd het percentage scholen met voldoende kwaliteitszorg
in drie jaar tijd te laten stijgen tot 70%. In totaal werken 1000 basisscholen
aan een taalverbetertraject en 425 aan een rekenverbetertraject. Daarnaast
werken ongeveer 160 scholen voor speciaal onderwijs en speciaal basisonderwijs
aan een verbetertraject. Deze trajecten lopen door in 2010.
 
 PK! ondersteunt de scholen en de schoolbesturen hierbij en stimuleert
het leren van elkaar om een duurzame beweging op gang te brengen.
 Vanuit dat perspectief wordt eveneens gewerkt aan het verspreiden van
de meest succesvolle aanpakken naar scholen die niet mee (konden) doen aan
een verbetertraject.
 
 • Excellentie en talentontwikkeling
 Talentvolle leerlingen worden niet altijd herkend en uitgedaagd. Uit onderzoek
blijkt bijvoorbeeld dat juist bij cognitieve toptalenten relatief vaak sprake
is van onderpresteren op het gebied van taal en rekenen. Om excellentie te
stimuleren is in 2009 een subsidieregeling opgesteld voor lokale innovatieve
projecten die de aandacht voor excellentie op basisscholen duurzaam verstevigen.
Deze lokale projecten lopen door tot en met 2011. Ook de landelijke projecten
voor excellentie, die ten goede komen aan álle scholen, lopen door
in 2010. Voorbeelden hiervan zijn een digitale topschool, het versterken van
banden tussen basisscholen en universiteiten, en het ontwikkelen van instrumenten
om talentvolle leerlingen tijdig te herkennen.
 
 • Verbreding techniek in het basisonderwijs
 Het in 2004 gestarte Nationale Actieplan Bèta/Techniek gaat in
2010 zijn laatste jaar in. Het Platform Bèta Techniek voert in dit
kader voor het primair onderwijs drie programma’s uit. Het programma
Verbreding Techniek in het Basisonderwijs (VTB) richt zich op de implementatie
van bètatechniek op 2500 basisscholen. VTB-pro is een programma waarin
10 000 zittende en aankomende leraren worden geschoold in bètatechniek.
Talentenkracht is een onderzoeksprogramma gericht op vroege signalering van
talenten bij drie- tot vijfjarige kinderen. De middelen voor het programma
VTB-pro en Talentenkracht maken deel uit van artikel 1 van de begroting (Primair
Onderwijs), de overige middelen voor het Nationale Actieplan Bèta/Techniek
staan op de begrotingsartikelen van Hoger Onderwijs (artikelen 6 en 7).
 
 Vanaf 2011 zal het Manifest Wetenschap en Techniek tot uitvoering worden
gebracht. Daarmee zal in de periode 2011 tot en met 2016 verder gebouwd worden
aan het verduurzamen van de plaats van wetenschap en techniek in het primair
onderwijs.
 
 • Cultuur en School
 Het doel van de Regeling versterking cultuureducatie in het primair onderwijs
is scholen in de gelegenheid te stellen hun visie op cultuureducatie in het
lesprogramma te bepalen en deze visie in samenwerking met hun culturele omgeving
te vertalen in een samenhangend geheel van cultuureducatieve activiteiten.
Tot en met het schooljaar 2010/2011 staan de middelen op artikel 1, daarna
op artikel 14 «Cultuur».
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1.8 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
1
 Streefwaarde 2
 
 
 1. Gemiddelde taalvaardigheidscores in groep 8 van
het basisonderwijs:
 
 
 
 
 
 
   a. woordenschat
 250
 250
 ≥ 250
 ≥ realisatie voorgaand jaar
 
 
   b. spelling
 250
 250
 ≥ 250
 ≥ realisatie voorgaand jaar
 
 
   c. begrijpend lezen.
 250
 250
 ≥ 250
 ≥ realisatie voorgaand jaar
 
 
 Bron: Cito – Jaarlijks Peilingsonderzoek
van het Onderwijsniveau
 Peildatum: 2008
 Peildatum: 2008
 Peildatum: 2009
 Peildatum
2011
 
 
 2. Gemiddelde rekenvaardigheidscores in groep 8 van
het basisonderwijs.
 250
 250
 ≥ 250
 ≥ realisatie
voorgaand jaar
 
 
 Bron: Cito – Jaarlijks Peilingsonderzoek
van het Onderwijsniveau
 Peildatum: 2008
 Peildatum: 2008
 Peildatum: 2009
 Peildatum
2011
 
 
 3. Percentage scholen dat systematisch de kwaliteit evalueert
van haar opbrengsten en het leren en onderwijzen.
 39
 52
 58
 70
 
 
 Bron: Inspectievan
het Onderwijs
 Peildatum: 2006/2007
 Peildatum: 2007/2008
 Peildatum: 2008/2009
 Peildatum:
2010/2011
 
 
 4. Percentage scholen dat voldoende scoort op kwaliteitskenmerk
instructie.
 96,7
 95
 96
 98
 
 
 Bron: Inspectie van
het Onderwijs
 Peildatum: 2003/2004
 Peildatum: 2007/2008
 Peildatum: 2008/2009
 Peildatum:
2010/2011
 
 
 5. Rapportcijfers ouders over de kwaliteit van
de leraar van het kind.
 7,7
 7,7
 7,7
 7,7
 
 
 Bron: Onderwijsmeter
 Peildatum: 2005
 Peildatum:
2008
 Peildatum: 2010
 Peildatum: 2012
 
 
 6. Percentage zeer zwakke scholen in het basisonderwijs.
 1,4%
 1,5%
 1,1%
 0,65%
 
 
 Bron: Inspectie van
het Onderwijs
 Peildatum: 01.01.2006
 Peildatum: 01.01.2009
 Peildatum: 01.01.2010
 Peildatum: 01.01.2011
 
 
 
 
 Toelichting:
 De in eerdere begrotingen opgenomen indicatoren voor taalvaardigheid-
en rekenvaardigheid in groep 8, gebaseerd op het NWO Cohortonderzoek, zijn
vervangen door indicatoren 1 en 2. Deze gegevens zijn gebaseerd op onderzoek
dat het Cito tot en met 2011 uitvoert. Daarmee zijn jaarlijks gegevens beschikbaar
over de taal- en rekenvaardigheid in plaats van driejaarlijks. Deze indicatoren
sluiten ook aan bij de Kwaliteitsagenda PO.
 1. De eerste meting over 2008 is een nulmeting. De gemiddelde taalvaardigheidscores
zijn daarbij vastgesteld op 250 punten. Het streven is de vaardigheidsscores
ieder jaar te verbeteren. Zodra ook de uitkomsten van de vervolgmeting
beschikbaar zijn, zal in overleg met de PO-raad bekeken worden of meer exacte
streefwaarden mogelijk zijn.
 2. De eerste meting over 2008 is een nulmeting. De gemiddelde rekenvaardigheidscores
zijn daarbij vastgesteld op 250 punten. De indicator rekenvaardigheid is opgebouwd
uit drie onderdelen:
 a) getallen en bewerkingen,
 b) breuken, procenten en verhoudingen en
 c) meten, meetkunde, tijd en geld.
   Het streven is de vaardigheidscores ieder jaar te verbeteren. Zodra
ook de uitkomsten van de vervolgmeting beschikbaar zijn, zal in overleg met
de PO-raad bekeken worden of meer exacte streefwaarden mogelijk zijn.
 3. In de Kwaliteitsagenda «Scholen voor morgen» is de doelstelling
opgenomen om het percentage scholen waar de kwaliteitszorg voldoende is te
laten stijgen van 39% in 2006/2007 naar 70% in 2010/2011. Scholen
met voldoende kwaliteitszorg evalueren jaarlijks hun opbrengsten en regelmatig
hun onderwijsleerproces. Deze manier van opbrengstgericht werken komt de kwaliteit
van het onderwijs ten goede.
 4. Het kwaliteitskenmerk «instructie» is samengesteld uit
drie aspecten: «de leraren realiseren een taakgerichte werksfeer», «de
leraren leggen duidelijk uit» en «de leerlingen zijn actief betrokken
bij de onderwijsactiviteiten». Van de basisscholen behaalt 95%
hierbij een voldoende niveau. Het streven is om voor het schooljaar 2008/2009
een waarde van 96% te realiseren. De streefwaarden vallen binnen de
marge van steekproefonderzoek.
 5. Ouders beoordelen de kwaliteit van de leerkracht van hun kind met een
7,7. Het streven is om dit niveau minimaal te handhaven. In 2010 zijn nieuwe
gegevens beschikbaar.
 6. Volgens de Inspectie van het Onderwijs is op 1 januari 2009 1,5%
van de basisscholen zeer zwak. Het is de ambitie om het aantal zeer zwakke
scholen in 2011 gehalveerd te hebben.
 1.3.3. Leerlingen kunnen zonder drempel onderwijs
volgen dat het beste past bij hun talenten en specifieke behoeften
 Motivering
 Sommige leerlingen zijn zonder extra ondersteuning niet of niet goed in
staat om (regulier) onderwijs te volgen, bijvoorbeeld leerlingen met leermoeilijkheden,
grote leerachterstanden of leerlingen met een handicap of stoornis. Voor kinderen
met laag opgeleide ouders, die een grotere kans hebben op onderwijsachterstand,
en voor scholen in achterstandsgebieden (impulsgebieden) biedt de gewichtenregeling
extra middelen voor de basisscholen. Voor leerlingen met een handicap of stoornis
zijn er speciale basisscholen en scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs.
Leerlingen met een indicatie voor (voortgezet) speciaal onderwijs kunnen ook,
met een rugzakje (leerlinggebonden financiering, LGF) naar een reguliere basisschool.
Het doel is dat ook deze leerlingen, naast kwalitatief goed onderwijs, een
zorgaanbod krijgen dat bij hen past, zodat ze zich optimaal kunnen ontwikkelen.
 
 Voor leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben, wordt in de beleidsuitvoering
nauw aangesloten bij het beleidsprogramma van de minister voor JenG. Hij is
namelijk verantwoordelijk voor de zorg in de school die vanuit het gemeentelijke
en preventieve domein wordt geleverd.
 
 Scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs zijn op veel grotere schaal
dan reguliere scholen zwak of zeer zwak. Uit een recent onderzoek van de Inspectie
van het Onderwijs, «De kwaliteit van het speciaal basisonderwijs (2009)»,
een onderzoek naar de kwaliteitsverbetering van zwakke en risicovolle scholen
in de periode 2006/2008, valt (voorzichtig) af te leiden dat de maatregelen
bij die scholen succes lijken te boeken. De uitdaging is om deze verbetering
ook in het (voortgezet) speciaal onderwijs te realiseren.
 Instrumenten
 • Passend onderwijs
 In de afgelopen jaren is bij het proces om passend onderwijs te realiseren
de nadruk gelegd op de bestuurlijke en juridische kant. In juni 2009 is met
de Tweede Kamer afgesproken dat er een heroverweging komt van dit proces,
waarbij de inhoud en de kwaliteit van het geleverde zorgaanbod voor de leerling
weer centraal komt te staan. Ouders en onderwijspersoneel zijn hierbij belangrijke
actoren. Waar mogelijk zal de leerling die extra zorg nodig heeft, in het
regulier onderwijs opgevangen moeten worden. Het is daarbij van het grootste
belang dat het onderwijspersoneel ook handelingsbekwaam is. Daarom is dit
een specifiek aandachtspunt in dit proces.
 
 Naar aanleiding van deze heroverweging wordt een nieuw plan van aanpak
gemaakt. Deze zal de Tweede Kamer tegelijk met deze begroting ontvangen.
 
 Voor «passend onderwijs» zijn enveloppenmiddelen beschikbaar.
Voor 2010 gaat het om een bedrag van € 45 miljoen. In het plan van
aanpak zal worden toegelicht hoe deze middelen worden ingezet.
 
 Een bijzonder aandachtpunt is de groei van het aantal geïndiceerde
leerlingen in relatie tot de beschikbare middelen. In 2007 is de begroting
voor dit doel met structureel € 140 miljoen verhoogd. Het kabinet
heeft toen besloten dat de uitgaven voor speciale leerlingenzorg binnen dit
verhoogde budgettaire kader moeten blijven. Inmiddels is gebleken dat het
aantal geïndiceerde leerlingen verder is gegroeid. Door deze groei wordt
het beschikbare budgettaire kader naar verwachting overschreden met een bedrag
van circa € 30 miljoen in 2010 oplopend tot circa € 70
miljoen structureel in 2014. In overleg met het onderwijsveld wordt een model
uitgewerkt van gebudgetteerde financiering voor de speciale leerling-zorg
voor kinderen in het (v)so en kinderen met een rugzak (lgf). Op dit moment
wordt nagedacht over te treffen aanvullende maatregelen om tijdig een eventuele
overschrijding te dekken. De huidige beschikbare middelen kunnen op een meer
transparante en meer doelmatige wijze ingezet worden. Hierover zullen afspraken
worden gemaakt. Voorzien is dat in september 2009 na overleg met het veld,
in het plan van Aanpak Passend Onderwijs maatregelen worden genomen om de
overschrijding te dekken.
 
 Voor het (voortgezet) speciaal onderwijs worden heldere criteria geformuleerd
om de opbrengstgerichtheid te vergroten. Het wetsvoorstel hiervoor zal naar
verwachting eind 2009 aan de Tweede Kamer worden aangeboden. Hierdoor zal
ook het wetsvoorstel «Goed Onderwijs, Goed Bestuur» van toepassing
worden op het voortgezet speciaal onderwijs.
 
 Met ingang van 1 augustus 2009 zijn de kerndoelen voor het speciaal onderwijs
van kracht geworden. Eind 2009 zal een wetsvoorstel worden ingediend dat scholen
verplicht het ontwikkelingsperspectief van leerlingen te bepalen
en te bewaken, dat uitstroomprofielen voor het voortgezet speciaal onderwijs
vastlegt en dat het onderwijs opdraagt de leerlingen te leiden naar het uitstroomprofiel
dat bij hen past. Het motto is «een reguliere startkwalificatie waar
dat kan, een andere passende kwalificatie waar dat niet kan». Daarnaast
wordt gestreefd naar het openstellen van zoveel mogelijk routes voor leerlingen
om dat te realiseren. Hiervoor worden diverse samenwerkingsconstructies tussen
scholen voor regulier en speciaal onderwijs juridisch mogelijk gemaakt.
 
 Om de reken- en taalprestaties van leerlingen te verbeteren, kunnen scholen
voor speciaal (basis-) onderwijs, net als scholen voor regulier basisonderwijs,
meedoen aan de taal- en rekentrajecten van de PO-raad. Met uitzondering van
de groep meervoudig gehandicapte en zeer moeilijk lerende leerlingen worden
voor het speciaal (basis-) onderwijs ook referentieniveaus Nederlandse taal
en rekenen/wiskunde vastgesteld.
 
 Om dit passend onderwijs te realiseren wordt ook beleid ontwikkeld om
juist de leraren hierin te ondersteunen. Uiteraard wordt daarbij aangesloten
bij het actieplan Leerkracht van Nederland.
 
 Tenslotte worden pilots uitgevoerd om de positie van de ouders te versterken.
 
 • Onderwijsachterstandenbeleid
 Gewichtenregeling
 Onderwijsachterstanden bij kinderen kunnen ontstaan door sociale, culturele
en economische omstandigheden. Om deze achterstanden te voorkomen en te bestrijden
ontvangen basisscholen extra geld op basis van de gewichtenregeling. Deze
regeling kent extra budget toe aan leerlingen met een bepaald gewicht (0,3
of 1,2). De gewichten zijn afhankelijk van het opleidingsniveau van de ouders.
De drempel in de gewichtenregeling is vastgezet op 6%. De middelen
zijn opgenomen in de lumpsum en staan in tabel 1.2 onder «personele
bekostiging».
 Daarnaast worden met ingang van schooljaar 2009/2010 extra middelen beschikbaar
gesteld voor de impulsgebieden. Dit zijn gebieden waar een gerichte inzet
van middelen nodig is als gevolg van een opeenstapeling van problemen. Deze
gebieden zijn gebaseerd op de Armoedemonitor van het SCP/CBS.
 Verder wordt het instrument «onderwijstijdverlenging» ingezet
ter bestrijding van taal- en rekenachterstanden bij achterstandsleerlingen.
Hiervoor is de Subsidieregeling onderwijstijdverlenging basisonderwijs gepubliceerd
(Staatscourant 23 april 2009, nummer 77). Dit instrument heeft een tweeledig
doel. Ten eerste het verhogen van de leerling-prestaties door het aanbieden
van extra leertijd aan achterstandsleerlingen. Ten tweede het voorkomen van
onderpresteren door een goede overgang van primair onderwijs naar voortgezet
onderwijs. De projecten zijn gericht op taal en rekenen. De extra leertijd
kan bijvoorbeeld via een «zomerschool», een «weekendschool»
of een «verlengde schooldag» worden aangeboden. Op basis van pilots
zal wetenschappelijk worden gemeten welke maatregelen onder welke omstandigheden
het meeste effect hebben. Voor de regeling is in 2010 bijna € 12
miljoen gereserveerd, in 2011, 2012 en 2013 jaarlijks bijna € 15
miljoen.
 Voorschoolse educatie en vroegschoolse educatie
 Eind juni 2009 is het wetsvoorstel Ontwikkelingskansen door kwaliteit
en educatie ingediend bij de Tweede Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 989, nr. 1–3). Het is de bedoeling
dat het wetsvoorstel met ingang van 1 augustus 2010 in werking treedt. Het
wetsvoorstel regelt dat gemeenten aan alle kinderen die dat nodig hebben voorschoolse
educatie moeten aanbieden die voldoet aan de kwaliteitseisen. Ook krijgen
gemeenten de opdracht om met betrokken organisaties bindende afspraken te
maken. Deze afspraken gaan onder andere over het werven en het leiden van
kinderen naar voorschoolse educatie en over de doorlopende leerlijn van voor-
naar vroegschoolse educatie. Het wetsvoorstel regelt ook de harmonisatie tussen
peuterspeelzalen en kinderopvang. Dit wordt toegelicht bij artikel 24.
 
 Op 27 mei 2009 is een convenant getekend met de vertegenwoordigers van
MOgroep Kinderopvang, MOgroep Maatschappelijke Dienstverlening & Welzijn,
de Branchevereniging Kinderopvang, Boink, LPP en de VNG. Deze organisaties
hebben bijna € 1,1 miljoen aan subsidie ontvangen om gemeenten,
peuterspeelzalen en kindercentra voor te bereiden op de nieuwe eisen van het
wetsvoorstel.
 
 Vanuit de enveloppe «kinderopvang» is in 2010 € 75
miljoen en vanaf 2011 € 100 miljoen extra beschikbaar voor voorschoolse
educatie. Van deze investeringen is € 44,5 miljoen in 2010 en € 56,5
miljoen vanaf 2011 onderdeel van het Gemeentefonds. Daarnaast is er vanuit
de enveloppe «kinderopvang» ongeveer € 20 miljoen structureel
beschikbaar. Deze middelen zijn meerjarig overgeboekt naar artikel 1. Hiermee
komt de eigen bijdrage van ouders, waarvan het kind deelneemt aan voorschoolse
educatie in een peuterspeelzaal, op gelijkwaardig niveau met de ouderbijdrage
in de kinderopvang, zoals die bijdrage geldt voor kinderen met ouders uit
de laagste inkomens.
 
 Het ondersteuningstraject bij de Agenda Focus op vroegschoolse educatie
is in 2009 van start gegaan. Scholen worden ondersteund om uiterlijk in 2011
in de groepen 1 en 2 vroegschoolse educatie aan te bieden aan de leerlingen
die dat nodig hebben. Scholen kunnen hiervoor het geld inzetten dat zij via
de gewichtenregeling ontvangen.
 
 • Segregatie
 Het is belangrijk dat kinderen van verschillende afkomst zoveel mogelijk
met elkaar kunnen opgroeien en samen naar school gaan. Middelen zijn beschikbaar
voor het uitvoeren van pilots in zeven gemeenten om na te gaan welke instrumenten
het meest effectief zijn bij het bevorderen van gemengde scholen. Het aantal
pilot-gemeenten zal in 2009 worden uitgebreid. Gemeenten, scholen en ouders
worden gestimuleerd een bijdrage te leveren aan het verminderen van de segregatie
in het basisonderwijs en om de contacten tussen Nederlandse leerlingen met
een niet-westerse achtergrond en autochtone leerlingen te vergroten. Het Kenniscentrum
Gemengde Scholen en de Stichting Kleurrijke Scholen evenals twee voor dit
doel benoemde «ambassadeurs» bieden daarbij ondersteuning.
 
 • Onderwijsvoorzieningen voor jonggehandicapten
 Met ingang van 1 januari 2009 is de verantwoordelijkheid voor onderwijsvoorzieningen
voor jonggehandicapten overgeheveld van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
naar de minister van OCW en daarmee ook het beschikbare budget. Het gaat om
vervoer, gebruik van een doventolk en diverse hulpmiddelen, die de leerling
of student met een handicap in staat moet stellen deel te nemen aan het onderwijs.
 
 • Veiligheid op school
 OCW subsidieert het Centrum School en Veiligheid. Dit centrum informeert
en adviseert onderwijsinstellingen, besturen, ouders en leerlingen over school
en veiligheid, waaronder de aanpak van pesten. Ook kunnen scholen op maat
ondersteuning krijgen van de Kwaliteitsteams Veiligheid. Daarnaast werkt OCW
aan de invoering van een wettelijke verplichting voor scholen om incidenten
te gaan registreren. Tot slot zijn er structurele middelen beschikbaar voor
de inzet van schoolmaatschappelijk werk en voor plaatsen voor kinderen met
ernstige gedragsproblemen (Op de Rails). Deze maatregelen sluiten tevens aan
bij de doelstellingen van het project «Veiligheid begint bij voorkomen».
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1.9 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde 1
 Streefwaarde 2
 
 
 1. Dekking passend zorgaanbod po, vo en
(v)so (N.B. wordt herzien, zie toelichting).
 wordt
herzien
 wordt herzien
 wordt
herzien
 wordt herzien
 
 
 2. Percentage zeer zwakke scholen:
 
 
 
 
 
 
   a. in het speciaal
basisonderwijs
 6,4%
 n.b.*
 5%
 3,2%
 
 
   b. in het (voortgezet) speciaal
onderwijs.
 5%
 n.b.*
 3,5%
 2,5%
 
 
 Bron: Inspectie van
het Onderwijs
 Peildatum: 2005/2006
 Peildatum: 2006/2007
 Peildatum: 2009/2010
 Peildatum: 2010/2011
 
 
 3. Percentage doelgroepleerlingen onder 4- en 5-jarigen
aan wie een VVE-programma wordt aangeboden.
 68%
 63%
 70%
 100%
 
 
 Bron: Landelijke monitor VVE,
Sardes
 Peildatum: 2005
 Peildatum: 2008
 Peildatum: 2009
 Peildatum: 2011
 
 
 4. Reductie taalachterstand doelgroepleerlingen aan
het einde van de basisschool (oude definitie).
 0%
 – 21%
 n.b.*
 n.b.*
 
 
 Bron: NWO Cohortonderzoek
 Peildatum: 2002
 Peildatum: 2005
 Peildatum: 2008
 Peildatum: 2011
 
 
 5. Reductie taalachterstand doelgroepleerlingen aan
het einde van de basisschool (nieuwe definitie):
 
 
 
 
 
 
   a. begrijpend lezen
 0%
 0%
 – 20%
 – 30%
 
 
   b. woordenschat.
 0%
 0%
 – 20%
 – 30%
 
 
 Bron: NWO Cohortonderzoek
 Peildatum:
2008
 Peildatum: 2008
 Peildatum: 2011
 Peildatum 2014
 
 
 
 
 * n.b: niet beschikbaar, omdat het desbetreffende onderzoek niet ieder
jaar plaatsvindt.
 De indicator over het percentage scholen onder geïntensiveerd toezicht
is geschrapt. De keuze van indicatoren van indicatoren sluit nu aan bij die
in de Kwaliteitsagenda Primair Onderwijs.
 Toelichting:
 1. Deze indicator voor passend onderwijs wordt nog aangepast. Deze is
op het moment waarop de begroting wordt opgesteld nog niet beschikbaar. De
aangepaste indicatoren zullen worden opgenomen in het plan van aanpak over
de nieuwe benadering van passend onderwijs dat de Tweede Kamer tegelijk met
deze begroting ontvangt.
 2. In de Kwaliteitsagenda is de ambitie geformuleerd om het aantal zeer
zwakke scholen terug te dringen. Zie ook tabel 1.8.
 3. Zowel in de brieven aan de Tweede Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 30 800VIII, nr. 169 enTweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 322, nr. 24) als in
het wetsvoorstel Ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2009–2010, 31 989) wordt uitgegaan van het aantal
doelgroepkinderen aan wie een VVE-aanbod wordt gedaan en niet
van het aantal doelgroepkinderen dat feitelijk deelneemt. De indicator in
de begroting is daarvoor aangepast. Het percentage van 70% in 2009
is als streefwaarde opgenomen in de nota van toelichting bij het Besluit doelstelling
en bekostiging onderwijsachterstandenbeleid 2006–2010. Voor 2010 is
er geen streefwaarde met het veld afgesproken.
 4. In de periode 2001–2005 nam de taalachterstand af (– 21%).
De reductie van de taalachterstand was gebaseerd op twee gegevens: taalvaardigheid
en begrijpend lezen. Het eerste gegeven is niet meer beschikbaar. Daarom wordt
overgestapt op een nieuwe definitie (indicator 5).
 5. In deze begroting wordt gestart met twee nieuwe gegevens: begrijpend
lezen en woordenschat. Het jaar 2008 is hiervoor het nieuwe startmoment (nulmeting).
Het streven is om in 2011 de taalachterstand te reduceren met 20% ten
opzichte van 2008. Ten opzichte van 2002 (volgens de oude definitie) blijft
het streven dan een reductie van 40%.
 1.3.4. Leerlingen krijgen een beter aanbod van aansluitende
voorzieningen in en om de school
 Motivering
 De samenhang in de voorzieningen, zoals in een brede school in het primair
onderwijs, vergroot de ontwikkelingskansen van 0- tot 12-jarigen, vergemakkelijkt
de combinatie van arbeid en zorg voor de ouders van deze kinderen en draagt
bij aan het voorkomen van achterstanden, uitval en leer- en gedragsmoeilijkheden.
 
 De samenwerking met externe partners zorgt ervoor dat de sociale participatie
van leerlingen toeneemt, versterkt de ontwikkelingskansen voor leerlingen
(maatwerk voor leerlingen met achterstanden, maar ook in het kader van talentontwikkeling).
Bovendien zorgt deze samenwerking ervoor dat de school goed aansluit bij de
belevingswereld van leerlingen.
 
 Verschillende voorzieningen sluiten nu nog onvoldoende op elkaar aan:
scholen, opvang- en zorginstellingen, sport- en cultuuraanbieders, medeoverheden
en overige partners stuiten op knelpunten bij het realiseren van meer samenhang
in het aanbod. Het kabinet ondersteunt lokale initiatieven en stimuleert dat
er meer brede scholen ontstaan.
 
 Met ingang van deze begroting wordt «de brede school in het voortgezet
onderwijs» toegelicht in artikel 1.
 Instrumenten
 • Brede scholen
 Brede scholen ontstaan vanuit lokale initiatieven. OCW steunt deze initiatieven
door middel van onderzoek, verschillende activiteiten op het terrein van voorlichting
en communicatie (bijvoorbeeld viawww.bredeschool.nl) en gerichte ondersteuning via het
Landelijk Steunpunt Brede Scholen.
 
 De komende tijd worden de initiatieven die zijn genomen om de ontwikkeling
van brede scholen, met name in de zogenaamde 40 krachtwijken, gecontinueerd.
De doelstelling om 1200 brede basisscholen te hebben gerealiseerd in 2011
is in 2009 al gehaald. Daarom ondersteunt het Rijk gemeenten in hun nieuwe
ambitie om te streven naar 1500 brede scholen in het primair onderwijs in
2011. Vanuit de enveloppen is hiervoor geld beschikbaar, vooral voor de realisatie
van combinatiefuncties. In 2010 is vanuit het primair onderwijs € 6,1
miljoen, vanuit voortgezet onderwijs € 3,5 miljoen en vanuit cultuur € 1,3
miljoen beschikbaar. Gemeenten dragen € 15,4 miljoen
bij vanuit het accres van het Gemeentefonds. Aan gemeenten wordt ook een structurele
bijdrage gevraagd. In de eerste tranche (aanvang 2008) zijn de middelen ten
goede gekomen aan de G30. De samenstelling van de volgende tranches is bepaald
op basis van het gemeentelijke inwoneraantal onder de 18 jaar. In de tweede
tranche (aanvang 2009) zijn 99 gemeenten gestart met het aanstellen van combinatiefunctionarissen.
In het jaar 2010 zal de derde tranche gemeenten van start gaan. Het einddoel
is 2500 fte’s combinatiefuncties te realiseren in 2012.
 
 In 2009 is de Regeling stimulering aanpassing huisvesting brede scholen
gepubliceerd. Deze regeling, waarvoor € 28 miljoen (deels FES-middelen)
beschikbaar is, is specifiek bedoeld voor het meer multifunctioneel maken
van scholen voor primair onderwijs. In 2010 en 2011 zullen de in het kader
van deze regeling gehonoreerde projecten worden uitgevoerd. Het in 2009 gestarte
meerjarig onderzoek naar de effecten van brede scholen in het primair onderwijs
met een wijkprofiel of een kansenprofiel op de ontwikkeling van kinderen,
zal ook de komende jaren doorlopen. Het Landelijk Steunpunt Brede Scholen
is gestart in april 2009. Het steunpunt voorziet in de ondersteuning van gemeenten
en scholen (primair- en voortgezet onderwijs) bij het ontwikkelen van brede
scholen. Vanaf 2010 zullen de ondersteuningsactiviteiten in de volle breedte
worden uitgevoerd. In 2010 en 2011 zal er speciale aandacht zijn voor voorlichting,
communicatie en uitwisseling van bovenlokale expertise ten aanzien van de
brede school ontwikkeling in het voortgezet onderwijs.
 
 • Tussenschoolse opvang
 Scholen zijn verantwoordelijk voor het (laten) organiseren van een overblijfvoorziening.
Dit wordt via de lumpsum bekostigd. Daarnaast is er geld beschikbaar voor
de scholing van overblijfmedewerkers en voor voorlichting, onderzoek en communicatie.
Dit budget wordt voor 2010 overgeheveld naar artikel 24.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1.10 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
1
 Streefwaarde 2
 
 
 1. Aantal brede scholen:
 
 
 
 
 
 
   – in het primair onderwijs
 600
 1 200
 –
 1 500
 
 
   – in het voortgezet onderwijs.
 260
 410
 –
 460
 
 
 Bron: Jaarbericht brede scholen in Nederland
 Peildatum: 2005
 Peildatum: 2009
 Peildatum:
2009
 Peildatum: 2011
 
 
 2. Het aantal combinatiefuncties in fte in en om
de brede school.
 0
 184
 1 000
 2 500
 
 
 Bron: SGBO-monitor
 Peildatum: 2007
 Peildatum: 2008
 Peildatum: 2010
 Peildatum: 2012
 
 
 3. Aantal geschoolde overblijfmedewerkers tussenschoolse
opvang per schooljaar.
 6 637
 6 645
 6 800
 6 800
 
 
 Bron: CFI
 Peildatum: 2007
 Peildatum: 2008
 Peildatum:
2009
 Peildatum: 2010
 
 
 
 
 Toelichting:
 1. Het kabinet ondersteunt de gemeentelijke ambitie om in 2011 in totaal
1200 brede scholen in het primair onderwijs te hebben en om in het voortgezet
onderwijs het aantal brede scholen te verhogen tot een aantal van 460 in 2011.
 2. Deze indicator betreft het aantal combinatiefuncties. Dit zijn functies
voor professionals die bij één werkgever in dienst zijn, maar
werkzaam zijn in of ten behoeve
van meerdere sectoren. Het betreft met name het primair onderwijs,
het voortgezet onderwijs en de cultuur- en sportorganisaties. Eind 2008 heeft
de éénmeting voor de eerste tranche gemeenten (G30) plaatsgevonden.
De deelnemende gemeenten hebben toegezegd ook mee te werken aan de «Outcomemonitor».
 3. Deze indicator geeft aan in hoeverre er gebruik is gemaakt van de «
regeling scholing overblijfmedewerkers. Scholing van overblijfmedewerkers
draagt bij aan de verbetering van de kwaliteit van tussenschoolse opvang.
De streefwaarde is gebaseerd op de beschikbare middelen die voor dit doel
zijn bestemd.
 1.4 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1.11 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en
de doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 OnderzoekOnderwerp
 AD of OD
 StartAfgerond
 Vindplaats
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 Innovatie en kwaliteitszorg
 1.3.2
 Start: 2008Afgerond: 2009
 
 
 
 
 Onderwijsachterstanden
 1.3.3
 Start: 2008Afgerond: 2009
 
 
 
 
 KwaliteitsagendaPO*
 1.3.2
 Start: 2010/11Afgerond: 2011
 
 
 
 
 Passend
Onderwijs**
 1.3.3
 Start: 2010/11Afgerond: 2011
 
 
 
 
 Brede scholen
 1.3.4
 Start: 2014
 
 
 
 
 Effectenonderzoek ex post
 
 Evaluatie lump
sum en versterking financieel management
 1.3.1
 Start: 2009Afgerond: 2010
 
 
 
 
 Peiling
prestaties leerlingen (Cito)*
 1.3.2
 Start: 2008Afgerond: 2009, 2010,
2011
 
 
 
 
 Experimenten
excellentie (Onderwijsbewijs)*
 1.3.2
 Start: 2009Afgerond: 2012
 
 
 
 
 Effecten
taal- en rekenverbeterprojecten*
 1.3.2
 Start: 2008Afgerond: 2011
 
 
 
 
 Pilot 15%
onderwijstijd voor vreemde taal
 1.3.2
 Start: 2009Afgerond: 2012
 
 
 
 
 Taalpilots*
 1.3.3
 Start: 2006Afgerond: 2010
 
 
 
 
 Pilots segregatie
 1.3.3
 Start: 2008Afgerond: 2012
 
 
 
 
 VVE (Pre-COOL-cohort)
 1.3.3
 Start: 2010Afgerond: 2019
 
 
 
 
 VVE-pilots
Groningen, Drenthe en Limburg
 1.3.3
 Start: 2008Afgerond: 2010
 
 
 
 
 Experimenten
VVE (Onderwijsbewijs)
 1.3.3
 Start: 2009Afgerond: 2012
 
 
 
 
 Passend
onderwijs: stelseleffecten (NWO-BOPO)**
 1.3.3
 Start: 2009Afgerond: 2011
 
 
 
 
 Passend
onderwijs: schooleffecten (NWO-BOPO)**
 1.3.3
 Start: 2009Afgerond: 2011
 
 
 
 
 Passend
onderwijs: leerling-effecten (NWO-BOPO)**
 1.3.3
 Start: 2009Afgerond: 2011
 
 
 
 
 Effecten
wijziging gewichtenregeling (NWO-BOPO)
 1.3.3
 Start: 2010Afgerond: 2011
 
 
 
 
 Effecten
pilots uitbreiding onderwijstijd
 1.3.3
 Start: 2009Afgerond: 2012
 
 
 
 
 Effecten brede scholen
 1.3.4
 Start:
2008Afgerond: 2013
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 
 Bureaucratiemonitor
 1.3.1
 Start: 2008Afgerond: 2010
 
 
 
 
 MonitorOnderwijsnummer
 1.3.1
 Start: 2007Afgerond: 2010
 
 
 
 
 Ouderbetrokkenheid
 1.3.1
 Start: 2008Afgerond: 2012
 
 
 
 
 Monitor jaarrekeningen
PO
 1.3.1
 Start: 2009Afgerond: 2011
 
 
 
 
 Functioneren
schoolbesturen (NWO-BOPO)
 1.3.1
 Start: 2009Afgerond: 2012
 
 
 
 
 Relatie personeelsbeleid en
onderwijskwaliteit(NWO-BOPO)
 1.3.1
 Start: 2009Afgerond: 2011
 
 
 
 
 Draagvlak Kwaliteitsagenda PO
onder besturen, directies en leerkrachten*
 1.3.2
 Start: 2009Afgerond: 2010, 2011
 
 
 
 
 Monitoring Regeling
excellentie (SLO)*
 1.3.2
 Start: 2009Afgerond: 2012
 
 
 
 
 Perceptie,
implementatie en gebruik van referentieniveaus (NWO-BOPO)*
 1.3.2
 Start: 2009Afgerond:
2010, 2012
 
 
 
 
 Verbeteren
professionaliteit opbrengstgericht werken, samenwerken en leren van elkaar
(NWO-BOPO)*
 1.3.2
 Start: 2010Afgerond: 2011
 
 
 
 
 Scholen
en basisvaardigheden (NWO-BOPO)*
 1.3.2
 Start: 2009Afgerond: 2010
 
 
 
 
 Stimuleren
excellentie op scholen (NWO-BOPO)*
 1.3.2
 Start: 2009Afgerond: 2010, 2012
 
 
 
 
 Passend
onderwijs (werkprogramma ECPO)**
 1.3.3
 Start: 2009Afgerond: 2011
 
 
 
 
 VVE-monitor
 1.3.3
 Start: 2007Afgerond: 2010
 
 
 
 
 Rol gemeenten
en schoolbesturen bij VVE (NWO-BOPO)
 1.3.3
 Start: 2010Afgerond: 2011
 
 
 
 
 Harmonisatie
en onderscheid peuterspeelzaal en kinderopvang (NWO-BOPO)
 1.3.3
 Start: 2009Afgerond: 2010, 2012
 
 
 
 
 Aansluiting
VVE op schoolloopbaan (NWO-BOPO)
 1.3.3
 Start: 2009Afgerond: 2010, 2012
 
 
 
 
 Lange termijnontwikkeling
onderwijsachterstanden (NWO-BOPO)
 1.3.3
 Start: 2009Afgerond: 2010
 
 
 
 
 Locale Educatieve
Agenda (NWO-BOPO)
 1.3.3
 Start: 2010Afgerond: 2012
 
 
 
 
 Monitorcombinatiefuncties
 1.3.4
 Start: 2008Afgerond: 2011
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Naast kwantitatieve gegevens, zijn voor de mate waarin de operationele
doelstellingen worden behaald, ook kwalitatieve gegevens relevant. In deze
tabel zijn de geplande kwalitatieve onderzoeken opgenomen. Uit het onderzoeksoverzicht
blijkt dat onderzoek op basis van pilots/experimenten een flinke impuls heeft
gekregen. Dat sluit goed aan op één van de aanbevelingen van
de Commissie Dijsselbloem: voordat beleid generaal wordt ingevoerd, is experimenteren
zeer gewenst.
 
 In het schooljaar 2010–2011 worden twee nieuwe beleidsdoorlichtingen
uitgevoerd, één over de Kwaliteitsagenda PO en één
over Passend Onderwijs. Voor de beleidsdoorlichting Kwaliteitsagenda zal in
ieder geval gebruik worden gemaakt van de evaluaties in de tabel met een*.
Voor de beleidsdoorlichting Passend Onderwijs zal gebruik worden gemaakt van
de evaluaties met een**.
 Voor operationele doelstelling 1.3.1 wordt een beleidsdoorlichting gepland
aan de hand van de uitkomsten van de evaluatie lump sum en versterking financieel
management. De materiële bekostiging wordt eens in de 5 jaar geëvalueerd.
De lumpsumbekostiging is relatief kort geleden ingevoerd. In 2009 vindt het
eerste effectonderzoek plaats.
 ARTIKEL 3 VOORTGEZET ONDERWIJS
 3.1 Algemene doelstelling: het voortgezet onderwijs zorgt
dat leerlingen in deze fase van de doorlopende leerlijn hun talenten maximaal
kunnen ontplooien en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het best past bij
hun talenten. Het bereidt hen voor op volwaardige deelname aan de samenleving
en een bij hun talenten passende (toekomstige) positie op de arbeidsmarkt.
 Omschrijving
 Het voortgezet onderwijs begeleidt leerlingen naar en kwalificeert voor
een voor hen passende vervolg- en/of beroepsopleiding en biedt de leerlingen
daarvoor verschillende leerroutes aan (van praktijkonderwijs tot vwo). Verder
heeft het voortgezet onderwijs de taak hen naar de arbeidsmarkt (pro) of een
diploma te leiden (overige schoolsoorten), die passen bij hun talenten en
wensen. Dat vraagt niet alleen bijzondere aandacht voor leerlingen met gedrags-
en opvoedingsproblemen, maar zeker ook voor leerlingen met speciale talenten
of leerlingen die in algemene zin uitblinken. Daarnaast heeft het voortgezet
onderwijs de taak om voor kwalitatief goed onderwijs te zorgen. De Kwaliteitsagenda
voortgezet onderwijs «Onderwijs met ambitie» kan leiden tot een
zichtbaar beter onderwijs door extra inzet op een beperkt aantal samenhangende
prioriteiten (en basisvoorwaarden). De geformuleerde prioriteiten zijn:
 1. Rekenen en Taal. Basiskwaliteit op orde: aantoonbare verbetering van
de taal- en rekenprestaties.
 2. Uitblinken. Uitblinken op alle niveaus en een passende kwalificatie
voor alle leerlingen.
 3. Burgerschap. Burgerschapsvorming voor alle leerlingen onder andere
door maatschappelijke stages.
 4. Professionele ruimte. Ruimte voor de leraar (de middelen hiervoor staan
bij artikel 9 Arbeidsmarkt- en Personeelsbeleid).
 5. Examens. Goede en betrouwbare examens.
 6. Verbetercultuur. (Zeer) zwakke scholen weer goed, goede scholen nog
beter.
 
 De prioriteiten zijn nader toegelicht in de operationele doelstellingen.
 Verantwoordelijkheid van de minister
 De minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel dat zodanig
functioneert dat het onderwijs maximaal aansluit bij de talenten en ambities
van individuele leerlingen én bij wat de maatschappij nodig heeft.
In het bijzonder is hij verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het
onderwijs, de rechtmatige en doelmatige besteding van de onderwijsmiddelen
en het borgen van de onderwijskwaliteit.
 
 De instrumenten die hij tot zijn beschikking heeft, zijn: wet- en regelgeving,
bekostiging, subsidies, toezicht en dialoog met belanghebbenden. Deze belanghebbenden
worden door de minister ondersteund op een manier die hen in staat stelt maximaal
bij te dragen aan goed onderwijs. Hij doet dat door wetten en regels voor «goed
bestuur».
 
 Met ingang van 1 januari 2010 is de minister ook verantwoordelijk voor
het onderwijs op de BES-eilanden: Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
 
 De minister voor Jeugd en Gezin is verantwoordelijk voor zorg in de school
vanuit het gemeentelijke en preventieve domein. In de beleidsvorming over
de samenwerking tussen onderwijs en jeugdzorg werken de ministers van OCW
en JenG nauw samen, omdat de school de vind- en werkplaats is van kinderen
en jongeren met problemen.
 Externe factoren
 Het onderwijs wordt ook bepaald door de inzet van leerlingen, ouders,
docenten, schoolleiders, bestuurders, toezichthouders, brancheorganisaties,
maatschappelijke organisaties (bijvoorbeeld jeugdzorg), andere overheden en
bedrijven (stages en aansluiting op de arbeidsmarkt). De minister is daarom
afhankelijk van de beschikbaarheid, capaciteiten en faciliteiten van deze
actoren. Andere factoren die de minister slechts beperkt kan beïnvloeden,
maar waarvan hij wel afhankelijk is, zijn: ontwikkelingen op de (internationale)
arbeidsmarkt, demografische ontwikkelingen in de leerlingen- en studentenpopulatie
en conjuncturele ontwikkelingen.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
3.1 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
 Streefwaarde 2
 
 
 1. Percentage 20–24 jarigen met tenminste hoger
secundair onderwijs
 71,9%
 76,2%
 85%
 
 
 
 Bron: Eurostat, Lissabondoelstelling
 peildatum: 2000
 peildatum: 2008
 peildatum: 2010
 
 
 
 2. Percentage 15 jarige leerlingen met lage leesvaardigheden
 9,6%
 15,1%
 11%
 8%
 
 
 Bron: PISA 2006
 peildatum: 2000
 peildatum: 2006* 
 peildatum: 2012
 peildatum: 2015
 
 
 3. Het percentage vsv’ers van de totale bevolking
18–24 jaar
 15,5%
 12%
 8%
 
 
 
 Bron: Eurostat
 peildatum: 2000
 peildatum:
2008
 peildatum: 2010
 
 
 
 4. Rapportcijfer van ouders over de kwaliteit van
de school van hun kind
 7,3
 7,3
 7,5
 
 
 
 Bron: OCW,
Onderwijsmeter 2008
 peildatum: 2005
 peildatum: 2008
 peildatum: 2010
 
 
 
 
 
 * Onderzoek wordt om de drie jaar uitgevoerd.
 Toelichting:
 1. De streefwaarde van 85% van de 20–24 jarigen met tenminste
hoger secundair onderwijs is een Europese afspraak waaraan Nederland zich
heeft gecommitteerd (Lissabon-doelstelling). Het behalen van een startkwalificatie
(hoger secundair onderwijs = mbo-2, havo, vwo) is een gezamenlijke verantwoordelijkheid
van de beleidsterreinen Voortgezet onderwijs en Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
(artikel 4).
 2. Nederland heeft in 2000 als doel gesteld het toenmalige percentage
leerlingen met een lage leesvaardigheid (9,6%) te handhaven. In de
Kwaliteitsagenda voortgezet onderwijs wordt aangegeven dat wordt gestreefd
naar een percentage van 8% in 2015.
 3. Het onderwijsbeleid is erop gericht het aantal voortijdig schoolverlaters
te reduceren. Het beleid om uitval te voorkomen is opgenomen in het beleidsterrein
Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (artikel 4). Vmbo-leerlingen die wel
hun diploma hebben gehaald maar niet doorstromen in het vervolgonderwijs hebben
nog geen startkwalificatie en behoren derhalve ook tot voortijdig schoolverlaters.
 4. Ouders worden jaarlijks gevraagd naar hun tevredenheid over de school
van hun kind. Het is de ambitie om het rapportcijfer 7,5 in 2010 te behalen
en in de toekomst op z’n minst te behouden.
 
   De indicator «Percentage scholen van het voortgezet onderwijs
met voldoende opbrengsten ten opzichte van het niveau dat op grond van de
kenmerken van de leerlingenpopulatie mag worden verwacht» uit de begroting
2009 is niet opgenomen. Deze indicator is een relatieve meting; er wordt gewerkt
aan een meer absolute indicator.
 3.2 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
3.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 6 651 112
 
 
 6 782 719
 
 
 6 838 245
 
 
 6 771 348
 
 
 6 806 608
 
 
 6 877 746
 
 
 6 947 023
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 6 484 945
 
 
 6 812 355
 
 
 6 869 680
 
 
 6 802 230
 
 
 6 839 725
 
 
 6 908 863
 
 
 6 978 140
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 6 479 381
 
 
 6 807 270
 
 
 6 864 957
 
 
 6 798 117
 
 
 6 836 134
 
 
 6 905 272
 
 
 6 974 549
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen volgen onderwijs op voldoende toegeruste
scholen voor voortgezet onderwijs
 
 
 6 369 842
 
 
 6 682 785
 
 
 6 707 743
 
 
 6 656 131
 
 
 6 697 747
 
 
 6 766 904
 
 
 6 835 874
 
 
 
 • Personele en materiële bekostiging
 6 266 938
 6 547 087
 6 553 181
 6 553 988
 6 595 791
 6 667 948
 6 736 918
 
 
 • Investeringen in energiebesparing en een beter binnenmilieu
 
 10 000
 40 900
 
 
 
 
 
 
 • Actieprogramma «Onderwijs bewijs» (FES)
 749
 14 152
 9 153
 0
 0
 0
 0
 
 
 • Onderwijsverzorging
 50 605
 51 873
 53 160
 53 162
 53 162
 51 162
 51 162
 
 
 • Projecten
 19 444
 19 834
 19 164
 19 265
 19 265
 19 265
 19 265
 
 
 • Belangenbeht.dienstverl. ICT (po,
vo, be)
 32 106
 39 839
 32 185
 29 716
 29 529
 28 529
 28 529
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen volgen voortgezet onderwijs van
hoge kwaliteit
 
 
 56 880
 
 
 60 492
 
 
 64 035
 
 
 61 271
 
 
 57 674
 
 
 57 675
 
 
 57 674
 
 
 
 • Kwaliteitsprojecten
via VO-Raad
 5 025
 5 492
 3 550
 3 600
 3 550
 3 550
 3 550
 
 
 • Kwaliteitsbeleid
voortgezet onderwijs
 51 855
 55 000
 60 485
 57 671
 54 124
 54 125
 54 124
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen ervaren een goede aansluiting tussen
onderwijsfases in hun doorlopende leerlijn
 
 
 0
 
 
 4 531
 
 
 4 531
 
 
 4 531
 
 
 4 531
 
 
 4 531
 
 
 4 531
 
 
 
 • Experimenten vmbo-mbo2
 0
 4 531
 4 531
 4 531
 4 531
 4 531
 4 531
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen krijgen een beter leeraanbod gericht
op sociale en maatschappelijke vaardigheden
 
 
 27 970
 
 
 34 808
 
 
 66 180
 
 
 54 602
 
 
 54 604
 
 
 54 599
 
 
 54 596
 
 
 
 • Maatschappelijke stages
 27 970
 34 808
 66 180
 54 602
 54 604
 54 599
 54 596
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programmakosten-overig
 
 
 24 689
 
 
 24 654
 
 
 22 468
 
 
 21 582
 
 
 21 578
 
 
 21 563
 
 
 21 874
 
 
 
 • Uitvoeringsorganisatie DUO
 24 689
 24 654
 22 468
 21 582
 21 578
 21 563
 21 874
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 5 564
 
 
 5 085
 
 
 4 723
 
 
 4 113
 
 
 3 591
 
 
 3 591
 
 
 3 591
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 67 658
 
 
 78 608
 
 
 62 144
 
 
 1 497
 
 
 1 361
 
 
 1 361
 
 
 1 361
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
3.3 Budget flexibiliteit per operationele doelstelling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal operationele doelstellingen)
 
 
 6 842 489
 
 
 6 776 535
 
 
 6 814 556
 
 
 6 883 709
 
 
 6 952 675
 
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 6 705 279
 6 690 386
 6 726 781
 6 797 443
 6 866 409
 
 
 Totaal bestuurlijk gebonden
 137 019
 85 764
 87 390
 85 881
 85 881
 
 
 Totaal niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 191
 385
 385
 385
 385
 
 
 
 Leerlingen volgen onderwijs op voldoende toegeruste
scholen voor voortgezet onderwijs
 
 
 6 707 743
 
 
 6 656 131
 
 
 6 697 747
 
 
 6 766 904
 
 
 6 835 874
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 6 574 083
 6 573 582
 6 613 522
 6 684 188
 6 753 158
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 133 469
 82 164
 83 840
 82 331
 82 331
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 191
 385
 385
 385
 385
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen volgen voortgezet onderwijs van
hoge kwaliteit
 
 
 64 035
 
 
 61 271
 
 
 57 674
 
 
 57 675
 
 
 57 674
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 60 485
 57 671
 54 124
 54 125
 54 124
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 3 550
 3 600
 3 550
 3 550
 3 550
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen ervaren een goede aansluiting tussen
onderwijsfases in hun doorlopende leerlijn
 
 
 4 531
 
 
 4 531
 
 
 4 531
 
 
 4 531
 
 
 4 531
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 4 531
 4 531
 4 531
 4 531
 4 531
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen krijgen een beter leeraanbod gericht
op sociale en maatschappelijke vaardigheden
 
 
 66 180
 
 
 54 602
 
 
 54 604
 
 
 54 599
 
 
 54 596
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 66 180
 54 602
 54 604
 54 599
 54 596
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.3 Operationele beleidsdoelstelling
 3.3.1 Leerlingen volgen onderwijs op voldoende toegeruste
scholen voor voortgezet onderwijs
 Motivering
 De school krijgt de ruimte om zelf invulling te geven aan de manier waarop
leerlingen het meest effectief leren (het hoe). De centrale overheid legt
op hoofdlijnen vast wát geleerd moet worden. Het voortgezet onderwijs
kent de lumpsumbekostiging voor de reguliere uitgaven. Deze bekostigingswijze
garandeert de scholen een grote mate van vrijheid in de bestedingen.
 Instrumenten
 • Personele en materiële bekostiging (waaronder gratis schoolboeken)
 Voor de leerlingen ontvangen de schoolbesturen van de rijksoverheid een
bedrag voor de personele en materiële kosten. Hiermee worden de schoolbesturen
in staat gesteld om (onderwijs)personeel aan te stellen en overige arbeidsvoorwaarden
te vervullen zoals: (na)scholing, beloningsdifferentiatie, integraal personeelsbeleid
en professionalisering en te voorzien in de kosten van de materiële instandhouding,
zoals onderhoud van het gebouw, inventaris en leermiddelen, energiekosten,
ict-voorzieningen en schoonmaak. Vanaf het schooljaar 2009–2010 krijgen
de scholen ook bekostiging voor lesmateriaal/schoolboeken via de lumpsumbekostiging.
De scholen krijgen ook de wettelijke verplichting om hun leerlingen gratis
van lesmateriaal/schoolboeken te voorzien. In 2011, en vervolgens telkens
na vier jaar, worden de doeltreffendheid en de effecten van de wet «gratis
schoolboeken» in de praktijk geëvalueerd.
 
 • Investeringen in energiebesparing en een beter binnenmilieu
 Zoals in de beleidsagenda ook al is vermeld, is de bouwsector in Nederland
zwaar getroffen door de recessie. Via een subsidieregeling kunnen scholen
geld krijgen voor energiebesparing en een beter binnenmilieu. Deze subsidie
draagt zo bij aan extra bestedingen in de bouwsector én aan een oplossing
voor belangrijke problemen in het funderend onderwijs. Het gaat om een subsidie
voor het primair en voortgezet onderwijs in 2009 en 2010.
 
 • Actieprogramma «onderwijs bewijs» (voorheen: leren
door te experimenteren in het onderwijs)
 Om meer «evidence-based» kennis (wat werkt wel, wat werkt
niet) te verwerven over effectief en efficiënt onderwijs en om meer verbindingen
te leggen tussen het onderwijsveld en wetenschappelijke onderzoek, is het
actieprogramma «onderwijs bewijs» opgezet. Het doel van het actieprogramma
is: «onderzoek en experimenten mogelijk maken binnen het onderwijs».
In het kader van dit actieprogramma is een prijsvraag uitgezet. Hiervoor is
binnen het Fonds Economische Structuurversterking (FES) geld beschikbaar (experimenteerbudget).
 Er zijn twee thema’s waarbinnen voorstellen voor experimenten kunnen
worden ingediend. Deze thema’s zijn:
 – Efficiency in het onderwijs, onder andere op het gebied van het
lerarentekort (zie hiervoor artikel 9 Arbeidsmarkt- en Lerarenbeleid), de
jeugdzorg en het taal- en rekenonderwijs.
 – Signalering en begeleiding van hoogbegaafde leerlingen.
 Voor meer informatie over de thema’s, ziewww.minocw.nl/onderwijsbewijs.
 Een onafhankelijke jury heeft zich over de 112 ingediende voorstellen
gebogen. In april 2009 zijn de winnende voorstellen geselecteerd. De experimenten
hebben een looptijd van tussen de één en vier jaar.
 
 • Onderwijsverzorgingsinstellingen en niet-wettelijke projecten
 Het budget van de onderwijsverzorgingsinstellingen is inclusief het budget
van SLO en CITO circa € 29 miljoen in 2013. Dit geld is bestemd
voor de instandhouding van de kwaliteit van het examensysteem en het onderhoud
van het stelsel. De sectororganisaties van het po, vo en bve krijgen, op grond
van de «Vaststellingsovereenkomst afronding evaluatie subsidiëring
landelijke onderwijsondersteunende activiteiten» (SLOA)(Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 800 VIII, nr.64),
een eigen budget om de beter aan te sluiten op de vraag. Dit betekent dat
het po, vo en bve meer zeggenschap krijgen over de middelen voor onderwijsondersteunende
activiteiten en dat dit geld kan worden besteed aan doelen die scholen belangrijk
vinden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
3.4
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 prijspeil 2009 (x 1 000)
 
 
 51 873
 
 
 53 160
 
 
 53 162
 
 
 53 162
 
 
 51 162
 
 
 51 162
 
 
 
 OnderwijsondersteuningSLOA:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderwijsverzorgingsinstellingen
 49 825
 47 357
 44 893
 42 574
 40 529
 40 529
 
 
 Sectorwerking PO (-raad)
 529
 1 058
 1 586
 2 115
 2 642
 2 642
 
 
 Sectorwerking VO (-raad)
 1 519
 3 037
 4 555
 6 073
 5 591
 5 591
 
 
 Sectorwerking BVE
 0*
 1 708
 2 128
 2 400
 2 400
 2 400
 
 
 
 
 * Voor 2009 is € 1 287 000,- reeds naar artikel 4
Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie overgeheveld.
 
 Daarnaast financiert OCW ook incidenteel projecten. OCW wil projecten
subsidiëren, die de beleidsdoelstellingen van het voortgezet onderwijs
ondersteunen, maar die niet onder de wettelijke artikelen/regelingen vallen.
 
 • Het gebruik van ict voor onderwijs in de sectoren po, vo en bve
 OCW ondersteunt scholen bij het gebruik van ict in het onderwijs. De bedoeling
is dat hierdoor de leeropbrengsten omhoog gaan. De wensen van de onderwijsinstellingen
en de prioriteiten uit de kwaliteitsagenda’s van de sectoren po, vo
en bve vormen hierbij de uitgangspunten. Bovenschoolse en bovensectorale ondersteuning
op het gebied van ict, ontlasten de scholen bij het verwezenlijken van hun
ambities op het gebied van ict. Er is steeds meer wetenschappelijk onderzoek
beschikbaar waaruit blijkt hoe ict moet worden ingezet om de kwaliteit van
het onderwijs te verbeteren. Op basis van een jaarlijks activiteitenplan subsidieert
OCW de stichting Kennisnet. Daarnaast subsidieert OCW twee aanvullende programma’s:
1) het innovatieprogramma van Surfnet en Kennisnet dat investeert in innovatieve
voorzieningen voor leerlingen en docenten en 2) een programma gericht op het
stimuleren van het gebruik van digitaal lesmateriaal in de school. Dit lesprogramma
ontsluit digitaal lesmateriaal en helpt docenten bij het gebruik ervan. Daarnaast
legt het een verbinding tussen de verschillende digitale lesmaterialen, zoals
Wikiwijs en de Open leermiddelenbank van de VO-raad. Met deze activiteiten
levert OCW een bijdrage aan het bevorderen van e-vaardigheden. Surfnet en
Kennisnet zijn in gesprek met het programmabureau Nederland Open in Verbinding
om onderwijsinstellingen te helpen hun weg te vinden waar het gaat om open
standaarden, en hen meer bewust te maken van de mogelijkheden van open sourse
software.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
3.5 indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
 
 
 1. Verwachte slaagkans, in procenten van
de instroom in de onderwijssector
 78%
 85%
 85%
 
 
 Bron: OCW,
Bestel in Beeld 2008
 peildatum: 2001
 peildatum: 2008
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 1 Het streven is het hoge percentage gediplomeerden op z’n minst
te handhaven.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
3.6 Kengetallen
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 1. Totaal aantal ingeschreven leerlingen (*)
 907 200
 906 900
 905 700
 911 700
 921 600
 932 400
 940 900
 
 
   Nader te verdelen in:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   1a. vmbo, incl. lwoo
 395 400
 391 800
 387 900
 387 700
 390 300
 392 200
 392 900
 
 
   1b. havo
 226 500
 226 800
 227 100
 229 300
 232 100
 235 600
 238 300
 
 
   1c. vwo
 251 800
 254 100
 256 300
 260 500
 264 800
 269 700
 274 300
 
 
   1d. pro
 26 700
 25 700
 25 000
 24 800
 25 000
 25 500
 26 000
 
 
   1e. vavo
 6 800
 8 500
 9 400
 9 400
 9 400
 9 400
 9 400
 
 
 2. Uitgaven per onderwijsdeelnemer (x € 1)
 7 107
 7 415
 7 501
 7 446
 7 407
 7 395
 7 402
 
 
 3. Totaal aantal scholen
 648
 648
 648
 648
 648
 648
 648
 
 
 4. Gemiddeld aantal leerlingen per school
 1 400
 1 400
 1 398
 1 407
 1 422
 1 439
 1 452
 
 
 
 
 * Op de teldatum. T.b.v. de nadere verdeling in de diverse schoolsoorten
zijn de leerlingen uit de brugklassen toebedeeld.
 Toelichting:
 3 en 4: Een school bestaat uit meerdere vestigingen. Het aantal vestigingen
is ruim het dubbele van het aantal scholen naar BRIN-nummers. Het gemiddeld
aantal leerlingen per vestiging is derhalve veel lager dan het aantal leerlingen
per school.
 3.3.2 Leerlingen volgen voortgezet onderwijs van hoge
kwaliteit
 Motivering
 Onderwijskwaliteit staat de komende periode meer dan ooit centraal. Bijzondere
aandacht is nodig voor de basiskennis en -vaardigheden op het gebied van rekenen
en taal. Verder is het, om een hoge kwaliteit van onderwijs te halen en te
garanderen, voor scholen noodzakelijk om blijvend en duurzaam te innoveren.
 Instrumenten
 • Kwaliteit en innovatie
 Samen met de VO-raad stimuleert OCW vernieuwingen die gericht zijn op
duurzame versterking van de kwaliteit van het voortgezet onderwijs. Het doel
is hogere leeropbrengsten bij alle leerlingen. Scholen zijn daarvoor verantwoordelijk,
uiteraard individueel maar ook als collectief. De VO-raad voert onder de noemer «Durven
delen doen» (ziewww.vo-raad.nl/innovatie) een landelijke strategie uit
voor kwaliteitsversterking in het onderwijs. Zo worden bijvoorbeeld aan de
hand van een dieptestrategie, «evidence based» nieuwe onderwijspraktijken
beproefd, waardoor het onderwijs effectiever en efficiënter wordt. Daarnaast
zorgt de VO-raad ervoor dat deze opbrengsten ten goede komen van zo veel mogelijk
vo-scholen. De VO-raad doet dat bijvoorbeeld door: de verspreiding van «good
practices», kennis delen, deskundigheidsbevordering en meer in het algemeen
het ontwikkelen van een aanstekelijk opbrengstgericht klimaat. De kennisbasis
op het terrein van vernieuwende, effectieve onderwijspraktijken wordt versterkt
(zie: «Innovaties in het voortgezet onderwijs; Een verkenning van innovaties
en effecten in het voortgezet onderwijs», Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 31 289, nr. 8). Dat gebeurt in de praktijk
door «Durven delen doen». Dit project is ook van belang voor het
slagen van de Kwaliteitsagenda voortgezet onderwijs en voor het succes van
het «maatschappelijk innovatieprogramma onderwijs».
 
 Verder ondersteunt OCW het Innovatieplatform van de VO-raad. Dit programma
plaatst de ontwikkeling van een open leermiddelenbank binnen een totaal programma:
Het leren wordt centraal gesteld, docenten en schoolleiders worden betrokken
en geschoold. Het gaat onder andere om flexibilisering van het onderwijs en
het benutten van de mogelijkheden van taakdifferentiatie in het onderwijs.
(Open) digitaal lesmateriaal ondersteunt deze doelstellingen.
 
 • Kwaliteitsagenda voor voortgezet onderwijs
 In de Kwaliteitsagenda voor voortgezet onderwijs is aangegeven op welke
prioriteiten en basisvoorwaarden nodig zijn om de kwaliteit van het onderwijs
te verbeteren. Vanaf 2008 zijn diverse acties gestart. Ook in 2010 worden
de onderstaande prioriteiten extra benadrukt met diverse specifieke acties:
 – Rekenen en Taal. Basiskwaliteit op orde: aantoonbare verbetering
van de taal- en rekenprestaties:
 Nederlandse leerlingen blijken deze basisvaardigheden minder goed onder
de knie te hebben dan eerder het geval was. En juist een goede beheersing
van deze vaardigheden is essentieel voor een succesvolle onderwijsloopbaan.
De ambitie is om de leerlingenprestaties op het gebied van rekenen en taal
in internationale en longitudinale onderzoeken, zoals PISA, COOL en TIMMS,
op een hoger niveau te brengen. Daarnaast is het streven om het aandeel leerlingen
in het voortgezet onderwijs, dat op of onder PISA-leesniveau 1 zit, terug
te dringen tot 8% in 2015 (zie tabel 3.1, indicator 2). Verder is het
streven om het percentage leerlingen dat presteert op PISA-niveau 5, te verhogen.
Referentieniveaus voor taal en rekenen worden vanaf 2010/2011 in de regelgeving
vastgelegd. Er wordt geïnvesteerd in de verbetering van de basisvaardigheden
door middel van gerichte maatregelen, zoals beschreven in de beleidsreactie
Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 31 332, nr. 3).
 – Examens. Goede en betrouwbare examens:
 De ambitie is om de kwaliteit van het schoolexamen, zowel inhoudelijk
als procesmatig, te versterken. De Inspectie van het Onderwijs besteedt de
komende jaren extra aandacht aan de verschillen tussen de schoolexamen (SE)-cijfers
en de centraal examen (CE)-cijfers. Aan de scholen waar de afwijking groter
is dan 0,5 punt en dit van invloed is op de slaagkansen, wordt gevraagd een
verbeterprogramma op te zetten. Zonodig kan wettelijk worden ingegrepen.
 
 Scholen zijn zelf ook al met initiatieven gestart om de kwaliteit van
het schoolexamen te verbeteren. Voorbeelden zijn de standaard van de VO-raad,
een inhoudelijk instrument van SLO en de acties van de vakverenigingen zelf.
 – Verbetercultuur. (Zeer) zwakke scholen weer goed, goede scholen
nog beter:
 Er wordt gestreefd naar het terugbrengen van het percentage zeer zwakke
vestigingen van 1,8% in 2008 naar 1% in 2012. Daarnaast wordt
er gestreefd naar de reductie van het aantal risicovolle vestigingen en toename
van het aantal scholen dat voldoende scoort op het kwaliteitskenmerk kwaliteitszorg.
Om dit te bereiken, worden diverse instrumenten ingezet. De Inspectie van
het Onderwijs, de VO-raad en de AOC-raad hebben hier een rol. De VO-raad draagt
bijvoorbeeld in samenwerking met de AOC-raad zorg voor een steunpunt voor
zeer zwakke scholen. De Inspectie van het Onderwijs heeft haar toezicht op
zeer zwakke scholen aangescherpt, waardoor scholen minder lang zeer zwak zullen
zijn.
 
 • Onderwijstijd
 Op 27 maart 2009 is de beleidsreactie op de aanbevelingen van de Commissie
Onderwijstijd aan de Tweede Kamer gezonden (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 289, nr. 56). De aanbevelingen van de Commissie
Onderwijstijd worden nadrukkelijk gezien als totaalpakket dat een zo goed
mogelijke balans biedt tussen de verschillende belangen en zijn daarom integraal
overgenomen. De wettelijke norm voor onderwijstijd wordt in alle leerjaren
(met uitzondering van het examenjaar) vastgesteld op 1000 uur. Dit is een
realistische norm, die nageleefd kan worden en per saldo leidt tot méér
onderwijstijd voor leerlingen dan tot dusverre het geval was. De definitie
van onderwijstijd wordt aangepast, zodat er méér, al dan niet
eigentijdse, vormen van onderwijs onder vallen. De betrokkenheid van ouders,
leerlingen en leraren bij de invulling van het onderwijsprogramma wordt vergroot
(instemmingsrecht medezeggenschapsraad, tevredenheidonderzoek, verantwoording
bevoegd gezag). De betrokkenheid van de Inspectie van het Onderwijs wordt
juist beperkt. De Inspectie ziet in beginsel alleen toe op naleving van de
norm in kwantitatieve zin en op procedurele randvoorwaarden over inspraak
en verantwoording, tenzij er aanleiding is om verder onderzoek te doen (bijvoorbeeld
bij (zeer) zwakke scholen). De zomervakantie in het voortgezet onderwijs wordt
met een week ingekort tot zes weken, de «vrijkomende» vijf dagen
kunnen als collectieve voor leerlingen roostervrije dagen gespreid over het
jaar worden ingezet. De inzet van deze dagen wordt op schoolniveau in overleg
met de medezeggenschapsraad bepaald. De zomer-, kerst- en meivakantie worden
centraal vastgesteld; voor de overige vakanties geeft de overheid geen adviesdata
meer. Indien sprake is van voldoende realisatie van de wettelijke urennorm
en er basis is voor horizontale verantwoording, momenteel ondersteund door
onder andere experimenten gericht op de versterking van die horizontale dialoog
en verantwoording wordt de nieuwe wet- en regelgeving per 1 augustus
2011 zorgvuldig ingevoerd. 
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
3.7 indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
 
 
 1. Percentage leerlingen (derde klas) op of boven
referentieniveau 2 F begrijpend lezen
 75%
 75% (= basiswaarde)
 75% (zie toelichting)
 
 
 Bron: COOL 2008
 peildatum: 2008
 peildatum:
2008
 
 
 
 2. Percentage leerlingen (derde klas) op of boven
referentieniveau 2 F rekenen/wiskunde
 37%
 37% (=basiswaarde)
 > 37% (zie toelichting)
 
 
 Bron: COOL 2008
 peildatum: 2008
 peildatum:
2008
 
 
 
 3. Percentage scholen dat voldoende scoort op kwaliteitskenmerk kwaliteitszorg
 32,8%
 54,8%
 > 54,8%
 
 
 Bron: Inspectie van
het Onderwijs, Onderwijsverslag 2007/2008
 peildatum: schooljaar 2004/2005
 peildatum:
schooljaar 2007/2008
 peildatum: 2010
 
 
 4. Rapportcijfer van ouders over de kwaliteitvan
de leraar van het kind
 7
 7,1
 7,1
 
 
 Bron: OCW,
Onderwijsmeter 2008
 peildatum: 2005
 peildatum: 2008
 peildatum: 2010
 
 
 5. Mate waarin VO scholen aan de normen voor onderwijstijd
voldoen
 
 28%(dit
percentage is gebaseerd op de oude definitie onderwijstijd van 1040 uur, m.u.v.
het examenjaar)
 Zie toelichting
 
 
 Bron: Inspectie van
het Onderwijs
 
 peildatum:
2007/2008
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 1, 2: In het schooljaar 2007/2008 is een nieuw Cohortenonderzoek onder
de naam COOL5–18 gestart. In dit onderzoek worden scholieren van 5 tot
18 jaar in hun schoolloopbaan gevolgd door het primair en voortgezet onderwijs
en het middelbaar beroepsonderwijs. In het onderzoek staat de ontwikkeling
van leerlingen centraal: waaronder de cognitieve ontwikkeling, waarvoor onderzoekers
de kennis en vaardigheden in het Nederlands, Engels en rekenen en wiskunde
in beeld brengen.
 COOL5–18 is een goede indicator om de ontwikkelingen in het kader
van de Kwaliteitsagenda vo te volgen. Besloten is om in deze begroting de
gegevens uit COOL5–18 op te nemen in plaats van de indicatoren «percentages
van de scholen die voldoende scoren op de kwaliteitskenmerken aanbod, tijd,
instructie, zorg en begeleiding» uit de begroting 2009.
 1: In het jaarverslag over 2008 zijn gegevens gemeld over percentages
leerlingen die het referentieniveau 2F behalen voor begrijpend lezen, uitgesplitst
voor BBL,KBL,GL/TL, HAVO, VWO. Hier is gekozen voor een totaalpercentage voor
referentieniveau 2F en hoger.
 Vanwege beschikbare gegevens is de berekeningsmethode voor lezen anders
dan voor rekenen. De methode wordt in de toekomst herzien zodat er nu geen
streefwaardes zijn geformuleerd.
 
 3: Met een stapsgewijze aanpak is de ambitie er op gericht om uiteindelijk
het overgrote deel van de scholen een voldoende te laten scoren op kwaliteitszorg
volgens de normen van de Inspectie van het Onderwijs. Mede door initiatieven
van de VO-raad en de verscherpte aandacht voor opbrengsten staat de kwaliteitszorg
op de agenda van scholen.
 
 5: Het Kabinet streeft ernaar om de voorgestelde nieuwe wet- en regelgeving
inzake onderwijstijd – met als één van de onderdelen een
nieuwe norm van 1000 klokuur (met uitzondering van het examenjaar) per schooljaar –
per 1/8/2011 in te voeren. In de periode daaraan voorafgaand moet er sprake
zijn van een groei van het aantal scholen dat ten minste 1000 uur onderwijstijd
per jaar realiseert. Het streven is dat het overgrote deel van de scholen
in 2011 voldoet aan de nieuwe norm van 1000 uur.
 3.3.3 Leerlingen ervaren een goede aansluiting tussen
onderwijsfases in hun doorlopende leerlijn
 Motivering
 Een goede aansluiting van de onderwijsfases en schoolsoorten is van groot
belang. Voorkomen moet worden dat leerlingen onder hun kunnen presteren en
dat leerlingen voortijdig van school gaan. Het aantal ongediplomeerde schoolverlaters
(zonder startkwalificatie) en vmbo’ers die niet doorstromen naar het
mbo moet worden teruggedrongen.
 
 Op 10 juni 2009 heeft het kabinet in een brief aan de Tweede Kamer aangegeven
een aantal maatregelen te nemen om de doorstroom van vmbo naar mbo te verbeteren.
Een belangrijke maatregel is het afschaffen van de maximale verblijfsduur
voor leerlingen in het vmbo. Daarnaast wordt het mogelijk om een tweede diploma
van dezelfde schoolsoort te halen. Tot slot kunnen in de toekomst alle gediplomeerde
minderjarige leerlingen uitbesteed worden naar het volwassenenonderwijs.
 Instrumenten
 • Experimenten vmbo-mbo2
 De overstap van de vmbo-basisberoepsgerichte leerweg (bl) naar het mbo
is voor leerlingen een obstakel omdat de inhoud van het vmbo- en mbo-onderwijs
onvoldoende op elkaar aansluiten, de pedagogisch-didactische aanpak in beide
sectoren heel verschillend is, er een verschil in schoolcultuur is en dat
met name de zwakkere leerlingen in het vmbo-bl een kwetsbare groep vormen.
Gezien deze problemen wordt een VM2 experiment uitgevoerd met een geïntegreerde
leerweg voor de bovenbouw van het vmbo-bl en mbo-2. Dit sluit aan bij de vraag
vanuit het onderwijs. In deze leergang hoeven leerlingen de fysieke stap van
hun vmbo-school naar het roc niet te maken. Zij volgen één programmatisch
geïntegreerd traject van vmbo-bl en mbo-2 op één school.
 
 Dit experiment is gestart in augustus 2008 (2008–2009). Komend schooljaar
(2009–2010) start het tweede cohort scholen met VM2. In het eerste cohort
zijn in totaal 36 projecten gestart (verbonden aan circa 20 vmbo-scholen en
mbo-instellingen) met ruim 1 000 leerlingen. In het tweede cohort komen
hier ongeveer 140 projecten bij en zo’n 3 000 leerlingen. Zowel
de scholen van het eerste als het tweede cohort worden gedurende het schooljaar
begeleid door een externe projectleider en worden driemaal per jaar gemonitord.
Na afloop van het experiment in 2013 vindt een evaluatie plaats.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
3.8 indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
1
 
 
 1. gediplomeerden naar bestemming: overgang
vmbo naar mbo
 81%
 83%
 85%
 
 
 Bron: OCW,
Kerncijfers 2004–2008
 peildatum: 2004
 peildatum: 2008
 peildatum:
2011
 
 
 
 
 3.3.4 Leerlingen krijgen een beter leeraanbod gericht
op sociale en maatschappelijke vaardigheden
 Motivering
 De maatschappelijke stage is één van de prioriteiten uit
de kwaliteitsagenda voor voortgezet onderwijs (burgerschap). Met de invoering
van een maatschappelijke stage voor alle leerlingen in het voortgezet onderwijs,
wil het kabinet leerlingen laten ervaren hoe mooi het is om iets voor een
ander te doen. De maatschappelijke stage stimuleert kennismaken met «de
ander» al op jonge leeftijd. De maatschappelijke stage kan zodoende
ook op langere termijn een positieve bijdrage leveren aan de sociale samenhang.
 Instrumenten
 • Maatschappelijke stage
 Sinds schooljaar 2007–2008 is de inzet van OCW het aantal scholen
en het aantal leerlingen dat deelneemt aan de maatschappelijke stage te verhogen.
Dit gebeurt onder andere aan de hand van pilots, waarbij het accent ligt op
de lokale en regionale samenwerking, beschikbaarheid van stageplekken en het
aantal uren dat stage wordt gelopen. Op basis van de resultaten van de pilots
en de ervaringen van scholen en maatschappelijke organisaties vindt na afloop
van het schooljaar 2008–2009 een evaluatie plaats. Begin 2010 wordt
de Tweede Kamer hierover geïnformeerd. Een – tussenstand –
van zaken heeft u recent ontvangen. In 2010 ligt het accent op begeleiding
op maat, het ondersteunen van lokale samenwerking en het versterken van draagvlak,
zowel binnen de school als buiten de school.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
3.9 indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
1
 Streefwaarde 2
 
 
 1. Percentage leerlingen van alle vo-scholen
dat een maatschappelijke stageloopt.
 0%
 35%*
 65%
 100%
 
 
 Bron: Senter Novem
 peildatum:
2004
 peildatum: 2009
 peildatum: 2010
 peildatum: 2012
 
 
 
 
 * betreft een maatschappelijke stage van 30 uur in het schooljaar 2008–2009.
Vanaf het schooljaar 2011–2012 per differentiatie stageduur naar schoolsoort.
 3.4 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
3.10 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en
de doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 Onderzoek
onderwerp
 AD of OD
 A. StartB. Afgerond
 Vindplaats
 
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 1. Voldoende toegeruste scholen: personele
en materiele bekostiging.
 OD 3.3.1
 A. 2010B. 2010
 
 
 
 
 2. Onderwijs
van hoge kwaliteit:Uitvoering kwaliteitsagenda(rekenen
en taal; uitblinken, examens, kwaliteitszorg).
 OD 3.3.2
 A. 2012B. 2012
 
 
 
 
 3. Aansluiting
tussen onderwijsfases: vmbo-mbo.
 OD 3.3.3
 A. 2014B. 2014
 
 
 
 
 4. Leeraanbod gericht op sociale vaardigheden: maatschappelijke
stages.
 OD 3.3.4
 A. 2013B. 2013
 
 
 
 
 Effectenonderzoek ex post
 
 1. Evaluatie onderzoek vernieuwing betavakken
(wiskunde).
 AD 3.1
 A. 2007B. 2010(B. 2012)
 
 
 
 
 2. Evaluatie
effecten praktijklokalen.
 OD 3.3.1
 A. 2007B. 2009
 
 www.eb-management.nlen www.cfi.nl
 
 
 
 3. Evaluatie
experiment ict en werkdruk leraren.
 OD 3.3.1
 A. 2007B. 2009
 
 www.kennisnet.nl
 
 
 
 
 4. Onderzoek
effectiviteit instrumenten innovatie.
 OD 3.3.2
 A. 2008B. 2009
 
 
 
 
 5. Evaluatie effecten leerplusarrangement.
 OD 3.3.1
 A. 2007B. jaarlijks vanaf 2008
 
 www.regioplan.nl
 
 
 
 
 6. Effecten
nieuwe indicatieprocedure zorgleerlingen.
 OD 3.3.1
 A. 2007B. 2008
 
 www.eim.nl
 
 
 
 
 7. Evaluatie
vmbo tl groen.
 OD 3.3.1
 
 KBA
 
 
 
 8. Onderzoek
naar effecten pilots maatschappelijke stage.
 OD 3.3.4
 A. 2009B. 2010 
 
 
 
 
 8a. Monitor stages
 OD 3.3.4
 jaarlijks vanaf 2008
 
 
 
 
 9. Evaluatieonderzoek doorontwikkeling
vmbo.
 OD 3.3.3
 A. 3/2009B. 10/2009
 ITS
 
 
 
 10. Evaluatieonderzoekniveau
1 opleidingen.
 OD 3.3.3
 A. 3/2009B. 10/2009
 ITS
 
 
 
 11. Evaluatie
doorontwikkeling praktijkonderwijs.
 OD 3.3.3
 A. 3/2009B. 10/2009
 Regioplan
 
 
 
 12. Doorontwikkeling
vmbo en mbo.
 OD 3.3.3
 A. 8/2007B. 8/2009
 
 www.maxgoote.nl
 
 
 
 
 13. Onderzoek naar ouderbetrokkenheid.
 OD 3.3.1
 
 Ecorys/Sardes
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 
 14. PISA onderzoek
naar rekenen, taal, science, om de drie jaar.
 AD 3.1
 A. 2000B. 2015
 
 www.oecd.org/home
 
 
 
 
 14a. Secundaire
analyse PISA science.
 AD 3.1
 A. 2008B. 2009
 CITO/Univ. Utrecht
 
 
 
 15. COOL
cohortonderzoek.
 AD 3.1
 A. 2007B. 2015
 
 www.nwo.nl
 www.gion.nl
 www.cito.nl
 
 
 
 
 16. Onderzoek
naar beheersing referentiecriteria rekenen en taal op basis van Cooltoetsen
2008.
 AD 3.1
 A. 2008B. 2009
 
 www.gion.nl
 
 
 
 
 17. Onderzoek
naar versterking kwaliteitszorg
vo-scholen.
 OD 3.3.2
 A. 2009B. 2010
 
 www.onderwijs-
inspectie.nl
 
 
 
 
 18. Succes
in 1e jaar vervolgonderwijs.
 AD 3.1
 A. 2007B. jaarlijks
 
 www.roa.unimaas.nl
 
 
 
 
 19. Doordecentralisatie huisvesting.
 OD 3.3.1
 A. 2008B. 2009
 
 www.regioplan.nl
 
 
 
 
 20. Onderzoek
indicatie en passend onderwijs hoogbegaafde leerlingen, casestudies en literatuuronderzoek.
 OD 3.3.1
 A. 2008B. 2009
 IVASCO
Kohnstamm instituut
 
 
 
 21. ICT in
het onderwijs: Monitor «4
in balans».
 OD 3.3.1
 A. 2007B. jaarlijks
 
 www.kennisnet.nl
 
 
 
 
 22. IEA
onderzoek TIMSS advanced (int vgl beste bèta leerlingen).
 OD 3.3.2
 A. 2007B. 2009
 
 www.utwente.nl
 
 
 
 
 23. Universum
Programma: monitoring & auditing.
 OD 3.3.1
 A. 2008B. 2010
 
 www.platformbetatechniek.nl
 
 
 
 
 24. Internationale leerwegen.
 OD 3.3.1
 A. 2008B. 2009
 
 www.slo.nl
 
 
 
 
 24a. Evaluatie
pilots IB Nederlandse leerlingen.
 OD 3.3.1
 A. 6/2008B. 3/2009
 
 
 
 
 25. Evaluatie
onderbouw en tweede fase.
 OD 3.3.3
 A. 2007B. 2011
 
 www.gion.nl
 
 
 
 
 26. Motieven
scholen en besturen bij investering in gebouwen.
 OD 3.3.1
 
 
 
 
 
 27. Onderwijstijd.27a.
Evaluatie vakantiespreiding
 OD 3.3.1
 A. 5/2008B. 12/2008
 
 www.eim.nl en commissie Cornielje
 
 
 
 28. Mogelijkheden doorstroom en
stapelen.
 OD 3.3.3
 A. 2008B. 2009
 
 www.regioplan.nl
 
 
 
 
 29. IEA
Onderzoek naar burgerschap.
 OD 3.3.4
 A. 2007B. 2010
 
 www.iea.nl
 www.gion.nl
 www.europees- platform.nl
 
 
 
 
 30. Vreemde
talenindicator.
 AD 3.1
 A. 2008B. 2011
 CITO
 
 
 
 31. Onderzoek
menselijke maat.
 OD 3.3.1
 A. 2007B. 2009
 Regioplan
 
 
 
 32. Thema’s
bij Europese aanbesteding schoolboeken.
 OD 3.3.1
 A. 2009B. 2009
 
 
 
 
 33. Thema’s
bij OnderwijsBewijs: hoogbegaafdheid.
 OD 3.3.1
 A. 2009B. 2010
 
 
 
 
 34. Thema’s
bij OnderwijsBewijs: projecten verbetering lezen en schrijven.
 OD 3.3.1
 A. 2009B. divers
 
 
 
 
 35. Thema’s
bij OnderwijsBewijs: projecten rekenen en wiskunde.
 OD 3.3.1
 A. 2009B. divers
 
 
 
 
 
 ARTIKEL 4. BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE
 4.1 Algemene doelstelling: het beroepsonderwijs en de
volwasseneneducatie zorgen ervoor dat deelnemers hun talenten maximaal kunnen
ontplooien en volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Deelnemers worden
voorbereid op passend vervolgonderwijs en/of een positie op de arbeidsmarkt
die optimaal aansluit bij hun talenten.
 Omschrijving
 Het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) leidt jongeren op tot vakmanschap
en ondernemerschap. Een deel van de jongeren besluit door te stromen naar
een vervolgopleiding binnen het mbo of het hoger beroepsonderwijs. De aansluiting
van het beroepsonderwijs op de praktijk staat daarbij voorop. Volwassenen
kunnen door het volgen van een opleiding of cursus sociale competenties en
burgerschapscompetenties verwerven die noodzakelijk zijn voor een baan, beroepsopleiding
en hun persoonlijke ontplooiing. Volwasseneneducatie is een investering in
kennis en kan de weerbaarheid en vaardigheden van de (beroeps)bevolking verhogen.
 Afhankelijk van vooropleiding, leeftijd of ervaring is er voor iedereen
een opleiding op maat in het mbo en in de volwasseneneducatie. Dit open karakter
van het mbo maakt de sector tegelijkertijd kwetsbaar voor de gevolgen van
de economische crisis. Verwacht wordt dat de omvang van het aantal mbo studenten
als gevolg van de economische situatie flink zal toenemen. Bij gebrek aan
werkgelegenheid kiezen jongeren ervoor langer onderwijs te volgen. Ook zullen
veel mbo’ers overstappen van de beroepsbegeleidende leerweg (bbl), waarin
het leren vooral in de praktijk plaatsvindt, naar de beroepsopleidende leerweg
(bol) waarin het leren vooral op school plaatsvindt. Het gaat om jongeren
die nu moeilijker een stageplaats kunnen vinden en om jongeren die hun bbl
opleiding niet kunnen afmaken omdat ze hun (betaalde) baan, die tegelijk dienst
doet als stageplaats, verliezen. Verder leren in de bol met studiefinanciering
en een stage van beperkte omvang is dan vaak een alternatief. De afname van
het aantal stageplaatsen is vooral een risico voor leerlingen in de mbo niveaus één
en twee, omdat juist deze leerlingen beter leren in een werkomgeving dan in
een klassikale leeromgeving en er bovendien verdringing plaatsvindt vanuit
hogere mbo niveaus. Het kabinet heeft daarom in het aanvullende beleidsakkoord
besloten om voor met name de jaren 2009 en 2010 extra geld beschikbaar te
stellen voor het mbo. Dit in samenhang met de aanpak van jeugdwerkloosheid
en het kabinetsstandpunt op het WRR-advies «Vertrouwen in de school,
over de uitval van «overbelaste» jongeren» (zie onder tabel
4.2, budgettaire gevolgen van beleid).
 Verantwoordelijkheid van de minister
 De minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel dat zodanig
functioneert dat het onderwijs maximaal aansluit bij de talenten en ambities
van individuele deelnemers én bij wat de maatschappij nodig heeft.
In het bijzonder is hij verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het
onderwijs, de rechtmatige en doelmatige besteding van de onderwijsmiddelen
en het garanderen van de onderwijskwaliteit. De middelen die hij tot zijn
beschikking heeft, zijn: wet- en regelgeving, bekostiging, subsidies, integraal
toezicht en dialoog met belanghebbenden. Deze belanghebbenden worden door
de minister op een manier ondersteund die hen in staat stelt maximaal bij
te dragen aan goed onderwijs. Hij doet dat door wetten en regels voor goed
bestuur. Gemeenten ontvangen via het participatiebudget de rijksbijdrage educatie
voor de inkoop van educatieve activiteiten bij roc’s. De
verantwoordelijkheid voor de educatie is belegd bij gemeenten, omdat zij het
beste zicht hebben op de lokale behoefte.
 Externe factoren
 Het onderwijs wordt ook bepaald door de inzet van schoolleiders, bestuurders,
toezichthouders, deelnemers, ouders, docenten, bedrijven, brancheorganisaties,
maatschappelijke organisaties (bijvoorbeeld jeugdzorg) en andere overheden.
De minister is daarom afhankelijk van de beschikbaarheid, capaciteiten en
faciliteiten van deze actoren. Andere factoren die de minister slechts beperkt
kan beïnvloeden, maar waarvan hij wel afhankelijk is, zijn: ontwikkelingen
op de (internationale) arbeidsmarkt, demografische ontwikkelingen in de leerlingen-,
deelnemer- en studentenpopulatie en conjuncturele ontwikkelingen.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
4.1 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Voorlaatste waarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
 
 
 1. Het percentage 20–24 jarigen
met tenminste hoger secundair onderwijs
 71,9%
 76,2%
 76,2%
 85%
 
 
 Bron: Eurostat
 2000
 2007
 2008
 2010
 
 
 2. Het percentage voortijdig schoolverlaters van
de totale bevolking van 18–24 jaar
 15,5%
 12,0%
 n.n.b
 8%
 
 
 Bron: Eurostat
 2000
 2007
 2008
 2010
 
 
 3. Het percentage dat een hbo-diploma haalt van het
totale aantal mbo’ers dat doorstroomt naar het hbo
 62,1%
 63,5%
 63,7%
 70%
 
 
 Bron: Cfi
 2006
 2007
 2008
 2011
 
 
 4. Werkloosheid van gediplomeerde mbo’ers anderhalf
jaar na het beëindigen van de opleiding
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   – BOL
 14,6%
 5,3%
 5,3 %
 
 
 
   – BBL
 
 2,0%
 1,0 %
 
 
 
 Bron: Schoolverlaters tussen onderwijs
en arbeidsmarkt, ROA
 (cohort 2002/2003) 2004
 (cohort 2005/2006) 2007
 (cohort 2006/2007) 2008
 
 
 
 5. Het percentage gediplomeerden dat aangeeft dat
hun opleiding voldoende basis was om te starten op de arbeidsmarkt
 
 
 
 
 
 
   – BOL
 43%
 46%
 48%
 60%
 
 
   – BBL
 
 56%
 59%
 60%
 
 
 Bron: Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt,
ROA
 (cohort 2004/2005) 2006
 (cohort 2005/2006) 2007
 (cohort 2006/2007) 2008
   2011
 
 
 
 
 Toelichting:
 2. De waarde over 2008 komt in september 2009 beschikbaar. Sturing vindt
plaats via de nationale indicator (zie paragraaf 4.3.4. tabel 4.8, indicator
1).
 4. Voor deze indicator is geen streefwaarde geformuleerd omdat deze sterk
afhankelijk is van de conjuncturele ontwikkeling.
 4.2 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
4.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 3 520 349
 
 
 3 819 438
 
 
 3 435 522
 
 
 3 380 208
 
 
 3 333 635
 
 
 3 313 406
 
 
 3 313 439
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 90 817
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 3 336 258
 
 
 3 542 720
 
 
 3 598 050
 
 
 3 406 112
 
 
 3 371 333
 
 
 3 336 108
 
 
 3 315 688
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 3 332 952
 
 
 3 538 567
 
 
 3 594 220
 
 
 3 402 653
 
 
 3 367 875
 
 
 3 332 650
 
 
 3 312 230
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deelnemers volgen beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie in voldoende
toegeruste instellingen
 
 
 2 820 181
 
 
 3 006 485
 
 
 3 016 313
 
 
 2 931 584
 
 
 2 904 041
 
 
 2 868 720
 
 
 2 848 240
 
 
 
 • Bekostigingroc’s/overige
regelingen
 2 692 786
 2 885 008
 2 896 595
 2 825 188
 2 805 181
 2 769 720
 2 749 276
 
 
 • Korting 2e teldatum (coalitieakkoord)
 0
 – 38 892
 – 36 090
 – 36 090
 – 36 090
 – 36 090
 – 36 090
 
 
 • Bekostigingkbb’s
 111 939
 115 821
 105 521
 98 521
 98 521
 98 521
 98 521
 
 
 • School-ex programma
 
 9 000
 7 000
 
 
 
 
 
 
 • Competentiegerichte kwalificatiestructuur
 5 000
 9 742
 21 626
 20 628
 20 639
 20 651
 20 662
 
 
 • Overig
 10 456
 25 806
 21 661
 23 337
 15 790
 15 918
 15 871
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deelnemers volgen beroepsonderwijs en
volwasseneneducatievan hoge kwaliteit in innovatieve
instellingen en via hoogwaardige stageplekken
 
 
 186 376
 
 
 118 260
 
 
 180 123
 
 
 141 751
 
 
 138 091
 
 
 138 091
 
 
 138 071
 
 
 
 • Taal en rekenen
 9 237
 10 490
 62 099
 56 769
 56 109
 56 109
 56 109
 
 
 • Innovatiearrangement
 20 000
 20 000
 20 000
 
 
 
 
 
 
 • Innovatiebox regulier
 44 495
 43 138
 43 138
 43 136
 43 136
 43 136
 43 136
 
 
 • Innovatiebox Fes
 73 129
 
 
 
 
 
 
 
 
 • Regeling stagebox
 35 000
 35 000
 35 000
 35 000
 35 000
 35 000
 35 000
 
 
 • Stage en leerbaanoffensief Kenniscentra
 
 7 000
 13 000
 3 000
 0
 0
 0
 
 
 • Netwerkscholen (Fes)
 
 
 4 404
 2 404
 2 404
 2 404
 2 384
 
 
 • Overig
 4 515
 2 632
 2 482
 1 442
 1 442
 1 442
 1 442
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deelnemers kunnen zonder drempels beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie volgen dat
het best past bij hun talenten en specifieke behoeften
 
 
 248 286
 
 
 287 891
 
 
 237 178
 
 
 184 300
 
 
 177 762
 
 
 177 860
 
 
 177 860
 
 
 
 • Leerlinggebonden financiering(LGF)
 23 066
 26 564
 31 114
 24 572
 24 572
 24 572
 24 572
 
 
 • Educatie
 197 591
 202 042
 150 433
 115 433
 115 434
 115 434
 115 434
 
 
 • Aanvalsplan Laaggeletterdheid
 4 000
 4 000
 4 000
 0
 0
 0
 0
 
 
 • Leven Lang Leren en EVC
 16 142
 29 052
 23 918
 16 022
 8 577
 8 577
 8 577
 
 
 • Schoolmaatschappelijk werk
 0
 15 000
 15 000
 15 000
 15 000
 15 000
 15 000
 
 
 • Overig
 7 487
 11 233
 12 713
 13 273
 14 179
 14 277
 14 277
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Er vallen minder leerlingen gedurende hun schoolloopbaan
voortijdig uit het onderwijs
 
 
 64 190
 
 
 117 327
 
 
 149 931
 
 
 134 560
 
 
 137 526
 
 
 137 526
 
 
 137 526
 
 
 
 • RMC’s/GSB
 39 225
 52 721
 53 377
 53 933
 53 933
 53 933
 53 933
 
 
 • Convenantenmet
RMC-regio’s
 13 597
 22 720
 34 080
 38 145
 37 810
 37 810
 37 810
 
 
 • Programmagelden regio’s
 6 800
 15 180
 22 870
 22 870
 17 230
 17 230
 17 230
 
 
 • Aanvullende vergoeding experimenten vmbo-mbo
 1 200
 2 429
 7 200
 7 600
 8 400
 5 000
 5 000
 
 
 • Verbetering melding verzuim
 
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 
 
 • Plusvoorziening «overbelaste jongeren»
 
 15 000
 15 000
 
 
 
 
 
 
 • Overig
 3 368
 7 277
 15 404
 10 012
 18 153
 21 553
 21 553
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programmakosten-overig
 
 
 13 919
 
 
 8 604
 
 
 10 675
 
 
 10 458
 
 
 10 455
 
 
 10 453
 
 
 10 533
 
 
 
 • Uitvoeringsorganisatie DUO
 13 919
 8 604
 10 675
 10 458
 10 455
 10 453
 10 533
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 3 306
 
 
 4 153
 
 
 3 830
 
 
 3 459
 
 
 3 458
 
 
 3 458
 
 
 3 458
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 79 462
 
 
 12 197
 
 
 7 404
 
 
 2 404
 
 
 2 404
 
 
 2 404
 
 
 2 384
 
 
 
 
 
 
 Met de extra middelen die in het aanvullend beleidsakkoord beschikbaar
zijn gesteld worden de volgende maatregelen genomen:
 • deelnemers die hun opleiding afronden, maar geen werk hebben, stimuleren
een jaar door te leren om hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten (School
Exit en Extension programma);
 • het opvangen van conjunctuureffecten op de omvang en de samenstelling
van de deelnemersaantallen in het mbo als gevolg van de economische crisis.
Bijvoorbeeld het opvangen van de overstap van jongeren van de bbl naar de
bol en het opvangen van (on)gediplomeerde werklozen die weer terugkeren naar
het mbo;
 • het stimuleren van de inrichting van «plusvoorzieningen»
voor overbelaste jongeren;
 • versterking van de aansluiting tussen het beroepsonderwijs en de
arbeidsmarkt;
 • uitvoeren van een «stageoffensief» door de kenniscentra
beroepsonderwijs en bedrijfsleven om er voor te zorgen dat er voldoende stageplaatsen
beschikbaar blijven.
 
 Door de economische crisis kampt het kabinet met financiële tegenvallers
die voor een deel ten laste komen van het middelbaar beroepsonderwijs en de
volwasseneneducatie. Gekozen is voor een pakket maatregelen waarbij de kerntaak
van het beroepsonderwijs het minst geraakt wordt en waarbij mbo instellingen
de eerstvolgende jaren voldoende lucht houden om bestaande en extra taken
uit te voeren. Het kabinet heeft daarom besloten om:
 • af te zien van de voorgenomen invoering van een gedeeltelijke vervoersvoorziening
voor 16- en 17-jarige mbo studenten in de bol; € 15 miljoen in 2009
en € 30 miljoen vanaf 2010;
 • een korting door te voeren op de educatiemiddelen binnen het participatiebudget: € 35
miljoen vanaf 2011 (zie paragraaf 4.3.3);
 • vanaf 2011 geen vervolg te geven aan het innovatiearrangement: € 20
miljoen vanaf 2011 (zie paragraaf 4.3.2);
 • een deel van de prijsbijstelling niet uit te keren: € 4
miljoen in 2010 en € 3 miljoen vanaf 2011.
 De basis op orde in het Mbo
 De Mbo-instellingen staan voor een ingrijpende opgave. De invoering van
het competentiegericht onderwijs, de aanpak van de jeugdwerkeloosheid, het
beleid op het vlak van voortijdig schoolverlaten, de leerwerkplicht en de
versterkte inzet op taal en rekenen; ontwikkelingen die om een grote inzet
vragen van docenten en leidinggevenden in de scholen. Het kabinet trekt daarvoor
de nodige middelen uit en geeft ruimte om die verantwoordelijkheid waar te
maken. Mbo-instellingen dienen echter vervolgens wel hun primaire proces op
orde te hebben; variërend van goede klachtenregelingen tot adequate leerplichtregistratie,
van duidelijke roosters tot voldoende goede lesuren, van inbedding van de
medezeggenschap in de organisatie tot het professionaliseren van personeel.
 Daartoe zullen in de komende tijd de individuele prestaties van ROC’s
scherper in beeld gebracht worden. Dat doet recht aan de ROC’s die goed
presteren, maar vormt een aansporing voor die ROC’s die hun zaken niet-
voldoende- op orde hebben. Aan de hand van deze resultaten zullen gesprekken
gevoerd gaan worden met de besturen van ROC’s.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
4.3 Budget flexibiliteit per operationele doelstelling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal operationele doelstellingen)
 
 
 3 583 545
 
 
 3 392 195
 
 
 3 357 420
 
 
 3 322 197
 
 
 3 301 697
 
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 3 514 494
 3 332009
 3 191 971
 3 115 613
 3 090 124
 
 
 Totaal bestuurlijk gebonden
 68 875
 59 935
 165 199
 206 332
 211 323
 
 
 Totaal niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 175
 250
 250
 250
 250
 
 
 
 Deelnemers volgen beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie in voldoende
toegeruste instellingen
 
 
 3 016 313
 
 
 2 931 584
 
 
 2 904 041
 
 
 2 868 720
 
 
 2 848 240
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 2 975 839
 2 892 847
 2 872 949
 2 837 733
 2 817 242
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 40 473
 38 737
 31 092
 30 987
 30 998
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deelnemers volgen beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie van hoge kwaliteit in innovatieve
instellingen en via hoogwaardige stageplekken
 
 
 180 123
 
 
 141 751
 
 
 138 091
 
 
 138 091
 
 
 138 071
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 173 952
 137 905
 56 109
 56 109
 56 109
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 5 996
 3 596
 81 732
 81 732
 81 712
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 175
 250
 250
 250
 250
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deelnemers kunnen zonder drempels beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie volgen dat
het best past bij hun talenten en specifieke behoeften
 
 
 237 178
 
 
 184 300
 
 
 177 762
 
 
 177 860
 
 
 177 860
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 230 176
 176 709
 160 770
 160 838
 160 838
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 7 002
 7 591
 16 993
 17 021
 17 021
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Er vallen minder leerlingen gedurende hun schoolloopbaan
voortijdig uit het onderwijs
 
 
 149 931
 
 
 134 560
 
 
 137 526
 
 
 137 526
 
 
 137 526
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 134 527
 124 548
 102 143
 60 933
 55 933
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 15 404
 10 011
 35 382
 76 592
 81 592
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 4.3 Operationele beleidsdoelstelling
 4.3.1 Deelnemers volgen beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
in voldoende toegeruste instellingen
 Motivering
 Het stelsel van beroepsonderwijs en volwasseneneducatie moet zodanig zijn
toegerust dat regionale opleidingencentra (roc’s), de vakinstellingen,
de overige mbo-instellingen en de kenniscentra beroepsonderwijs en bedrijfsleven
(kbb’s) bij het verzorgen van beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
kunnen voldoen aan de door de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) gestelde
toegankelijkheids-, doelmatigheids- en kwaliteitseisen.
 Instrumenten
 • Bekostiging
 Op 23 december 2008 heeft de staatssecretaris namens het kabinet de Tweede
Kamer geïnformeerd over de stand van zaken van de modernisering van de
Mbo-bekostiging (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 451, nr.
101). De brief bevat een aantal voorstellen. Deze hebben onder meer betrekking op aanscherping van het onderscheid tussen bol en
bbl opleidingen, een meer op het voorafgaand onderwijs toegespitste verdeling
van het VOA-budget, harmonisatie van prijsfactoren, beperking van bekostigde
stapeling van diploma’s en verandering van de verhouding tussen de input-
en de outputcomponent. De brief is onderwerp van gesprek geweest in een nota
overleg op 15 april 2009. In de maanden daarna is de verdere uitwerking van
de voorstellen ter hand genomen. In 2010 ontvangt de Tweede Kamer een concept
wetsvoorstel over dit onderwerp.
 
 • Kenniscentra
 De verdeling van de reguliere beschikbare middelen over de kenniscentra
is voor 2010 nog dezelfde als in de voorgaande jaren. De werkzaamheden van
de kenniscentra voor de ontwikkeling van de nieuwe kwalificatiestructuur zijn
grotendeels afgerond. Ook wordt steeds duidelijker hoe de nieuwe kwalificatiestructuur
vorm gaat krijgen. De herziening van het bekostigingsmodel voor de kenniscentra
kan daarom verder worden uitgewerkt. De bedoeling is dat er per 2011 een nieuw
model ingevoerd kan worden. Uitgangspunt voor het nieuwe model zijn de wettelijke
taken van de kenniscentra. Daarnaast worden middelen aan het budget van de
17 samenwerkende kenniscentra toegevoegd voor de uitvoering van het stageoffensief
(zie paragraaf 4.2 Budgettaire gevolgen van beleid en paragraaf 4.3.2 onder «Verbeteren
aansluiting onderwijs en arbeidmarkt»).
 
 • Competentiegerichte kwalificatiestructuur
 Als onderdeel van de competentiegerichte kwalificatiestructuur (per augustus
2010) zijn mbo-instellingen sinds 2004 gefaseerd bezig hun opleidingsaanbod
in te richten op basis van de nieuwe kwalificatiedossiers. Deze kwalificatiestructuur
heeft een vierledig doel:
 1. Een betere start voor mbo’ers op een bewegelijke arbeidsmarkt;
 2. Aantrekkelijker onderwijs aan mbo’ers en daardoor beter gemotiveerde
deelnemers en minder voortijdige uitval;
 3. Meer doorstroom naar vervolgonderwijs;
 4. Grotere betrokkenheid van het bedrijfsleven.
 
 Voor de invoeringsdatum van augustus 2010 worden vier procesdoelstellingen
geformuleerd:
 1. Alle deelnemers starten in het eerste jaar met een opleiding die is
geënt op een nieuw kwalificatiedossier;
 2. De inhoudelijke kwaliteit van de competentiegerichte opleidingen (dus
programmering, inrichting en examinering) is voldoende robuust;
 3. De bedrijfsvoering (waaronder de professionalisering van bestuur, management
en personeel) rond het competentiegerichte onderwijs heeft een stevige basis;
 4. De kwalificatiedossiers zijn op het punt van uitvoerbaarheid, studeerbaarheid,
transparantie en samenhang kwalitatief goed. Verder is het aantal (uitstroom)kwalificaties
functioneel en van goede kwaliteit in relatie tot de instroom op de arbeidsmarkt
dan wel de doorstroom naar het hbo.
 
 Om de hierboven genoemde doelstellingen in 2010 te bereiken wordt ingezet
op:
 • Vraaggerichte ondersteuning van individuele instellingen bij de
vernieuwing door MBO2010 bij de vormgeving van onderwijs en bedrijfsvoering
(inclusief professionalisering personeel);
 • Concrete afspraken tussen kenniscentra beroeponderwijs en bedrijfsleven
over vergroting van transparantie, herkenbaarheid en uitvoerbaarheid
van de kwalificatiedossiers (zie bijlage 1Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 524, nr. 3) en vaststelling herziene kwalificatiedossiers;
 • Het verrichten van een audit- en schouwprocedure per onderwijsinstelling
om te bepalen in welke mate de eerste drie procesdoelstellingen behaald zijn
(zieTweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 524, nr.
3);
 • Het versturen van het wetsvoorstel competentiegerichte kwalificatiestructuur
naar de Staten-Generaal (begin 2010).
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
4.4 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Voorlaatste waarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
 
 
 1. Deelnemersucces per niveau
 niveau 1: 37%
 niveau 1: 42%
 niveau 1: 46%
 niveau
1: 50%
 
 
 
 niveau 2: 47%
 niveau 2: 49%
 niveau 2: 52%
 niveau 2: 60%
 
 
 
 niveau 3: 68%
 niveau 3: 69%
 niveau 3: 71%
 niveau 3: 75%
 
 
 
 niveau 4: 70%
 niveau 4: 77%
 niveau 4: 77%
 niveau 4: 80%
 
 
 Bron: Benchmark Mbo Raad
 2004–2005 (eerste Benchmark)
 2005–2006 (tweede Benchmark)
 2006–2007 (derde Benchmark)
 2011
 
 
 2. Het percentage deelnemers in het eerste jaar dat
een competentiegerichte opleiding volgt
 11%
 
 71%
 100%
 
 
 Bron: Cfi
 2005–2006
 
 2008–2009
 2010–2011
 
 
 
 
 Toelichting:
 1. Deze indicator meet het percentage deelnemers per mbo niveau dat de
opleiding succesvol afrondt.
 2. De prognose voor het schooljaar 2009/2010 is 84%. Daarmee ligt
de invoering van de kwalificatiestructuur op schema. Mbo’ers die voor
de invoering van de kwalificatiestructuur met een eindtermgerichte opleiding
zijn begonnen, mogen deze afmaken. Ook na de invoering van de competentiegerichte
kwalificatiestructuur zullen er dus eindtermgerichte opleidingen bestaan,
waarop nieuwe inschrijvingen weliswaar niet toegestaan zijn. Door deze systematiek
is het niet mogelijk om vanaf 2010 over alle leerjaren en in alle opleidingen
competentiegericht onderwijs aan te bieden. Er zal dus nog na 2010 afbouw
van eindtermgericht onderwijs plaatsvinden. Om de ambitie goed weer te geven
zijn de voormalige indicatoren «het percentage deelnemers in nieuwe
opleidingen» en «het percentage van opleidingen, ingericht op
basis van de nieuwe kwalificatiedossiers» daarom in deze nieuwe indicator
vervat.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
4.5 Kengetallen
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 1. Aantal deelnemers mbo*
 489 642
 498 233
 498 608
 494 667
 488 450
 
 
   bol-vt
 317 500
 331 242
 356 392
 371 775
 369 450
 
 
   bbl
 162 575
 158 517
 135 367
 117 175
 113 483
 
 
   bol-dt
 9 567
 8 475
 6 850
 5 717
 5 517
 
 
 Bron: Referentieraming2009
 
 
 
 
 
 
 
 2. Gemiddelde prijs per mbo-deelnemer (x € 1 000)**
 7,1
 7,0
 7,0
 6,8
 6,8
 
 
 Bron: Lumpsum budget/specifieke regelingen en gewogen bekostigingsdeelnemers
mbo
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 * Het gaat om aantallen per kalenderjaar (omgerekend uit aantallen per
schooljaar op 1 oktober) inclusief de raming van het conjunctuureffect als
gevolg van substitutie van deelnemers van de bbl naar de bol.
 */** Vanwege de sterk verslechterde economische situatie en de daarmee
samenhangende verwachte vermindering van stageplaatsen, wordt de komende jaren
een verschuiving van deelnemers in de bbl naar de bol verwacht. Een indicatie
van deze ontwikkeling is reeds verwerkt in de hierboven gepresenteerde geraamde
deelnemersontwikkeling in het mbo. Vanwege de vele onzekerheden rondom de
raming en de uitzonderlijke economische situatie, is de extra instroom van
het aantal deelnemers als gevolg van de huidige conjuncturele ontwikkelingen
nog niet in raming van het aantal deelnemers (punt 1) opgenomen.Het Kabinet
heeft echter besloten voor 2009 en 2010 extra geld beschikbaar te stellen
voor het mbo (in totaal € 250 miljoen). In de prijs per deelnemer
(punt 2) zijn deze extra middelen nog niet verwerkt. De mbo-sector kan aanspraak
maken op deze middelen indien, als gevolg van de economische crisis, de omvang
en de samenstelling van de onderwijsdeelname in de cursusjaren 2009/10 en
2010/11 hiertoe aanleiding geeft. Bij het voorbereiden van de begroting 2011
wordt bezien hoe het aantal deelnemers in het mbo zich heeft ontwikkeld, dan
wordt ook duidelijker wat het effect van de conjunctuur op de deelnemersontwikkeling
voor de komende jaren in het mbo is.
 ** Bij de berekening van de gemiddelde prijs per deelnemer is rekening
gehouden met de extra middelen voor taal en rekenonderwijs en met de enveloppemiddelen
(Coalitieakkoord) voor de competentiegerichte kwalificatiestructuur (zie paragraaf
4.2, tabel 4.2 budgettaire gevolgen van beleid).
 4.3.2 Deelnemers volgen beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
van hoge kwaliteit in innovatieve instellingen en via hoogwaardige stageplekken
 Motivering
 Om de kwaliteit van het middelbaar beroepsonderwijs te verbeteren moeten
mbo-opleidingen voldoende onderwijstijd bieden, de examens op orde hebben
en de doorlopende leerlijnen in de beroepskolom bevorderen.
 
 Ouders, studenten en werkgevers moeten kunnen vertrouwen op de kwaliteit
van de opleidingen en de uitgereikte diploma’s. Een grotere betrokkenheid
en een intensievere samenwerking tussen onderwijsinstellingen, kenniscentra
en (leer)bedrijven in de regio kunnen ervoor zorgen dat de kwaliteit en de
aantrekkelijkheid van het onderwijs, inclusief de stage, van een hoog niveau
is. In deze crisistijd is het van belang dat het potentieel aan bpv-plekken
(stageplekken/leerbanen) bij leerbedrijven zo optimaal mogelijk wordt benut.
 Instrumenten
 • Nederlandse taal en rekenen/wiskunde
 Het belang van goed leren lezen, schrijven en rekenen is te lang onderbelicht
gebleven. Daarom wordt wettelijk vastgelegd welke taal- en rekenvaardigheden
leerlingen op verschillende momenten van hun schoolloopbaan moeten beheersen.
In de voortgangsrapportage doorlopende leerlijnen taal en rekenen van 20 februari
2009 is beschreven welke maatregelen worden getroffen op het gebied van de
Nederlandse taal en het rekenen/wiskunde in het mbo. Doelstelling is om in
alle onderwijssectoren het beheersingsniveau van de basisvaardigheden taal
en rekenen te verhogen. Voor het mbo is de aanpak voor 2010 tot en met 2013 beschreven in het Uitvoeringsplan Taal en Rekenen mbo. Op hoofdlijnen
is de aanpak voor het mbo gericht op de volgende elementen:
 1. De wettelijke verankering van het referentiekader waarbij de onderwijsinstellingen
in het mbo de opdracht krijgen om de referentieniveaus voor Nederlandse taal
en rekenen/wiskunde in acht te nemen bij de inrichting van hun onderwijs en
examinering voor de in 2010 instromende deelnemers;
 2. Een overgang naar centrale examinering van de Nederlandse taal en het
rekenen/wiskunde in het mbo, waarbij de eerste wettelijk verplichte centrale
examens afgenomen worden in 2014;
 3. Een intensivering van het taal- en rekenonderwijs, gericht op de verhoging
van het beheersingsniveau op de lange termijn, met een inhaalslag op de korte
termijn.
 De invoering van het referentiekader en de centrale examinering vraagt
om een zorgvuldige en met de andere onderwijssectoren samenhangende aanpak.
De bevindingen worden jaarlijks (sectoroverstijgend) via een monitor doorlopende
leerlijnen taal en rekenen gevolgd.
 
 • Regelingen innovatiebox, innovatiearrangement en stagebox
 Via de Regeling stagebox beroepsonderwijs wordt geld beschikbaar gesteld
om te zorgen voor extra stage- en simulatieplaatsen voor moeilijk plaatsbare
deelnemers. Ook is het geld bedoeld voor een intensieve stagebegeleiding van
deelnemers in het beroepsonderwijs. De huidige regeling eindigt in 2010. In
het najaar van 2010 worden de effecten van de regeling geëvalueerd. Op
basis van deze evaluatie wordt later dat jaar besloten hoe het geld voor stages
vanaf 2011 het best kan worden ingezet.
 De regelingen «innovatiearrangement» en «innovatiebox»
eindigen in 2009. De Regeling innovatiearrangement bestaat uit een specifiek
innovatiebudget om innovatie in het beroepsonderwijs verder te verdiepen.
Hiermee worden innovatieve projecten op regionaal en sectoraal niveau financieel
ondersteund. Doelgroep zijn de onderwijsinstellingen van het beroepsonderwijs
(vmbo-mbo-hbo). Met de Regeling innovatiebox wordt geld verstrekt (gekoppeld
aan de lumpsum) met als doel onderwijsvernieuwing vorm te geven. Het geld
uit de «innovatiebox» wordt alleen aan de mbo-onderwijsinstellingen
verstrekt.
 
 Hoewel de Regeling innovatiearrangement niet heeft opgeleverd wat volgens
de doelstellingen van de regeling werd beoogd, heeft de regeling wel waardevolle
opbrengsten opgeleverd. Daarom wordt het innovatiearrangement nog maar met één
jaar verlengd. Vanaf 2011 wordt dit geld ingezet voor de bezuinigingen op
het onderwijs. Ook de Regeling innovatiebox zal na 2009 met één
jaar verlengd worden. Op basis van de resultaten van een evaluatie in 2010
wordt besloten over de inzet van het geld vanaf 2011.
 
 • Experiment de Netwerkschool
 Voor het experiment de Netwerkschool zijn voor de jaren 2010 tot en met
2014 Fes middelen beschikbaar gesteld door het kabinet. Het doel van de Netwerkschool
is het verhogen van het maatschappelijk rendement van de onderwijsmiddelen.
In het experiment staat een slimme en flexibele organisatie van de competentiegerichte
kwalificatiestructuur centraal.
 
 Door effectief gebruik van ICT wordt ingezet op een verhoging van de productiviteit
in het onderwijs voor:
 1. het leren zelf;
 2. het toetsen, volgen en begeleiden van de studenten;
 3. de organisatie van het leerproces.
 
 Daarnaast worden via het experiment innovatieve oplossingen aangedragen
voor de uitval van studenten en het lerarentekort.
 
 • Verbeteren aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt
 Door de economische crisis komt het aanbod aan noodzakelijke bpv-plaatsen
(stageplaatsen) onder druk te staan. Mbo gediplomeerden betreden een arbeidsmarkt
die, zeker voor de lagere mbo niveaus, minder kans biedt op een baan. Daarom
zijn in het Actieplan jeugdwerkloosheid (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 29 544, nr. 189) onder andere maatregelen opgenomen
om: voldoende bpv-plaatsen te behouden (stageoffensief), gediplomeerde mbo
deelnemers langer te laten doorleren (School Exit en Extension programma)
en om kwetsbare jongeren in het mbo beter te kwalificeren voor de arbeidsmarkt
(«Plusvoorzieningen»).
 
 Het stageoffensief van de kenniscentra beroepsonderwijs en bedrijfsleven
wordt uitgevoerd in de jaren 2009 tot en met 2011. Het doel van het stageoffensief
is om bestaande stageplaatsen bij erkende leerbedrijven zoveel mogelijk te
behouden, nieuwe stageplaatsen te werven en een betere kwalitatieve afstemming
van vraag en aanbod van stageplaatsen te realiseren. Zo zijn er, ondanks de
crisis, nog steeds sectoren waar vraag is naar stagairs. Door bijvoorbeeld
een betere voorlichting (http://www.stagemarkt.nl/) worden jongeren gestimuleerd
hiervan gebruik te maken.
 
 Het School Ex (School Exit en Extension) programma richt zich in 2009
en 2010 op examenkandidaten in het mbo. Examenkandidaten die twijfelen tussen
verder leren of werken worden gestimuleerd verder door te leren om hun kansen
op de arbeidsmarkt te vergroten door middel van het aanbieden van een individueel
opleidingsadvies. Examenkandidaten die willen gaan werken, maar nog geen baan
hebben, worden «warm overgedragen» aan het UWV Werkbedrijf voor
ondersteuning bij het vinden van een baan. Voor kwetsbare jongeren met meervoudige
problematiek («overbelasten») worden zogenaamde Plusvoorzieningen
in het mbo opgezet (zie voorts paragraaf 4.3.4.).
 
 Naast bovenstaande maatregelen in verband met de economische crisis, worden
ook andere maatregelen uitgevoerd om de aansluiting tussen het beroepsonderwijs
en de arbeidsmarkt te verbeteren. Zo vindt in 2010 de invoering van de «Kwaliteitsagenda
BPV» plaats. Deze agenda is in de zomer van 2009 op bestuurlijk niveau
(MBO Raad, COLO, MKB Nederland) vastgesteld en gecommuniceerd naar de Tweede
Kamer. Op 10 juni 2009 is als eerste fase van deze «Kwaliteitsagenda
BPV» een BPV-protocol gerealiseerd met daarin vergaande gedragsregels
voor betrokken partijen (mbo-instellingen, kenniscentra en leerbedrijven)
over de begeleiding van studenten voor, tijdens en na de bpv. Deze gemeenschappelijke
agenda moet in 2010 zorgen voor een verbetering van de kwaliteit, de organisatie
en de communicatie door betrokken partijen rondom de beroepspraktijkvorming.
In 2010 eindigt het programma «Ondersteuning Leerbedrijven» en
moet het stelsel beter zijn ingericht voor het praktijkleren. De samenwerking,
onderlinge afstemming en informatieuitwisseling tussen onderwijsinstellingen,
leerbedrijven en kenniscentra moet dan zijn verbeterd. In samenwerking met
MBO2010 wordt in 2010 door een goed toegankelijke website de verspreiding
van best practises op het gebied van de bpv bevorderd.
 
 Ook wordt in 2010 een wetsvoorstel dat garandeert dat bbl-deelnemers voldoende
begeleide onderwijsuren krijgen, aan de Tweede Kamer aangeboden. Tenslotte
wordt in 2009 en 2010 een financiële impuls gegeven aan mbo instellingen
om actief een bijdrage te kunnen leveren in regionale structuren gericht op
het bestrijden van (jeugd)werkloosheid, stimuleren van participatie en bevorderen
van economische ontwikkeling, zoals bijvoorbeeld de werkpleinen.
 
 • Bevorderen doorstroom naar hoger onderwijs
 Het tweejarige Associate degree-programma (Ad-programma) is mogelijk een
instrument om de doorstroom van het mbo naar het hbo te bevorderen, hetzij
via directe doorstroom vanuit het mbo of via een duaal traject vanuit een
werksituatie. Het doel is dat meer mbo-4 gediplomeerden en werkenden een diploma
in het hoger onderwijs behalen, waarmee zij hun kansen op de arbeidsmarkt
vergroten. Het streven is om met ingang van het studiejaar 2010/2011 te starten
met een experimenteerperiode. In deze periode kunnen mbo-instellingen samen
met een hogeschool een Associate degree-programma ontwikkelen dat (deels)
wordt uitgevoerd op het mbo. De experimenten worden geëvalueerd zodat
er aan het einde van de experimenteerperiode een beeld is over de mogelijke
meerwaarde van de Associate degree op een mbo-locatie. De arbeidsmarktrelevantie
van de Associate degree is bepalend voor de verdere invoering van de Associate
degree.
 
 • Handhaven onderwijstijd
 In 2008 is verscherpt toegezien op de naleving van onderwijstijd, de 850-urennorm
in de beroepsopleidende leerweg (bol) van het mbo. Volgens de Inspectie voldeed
91% (schooljaar 2007/2008) van de opleidingen bij een eerste controle
aan de vereiste minimale 850 klokuren. Dit is een aanzienlijke verbetering
ten opzichte van 2007. Toen ging het om 76% van de onderzochte opleidingen
(schooljaar 2006/2007). Na herstelacties bleven drie opleidingen (4,5%)
over die te weinig onderwijstijd aanboden, waarvoor een sanctietraject volgt.
De scherpe toezichts- en handhavingsacties lijken effectief en worden ook
de komende jaren voortgezet. Een nuancering hierbij is dat het percentage
in 2008 van 91% niet op een representatief onderzoek is gebaseerd zoals
in 2007, maar een uitkomst is van het reguliere, selectieve toezicht van de
Inspectie. In de maanden mei/juni van 2009 wordt er aanvullend representatief
onderzoek naar de naleving van onderwijstijd (schooljaar 2008/2009) gedaan
dat een beter vergelijkingsbeeld geeft met het percentage voor 2007 (schooljaar
2006/2007).
 
 Aan de Tweede Kamer is toegezegd dat er in 2010 een evaluatie van de 850
urennorm komt, waarbij onder meer het aantal uren, de relatie met de kwaliteit
van het onderwijs en de bekostiging onder de loep worden genomen.
 
 • Geïntegreerd toezicht
 In het wetsvoorstel wijziging WOT (Wet op het onderwijstoezicht) wordt
het nieuwe toezicht vormgegeven. Het gaat hierbij om geïntegreerd toezicht
op het onderwijs door de toezichthouders. De Inspectie van het Onderwijs krijgt
in de bve sector verdergaande handhavende bevoegdheden voor het uitvoeren
van bekostigingssancties en het intrekken van onderwijs- en examenlicenties.
In het toezichtskader bve 2010 en de daaropvolgende toezichtskaders wordt
het toezicht op de onderwijskwaliteit en de examenkwaliteit steeds verder
geïntegreerd. Daarnaast wordt terughoudend toezicht vormgegeven
voor díe instellingen die gedurende meerdere jaren voldoende kwaliteit
kunnen aantonen.
 
 • Toezicht en handhaving kwaliteit examens
 Deelnemers moeten hun opleiding afronden met een waardevol en landelijk
erkend mbo-diploma. Een diploma dat goed aansluit op de arbeidsmarkt en het
vervolgonderwijs. Goede examinering draagt hieraan bij. De school is hiervoor
primair verantwoordelijk en moet er zorg voor dragen dat het examen van elke
aangeboden opleiding voldoet aan de standaarden voor examenkwaliteit. Zo moeten
bijvoorbeeld de examenopgaven wat betreft inhoud en niveau dekkend zijn, gelet
op de landelijk vastgestelde kwalificatie-eisen. De Inspectie van het Onderwijs
beoordeelt jaarlijks de examenkwaliteit aan de hand van de standaarden. Als
uit het kwaliteitsonderzoek door de Inspectie blijkt dat de examenkwaliteit
niet voldoende is, dan krijgt de instelling voor de betreffende opleiding
een waarschuwing en tijd om de kwaliteit te verbeteren. Als de kwaliteit bij
het erop volgende onderzoek naar de kwaliteitsverbetering nog niet voldoende
is, dan kan de examenlicentie voor de betreffende opleiding worden ingetrokken.
In dat geval moet de school de examinering van die opleiding volledig uitbesteden
aan een andere school of exameninstelling die over de betreffende examenlicentie
beschikt. In de brief aan de Tweede Kamer van 19 december 2008 (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 451, nr. 99) is het
landelijke totaalbeeld van de examenkwaliteit 2007/2008 aangegeven en is het
examenbeleid uiteengezet. Het examenbeleid betreft zowel de bestuurlijke interventiemaatregelen
als de reeks van maatregelen ter versteviging van de examinering.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
4.6 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Voorlaatste waarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
 
 
 1. Percentage opleidingen met voldoende examenkwaliteit
 52%
 
 78%
 85%
 
 
 Bron: Examenverslag mbo
 2005
 
 2008 (2007–2008)
 2011
 
 
 2. Percentage deelnemers dat positief is over de beroepspraktijkvormingsplek
(BPV)
 48%
 48%
 59%
 75%
 
 
 Bron: ODIN
 2005 (ODIN 3)
 2007 (ODIN 4)
 2009 (ODIN 5)
 2011
 
 
 3. Het oordeel van de deelnemer over de opleiding
 6,7
 6,6
 6,9
 7,0
 
 
 Bron: ODIN
 2005 (ODIN 3)
 2007 (ODIN 4)
 2009 (ODIN 5)
 2011
 
 
 4. Het percentage opleidingen dat onderwijs geeft
volgens de richtlijnen van de 850 uren norm (BOL)
 75%
 76%
 91%
 100%
 
 
 Bron: Inspectie van
het Onderwijs
 2006
 2007
 2008
 2011
 
 
 5. Percentage mbo instellingen met een implementatieplan
Nederlandse taal- en rekenen
 0%
 
 0%
 100%
 
 
 
 2008
 
 2008
 2010
 
 
 
 
 Toelichting:
 5. In aanvulling op deze indicator wordt voor de volgende begroting (2011)
nagedacht over een indicator waarmee jaarlijks het percentage mbo
instellingen/opleidingen met centrale examens Nederlandse taal en rekenen
voor mbo deelnemers wordt gevolgd.
 4.3.3. Deelnemers kunnen zonder drempels beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie volgen dat het best past bij hun talenten en specifieke
behoeften
 Motivering
 Deelnemers aan het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie moeten de
mogelijkheid krijgen om hun talenten te ontplooien in een leeromgeving en
op een manier die het beste past bij hun specifieke behoeften. Het gaat daarbij
ook om jongeren die een extra steuntje in de rug nodig hebben bij het volgen
van een mbo-opleiding. En om volwassenen die door het volgen van een cursus
of opleiding beter in staat zijn te participeren op de arbeidsmarkt en in
de samenleving.
 Instrumenten
 • Leerlinggebonden financiering
 Sinds januari 2006 kunnen instellingen voor geïndiceerde deelnemers
met een handicap of stoornis leerlinggebonden financiering (het zogenoemde
rugzakje) aanvragen. Met een wijziging van de Wet educatie en beroepsonderwijs
(Staatsblad 2008, 202) is leerlinggebonden financiering per 1 augustus
2008 wettelijk vastgelegd. De bedoeling is dat deelnemers met behulp van dit
rugzakje hun opleiding succesvol kunnen afronden. Het aantal geïndiceerde
deelnemers voor 2010 wordt geraamd op 5 700.
 
 • Participatiebudget
 De Nederlandse gemeenten ontvangen vanaf 1 januari 2009 voor het eerst
de bijdrage voor de educatiedoelstellingen via het participatiebudget. Hiermee
wordt het geld voor re-integratie (WWB-werkdeel), inburgering en volwasseneneducatie
gebundeld in één specifieke uitkering voor gemeenten. Vanaf
1 januari 2010 wordt € 50 miljoen structureel herbestemd ten gunste
van het budget voor extra taal- en rekenonderwijs in het mbo (zie paragraaf
4.3.2. eerste instrument). Vervolgens is door het kabinet besloten om aanvullend € 35
miljoen minder op het budget in te zetten vanaf 2011. Dit geld is bestemd
als bijdrage in het OCW aandeel in de rijksbrede problematiek als gevolg van
de economische recessie.
 De resterende middelen zullen worden verdeeld over basisvaardigheden (met
name laaggeletterdheid), vavo (tweede kans onderwijs) en NT2. Om de doelstellingen
en afspraken te realiseren zal op deze terreinen met name prestatiegericht
worden beloond. Gezien deze bezuinigingen en de impact hiervan op de continuïteit
van het educatieonderwijs in combinatie met een aantal andere ontwikkelingen
in het mbo, heeft het kabinet verder besloten om de introductie van de marktwerking
voor educatiemiddelen uit te stellen en de oormerking van dit budget voor
educatie en de bestedingsverplichting bij de roc’s met 3 jaar (tevens
het maximum) te verlengen. Daarmee zal de wettelijke taak van roc’s
voor educatie gedurende deze periode gehandhaafd blijven. De follow up (de
ingang van vervallen oormerking en bestedingsverplichting) wordt bij AMvB
geregeld. Hiertoe zal een wetswijziging worden voorbereid. Tot 2013 zijn er
schotten tusen het educatiebudget en inburgeringsbudget. In overleg met WWI
zal voor mogelijke onvoorziene knelpunten bij het daadwerkelijk bedienen van
doelgroepen in de praktijk gezamenlijk naar goede oplossingen worden gezocht.
In de periode naar 2013 zal in overleg met alle partijen voorbereidingen worden
getroffen voor de daadwerkelijke invoering van de marktwerking voor het educatieonderdeel
in het p-budget.
 
 • Verminderen laaggeletterdheid
 In Nederland hebben ongeveer 1,5 miljoen mensen moeite met lezen, schrijven
of rekenen. Tot en met 2010 is per jaar € 4,0 miljoen beschikbaar
om het «Aanvalsplan Laaggeletterdheid 2006–2010 Van A tot Z betrokken»
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 300 VIII, nr. 142)
uit te voeren. Op basis van dit aanvalsplan worden er door de uitvoerende
organisaties CINOP, Stichting Lezen en Schrijven en Expertisecentrum ETV.nl
verschillende initiatieven ontplooid om de laaggeletterdheid een halt toe
te roepen. 2010 is het laatste jaar van het aanvalsplan en dan wordt ook bekeken
of de benoemde mijlpalen voor laaggeletterdheid ook daadwerkelijk behaald
zijn. De vijfde mijlpaal (verhoging van het aantal deelnemers aan alfabetiseringscursussen
tot rond de 12 500) is met 12 048 deelnemers in 2008 al bijna behaald.
 
 • Uitbreiden schoolmaatschappelijk werk
 In september 2008 is bij de algemene politieke beschouwingen als antwoord
op de motie van Hamer, Slob en Van Geel (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 700, nr. 15) meerjarig € 15 miljoen
beschikbaar gekomen voor mbo instellingen voor het tegengaan van voortijdig
schoolverlaten door het schoolmaatschappelijk werk uit te breiden. Het schoolmaatschappelijk
werk is gericht op het tijdig en adequaat verlenen van hulp aan leerlingen
met problemen. Het gaat om leerlingen die onderwijs volgen op de niveaus één
en twee van het mbo en niet in het bezit zijn van een diploma, of een diploma
hebben onder het niveau vmbo gemengde leerweg. Met deze bijdrage krijgen de
mbo instellingen de mogelijkheid en de plicht de hulpverlening aan deze leerlingen
verder uit te bouwen.
 
 • Bevorderen leren en werken
 Scholing en EVC (ErVaringsCertificaten) zijn belangrijke middelen om de
inzetbaarheid van mensen te vergroten en de overgang van de ene naar de andere
baan te vereenvoudigen. Hierdoor wordt voorkomen dat mensen (langdurig) werkloos
worden en de aansluiting op de arbeidsmarkt verliezen. Het belang van scholing
neemt in deze periode van economische crisis toe. Daarom is het uitermate
belangrijk dat regionale partijen samen alles in het werk stellen om scholing
en EVC te stimuleren.
 
 Acties rondom leren en werken worden uitgevoerd conform het plan van aanpak
2008–2011: Doorpakken met Leren & Werken (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 012VIII, nr. 10) en
moeten leiden tot 90 000 leerwerktrajecten (duaal en EVC) in 2011, waaronder
20 000 trajecten voor werkende jongeren zonder startkwalificatie en 30 000
trajecten voor werkzoekenden en met werkloosheid bedreigden. De trajecten
voor deze doelgroepen worden door de samenwerkingsverbanden leren en werken
en de regionale leerwerkloketten gerealiseerd met behulp van de «Tijdelijke
stimuleringsregeling leren en werken voor werkende jongeren zonder startkwalificatie,
werkzoekenden en met werkloosheid bedreigden», die begin 2009 is gepubliceerd.
Daarnaast is in de begroting van het ministerie van SZW geld opgenomen voor
omscholing van werknemers bij dreigende werkloosheid en Ervaringscertificaten
bij dreigend ontslag. Op die manier kan werkloosheid worden voorkomen en worden
werknemers van werk naar werk geleid.
 
 In 2010 wordt de publiciteitscampagne rond het Ervaringscertificaat voortgezet
om individuen te activeren en om te kijken of een Ervaringscertificaat een
interessante optie is.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
4.7 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Voorlaatste waarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
 
 
 1. Aantal nieuwe leerwerktrajecten (duaal + EVC)
 11 575
 44 162
 29 865
 90 000
 
 
 Bron: monitoring door CINOP
 2006
 2007
 2008
 2008–2011
 
 
 2. Deelnameaan
leeractiviteiten door 25–64 jarigen
 15,5%
 16,6%
 17,0%
 20%
 
 
 Bron: Eurostat
 2000
 2007
 2008
 2010
 
 
 3. Het percentage deelnemers dat tevreden is over
de begeleiding bij de studie
 38%
 39%
 44%
 65%
 
 
 Bron: ODIN
 2005 (ODIN 3)
 2007 (ODIN 4)
 2009 (ODIN 5)
 2011
 
 
 4. Dekkingsgraad zorg- en adviesteams
 42%
 75%
 82%
 100%
 
 
 Bron: Nederlands Jeugdinstituut
 2003
 2007
 2008
 2011
 
 
 
 
 Toelichting:
 1. In de periode 2005–2007 zijn 44 162 extra leerwerktrajecten
(duaal en EVC) gerealiseerd. Met de verlenging van de projectdirectie Leren
en Werken tot 2011 is voor de periode 2008–2011 een nieuwe streefwaarde
bepaald. In de periode 2008 tot en met 2011 moeten 90 000 extra leerwerktrajecten
gerealiseerd worden. Het startmoment voor deze nieuwe ambitie is 2008. In
dat jaar zijn 29 865 trajecten gerealiseerd.
 4. Dit percentage betekent dat van alle roc’s er 82% minimaal één
zorgadviesteam heeft.
 4.3.4. Er vallen minder leerlingen gedurende hun
schoolloopbaan voortijdig uit het onderwijs
 Motivering
 Uit oogpunt van maatschappelijke cohesie en economische ontwikkeling is
het van belang dat zoveel mogelijk jongeren minimaal een startkwalificatie
halen. De nationale doelstelling is halvering van het jaarlijks aantal nieuwe
voortijdig schoolverlaters in 2012 ten opzichte van 2002. Een voortijdig schoolverlater
is een jongere van 12 tot 23 jaar die langer dan vier weken geen onderwijs
volgt en nog geen startkwalificatie heeft. Een startkwalificatie is een vwo-,
havo-, of mbo-diploma op niveau 2. In de uitvoeringsbrief «Aanval op
de schooluitval: een kwestie van uitvoeren en doorzetten» (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 695, nr. 42) staat op
welke wijze voortijdig schoolverlaten (vsv) wordt aangepakt. De uitval van
jongeren kent verschillende oorzaken waardoor een brede benadering noodzakelijk
is. Daarom plaatst het kabinet de aanpak van voortijdig schoolverlaten in
een breder kader: de pijler «sociale samenhang». Binnen deze geïntegreerde
aanpak is OCW verantwoordelijk voor het voorkomen van voortijdig schoolverlaten
door met name kwalitatief goed onderwijs te bieden en door zich in te zetten
voor jongeren die een extra steuntje in de rug nodig hebben. De eerste resultaten
en de stand van zaken zijn bij brief van 11 februari 2009 (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 695, nr. 61) aan de
Kamer gemeld.
 Instrumenten
 • Meerjarige convenanten
 De afspraken op basis van de meerjarige convenanten die in 2008 zijn afgesloten
met scholen en gemeenten in de 39 RMC-regio’s (Regionale meld- en coördinatiefunctie
vsv), lopen in 2010 door. Om de halvering in 2012 te realiseren is in de schooljaren
2007/2008 tot en met 2010/2011 een reductie nodig van in totaal 40%
nieuwe vsv’ers ten opzichte van het aantal vsv’ers in het schooljaar
2005/2006. Dit betekent dat de uitval jaarlijks cumulatief met 10%
moet verminderen; 10% in schooljaar 2007/2008 oplopend naar 40%
reductie in 2010/2011 (in cijfers zichtbaar in 2012). De doelstelling voor
het schooljaar 2009/2010 is een vermindering van 30%, ten opzichte
van het aantal in schooljaar 2005/2006 (in cijfers zichtbaar in 2011). De
middelen voor de convenanten worden uitbetaald afhankelijk van de daadwerkelijke
reductie van het aantal nieuwe vsv’ers ten opzichte van het peiljaar
2005/2006.
 
 • Specifieke programma’s voor de regio’s
 In 2010 kunnen de onderwijsinstellingen in samenwerking met de RMC-contactgemeente
opnieuw een aanvraag indienen voor middelen om in te zetten voor specifieke
programma’s in de regio’s. Deze programma’s moeten gericht
zijn op het structureel voorkomen van voortijdig schoolverlaten in het onderwijsproces
van de onderwijsinstellingen. De maatregelen kunnen worden gekozen uit een
menulijst die is op genomen bij de uitvoeringsregeling schooluitval. In de
G4 gaan de vsv-middelen voor de specifieke programma’s naar de gemeenten.
 
 • Experimenten vmbo-mbo
 De overgang van vmbo naar mbo is een bekend struikelblok in de schoolloopbaan
en een belangrijke factor bij schooluitval. Op 10 juni 2009 heeft het kabinet
in een brief aan de Tweede Kamer aangegeven een aantal maatregelen te nemen
om de doorstroom van vmbo naar mbo te verbeteren. Een belangrijke maatregel
is het afschaffen van de maximale verblijfsduur voor leerlingen in het vmbo
(zie artikel 3 Voortgezet onderwijs, paragraaf 3.3.3). Daarnaast is het kabinet
gestart met experimenten overgang vmbo-mbo (VM2). In VM2 wordt de bovenbouw
van de basisberoepsgerichte leerweg van het vmbo samengevoegd met een mbo-opleiding
op niveau 2, met als doel het voortijdig schoolverlaten binnen deze doelgroep
te reduceren. In 2008 is gestart met een eerste cohort van in totaal 36 projecten
(verbonden aan circa 20 vmbo-scholen en mbo-instellingen) en ruim 1 000
leerlingen. In het tweede cohort komen hier ongeveer 170 projecten met zo’n
3 000 leerlingen bij. In 2009 tot en met 2013 wordt de ontwikkeling van
de VM2-experimenten gevolgd via een monitor. In de monitor gaat het om zaken
als: welk programma biedt de school aan, om wat voor leerlingen gaat het en
behalen zij uiteindelijk de niveau 2 kwalificatie?
 
 • Verbetering melding relatief verzuim door scholen
 Binnen de preventieve aanpak is er bijzondere aandacht voor de bestrijding
van relatief verzuim. Dit verzuim is in veel gevallen een voorbode van uitval.
In 2009 zijn alle bekostigde onderwijsinstellingen in het voortgezet onderwijs
en middelbaar beroepsonderwijs en alle gemeenten aangesloten op het digitale
verzuimloket. Het digitale loket biedt één adres voor alle meldingen
van verzuim van alle scholen en het loket biedt een uniforme meldprocedure
voor alle scholen en gemeenten. Door het digitale loket is het mogelijk om
over het verzuim per school, gemeente en RMC-regio beleidsinformatie te genereren,
en gemeenten en scholen te rapporteren en te informeren over het verzuim in
de afgelopen periode (maand).
 
 • Curatieve maatregelen
 Als jongeren toch uitvallen, zijn er andere inspanningen nodig om ze alsnog
op te leiden tot een startkwalificatie. Hiervoor zet het kabinet in op samenwerking
tussen het onderwijsveld, gemeenten, werkgevers en (jeugd)zorg. De ambitie
is om in deze kabinetsperiode 20 000 werkende jongeren alsnog aan een
startkwalificatie te helpen door middel van EVC- en/of duale trajecten. Deze
ambitie is onderdeel van de ambitie om in de periode 2008–2011 in totaal
90 000 EVC en/of duale trajecten te realiseren. Met de economische recessie
is de verwachting dat de groenpluk (jongeren gaan werken en maken hun opleiding
niet af) afneemt. Volgens het CBS hebben schoolverlaters zonder een startkwalificatie
bijna twee keer zo vaak geen baan (35%) als jongeren die wel een startkwalificatie
hebben (19%). Als de werkgelegenheid weer afneemt, zoals nu het geval
is, of als de jongeren ouder en dus duurder worden, lopen de jongeren die
nu zonder startkwalificatie aan het werk zijn gegaan het grootste risico om
werkloos te worden. Met werkgevers worden afspraken gemaakt om jongeren die
nu op straat komen te staan extra te scholen. Zo wordt hun positie op de arbeidsmarkt
duurzaam verbeterd.
 
 • WRR: overbelaste jongeren
 Het kabinet wil verder de kansen voor overbelaste jongeren vergroten.
Dit zijn leerlingen die gebukt gaan onder een opeenstapeling van problemen,
variërend van beperkte vaardigheden en gedragsproblemen tot gebroken
gezinnen, schulden, verslaving of criminaliteit in de directe omgeving. De
WRR adviseert het kabinet overbelaste jongeren meer structuur en verbondenheid
te geven. De regering heeft er daarom voor gekozen «plusvoorzieningen»
te gebruiken. Scholen kunnen zich omvormen tot «plusvoorziening».
Dit is geen nieuw schooltype maar een uitbreiding van het aanbod op bestaande
(v)mbo-scholen. Het gaat om een totaalpakket van onderwijs en ondersteuning
dat nodig is om de jongeren met behulp van structuur en verbondenheid naar
een plek in de samenleving te begeleiden. Gemeenten hebben op bijna alle relevante
terreinen belangrijke bevoegdheden en worden daarom verantwoordelijk voor
de organisatie van de ondersteuning aan overbelaste jongeren. Het Rijk heeft
hierbij een faciliterende rol. Er komt zowel in 2009 als in 2010 € 30
miljoen per jaar beschikbaar om de vorming van plusvoorzieningen tijdelijk
te stimuleren. De helft van deze middelen staan op de begroting van het programmaministerie
voor Jeugd en Gezin.
 
 • Monitoring en evaluatie
 Het kabinet heeft een concrete doelstelling geformuleerd voor schooluitval.
Om goed te kunnen volgen of het project op koers ligt, dan wel moet worden
bijgesteld, is naast het instrument van de jaarlijkse analyse van de uitvalcijfers
een apart evaluatie- en monitoringdesign opgezet. Het TIER (Top Institute
for Evidence Based Education Research, waarin ook CPB vertegenwoordigd is)
is in 2009 betrokken bij de opzet van een effectevaluatie van de nieuwe convenanten.
Deze evaluatie bevat naast kwantitatieve, ook kwalitatieve informatie over
de resultaten van de convenanten.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
4.8 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Voorlaatste waarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
 
 
 1. Het aantal nieuwe vsv’ers per kalenderjaar
(nationale indicator)
 71 000
 52 700
 48 800
 35 000
 
 
 Bron:Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 26 695, nr. 44
 2002
 2007
 2008
 2012
 
 
 2. Aantal herplaatste voortijdig schoolverlaters
(inclusief oude voortijdig schoolverlaters)
 20 000
 39 545
 33 800
 
 
 
 Bron: RMC-analyse 2007; Research voor Beleid
 2002
 2007
 2008
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 1. Het aantal van 48 800 is het voorlopig cijfer over het schooljaar
2007/2008. Het definitieve cijfer wordt in oktober 2009 verwacht.
 4.4 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
4.9 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en
de doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 Onderzoek
Onderwerp
 AD of OD
 A. StartB. Afgerond
 Vindplaats
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 Beleidsdoorlichting toerusting stelsel
 OD 1
 A: 2014B: 2014
 Auditdienst OCW
 
 
 
 Beleidsdoorlichting innovatieregelingen
BVE
 OD 2
 A: 2011B: 2012
 Auditdienst OCW
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
Leren & Werken
 OD 3
 A: 2010B: 2011
 Auditdienst OCW
 
 
 
 Beleidsdoorlichting VSV-beleid
 OD 4
 A: 2011B:
2012
 Auditdienst OCW
 
 
 
 Effectenonderzoek ex post
 
 Onderzoek effectiviteit
experimenten maatwerktrajecten
 OD 4
 A: 2008B: 2010
 CPB
 
 
 
 Onderzoek
effectiviteit experimenten vmbo-mbo
 OD 4
 A: 2008B: 2010
 Ecbo
 
 
 
 Monitor experimenten
Associate Degree op MBO-locatie
 OD
2
 A:2010B: –
 SEO
 
 
 
 Analyse effectrapportage RMC
 OD 4
 jaarlijks
 KBA
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek1
 
 Project
Onderwijs-Arbeidsmarkt 2006 (POA)
 AD
 Jaarlijks in juli
 ROA
 
 
 
 Registratie
en bestemming uitstroomschoolverlaters
(SIS)
 OD 4
 Jaarlijks in september
 ROA
 
 
 
 Evaluatie
en monitoringVSV-beleid en convenanten
 OD 4
 A: juni 2008B: 2010
 TIER
 
 
 
 Monitor Sociale Veiligheid
 AD
 Jaarlijks
 Ecbo
 
 
 
 Arbeidsmarktbarometer
leraren bve
 AD
 Jaarlijks
 Regioplan
 
 
 
 Monitoralfabetisering
 OD 3
 Jaarlijks in het voorjaar
 Cinop
 
 
 
 Monitor leerling-gebonden
financiering
 OD 3
 A: 1 november 2006B: 15 november 2009
 RISBO
 
 
 
 Monitor competentiegericht beroepsonderwijs
 OD 1
 A: 2008B: 2009
 Ecbo
 
 
 
 ODIN-6
 AD
 TweejaarlijksB: 2010
 Research Ned
 
 
 
 Deelnemersmonitor
 AD
 TweejaarlijksB: 2011
 Research Ned
 
 
 
 Tijdsbesteding
voltijds BOL en BBL
 OD 1
 A: 2009B: 2009
 ITS
 
 
 
 Evaluatie
les- en examenmateriaal BVE-instellingen
 OD 2
 A: 2009B: 2009
 SCO Kohnstamm Instituut
 
 
 
 Onderzoek
regionale agenda
 OD 2
 A: 2008B: 2009
 ROA
 
 
 
 Onderzoek indicatoren bedrijfsleven
 OD 1
 A: 2009B: 2009
 KBA
 
 
 
 Audit HEC
 OD 1
 A: 2009B: –
 Expertisecentrum Bekostiging
 
 
 
 Onderzoek
implementatie EQF
 OD 1
 A: 2009B: 2010
 CINOP
 
 
 
 Ontwikkeling/monitoringtoetsen
taal en rekenen
 OD 2
 Jaarlijks in de zomer
 CITO
 
 
 
 Fes onderzoek «beroepsonderwijsin
bedrijf»
 OD 2
 A: 2010B: 2011
 
 
 
 
 
 
 1 Wat onder overig evaluatieonderzoek staat is niet in alle
gevallen evaluatieonderzoek
 Toelichting:
 Voor de beleidsdoorlichtingen zal zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt
van (deel)onderzoeken naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid.
Bij de beleidsdoorlichting van het vsv beleid zullen met name de evaluatie
en de monitoring van het vsv beleid en de convenanten, het onderzoek naar
de effectiviteit van de experimenten en de maatwerktrajecten, en het onderzoek
naar de effectiviteit van de experimenten vmbo-mbo worden betrokken.
 Bij de beleidsdoorlichting van de innovatieregelingen van bve zal vooral
gebruikt gemaakt worden van de monitor innovatiebox en stagebox op basis van
de jaarverslagen van mbo instellingen, en van het evaluatieonderzoek naar
de regelingen stagebox en innovatiebox.
 De beleidsdoorlichting Leren & Werken wordt onder andere gebaseerd
op de monitor van leerwerktrajecten (duaal en EVC) door het ECBO. Dit is een
halfjaarlijkse kwantitatieve monitor en een jaarlijkse kwalitatieve monitor.
 ARTIKEL 5. TECHNOCENTRA
 5.1 Algemene doelstelling: het ondersteunen van technocentra
om de kennisinfrastructuur in de regio te versterken. De aansluiting tussen
het technisch beroepsonderwijs en het bedrijfsleven wordt hierdoor verbeterd.
 Omschrijving
 Technocentra zijn intermediaire organisaties, opgericht om knelpunten
op de regionale arbeidsmarkt voor technische beroepen aan te pakken. De technocentra
richten zich op het bemiddelen tussen onderwijsinstellingen en bedrijven.
De activiteiten zijn gericht op het ondersteunen en stimuleren van uitdagingen
en het oplossen van regionale knelpunten. Het uitgangspunt van het «deltaplan
bèta/techniek» is een integrale aanpak van de tekorten aan bèta’s
en technici. De technocentra leveren hier ook een bijdrage aan. Op deze manier
wordt bijgedragen aan de in Europees verband onderschreven doelstelling van
15% meer uitstroom van gediplomeerden uit hogere bèta-en technische
opleidingen in 2010.
 Verantwoordelijkheid van de minister
 De minister houdt toezicht op een rechtmatige en doelmatige verstrekking
en besteding van geld.
 Externe factoren
 Conjuncturele ontwikkelingen in de technische sector.
 5.2 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
5.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 8 988
 
 
 10 364
 
 
 9 998
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven (programma + apparaat)
 
 
 8 988
 
 
 10 202
 
 
 9 998
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 8 988
 
 
 10 202
 
 
 9 998
 
 
 
 
 
 
 
 • Basissubsidie
 7 000
 7 000
 7 000
 
 
 
 
 
 
 • Speerpuntsubsidie
 1 688
 2 902
 2 698
 
 
 
 
 
 
 • Overig
 300
 300
 300
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 9 017
 
 
 9 796
 
 
 9 632
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
5.2 Budget flexibiliteit per operationele doelstelling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal operationele doelstellingen)
 
 
 9 998
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 
 9 998
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal bestuurlijk gebonden
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.3 Doelstellingen Kaderregeling
 Motivering
 De Kaderregeling Technocentra is voor de jaren 2006 tot en met 2010 (Staatsblad
2006, nr. 50) vastgesteld met het doel de kennisinfrastructuur in
de regio te verbeteren en te vernieuwen, en de aansluiting tussen beroepsonderwijs
en bedrijfsleven in de technische sector te verbeteren. Van deze oorspronkelijke
doelstelling zijn de volgende drie subdoelen afgeleid:
 a) het bevorderen van de circulatie en toepassing van kennis tussen instellingen,
tussen instellingen en ondernemingen of tussen instellingen, ondernemingen
en derden;
 b) een gezamenlijke benutting door verschillende instellingen van hoogwaardige
en moderne apparatuur voor technisch beroepsonderwijs;
 c) het bevorderen van een goede aansluiting van technisch beroepsonderwijs
op de opleidingsbehoeften van de arbeidsmarkt.
 
 Om deze doelstellingen te realiseren, moeten de technocentra zich richten
op de knelpunten die zij in de desbetreffende regio’s signaleren. In
het verlengde hiervan dienen de activiteiten van de technocentra specifiek
gericht te zijn op de aanpak van de tekorten aan bèta’s en technici.
Aan het einde van de subsidieperiode (eind 2010) moeten de resultaten van
de tijdelijke investeringsimpuls geheel zijn verankerd binnen de regionale
partijen in de samenwerkingsverbanden. Verder moeten de technocentra in dit
begrotingsjaar uitsluitsel geven over de vraag of zij wel of niet als vraaggestuurde
en zelffinancierende organisatie verder gaan, of dat zij ophouden te bestaan.
Het staat elk technocentrum vrij een keuze te maken.
 Instrumenten
 In de Kaderregeling is vastgelegd dat de 14 technocentra een basissubsidie
kunnen ontvangen nadat zij daartoe een aanvraag hebben ingediend. De aanvraag
moet voldoen aan één van de drie subdoelstellingen zoals hierboven
genoemd. Verder moet de aanvraag voor de basissubsidie vergezeld zijn van
een activiteitenplan, een regioanalyse en een begroting. De activiteitenplannen
dienen SMART geformuleerd te zijn. Naast de basissubsidie kan een technocentrum
een speerpuntsubsidie aanvragen. Deze wordt verleend op voorwaarde dat aan
een technocentrum een basissubsidie is verleend voor 2010 én het project
moet bijdragen aan de realisatie van één van de drie genoemde
subdoelstellingen. Een andere voorwaarde is dat het desbetreffende project
eindigt uiterlijk 31 december 2010. Voor de jaren 2007 tot en met 2010 adviseert
het bestuur van het Platform Bèta Techniek de minister over de te kiezen
inhoudelijke thema’s voor de speerpuntsubsidie voor deze jaren. De minister
stelt de thema’s voor de betreffende jaren vast. Op dit moment is nog
niet bekend wat de thema’s zullen zijn voor 2010. Het Platform Bèta
Techniek streeft ernaar om uiterlijk 1 oktober 2009 hierover uitsluitsel te
geven.
 Meetbare gegevens
 De kracht van de technocentra is hun regionale inbedding en netwerk. De
technocentra creëren draagvlak voor hun activiteiten door het vormen
van samenwerkingsverbanden waarin onderwijs en bedrijfsleven betrokken zijn.
Om meer en beter inzicht te krijgen in de effecten van de activiteiten, hebben
de technocentra een nieuw model van verslaglegging ontwikkeld. Het streven
is om de 14 technocentra in de verslaglegging van 2008, dit nieuwe meetinstrument
te laten gebruiken zodat het informatiegehalte van de effectmeting wordt verhoogd.
Deze verslaglegging wordt eind december 2009 verwacht. Verder zal bij de beoordeling
van de activiteitenplannen voor 2010, tevens aandacht zijn voor
de mate waarin de operationele doelen SMART zijn geformuleerd. Dit vergemakkelijkt
een scherpe analyse en evaluatie.
 ARTIKELEN 6 EN 7. HOGER ONDERWIJS
 6.1 Algemene doelstelling: het stelsel van hoger onderwijs
en onderzoek zorgt dat studenten en (wetenschappelijk) personeel hun talenten
en onderzoekend vermogen maximaal kunnen ontwikkelen. Het leidt hen op voor
een positie op de nationale en internationale arbeidsmarkt en voor een rol
in de intellectuele voorhoede van onze samenleving.
 Omschrijving
 Om internationaal te concurreren en maatschappelijke problemen aan te
pakken, zijn een goed opgeleide bevolking, ondernemende geesten en hoogwaardige
diensten en producten van doorslaggevend belang. De Nederlandse samenleving
is in belangrijke mate afhankelijk van kennis, technologie en innovatie. Nederland
moet daarom zijn kennis- en innovatiepotentieel optimaal organiseren en benutten.
 
 Onderwijs en wetenschap zijn meer dan aanjagers van de kenniseconomie.
Het gaat niet alleen om geld, het gaat ook om zaken als inzicht in de eigen
identiteit, historische achtergronden, natuur en milieu, sociale verhoudingen,
cultuur en kunst, kortom de bepalende factoren voor de kwaliteit van het leven.
Het stelsel van hoger onderwijs en onderzoek speelt daarbij een belangrijke
rol. Het hoger onderwijs moet daarom studenten motiveren om tijdens hun studie
het beste uit zichzelf te halen, zodat zij zich optimaal ontplooien en zich
breed kunnen oriënteren.
 
 Het kabinetsbeleid is er op gericht een ambitieuze studiecultuur in het
hoger onderwijs te creëren. De basiskwaliteit moet omhoog, excellentie
moet meer bevorderd worden en het studiesucces verbeterd. Dat laatste betekent
onder andere dat minder studenten uit mogen vallen. Om deze doelen te bereiken
heeft OCW een aantal maatregelen genomen die verder worden toegelicht bij
de operationele doelstellingen.
 
 De strategische agenda voor het hoger onderwijs-, onderzoek- en wetenschapsbeleid
geeft de strategische doelen aan voor de komende jaren (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 288, nr.1). Deze zijn
nader ingevuld in de meerjarenafspraken die gemaakt zijn met de koepels in
het hbo en wo (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 288, nr.
31 enTweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 288, nr.
33).
 
 Over de voortgang van de afspraken doet OCW jaarlijks verslag in Kennis
in Kaart (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, bijlage bij kamerstuk,
31 288, nr. 49). Om een zo objectief mogelijk inzicht te krijgen
in de inspanningen van de universiteiten en hogescholen om aan de ambities
bij te dragen, is de Inspectie van het Onderwijs gevraagd om in 2010 een (steekproefsgewijs)
evaluatieonderzoek te doen.
 
 De budgettaire problematiek voor de rijksoverheid is groot als gevolg
van de economische crisis. In het aanvullend beleidsakkoord zijn de ombuigingen
opgenomen die moeten bijdragen aan herstel van de overheidsfinanciën
op de lange termijn («de problematiek overheidsfinanciën»).
 Ook het hoger onderwijs kon niet uitgezonderd worden van bezuinigingen.
In de maatregelen die het kabinet heeft getroffen voor het hoger onderwijs
is er voor gekozen om de primaire processen van de instellingen zoveel mogelijk
te ontzien. Zo is de compensatie voor prijsstijging en de compensatie voor
de loonontwikkeling ongekort uitgekeerd. Ook is de ontwikkeling van de studentenaantallen
gecompenseerd. Er is voor gekozen om zoveel mogelijk toekomstige middelen,
waarvoor dus nog geen verplichtingen door de ho-instellingen
zijn aangegaan, in de bezuinigingen te betrekken. Onder meer is een deel van
de oploop 2010 en 2011 van enkele enveloppemiddelen ingezet. Niet zijn ingezet
de enveloppemiddelen die betrekking hebben op de meerjarenafspraken (studiesucces
en kwaliteit van de bachelorfase).
 De ombuigingen op artikel 6 (Hoger beroepsonderwijs) en artikel 7 (Wetenschappelijk
onderwijs) voor de periode tot en met 2014 zijn nader toegelicht in het beleidsartikel
en in de verdiepingsbijlage van deze begroting. Deze ombuigingen hebben een
structureel karakter. Voor een sluitende dekking van de «problematiek
overheidsfinanciën» na 2014 zijn aanvullend nog de volgende maatregelen
getroffen:
 – Vanaf 2015 vindt een verdere uitbreiding plaats van de maatregel
waarbij de bijdrage aan het hoger onderwijs voor studenten uit de niet-Europese
Economische Ruimte (exclusief studenten uit ontwikkelingslanden) wordt versoberd.
De ombuiging loopt op naar € 21,8 miljoen vanaf 2015 (zie ook paragraaf
6.3.2).
 – Vanaf 2015 wordt een efficiencykorting toegepast bij de hogescholen
en universiteiten. Deze ombuiging bedraagt in totaal € 5,8 miljoen
per jaar voor de jaren 2015 tot en met 2018 en loopt op naar € 21,3
miljoen vanaf 2019.
 Verantwoordelijkheid van de minister
 De minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel dat zodanig
functioneert dat het onderwijs maximaal aansluit bij de talenten en ambities
van individuele studenten én bij de behoefte van de maatschappij. In
het bijzonder is hij verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het onderwijs,
de rechtmatige en doelmatige besteding van het geld voor het hoger onderwijs
en onderzoek, en voor kwaliteitsgarantie. De middelen die hij hiervoor tot
zijn beschikking heeft, zijn wet- en regelgeving, bekostiging, subsidies,
toezicht en dialoog met belanghebbenden. De minister ondersteunt deze belanghebbenden
op een manier die hen in staat stelt maximaal bij te dragen aan goed onderwijs
en onderzoek. Hij doet dat door wetten en regels uit te vaardigen voor goed
bestuur.
 Externe factoren
 De inzet van studenten, docenten, onderzoekers, bestuurders, toezichthouders,
brancheorganisaties, maatschappelijke en internationale organisaties, andere
overheden en bedrijven (stages en aansluiting arbeidsmarkt) bepaalt mede de
kwaliteit van het onderwijs en onderzoek. De minister is daarom mede afhankelijk
van de inzet, capaciteiten en faciliteiten van deze partijen. Factoren die
de minister slechts beperkt kan beïnvloeden, maar waarvan het succes
van het beleid wel afhankelijk is, zijn: ontwikkelingen op de (internationale)
arbeidsmarkt, demografische ontwikkelingen, conjuncturele ontwikkelingen waaronder
de wereldwijde economische crisis.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
6.1 Indicatoren 
 
 
 
 
 
 Basiswaarde 2003
 Laatste waarde 2008
 Streefwaarde 2020
 
 
 1. Percentage hoger opgeleiden in de leeftijdsgroep 25–44
jarigen van de beroepsbevolking
 31,5%1
 36,8%
 46,0%
 
 
 Bron: CBS (EBB)
 
 
 
 
 
 
 
 
 1 Door een nieuwe weegmethode van de EBB wijkt dit percentage
iets af van eerder gepubliceerde waarden.
 Toelichting:
 Meer mensen moeten hoger opgeleid worden. Het streven van het kabinet
is dat op afzienbare termijn (in 2020) bijna de helft van de Nederlandse beroepsbevolking
tussen de 25 en 44 jaar hoger opgeleid is. Daarom staan we voor de uitdaging
om meer studenten aan te trekken en ervoor te zorgen dat zij afstuderen. OCW
probeert dit voornamelijk door verbetering van rendement (minder uitval en
betere studiekeuze) te bereiken.
 
 In de zomer van 2009 wijzen de eerste gegevens over de nieuwe inschrijvingen
voor het hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs op een aanzienlijke
stijging van 1e jaars studenten ten opzichte van eerdere ramingen. Dit is
gezien de wenselijkheid van een goed opgeleide bevolking en de doelstelling
om circa 50% hoger opgeleiden te hebben in 2020 een verheugende ontwikkeling.
De investeringen van de ho-instellingen en dit kabinet in meer studiesucces
en kwaliteit gaan hun vruchten afwerpen. In deze tijd van economische recessie
heeft deze ontwikkeling ook een dempend effect op (de toename van) de werkloosheid.
 
 Een aanzienlijke stijging van 1e jaarsstudenten vormt een uitdaging voor
hbo-instellingen en universiteiten. Er moet voldoende huisvesting en onderwijscapaciteit
zijn en de kwaliteit van de opleidingen moet goed blijven.
 
 Conform de gebruikelijke systematiek (waarbij universiteiten en hogescholen
meer geld krijgen naarmate er meer studenten komen) vindt in het voorjaar –
aan de hand van definitieve gegevens per 1 oktober over het aantal inschrijvingen –
hierover nadere besluitvorming plaats.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
6.2 Kengetallen
 
 
 
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 
 
 1. Percentage afgestudeerden met een eerste baan op tenminste
hbo- respectievelijk wo-niveau
 
 
 
 
 
 
   • Hbo
 78%
 82%
 85%
 85%
 
 
   • Wo
 61%
 65%
 64%
 67%
 
 
 Bron: Hbo en Wo-monitor
 
 
 
 
 
 
 2. Percentage afgestudeerden dat anderhalf jaar na afstuderen
in het buitenland werkt
 
 
 
 
 
 
   • Hbo
 3%
 3%
 3%
 2%
 
 
   • Wo
 4%
 5%
 – 1
 5%
 
 
 Bron: Hbo en Wo-monitor
 
 
 
 
 
 
 3. Percentage werkenden dat aangeeft dat opleiding voldoende basis
was om te starten op arbeidsmarkt
 
 
 
 
 
 
   • Hbo
 48%
 53%
 59%
 62%
 
 
   • Wo
 52%
 57%
 60%
 63%
 
 
 Bron: Hbo en Wo-monitor
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1 Er is voor het wo voor 2007 geen landelijk cijfer beschikbaar
omdat een aantal universiteiten dit onderwerp niet in hun vragenlijst had
opgenomen.
 Toelichting:
 De kengetallen maken zichtbaar of de student optimaal is voorbereid op
deelname aan de samenleving en een positie op de nationale en internationale
arbeidsmarkt. Bij deze reeksen worden geen streefwaarden geformuleerd omdat
deze te sterk samenhangen met de conjunctuurontwikkeling. De verwachting is
dat het aantal afgestudeerden dat in het buitenland werkt, stijgt door het
stimuleren van internationale mobiliteit onder studenten.
 6.2 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
6.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 2 377 498
 
 
 2 503 882
 
 
 2 426 775
 
 
 2 420 388
 
 
 2 431 051
 
 
 2 440 919
 
 
 2 441 358
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 2 158 944
 
 
 2 322 319
 
 
 2 397 538
 
 
 2 403 622
 
 
 2 415 687
 
 
 2 431 050
 
 
 2 441 358
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 2 153 863
 
 
 2 316 253
 
 
 2 391 712
 
 
 2 398 441
 
 
 2 410 507
 
 
 2 425 870
 
 
 2 436 178
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Studenten volgen onderwijs, en (wetenschappelijk)
personeel doet onderzoek, in voldoende toegeruste instellingen voor hoger
onderwijs
 
 
 2 044 634
 
 
 2 184 973
 
 
 2 219 638
 
 
 2 257 609
 
 
 2 269 383
 
 
 2 284 738
 
 
 2 294 590
 
 
 
 • Reguliere bekostiging(lumpsum)1
 2 044 634
 2 184 973
 2 219 638
 2 257 609
 2 269 383
 2 284 738
 2 294 590
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Binnen- en buitenlandse studenten volgen hoger
onderwijs, en (wetenschappelijk) personeel doet onderzoek,
van hoge en excellente kwaliteit
 
 
 6 848
 
 
 5 478
 
 
 5 474
 
 
 5 476
 
 
 5 481
 
 
 5 481
 
 
 5 481
 
 
 
 • Kwaliteitsverbetering
docenten (lumpsum)
 6 848
 5 478
 5 474
 5 476
 5 481
 5 481
 5 481
 
 
 • Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands talent2
 
 
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Studenten volgen zonder drempels het hoger
onderwijs dat het beste past bij hun talenten en specifieke
behoeften, en worden gestimuleerd om hun opleiding succesvol af te ronden
 
 
 14 725
 
 
 32 163
 
 
 50 164
 
 
 55 190
 
 
 55 241
 
 
 55 260
 
 
 55 269
 
 
 
 • Minder uitval en kwaliteitsimpuls(lumpsum)
 6 726
 20 898
 34 867
 34 896
 34 938
 34 956
 34 965
 
 
 • Verhogen studierendement Nederlandse
studenten met een niet- westerse achtergrond (lumpsum)
 5 600
 8 765
 12 797
 12 794
 12 803
 12 804
 12 804
 
 
 • Studiekeuze-informatie voor het hoger
onderwijs
 2 299
 2 400
 2 400
 2 400
 2 400
 2 400
 2 400
 
 
 • Erkenning van verworven competenties
 0
 0
 0
 5 000
 5 000
 5 000
 5 000
 
 
 • Emancipatie
 100
 100
 100
 100
 100
 100
 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De samenleving (bedrijven en maatschappelijke
organisaties) benut optimaal de kennis van het hoger
onderwijs en onderzoek en vice versa
 
 
 73 544
 
 
 78 854
 
 
 102 050
 
 
 66 591
 
 
 66 831
 
 
 66 841
 
 
 66 849
 
 
 
 • Praktijkgericht onderzoek (RAAK)
 11 300
 13 100
 16 300
 16 300
 19 300
 19 300
 19 300
 
 
 • Praktijkgericht onderzoek (lectoren en
kenniskringen) (lumpsum)3
 
 1 254
 7 823
 7 828
 12 550
 12 557
 12 565
 
 
 • Ondernemerschap
 
 
 7 500
 7 500
 
 
 
 
 
 • Nieuwe hbo-masteropleidingen
 5 044
 0
 10 452
 10 463
 10 481
 10 484
 10 484
 
 
 • Deltaplan bèta/techniek4
 50 000
 58 500
 55 500
 24 500
 24 500
 24 500
 24 500
 
 
 • FES: Investeringsagenda
bèta en techniek hoger onderwijs
 7 200
 6 000
 4 475
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programmakosten-overig5
 
 
 14 112
 
 
 14 785
 
 
 14 386
 
 
 13 575
 
 
 13 571
 
 
 13 550
 
 
 13 989
 
 
 
 • Uitvoeringsorganisatie DUO
 14 112
 14 785
 14 386
 13 575
 13 571
 13 550
 13 989
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven Hoger Onderwijs
en Studiefinanciering6
 
 
 5 081
 
 
 6 066
 
 
 5 826
 
 
 5 181
 
 
 5 180
 
 
 5 180
 
 
 5 180
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 9 580
 
 
 9 350
 
 
 4 492
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 
 
 
 
 1 In de middelen voor «Reguliere bekostiging» zijn
ook enkele posten voor overige uitgaven verwerkt.
 
 2 De middelen voor «Excellentie in onderwijs» worden
voor het gehele hoger onderwijs begroot op artikel 7. Voor de jaren 2010 tot
en met 2014 zijn de middelen deels ingezet voor de uitbreiding van het Sirius
Programma (zie artikel 7).
 
 3 Naast deze extra middelen uit het coalitieakkoord is in de «Reguliere
bekostiging» (lumpsum) voor lectoren en kenniskringen op jaarbasis een
bedrag van € 56,9 miljoen opgenomen.
 
 4 De middelen voor het Deltaplan bèta/techniek hebben
voor 2010 betrekking op de gehele onderwijskolom. Vanaf 2011 zijn de middelen
bestemd voor sectoren buiten het hoger onderwijs.
 
 5 De middelen hebben betrekking op de sector hoger onderwijs.
 
 6 In verband met de samenvoeging van de directies Hoger Onderwijs
en Studiefinanciering zijn de apparaatsuitgaven van beide directies vanaf
2009 samengevoegd.
 Coalitieakkoord en aanvullend beleidsakkoord
 Vanuit de aanvullende post bij het Ministerie van Financiën is de
oploop 2010 van de enveloppegelden uit het coalitieakkoord beschikbaar gesteld.
Na verwerking van alle besluitvorming gaat het voor artikel 6 (Hoger beroepsonderwijs)
om een bedrag van € 38,3 miljoen in 2010. Hiermee worden de volgende
maatregelen voorzien:
 • Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands talent (deels
ingezet t.b.v. uitbreiding Sirius Programma): € 2,7 miljoen (zie
Operationele doelstelling 6.3.2);
 • Minder uitval en kwaliteitsimpuls: € 14 miljoen (zie
Operationele doelstelling 6.3.3);
 • Nederlandse studenten met een niet-westerse achtergrond: € 4,3
miljoen (zie Operationele doelstelling 6.3.3);
 • Praktijkgericht onderzoek (RAAK): € 3,8 miljoen (zie
Operationele doelstelling 6.3.4);
 • Praktijkgericht onderzoek (Lectoren en kenniskringen): € 6
miljoen (zie Operationele doelstelling 6.3.4);
 • Ondernemerschap: € 7,5 miljoen (zie Operationele doelstelling
6.3.4).
 
 Vanaf 2011 is de oploop nog op de aanvullende post bij het Ministerie
van Financiën gereserveerd. De beleidsambities in deze begroting gaan
er vanuit dat ook deze oploop beschikbaar komt.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
6.4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 7 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 3 784 930
 
 
 3 922 074
 
 
 3 890 901
 
 
 3 927 068
 
 
 3 961 970
 
 
 3 994 710
 
 
 3 987 012
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 3 676 678
 
 
 3 782 278
 
 
 3 809 083
 
 
 3 890 093
 
 
 3 925 796
 
 
 3 960 394
 
 
 3 987 012
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 3 676 678
 
 
 3 782 278
 
 
 3 809 083
 
 
 3 890 093
 
 
 3 925 796
 
 
 3 960 394
 
 
 3 987 012
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Studenten volgen onderwijs, en (wetenschappelijk)
personeel doet onderzoek, in voldoende toegeruste instellingen voor hoger
onderwijs
 
 
 3 636 402
 
 
 3 734 086
 
 
 3 740 412
 
 
 3 785 950
 
 
 3 825 327
 
 
 3 864 983
 
 
 3 900 851
 
 
 
 • Reguliere bekostiging(lumpsum)
 3 627 935
 3 722 380
 3 714 826
 3 747 570
 3 786 943
 3 826 587
 3 862 455
 
 
 • Geesteswetenschappen
 
 2 128
 10 660
 10 660
 10 660
 10 663
 10 663
 
 
 • Alfa/Gamma-onderzoek
 8 467
 9 578
 14 926
 27 720
 27 724
 27 733
 27 733
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Binnen- en buitenlandse studenten volgen hoger
onderwijs, en (wetenschappelijk) personeel doet onderzoek,
van hoge en excellente kwaliteit
 
 
 26 691
 
 
 38 319
 
 
 47 268
 
 
 46 487
 
 
 42 878
 
 
 40 314
 
 
 33 065
 
 
 
 • Kwaliteitsverbetering
docenten (lumpsum)
 5 236
 5 414
 5 414
 5 414
 5 414
 5 414
 5 414
 
 
 • Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands talent
(HSP)
 11 268
 11 385
 10 331
 10 331
 10 331
 10 333
 10 333
 
 
 • Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands talent: FES (Sirius
Programma)1
 575
 6 034
 10 320
 11 522
 10 793
 9 227
 1 529
 
 
 • Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands talent
(Sirius Programma)1
 
 
 4 000
 2 200
 1 700
 900
 2 200
 
 
 • Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands talent
(kwaliteit en bekostiging)1
 
 
 2 000
 1 800
 2 300
 3 100
 1 800
 
 
 • Nederlandse Instituten in het Buitenland (NIB’s),
Netherlands Education Support Offices (NESO’s), Beeldmerk
 6 242
 7 116
 6 816
 6 816
 7 116
 7 116
 7 565
 
 
 • Internationaliserinsagenda
 
 5 000
 5 500
 5 500
 2 200
 1 200
 1 200
 
 
 • Noodfonds voor internationale hulpacties
 1 000
 1 000
 1 000
 1 000
 1 000
 1 000
 1 000
 
 
 • Internationale samenwerking en beurzenprogramma’s
 2 370
 2 370
 1 887
 1 904
 2 024
 2 024
 2 024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Studenten volgen zonder drempels het hoger
onderwijs dat het best past bij hun talenten en specifieke
behoeften, en worden gestimuleerd om hun opleiding succesvol af te ronden
 
 
 3 519
 
 
 2 807
 
 
 15 337
 
 
 20 600
 
 
 20 601
 
 
 20 605
 
 
 20 604
 
 
 
 • Minder uitval en kwaliteitsimpuls(lumpsum)
 1 407
 2 322
 15 337
 17 403
 17 404 17 408
 17 407
 
 
 
 • Verhogen studierendementNederlandse
studenten met een niet-westerse achtergond (lumpsum)
 
 
 
 3 197
 3 197
 3 197
 3 197
 
 
 • Verhoging deelname studenten
met een handicap
 2 112
 485
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De samenleving (bedrijven en maatschappelijke
organisaties) benut optimaal de kennis van het hoger
onderwijs en vice versa
 
 
 10 066
 
 
 7 066
 
 
 6 066
 
 
 37 056
 
 
 36 990
 
 
 34 492
 
 
 32 492
 
 
 
 • 3TU’s samenwerking: FES
 10 066
 7 066
 6 066
 6 066
 6 000
 3 500
 1 500
 
 
 • 3TU’s samenwerking
 
 
 
 10 990
 10 990
 10 992
 10 992
 
 
 • Sectorplan Natuur- en scheikunde
 
 
 
 20 000
 20 000
 20 000
 20 000
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 11 645
 
 
 13 116
 
 
 16 402
 
 
 17 604
 
 
 16 809
 
 
 12 743
 
 
 3 045
 
 
 
 
 
 
 1 De middelen hebben betrekking op het gehele hoger onderwijs.
 Coalitieakkoord en aanvullend beleidsakkoord
 Vanuit de aanvullende post bij het Ministerie van Financiën is de
oploop 2010 van de enveloppegelden uit het coalitieakkoord beschikbaar gesteld.
Na verwerking van alle besluitvorming gaat het voor artikel 7 (Wetenschappelijk
onderwijs) om een bedrag van € 14,8 miljoen in 2010. Hiermee worden
de volgende maatregelen voorzien:
 • Geesteswetenschappen: € 5,3 miljoen (zie Operationele
doelstelling 6.3.1);
 • Alfa/Gamma-onderzoek: € 1,1 miljoen (zie Operationele
doelstelling 6.3.1);
 • Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands talent (deels
ingezet t.b.v. uitbreiding Sirius Programma): € 1,5 miljoen (zie
Operationele doelstelling 6.3.2);
 • Minder uitval en kwaliteitsimpuls: € 6,9 miljoen (zie
Operationele doelstelling 6.3.3);
 • Nederlandse studenten met een niet-westerse achtergrond: € 3,2
miljoen vanaf 2011 (zie Operationele doelstelling 6.3.3);
 • 3TU’s : € 5,7 miljoen vanaf 2011 (zie Operationele
doelstelling 6.3.4).
 
 Vanaf 2011 is de oploop nog op de aanvullende post bij het Ministerie
van Financiën gereserveerd. De beleidsambities in deze begroting gaan
er vanuit dat ook deze oploop beschikbaar komt.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
6.5 Middelen toerusting hoger onderwijs en
onderzoek (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Hogescholen:
 
 
 2 276 642
 
 
 2 311 391
 
 
 2 328 259
 
 
 2 343 639
 
 
 2 353 509
 
 
 
 Onderwijsdeel
 2 211 924
 2 246 654
 2 258 751
 2 274 124
 2 283 986
 
 
 Deel ontwerp- en ontwikkeling (Raak en Lectoren en
kenniskringen)
 64 718
 64 737
 69 508
 69 515
 69 523
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Universiteiten:
 
 
 3 721 551
 
 
 3 757 725
 
 
 3 798 626
 
 
 3 832 446
 
 
 3 849 803
 
 
 
 Onderwijsdeel
 1 502 769
 1 514 346
 1 526 871
 1 535 466
 1 547 297
 
 
 Onderzoekdeel
 1 661 176
 1 680 711
 1 702 847
 1 723 861
 1 723 861
 
 
 Academische ziekenhuizen
 557 606
 562 668
 568 908
 573 119
 578 645
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige organisaties hoger
onderwijs:
 
 
 35 984
 
 
 35 978
 
 
 35 628
 
 
 35 628
 
 
 35 628
 
 
 
 United Nations University (UNU)
 855
 855
 855
 855
 855
 
 
 Europees Universitair Instituut Florence
 1 565
 1 565
 1 565
 1 565
 1 565
 
 
 Stichting Nederlandse Organisatie voor
 25 962
 25 956
 25 956
 25 956
 25 956
 
 
 Internationale samenwerking in het Hoger
 
 
 
 
 
 
 
 Onderwijs (NUFFIC)
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Handicap en Studie
 841
 841
 841
 841
 841
 
 
 Stichting UAF Steunpunt (SUS) / UAF
 2 298
 2 298
 2 298
 2 298
 2 298
 
 
 Interstedelijk Studentenoverleg (ISO)
 244
 244
 244
 244
 244
 
 
 Landelijke Studenten Vakbond (LSVb)
 244
 244
 244
 244
 244
 
 
 Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO)
 3 975
 3 975
 3 975
 3 975
 3 975
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
6.6 Budgetflexibiliteit per operationele doelstelling artikel 6 Hoger beroepsonderwijs (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal operationele doelstellingen)
 
 
 2 377 326
 
 
 2 384 866
 
 
 2 396 936
 
 
 2 412 320
 
 
 2 422 189
 
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 2 288 046
 2 319 691
 2 330 845
 2 346 205
 2 353 675
 
 
 Totaal bestuurlijk gebonden
 89 280
 64 804
 65 766
 65 789
 68 189
 
 
 Totaal niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 371
 325
 326
 325
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Studenten volgen onderwijs, en (wetenschappelijk)
personeel doet onderzoek, in voldoende toegeruste instellingen voor hoger
onderwijs
 
 
 2 219 638
 
 
 2 257 609
 
 
 2 269 383
 
 
 2 284 738
 
 
 2 294 590
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 2 216 135
 2 250 946
 2 263 016
 2 278 370
 2 288 223
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 3 503
 6 292
 6 042
 6 042
 6 042
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 371
 325
 326
 325
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Binnen- en buitenlandse studenten volgen hoger
onderwijs, en (wetenschappelijk) personeel doet onderzoek,
van hoge en excellente kwaliteit
 
 
 5 474
 
 
 5 476
 
 
 5 481
 
 
 5 481
 
 
 5 481
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 5 474
 5 476
 5 481
 5 481
 5 481
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Studenten volgen zonder drempels het hoger
onderwijs dat het best past bij hun talenten en specifieke
behoeften, en worden gestimuleerd om hun opleiding succesvol af te ronden
 
 
 50 164
 
 
 55 190
 
 
 55 241
 
 
 55 260
 
 
 55 269
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 49 801
 49 827
 49 798
 49 797
 47 406
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 363
 5 363
 5 443
 5 463
 7 863
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De samenleving (bedrijven en maatschappelijke
organisaties) benut optimaal de kennis van het hoger
onderwijs en onderzoek en vice versa
 
 
 102 050
 
 
 66 591
 
 
 66 831
 
 
 66 841
 
 
 66 849
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 16 636
 13 442
 12 550
 12 557
 12 565
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 85 414
 53 149
 54 281
 54 284
 54 284
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
6.7 Budget flexibiliteit per operationele doelstelling artikel 7 Wetenschappelijk
onderwijs (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal operationele doelstellingen)
 
 
 3 809 083
 
 
 3 890 093
 
 
 3 925 796
 
 
 3 960 394
 
 
 3 987 012
 
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 3 793 255
 3 844 122
 3 879 289
 3 915 084
 3 943 923
 
 
 Totaal bestuurlijk gebonden
 15 828
 45 471
 46 007
 44 310
 42 089
 
 
 Totaal niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 500
 500
 1 000
 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Studenten volgen onderwijs, en (wetenschappelijk)
personeel doet onderzoek, in voldoende toegeruste instellingen voor hoger
onderwijs
 
 
 3 740 412
 
 
 3 785 950
 
 
 3 825 327
 
 
 3 864 983
 
 
 3 900 851
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 3 738 284
 3 774 790
 3 814 167
 3 853 320
 3 889 188
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 2 128
 10 660
 10 660
 10 663
 10 663
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 500
 500
 1 000
 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Binnen- en buitenlandse studenten volgen hoger
onderwijs, en (wetenschappelijk) personeel doet onderzoek,
van hoge en excellente kwaliteit
 
 
 47 268
 
 
 46 487
 
 
 42 878
 
 
 40 314
 
 
 33 065
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 33 568
 34 873
 30 728
 29 864
 24 836
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 13 700
 11 614
 12 150
 10 450
 8 229
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Studenten volgen zonder drempels het hoger
onderwijs dat het best past bij hun talenten en specifieke
behoeften, en worden gestimuleerd om hun opleiding succesvol af te ronden
 
 
 15 337
 
 
 20 600
 
 
 20 601
 
 
 20 605
 
 
 20 604
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 15 337
 17 403
 17 404
 17 408
 17 407
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 0
 3 197
 3 197
 3 197
 3 197
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 0
 00
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De samenleving (bedrijven en maatschappelijke
organisaties) benut optimaal de kennis van het hoger
onderwijs en vice versa
 
 
 6 066
 
 
 37 056
 
 
 36 990
 
 
 34 492
 
 
 32 492
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 6 066
 17 056
 16 990
 14 492
 12 492
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 0
 20 000
 20 000
 20 000
 20 000
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 6.3 Operationele doelstelling
 6.3.1 Studenten volgen onderwijs, en (wetenschappelijk)
personeel doet onderzoek, in voldoende toegeruste instellingen voor hoger
onderwijs
 Motivering
 Het stelsel van hoger onderwijs en onderzoek zodanig toerusten dat bij
het verzorgen van hoger onderwijs en het verrichten van onderzoek voldaan
wordt aan de gestelde toegankelijkheids-, doelmatigheids- en kwaliteitseisen
die door de door de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek
(WHW) zijn gesteld.
 Instrumenten
 • Reguliere bekostiging (lumpsum)
 De rijksbijdrage, die de instellingen van hoger onderwijs en onderzoek
ontvangen, is gebaseerd op de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek (WHW). In het Uitvoeringsbesluit WHW 2008 en de Regeling financiën
hoger onderwijs zijn de bepalingen, bedragen en percentages opgenomen op basis
waarvan deze rijksbijdrage wordt bepaald. Tabel 6.5 laat zien hoe het geld
over hogescholen, universiteiten en academische ziekenhuizen is verdeeld.
Met de VSNU en de HBO-raad is in oktober 2008 afgesproken om vanaf het begrotingsjaar
2011 een nieuwe onderwijsbekostigingssystematiek voor het hoger onderwijs
in te voeren. In juli 2009 is het wetsvoorstel Versterking Besturing door
de Tweede Kamer goedgekeurd (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 821, nr. 1 t/m 4). Daarmee worden samen
met de beoogde nieuwe onderwijsbekostigingssystematiek voornemens uit de strategische
agenda hoger onderwijs uitgewerkt.
 Het principe van eerst het bachelordiploma behalen alvorens aan een masteropleiding
te beginnen, wordt ingevoerd voor alle wo-opleidingen (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 288, nr. 58). Het wetsvoorstel
daartoe gaat in 2009/2010 naar de Tweede Kamer.
 In verband met de problematiek overheidsfinanciën wordt de rijksbijdrage
voor de academische ziekenhuizen gekort met structureel € 20 miljoen
per jaar vanaf 2010.
 
 • Subsidies overige organisaties hoger onderwijs
 Deze organisaties dragen bij aan coördinatie van kennis en het stimuleren
van ontwikkelingen op het gebied van internationale samenwerking en uitwisseling.
Zie voor nadere specificatie van de betreffende subsidies tabel 6.5.
 
 • Geesteswetenschappen
 In april 2009 heeft de minister in zijn beleidsreactie op het rapport «Duurzame
geesteswetenschappen» van de Commissie «Nationaal Plan Toekomst
Geesteswetenschappen» onder leiding van dr. M.J. Cohen (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 700 VIII, nr. 175) toegestemd plannen van
de faculteiten geesteswetenschappen te steunen. Het gaat hierbij om plannen
die moeten bijdragen aan het oplossen van de problemen die de commissie Cohen
heeft benoemd. Deze plannen worden in goede samenwerking met de colleges van
bestuur van de betreffende faculteiten opgesteld. De Commissie Regieorgaan
Geesteswetenschappen, onder voorzitterschap van prof.dr. F. van Oostrom, zal
adviseren over deze plannen. De minister stelt hiervoor vanaf 2010 een bedrag
van € 10,7 miljoen beschikbaar. Deze gelden worden op termijn aan
de lumpsum toegevoegd.
 
 • Alfa- en gammaonderzoek bij de universiteiten (lumpsum)
 Er komt extra geld om een aantal problemen en lacunes op te lossen die
zich in de voor de Nederlandse kenniseconomie op het belangrijke gebied van
alfa- en gammawetenschappen voordoen. In 2010 is € 14,9 miljoen
beschikbaar.
 
 • Optimalisering taal- en rekenonderwijs (lumpsum)
 Voor een structurele verhoging van het studiesucces is onder meer de doorlopende
leerlijn rekenen & taal (zie ook de beleidsreactie Rekenen en Taal; Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 332, nr. 3) van
grote betekenis. Deze leerlijn is onderdeel van beleid dat als doel heeft
de kwaliteit van de instroom te verhogen. Dat vraagt om verbetering van het
niveau van het taal- en rekenonderwijs in alle sectoren. Heldere referentieniveaus
voor rekenen/wiskunde en taal worden in augustus 2010 opgenomen in de wetgeving.
Voor de periode 2008 tot en met 2011 is in totaal € 12 miljoen beschikbaar
om het taal- en rekenonderwijs aan de lerarenopleidingen te verbeteren.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
6.8 Kengetallen
 
 
 
 
 (x 1000)
 2008/2009
 2009/2010
 2010/2011
 2011/2012
 2012/2013
 
 
 1. Eerstejaars aantal studenten (excl. «groen onderwijs»)
 
 
 
 
 
 
 
   • Hbo-voltijd
 81,6
 83,0
 83,9
 83,8
 84,5
 
 
   • Hbo-deeltijd
 13,2
 13,1
 13,0
 12,9
 12,9
 
 
   • Wo
 45,4
 47,3
 48,0
 48,6
 49,7
 
 
 2. Ingeschreven aantal studenten (excl. «groen onderwijs»)
 
 
 
 
 
 
 
   • Hbo-voltijd
 311,7
 319,9
 327,1
 332,8
 337,5
 
 
   • Hbo-deeltijd
 59,9
 60,3
 60,5
 60,6
 60,5
 
 
   • Wo
 213,9
 221,6
 228,7
 235,2
 241,6
 
 
 3. Gediplomeerden (excl. «groen onderwijs»)
 
 
 
 
 
 
 
   • Hbo-voltijd
 51,0
 52,1
 52,8
 53,8
 54,6
 
 
   • Hbo-deeltijd
 13,1
 13,0
 13,0
 13,0
 13,0
 
 
   • Wo
 26,7
 27,8
 28,1
 28,5
 29,1
 
 
 Bron: OCW-Referentieraming 2009,
peildatum 1 oktober 2008 (hbo is conform de OCW-begrotingsraming)
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 4. Onderwijsuitgaven per student
 
 
 
 
 
 
 
   • Hbo
 6,1
 6,2
 6,2
 6,1
 6,1
 
 
   • Wo
 5,9
 5,9
 6,0
 6,0
 6,0
 
 
 
 
 Toelichting:
 4. Onderwijsuitgaven per student: berekend in nominale prijzen, aantal
studenten conform de Referentieraming 2009 en excl. collegegeldontvangsten.
 6.3.2. Binnen- en buitenlandse studenten volgen hoger
onderwijs, en (wetenschappelijk) personeel doet onderzoek, van hoge en excellente
kwaliteit
 Motivering
 In relatie tot de ambities van Nederland als innovatieve, concurrerende
economie moet de kwaliteit verbeteren en het excellente talent onder studenten
meer gestimuleerd worden. Het hoger onderwijs moet intensiever en persoonlijker
worden. Het Nederlandse hoger onderwijs bevindt zich in een internationaal
speelveld. Studenten moeten de mogelijkheid hebben zich voor te bereiden op
een loopbaan in een internationale context. Ook de arbeidsmarkt wordt steeds
meer internationaal georiënteerd. Daarnaast is het van belang dat de
onderwijsinstellingen zich internationaal oriënteren. De concurrentie
om de beste studenten neemt toe. Instellingen moeten alle ruimte hebben zich
voor de buitenwereld te profileren en partnerships aan te gaan met buitenlandse
instellingen. Naast de instrumenten die OCW daartoe inzet, zijn er ook beurzenprogramma’s
(NFP, Mena MSP beurzenprogramma) die onder de begroting voor Ontwikkelingssamenwerking
vallen. Deze worden in goede onderlinge afstemming mede aangewend in het kader
van de kabinetsbrede inzet om bij te dragen aan een rechtvaardige en stabiele
wereld.
 
 In verband met de problematiek overheidsfinanciën wordt de bijdrage
voor studenten uit de niet-Europese Economische Ruimte (exclusief studenten
uit ontwikkelingslanden) versoberd met € 4 miljoen in 2010 oplopend
tot € 21,8 miljoen vanaf 2015. Instellingen hebben de mogelijkheid
om niet-EER studenten het instellingscollegegeld in rekening te brengen en
maken daarvan nu al goed gebruik. Zij kunnen op die manier dus het bezuinigde
bedrag «inverdienen».
 Van het OCW-budget voor niet-EER studenten blijft ca. 60% in stand.
Instellingen kunnen dit budget mede aanwenden voor studenten uit ontwikkelingslanden.
Dit betreft ongeveer 25% van het aantal niet-EER studenten aan bekostigde
ho-instellingen in Nederland (3 452 op een totaal aantal van 14 547
in 2008/2009, cijfers Nuffic). Deze studenten kunnen in veel gevallen bovendien
rekenen op beurzen of ondersteuning anderszins (bijvoorbeeld het profileringfonds).
 Instrumenten
 • Kwaliteitsverbetering docenten
 De docent is de bepalende factor in de onderwijskwaliteit. De kwaliteit
van de docent en van de lerarenopleiding moet dus uitstekend zijn. Op artikel
6 en artikel 7 Hoger Onderwijs en op artikel 9 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
is hiervoor geld beschikbaar. In lijn met het advies van de «commissie
Leraren» onder leiding van de heer Rinnooy Kan zijn hierover in het
actieplan «LeerKracht» (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 27 923, nr. 45) maatregelen
voorgesteld die met de sociale partners in de hbo-sector verder uitgewerkt
worden (zie ook artikel 9 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid).
 
 • Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands talent (het Huygens
Scholarship Programme)
 Om Nederlandse instellingen in de groeiende Europese concurrentiestrijd
een goede uitgangspositie te bieden, moet internationaal toptalent aangetrokken
worden en excellent talent onder studenten gestimuleerd worden. In 2010 is € 10,3
miljoen beschikbaar voor beurzenprogramma’s voor excellente buitenlandse
studenten en Nederlandse studenten die naar het buitenland gaan.
 
 • Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands talent; FES (Sirius
Programma)
 Om meer inzicht te krijgen in de wijze waarop excellentie in het hoger
onderwijs gerealiseerd kan worden is € 40 miljoen uit het Fonds
Economische Structuurversterking (FES) beschikbaar voor de periode 2008–2014.
Voor de tranche gericht op masteropleidingen is in totaal € 10 miljoen
beschikbaar. De instellingen kunnen experimenteel in deze tranche gebruik
maken van selectie aan de poort en collegegelddifferentiatie. Deze projecten
starten in 2010.
 
 • Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands talent (uitbreiding
Sirius Programma)
 Voor de uitbreiding van het Sirius Programma is voor de periode 2010 tot
en met 2014 extra € 11 miljoen beschikbaar. Deze middelen zijn grotendeels
afkomsitg uit de enveloppemiddelen van het coalitieakkoord voor excellentie
in onderwijs (kwaliteit en bekostiging).
 
 • Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands talent (kwaliteit
en bekostiging)
 OCW oriënteert zich op een koppeling tussen kwaliteit en bekostiging.
Hiervoor is vanaf 2015 structureel € 4 miljoen beschikbaar uit de
enveloppemiddelen excellentie in onderwijs. Daarnaast was op de aanvullende
post van het Rijk vanaf 2011 indicatief € 15 miljoen gereserveerd.
Hiervan is reeds € 10 miljoen ingezet voor de problematiek overheidsfinanciën. Na besluitvorming over het beschikbaar stellen
van de resterende middelen van € 5 miljoen, zal met een voorstel
worden gekomen voor een koppeling tussen kwaliteit en bekostiging vanaf 2011.
 In 2010 zullen op kleine schaal experimenten worden uitgevoerd met het
koppelen van kwaliteit en bekostiging. Hiervoor wordt een deel ingezet van
de enveloppemiddelen voor excellentie, die al vanaf 2010 beschikbaar zijn
(zie 6.4). Van de oorspronkelijke reeks van € 8 miljoen is de helft
ingezet voor de problematiek overheidsfinanciën. Van het restant is een
deel ingezet voor de uitbreiding van het Sirius Programma. Voor 2010 resteert
hierdoor € 2 miljoen.
 
 • Nederlandse (wetenschappelijke) Instituten in het Buitenland (NIB’s
en NWIB’s), Netherlands Education Support Offices (NESO’s)
 Om de positie van het Nederlands hoger onderwijs internationaal te verbeteren
is in 2010 € 6,8 miljoen beschikbaar. OCW oriënteert zich momenteel
in samenwerking met alle betrokken partijen op een nieuwe beheers- en bestuursstructuur
voor de Nederlandse Instituten in het Buitenland (NIB):
 – De instituten in Marokko, Turkije en Syrië (NIB’s)
versterken de internationaliseringactiviteiten en profileren het Nederlandse
hoger onderwijs.
 – De Nederlandse Wetenschappelijke Instituten in het Buitenland
(NWIB’s) in Florence, Rome, Athene, Cairo, Japan en Sint-Petersburg
dragen bij aan de onderwijs- en onderzoekssamenwerking tussen het Nederlandse
hoger onderwijs en het lokale hoger onderwijs.
 – Representatiekantoren verspreid over de wereld (de NESO’s)
ondersteunen de promotie van het Nederlandse hoger onderwijs.
 – Joint Degrees zullen met de nieuwe wet Versterking Besturing mogelijk
zijn.
 
 • Internationaliseringsagenda
 In de internationaliseringsagenda «Het Grenzeloze Goed» (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 288 nr. 44) ligt
net als bij de meerjarenafspraak het accent op de verbetering van de kwaliteit
van het hoger onderwijs en onderzoek door onder andere het vergroten van de
mobiliteit van de Nederlandse studenten en het stimuleren van een meer internationale
oriëntatie van onderwijsinstellingen (RAAK internationaal). In 2010 is
hiervoor € 5 miljoen beschikbaar.
 
 • Subsidie voor een noodfonds (Libertas) voor internationale hulpacties
op het gebied van hoger onderwijs.
 Hiervoor is in 2010 maximaal € 1 miljoen beschikbaar.
 • Subsidie voor projecten internationale samenwerking en beurzenprogramma’s
 NUFFIC beheert Europese en Nederlandse onderwijsprogramma’s (zoals
Leven Lang Leren, Tempus en Erasmus Mundus) en voert daarnaast andere taken
uit in het kader van internationalisering. Zie artikel 8 Internationaal beleid.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
6.9 Indicator
 
 
 
 
 
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
 
 
 
 Indicator Kwaliteit en
excellentie
 
 
 
 
 
 
 1. Percentage hbo-docenten dat minimaal beschikt over een mastergraad1
 50% (waarvan 3,7 PhD)
 57%
(waarvan 4,8% PhD)
 70%2 (waarvan 10%
PhD)
 
 
 Bron: HBO-raad3
 peildatum: 2007
 peildatum: 2008
 peildatum: 2014
 
 
 2. Percentage studenten dat als «gemotiveerd» kan
worden beschouwd
 18,0%
 18,2%
 –
 
 
 Bron: Studentenmonitor
 peildatum: 2004
 peildatum: 2008
 
 
 
 3. Studietijd, contacturen en schaal
 
 
 
 
 
   a. Onderwijsintensiteit: gem. tijdsbesteding aan studiegerelateerde
activiteiten in uren per week (perceptie student)2
 
 
 
 
 
   • Hbo
 33
 34
 –
 
 
   • Wo
 31
 32
 –
 
 
 Bron: Studentenmonitor
 peildatum: 2005
 peildatum: 2008
 
 
 
   b. Onderwijstijd: gem. aantal uren per week (contacturen;
perceptie student)
 
 
 
 
 
   • Hbo
 13
 14
 –
 
 
   • Wo
 11
 14
 –
 
 
 Bron: Studentenmonitor
 peildatum: 2005
 peildatum: 2008
 
 
 
   c. Student/stafratio
 
 
 
 
 
   • Hbo: student/onderwijzend personeel
 25,0
 24,5
 –
 
 
   • Wo: student/wetenschappelijk personeel
 9,2
 10,0
 –
 
 
 Bron: Kerncijfers 2004–2008
 peildatum: 2004
 peildatum: 2007
 
 
 
 4. Aantal Nederlandse instellingen in top 100 van beste instellingen
ter wereld
 2 in top 100
 2 in top 100 waarvan 1
in top 50
 3 in top 100 en hoogste omhoog
 
 
 Bron: Sjanghai-ranking
 peildatum:
2005
 peildatum: 2008
 peildatum:
2011
 
 
 
 Indicator Internationalisering diplomamobiliteit
 
 
 
 
 
 
 5. Ho-studenten uit het buitenland in NL (instroom):
percentage van de totale Nederlandse ho-studentenpopulatie
 4,5%
 6,9%
 7,4%
 
 
 Bron: IMON-monitor 2007
(NUFFIC, Europees Platform, Cinop)
 peildatum: 2003/2004
 peildatum: 2007/2008
 peildatum:
2010
 
 
 6. Percentage Nederlandse studenten dat een opleiding in Nederland
volgt en een deel hiervan in het buitenland doet.
 14%
(hbo, 12%; wo, 17%)
 Zie basiswaarde
 25%
 
 
 Bron: Studentenmonitor 2007
 peildatum: 2007
 
 peildatum: 2013
 
 
 
 
 
 1 De meerjarenafspraken tussen OCW en de HBO-raad vormen het
uitgangspunt voor deze indicator.
 
 2 In het convenant LeerKracht van
Nederland is afgesproken dat hogescholen er naar streven dat 70% van
de docenten in 2014 over een mastergraad beschikt. Daarnaast is afgesproken
dat hogescholen ernaar zullen streven dat 10% van de docenten in 2017
beschikt over een PhD dan wel in een promotietraject participeert.
 
 3 Gegevens komen uit de Arbeidsmarktmonitor van het personeel
in het hbo, 2007 «Zwaar weer op komst» op basis van het Personeels-
en Mobiliteitsonderzoek (POMO) van het Ministerie van Binnenlandse Zaken.
 Toelichting:
 In de meerjarenafspraken is een aantal achtergrondvariabelen (1, 2 en
3) opgenomen op basis waarvan de ambities voor studiesucces en kwaliteit van
het onderwijs worden gemonitord. Samen geven deze achtergrondvariabelen een
indruk van de ontwikkeling van kwaliteit. Ze zijn relevant maar er is geen
sprake van een een-op-een relatie met de kwaliteit van het onderwijs. Deze
indicatoren moeten in samenhang bezien worden en ingebed in
een kwalitatief oordeel. Om deze redenen zijn er geen streefwaarden geformuleerd.
Meer achtergrondvariabelen zijn te vinden in Kennis in Kaart.
 
 6. In de begroting 2009 is aangegeven dat het monitoringssysteem voor
internationalisering niet langer toereikend wordt geacht. Deze nieuwe indicator
geeft een beeld van de ontwikkeling van de internationale competentie van
Nederlandse studenten. Meer informatie hierover is te vinden in de internationaliseringsagenda «Het
Grenzeloze Goed». Zie voor meer internationaliseringsindicatoren artikel
8 Internationaal beleid.
 6.3.3. Studenten volgen zonder drempels het hoger
onderwijs dat het beste past bij hun talenten en specifieke behoeften, en
worden gestimuleerd om hun opleiding succesvol af te ronden
 Motivering
 Om de Nederlandse bevolking beter en hoger op te leiden, liggen er specifiek
voor het hoger onderwijs de volgende opdrachten:
 • een goede doorstroom binnen het onderwijs;
 • minder uitval uit het hoger onderwijs;
 • een leven lang leren.
 Deze vormen de basis van een gezonde kenniseconomie en een goed opgeleide
beroepsbevolking.
 Instrumenten
 • Minder uitval en kwaliteitsimpuls hoger onderwijs
 Het kabinet investeert extra in kleinschalig onderwijs door instellingen
in staat te stellen meer en betere docenten aan te stellen. Hierdoor kan het
onderwijs kleinschaliger worden en zullen er minder studenten uitvallen. Hiervoor
is in 2010 € 50,2 miljoen beschikbaar. De instellingen moeten hiervoor
hun lumpsum en onder andere ook het geld voor de versterking van de kenniseconomie
(Voorjaarsnota 2006) inzetten, naast het extra geld van het kabinet. De instellingen
krijgen dit bedrag via de lumpsum op basis van de meerjarenafspraken met de
VSNU en de HBO-raad over uitvalvermindering en kwaliteitsverhoging. In deze
kabinetsperiode ligt daarbij de focus op de bachelorfase omdat daar de uitval
relatief hoog is. Met dit oogmerk zijn de studiekeuzegesprekken als instrument
ingezet via twee tranches experimenten waarvoor veel belangstelling bestaat
bij de hogescholen en universiteiten. In 2010 zullen de eerste, betekenisvolle
uitkomsten daarvan beschikbaar komen.
 
 • Verhogen studierendement Nederlandse studenten met een niet-westerse
achtergrond
 Het kabinet investeert extra in het verbeteren van het studiesucces van
Nederlandse studenten met een niet-westerse achtergrond. Vooral het rendement
van allochtone hbo-studenten is veel lager dan het rendement van autochtone
hbo-studenten. Deze investeringen richten zich vooralsnog uitsluitend op de
vijf multisectorale hogescholen in de Randstad, omdat deze studenten zich
daar concentreren en de instellingen daar voor grotere uitdagingen staan.
Deze meerjarenafspraken, die in principe een periode van zes jaar bestrijken,
worden begin 2011 door OCW heroverwogen op grond van een uitgebreide audit.
Vanaf 2011 zullen de universiteiten in de Randstad mee gaan doen. Daarom zullen
er en in de loop van 2010 afspraken met de universiteiten gemaakt worden.
De afspraken met de hogescholen over het verhogen van het rendement van Nederlandse
studenten met een niet-westerse achtergrond zijn vastgelegd in een convenant
(Tweede Kamer, Vergaderjaar 2007–2008, 31 288, nr.
28). Hiervoor is in 2010 € 12,8 miljoen beschikbaar.
 
 • Subsidie voor Studiekeuze-informatie voor het hoger onderwijs
 Zorgen dat aanstaande studenten beschikken over deugdelijke vergelijkingsinformatie
via onder andere een website over opleidingsmogelijkheden in het hoger onderwijs.
Hiervoor is structureel € 2,4 miljoen beschikbaar.
 
 • Subsidie voor Erkenning verworven competenties (EVC)
 Gelet op de ervaringen met de EVC-projecten in het hbo wordt in 2009 de
Tijdelijke stimuleringsregeling anders ingericht. De nieuwe tweejarige regeling
is erop gericht een aantal hogescholen (max. 4–6) die al actief en succesvol
zijn op dit gebied door te ontwikkelen tot instituten voor een leven lang
leren (LLL). Zie ook artikel 4 Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie operationele
doelstelling 4.3.3.
 
 • Emancipatie
 Voortzetting ondersteuning van de VHTO (Landelijk expertisebureau meisjes/vrouwen
in bèta/techniek). Hiervoor is een subsidie beschikbaar van € 0,1
miljoen.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
6.10 Indicator
 
 
 
 
 
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
 
 
 
 Voor het wo1, 2:
 
 
 
 
 
 
 1. Percentage studie-uitval (uit wo) en studie-switchers
(binnen wo) na het (verwijzende en bindende) eerste bachelorjaar in bachelor-2
en 3
 12%3 (studenten die zijn
gestart met studeren in 2004)
 12%(studenten
die zijn gestart met studeren in 2005)
 6%
 
 
 Bron: 1 cijfer HO/VSNU
 peildatum: 2007
 peildatum:
2008
 peildatum: 2011
 
 
 2. Percentage studenten (herinschrijvers2)
na het eerste studiejaar dat in vier jaar de bachelorfase afrondt
 47 %(studenten die zijn gestart met studeren in
2003)
 48%(studenten die zijn gestart met
studeren in 2004)
 >70%
 
 
 Bron: 1 cijfer HO/VSNU
 peildatum: 2007
 peildatum:
2008
 peildatum: 2014
 
 
 
 Voor het hbo1:
 
 
 
 
 
 3. Rendement van studenten (herinschrijvers2 na het eerste studiejaar3), na 6 jaar studie
 77% (studenten die zijn gestart met studeren in 2001)
 76%(studenten die zijn gestart met studeren
in 2002)
 90%
 
 
 Bron: 1 cijfer HO/HBO-raad
 peildatum: 2007
 peildatum: 2008
 peildatum: 2013
 
 
 4. Studierendement na
6 jaar van voltijdstudenten hbo en wo4, 5
 
 
 
 
 
   • Hbo-autochtoon
 66,2%
 67,3%
 –
 
 
   • Hbo-student met een niet-westerse
achtergrond
 48,0%
 50,9%
 –
 
 
   • Wo-autochtoon
 47,5%
 47,0%
 –
 
 
   • Wo-student met een niet- westerse
achtergrond
 35,0%
 35,3%
 –
 
 
 Bron: CFI: 1 cijfer HO/CFI
 peildatum: 2006cohort hbo/wo: 2000
 peildatum: 2008cohort:
2002
 peildatum: 2014 (zie toelichting)
 
 
 
 
 
 1 De meerjarenafspraken vormen het uitgangspunt voor de indicatoren
1 t/m 3 inzake verhogen van het studiesucces en kwaliteit in de bachelorfase.
De basiswaarde voor de meerjarenafspraken is het jaar 2007.
 
 2 Het gaat bij de indicatoren 1 t/m 3 steeds om studenten die
zich na het eerste studiejaar opnieuw hebben ingeschreven in het wo (indicator
1 en 2) dan wel in het hbo (indicator 3). Wanneer we het cohort 2001 bekijken,
gaat het dus om de studenten die gestart zijn in 2001, maar die in 2002
nog steeds waren ingeschreven. Van die overgebleven groep is naar switchgedrag,
uitval en rendement gekeken. De reden om naar deze«herinschrijvers»
te kijken, en niet naar het totale start-cohort is om recht te doen aan de
oriënterende, selecterende en verwijzende functie van het eerste studiejaar.
 
 3 In de meerjarenafspraak met de HBO-raad is afgesproken dat
er gekeken zal worden naar studenten in de post-propedeutische fase, in plaats
van herinschrijvers na het eerste studiejaar. Vanwege onvolkomenheden in de
registratie is dat op dit moment nog lastig te berekenen, en wordt gewerkt
met herinschrijvers na het eerste studiejaar.
 
 4 In de meerjarenafspraak was hier een percentage van 14 genoemd;
na een update van de brongegevens komt dit uit op 12%. Het doel is
dit percentage te halveren in 2011. Daarom is hier 6% als ambitie opgenomen,
in plaats van de 7% uit de begroting 2009.
 
 5 Uitgangspunt voor de berekening van het studierendement na
6 jaar is de strategische agenda. Een cohort eerstejaars in hbo of wo wordt
gevolgd tot een hbo-bachelordiploma (voor het hbo-cohort) of een wo-master/doctoraaldiploma
(voor het wo-cohort) is gehaald en zolang er een ononderbroken inschrijving
is in het ho. Studenten die overstappen van hbo naar wo, of omgekeerd, en
daar een diploma halen, zitten niet in de telling.
 Toelichting:
 1 t/m 3: Het betreft hier de kernindicatoren uit de meerjarenafspraken
met de HBO-raad en de VSNU over studiesucces en kwaliteit van de bachelorfase.
De eerste doelstelling uit deze meerjarenafspraken is om de verwijzende en
bindende functie van het eerste bachelorjaar te versterken. Daarbij gaat het
er om dat zo vroeg mogelijk in de studie duidelijk wordt of een student bij
de voor hem of haar best passende opleiding studeert. Aan dit eerste studiejaar
zijn daarom geen doelstellingen met betrekking tot uitval of rendement gekoppeld.
Na het (verwijzende en bindende) eerste bachelorjaar, zou er in bachelor-2
en 3 een aanzienlijke reductie van de studie-uitval en studie-switchers mogelijk
moeten zijn. Daar is indicator 1 op gebaseerd. Ook het studiesucces (rendement)
zou na dat eerste jaar sterk kunnen verbeteren. Daar zijn indicator 2 (wo)
en 3 (hbo) op gebaseerd. Het rendement (na 6 jaar studie) zoals dat bij indicator
4 is weergegeven gaat dus om een grotere groep (inclusief uitvallers en switchers
in het eerste studiejaar) en ligt daarom ook lager dan het rendement van de «herinschrijvers».
Naast deze genoemde indicatoren zijn er meer indicatoren voor het verbeteren
van de kwaliteit, die ook zeer relevant zijn voor dit onderwerp, zie de indicatoren
bij de operationele doelstelling 6.3.2. In Kennis in Kaart 2009 zullen de
indicatoren verder worden uitgesplitst en toegelicht.
 4. Streefwaarde: Het rendement van Nederlandse studenten met een niet-westerse
achtergrond is in 2014 zoveel mogelijk gelijk aan Nederlandse studenten met
een westerse achtergrond. Deze streefwaarde geldt niet landelijk: met de 5
multisectorale hogescholen in de Randstad zijn afspraken gemaakt over het
verhogen van het rendement van Nederlandse studenten met een niet-westerse
achtergrond. Over de voortgang van de uitvoering van deze afspraken wordt
vanaf 2009 verslag gedaan in Kennis in Kaart.
 6.3.4. De samenleving (bedrijven en maatschappelijke
organisaties) benut optimaal de kennis van het hoger onderwijs en onderzoek
en vice versa
 Motivering
 De ambities van de bevolking aan de kenniseconomie stelt eisen aan het
onderwijs en aan de arbeidsmarkt. Het onderwijs moet mensen opleiden tot innovatieve
arbeidskrachten. Tot arbeidskrachten die in staat zijn hun omgeving te analyseren
en verbeteringen voor te stellen. De arbeidsmarkt moet hiertoe uitdagen en
mensen in staat stellen hun kennis en vaardigheden te vergroten. Onderwijs
en arbeidsmarkt innoveren elkaar op deze manier.
 
 Daarom stimuleert het kabinet krachtige interactie tussen het hoger onderwijs
en de arbeidsmarkt, en focus en massa in wetenschappelijke opleidingen en
onderzoek. In het hbo worden daartoe lectoraten gestimuleerd, RAAK-subsidies
(Regionale Aandacht en Actie voor Kenniscirculatie) voor praktijkgericht onderzoek
ingezet, tijdelijk nieuwe hbo-masters mogelijk gemaakt en ondernemerschap
gestimuleerd. In het wo wordt ingezet op de bundeling van krachten van de
3TU’s en het sectorplan natuur- en scheikunde.
 Instrumenten
 • Praktijkgericht onderzoek (lectoren en kenniskringen en RAAK)
 Om het innovatief vermogen van het bedrijfsleven en de publieke sector
te versterken, vormt het praktijkgericht onderzoek aan hogescholen een noodzakelijke
aanvulling op de huidige Nederlandse kennisinfrastructuur. Door praktijkgericht
onderzoek in het curriculum van hogescholen op te nemen kan de hbo-professional
zich ontwikkelen. De lector vervult binnen de hogeschool een spilfunctie tussen
onderzoek en onderwijs. De RAAK-regeling stelt hogescholen in staat via vraagsturing
het praktijkgericht onderzoek verder te ontwikkelen. De kwaliteit van het
onderzoek en het onderwijs in relatie tot lectoren wordt gewaarborgd door
een extern kwaliteitszorgstelsel. Dit kwaliteitszorgstelsel is zowel gericht
op het onderwijs, als de beroepspraktijk, onderzoek en kennis en de samenleving
in bredere zin. Voor praktijkgericht onderzoek is, bovenop de structurele
middelen, in 2010 € 24,1 miljoen gereserveerd.
 
 • Nieuwe hbo-masteropleidingen
 Aangezien hbo-opgeleiden met een professionele masteropleiding succesvoller
zijn, is er in 2009 een subsidieregeling opgestart voor tijdelijke financiering
van enkele nieuwe arbeidsmarktrelevante hbo-masters in prioritaire gebieden
(Creative industries, Grotestedenproblematiek, Plattelandsvernieuwing, Zorg,
Technologie, Logistiek en Bouw). Doordat de afstemming met betrokken partijen
langer duurde dan gepland, is de regeling pas in het najaar 2009 gepubliceerd.
Bij Voorjaarsnota 2009 is daarom een verlaging van € 10 miljoen
verwerkt voor 2009 en doorgeschoven naar 2010. Deze € 10 miljoen
is ingezet voor de problematiek overheidsfinanciën. Vanaf 2010 is structureel € 10,4
miljoen beschikbaar. Tevens vindt er een verkenning plaats van de positie
van de hbo-master binnen het Nederlandse bama-stelsel. Deze verkenning zal
ook in een internationaal perspectief geplaatst worden en is in het voorjaar
2010 gereed.
 
 • Deltaplan bèta/techniek
 Subsidie aan het Platform Bèta Techniek (PBT). Dit platform voert
de activiteiten uit in het kader van het Deltaplan bèta/techniek. De
periode 2009–2010 staat in het teken van verduurzaming en verankering.
De behoefte aan een programma zoals dat bestaat in de huidige vorm is, mede
doordat er al veel is bereikt, minder groot. Er zijn al veel ontwikkelingen
in gang gezet en deze moeten niet verloren gaan. Daar zou een programma met
een kleiner budget en in het verlengde daarvan een PBT in afgeslankte vorm
voor kunnen zorgen. Door voortzetting in afgeslankte vorm en door de problematiek
overheidsfinanciën worden de middelen bèta/techniek met ingang
van 2011 verlaagd met € 14 miljoen. Per saldo resteert € 46
miljoen, waaronder € 20 miljoen voor het sectorplan natuur- en scheikunde, € 24,5
miljoen voor stimulering bèta/techniek voor sectoren buiten het hoger
onderwijs en € 1,5 miljoen voor Science center NEMO te Amsterdam.
 
 • FES: Investeringsagenda bèta/techniek hoger onderwijs
 Vanuit het FES wordt over vier jaren (2007–2010) in totaal voor
ho € 20 miljoen extra geïnvesteerd om belangrijke knelpunten
van het onderwijs in bèta en techniek aan te pakken. Voor het hoger
onderwijs gaat het om projecten gericht op uitwisseling van docenten vo en
ho en het bijscholen van pabo-studenten.
 
 • 3TU’s
 In 2010 zal de focus die bereikt is met het onderzoek in de 5 Centres
of Excellence (leerstoelen, verbonden aan masterprogramma’s) voortgezet
worden en de samenwerking tussen de hoogleraren in de Centres versterkt worden.
De TU’s krijgen de middelen niet volgens planning besteed, omdat zij
moeite hebben met het aantrekken van hoogleraren voor onderzoek in de Centres.
De resterende € 25 miljoen wordt daarom over de periode 2009 tot
en met 2014 verspreid.
 De enveloppemiddelen uit het coalitieakkoord voor de 3TU’s worden
deels ingezet voor de problematiek overheidsfinanciën (€ 10
miljoen in 2010 en vanaf 2011 € 5 miljoen structureel) en deels
(€ 2 miljoen in 2009 en 2010) voor onder meer de uitbreiding van
het Sirius Programma.
 
 • Ondernemerschap
 In 2010 wordt verder geïnvesteerd in netwerken in de regio om kennisuitwisseling
tussen onderwijsinstellingen en ondernemers te bevorderen. Zie voor meer informatie
de voortgangsrapportage van het gezamenlijke programma onderwijs en ondernemerschap
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 288, nr.
47). Er staat een tweede tranche voor de regeling Onderwijs Netwerken
Ondernemen gepland. Verder zal er op basis van evaluatie in 2009 een landelijk
ondernemerscertificaat worden ontwikkeld voor mbo en ho. De ministers van
EZ en OCW hebben ieder € 15 miljoen beschikbaar gesteld voor de
periode van 2008–2011. Zie voor verdere toelichting eveneens de begroting
van het ministerie van Economische Zaken, beleidsartikel 3, operationele doelstelling
2 «meer en beter ondernemerschap».
 
 • Sectorplan Natuur- en scheikunde
 Voor de versterking van de natuur- en scheikunde is het sectorplan natuur-
en scheikunde ontwikkeld. Het brengt focus en massa aan in de opleidingen
en bouwt het hoge internationale wetenschappelijke niveau van onderzoek verder
uit. Een onafhankelijke commissie, onder voorzitterschap van prof.dr. D.D.
Breimer, zal adviseren over de plannen die de instellingen eind 2009 indienen.
Vanaf 2011 tot en met 2016 is hiervoor jaarlijks € 20 miljoen beschikbaar.
In 2016 volgt er een evaluatie en wordt besloten of het geld structureel voor
het sectorplan wordt ingezet.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
6.11 Indicator
 
 
 
 
 
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
 
 
 
 RAAK-regeling
 
 
 
 
 
 
 RAAK-mkb
 
 
 
 
 
 1. In projecten betrokken ondernemers
 2 430
 3 150
 6 450
 
 
 Bron: SIA, augustus 2008
 peildatum: 2007
 peildatum: 2009
 peildatum: 2011
 
 
 
 RAAK-publiek
 
 
 
 
 
 
 2. In projecten betrokken professionals van publieke
instellingen
 1 073
 1 350
 3 350
 
 
 Bron: SIA, augustus 2008
 peildatum: 2007
 peildatum: 2009
 peildatum: 2011
 
 
 
 Samenhang RAAK-lectoren
 
 
 
 
 
 
 3. Percentage RAAK-projecten met lectoraatsdeelname
 85%
 95%
 95%
 
 
 Bron: SIA
 peildatum: 2006
 peildatum: 2009
 peildatum: 2011
 
 
 
 Lectoren
 
 
 
 
 
 
 4. Gemiddelde omvang kenniskring extern en intern
 
 
 
 
 
 – in fte
 0,6
 2,6
 max. 3,0
 
 
 – in personen
 3,8
 10,5
 max.12
 
 
 Bron: SKO 2008
 peildatum: 2003
 peildatum:
2008
 peildatum: 2011
 
 
 
 Deltaplan bèta/techniek
 
 
 
 
 
 
 5. Percentage instroom t.o.v.
2000
 
 
 
 
 
 – Hbo
 0%
 – 0,2%
 –
 
 
 – Wo
 0%
 38,0%
 –
 
 
 Totaal hbo+wo (gewogen gemiddelde)
 –
 11,7%
 –
 
 
 Bron: CFI: 1 cijfer HO
 Peildatum: 2000
 peildatum:
2008
 
 
 
 6. Percentage uitstroom t.o.v.
2000
 
 
 
 
 
 – Hbo
 0%
 – 6,2%
 15%
 
 
 – Wo
 0%
 31,2%
 15%
 
 
 Totaal hbo+wo (gewogen gemiddelde)
 0%
 3,8%
 15%
 
 
 Bron: CFI: 1 cijfer HO
 Peildatum: 2000
 peildatum: 2008
 peildatum: 2010
 
 
 
 
 Toelichting:
 De indicatoren met betrekking tot de RAAK-regeling (1 en 2) laten een
verdere groei zien van de betrokkenheid van partners buiten de hogeschool.
Omdat het bij RAAK-projecten om regionale projecten gaat, is de vraag geoorloofd
of deze indicatoren een natuurlijk maximum kennen. Ondanks de groei lijken
de genoemde streefwaarden buiten bereik te liggen. Onderzocht zal worden in
hoeverre aanpassing van de streefwaarden wenselijk is.
 3. De streefwaarde voor de indicator samenhang RAAK-lectoren is inmiddels
gehaald. Deze indicator is vooral van belang in de startfase van de ontwikkeling
van het praktijkgericht onderzoek door hogescholen. Nu de lectoren en de RAAK-regeling
inmiddels een vaste waarde in het hoger onderwijs zijn, neemt deze indicator
in belang af. Gezocht zal worden naar een nieuwe indicator die aansluit bij
de huidige ontwikkelingsfase van het praktijkgericht onderzoek. Dit is één
van de aandachtspunten in de beleidsdoorlichting «praktijkgericht onderzoek»
die in 2009 door OCW wordt uitgevoerd. In deze beleidsdoorlichting wordt op
basis van de beschikbare evaluaties van RAAK en lectoren teruggekeken op de
ontwikkeling van het praktijkgericht onderzoek de afgelopen
jaren en een visie ontwikkeld op het toekomstige beleid met betrekking tot
praktijkgericht onderzoek door hogescholen.
 6. De doelstelling voor het hbo van 15% meer uitstroom in de harde
bèta/techniek opleidingen zal in 2010 waarschijnlijk niet worden gerealiseerd.
In 2009 wordt onderzocht hoe het komt dat er sprake is van een daling in het
hbo.
 6.4 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
6.12 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en
de doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 Onderzoek
of Onderwerp
 AD of OD
 A. StartB. Afgerond
 Vindplaats
 
 
 Beleidsdoorlichting
 RAAK/Lectoren/Kenniskringen
 OD 4
 A 2008B 2009
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 Internationalisering
 OD 2
 A 2010/2011B 2010/2011
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 Studiesucces en kwaliteit hoger
onderwijs
 OD 3 en deel OD 2
 A 2011/2012B 2011/2012
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 Associate Degree
 OD 1
 A 2012/2013B 2012/2013
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 HBO-master
 OD 4
 A 2013/2014B 2013/2014
 
 
 
 Effectenonderzoek ex post
 geen
 
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek1
 Pilots Associate Degree
 OD 1
 A 2009B 2010
 
 
 
 
 HSP (Huygens
Scholarship Programme)
 OD 2
 A 2008B 2009
 
 
 
 
 Deelnamestudenten
met een handicap
 OD 3
 A 2009B 2010
 
 
 
 
 Deltaplan
bèta-techniek
 OD 4
 A 2010B 2011
 
 
 
 
 Studentenmonitor
 onder andere OD 2
 Jaarlijks
 
 
 
 
 Project
Onderwijs-Arbeidsmarkt(POA)
 AD
 Jaarlijks
 
 
 
 
 
 
 1 Wat onder overig evaluatieonderzoek staat is niet in
alle gevallen een evaluatieonderzoek.
 Toelichting:
 Afgesproken is dat de Inspectie van het Onderwijs in 2010 de meerjarenafspraken
hbo en wo en het convenant in het kader het verhogen van het rendement van
Nederlandse studenten met een niet-westerse achtergrond (G5) evalueert. Deze
evaluaties dienen als input voor de beleidsdoorlichting van studiesucces in
en kwaliteit van het hoger onderwijs (operationele doelstelling 6.3.3 en deels
6.3.2). De overige evaluatie-onderzoeken zijn input voor de genoemde beleidsdoorlichtingen.
Ook de studentenmonitor en het POA-onderzoek zijn input voor het meten van
onder andere de kwaliteit en kunnen gebruikt worden als input bij de desbetreffende
beleidsdoorlichtingen.
 ARTIKEL 8. INTERNATIONAAL BELEID
 8.1 Algemene doelstelling: bevorderen van internationale
samenwerking, om daarmee de kwaliteit van onderwijs, cultuur en wetenschap
een impuls te geven en de internationale competenties van studenten, docenten,
kunstenaars en wetenschappers te vergroten.
 Omschrijving
 De samenleving mondialiseert: economie, arbeidsmarkt, bestuur, wetenschap
en cultuur krijgen een steeds internationaler karakter. Het is zeker voor
Nederland – als open handelsland dat zich profileert als aantrekkelijk
land van kennis en cultuur – cruciaal dat de generaties van de toekomst
in het onderwijs van nu een internationale oriëntatie meekrijgen en de
noodzakelijke internationale competenties verwerven. Bij deze competenties
gaat het om de noodzakelijke kennis en vaardigheden om in een internationale
omgeving te kunnen werken en leven. Uiteindelijk is dat een taak voor onderwijsinstellingen
en hun docenten en lerenden en hun ouders, maar ook de overheid heeft hier
een verantwoordelijkheid.
 
 OCW stimuleert onderwijsinstellingen, lerenden en docenten tot internationale
oriëntatie en samenwerking, bevordert culturele en wetenschappelijke
uitwisseling en ondersteunt organisaties en instellingen die internationaal
opereren. Tevens werkt OCW aan de internationale bestuurlijke randvoorwaarden,
door multilaterale afspraken te maken over zaken als beroepserkenning, culturele
diversiteit, kwaliteitszorg en accreditatie, alsmede door bilateraal met vele
landen op overheidsniveau kaders te scheppen (bijvoorbeeld door middel van
een Memorandum of Understanding) waarbinnen instellingen goed kunnen samenwerken.
Ook wordt internationale kennis benut voor het eigen nationale beleid. Daartoe
participeert OCW in multilaterale organisaties als de Europese Unie, de Organisatie
voor Economische samenwerking en Ontwikkeling, de Raad van Europa en de UNESCO.
OCW wil daarmee ook bijdragen aan de totstandkoming – wereldwijd –
van een duurzame en rechtvaardige samenleving.
 Verantwoordelijkheid van de minister
 De minister is verantwoordelijk voor het scheppen van goede randvoorwaarden
voor een verdere internationalisering van onderwijs, cultuur en wetenschap,
zowel nationaal als internationaal.
 Externe factoren
 Behalen van de doelstelling hangt af van:
 • Inzet van instellingen, organisaties, lerenden, docenten, wetenschappers
en kunstenaars zelf.
 • De buitenlandpolitieke situatie.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 Goed meetbaar is de internationale mobiliteit van lerenden en docenten.
Vorig jaar is voor het eerst een indicatorenset opgenomen (zie onder operationele
doelstelling 8.3.1) die deze mobiliteit in beeld brengt.
 Bron daarvan is de Internationaliseringsmonitor Onderwijs Nederland (IMON),
opgesteld door de organisaties die mobiliteitsprogramma’s uitvoeren
(Nuffic, CINOP en Europees Platform). Het IMON-rapport over het jaar 2008
is per brief aan de Voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal
gezonden.
 8.2 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
8.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 8 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 HGIS-deel 2010
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 28 899
 
 
 20 966
 
 
 22 734
 
 
 17 773
 
 
 17 623
 
 
 17 803
 
 
 19 468
 
 
 1 054
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven (programma + apparaat)
 
 
 18 849
 
 
 27 812
 
 
 26 317
 
 
 19 668
 
 
 19 468
 
 
 19 468
 
 
 19 468
 
 
 1 054
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 16 329
 
 
 25 007
 
 
 23 434
 
 
 17 586
 
 
 17 586
 
 
 17 586
 
 
 17 586
 
 
 1 054
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren van internationalisering, grensoverschrijdende
mobiliteit en institutionele samenwerking teneinde de internationale competenties
van lerenden, docenten, kunstenaars en
wetenschappers te vergroten
 
 
 10 658
 
 
 10 834
 
 
 10 596
 
 
 10 634
 
 
 10 628
 
 
 10 645
 
 
 10 645
 
 
 600
 
 
 
 • Mobiliteitsprogramma’s
 7 885
 7 846
 7 767
 7 751
 7 745
 7 745
 7 745
 
 
 
 • Bilaterale samenwerking met
andere landen
 2 773
 2 988
 2 829
 2 883
 2 883
 2 900
 2 900
 600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 In internationaal verband waarborgen van de OCW-belangen
en benutten van internationale kennis voor de kwaliteit van
nationaal beleid
 
 
 5 671
 
 
 7 243
 
 
 6 208
 
 
 6 002
 
 
 6 008
 
 
 5 991
 
 
 5 991
 
 
 454
 
 
 
 • OCW-vertegenwoordiging
in het buitenland
 1 783
 2 100
 2 100
 1 926
 1 926
 1 926
 1 926
 150
 
 
 • Participeren in multilaterale organisaties
 3 263
 3 511
 3 455
 3 426
 3 426
 3 426
 3 426
 
 
 
 • Stimuleren van internationale uitwisseling van kennis en
cultuur, beleidsonderzoek en benchmarking
 625
 1 632
 653
 650
 656
 639
 639
 304
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Het integreren van de BES-eilanden in Nederland
voor wat betreft de OCW –
beleidsterreinen en het onderhouden
van de relaties met de andere landen in het Koninkrijk
 
 
 
 6 930
 
 
 6 630
 
 
 950
 
 
 950
 
 
 950
 
 
 950
 
 
 
 
 • Verbetering van het onderwijs op de BES-eilanden
 
 5 980
 5 680
 
 
 
 
 
 
 
 • Studiefinanciering Nederlandse Antillen en Aruba
 
 950
 950
 950
 950
 950
 950
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 2 520
 
 
 2 805
 
 
 2 883
 
 
 2 082
 
 
 1 882
 
 
 1 882
 
 
 1 882
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 430
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
8.2 Budget flexibiliteit per operationele doelstelling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal operationele doelstellingen)
 
 
 23 434
 
 
 17 586
 
 
 17 586
 
 
 17 586
 
 
 17 586
 
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 8 727
 7 022
 6 972
 6 935
 6 935
 
 
 Totaal bestuurlijk gebonden
 14 418
 10 228
 10 272
 10 326
 10 326
 
 
 Totaal niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 289
 336
 342
 325
 325
 
 
 
 Stimuleren van internationalisering, grensoverschrijdende
mobiliteit en institutionele samenwerking teneinde de internationale competenties
van lerenden, docenten, kunstenaars en
wetenschappers te vergroten
 
 
 10 596
 
 
 10 634
 
 
 10 628
 
 
 10 645
 
 
 10 645
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 3 066
 1 796
 1 746
 1 729
 1 729
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 7 530
 8 838
 8 882
 8 916
 8 916
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 In internationaal verband waarborgen van de OCW-belangen
en benutten van internationale kennis voor de kwaliteit van
nationaal beleid
 
 
 6 208
 
 
 6 002
 
 
 6 008
 
 
 5 991
 
 
 5 991
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 5 661
 5 226
 5 226
 5 206
 5 206
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 258
 440
 440
 460
 460
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 289
 336
 342
 325
 325
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Het integreren van de BES-eilanden in Nederland
voor wat betreft de OCW –
beleidsterreinen en het onderhouden
van de relaties met de andere landen in het Koninkrijk
 
 
 6 630
 
 
 950
 
 
 950
 
 
 950
 
 
 950
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 6 630
 950
 950
 950
 950
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De niet juridisch of niet bestuurlijk gebonden middelen zijn wel beleidsmatig
geoormerkt. Deze middelen zijn bestemd voor activiteiten en projecten in EU-verband
en voor internationaal beleidsonderzoek, kennisuitwisseling en benchmarking.
 8.3 Operationele beleidsdoelstelling
 8.3.1 Stimuleren van internationalisering, grensoverschrijdende
mobiliteit en institutionele samenwerking teneinde de internationale competenties
van studenten, docenten, kunstenaars en wetenschappers te vergroten.
 Motivering
 Het vergroten van internationale mobiliteit en grensoverschrijdende samenwerking
tussen instellingen draagt in belangrijke mate bij aan de algemene beleidsdoelstelling.
Het gaat niet alleen om het beleid uit dit artikel. Veel internationaliseringsbeleid
is ergens anders ondergebracht binnen de OCW-begroting. Daarom is hieronder
een overzicht opgenomen van de totale internationale uitgaven van OCW per
beleidsartikel en daaraan gekoppeld welk deel daarvan valt onder de Homogene
Groep Internationale Samenwerking (HGIS), die wordt gecoördineerd door
het ministerie van Buitenlandse Zaken.
 Instrumenten
 • Mobiliteitsprogramma’s (beurzen e.d.)
 • Generieke maatregelen (zoals meeneembaarheid studiefinanciering,
zie artikel 11 operationele doelstelling 11.3.1 «Waarborgen van de algemene
financiële toegankelijkheid van het onderwijs voor de studerenden»)
 • Bilaterale samenwerking met andere landen (via organisaties en instellingen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
8.3: Internationale uitgaven OCW (x €1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Primair onderwijs (artikel 1)
 17 657
 17 317
 18 286
 18 232
 18 232
 18 232
 18 232
 
 
 Voortgezet onderwijs (artikel 3)
 3 061
 3 217
 3 973
 4 323
 4 920
 4 705
 4 755
 
 
 Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie (artikel
4)
 611
 968
 888
 848
 848
 861
 861
 
 
 Hoger beroepsonderwijs (artikel
6)
 3 453
 3 453
 3 453
 3 453
 3 453
 3 453
 3 453
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs (artikel
7)
 84 906
 86 549
 86 599
 86 494
 86 494
 86 116
 86 116
 
 
 Internationaal beleid (artikel 8)
 16 329
 18 077
 16 804
 16 636
 16 636
 16 636
 16 636
 
 
 Informatie en communicatietechnologie (artikel 10)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Studiefinanciering (artikel 11)
 10 378
 38 243
 49 852
 49 552
 49 152
 50 152
 50 152
 
 
 Kunsten (artikel 14)
 11 818
 17 917
 16 280
 16 280
 16 280
 16 280
 16 280
 
 
 Cultureel erfgoed (artikel
14)
 1 598
 2 370
 2 370
 2 370
 2 370
 2 370
 2 370
 
 
 Media (artikel 14 en 15 )
 47 401
 49 898
 49 778
 49 778
 49 778
 49 778
 49 778
 
 
 Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)
 83 950
 82 199
 80 848
 84 148
 78 548
 78 648
 78 648
 
 
 
 Totaal
 
 
 281 162
 
 
 320 208
 
 
 329 131
 
 
 332 114
 
 
 326 711
 
 
 327 231
 
 
 327 281
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De uitgaven in de tabel zijn toegelicht bij de betreffende beleidsartikelen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
8.4: Homogene groep internationale samenwerking (x €1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Hoger beroepsonderwijs (artikel
6)
 3 453
 3 453
 3 453
 3 453
 3 453
 3 453
 3 453
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs (artikel
7)
 59 699
 61 827
 61 814
 61 814
 61 814
 61 814
 59 687
 
 
 Internationaal beleid (artikel 8)
 1 101
 1 654
 1 054
 1 054
 1 054
 1 054
 1 054
 
 
 Kunsten (artikel 14)
 86
 5 265
 3 765
 3 765
 3 765
 3 765
 3 765
 
 
 Cultureel erfgoed (artikel
14)
 145
 395
 395
 395
 395
 395
 395
 
 
 Media (artikel 14 en 15 )
 45
 506
 406
 406
 406
 406
 406
 
 
 Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)
 454
 454
 454
 454
 454
 454
 454
 
 
 
 Totaal
 
 
 64 983
 
 
 73 554
 
 
 71 341
 
 
 71 341
 
 
 71 341
 
 
 71 341
 
 
 69 214
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De uitgaven op de Homogene Groep Internationale Samenwerking maken deel
uit van de uitgaven opgenomen in tabel 8.3 «Internationale uitgaven
OCW».
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 Onderstaande tabellen 8.5, 8.6, 8.7 en 8.8 geven per onderwijssector aan
wat basiswaarden, actuele waarden en streefwaarden zijn op de belangrijkste
indicatoren op stelselniveau, voor zover het althans mobiliteit betreft. In
de eerdergenoemde IMON is een verdieping te vinden met informatie over verschillen
tussen landen, instellingen en opleidingen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
8.5: Indicatoren internationalisering Diplomamobiliteit ho
 
 
 
 
 
 basiswaarde
 laatste waarde
 streefwaarde
 
 
 Prestatie-indicator:
 2003/2004
 2008/2009
 2010
 
 
 1. ho-studenten uit het buitenland in Nederland (instroom)
 
 
 
 
 
   • percentage
van de totale Nederlandse ho studentenpopulatie:
 5,2%1
 7,4%1
 7,4%
 
 
   • percentage
EU gemiddelde:4
 7,2%2
 n.b.
 
 
 
 2. wo-studenten uit het buitenland in Nederland (instroom)
 
 
 
 
 
   • percentage
van de totale Nederlandse wo studentenpopulatie:
 5,3%1
 9,0%1
 9,0%
 
 
 3. hbo-studenten uit het buitenland in Nederland
(instroom)
 
 
 
 
 
   • percentage
van de totale Nederlandse hbo studentenpopulatie:
 5,2%1
 6,5%1
 6,8%
 
 
 4. ho-studenten uit Nederland in het buitenland (uitstroom)
(c)
 
 
 
 
 
   • percentage
van de totale Nederlandse studentenpopulatie:
 2,3%2
 2,4%3
 6,0%
 
 
   • percentage
EU gemiddelde4
 2,7%2
 2,8%3
 
 
 
 
 
 BRON: IMON 2008 (Nuffic, Europees Platform, Cinop)
 noten:
 n.b. nog geen gegevens beschikbaar
 
 1 Bron: CFI 2009
 
 2 Bron: OESO EU21
 
 3 Bron: OESO EU21 (2005–06-data)
 
 4 Geen internationale gegevens over hbo en wo bekend (internationaal
geen eenduidig onderscheid tussen hbo en wo)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
8.6: Indicatoren internationalisering Studiepuntmobiliteit
ho
 
 
 
 
 Prestatie-indicator:
 basiswarde afgestudeerden 20041
 laagste
waarde afgestudeerden 20082
 streefwaarde
afgestudeerden 20133
 
 
 1. ho-studenten uit Nederland in het buitenland
 
 
 
 
 
   • percentage
van de totale Nederlandse studentenpopulatie:
 17%
 15%
 25%
 
 
 2. wo-studenten uit Nederland in het buitenland
 
 
 
 
 
   • percentage
van de totale Nederlandse studentenpopulatie:
 19%
 19%
 35%
 
 
 3. hbo-studenten uit Nederland in het buitenland
 
 
 
 
 
   • percentage
van de totale Nederlandse studentenpopulatie:
 15%
 12%
 20%
 
 
 
 
 BRON: IMON 2008 (Nuffic, Europees Platform, Cinop)
 Noot: Percentages betreffen opgaven door ouderejaars studenten (OCW, 2008).
 
 1 ResearchNed, 2005: Studentenmonitor 2004.
 
 2 ResearchNed, 2009: Studentenmonitor 2008.
 
 3 OCW, 2008: Internationaliseringsagenda «Het Grenzeloze
Goed».
 Toelichting:
 Voor studiepuntmobiliteit zijn geen reguliere, jaarlijks geactualiseerde
kengetallen beschikbaar die Nederland in een breder perspectief kunnen plaatsen.
Wel vinden zo nu en dan internationaal vergelijkende onderzoeken plaats, die
als referentie kunnen dienen. Dit jaar is gebruik gemaakt van gegevens van
ReserachNed.
 Het betreft hier studenten tijdens hun studie, uitgezonderd eerstejaars
studenten. Het percentage studiepuntmobiliteit valt hoger bij afgestudeerden,
aangezien buitenlandervaring vaak aan het einde van het curriculum plaatsvindt.
 Bij studiepuntenmobiliteit is het doel om, in het kader van de studie
thuis, studiepunten te behalen door deelstudie of stage in het buitenland.
 Ook bij de studiepuntmobiliteit geldt vooralsnog het streven om in 2010
tenminste op het EU-gemiddelde (in 2000 was dat 25%) uit te komen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
8.7: indicatoren internationalisering
mbo
 
 
 
 
 Prestatie-indicator:
 basiswaarde 2005/06
 laatste waarde 2008
 streefwaarde 2010
 
 
 1. Percentage mbo-studenten dat uit Nederland voor
minimaal 2 weken naar het buitenland vertrekt voor studie of stage, van de
totale Nederlandse studentenpopulatie
 0,44%
 0,48%
 0,65%
 
 
 2. Percentage docenten in de mbo-sector dat voor
minimaal 1 week naar het buitenland vertrekt, van de totale Nederlandse docentenpopulatie
 3,47%
 3,11%
 3,50%
 
 
 3. Aantal actieve partners (bedrijven, onderwijsinstellingen)
in het buitenland
 *
 452
 550
 
 
 4. Percentage van de Nederlandse onderwijsinstellingen
met buitenlandse partners
 *
 53%
 58%
 
 
 
 
 BRON: IMON 2008 (Nuffic, Europees Platform, Cinop)
 * Niet eerder onderzocht
 Nota bene: Bovenstaande gegevens hebben uitsluitend betrekking op internationalisering
in het kader van de programma’s Leonardo da Vinci (van de EU) en BAND.
 Toelichting:
 Het streven is een gestage groei, vooral waar het gaat om het aantal buitenlandse
stages van mbo-studenten, met name dankzij het nieuwe EU-programma Leven Lang
leren. Er zijn overigens geen gegevens bekend over mobiliteit buiten de programma’s.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
8.8: indicatoren internationalisering
po/vo
 
 
 
 
 Prestatie-indicator:
 basiswaarde 2005/06
 laatste waarde 2006/072007/08
 streefwaarde 2010
 
 
 • Percentage po-scholen met een internationale
activiteit, met steun van het Europees Platform
 5,8%
 7,3%6,4%
 8%
 
 
 • Percentage vo-scholen met een buitenlandse
partnerinstelling waarmee onderwijsprojectenworden uitgevoerd
 57,9%
 58,4%59,5%
 60%
 
 
 • Percentage vo-leerlingen met een meerdaagse
uitwisseling met het buitenland in het kader van onderwijskundige samenwerking
 2,4%
 2,4%2,4%
 2,5%
 
 
 • Percentage vo-docenten met een meerdaags studiebezoek,
i.h.k.v. nascholing, aan het buitenland, exclusief leerlingenbegeleiding
 1,64%
 1,8%1,8%
 1,8%
 
 
 • Percentage vo-scholen met een tweetalige opleiding
 16,36%
 18,1%19,0%
 20%
 
 
 
 
 BRON: IMON 2008 (Nuffic, Europees Platform, Cinop)
 Toelichting:
 De cijfers geven een stabiel beeld weer, hetgeen verklaarbaar is doordat
ook het beleid als doel heeft handhaving op het huidige niveau van internationalisering
van het vo. Een bescheiden ambitie is er wel voor het po en daar is de trend
ook positief. Ook het beleid om het aantal vo-scholen met een tweetalige opleiding
te vergroten, lijkt aan te slaan.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
8.9: Middelen toedeling op artikel 8 aan organisaties voor het stimuleren
van internationalisering (x €1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Europees Platform:
 
 
 5 791
 
 
 5 629
 
 
 5 585
 
 
 5 569
 
 
 5 563
 
 
 5 563
 
 
 5 563
 
 
 
 • Loketfunctie en Programmabeheer
 4 714
 4 493
 4 499
 4 499
 4 499
 4 499
 4 499
 
 
 • Expertise en Platformfunctie
 1 077
 1 136
 1 086
 1 070
 1 064
 1 064
 1 064
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nationaal Agentschap Leven Lang Leren:
 
 
 1 686
 
 
 1 724
 
 
 1 724
 
 
 1 724
 
 
 1 724
 
 
 1 724
 
 
 1 724
 
 
 
 • Programma Leven Lang Leren
 1 686
 1 724
 1 724
 1 724
 1 724
 1 724
 1 724
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Duitsland Instituut Amsterdam
 
 
 800
 
 
 800
 
 
 800
 
 
 800
 
 
 800
 
 
 800
 
 
 800
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Frans- Nederlandse academie
 
 
 97
 
 
 114
 
 
 110
 
 
 110
 
 
 110
 
 
 110
 
 
 110
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Ons Erfdeel
 
 
 
 205
 
 
 205
 
 
 205
 
 
 205
 
 
 205
 
 
 205
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EVDbureau
CROSS:
 
 
 1 286
 
 
 1 269
 
 
 1 114
 
 
 1 168
 
 
 1 168
 
 
 1 185
 
 
 1 185
 
 
 
 • Programma’s Centraal- en Oost-Europa
 1 017
 1 000
 845
 899
 899
 916
 916
 
 
 • Uitvoeringskosten EVD bureau
CROSS
 269
 269
 269
 269
 269
 269
 269
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fullbright Center
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vlaams-Nederlands Huis «de
buren»
 
 
 450
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 10 518
 
 
 10 649
 
 
 10 446
 
 
 10 484
 
 
 10 478
 
 
 10 495
 
 
 10 495
 
 
 
 
 
 8.3.2. In internationaal verband waarborgen van de
OCW-belangen en benutten van internationale kennis voor de kwaliteit van nationaal
beleid.
 Motivering
 Om de Nederlandse belangen op het terrein van onderwijs, cultuur en wetenschap
in het buitenland te behartigen, is een strategische werkwijze noodzakelijk
in de EU, in multilaterale organisaties als de OESO en UNESCO, in samenwerkingsverbanden
als de Nederlandse Taalunie en in bilaterale samenwerking. Ook biedt de internationale
omgeving een schat aan kennis die kan worden benut voor nationaal beleid (bijv. benchmarks, best practices
in andere landen, OESO-reviews/rapporten etc). Het gaat hierbij steeds om
de internationale agenda optimaal aan te sluiten op de nationale.
 Instrumenten
 • OCW-vertegenwoordiging in het buitenland
 • Participeren in multilaterale organisaties
 • Internationale uitwisseling van kennis en cultuur, internationaal
beleidsonderzoek en benchmarking (government to government)
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 Prestatie-indicatoren zijn hier weinig zinvol, het is niet goed mogelijk
om een kwantitatieve relatie te leggen tussen de Nederlandse inzet in internationaal
overleg met vele actoren en het bereiken van internationale doelen. Uiteraard
is er wel kwalitatieve informatie beschikbaar, ondermeer rond belangrijke
vergaderingen van de EU en de UNESCO.
 8.3.3. Het integreren van de BES-eilanden in Nederland
op het gebied van de OCW – beleidsterreinen en het onderhouden van de
relaties met de andere landen in het Koninkrijk.
 Motivering
 Bonaire, Sint Eustatius en Saba (verder met «BES» aangeduid)
willen deel uit gaan maken van Nederland. Uiterlijk per 1 januari 2011 houdt
het land Nederlandse Antillen op te bestaan. De BES-eilanden worden per die
datum «openbare lichamen» binnen Nederland, een rechtsvorm die
te vergelijken is met die van een gemeente. De bewindslieden van OCW zijn
dan politiek (eind)verantwoordelijk voor alle OCW-aangelegenheden op de BES.
Het overnemen van die verantwoordelijkheid op het terrein van het onderwijs
vindt plaats tegen de achtergrond van een rapport van de onderwijsinspectie
in het najaar van 2008 waarin wordt geconstateerd dat het niveau van het onderwijs
op de BES zeer laag is. Via een wetgevingstraject, waarbij de huidige landsverordeningen
op de BES worden omgezet in (Nederlandse) wetten, beschikken de bewindslieden
over een wettelijke basis die hen in staat stelt de verbetering van het onderwijs
daadwerkelijk ter hand te nemen. Gelet op de gewenste snelle verbetering van
het onderwijs, wordt deze operatie beleidsrijk ingevuld. Het ministerie van
BZK coördineert dit proces. Voor de onderwijssector is door OCW een verbeterprogramma
gestart. Hiervoor is in totaal voor de jaren 2009 en 2010 € 12 miljoen
(incidenteel) beschikbaar. Dit budget is tot stand gekomen doordat BZK het
onderwijs- en jongerensamenwerkingsprogramma voor de BES aan OCW heeft overgedragen
en de ministerraad voor zowel 2009 als 2010 per jaar € 4 miljoen
beschikbaar heeft gesteld voor dit verbeterprogramma.
 Instrumenten
 In de eerste plaats wordt beleid gevoerd met regelgeving die geënt
is op de Nederlandse. Op die manier kan ook begeleiding vanuit het ministerie
worden gegeven en kan toezicht worden gehouden. Naast wet- en regelgeving
worden de volgende instrumenten ingezet:
 • Begeleiding van scholen
 • Verbetering van de primaire processen in de scholen o.a. door invoering
leerlingvolgsystemen en training docenten (o.a. met subsidies op basis van
de Wet subsidiëring landelijke onderwijsondersteunende activiteiten)
 • Versterking van de bestuurlijke kracht op de eilanden (onderwijsdiensten)
 • Verbetering materiële positie van de scholen (door subsidies
op basis van de Wet overige OCW-subsidies)
 • Verbetering van de huisvesting van de scholen
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 Aangezien het onderhavige project van beperkte duur is – na de overgang
wordt het OCW-beleid op de BES geïntegreerd in de reguliere processen –
heeft dit artikelonderdeel slechts betrekking op de jaren 2009 en 2010. Het
hanteren van prestatie-indicatoren is daarmee hier weinig zinvol. De onderwijsinspectie
heeft in het najaar van 2008 vastgesteld dat bijna alle scholen op de BES,
naar Nederlandse maatstaven, als «zeer zwak» kunnen worden gekwalificeerd.
Op basis van de bevindingen van de inspectie is de volgende doelstelling van
het verbeterprogramma geformuleerd: Verhoging van de leerprestaties
van alle leerlingen op de BES-eilanden in de kernvakken tot een niveau dat
naar Nederlandse maatstaven aanvaardbaar is. De eerste uitkomsten
van het evaluatie onderzoek naar de effecten van de onderwijsverbetering op
de BES worden pas bekend na 2010.
 8.4 Overzicht evaluatieonderzoeken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
8.10 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en
de doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 Onderzoek
onderwerp
 Operationele doelstelling
 A. StartB. Afgerond
 Vindplaats
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 Internationalisering
PO en VO
 OD 8.3.1
 A. 2013B. 2013
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 
 Onderzoek naar internationale mobiliteit
 OD 8.3.1
 A. 2010B. 2010
 Internationaliseringsmonitor Onderwijs
Nederland (IMON)http:/www.nuffic.nl
 
 
 
 Frankrijk
 OD 8.3.1
 A. 2010B. 2010
 
 
 
 
 Nederlandse
Taalunie
 OD 8.3.2
 A. 2011B. 2011
 
 
 
 
 Stichting
Ons Erfdeel
 OD 8.3.1
 A. 2012B. 2012
 
 
 
 
 
 ARTIKEL 9. ARBEIDSMARKT- EN PERSONEELSBELEID
 9.1 Algemene doelstelling: de kwaliteit van het onderwijs
wordt gewaarborgd door de beschikbaarheid van voldoende personeel van voldoende
kwaliteit voor alle onderwijsdeelnemers.
 Omschrijving
 Voor goed onderwijs zijn voldoende goed opgeleide leraren een eerste voorwaarde.
De economische teruggang beïnvloedt ook de onderwijsarbeidsmarkt. Het
aantal vacatures is licht gedaald. De arbeidsmarktsituatie zal er toe hebben
bijgedragen dat minder mensen het onderwijs hebben verlaten en meer mensen
een baan als leraar ambiëren. Dat neemt niet weg dat zelfs bij laagconjunctuur
er in de loop van de komende jaren een tekort aan leraren dreigt. De blijvende
hoge vraag naar goed opgeleide, bevoegde en bekwame docenten als gevolg van
de grote uitstroom door (pre-)pensionering is de drijvende kracht hierachter.
Onderwijsinstellingen staan voor de uitdaging nieuw, hoog opgeleid personeel
te werven en te behouden.
 
 In vervolg op het actieplan «LeerKracht
van Nederland» (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 27 923, nr.
45) is in 2008, samen met de sociale partners in po, vo, bve en hbo,
via convenanten (Staatscourant, 3 maart 2009, nr. 42) een samenhangend pakket
aan (belonings-)maatregelen overeengekomen om het onderwijs aantrekkelijker
te maken voor grotere groepen (aspirant) leraren. Dit om – ook ten opzichte
van potentiële concurrenten – structureel een goed aanbod te kunnen
doen voor nieuw en zittend personeel. Om de kwaliteit van lerarenopleidingen
te verbeteren en het lerarenaanbod te vergroten is daarnaast in 2008 de Kwaliteitsagenda «Krachtig
meesterschap» gepubliceerd (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 27 923, nr. 68).
 Het kabinet trekt voor de uitvoering van het actieplan honderden miljoenen
per jaar extra uit, oplopend tot uiteindelijk ruim € 1 miljard in
2020.
 Verantwoordelijkheid van de minister
 De minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel dat zodanig
functioneert dat het onderwijs maximaal aansluit bij de talenten en ambities
van individuele leerlingen/studenten en bij wat de maatschappij nodig heeft.
In het bijzonder is hij verantwoordelijk voor voldoende en goed gekwalificeerd
onderwijspersoneel en voor de (borging van de) kwaliteit van de opleiding
van het onderwijspersoneel. De middelen die hij hiervoor tot zijn beschikking
heeft zijn wet- en regelgeving, subsidies, toezicht en dialoog met belanghebbenden.
De minister ondersteunt deze belanghebbenden op een manier die hen in staat
stelt maximaal bij te dragen aan goed onderwijs.
 Externe factoren
 Het onderwijs is ook afhankelijk van de inzet van leerlingen en studenten,
ouders, docenten, schoolleiders, bestuurders, toezichthouders, brancheorganisaties,
maatschappelijke organisaties, gemeenten en bedrijven (aansluiting arbeidsmarkt).
De minister is daarom mede afhankelijk van de beschikbaarheid, capaciteiten
en faciliteiten van deze actoren. Andere factoren die de minister niet kan
beïnvloeden en waarvan hij wel afhankelijk is, zijn:
 • De invloed van de conjunctuur op de onderwijsarbeidsmarkt en de
loonontwikkeling;
 • Demografische ontwikkelingen in de leerlingenpopulatie en het lerarenbestand.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
9.1 Indicatoren
 
 
 
 
 Prestatie-indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
1
 
 
 1. Aantal openstaande vacatures voor leraren en managers
in primair onderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie, fte’s
 900 (0,3%)
 1 440 (0,7%)
 < 2 200 (<
1%)
 
 
 Bron: Arbeidsmarktbarometer
po, vo,bve
 Peildatum: 2006
 Peildatum: 2008
 Peildatum: 2010
 
 
 2. Aandeel lessen dat verzorgd wordt door benoembaar
personeel
 83%
 zie toelichting
 = 83%
 
 
 Bron: IPTO
 Peildatum:
oktober 2006
 Peildatum: oktober 2007
 Peildatum: oktober 2009
 
 
 
 
 Toelichting:
 1. Het gaat bij de streefwaarde van het aantal openstaande vacatures om
de nog te vervullen vraag naar personeel. Het streven is om dit niet uit te
laten stijgen boven 2 200 (in fte). Dit komt overeen met een onvervulde
vacature-intensiteit van 1%. (zie ook bijgevoegde Nota Werken in het
onderwijs 2010). Uit de situatie op de onderwijsarbeidsmarkt in de periode
2000 – 2003 is gebleken dat als het tekort van leraren en schoolleiders
boven de 1% van de werkgelegenheid komt, de kwaliteit van het onderwijs
in het geding komt. Het risico ontstaat dan dat lessen uitvallen en leerlingen
naar huis worden gestuurd. Voor de sectoren po, vo en bve bedroeg het vacaturepercentage
van leraren en schoolleiders in 2008 gemiddeld 0,7%. Dit percentage
valt nog binnen de risicogrens van 1%. Wel was in 2008 in het po, vo
en bve het aantal openstaande vacatures voor leraren en directeuren twee keer
zo hoog als in 2005.
 2. In 2006 werd 83% van de lessen gegeven door leraren die benoembaar
zijn. Onder benoembaar wordt verstaan:
 • leraren die middels een getuigschrift hebben aangetoond dat ze
aan de bekwaamheidseisen voldoen en dus volledig bevoegd zijn;
 • leraren die nog niet aan de bekwaamheidseisen voldoen, maar volgens
de wet tijdelijk onbevoegd mogen worden aangesteld (bijvoorbeeld zij-instromers
en leraren in opleiding).
 Voor de korte termijn is het de ambitie om het aandeel lessen dat verzorgd
wordt door benoembare leraren ten minste te behouden. Het cijfer 2007 is op
het moment van schrijven nog niet beschikbaar, maar wordt indien mogelijk
opgenomen in de nota WIO 2010.
 9.2 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
9.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 208 665
 
 
 214 094
 
 
 291 353
 
 
 304 878
 
 
 308 221
 
 
 328 434
 
 
 341 447
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 109 199
 
 
 214 094
 
 
 291 353
 
 
 304 878
 
 
 308 221
 
 
 328 434
 
 
 341 447
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 107 318
 
 
 211 744
 
 
 289 185
 
 
 302 908
 
 
 306 639
 
 
 326 852
 
 
 339 865
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zorgen voor de beschikbaarheid van voldoende
personeel
 
 
 26 427
 
 
 55 556
 
 
 116 057
 
 
 115 057
 
 
 105 503
 
 
 115 376
 
 
 128 907
 
 
 
 • Een betere beloning
 
 26 850
 86 836
 86 836
 78 282
 88 155
 101 686
 
 
 • Arbeidsmarkt
 2 782
 7 400
 11 000
 10 000
 9 000
 9 000
 9 000
 
 
 • Overig
 23 645
 21 306
 18 221
 18 221
 18 221
 18 221
 18 221
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Versterken van de positie van leraren en zorgen
voor personeel van voldoende kwaliteit
 
 
 78 403
 
 
 153 413
 
 
 170 329
 
 
 185 052
 
 
 198 337
 
 
 208 677
 
 
 208 159
 
 
 
 • Een sterker beroep
 60 453
 112 744
 119 513
 133 950
 149 766
 160 063
 159 552
 
 
 • Een professionelere school
 12 722
 35 550
 36 300
 36 300
 35 800
 35 800
 35 800
 
 
 • Overig
 5 228
 5 119
 14 516
 14 802
 12 771
 12 814
 12 807
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programmakosten-overig
 
 
 2 488
 
 
 2 775
 
 
 2 799
 
 
 2 799
 
 
 2 799
 
 
 2 799
 
 
 2 799
 
 
 
 • Uitvoeringsorganisatie DUO
 2 488
 2 775
 2 799
 2 799
 2 799
 2 799
 2 799
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 1 881
 
 
 2 350
 
 
 2 168
 
 
 1 970
 
 
 1 582
 
 
 1 582
 
 
 1 582
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 1 344
 
 
 3 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Coalitieakkoord:
 In het Coalitieakkoord zijn voor lerarenbeleid (artikel 9) enveloppengelden
gereserveerd. Via een Nota van Wijziging (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 31 200 VIII, nr. 58) komt er bovendien extra
geld beschikbaar voor uitvoering van het actieplan «LeerKracht van Nederland». Het gaat in totaal om een bedrag van € 134
miljoen in 2008, oplopend tot € 1 027 miljoen in 2020. Dit
geld staat nog niet allemaal op de OCW-begroting. Met ingang van 2012 staat
een deel hiervan, te weten de oploop van de ILO-vergoeding, nog op de aanvullende
post bij Financiën gereserveerd.
 Voor 2010 is de verhoging voor het actieplan € 612 miljoen en
voor 2011 € 688 miljoen, waarvan in het kader van een betere beloning
respectievelijk € 356 miljoen en € 420 miljoen naar de
onderwijssectoren is overgeboekt (naar resp. artikel 1 voor po, artikel 3
voor vo, artikel 4 voor bve en artikel 6 voor ho). De maatregelen uit het
actieplan hebben, naast een betere beloning, betrekking op een sterker beroep
en een professionelere school. Bij de operationele doelstellingen wordt dit
nader toegelicht.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
9.3 Budget flexibiliteit per operationele doelstelling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal operationele doelstellingen)
 
 
 286 386
 
 
 300 109
 
 
 303 840
 
 
 324 053
 
 
 337 066
 
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 245 109
 254 560
 197 955
 158 637
 148 641
 
 
 Totaal bestuurlijk gebonden
 41 277
 45 549
 105 885
 165 416
 188 425
 
 
 Totaal niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 Zorgen voor de beschikbaarheid van voldoende
personeel
 
 
 116 057
 
 
 115 057
 
 
 105 503
 
 
 115 376
 
 
 128 907
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 110 747
 109 655
 93 866
 103 403
 116 934
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 5 310
 5 402
 11 637
 11 973
 11 973
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Versterken van de positie van leraren en zorgen
voor personeel van voldoende kwaliteit
 
 
 170 329
 
 
 185 052
 
 
 198 337
 
 
 208 677
 
 
 208 159
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 134 362
 144 905
 104 089
 55 234
 31 707
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 35 967
 40 147
 94 248
 153 443
 176 452
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 9.3 Operationele beleidsdoelstelling
 9.3.1 Zorgen voor de beschikbaarheid van voldoende personeel
 Motivering
 Schoolbesturen hanteren een toekomstgericht personeelsbeleid. Om daarin
effectief te zijn moeten ze (regionaal) samenwerken. OCW ondersteunt de schoolbesturen
daarbij. De sterk toenemende uitstroom van leraren als gevolg van het bereiken
van de pensioengerechtigde leeftijd, en het feit dat ook de kwaliteit van
het onderwijspersoneel onder druk staat, maakt dat de aantrekkelijkheid van
beroepen in het onderwijs omhoog moet. Daarbij is een goede beloning van belang.
 Instrumenten
 Een betere beloning
 Door de financiële ruimte te bieden meer leraren in hogere schalen
te plaatsen wordt het beroep van leraar hoger gewaardeerd. De loopbaanmogelijkheden
van leraren worden vergroot en er ontstaan mogelijkheden om leraren meer te
belonen naar opleiding(sniveau), functiezwaarte en/of goed functioneren. Daarnaast
komt er meer carrièreperspectief voor leraren door een snellere salarisgroei
(inkorten salarislijnen en koppeling tussen functioneren en salarisgroei).
In 2010 is € 356 miljoen beschikbaar voor het versterken van de
functiemix en het inkorten van de salarislijnen. Dit geld wordt toegevoegd
aan de lumpsum van de instellingen voor po, vo, bve en ho. In de convenanten
LeerKracht van Nederland (Staatscourant, 3 maart 2009, nr. 42) zijn afspraken
gemaakt over invoering van de functiemix per sector, de criteria voor het
toekennen van promoties en het inkorten van de salarislijnen.
 
 De afspraken uit de convenanten LeerKracht van Nederland zijn geformaliseerd
in de decentrale onderwijscao’s. In deze cao’s maken sociale partners
(werkgevers- en werknemersorganisaties in het onderwijs) afspraken over de
primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden.
 Uitsluitend in de sector po onderhandelt de minister nog met de werknemersorganisaties
over de primaire arbeidsvoorwaarden. In 2007 hebben de minister en deze organisaties
hierover een cao afgesloten met een looptijd tot en met 31 juli 2009. Inmiddels
zijn – in vervolg op de decentralisatie van de secundaire arbeidsvoorwaarden
per 1 augustus 2006 – de voorbereidingen gestart voor
de volledige decentralisatie van de primaire arbeidsvoorwaarden; de Tweede
Kamer is hierover geïnformeerd met een brief op 3 juli 2008 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 27 923, nr. 62).
Op 1 juli 2009 is aan de Tweede Kamer het wetsvoorstel aangeboden dat deze
decentralisatie mogelijk maakt (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 997, nrs. 1–3).
 
 In de sectoren vo en bve zijn ook afspraken gemaakt over de versterking
van de functiemix in de zogenaamde Randstadregio’s. Hier kennen scholen
een grotere beloningsachterstand ten opzichte van de marktsector, een grotere
arbeidsmarktproblematiek en (een optelsom van) grootstedelijke problemen.
In 2010 is voor de vo-sector € 52,2 miljoen en voor de bve-sector € 34,6
miljoen beschikbaar, die op grond van een subsidieregeling in aanvulling op
de lumpsum wordt verstrekt aan instellingen in deze regio’s.
 Arbeidsmarkt
 Het is van belang, met name in de regio’s waar grote tekorten aan
leraren worden verwacht, dat schoolbesturen op regionaal niveau samenwerken
om de tekorten op te kunnen vangen. OCW ondersteunt de regio’s die bovengemiddeld
risico lopen op arbeidsmarktproblemen bij een gezamenlijke aanpak van de regionale
knelpunten op de onderwijsarbeidsmarkt. In het actieplan «LeerKracht van Nederland» zijn voor het voortgezet onderwijs
11 regio’s aangemerkt als risicoregio. Op grond van een in 2008 gepubliceerde
subsidieregeling ontvangen deze regio’s in de periode 2008–2011
in totaal € 24,5 miljoen aan financiële ondersteuning voor
een gezamenlijke aanpak van de regionale arbeidsmarktproblematiek.
 
 OCW investeert in arbeidsomstandighedenbeleid, (ziekte)verzuimbeleid en
re-integratiebeleid (AVR-taken) in de sectoren po en vo. Dit via subsidies
aan het Vervangingsfonds voor het po en de VO-raad (Arbo-VO) voor het vo (voor
2010 in totaal € 9,4 miljoen). Het beleid draagt in belangrijke
mate bij aan goede arbeidsomstandigheden, een veilige werk- en leeromgeving
en aan een laag ziekteverzuim- en uitvalpercentage in de betreffende sectoren.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
9.4 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
1
 
 
 1. Het aandeel afgestudeerden aan de lerarenopleiding
met een baan (= 12 uur) in het onderwijs, half jaar na afstuderen:
 
 
 
 
 
   • primair onderwijs
 78%
 79%
 = 78%
 
 
   • voortgezet onderwijs
 75%
 75%
 = 75%
 
 
 Bron: Loopbaanmonitor Ecorys 
 Peildatum: Cohort 2005
 Peildatum: Cohort 2007 
 Peildatum: Cohort 2009
 
 
 2. Ziekteverzuimpercentage
 
 
 
 
 
   • primair onderwijs
 5,9%
 6,1%
 = 5,9%
 
 
   • speciaal
onderwijs
 6,3%
 6,7%
 = 6,3%
 
 
   • voortgezet onderwijs
 5,0%
 5,0%
 = 5,0%
 
 
   • beroepsonderwijs en
volwasseneducatie
 5,8%
 5,8%
 = 5,8%
 
 
 Bron: Regioplan Beleidsonderzoek, VO-raad en Arboservicepunt
BVE
 Peildatum: 2006
 Peildatum: 2008
 Peildatum: 2009
 
 
 
 
 Toelichting:
 Het percentage aandeel afgestudeerden aan de lerarenopleiding met een
baan (= 12 uur) in het onderwijs, een half jaar na afstuderen, is –
na een lichte daling in 2006 in zowel het primair onderwijs als het voortgezet
onderwijs – in 2007 weer op het niveau van de basiswaarde (2005) gekomen.
Het streven is dit minimaal vast te houden.
 Na een jarenlange daling zijn de ziekteverzuimpercentages, met uitzondering
van die voor de sector beroepsonderwijs en volwasseneneducatie, in 2007 licht
gestegen.
 9.3.2. Versterken van de positie van leraren en zorgen
voor personeel van voldoende kwaliteit
 Motivering
 Voor goed onderwijs zijn leraren nodig die zelfbewust en kritisch zijn
en voldoen aan de kwaliteitseisen die zijn vastgelegd in de bekwaamheidseisen
voor leraren. Het gaat om mensen die in de school een belangrijke rol spelen
bij de ontwikkeling van het onderwijs en in staat zijn het onderwijs zo in
te richten dat kinderen, jongeren en volwassenen hun talenten optimaal kunnen
benutten en ontwikkelen. Dit vraagt om een sterke beroepsgroep, lerarenopleidingen
waarvan de kwaliteit niet ter discussie staat en scholen die goed personeels-
en opleidingsbeleid voeren.
 Instrumenten
 Een sterker beroep
 In 2009 is de Regeling lerarenbeurs voor scholing verlengd (Staatscourant
18 mei 2009, nummer 90). Met de beurs – voor zowel opleidingskosten
als de vervangingskosten tijdens het studieverlof – kunnen leraren in
het po, vo, bve en hbo een opleiding volgen om hun kwalificatieniveau te verhogen,
hun kwalificaties te verbreden of zich te specialiseren. Op deze wijze kunnen
zij de regie nemen over hun professionalisering. De verlengde regeling voorziet
ook in een subsidie voor de opleiding van onbevoegde zij-instromers, aan te
vragen door scholen in het vo en bve. In 2010 bedraagt het budget voor de
lerarenbeurs € 43 miljoen. Verwacht wordt dat in 2010 circa 4000
leraren met de beurs aan een opleiding zullen beginnen. Het budget voor zij-instroom
bedraagt in 2010 € 3,8 miljoen. Hiermee kan voor circa 200 personen
een zij-instroomtraject bekostigd worden.
 
 Vanaf het schooljaar 2009/2010 wordt het opleiden in de school structureel
geregeld via de regeling tegemoetkoming kosten opleidingsschool (Staatscourant
13 mei 2009, nummer 87). Het streven is om het aantal studenten, dat jaarlijks
wordt opgeleid op totaal 50 opleidingsscholen, te verdubbelen van circa 4 000
nu naar 8 000 in 2011. Oplopend is hiervoor vanaf 2011 € 17
miljoen per jaar beschikbaar. Voor de structurele verankering van de academische
opleidingsschool is een verdere verdiepingsslag nodig. Met de regeling verdiepingsslag
academische opleidingsschool 2009–2011 (Staatscourant 13 mei 2009, nummer
87) worden circa 20 scholen in de gelegenheid gesteld hieraan mee te doen
(voor 2010 gaat het om een bedrag van € 1,4 miljoen).
 
 Door de lerarenopleidingen in het hbo wordt gewerkt aan de ontwikkeling
van kennisbases per vak en worden gezamenlijk toetsen ontwikkeld. Daarmee
wordt het eindniveau van de opleidingen duidelijk vastgelegd. De kennisbases
worden vanaf 2009 ingevoerd, OCW geeft daar subsidie voor.
 
 Het niveau van leerlingen die instromen in de lerarenopleidingen moet
omhoog. De doorlopende leerlijnen taal & rekenen zullen op den duur hun
effect hebben op de instroom uit het vo en mbo. Tot die tijd blijven de toetsen
voor taal en rekenen op de pabo gehandhaafd. Zo ook in 2010.
 Daarnaast worden ook in 2010 de lerarenopleidingen door middel van een
bijdrage in de lumpsum financieel ondersteund bij het aanbieden van summercourses
voor taal en rekenen.
 
 Het LPBO heeft in zijn rapport Educatieve masteropleidingen,
Beeld van een behoefte aangegeven dat er behoefte is aan een masteropleiding
Leren en Innoveren. Met ingang van 2010 wordt hiervoor subsidie (maximaal € 4
miljoen) toegekend aan de hogescholen (artikel 6).
 
 Met de universiteiten is afgesproken dat zij samen met het voortgezet
onderwijs een educatieve minor zullen ontwikkelen voor vakbachelors. Studenten
die deze minor met goed gevolg hebben afgelegd, worden bevoegd om in de theoretische
leerweg van het vmbo en de eerste drie jaren van havo/vwo onderwijs te verzorgen
in het schoolvak dat met hun opleiding overeenkomt. De bedoeling is om de
student te stimuleren door te stromen naar een masteropleiding waar hij onderwijsbevoegdheid
kan halen voor het voorbereidend hoger onderwijs.
 Universiteiten bieden de educatieve minor vanaf september 2009 aan, dit
vooruitlopend op een wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs die
de basis biedt voor benoeming van betreffende afgestudeerde bachelors. Hiervoor
heeft de Tweede Kamer in het debat van 22 april 2009 (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 923, nr. 80) toestemming
verleend. Voor de ontwikkeling en de invoering van de educatieve minor wordt
incidenteel subsidie ter beschikking gesteld.
 
 Een van de mogelijkheden om de inzet van academici in het onderwijs te
vergroten en jong talent in een breed (maatschappelijk) perspectief op te
leiden voor een passende functie in het bedrijfsleven is dat zeer getalenteerde
pasafgestudeerden een aantal jaren lesgeven, en daarin hun onderwijsbevoegdheid
halen, voor zij beginnen aan hun carrière in het bedrijfsleven. Vanuit
deze gedachte wordt, naar analogie met het Engelse Teach First en het Amerikaanse
Teach for America, de pilot «Eerst de Klas» opgezet. Met dit experiment
wordt ondermeer nagegaan of het initiatief in Nederland een positieve bijdrage
kan leveren aan het tegengaan van het kwantitatieve en kwalitatieve lerarentekort.
 
 Zowel in het actieplan «LeerKracht van
Nederland» als in de kwaliteitsagenda «Krachtig Meesterschap»
is het belang van lectoraten verbonden aan lerarenopleidingen onderschreven.
Om die reden is, aanvullend op het geld dat voor lectoren in het hbo in het
algemeen beschikbaar is, structureel € 3 miljoen extra toegekend.
Dit geld is toegevoegd aan het zogenaamde O&O-deel van de rijksbijdrage
van de hogescholen (artikel 6).
 
 De regeling Krachtig meesterschap (Staatscourant 13 mei 2009, nummer 87)
stimuleert samenwerkingsverbanden van scholen en lerarenopleidingen om projecten
te ontwikkelen op het gebied van excellentie bij het opleiden van leraren
en/of het beroep van leraar. Projecten die talent bij (aankomende) leraren
bevorderen via opleiding en scholing komen in aanmerking voor subsidie. Dit
moet uiteindelijk bijdragen aan meer en beter opgeleide leraren. Voor deze
stimuleringsregeling is tot en met 2012 in totaal een bedrag van € 18
miljoen beschikbaar.
 
 Ter versterking van het beroep en de kwaliteit van de leraar worden ook
in 2010 subsidies verstrekt aan de Stichting Beroepskwaliteit Leraren (€ 2,7
miljoen), de Open Universiteit Nederland Ruud de Moorcentrum (€ 7,6
miljoen) en het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (€ 5,2 miljoen).
 Een professionelere school
 Om het beroep van leraar aantrekkelijker te maken en om de kwaliteit van
het onderwijs te versterken is het van belang dat de leraar in de dagelijkse
onderwijspraktijk beschikt over professionele ruimte. Dat is de interne zeggenschap
over het ontwerp en de uitvoering van het onderwijskundig- en kwaliteitsbeleid
van de school. In de convenanten LeerKracht van Nederland is daarom met sociale
partners afgesproken de professionele ruimte van de leraar (po, vo, mbo en
hbo) wettelijk vast te leggen. Er is een wetvoorstel in voorbereiding dat
via een wijziging van de sectorwetten uitvoering geeft aan die afspraak. De
planning is erop gericht het wetsvoorstel eind 2009 aan de Tweede Kamer aan
te bieden en in 2011 in werking te laten treden.
 
 In het actieplan «LeerKracht van Nederland»
is aangekondigd dat de overheid het initiatief neemt om samen met het onderwijs,
het bedrijfsleven en de wetenschap te onderzoeken welke ict-innovaties in
schoolorganisaties een bijdrage kunnen leveren aan het verminderen van het
lerarentekort. Het doel is de kwaliteit van het onderwijs te behouden, terwijl
er in de toekomst minder (gekwalificeerde) docenten beschikbaar zullen zijn.
In het schooljaar 2010/2011 starten experimenten op scholen in het po en vo
om te onderzoeken welke innovaties effect hebben op de arbeidsproductiviteit.
Belangrijke aspecten van dit project zijn het vergroten van het urgentiegevoel
voor het tijdig invoeren van innovatieve oplossingen in scholen. Dit met het
oog op het toekomstige tekort aan leraren en ondersteuning van de professionaliteit
van het onderwijs. De bedoeling is dat er kennis wordt verzameld en toegankelijk
wordt gemaakt over welke innovatieve oplossingen werken, welke niet en waarom.
 Het betreft FES-middelen (€ 20 miljoen), in het najaar 2009
beslist het kabinet over de toekenning.
 
 Doelgerichte teams kunnen een bijdrage leveren aan verbeteringen in het
onderwijsproces, zoals hogere cijfers, minder zittenblijvers, maar ook een
vermindering van het aantal voortijdig schoolverlaters. Op grond van het actieplan «LeerKracht van Nederland» worden de mogelijkheden onderzocht
om een wetenschappelijk experiment in de bve-sector te starten op het terrein
van teambeloning. Met dit experiment, met een looptijd van circa vier jaar,
wordt nagegaan of teambeloning ook in de Nederlandse context bijdraagt aan
het beter functioneren van teams en in het verlengde daarvan tot verbeteringen
in het onderwijsproces.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
9.5 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
1
 
 
 1. Lerarenopleiding
 
 
 
 
 
   • Oordeel NVAO over kwaliteit Pabo’s
en lerarenopleidingen vo/bve
 zie toelichting
 zie
toelichting
 zie toelichting
 
 
   • (Afstudeer) rendement
 
 
 
 
 
     – uitval Pabo’s
na 1 jaar
 21%
 zie toelichting
 < 21%
 
 
     – rendement Pabo’s
na 5 jaar
 65%
 zie toelichting
 = 65%
 
 
     – uitval lerarenopleidingen vo/bve
na 1 jaar
 19%
 zie toelichting
 = 19%
 
 
     – rendement lerarenopleidingen vo/bve
na 5 jaar
 51%
 zie toelichting
 = 51%
 
 
 Bron: NVAO en HBO-raad
 Peildatum: 2008
 
 Peildatum: 2009
 
 
 2. Tevredenheid ouders over kwaliteit leraren
 
 
 
 
 
   • primair onderwijs
 7,7
 7,7
 = 7,7
 
 
   • voortgezet onderwijs
 7,1
 7,1
 = 7,1
 
 
 Bron: Onderwijsmeter
 Peildatum: 2006
 Peildatum: 2008
 Peildatum: 2010
 
 
 
 
 Toelichting:
 Voor het meten van de kwaliteit van de lerarenopleidingen (pabo’s
en lerarenopleidingen vo/bve) is het oordeel van de Nederlands Vlaamse Accreditatie
Organisatie (NVAO) het belangrijkste instrument. Eenmaal per zes jaar wordt
een dergelijke beoordeling uitgevoerd. Jaarlijks wordt dit aangevuld met het
(afstudeer) rendement na respectievelijk 1 en 5 jaar.
 
 Oordeel NVAO over kwaliteit: het stelsel voor
kwaliteitszorg hoger onderwijs voorziet erin dat opleidingen elke 6 jaar worden
onderworpen aan een beoordeling van de kwaliteit voor visiterende en beoordelende
instanties (VBI’s). Op basis van deze beoordeling verleent de NVAO al
dan niet een accreditatie aan opleidingen. Het oordeel van de NVAO over de
pabo’s wordt in 2009 verwacht; het oordeel over de lerarenopleidingen
vo/bve in 2010. Op basis daarvan wordt de basiswaarde vastgesteld. Inmiddels
zijn 24 pabo’s geaccrediteerd.
 
 (Afstudeer) Rendement: jaarlijks wordt het
rendement vastgesteld voor de pabo’s en de lerarenopleidingen vo/bve.
Hier wordt het uitvalcijfer 1 jaar en het rendementscijfer vijf jaar na begin
van de opleiding gehanteerd. De peildatum voor de basiswaarde (tevens laatste
waarde) is 2008.
 Ouders beoordelen jaarlijks de kwaliteit van de leraar van hun kind met
een rapportcijfer. Het is de ambitie om de waardering 2008 ten minste te behouden.
Met ingang van 2008 wordt de Onderwijsmeter niet meer jaarlijks gehouden,
maar tweejaarlijks.
 9.4 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
9.6 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en
de doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 Onderzoek
Onderwerp
 AD of OD
 A StartB. Afgerond
 Vindplaats
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 Actieplan LeerKracht
 OD 9.3.1+2
 A. 2008B. 2011
 Zie toelichting
 
 
 
 Effectenonderzoek ex
post
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 
 Loopbaanmonitor
 OD 9.3.1
 A. 2009B. 2010
 Zie toelichting
 
 
 
 Onderwijsarbeidsmarktraming
 OD 9.3.1
 A. 2008B. 2010
 Zie toelichting
 
 
 
 Arbeidsmarktbarometers
primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar
beroepsonderwijs
 OD 9.3.1
 A. 2009B. 2010
 Zie toelichting
 
 
 
 Integrale
Personeelstelling Voortgezet Onderwijs
 OD 9.3.2
 A. 2010B. 2010
 Zie toelichting
 
 
 
 Evaluatie
aanpak risicoregio’s
 OD 9.3.1
 A. 2009B. 2012
 Zie toelichting
 
 
 
 Evaluatie
lerarenbeurs
 OD 9.3.2
 A. 2008B. 2012
 Zie toelichting
 
 
 
 
 Toelichting:
 Over de wijze van monitoren van de doelstellingen en resultaten uit het
actieplan «LeerKracht van Nederland» is met de Tweede Kamer afgesproken
tweemaal per jaar te rapporteren. Enerzijds door een voortgangsbrief in het
voorjaar en anderzijds door een jaarrapportage via de Nota Werken in het Onderwijs
(WIO) – die op Prinsjesdag wordt aangeboden aan de Tweede Kamer. Dit
geschiedt ondermeer in de vorm van indicatoren. Hiervoor geldt dat, naast
de stand, ook de ontwikkeling wordt weergegeven, alsmede in hoeverre de realisatie
in lijn is met het afgesproken pad. Daarnaast zal een aantal langer doorlopende
onderzoeken met als oogmerk effectmeting worden opgestart, waarbij ook moeilijker
meetbare beleidsdoeleinden, zoals het versterken van de positie van de leraar,
aan de orde komen.
 De aan de Nota WIO ten grondslag liggende eindrapportages worden gepubliceerd
in de reeks Beleidsonderzoek Arbeidsmarkt en Personeelsbeleid Onderwijs en
op de internetsite van OCW:http://www.minocw.nl/onderwijspersoneelenkwaliteit/documenten/index.html
 ARTIKEL 11. STUDIEFINANCIERING
 11.1 Algemene doelstelling: studiefinanciering zorgt ervoor
dat studenten in het hoger onderwijs en deelnemers in de beroepsopleidende
leerweg (vanaf 18 jaar) de financiële mogelijkheden hebben om onderwijs
te volgen.
 Omschrijving
 Onderwijs levert een belangrijke bijdrage aan de bevordering van een duurzame
groei van de Nederlandse (kennis)economie en de maatschappelijke participatie
van burgers. OCW waarborgt met studiefinanciering de toegankelijkheid van
en de deelname aan het onderwijs door de financiële belemmeringen weg
te nemen voor de volgende doelgroepen:
 • deelnemers van 18 jaar en ouder in de beroepsopleidende leerweg;
 • studenten in het hoger beroepsonderwijs en
 • studenten in het wetenschappelijk onderwijs.
 
 De overheid zet haar middelen voor studiefinanciering zo in, dat het onderwijs
voor iedereen toegankelijk is, ook voor mensen met een lager inkomen. Van
de ouders wordt verwacht dat zij, wanneer mogelijk, bijdragen in de financiering
van de studie van hun kinderen. Hiervoor zijn richtbedragen, maar de hoogte
van de bijdrage is een zaak tussen ouders en kinderen. Ten slotte is er de
student zelf. Omdat de studie ook een investering in de eigen toekomst is,
is het redelijk dat ook de student een bijdrage levert. Het stelsel is zo
ingericht dat er een prikkel bestaat voor de studerenden om de studie af te
ronden met een diploma (prestatiebeurs).
 
 Om in het kader van de crisismaatregelen de toename van de uitgaven studiefinanciering
te beperken wordt een wetswijziging voorbereid om de normbedragen voor de
studiefinanciering in 2011 en 2012 niet te indexeren en om de aanvullende
beurs in het hoger onderwijs vanaf cursusjaar 2010–2011 na de eerste
vijf maanden onder het prestatiebeursregime te brengen.
 
 Het niet indexeren van de normbedragen voor de studiefinanciering houdt
in dat het bedrag dat studenten met een beurs of een lening kunnen financieren
in 2011 en 2012 niet verhoogd wordt met de ontwikkeling van de consumentenprijsindex.
Als gevolg van prestatiebeurseffecten leidt dat tot een oplopende besparing
op de relevante uitgaven van circa € 5 miljoen in 2011 tot € 15
miljoen in 2014.
 Het na de eerste vijf maanden onder de prestatiebeurs brengen van de aanvullende
beurs in het hoger onderwijs houdt in dat de aanvullende beurs vanaf cursusjaar
2010–2011 voor de eerste vijf maanden direct als gift wordt uitgekeerd
in plaats van de eerste twaalf maanden, zoals dat nu nog het geval is. Hierdoor
worden de relevante uitgaven naar achteren verplaatst: na de vijfde maand
studiefinanciering wordt de aanvullende beurs pas een relevante uitgave als
deze na het voldoen aan de prestatiebeurseis in een gift wordt omgezet. Hierdoor
ontstaat in de eerste jaren een besparing van de relevante uitgaven oplopend
tot € 52 miljoen in 2013, daarna langzaam aflopend. Voor de meeste
studenten heeft dit geen consequenties, omdat de aanvullende beurs bij het
tijdig behalen van het diploma een gift blijft. Voor studenten die er niet
in slagen om hun studie binnen tien jaar af te ronden, bestaat al een apart
vangnet om de aanvullende beurs afhankelijk van hun inkomen alsnog kwijt te
kunnen schelden.
 Verantwoordelijkheid van de minister
 De minister is direct verantwoordelijk voor de ontwikkeling en het onderhoud
van het bestel door het scheppen van kaders voor toegankelijkheid en doelmatigheid.
Met (gedeeltelijk inkomensafhankelijke) studiefinanciering waarborgt de minister
de financiële toegankelijkheid.
 Externe factoren
 • Demografische ontwikkelingen
 • De attitude ten opzichte van de regeling (wel of niet gebruik)
 • De conjuncturele ontwikkeling
 • Het studiefinancieringsbeleid van andere landen en uitspraken Europese
Hof van Justitie
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.1 Onderwijsdeelname naar leeftijd
 
 
 
 
 Leeftijd
 18
 19
 20
 21
 22
 23
 24
 25
 26
 27
 28
 29
 30
 
 
 Deelnamepercentage
2008
 85
 75
 66
 56
 46
 37
 29
 21
 15
 11
 9
 7
 5
 
 
 
 
 Bron: OCW (CFI), Leerlingen en studententellingen 2008
 
 De absolute aantallen studerenden mbo en ho zijn gepresenteerd bij de
operationele doelstellingen van de beleidsartikelen bve (paragraaf 4.3.1,
tabel 4.5) en ho (paragraaf 6.3.1, tabel 6.8).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.2 Verwachte rendementen
 
 
 
 
 Studie begonnen in
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 
 
 wo
 74
 70
 69
 71
 69
 
 
 hbo
 74
 73
 72
 69
 68
 
 
 bol
 66
 74
 71
 74
 n.n.b.
 
 
 
 
 Bron: OCW (CFI), onderwijsmatrices 2000–2007, 2008: berekeningen
OCW o.b.v. Leerlingen- en studententellingen 2009.
 • bij de bol is 2004 een schatting
 Toelichting:
 Onder rendement wordt verstaan het percentage dat een diploma haalt. Deze
rendementscijfers worden berekend uit actuele gegevens betreffende doorstroom-
en diplomeringsfracties per inschrijvingsjaar.
 
 Het beleid is gericht op de optimalisering van de deelname van burgers
aan het onderwijs. Studiefinanciering draagt daaraan bij door de financiële
toegankelijkheid van het onderwijs te waarborgen. Voor de positie op de arbeidsmarkt
is het afronden van een opleiding ook van groot belang. De voorwaarden waaronder
studiefinanciering aan studerenden wordt verstrekt, kunnen een belangrijke
rol spelen bij de inzet van studerenden gedurende hun studieperiode.
 
 Vanaf 1996 voor het ho en vanaf 2005 voor de bol niveau 3 en 4 wordt de
studiefinanciering verstrekt in de vorm van een prestatiebeurs. De prestatiebeurs
is een lening die wordt omgezet in een gift na het behalen van het diploma
(binnen tien jaar na aanvang van de studie). De invoering van
het prestatiebeursregime in het ho en niveau 3 en 4 van de bol beoogt studerenden
tot verbetering van de studieresultaten te stimuleren, waardoor het studierendement
zal verbeteren.
 11.2 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 11 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 3 782 267
 
 
 3 626 664
 
 
 3 934 192
 
 
 4 116 360
 
 
 4 346 725
 
 
 4 455 216
 
 
 4 553 653
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 3 782 267
 
 
 3 626 664
 
 
 3 934 192
 
 
 4 116 360
 
 
 4 346 725
 
 
 4 455 216
 
 
 4 553 653
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 3 781 359
 
 
 3 626 664
 
 
 3 934 192
 
 
 4 116 360
 
 
 4 346 725
 
 
 4 455 216
 
 
 4 553 653
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarborgen van de algemene financiële
toegankelijkheid van het onderwijs voor studenten
 
 
 1 861 485
 
 
 1 511 707
 
 
 1 701 958
 
 
 1 741 597
 
 
 1 863 702
 
 
 1 893 749
 
 
 1 916 767
 
 
 
 • Basisbeurs
 992 610
 988 202
 1 024 287
 1 034 238
 1 058 667
 1 064 774
 1 065 775
 
 
 • Reisvoorziening
 868 875
 523 505
 677 671
 707 359
 805 035
 828 975
 850 992
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarborgen toegankelijheid van het onderwijs
voor studerenden met minder draagkrachtige ouders
 
 
 589 731
 
 
 668 572
 
 
 689 726
 
 
 752 650
 
 
 789 033
 
 
 802 326
 
 
 810 825
 
 
 
 
 • Aanvullende beurs
 
 
 589 731
 
 
 668 572
 
 
 689 726
 
 
 752 650
 
 
 789 033
 
 
 802 326
 
 
 810 825
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarborgen flexibiliteit in de wijze van financiering
door de studerende
 
 
 1 219 326
 
 
 1 292 000
 
 
 1 394 400
 
 
 1 477 900
 
 
 1 547 900
 
 
 1 612 000
 
 
 1 673 800
 
 
 
 • Bijverdiengrens
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 • Leenfaciliteit
 1 219 326
 1 292 000
 1 394 400
 1 477 900
 1 547 900
 1 612 000
 1 673 800
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren internationale studentenmobiliteit
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige uitgaven Studiefinanciering
 
 
 32 589
 
 
 77 900
 
 
 71 000
 
 
 73 130
 
 
 74 130
 
 
 74 930
 
 
 75 630
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programmakosten-overig
 
 
 78 228
 
 
 76 485
 
 
 77 108
 
 
 71 083
 
 
 71 960
 
 
 72 211
 
 
 76 631
 
 
 
 • Uitvoeringsorganisatie DUO
 78 228
 76 485
 77 108
 71 083
 71 960
 72 211
 76 631
 
 
 
 Totaal programma-uitgaven
 
 
 3 807 418
 
 
 3 626 664
 
 
 3 934 192
 
 
 4 116 360
 
 
 4 346 725
 
 
 4 455 216
 
 
 4 553 653
 
 
 
 – Waarvan relevant
 1 683 118
 1 703 164
 2 122 992
 2 317 960
 2 534 825
 2 624 516
 2 719 453
 
 
 – Waarvan niet-relevant
 2 124 300
 1 923 500
 1 811 200
 1 798 400
 1 811 900
 1 830 700
 1 834 200
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 908
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 473 015
 
 
 501 000
 
 
 540 200
 
 
 595 500
 
 
 654 400
 
 
 715 100
 
 
 776 800
 
 
 
 
 Waarborgen adequate terugbetaling leningen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 • Terugbetalingssysteem van lening naar draagkracht
 397 598
 430 600
 487 700
 543 000
 601 900
 662 600
 724 300
 
 
 
 Overige ontvangsten uit kortlopende
schulden
 
 75 417
 70 400
 52 500
 52 500
 52 500
 52 500
 52 500
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 473 015
 
 
 501 000
 
 
 540 200
 
 
 595 500
 
 
 654 400
 
 
 715 100
 
 
 776 800
 
 
 
 – Waarvan relevant
 246 097
 249 200
 252 100
 270 600
 292 800
 318 200
 345 800
 
 
 – Waarvan niet-relevant
 226 918
 251 800
 288 100
 324 900
 361 600
 396 900
 431 000
 
 
 
 
 Toelichting:
 Onder de niet-relevante uitgaven voor het EMU-saldo vallen de rentedragende
leningen en de uitgaven voor de prestatiebeurs (zolang deze nog niet zijn
omgezet in een gift). De niet-relevante ontvangsten betreffen de aflossingen
op de rentedragende leningen. Een nadere specificatie van de raming van de
uitgaven per instrument is opgenomen in paragraaf 11.3 (operationele doelstellingen).
 
 De uitgaven voor het stimuleren van internationale studentenmobiliteit
zijn niet apart geraamd maar zijn onderdeel van de totale uitgaven bij de
overige operationele doelstellingen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.4 Budget flexibiliteit per operationele doelstelling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal operationele doelstellingen)
 
 
 3 857 084
 
 
 4 045 277
 
 
 4 274 765
 
 
 4 383 005
 
 
 4 477 022
 
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 3 857 084
 4 045 277
 4 274 765
 4 383 005
 4 477 022
 
 
 
 Waarborgen van de algemene financiële
toegankelijkheid van het onderwijs voor studenten
 
 
 1 701 958
 
 
 1 741 597
 
 
 1 863 702
 
 
 1 893 749
 
 
 1 916 767
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 1 701 958
 1 741 597
 1 863 702
 1 893 749
 1 916 767
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarborgen toegankelijkheid van het onderwijs
voor studerenden met minder draagkrachtige ouders
 
 
 689 726
 
 
 752 650
 
 
 789 033
 
 
 802 326
 
 
 810 825
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 689 726
 752 650
 789 033
 802 326
 810 825
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarborgen flexibiliteit in de wijze van financiering
door de studerende
 
 
 1 394 400
 
 
 1 477 900
 
 
 1 547 900
 
 
 1 612 000
 
 
 1 673 800
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 1 394 400
 1 477 900
 1 547 900
 1 612 000
 1 673 800
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren internationale studentenmobiliteit
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige uitgaven Studiefinanciering
 
 
 71 000
 
 
 73 130
 
 
 74 130
 
 
 74 930
 
 
 75 630
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 71 000
 73 130
 74 130
 74 930
 75 630
 
 
 
 
 Toelichting:
 Alle uitgaven onder dit artikel zijn wettelijke uitgaven, namelijk gebaseerd
op de WSF 2000. De mate van budgetflexibiliteit wordt bepaald door de mate
waarin de wet en de daarop gebaseerde regelingen gewijzigd kunnen worden.
De juridisch verplichte uitgaven voor internationale studentenmobiliteit zijn
onderdeel van de overige genoemde operationele doelstellingen.
 11.3 Operationele beleidsdoelstelling
 In deze begroting is ten opzichte van de begroting 2009 de operationele
beleidsdoelstelling «Stimuleren internationale studentenmobiliteit»
als afzonderlijke beleidsdoelstelling opgenomen.
 11.3.1 Waarborgen van de algemene financiële toegankelijkheid
van het onderwijs voor de studerenden
 Motivering
 Een basisbeurs en een reisvoorziening dragen ertoe bij dat studenten in
het hoger onderwijs en deelnemers van 18 jaar en ouder in de beroepsopleidende
leerweg financieel in staat zijn om onderwijs te volgen.
 Instrumenten
 Een basisbeurs en een reisvoorziening in de vorm van een OV-studentenkaart.
Hiermee levert OCW een bijdrage aan het normbudget van studerenden. Het bestaan
van deze regelingen wordt via de IB-Groep onder de aandacht gebracht bij de
doelgroep.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.5 Totaal aantal studerenden met studiefinanciering
 
 
 
 
 
 2007
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 wo
 111 339
 115 481
 121 200
 127 800
 132 100
 136 200
 140 100
 143 800
 
 
 hbo
 240 081
 242 882
 250 000
 256 500
 261 300
 265 500
 269 200
 272 600
 
 
 bol
 219 077
 210 186
 208 600
 205 300
 214 200
 225 200
 226 200
 224 800
 
 
 
 Studerenden met basisbeurs
 
 
 570 497
 
 
 568 549
 
 
 579 800
 
 
 589 600
 
 
 607 600
 
 
 626 900
 
 
 635 500
 
 
 641 200
 
 
 
 wo
 36 622
 33 869
 35 500
 37 500
 38 800
 40 000
 41 100
 42 200
 
 
 hbo
 30 601
 30 681
 31 600
 32 400
 33 000
 33 500
 34 000
 34 400
 
 
 bol
 –
 0
 1 000
 6 400
 9 000
 9 000
 9 500
 9 700
 
 
 
 Alleen ov-kaart en/of lening
 
 
 67 223
 
 
 64 550
 
 
 68 100
 
 
 76 300
 
 
 80 800
 
 
 82 500
 
 
 84 600
 
 
 86 300
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 637 720
 
 
 633 099
 
 
 647 900
 
 
 665 900
 
 
 688 400
 
 
 709 400
 
 
 720 100
 
 
 727 500
 
 
 
 
 
 Bron 2007 en 2008: realisatiegegevens IB-Groep. Bron 2009–2014:
referentieraming 2009 / ramingsmodel SF
 Toelichting:
 Deze gegevens verstrekken een indicatie van het gebruik van de regeling.
Het aantal studerenden met studiefinanciering volgt het aantal voltijds studerenden
in het ho en de bol in Nederland, maar ligt lager omdat niet iedere studerende
die is ingeschreven en onderwijs volgt ook daadwerkelijk aanspraak heeft op
studiefinanciering. De raming van het aantal studerenden met een basisbeurs
voor de komende jaren vertoont een stijging. Naast de groep studerenden met
een basisbeurs is er een groep studerenden die daarop geen aanspraak meer
kan maken (maximale duur is verbruikt), maar nog wel recht heeft op een ov-studentenkaart
en een lening.
 
 Er zijn geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld, omdat het niet
het streven is van de overheid dat zoveel mogelijk studerenden gebruik maken
van de basisbeurs en/of de reisvoorziening. Indien studerenden op een andere
wijze hun studie kunnen financieren, is de toegankelijkheid van het onderwijs
ook gewaarborgd. Uit analyse van doorstroomgegevens blijkt dat een percentage
tussen de 15% en 30% van de scholieren met voldoende vooropleiding
niet (onmiddellijk) kiest voor een opleiding in het hoger onderwijs. Financiële
motieven spelen bij deze keuze nauwelijks een rol.
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel:
11.6 Normbedragen basisbeurs per
maand in euro’s*
 
 
 
 
 
 ho
 bol
 
 
 Thuiswonend
 93,29
 73,56
 
 
 Uitwonend
 259,76
 240,02
 
 
 
 
 * Peildatum 1 januari 2009
 
 De hoogte van de basisbeurs is genormeerd en wordt verstrekt gedurende
de nominale studieduur.
 Raming uitgaven basisbeurs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.7 Uitgaven basisbeurs (x € 1
miljoen)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Bolgiftregime*
 141,8
 116,3
 102,7
 106,1
 112,6
 112,1
 111,9
 
 
 Bolprestatiebeursregime
 161,8
 202,0
 226,6
 241,5
 253,5
 256,0
 254,3
 
 
 prestatiebeursho
 689,0
 669,9
 695,0
 686,6
 692,6
 696,7
 699,6
 
 
 
 Totaal basisbeurs
 
 
 992,6
 
 
 988,2
 
 
 1 024,3
 
 
 1 034,2
 
 
 1 058,7
 
 
 1 064,8
 
 
 1 065,8
 
 
 
 • waarvan relevant
 641,0
 729,4
 873,4
 988,9
 1 054,6
 1 095,5
 1 139,4
 
 
 • waarvan niet-relevant
 351,6
 258,8
 150,9
 45,3
 4,1
 – 30,7
 – 73,6
 
 
 
 
 Bron 2008: realisatiegegevens IB-Groep. Bron 2009 – 2014: ramingsmodel
SF
 * Inclusief bol niveau 3 en 4 met cohortgarantie
 Toelichting:
 Naast de prijscomponent is het verloop van de uitgaven voor een zeer groot
deel afhankelijk van de ontwikkeling in het aantal studerenden. De verwachte
ontwikkeling van het aantal studerenden met studiefinanciering is opgenomen
bij de meetbare gegevens. De invoering van het prestatiebeursregime voor bol
niveau 3 en 4 vanaf studiejaar 2005–2006 zorgt voor een stijgende lijn
in uitgaven voor de reeks «Bol prestatiebeursregime».
 Deze prestatiebeurs bol niveau 3 en 4 ging vooral in de eerste jaren na
invoering gepaard met een daling van de uitgaven van de bol-beurs (direct
gift). In deze laatste groep zijn de uitgaven basisbeurs voor de deelnemers
bol niveau 1 en 2 opgenomen, en op grond van de cohortgarantie de uitgaven
aan de deelnemers bol niveau 3 en 4 die vóór het studiejaar
2005–2006 al studiefinanciering ontvingen.
 Raming uitgaven reisvoorziening
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.8 Uitgaven reisvoorziening (x € 1
miljoen)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 OV-kaart
 580,6
 678,3
 691,0
 750,0
 781,3
 804,1
 824,4
 
 
 Kasschuiven
 272,3
 – 173,6
 – 33,7
 – 65,0
 0,0
 0,0
 0,0
 
 
 Reisvoorzieningoverig
 15,9
 18,8
 20,4
 22,4
 23,7
 24,9
 26,6
 
 
 
 Totaal reisvoorziening
 
 
 868,8
 
 
 523,5
 
 
 677,7
 
 
 707,4
 
 
 805,0
 
 
 829,0
 
 
 851,0
 
 
 
 waarvan relevant
 596,5
 298,8
 501,1
 519,7
 623,5
 646,5
 671,9
 
 
 waarvan niet-relevant
 272,3
 224,7
 176,6
 187,7
 181,5
 182,5
 179,1
 
 
 
 
 Bron 2008: realisatiegegevens IB-Groep. Bron 2009 – 2014: ramingsmodel
SF
 Toelichting:
 De toelichting op de ontwikkeling van de uitgaven reisvoorziening is voor
een groot deel vergelijkbaar met die op de uitgaven basisbeurs. Ten behoeve
van de optimalisering van kasritmes van de Staat is een reeks «Kasschuiven»
opgenomen. Deze wordt gerealiseerd door een gedeelte van de
verplichtingen aan de vervoersbedrijven voor de ov-kaart in het jaar voorafgaand
aan de verplichting te voldoen.
 
 Op 1 januari 2010 wordt de papieren ov-studentenkaart vervangen door een
elektronisch reisproduct dat op een chipkaart geplaatst wordt. Het reisrecht
(week- of weekendkaart) verandert niet. Met een wijziging van de WSF2000 per
1 januari 2010 wordt deze nieuwe situatie wettelijk vastgelegd.
 11.3.2. Waarborgen toegankelijkheid van het onderwijs
voor studerenden met minder draagkrachtige ouders
 Motivering
 Het huidige stelsel van studiefinanciering gaat uit van een gedeelde verantwoordelijkheid.
Van de ouders wordt verwacht dat zij, indien zij dat (financieel) kunnen,
een bijdrage leveren aan de studie van hun kind. De minister stelt zich ten
doel, daar waar ouders niet of onvoldoende in staat zijn een bijdrage te leveren
aan de studie van hun kind, de eventuele financiële belemmering om te
gaan studeren voor een studerende weg te nemen.
 Instrumenten
 Het verstrekken van een aanvullende beurs als ouders van een studerende
minder draagkrachtig zijn. Het gaat om studerenden met recht op studiefinanciering,
waarvan de ouders gezamenlijk minder dan circa € 33 000 belastbaar
inkomen hebben. De hoogte van de aanvullende beurs is genormeerd. De aanvullende
beurs wordt verstrekt bovenop de basisbeurs. Deze is naast het inkomen van
de ouders en het aantal schoolgaande kinderen in het gezin ook afhankelijk
van de woonsituatie van de studerende (thuis- of uitwonend).
 Het bestaan van de regeling wordt via de IB-Groep onder de aandacht gebracht
bij de doelgroep.
 
 De aanvullende beurs wordt vanaf 2010 jaarlijks met € 22 per
jaar verhoogd (prijspeil 2009) conform een wetswijziging in 2009. De wet is
toen gewijzigd in verband met de verhoging van het collegegeld en de aanpassing
van het aflossingssysteem studieschulden (Eerste Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 790, A).
 
 Voor de maatregel beperking aanvullende beurs in het ho – vijf in
plaats van twaalf maanden als gift – wordt verwezen naar het gestelde
in paragraaf 11.1.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.9 Totaal aantal studerenden met een aanvullende beurs(raming)
 
 
 
 
 
 2007
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 wo
 25 671
 25 250
 27 200
 29 700
 31 900
 32 800
 33 800
 34 700
 
 
 hbo
 83 522
 80 978
 88 000
 92 300
 96 100
 97 600
 99 000
 100 200
 
 
 bol
 114 119
 104 374
 106 300
 109 100
 118 600
 124 800
 125 300
 124 500
 
 
 
 Totaal
 
 
 223 312
 
 
 210 602
 
 
 221 500
 
 
 231 100
 
 
 246 600
 
 
 255 200
 
 
 258 100
 
 
 259 400
 
 
 
 
 
 Bron 2007 en 2008: realisatiegegevens IB-Groep. Bron 2009–2014:
referentieraming 2009/ramingsmodel SF
 Toelichting:
 Het aantal studerenden met een aanvullende beurs geeft een indicatie van
het gebruik van deze regeling. Uit de vergelijking van deze gegevens met de
aantallen basisbeurs uit tabel 11.5 blijkt dat in 2010 ongeveer 39%
van de studerenden met een basisbeurs een aanvullende beurs ontvangt. Er zijn
geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld, omdat mag worden aangenomen
dat het gebruik van de aanvullende beurs, vanwege de bekendheid van de regeling,
al optimaal is.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel:
11.10 Normbedragen maximale aanvullende beurs per
maand in euro’s*
 
 
 
 
 
 
 ho
 bol
 
 
 Thuiswonend
 211,99
 299,82
 
 
 Uitwonend
 231,43
 319,27
 
 
 
 
 * Peildatum 1 januari 2009
 Raming uitgaven aanvullende beurs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.11 Uitgaven aanvullende beurs (x € 1
miljoen)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Bolgiftregime*
 153,1
 135,8
 128,0
 139,2
 149,2
 150,6
 150,4
 
 
 Bolprestatiebeursregime
 204,5
 244,0
 257,6
 290,9
 307,5
 310,5
 310,8
 
 
 Ho
 232,1
 288,8
 304,1
 322,6
 332,3
 341,2
 349,6
 
 
 
 Totaal aanvullende
beurs
 
 
 589,7
 
 
 668,6
 
 
 689,7
 
 
 752,7
 
 
 789,0
 
 
 802,3
 
 
 810,8
 
 
 
 • waarvan relevant
 471,1
 520,6
 600,4
 665,2
 710,6
 735,4
 755,9
 
 
 • waarvan niet-relevant
 118,6
 148,0
 89,3
 87,5
 78,4
 66,9
 54,9
 
 
 
 
 Bron 2008: realisatiegegevens IB-Groep. Bron 2009 – 2014: ramingsmodel
SF
 * Inclusief bol niveau 3 en 4 met cohortgarantie
 Toelichting:
 In tabel 11.11 worden de geraamde uitgaven voor de aanvullende beurs gepresenteerd.
Naast de prijscomponent is het verloop van deze uitgaven voor een groot deel
afhankelijk van de ontwikkeling in het aantal studerenden met minder draagkrachtige
ouders. Naast de deelname aan het onderwijs spelen hierbij exogene factoren
een rol, zoals de ontwikkeling van de conjunctuur en de daarmee samenhangende
inkomensontwikkeling.
 Door de invoering van de prestatiebeurs bol niveau 3 en 4 vanaf studiejaar
2005–2006 stijgen de uitgaven voor de aanvullende beurs bol prestatiebeursregime.
De toename van de uitgaven prestatiebeurs bol ging vooral in de eerste jaren
na invoering gepaard met een daling van de uitgaven aan de bol-beurs (direct
gift).
 11.3.3 Waarborgen flexibiliteit in de wijze van financiering
door de studerende
 Motivering
 In het stelsel van studiefinanciering wordt ervan uitgegaan dat studerenden
ook zelf een bijdrage kunnen leveren aan de financiering van hun studie. De
minister wil studerenden in staat te stellen de bijdrage aan hun studie flexibel
in te vullen.
 Instrumenten
 • Bijverdiengrens in regelgeving
 Studerenden met studiefinanciering krijgen hiermee de mogelijkheid hun
eigen bijdrage met werken te verdienen. De WSF 2000 staat toe dat studerenden
tot circa € 13 200 per jaar (peildatum 2009) bijverdienen zonder
dat dit consequenties heeft voor hun aanspraak op studiefinanciering. Met
de wetswijziging «collegegeldverhoging en de aanpassing van het aflossingssysteem
studieschulden» (Eerste Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 790, A)
zijn de consequenties van overschrijding van de bijverdiengrens versoepeld.
Wie vanaf 2010 meer heeft verdiend dan de bijverdiengrens, hoeft niet meer
terug te betalen dan het bedrag waarmee de bijverdiengrens is overschreden.
Tegelijkertijd wordt de bijverdiengrens in 2010 en 2011 niet geïndexeerd,
maar blijft deze hetzelfde als in 2009. Hierdoor heeft de versoepeling van
de bijverdiengrens geen budgettaire gevolgen.
 • Leenfaciliteit
 Studerenden krijgen hiermee de mogelijkheid om hun eigen bijdrage te lenen
bij de overheid. Zij kunnen hiervoor gebruik maken van de «rentedragende
lening» en/of het «collegegeldkrediet».
 
 Het bestaan van deze regelingen wordt via de IB-Groep onder de aandacht
gebracht bij de doelgroep.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.12 Indicatoren flexibiliteit financiering door studerende
 
 
 
 
 
 
 Basiswaarde
 Meest recente waarde
 Streefwaarde
 
 
 1. De snelheid waarmee studenten afstuderen (in jaren)
 wo
 5,8
 5,5
 Daling
 
 
 
 hbo
 4,4
 4,6
 Daling
 
 
 Bron: OCW (CFI),
onderwijsmatrix, berekeningen OCW
 
 peildatum: 2004
 peildatum: 2008
 peildatum: 2010
 
 
 2. Het aantal uren dat een student gemiddeld per week besteedt
aan de studie*
 wo
 31
 32
 Stijging
 
 
 
 hbo
 33
 34
 Stijging
 
 
 Bron: Studentenmonitor
 
 peildatum: 2005
 peildatum: 2008
 peildatum: 2010
 
 
 3. Het aantal uren dat een student gemiddeld per week besteedt
aan werk
 wo
 13
 12
 10
 
 
 
 hbo
 13
 13
 10
 
 
 Bron: Studentenmonitor
 
 peildatum: 2004
 peildatum: 2008
 peildatum: 2010
 
 
 
 
 * Zie ook tabel 6.9 van artikel 6.3.2 en de brief over onderwijsintensiteit
aan de Tweede Kamer(Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 800 VIII,
nr. 129).
 Toelichting:
 De snelheid waarmee studenten afstuderen wordt gemeten als de gemiddelde
totale verblijfsduur van gediplomeerden in hele jaren.
 
 De cijfers van 2004 zijn de basiswaarden. Met betrekking tot de snelheid
waarmee studenten afstuderen, wordt gestreefd naar een verblijfsduur die de
wettelijke studieduur benadert. Met betrekking tot het aantal uren dat een
student gemiddeld besteedt aan de studie zie tabel 6.9 van artikel 6.3.2.
Met betrekking tot het aantal uren dat een student gemiddeld besteedt aan
werk wordt gestreefd naar een maximum van 10 uur per week in 2010 voor hbo-
en wo-studenten. Voor beide streefwaarden is in tabel 11.12
een ingroeitraject opgenomen. Op basis van de studentenmonitor zal worden
gemonitord hoeveel tijd studenten per week besteden aan hun studie en aan
werk.
 
 Twee indicatoren die daarnaast een beeld geven van het gebruik van de
regeling zijn:
 • Het aantal studerenden dat gebruik maakt van de leenfaciliteit.
Bron: IB-Groep.
 • Het bedrag aan uitstaande leningen ultimo van het jaar. Bron: IB-Groep.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.13 Aantal studerenden dat gebruik maakt van de leenfaciliteit
 
 
 
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 
 
 wo
 65 240
 69 353
 73 473
 74 433
 
 
 hbo
 68 764
 77 527
 85 315
 86 861
 
 
 bol
 22 913
 28 421
 32 466
 30 398
 
 
 
 Totaal
 
 
 156 917
 
 
 175 301
 
 
 191 254
 
 
 191 692
 
 
 
 
 
 Bron: IB-Groep
 Toelichting:
 Bovenstaande cijfers hebben betrekking op het gebruik van de «rentedragende
lening». Vanaf 1 september 2007 kunnen studenten in het hoger onderwijs
ook gebruik maken van het «collegegeldkrediet». Hiermee kan de
student het collegegeld lenen met een plafond van 5 keer het wettelijke collegegeld.
In 2008 hebben gemiddeld ongeveer 26 000 studenten een collegegeldkrediet
opgenomen voor € 44,6 miljoen (zie tabel 11.14).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.14 Bedrag aan uitstaande leningen ultimo van het jaar (x € 1
miljoen)
 
 
 
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 
 
 Renteloze voorschotten verstrekt
t/m 1986
 62,5
 51
 41,3
 37,3
 
 
 Rentedragende leningen
verstrekt vóór 1992
 170,2
 137,5
 108,4
 82,5
 
 
 Rentedragende leningen
verstrekt na 1992
 4 767,6
 5 611,6
 6 640,0
 7 760,9
 
 
 Collegegeldkrediet
 –
 –
 10,3
 44,6
 
 
 
 Totaal
 
 
 5 000,3
 
 
 5 800,1
 
 
 6 800,0
 
 
 7 925,3
 
 
 
 
 
 Bron: IB-Groep
 Toelichting:
 Deze gegevens verstrekken een indicatie van het gebruik van de desbetreffende
regelingen. Er zijn geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld, omdat
het niet het streven van de overheid is dat zoveel mogelijk studerenden een
zo hoog mogelijk bedrag lenen of zoveel mogelijk werken naast de studie. De
overheid wil wel deze mogelijkheden bieden en studerenden een reëel alternatief
geven voor betaalde arbeid.
 Raming uitgaven leenfaciliteit
 In de eerste jaren van de studie (gedurende de nominale studieduur) is
het maximum bedrag dat een studerende kan lenen gelijk aan het verschil tussen
het normbudget en de optelsom van de basisbeurs en de aanvullende
beurs. De maximale lening in de 36 maanden na de nominale duur van de studie
bedraagt € 832,43 per maand (peildatum 1 januari 2009).
 
 De uitgaven voor de leningen zijn niet-relevante uitgaven voor het EMU-saldo.
Het rentepercentage op de leningen is gelijk aan de rente op staatsleningen.
De maximale terugbetalingstermijn is 15 jaar. Gedurende deze periode geldt
er een draagkrachtregeling. Resterende schulden na afloop van de aflosfase
worden kwijtgescholden.
 Raming Niet-relevante uitgaven rentedragende lening
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.15 Niet-relevante uitgaven leningen (x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Rentedragende lening
 1 174,7
 1 214,6
 1 309,2
 1 384,2
 1 444,8
 1 498,6
 1 549,1
 
 
 Collegegeldkrediet
 44,6
 77,4
 85,2
 93,7
 103,1
 113,4
 124,7
 
 
 
 Totaal
 
 
 1 219,3
 
 
 1 292,0
 
 
 1 394,4
 
 
 1 477,9
 
 
 1 547,9
 
 
 1 612,0
 
 
 1 673,8
 
 
 
 
 
 Bron 2008: realisatiegegevens IB-Groep. Bron 2009 – 2014: ramingsmodel
SF
 11.3.4 Waarborgen adequate terugbetaling leningen
 Motivering
 Het waarborgen van de financiële toegankelijkheid van het onderwijs
omvat ook het onder duidelijke voorwaarden kunnen terugbetalen van studieleningen.
 Instrumenten
 Terugbetalingssysteem van lening naar draagkracht. Met de wetswijziging
in verband met collegegeldverhoging en aanpassing van het aflossysteem voor
studieschulden (Eerste Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 790, A)
is voorzien in een automatisch en versoepeld systeem van draagkrachtmeting
en in de mogelijkheid om met maximaal vijf zogenoemde jokerjaren een terugbetalingspauze
in te lassen. De wetswijziging treedt op 1 augustus 2009 in werking.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.16 Aantal debiteuren in de aflosfase
 
 
 
 
 
 2007
 2008
 2009
 2010
 
 
 Totaal
 326 561
 350 381
 385 000
 420 000
 
 
 
 
 Bron: IB-Groep (2007 en 2008 zijn realisaties, 2009 en 2010 betreft ramingen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.17 Ontvangsten leenfaciliteit (x € 1
miljoen)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Renteloze voorschotten (t/m
1986)
 5,2
 5,0
 3,8
 2,8
 2,2
 1,6
 1,3
 
 
 Rentedragende lening
 392,4
 425,6
 483,9
 540,2
 599,7
 661,0
 723,0
 
 
 
 Totaal
 
 
 397,6
 
 
 430,6
 
 
 487,7
 
 
 543,0
 
 
 601,9
 
 
 662,6
 
 
 724,3
 
 
 
 • waarvan relevant
 170,7
 178,8
 199,6
 218,1
 240,3
 265,7
 293,3
 
 
 • waarvan niet-relevant
 226,9
 251,8
 288,1
 324,9
 361,6
 396,9
 431,0
 
 
 
 
 Bron 2008: realisatiegegevens IB-Groep. Bron 2009 – 2014: ramingsmodel
SF
 Toelichting:
 Het aantal debiteuren in de aflosfase geeft een beeld van de omvang van
de ex-studerenden die in de gepresenteerde kalenderjaren verplicht termijnen
betalen voor de aflossing van hun lening bij de IB-Groep (tabel 11.16). De
verwachting bestaat dat de omvang van deze groep nog verder zal toenemen vanwege
de stijging van het aantal studerenden met een lening in de afgelopen periode.
Er zijn geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld, omdat het niet het
streven van de overheid is dat zoveel mogelijk studerenden een zo hoog mogelijk
bedrag lenen. De overheid wil wel ex-studerenden in staat stellen om de studielening
met zo min mogelijk hinder terug te betalen.
 
 Met de leningen gaan ontvangsten gepaard, zoals rente en aflossingen (tabel
11.17). Deze nemen de komende jaren toe. Ook zijn er nog ontvangsten die betrekking
hebben op leenfaciliteiten uit eerdere jaren die nu niet meer verstrekt worden.
Deze ontvangsten zijn aflopend.
 11.3.5 Stimuleren van internationale studentenmobiliteit
 Motivering
 Het beleid is er op gericht om internationale studentenmobiliteit te stimuleren
door studenten in staat te stellen een volledige opleiding in het buitenland
te volgen.
 Instrumenten
 Studiefinanciering kan overal ter wereld gebruikt worden voor het volgen
van hoger onderwijs dat qua niveau en kwaliteit gelijkwaardig is aan het Nederlandse
hoger onderwijs. Als aanvullende voorwaarde wordt aan studenten die aanspraak
hebben op Nederlandse studiefinanciering de eis gesteld dat zij op het moment
dat zij studiefinanciering in het buitenland willen gebruiken ten minste drie
van de zes jaar daaraan voorafgaand in Nederland hebben gewoond.
 
 Vanaf studiejaar 2007–2008 is de «meeneembare studiefinanciering»
in het mbo al uitgebreid naar alle sectoren in Vlaanderen en Duitsland, en
unieke opleidingen in de hele EER.
 
 Op 9 juli 2009 is een brief (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 524, nr. 26) aan de voorzitter van de Tweede
Kamer gezonden waarin wordt voorgesteld dat vanaf het schooljaar 2010–2011
studiefinanciering in het mbo ook kan worden meegenomen naar opleidingen in
Zweden, Spanje, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. De verwachting
is vervolgens dat dit in het schooljaar 2011–2012 definitief kan worden
uitgebreid naar de gehele EER en Zwitserland.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 Het beleid is gericht op het stimuleren van internationale studentenmobiliteit.
Hiervoor is geen streefwaarde aan te geven.
 • Aantal (Nederlandse) studenten in het ho dat (met meeneembare studiefinanciering)
in het buitenland studeert. In 2008 studeerden ongeveer 6 000 studenten
buiten Nederland met meeneembare studiefinanciering ho.
 • Aantal deelnemers in het mbo dat (met meeneembare studiefinanciering)
in het buitenland studeert. In 2008 maakten ongeveer 500 deelnemers buiten
Nederland gebruik van meeneembare studiefinanciering mbo.
 11.4 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
11.18
 
 
 
 
 
 Onderzoekonderwerp
 AD of OD
 StartAfgerond
 Vindplaats
 
 
 Beleidsdoorlichting
 – Financiële toegankelijkheid studerenden1
 OD 11.3.1
 Start: 2013Afgerond: 2013
 
 
 
 
 –
Toegankelijkheid onderwijs studerenden met minder draagkrachtige ouders2
 OD 11.3.2
 Start: 2011Afgerond: 2011
 
 
 
 
 –
Flexibiliteit financiering studie door studerende3
 OD 11.3.3
 Start: 2012Afgerond: 2012
 
 
 
 
 –
Adequate terugbetaling leningen4
 OD 11.3.4
 Start: 2014Afgerond: 2014
 
 
 
 
 – Internationale studentenmobiliteit5
 OD 11.3.5
 Start: 2010Afgerond: 2011
 
 
 
 Effectenonderzoek ex post
 –
 
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 Meeneembare Studiefinanciering bol
 OD 11.3.1
 Start: 2008Afgerond: juli 2009 brief naar de Tweede Kamer)
 
 Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 524, nr.
26
 
 
 
 
 Financiële
positie studenten (Studentenmonitor)
 OD 11.3.1
 Start: 2007Afgerond: 2008
 
 
 
 
 
 Toelichting beleidsdoorlichtingen:
 
 1 specifiek gericht op de reisvoorziening
 
 2 met name gericht op de prestatiebeurs in het mbo
 
 3 gericht op het collegegeldkrediet en de leenfaciliteit
 
 4 specifieke aandacht voor de aflosmogelijkheden van studieschulden
 
 5 betreft meeneembare studiefinanciering.
 NB: deze beleidsdoorlichting is onderdeel van het onderzoek internationale
subsidies.
 ARTIKEL 12. TEGEMOETKOMING ONDERWIJSBIJDRAGE
EN SCHOOLKOSTEN
 12.1 Algemene doelstelling: de tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten zorgt ervoor dat (ouders van) leerlingen in het voortgezet
onderwijs en deelnemers in de beroepsopleidende leerweg (tot 18 jaar) de financiële
mogelijkheden hebben om onderwijs te volgen.
 Omschrijving
 Onderwijs levert een belangrijke bijdrage aan de bevordering van een duurzame
groei van de Nederlandse (kennis)economie en de maatschappelijke participatie
van burgers. OCW waarborgt met de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten (WTOS) de toegankelijkheid van en de deelname aan het onderwijs
door de financiële belemmeringen van deelname weg te nemen voor de volgende
doelgroepen:
 • Ouders van deelnemers aan de beroepsopleidende leerweg tot 18 jaar
(TS17-);
 • Scholieren in het voortgezet onderwijs van 18 jaar en ouder (vo18+);
 • Studenten (ook deeltijd) in het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs
(TS 18+, vavo);
 • Studenten aan de lerarenopleiding die geen recht (meer) hebben
op studiefinanciering op grond van de WSF 2000 (TS 18+, tlo).
 
 NB: Tot 1 januari 2010 waren ook de ouders van minderjarige scholieren
in het bekostigd voortgezet onderwijs doelgroep van de WTOS. Een gedeelte
van de WTOS is samengevoegd met de Wet op het kindgebonden budget. Deze groep
minderjarige scholieren valt daarom vanaf 1 januari 2010 onder de Wet op het
kindgebonden budget.
 Ook de ouders van deelnemers in het mbo tot 18 jaar krijgen het verhoogde
kindgebonden budget, maar omdat de WTOS-bijdrage voor deze groep hoger was
dan die van leerlingen in het VO, krijgen de ouders van deze mbo’ers
nog een gedeeltelijke bijdrage via de WTOS.
 
 Om in het kader van de crisismaatregelen de toename van de WTOS-uitgaven
te beperken zal een wetswijziging worden voorbereid om de normbedragen in
de WTOS in 2011 en 2012 niet te indexeren. Dit leidt tot een besparing op
de uitgaven van circa € 1 miljoen in 2011, oplopend tot € 3
miljoen in 2014.
 Verantwoordelijkheid van de minister
 De toegankelijkheid van het onderwijs in Nederland is de directe verantwoordelijkheid
van de minister. Ouders zijn er verantwoordelijk voor dat hun kind onderwijs
volgt. Daar waar ouders gezien hun inkomen niet draagkrachtig genoeg zijn
om de kosten van hun schoolgaande (minderjarige) kinderen alleen te dragen,
voorziet de overheid in een (gedeeltelijke) tegemoetkoming. Vanaf 18 jaar
ligt de verantwoordelijkheid voor het volgen van onderwijs primair bij de
leerling of student zelf. Hij/zij komt dan zelf in aanmerking voor een tegemoetkoming.
 Externe factoren
 • Demografische ontwikkelingen
 • De conjuncturele ontwikkeling (gebruik van de regeling)
 • De beheersing van het prijsniveau van de schoolkosten
 • De attitude ten opzichte van de regeling (wel of niet gebruik)
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
12.1 Onderwijsdeelname naar leeftijd
 
 
 
 
 
 15 jaar
 16 jaar
 17
jaar
 
 
 Deelnamepercentage
2008
 99,0
 98,7
 96,1
 
 
 
 
 Bron OCW (CFI), Leerlingen- en studententelling 2008
 Toelichting:
 Het beleid is gericht op optimalisering van de deelname van burgers aan
het onderwijs. De WTOS draagt hieraan bij door de financiële toegankelijkheid
van het onderwijs te waarborgen. De onderwijsdeelname geeft hierbij een indicatie
van de toegankelijkheid. Voor bovenstaande indicator is voor de WTOS geen
streefwaarde geformuleerd, omdat de resultaten het gevolg zijn van verschillende
factoren en niet alleen de WTOS.
 12.2 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
12.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 12 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 271 660
 
 
 198 929
 
 
 126 298
 
 
 122 057
 
 
 122 155
 
 
 122 028
 
 
 123 442
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 271 660
 
 
 198 929
 
 
 126 298
 
 
 122 057
 
 
 122 155
 
 
 122 028
 
 
 123 442
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Financiële toegankelijkheid onderwijs
voor leerlingen vo en deelnemers bol
 
 
 243 059
 
 
 169 400
 
 
 96 700
 
 
 95 800
 
 
 95 900
 
 
 95 800
 
 
 96 200
 
 
 
 • TS 17-
 180 352
 105 500
 34 200
 32 700
 31 800
 31 000
 30 700
 
 
 • VO 18+
 61 423
 62 900
 61 500
 62 100
 63 100
 63 800
 64 500
 
 
 waarvan niet-relevante uitgaven
 2 501
 2 500
 2 500
 2 500
 2 500
 2 500
 2 500
 
 
 • TS 18+ vavo
 1 284
 1 000
 1 000
 1 000
 1 000
 1 000
 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Financiële toegankelijkheid onderwijs
voor studenten aan de lerarenopleiding
 
 
 10 954
 
 
 11 400
 
 
 11 400
 
 
 11 400
 
 
 11 400
 
 
 11 400
 
 
 11 400
 
 
 
 • TS 18+ tlo
 10 954
 11 400
 11 400
 11 400
 11 400
 11 400
 11 400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven overig
 
 
 17 647
 
 
 18 129
 
 
 18 198
 
 
 14 857
 
 
 14 855
 
 
 14 828
 
 
 15 842
 
 
 
 • Uitvoeringsorganisatie DUO
 17 647
 18 129
 18 198
 14 857
 14 855
 14 828
 15 842
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 17 906
 
 
 14 000
 
 
 9 400
 
 
 8 400
 
 
 8 400
 
 
 8 400
 
 
 8 400
 
 
 
 • TS 17-
 8 266
 6 000
 2 200
 1 200
 1 200
 1 200
 1 200
 
 
 • VO 18+
 8 425
 7 400
 6 600
 6 600
 6 600
 6 600
 6 600
 
 
 • TS 18+
 1 215
 600
 600
 600
 600
 600
 600
 
 
 
 
 Toelichting:
 De daling van de uitgaven TS17- vanaf 2009 houdt grotendeels verband met
beleidswijzigingen. Na invoering van de gratis schoolboeken met ingang van
het schooljaar 2008–2009 en de integratie TS17- in het kindgebonden
budget per 1 januari 2010 vervalt de WTOS geheel voor ouders met kinderen
in het voortgezet onderwijs. Voor ouders met kinderen in het mbo blijft de
WTOS uitkering voor een deel in stand. Hiermee gaat ook een daling van de
ontvangsten TS17- gepaard. Zie verder de toelichting bij de operationele doelstelling
12.3.1.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
12.3 Budget flexibiliteit per operationele doelstelling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal operationele doelstellingen)
 
 
 108 100
 
 
 107 200
 
 
 107 300
 
 
 107 200
 
 
 107 600
 
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 108 100
 107 200
 107 300
 107 200
 107 600
 
 
 
 Financiële toegankelijkheid onderwijs
voor leerlingen vo en deelnemers bol
 
 
 96 700
 
 
 95 800
 
 
 95 900
 
 
 95 800
 
 
 96 200
 
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 
 
 96 700
 
 
 95 800
 
 
 95 900
 
 
 95 800
 
 
 96 200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Financiële toegankelijkheid onderwijs
voor studenten aan de lerarenopleiding
 
 
 11 400
 
 
 11 400
 
 
 11 400
 
 
 11 400
 
 
 11 400
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 11 400
 11 400
 11 400
 11 400
 11 400
 
 
 
 
 Toelichting:
 Alle uitgaven onder dit artikel zijn wettelijke uitgaven, namelijk gebaseerd
op de WTOS. De mate van budgetflexibiliteit wordt bepaald door de mate waarin
de wet en de daarop gebaseerde regelingen gewijzigd kunnen worden.
 12.3 Operationele beleidsdoelstelling
 12.3.1 Waarborgen financiële toegankelijkheid van
het onderwijs voor leerlingen vo en deelnemers bol
 Motivering
 Scholieren in het voortgezet onderwijs van 18 jaar en ouder en deelnemers
in de beroepsopleidende leerweg (tot 18 jaar) financieel in staat stellen
om onderwijs te volgen.
 Instrumenten
 • De regeling TS 17- voor deelnemers tot 18 jaar.
 Een genormeerde inkomensafhankelijke tegemoetkoming in de schoolkosten
en de onderwijsbijdrage om minder draagkrachtige ouders van minderjarige mbo-ers
bij te staan. Het betreft deelnemers waarvan het ouderlijk gezinsinkomen in
2007 maximaal circa € 31 000 bedroeg. Boven dit inkomen wordt
een glijdende schaal gehanteerd en kunnen ouders in aanmerking komen voor
een gedeeltelijke tegemoetkoming.
 
 • De regeling VO18+ voor scholieren van 18 jaar en ouder (tot en
met 30 jaar) in het voortgezet onderwijs.
 Een inkomensafhankelijke basistoelage voor de kosten van levensonderhoud
en een ouderinkomensafhankelijke toelage voor de schoolkosten (bij een gezinsinkomen
in 2007 van maximaal circa € 31 000, daarboven wordt een glijdende
schaal gehanteerd).
 
 • De regeling TS 18+ vavo voor (deeltijd)studenten in het voortgezet
algemeen volwassenenonderwijs.
 Een inkomensafhankelijke tegemoetkoming voor minder draagkrachtige (deeltijd)studenten
in het vavo. Dit is een specifieke regeling waarvoor een beperkte groep studenten
in aanmerking komt.
 
 De hoogte van de diverse tegemoetkomingen is genormeerd.
 De IB-Groep informeert de doelgroepen over bovengenoemde regelingen.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
12.4 Aantal gebruikers per regeling (raming)
 
 
 
 
 
 2007
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 1. Aantal gebruikers TS 17-
 
 
 321 760
 
 
 299 773
 
 
 271 800
 
 
 59 000
 
 
 59 800
 
 
 60 000
 
 
 58 500
 
 
 57 600
 
 
 
   • waarvan vo
 259 789
 240 188
 216 000
 –
 –
 –
 –
 –
 
 
   • waarvan bol
 61 971
 59 585
 55 800
 59 000
 59 800
 60 000
 58 500
 57 600
 
 
 
 2. Percentage gebruikers TS 17-
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   • vo
 26,6%
 24,7%
 21,2%
 
 
 
 
 
 
 
   • bol
 33,3%
 30,9%
 29,5%
 31,0%
 31,0%
 31,0%
 31,0%
 31,0%
 
 
 
 3. Aantal gebruikers VO 18+
 
 31 549
 31 889
 32 500
 31 700
 32000
 32 500
 32 900
 33 300
 
 
 
 4. Percentage gebruikers VO 18+
overige schoolkosten
 
 30,1%
 30,4%
 30,4%
 30,4%
 30,4%
 30,4%
 30,4%
 30,4%
 
 
 
 5. Aantal gebruikers TS 18+ vavo
 
 1 936
 2 376
 2 400
 2 400
 2 400
 2 400
 2 400
 2 400
 
 
 
 
 Bron 2007 en 2008: realisatiegegevens IB-Groep, Bron 2009–2014:
referentieraming 2009/ramingsmodel SF
 Toelichting:
 Deze gegevens geven een indicatie van het gebruik van de regeling. Bij
de meetbare gegevens per operationele doelstelling zijn geen basiswaarden
en streefwaarden vastgesteld. Uitgangspunt is dat de WTOS wordt benut door
de groepen voor wie ze bedoeld is. Om het eerder geconstateerde niet-gebruik
van de WTOS (37%) terug te dringen is het grootste gedeelte van de
WTOS per 1 januari 2010 in het kindgebonden budget geïntegreerd.
 
 De normbedragen voor de tegemoetkoming worden jaarlijks geïndexeerd.
Met ingang van het schooljaar 2008–2009 zijn deze normbedragen voor
leerlingen in het vo verlaagd in verband met de invoering van de gratis schoolboeken.
Met ingang van kalenderjaar 2010 zijn de normbedragen voor minderjarige leerlingen
in het bekostigd vo verlaagd in verband met de integratie van hoofdstuk 3
van de WTOS in het kindgebonden budget.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
12.5 Normbedragen WTOS hoofdstuk
III (TS 17-) in euro’s (in schooljaar 2009/2010)*
 
 
 
 
 Schoolkosten
 vo-onderbouw
 vo-bovenbouw
 bol
 
 
 bekostigd onderwijs
 143,71
 184,46
 827,43
 
 
 overig onderwijs
 460,27
 501,01
 827,43
 
 
 
 
 * Het betreft de normbedragen bij een maximale tegemoetkoming, na
verlaging van de tegemoetkoming in verband met gratis schoolboeken.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
12.6 Uitgaven TS17- naar onderwijssoort (x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 vo
 137,1
 49,3
 3,2
 0,8
 0,0
 0,0
 0,0
 
 
 bol
 43,2
 56,2
 31,0
 31,9
 31,8
 31,0
 30,7
 
 
 
 Totaal
 
 
 180,4
 
 
 105,5
 
 
 34,2
 
 
 32,7
 
 
 31,8
 
 
 31,0
 
 
 30,7
 
 
 
 
 
 Bron 2008: realisatiegegevens IB-Groep. Bron 2009–2014: referentieraming
2009/ramingsmodel WTOS
 Toelichting:
 • Gratis schoolboeken
 In het schooljaar 2008–2009 ontvingen alle ouders van leerlingen
in het voortgezet onderwijs (vo) een eenmalige tegemoetkoming in de schoolboeken
van € 316 per leerling. Voor ouders die WTOS ontvingen is de maximale
WTOS tegemoetkoming gekort voor deze tegemoetkoming in de schoolboeken. Het
overige deel van de tegemoetkoming is in stand gehouden voor deze groep. In
het schooljaar 2009–2010 worden de schoolboeken via de scholen om niet
aan de leerlingen verstrekt. De scholen ontvangen hiervoor € 316
per leerling.
 In augustus 2009 is het laatste verlaagde bedrag WTOS aan de ouders van
vo-leerlingen uitgekeerd. Vanaf 1 januari 2010 is de WTOS geïntegreerd
in het kindgebonden budget, zie hierna.
 
 • Integratie WTOS (TS17-) in het kindgebonden budget
 In 2008 is het kindgebonden budget stapsgewijs ingevoerd. Een volgende
stap in dit proces is de integratie van een deel van de WTOS (voor leerlingen
tot en met 17 jaar) in het kindgebonden budget per 1 januari 2010. Voor ouders
met kinderen tussen de twaalf en achttien jaar betekent deze integratie een
administratieve lastenverlichting. De burger kan bij één loket
terecht voor het kindgebonden budget waarvan de tegemoetkoming voor schoolkosten
een integraal onderdeel is. Daardoor wordt het gebruik van de regeling verruimd
en zal het niet-gebruik van de WTOS door VO-ers zich niet meer voordoen. Bovendien
leidt deze integratie tot efficiencyvoordelen in de uitvoering.
 
 De regering heeft bij de integratie van de WTOS in het kindgebonden budget
rekening gehouden met het wetsvoorstel gratis lesmateriaal. Na invoering van
de integrale invoering van «gratis» schoolboeken in het schooljaar
2009–2010 en de integratie van het resterende deel van deze tegemoetkoming
in het kindgebonden budget, vervalt de WTOS voor ouders met kinderen in het
voortgezet onderwijs. Voor ouders met kinderen in het mbo blijft de WTOS uitkering
in stand voor het deel dat niet in het kindgebonden budget wordt geïntegreerd.
Het kindgebonden budget wordt uitgevoerd door de Belastingdienst; het bijbehorende
begrotingsbedrag staat op de begroting van de minister van Jeugd en Gezin.
Op de begroting van OCW blijft een budget bestaan voor de WTOS 17- voor het
mbo.
 VO 18+
 De toelage voor VO18+ bestaat uit een inkomensonafhankelijke basistoelage
(tabel 12.7) waarvoor alle leerlingen in het voortgezet onderwijs van 18 jaar
en ouder in aanmerking komen. Deze wordt eventueel aangevuld met de ouderinkomensafhankelijke
tegemoetkoming. De meeste leerlingen wonen nog bij hun ouders en krijgen dus
een basistoelage voor thuiswonenden.
 
 
 
 
 
 
 Tabel
12.7 Basistoelage WTOS hoofdstuk
IV (VO18+) in euro’s (in schooljaar 2009/2010)
 
 
 
 
 Basistoelage per maand
 vo/vso
 
 
 thuiswonenden
 101,25
 
 
 uitwonenden
 236,05
 
 
 
 
 Raming uitgaven VO18+
 De totale uitgaven zijn begroot in tabel 12.8. Naast de uitgaven die voortvloeien
uit de verstrekte tegemoetkoming worden er nog beperkt leningen verstrekt.
Het niveau van de uitgaven wordt bepaald door het aantal leerlingen in het
voortgezet onderwijs van 18 jaar en ouder.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
12.8 Uitgaven VO18+ (x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 vo/vso (gift)
 58,9
 60,4
 59,0
 59,6
 60,6
 61,3
 61,9
 
 
 leningen
 2,5
 2,5
 2,5
 2,5
 2,5
 2,5
 2,6
 
 
 
 Totaal
 
 
 61,4
 
 
 62,9
 
 
 61,5
 
 
 62,1
 
 
 63,1
 
 
 63,8
 
 
 64,5
 
 
 
 
 
 Bron 2008: realisatiegegevens IB-Groep. Bron 2009–2014: referentieraming
2009/ramingsmodel WTOS
 Toelichting:
 De tegemoetkoming 18+ vavo (tabel 12.9) bestaat uit de onderdelen schoolkosten
en onderwijsbijdrage. Deze tegemoetkoming is afhankelijk van het eigen inkomen
en van het aantal lesminuten per week.
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
12.9 normbedragen WTOS hoofdstuk
V, TS18+ vavo in euro’s (in schooljaar 2009/2010)
 
 
 
 
 
 Lesminuten per week
 vavo
 
 
 Schoolkosten
 270 – 540 min
 189,56
 
 
 
 > 540 min
 281,36
 
 
 Onderwijsbijdrage
 270 – 540 min
 208,00
 
 
 
 > 540 min
 312,00
 
 
 
 
 Raming uitgaven TS18+ vavo
 De totale uitgaven voor TS18+ vavo zijn begroot in tabel 12.10. Het niveau
van de uitgaven is over de jaren constant.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
12.10 Uitgaven TS18+ vavo (x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 vavo
 1,3
 1,0
 1,0
 1,0
 1,0
 1,0
 1,0
 
 
 
 
 Bron 2008: realisatiegegevens IB-Groep. Bron 2009–2014: ramingsmodel
WTOS
 12.3.2 Waarborgen financiële toegankelijkheid van
het onderwijs voor studenten aan de lerarenopleiding
 Motivering
 Studenten aan de lerarenopleiding financieel in staat stellen de overstap
naar het onderwijs te maken om zodoende bij te dragen aan de oplossing van
het lerarentekort. Voor meer beleid over het lerarentekort zie artikel 9 Arbeidsmarkt-
en personeelsbeleid.
 Instrument
 Een inkomensafhankelijke tegemoetkoming in de studiekosten en/of de onderwijsbijdrage
voor studenten aan de lerarenopleiding die niet in aanmerking komen voor studiefinanciering
op grond van de WSF 2000. De IB-Groep en de lerarenopleidingen brengen bovengenoemde
regeling onder de aandacht bij de doelgroep.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
12.11 Aantal gebruikers van de regeling TS 18+ tlo (raming)
 
 
 
 
 
 2007
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Aantal gebruikers
 9 147
 8 500
 8 500
 8 500
 8 500
 8 500
 8 500
 8 500
 
 
 
 
 Bron 2007 en 2008: realisatiegegevens IB-Groep, Bron 2009–2014:
referentieraming 2009/ramingsmodel WTOS
 Toelichting:
 Deze indicator geeft een beeld van het gebruik van de regeling. Bij de
meetbare gegevens per operationele doelstelling zijn geen basiswaarden en
streefwaarden vastgesteld. Uitgangspunt is dat de WTOS wordt benut door de
groepen voor wie ze bedoeld is.
 
 De tlo is een inkomensafhankelijke regeling, waarvan de Algemene Wet Inkomensafhankelijke
Regelingen (AWIR) vereist dat het partnerinkomen wordt meegeteld. Tot het
schooljaar 2010–2011 wordt het partnerinkomen buiten beschouwing gelaten.
Mede op basis van een evaluatie-onderzoek van de tlo zal nader worden bepaald
hoe hiermee in de toekomst om te gaan. De Tweede Kamer wordt hierover in september
2009 geïnformeerd.
 
 De tegemoetkoming voor TS18+ tlo (tabel 12.12) bestaat uit de onderdelen
schoolkosten en onderwijsbijdrage.
 
 
 
 
 
 
 Tabel
12.12 Normbedragen WTOS hoofdstuk
V, ts18+ tlo in euro’s (schooljaar 2009/2010)
 
 
 
 
 
 Ho
 
 
 Schoolkosten
 657,62
 
 
 Onderwijsbijdrage
 567,23
 
 
 
 
 
 De totale uitgaven zijn begroot in tabel 12.13.
 Raming uitgaven TS18+ tlo
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
12.13 Uitgaven TS18+ tlo (x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 tlo
 11,0
 11,4
 11,4
 11,4
 11,4
 11,4
 11,4
 
 
 
 
 Bron 2008: realisatiegegevens IB-Groep. Bron 2009–2014: ramingsmodel
WTOS
 12.4 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
12.14
 
 
 
 
 
 Onderzoekonderwerp
 Algemene Doelstelling of Operationele
Doelstelling
 StartAfgerond
 Vindplaats
 
 
 Beleidsdoorlichting
 – tegemoetkoming lerarenopleiding1
 OD 12.3.2
 Start: 2014Afgerond: 2014
 
 
 
 Effectenonderzoek ex post
 –
 –
 –
 –
 
 
 Overig evaluatieonderzoek*
 Schoolkostenmonitor2009–2010
 OD 12.3
 Start: 2009Afgerond: 2010
 Nog niet beschikbaar
 
 
 
 
 
 1 Periodieke doorlichting van het effect van de regeling.
 * In de Wet gratis lesmateriaal,Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 31 325, nr. 2, is een evaluatiebepaling opgenomen,
waarin staat dat in 2011 en vervolgens telkens na vier jaar een verslag aan
de Tweede Kamer wordt verstuurd over de doeltreffendheid en de effecten van
de wet. Hierin wordt onder meer aandacht besteed aan de ontwikkeling van de
kosten voor het lesmateriaal en de bijkomende schoolkosten voor ouders. Hierdoor
loopt de periodieke monitor van schoolkosten mee met de bovengenoemde evaluatie
(zie artikel 3.0.2). Daarnaast vermeldt de Onderwijsinspectie in het Onderwijsverslag
2009 en 2010 de resultaten van het onderzoek naar de hoogte en de bestemming
van de vrijwillige ouderbijdrage en de naleving van artikel 27, tweede lid,
van de WVO, waarin de vrijwillige ouderbijdrage geregeld wordt. Voor het mbo
zal de WTOS slechts voor een deel worden geïntegreerd. De schoolkostenmonitor
zal daarom nader op het mbo worden toegespitst.
 ARTIKEL 13. LESGELD
 13.1 Algemene doelstelling: het genereren van inkomsten
voor de financiering van het onderwijs
 Omschrijving
 Onderwijs levert een belangrijke bijdrage aan de bevordering van een duurzame
groei van de Nederlandse (kennis)economie. Maar burgers hebben ook persoonlijk
profijt van scholing. Daarom vraagt de overheid een bijdrage in de kosten
van het onderwijs. OCW vraagt lesgeld aan de deelnemers in de bol en het vavo
die op 1 augustus van het schooljaar 18 jaar of ouder zijn. Deze groepen worden
geacht zelf de kosten van het onderwijs te kunnen betalen, al dan niet met
behulp van een tegemoetkoming in de bijdrage of door compensatie via de studiefinanciering.
 Verantwoordelijkheid van de minister
 Omdat de maatschappij baat heeft bij geschoolde burgers draagt de overheid
een groot deel van de kosten voor het volgen van kwalitatief goed onderwijs.
Het individu heeft echter ook profijt van scholing.
 Externe factoren
 Demografische ontwikkelingen.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 Deze zijn opgenomen in paragraaf 13.3.1.
 13.2 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
13.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 13 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 6 200
 
 
 5 957
 
 
 5 951
 
 
 5 337
 
 
 5 565
 
 
 5 574
 
 
 5 995
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 6 200
 
 
 5 957
 
 
 5 951
 
 
 5 337
 
 
 5 565
 
 
 5 574
 
 
 5 995
 
 
 
 • Uitvoeringsorganisatie DUO
 6 200
 5 957
 5 951
 5 337
 5 565
 5 574
 5 995
 
 
 
 Ontvangsten lesgeld
 
 
 179 854
 
 
 178 300
 
 
 192 600
 
 
 216 300
 
 
 229 400
 
 
 234 300
 
 
 237 700
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Een specificatie van de raming van de ontvangsten is opgenomen in tabel
13.4 paragraaf 13.3 (operationele doelstellingen).
 13.3 Operationele beleidsdoelstelling
 13.3.1 Vragen van een bijdrage in de kosten van het onderwijs
aan deelnemers van 18 jaar en ouder
 Motivering
 De individuele burgers hebben persoonlijk profijt van scholing. Daarom
kan aan hen een bijdrage in de kosten van onderwijs worden gevraagd.
 Instrumenten
 De overheid vraagt lesgeld aan deelnemers in de bol en het vavo die op
1 augustus van het schooljaar 18 jaar of ouder zijn. Met ingang van schooljaar
2007–2008 zijn voor deelnemers die slechts een gedeelte van het schooljaar
zijn ingeschreven, de te betalen lesgeldtermijnen beter afgestemd op de periode
waarvoor men is ingeschreven. Dit betekent dat deelnemers die
later instromen (of met een geldige reden eerder uitstromen) meer dan voorheen
lesgeld verschuldigd zijn naar rato van de duur van de inschrijving.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
13.2: Aantal lesgeldplichtigen
 
 
 
 
 
 2007
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Aantal lesgeldplichtigen
 192 314
 188 532
 190 300
 198 800
 216 200
 219 000
 219 300
 218 200
 
 
 
 
 Bron 2007 en 2008: realisatiegegevens IB-Groep, Bron 2009–2014:
referentieraming 2009/ramingsmodel SF
 Toelichting:
 Deze indicator geeft een beeld van het bereik van de regeling. Er zijn
geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld, omdat het aantal lesgeldplichtigen
een afgeleide is van de demografische ontwikkelingen en de keuze van opleiding
door de studerenden/leerlingen.
 
 In de les- en cursusgeld wet is vastgelegd voor wie, wanneer en op welke
wijze het lesgeld wordt vastgesteld. De hoogte van dit lesgeld wordt jaarlijks
geïndexeerd op basis van de algemene prijsontwikkeling. In onderstaande
tabel is de verwachte ontwikkeling van het lesgeld aangegeven.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
13.3: lesgeldbedrag (x € 1)
 
 
 
 
 2008/09
 2009/10
 2010/11
 2011/12
 2012/13
 2013/14
 2014/15
 
 
 993
 1 031
 1 047
 1 063
 1 079
 1 095
 1 111
 
 
 
 
 Vanaf 2010/11: raming
 Raming ontvangsten lesgeld
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
13.4: Ontvangsten lesgeld (x € 1
miljoen)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Lesgeld
 179,9
 178,3
 192,6
 216,3
 229,4
 234,3
 237,7
 
 
 
 
 Bron 2008: realisatiegegevens IB-Groep. Bron 2009 – 2014: referentieraming
2009 / ramingsmodel lesgeld
 13.4 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
13.5
 
 
 
 
 
 Onderzoekonderwerp
 Algemene Doelstelling of Operationele
Doelstelling
 StartAfgerond
 Vindplaats
 
 
 Beleidsdoorlichting
 les- en cursusgeld,
onderwijskaart1
 OD 13.1.1
 Start: 2010Afgerond: 2010
 –
 
 
 Effectenonderzoek ex post
 –
 –
 –
 –
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 –
 –
 –
 –
 
 
 
 
 
 1 betreft effecten van de regelgeving met aandacht voor de
mogelijke vereenvoudiging daarvan
 ARTIKEL 14. CULTUUR
 14.1 Algemene doelstelling: een bloeiend cultureel leven.
 Omschrijving
 De overheid ondersteunt cultuur vanwege de intrinsieke waarde en de positieve
maatschappelijke effecten: cultuur is cruciaal voor informatieverwerving en
meningsvorming in de democratie, draagt bij aan de individuele ontplooiing
van mensen en aan de economische groei.
 
 De hoofdlijnen van het cultuurbeleid zijn vastgelegd in de nota Kunst
van leven (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 28 989, nr.
44).
 
 Het overheidsbeleid is erop gericht positieve effecten van cultuur te
bevorderen. Het cultuurbeleid van OCW behartigt zeven publieke belangen, deels
vastgelegd in de wet op het specifiek cultuurbeleid (artikel 2). Ook zorgt
OCW voor de diversiteit, de kwaliteit en de onafhankelijkheid van het culturele
leven en het sociale en geografische bereik van cultuur. Dat wil zeggen dat
alle burgers toegang moeten krijgen tot het culturele leven en er actief en
passief in moeten kunnen participeren. Verder bewaart en beschermt de overheid
het cultureel erfgoed.
 
 Om de algemene doelstelling van het cultuurbeleid te kunnen realiseren
is het Rijk er (mede) verantwoordelijk voor dat de zeven stelsels van onderling
samenhangende wetten en regels, geldstromen en publieke voorzieningen in stand
worden gehouden. Het gaat om archieven, archeologie, monumenten, musea, kunsten,
bibliotheken (allen artikel 14) en media (zie artikel 15). Daarnaast krijgen
beleidsprioriteiten vorm in specifieke beleidsprogramma’s (zie beleidsagenda).
Samenwerking met de decentrale overheden is van groot belang bij de uitvoering
van het beleid, net zoals samenwerking met andere departementen en andere
maatschappelijke partijen. De Raad voor Cultuur heeft een belangrijke rol
als het wettelijk onafhankelijk adviesorgaan van regering en beide Kamers.
De Raad adviseert over kwaliteit, diversiteit en samenhang van het cultuurbeleid.
Daarnaast worden de cultuurfondsen en instellingen, die op grond van artikel
4b van de Wet op het specifiek cultuurbeleid zijn aangewezen, gevisiteerd.
Hiertoe benoemt de minister visitatiecommissies.
 Bij de kwaliteitsbewaking speelt ook de erfgoedinspectie een rol.
 Verantwoordelijkheid van de minister
 De minister is verantwoordelijk voor:
 • Het scheppen van voorwaarden voor het in stand houden, ontwikkelen
en sociaal en geografisch spreiden van cultuuruitingen;
 • Het bevorderen van de publieke belangstelling voor cultuuruitingen.
 Het grootste gedeelte van het cultuuraanbod komt ongesubsidieerd en door
particulier initiatief tot stand. De overheid staat waar mogelijk op afstand
en is pas betrokken wanneer de genoemde publieke belangen onder druk staan.
 Externe factoren
 Ontwikkelingen in het culturele leven zijn in belangrijke mate afhankelijk
van maatschappelijke ontwikkelingen die de (rijks)overheid slechts in beperkte
mate kan beïnvloeden. Het Rijk bevordert de cultuurparticipatie in de
eerste plaats via het in stand houden van de stelsels, gecombineerd met aanvullende
specifieke beleidsprogramma’s. Naast het Rijk spelen met name gemeenten
een belangrijke rol. De volgende externe factoren zijn van invloed op de resultaten
van het cultuurbeleid:
 • economische ontwikkeling (o.a. besteedbaar inkomen, beschikbare
vrije tijd);
 • ontwikkeling van het gemiddelde opleidingsniveau;
 • condities voor creatieve bedrijvigheid (o.a. juridische en fiscale
condities, omvang van de administratieve lasten);
 • ontwikkelingen in de internationale verhoudingen (internationale
uitwisseling);
 • ontwikkelingen in de integratie en inburgering van nieuwkomers;
 • inzet van decentrale overheden.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
14.1 KengetallenGeïndexeerde ontwikkeling trends in de cultuurparticipatie (beoefening,
kunstprogramma’s radio/tv, bezoek). Dit betreft indexcijfers met als
basisjaar 1983.
 
 
 
 
 
 1983
 1987
 1995
 2003
 2007
 
 
 
 Amateurkunst:
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zelf theater spelen
 100
 98
 66
 58
 51
 
 
 Zelf musiceren en/of zingen
 100
 102
 96
 95
 97
 
 
 Zelf beeldende kunstmaken
 100
 97
 72
 85
 79
 
 
 
 Radio/tv
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kunstprogramma’s radio/tv
 100
 114
 100
 99
 89
 
 
 
 Bezoek:
 
 
 
 
 
 
 
 
 Cinema
 100
 93
 101
 118
 116
 
 
 Populaire muziek
 100
 113
 138
 172
 185
 
 
 Klassieke muziek
 100
 113
 133
 106
 107
 
 
 Cabaret
 100
 97
 101
 127
 133
 
 
 Ballet
 100
 124
 99
 115
 113
 
 
 Beroepstoneel
 100
 102
 109
 115
 111
 
 
 Toneel (inclusief uitvoeringen amateurtoneel)
 100
 102
 110
 111
 118
 
 
 Monumenten
 100
 103
 100
 104
 104
 
 
 Musea
 100
 111
 98
 107
 115
 
 
 
 
 Bron: Cultuurbewonderaars en cultuurbeoefenaars, SCP mei 2009; bewerking
door SCP. Dit onderzoek vindt eens in de 4 jaar plaats.
 Toelichting:
 De rijksoverheid beïnvloedt met subsidies slechts een klein deel
van de «markt». De cijfers wijzen op een teruggang van de actieve
participatie (amateurkunst). Voor het bezoek aan cultuuruitingen geldt dat
de meeste genres groei vertonen (met name populaire genres als cabaret en
popmuziek). Bij enkele genres is een lichte daling zichtbaar. Inzet is dat
de participatie aan cultuur minimaal gelijk blijft.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
14.2 Indicatoren
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Basiswaarde gemiddelde 2005–2008
 
 
 Streefwaarde 2010
 
 
 Streefwaarde 2011
 
 
 Streefwaarde 2012
 
 
 Streefwaarde 2013
 
 
 
 
 Percentage cultuurproducerende
instellingen in basisinfrastructuur dat voldoet aan de eigen inkomsten-norm
van 17,5%
 
 
 85%
 
 
 85%
 
 
 90%
 
 
 95%
 
 
 100%
 
 
 
 
 Bron: Verslagen gesubsidieerde
instellingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Een bloeiend cultureel leven vraagt om een sterke sector, die voldoende
eigen inkomsten genereert. Met ingang van 2010 is voor alle cultuurproducerende
instellingen in de basisinfrastructuur een norm vastgesteld voor de verhouding
tussen eigen inkomsten en structurele subsidies van de drie overheden, de «eigen
inkomstennorm». Deze eigen inkomstennorm bedraagt 17,5%. In de
volgende subsidieperiode 2013–2016 geldt een norm van 4 procentpunt
groei als inspanningsverplichting. Instellingen boven de 30% eigen
inkomsten hoeven niet aan deze groeinorm te voldoen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
14.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 14 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 2 779 161
 
 
 592 328
 
 
 611 712
 
 
 609 925
 
 
 618 005
 
 
 1 127 543
 
 
 1 125 161
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 253 465
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 946 945
 
 
 938 085
 
 
 951 738
 
 
 949 951
 
 
 958 031
 
 
 963 826
 
 
 961 444
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 887 290
 
 
 877 067
 
 
 903 249
 
 
 902 152
 
 
 911 319
 
 
 918 363
 
 
 915 981
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bevorderen van de deelname van
de burgers aan cultuuruitingen
 
 
 533 407
 
 
 603 707
 
 
 584 580
 
 
 592 906
 
 
 601 468
 
 
 601 468
 
 
 601 468
 
 
 
 • Cultuursubsidie2009–2012
 467 839
 562 874
 552 678
 555 132
 552 678
 552 678
 552 678
 
 
 – 4 jarig
 
 103 047
 97 311
 99 765
 97 311
 97 311
 97 311
 
 
   • producerend
 
 75 547
 69 949
 72 403
 69 949
 69 949
 69 949
 
 
   • niet producerend
 
 27 500
 27 362
 27 362
 27 362
 27 362
 27 362
 
 
 – Langjarig
 
 298 327
 293 867
 293 867
 293 867
 293 867
 293 867
 
 
   • producerend
 
 269 370
 264 910
 264 910
 264 910
 264 910
 264 910
 
 
 
   waarvan Musea
 
 
 153 258
 150 802
 150 802
 150 802
 150 802
 150 802
 
 
   • niet producerend
 
 28 957
 28 957
 28 957
 28 957
 28 957
 28 957
 
 
 – Fondsen
 88 038
 161 500
 161 500
 161 500
 161 500
 161 500
 161 500
 
 
 • Verbreden inzet Cultuur
 63 292
 33 458
 26 262
 32 134
 43 150
 43 150
 43 150
 
 
 • Internationaal Cultuurbeleid (HGIS)
 2 276
 7 375
 5 640
 5 640
 5 640
 5 640
 5 640
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Behoud en Beheer Cultureel Erfgoed
 
 
 262 307
 
 
 184 642
 
 
 222 105
 
 
 217 667
 
 
 215 906
 
 
 215 682
 
 
 213 210
 
 
 
 • Archieven
 25 924
 26 260
 26 222
 26 222
 26 122
 26 122
 26 122
 
 
 • Beelden voor de toekomst
 25 578
 24 415
 23 468
 22 521
 21 573
 20 649
 18 187
 
 
 
   waarvan FES
 
 
 22 922
 22 032
 21 144
 20 254
 19 386
 17 359
 
 
 • Musea: huisvesting
 65 656
 23 906
 27 202
 27 305
 27 011
 27 011
 27 011
 
 
 • Musea: buiten
de Cultuursubsidies 2009–2012
 8 017
 12 098
 19 143
 21 009
 21 009
 21 009
 21 009
 
 
 • Mooier Nederland
 0
 3 500
 6 743
 5 343
 5 343
 5 343
 5 343
 
 
 • Monumenten
 130 057
 83 971
 110 397
 109 997
 107 962
 107 962
 107 962
 
 
 • Archeologie
 2000
 4 899
 2 725
 1 975
 1 225
 775
 775
 
 
   waarvan FES
 
 2 630
 1 750
 1 000
 250
 0
 0
 
 
 • Overige instrumenten
 5 075
 5 593
 6 205
 3 295
 5 661
 6 811
 6 801
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bibliotheken
 
 
 35 378
 
 
 34 717
 
 
 31 179
 
 
 31 179
 
 
 31 179
 
 
 31 179
 
 
 31 179
 
 
 
 • Subsidies
 731
 
 
 
 
 
 
 
 
 • Bibliotheekvernieuwing
 21 040
 19 000
 18 500
 18 500
 18 500
 18 500
 18 500
 
 
 • Leesvoorziening leesgehandicapten
 13 607
 13 717
 9 679
 9 679
 9 679
 9 679
 9 679
 
 
 • Programma leesbevordering
 
 2 000
 3 000
 3 000
 3 000
 3 000
 3 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programmakosten overig
 
 
 36 773
 
 
 34 687
 
 
 47 581
 
 
 43 074
 
 
 45 392
 
 
 52 460
 
 
 52 550
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nationaal Archief
 
 
 19 425
 
 
 19 314
 
 
 17 804
 
 
 17 326
 
 
 17 374
 
 
 17 574
 
 
 17 574
 
 
 
 
 waarvan Informatie op Orde (Archiefachterstanden)
 
 
 
 
 500
 
 
 1 000
 
 
 1 050
 
 
 1 250
 
 
 1 250
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 59 655
 
 
 61 018
 
 
 48 489
 
 
 47 799
 
 
 46 712
 
 
 45 463
 
 
 45 463
 
 
 
 • Bestuursdepartement
 10 423
 10 033
 9 131
 8 204
 8 201
 8 201
 8 201
 
 
 • Uitvoeringsdiensten
 49 232
 50 985
 39 358
 39 595
 38 511
 37 262
 37 262
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 35 206
 
 
 28 735
 
 
 24 276
 
 
 22 638
 
 
 20 998
 
 
 19 880
 
 
 17 853
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
14.4 Budget flexibiliteit per operationele doelstelling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal operationele doelstellingen)
 
 
 885 445
 
 
 884 826
 
 
 893 945
 
 
 900 789
 
 
 898 407
 
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 752 131
 738 303
 755 455
 107 546
 107 536
 
 
 Totaal bestuurlijk gebonden
 133 314
 146 523
 138 490
 793 243
 790 871
 
 
 Totaal niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 Bevorderen van de deelname van
de burgers aan cultuuruitingen
 
 
 584 580
 
 
 592 906
 
 
 601 468
 
 
 601 468
 
 
 601 468
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 584 580
 592 906
 601 468
 
 
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 
 
 
 601 468
 601 468
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Behoud en Beheer Cultureel Erfgoed
 
 
 222 105
 
 
 217 667
 
 
 215 906
 
 
 215 682
 
 
 213 210
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 119 970
 102 323
 108 595
 107 546
 107 536
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 102 135
 115 344
 107 311
 108 136
 105 674
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bibliotheken
 
 
 31 179
 
 
 31 179
 
 
 31 179
 
 
 31 179
 
 
 31 179
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 31 179
 31 179
 31 179
 31 179
 31 179
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programmakosten overig
 
 
 47 581
 
 
 43 074
 
 
 45 392
 
 
 52 460
 
 
 52 550
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 47 581
 43 074
 45 392
 0
 0
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 
 
 
 52 460
 52 550
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Coalitieakkoord
 In het coalitieakkoord zijn voor artikel 14 enveloppegelden gereserveerd.
Het gaat om een bedrag van € 75 miljoen in 2010 oplopend tot een
indicatief bedrag van € 100 miljoen in 2011. Vanaf 2011 is de oploop
van deze middelen (met uitzondering van de middelen voor het Nationaal Historisch
Museum) op de aanvullende post bij het ministerie van Financiën gereserveerd.
Bij de formulering van de beleidsambities in deze begroting is uitgegaan van
deze indicatieve invulling.
 Aanvullend beleidsakkoord
 In het aanvullend beleidsakkoord zijn bezuinigingen opgenomen, die ervoor
moeten zorgen dat de overheidsfinanciën zich op lange termijn herstellen.
Voor dit artikel gaat het om de volgende maatregelen:Op het budget voor digitale
cultuur voor innovatie en versterking van de kennisinfrastructuur wordt in
2010 € 3 miljoen gekort en vanaf 2011 jaarlijks € 5 miljoen.
Het voornemen om musea gratis te maken voor kinderen tot en met 12 jaar, wordt
niet uitgevoerd (jaarlijks € 5 miljoen bezuiniging). Het gereserveerde
budget voor de innovatieregeling (€ 5 miljoen per jaar), ondersteunend
beleid bij cultuurprofijt, wordt per 2010 met € 2 miljoen verlaagd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
14.5 Enveloppenmiddelen cultuur
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 Mooier Nederland
 10,2
 12,0
 12,0
 12,0
 
 
 Participatie
 41,5
 50,5
 50,5
 50,5
 
 
 Sterke sector/Innovatie
 18,9
 18,7
 18,7
 18,7
 
 
 
 Totaal
 
 
 70,6
 
 
 81,2
 
 
 81,2
 
 
 81,2
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Deze prioriteiten worden nader toegelicht bij de operationele doelstellingen.
 De budgetten «Participatie» en «Sterke sector/Innovatie»
zijn met ingang van 2010 respectievelijk met € 5 miljoen en € 2
miljoen verlaagd.
 14.3 Operationele beleidsdoelstelling
 14.3.1 Bevorderen dat burgers deelnemen aan een kwalitatief
hoogwaardig, divers en onafhankelijk aanbod van kunsten door de aanwezigheid
van dit aanbod te waarborgen
 Motivering
 De voorwaarden voor een bloeiend cultureel leven bestaan uit een vrij,
kwalitatief hoogwaardig kunstleven en een brede deelname aan cultuur. Passief,
als toeschouwer, en actief, als beoefenaar, moeten zoveel mogelijk mensen
betrokken worden bij culturele activiteiten.
 Instrumenten
 Basisinfrastructuur van culturele voorzieningen
 De regering ondersteunt een basisinfrastructuur van culturele voorzieningen.
In de periode 2009–2012 verstrekt zij binnen deze basisinfrastructuur
subsidies aan:
 • Producerende instellingen (zoals theatergezelschappen, muziekensembles,
symfonieorkesten, festivals, podia en presentatie-instellingen voor beeldende
kunst) zodat deze in staat zijn een hoogwaardig en divers aanbod te verzorgen.
Ook de musea vallen onder de producerende instellingen (§ 14.3.2);
 • Ondersteunende instellingen zoals sectorinstituten die voor disciplines
als muziek, amateurkunst en vormgeving basistaken vervullen: (inter)nationale
vertegenwoordiging en promotie, educatie, informatie en reflectie, inventarisatie,
waardering en ontsluiting van erfgoed, documentatie en archivering, afstemming
en coördinatie;
 • Cultuurfondsen (Nederlands Fonds voor de Podiumkunsten, Nederlands
Literair Productie- en Vertalingenfonds, Fonds Cultuurparticipatie, Fonds
voor de Letteren, Fonds voor de Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst,
Mondriaan Stichting, Stimuleringsfonds voor Architectuur, Nederlands Fonds
voor de Film).
 
 Cultuursubsidies worden in de periode 2009–2012 voor het eerst volgens
een nieuwe systematiek verdeeld. Deze nieuwe systematiek is ontwikkeld omdat
de cultuursector en de Tweede Kamer de voorloper, de cultuurnotaprocedure,
onnodig ingewikkeld en te bureaucratisch vonden. De aanpassingen (Verschil
Maken,Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 28 989, nr.
22 enTweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 28 989, nr.
35) zorgen voor meer flexibiliteit. Op Prinsjesdag 2008 heeft de
regering het Subsidieplan Kunst van Leven (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 482, nr. 16) aan de
Tweede Kamer aangeboden, waarin de besluiten over de subsidies 2009–2012
voor de basisinfrastructuur zijn opgenomen en toegelicht.
 
 In de nieuwe systematiek is de minister direct verantwoordelijk voor een
basisinfrastructuur. Deze basisinfrastructuur bestaat voor een deel uit instellingen
die een langjarig subsidieperspectief krijgen. Het gaat dan om rijksgesubsidieerde
musea, orkesten, operagezelschappen, grote dansgezelschappen, sectorinstituten
en cultuurfondsen. Het overige deel van de basisinfrastructuur bestaat uit
instellingen die een vierjaarlijkse subsidie ontvangen. Het gaat dan onder
andere om theatergezelschappen, festivals en presentatie-instellingen voor
beeldende kunst. De nota Kunst van Leven (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 28 989, nr. 44) beschrijft de functies binnen
de basisinfrastructuur. De bijlage toekenningen van het Subsidieplan Kunst
van Leven (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 482, nr.
16) geeft aan welke instellingen in het kader van de basisinfrastructuur
een vierjaarlijkse subsidie ontvangen. Instellingen die geen subsidie binnen
de basisinfrastructuur ontvangen kunnen subsidie aanvragen bij de cultuurfondsen.
In de nieuwe systematiek kunnen fondsen naast projectsubsidies ook vierjarige
subsidies verstrekken.
 
 In 2010 zal de evaluatie van de nieuwe systematiek afgerond worden. De
evaluatie zal ingaan op de volgende punten: terugblik op het proces, de inrichting
van de basisinfrastructuur, de bestuurlijke afstemming en de rol van de Raad
voor Cultuur. De fondsen worden apart geëvalueerd.
 Verbreden inzet cultuur
 • Participatie
 De programma’s «Cultuur en School» en het «Actieprogramma
Cultuurbereik» krijgen in 2009 een vervolg in het tienpuntenplan cultuurparticipatie
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 28 989, nr. 44, H. 1.3),
onder meer door het nieuwe Fonds Cultuurparticipatie.
 
 Sinds het schooljaar 2008–2009 krijgen alle 900 000 leerlingen
in het voortgezet onderwijs een cultuurkaart. Aan de kaart is een tegoed gekoppeld
van 15 euro dat kan worden besteed aan culturele activiteiten.
 
 In 2008 is het programma leesbevordering «Kunst van Lezen»
(2008–2011) gestart (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200VIII,
nr 161). Dit programma moet ervoor te zorgen dat ieder kind (van
0–18) kennis kan maken met de waarde en het plezier van lezen. Het programma
vult het reguliere leesbevorderingsbeleid aan. Over de voortgang van de verschillende
activiteiten zal de minister de Kamer begin 2010 schriftelijk ïnformeren.
 
 • Een sterke sector
 De commissie Cultuurprofijt heeft in 2008 zijn advies «Meer draagvlak»
voor cultuur (www.cultuurprofijt.nl) uitgebracht. Het advies bevat voorstellen
om het financieel en maatschappelijk draagvlak van culturele instellingen
te vergroten. In zijn reactie op het advies (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 28 989, nr. 80) heeft de minister van OCW aangegeven
het advies op hoofdlijnen te zullen volgen. Inmiddels zijn voorstellen van
de commissie in overleg met de sector uitgewerkt tot concrete maatregelen
voor cultuurproducerende instellingen in de basisinfrastructuur. Een onderdeel
daarvan is de uitwerking van eigen inkomstennormen, die vanaf
2010 gelden. Alle cultuurproducerende instellingen dienen dan 17,5%
van hun structurele subsidie te verwerven aan eigen inkomsten. Bovendien stimuleert
de regering culturele instellingen om hun eigen inkomsten te verhogen door
middel van de Tijdelijke regeling «aanvulling eigen inkomsten culturele
instellingen», ook wel de Matchingsregeling genoemd. Deze is op 1 januari
2009 van start gegaan (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 989, nr.
94). Hiermee kunnen instellingen extra subsidie krijgen naarmate
zij meer eigen inkomsten verwerven. Hiervoor is in 2010 tot en met 2013 elk
jaar € 10 miljoen beschikbaar. Een derde maatregel in het kader
van het project cultuurprofijt is de Innovatieregeling. Deze regeling, waarvoor
in de jaren 2009 tot en met 2012 in totaal € 14 miljoen beschikbaar
is, is bedoeld om de cultuursector te stimuleren om nieuwe verbindingen aan
te gaan met het bedrijfsleven of instellingen uit andere maatschappelijke
domeinen (bijvoorbeeld wetenschap, zorg, wijken). Daarnaast treedt de minister
in overleg met de sector en de Raad voor Cultuur over de wijze waarop ondernemerschap
wordt meegewogen in de beoordeling van instellingen en de vaststelling van
het subsidiebudget.
 
 • Innovatie
 Eén van de accenten in de nota «Kunst van Leven» is
innovatie. Het gaat daarbij aan de ene kant om nieuwe kansen voor kunsten,
erfgoed, bibliotheken en media, die voortkomen uit digitale technologie, en
aan de andere kant om de bijdrage van creatieve bedrijfstakken aan de innovatieve
kracht van Nederland. Met behulp van programma’s en stimuleringsmaatregelen
investeert OCW in innovatieve ontwikkelingen in de sector. Belangrijk zijn
de ontsluiting van (audiovisuele) collecties en archiefstukken, een betere
dienstverlening en de aandacht voor digitale duurzaamheid en auteursrecht.
OCW en EZ werken met het Programma voor Cultuur en Economie aan een innovatieve
creatieve industrie waarvan de producten, diensten en activiteiten zowel economisch,
cultureel als maatschappelijk breed worden benut. Tenslotte wordt geïnvesteerd
in nieuwe media als kunstvorm, en de op dit terrein werkzame cultuurinstellingen
die zich richten op talentontwikkeling, experiment, onderzoek en vernieuwing
binnen de zogenoemde ontwikkelfunctie in de basisinfrastructuur.
 Internationaal cultuurbeleid en ruimte voor de top
 Juist in een tijd van globalisering is het cruciaal dat culturen zichzelf
leren kennen door elkaar te leren kennen, en kunst en cultuur kunnen zo bijdragen
aan een wereld waarin mensen elkaar én zichzelf begrijpen. Kunstenaars
en culturele instellingen werken per definitie internationaal en hebben belang
bij levendige internationale contacten. Inspiratie en uitwisseling zijn voor
de ontwikkeling van cultuur van groot belang. Om kennis te maken met de rijkdom
van cultuur is ook een internationale programmering in Nederland van groot
belang. In de periode 2009–2012 krijgen 13 internationale festivals
een subsidie van OCW voor een totaalbedrag van ca. € 8 miljoen.
Daarnaast hebben de bewindspersonen van OCW, EZ en BZ een programma in het
leven geroepen om de internationale positie van design, mode en architectuur
duurzaam te versterken (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 482,
nr. 17). Onder de naam Dutch Design, Fashion and Architecture geven overheid,
sectorinstituten en brancheorganisaties dit programma gezamenlijk vorm. Het
programma loopt van 2009 tot en met 2012. Ook besteden OCW en BZ aandacht
aan het behoud van het Gemeenschappelijk Cultureel Erfgoed.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
14.6 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
2006
 Waarde 2008
 Streefwaarde
2010
 
 
 1. Uitvoeringen gesubsidieerde podiumkunsten (incl.
buitenland)
 16 957
 16 957
 17 000
 
 
 Bron: Verslagen gesubsidieerde
instellingen
 
 
 
 
 
 2. Bezoeken gesubsidieerde podiumkunsten (incl.
buitenland)
 4 066 942
 3 844 592
 4 000 000
 
 
 Bron: Verslagen gesubsidieerde
instellingen
 
 
 
 
 
 3. Aantal Nederlandse Filmproducties
 29
 30
 Minimaal 20–25
 
 
 Bron: Nederlandse Vereniging Bioscoopexploitanten
(NVB)
 
 
 
 
 
 4. Marktaandeel publiek Nederlandse Film
 11%
 17,6%
 Minimaal 12%
 
 
 Bron: Nederlandse Vereniging Bioscoopexploitanten
(NVB)
 
 
 
 
 
 5. Percentage verzilverde waarde cultuurkaart
 
 –
 75%
 
 
 Bron: uitvoerder cultuurkaart
 
 
 
 
 
 6. Culturele diversiteit:
percentage divers samengestelde besturen
 13,5%
(2003)
 15,1% (2007)
 15%
 
 
 Bron: RISBO, mei 2008
 
 
 
 
 
 7. ICB: aantal Nederlandse uitvoeringen podiumkunsten in
het buitenland
 2 232
 2 181
 2 200
 
 
 Bron: Verslagen gesubsidieerde
instellingen
 
 
 
 
 
 8. ICB: aantal bezoeken aan Nederlandse uitvoeringen podiumkunstenin
het buitenland
 865 069
 760 152
 770 000
 
 
 Bron: Verslagen gesubsidieerde
instellingen
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 • Podiumkunsten (1, 2): De vermelde aantallen hebben uitsluitend
betrekking op de door OCW gesubsidieerde uitvoeringen in binnen- en buitenland.
 • Cultuurkaart (5): De indicator «besteding cultuurkaart»
is het percentage van de rechten dat daadwerkelijk verzilverd wordt. De cultuurkaart
is ingevoerd in schooljaar 2008/2009.
 • Culturele diversiteit (6). Een bestuur is cultureel divers als
er ten minste één lid van bestuur of raad van toezicht van allochtone
origine is (westers en niet-westers tezamen, naar de definitie van het CBS).
Het gaat om besturen van Nederlandse culturele instellingen, al dan niet gesubsidieerd.
 • Internationaal cultuurbeleid (7,8): Het betreft hier uitsluitend
de door OCW gesubsidieerde uitvoeringen van gezelschappen en orkesten (exclusief
voorstellingen gesubsidieerd door de cultuurfondsen).
 14.3.2 Bevorderen dat burgers kennisnemen van het culturele
erfgoed door het te behouden, te beheren en te ontsluiten
 Motivering
 Juist in deze tijd van globalisering hebben mensen behoefte aan ankerpunten
voor (nationale) identiteit: wie zijn wij, hoe zijn we hier gekomen, wat bindt
ons? Cultureel erfgoed kan dan van groot belang zijn. Historische gebouwen
en landschappen, archeologische vondsten, archiefdocumenten,
verzamelingen, verhalen, tradities en gebruiken; ze behoren allemaal tot het
cultureel erfgoed van Nederland. Het kennen, bewaren en benutten ervan draagt
bij aan ons begrip van verleden, heden en toekomst en aan een versterking
van culturele identiteit, sociaal-economische en culturele ontwikkelingen
en herkenbaarheid en kwaliteit van de leefomgeving.
 Instrumenten
 Archieven
 De kwaliteit van Nederlandse archieven en toegankelijkheid voor publiek
staan centraal in het archiefbeleid. De selectie van belangrijk archiefmateriaal
en de conservering van archiefmateriaal zijn onderdeel hiervan. In het kabinetsprogramma «Informatie
op Orde» wordt bepaald welke papieren en digitale informatie van de
rijksoverheid toegankelijk blijft. De achterstanden bij ministeries worden
vanaf 2009/2010 versneld weggewerkt. De bekostiging van het Nationaal Archief
is onderdeel van dit artikel (zie verder onderdeel 6 van de begrotingstoelichting).
 Door de vorming van Regionaal Historische Centra (RHC’s, de fusie
van een rijksarchief in de provincie met een gemeentearchief en andere cultuurhistorische
instellingen) zijn archieven publieksgerichter gaan opereren. De OCW-bijdrage
aan de RHC’s is begroot op € 23,7 miljoen in 2010.
 Beelden voor de toekomst
 Dit project heeft tot doel belangrijke delen uit de audiovisuele collecties
van Beeld en Geluid, het Filmmuseum en het Nationaal Archief te conserveren
en te digitaliseren en vervolgens beschikbaar te maken voor het algemeen publiek,
de creatieve industrie en voor educatieve doeleinden. Vanuit het Fonds Economische
Structuurversterking (FES) heeft het kabinet een bijdrage van € 154
miljoen beschikbaar gesteld. Van het project zijn in de periode 2014–2025
baten te verwachten tot een bedrag van € 64 miljoen. Dit geld vloeit
terug naar het FES. De verwachte inkomsten komen van verkoop van audiovisueel
materiaal, betalingen voor auteursrechten en gebruik van het audiovisueel
materiaal door themakanalen en andere commerciële partijen.
 Musea
 Aangewezen musea ontvangen subsidie zodat zij doorlopend in staat zijn
een hoogwaardig en divers aanbod te bieden. De musea die de rijkscollecties
beheren en ontsluiten maken deel uit van de basisinfrastructuur (zie § 14.3.1).
 De aanbesteding van de renovatie van het hoofdgebouw van het Rijksmuseum
is geslaagd. In 2010 zal de bouw in volle gang zijn. Naar verwachting kan
het Rijksmuseum in de eerste helft van 2013 weer open.
 Daarnaast wordt aan een Nationaal Historisch Museum (NHM) gewerkt dat
het historisch besef bij een breed publiek moet vergroten. In 2009 ontwikkelt
de stichting NHM het concept en bereidt het de bouw voor. Begin 2010 zal een
ontwerp- en architectenselectie plaatsvinden.
 Overige instrumenten voor musea zijn incidentele subsidies, vernieuwingsmiddelen
en het beschikbaar stellen van kennis.
 Mooier Nederland
 Nederland kent een rijke architectuur en een internationaal aansprekende
architectuursector. De ontwikkeling van de architectuur wordt ondersteund
door middel van de instellingen uit de basisinfrastructuur en door gericht
beleid (Een cultuur van ontwerpen, visie architectuur en
ruimtelijk ontwerp; Tweede Kamer der Staten Generaal, vergaderjaar
2007–2008 31 535 Architectuur en Ruimtelijke Ordening, nr. 1).
In 2010–2012 wordt € 2 miljoen per jaar uitgetrokken
voor het versterken van de stedenbouw en het regionaal ontwerp. Samen met
de minister van WWI wordt een impuls van € 8 miljoen gegeven aan
het herbestemmen van waardevol erfgoed in de aandachtswijken (besteding in
samenwerking met gemeenten in twee tranches in de periode 2009–2012).
 In 2010 gaat het Belvederebeleid (na een tienjarig interdepartementaal
programma) een nieuwe fase in. OCW blijft de kennis- en platformfunctie van
Belvedere selectief ondersteunen. Daarnaast wordt het Belvederebeleid via
de modernisering van de monumentenzorg een onderdeel van het monumentenbeleid.
 Monumenten
 Het huidige monumentenbeleid wordt uitgevoerd op basis van de Monumentenwet
1988 en het Besluit rijkssubsidiëring instandhouding monumenten (BRIM).
Kern van de Monumentenwet 1988 is de bescherming van objecten.
 Uit een serie rapporten en adviezen is gebleken dat het huidige monumentenstelsel
aan modernisering toe is. Het nieuwe monumentenstelsel wordt meer gebiedsgericht
en zorgt ervoor dat de regeldruk afneemt en herbestemming toeneemt. Dit is
de kern van het voorstel dat in 2009 aan de Tweede Kamer wordt toegestuurd.
Een deel van de middelen van het BRIM zullen worden ingezet om deze doelen
te halen. Het structurele subsidiebudget BRIM (instandhouding) is met enveloppemiddelen
verhoogd met een bedrag van € 2 miljoen in het jaar 2009, oplopend
tot € 3,1 miljoen in 2010 en (indicatief) € 4 miljoen
structureel vanaf het jaar 2011 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 800 VIII,
nr. 65).
 In de categorie «groene» monumenten zijn achterstanden geconstateerd.
Deze parken, buitenplaatsen en tuinen krijgen in 2011 toegang tot het BRIM.
In 2010 is een overgangsjaar. De precieze invulling van het overgangsjaar
wordt nader bepaald (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 253, nr.
18). Daarnaast zijn er fiscale faciliteiten voor buitenplaatsen.
 Recentelijk heeft een evaluatie plaatsgevonden van een tweetal fiscale
regelingen op het terrein van (rijks)monumentenzorg. De uitkomst van dit onderzoek
heeft er toe geleid dat het kabinet heeft besloten om de vrijstelling overdrachtsbelasting
monumentenpanden, die weinig effectief is gebleken voor wat betreft het stimuleren
van onderhoud aan monumenten, te beëindigen. Ter compensatie voor de
sector monumentenzorg is een bedrag van € 23 miljoen aan de begroting
van OCW toegevoegd. Dit bedrag zal de eerstkomende twee jaar worden ingezet
voor het versneld inlopen van restauratieachterstanden bij de rijksmonumenten.
Voor de periode daarna zullen de desbetreffende middelen worden ingezet voor
de prioriteiten zoals aangegeven in de beleidsnotitie Modernisering Monumentenzorg.
 Monumentenzorg Nederlandse Antillen
 In de periode 2008–2011 is er in totaal € 8 miljoen beschikbaar
voor restauraties van monumenten op de Nederlandse Antillen en Aruba. Hiervoor
is met het Nationaal Restauratiefonds (NRF) een apart revolving fund opgericht.
 Archeologie
 Het archeologiebeleid is erop gericht het archeologisch erfgoed in de
bodem («in situ») te beschermen en te garanderen dat er zorgvuldig
met het archeologisch erfgoed in ruimtelijke ontwikkelingen wordt omgegaan.
Het principe «de verstoorder betaalt» is hierbij het uitgangspunt.
Wanneer er sprake is van excessieve kosten kunnen lagere overheden
een beroep doen op het Rijk voor een tegemoetkoming.
 In 2006 is uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES) € 10
miljoen toegekend voor de uitvoering van archeologisch bodemonderzoek. Voor
2009 was nog € 6,076 miljoen beschikbaar. Deze middelen zullen tot
de evaluatie van de Wet op de archeologische monumentenzorg (WAMZ) in 2012
worden benut.
 Voor de uitvoering van het onderzoeksprogramma Odyssee (2008–2012)
is door het kabinet € 3 miljoen euro beschikbaar gesteld. Odyssee
richt zich op de wetenschappelijke ontsluiting van onuitgewerkt archeologisch
onderzoek.
 Overige instrumenten (Mooier Nederland, monumenten en
archeologie)
 • het beschikbaar stellen van hoogwaardige kennis door de Rijksdienst
voor Cultureel Erfgoed (RCE) en ondersteuning van Erfgoed Nederland
 • het beperkt aanwijzen van (archeologische) monumenten door de RCE
 • het adviseren van lokale overheden door de RCE op basis van de
Monumentenwet 1988, de Wet ruimtelijke ordening (WRO) en de Wet Milieubeheer
 • het door de RCE verlenen van vergunningen bij archeologische monumenten
en het uitvoeren van het Besluit op de Archeologische Monumentenzorg door
de RCE (het verlenen van opgravingsvergunningen en behandelen van aanvragen
in het kader van excessieve kosten bij opgravingen)
 • subsidie ten behoeve van woonhuisrestauraties via het revolving
fund van het Nationaal Restauratiefonds (NRF)
 • subsidie instandhouding overige monumenten (geen woonhuizen) door
de RCE
 Begrotingsreserve Museaal Aankoopfonds
 Om het kwalitatief hoogwaardige en diverse aanbod van erfgoedcollecties
in Nederland te versterken, ondersteunt OCW musea bij incidentele aankopen
voor de rijkscollectie. De rente-inkomsten van het aankoopfonds bieden de
bestedingsruimte om deze individuele aankopen te ondersteunen. Dit structurele
fonds (€ 51,8 miljoen) maakt het mogelijk om op korte termijn incidentele
bijdragen te leveren aan aankopen door musea op de grillige kunstmarkt waarin
spoedeisend optreden noodzakelijk is. De bijdrage van OCW is in de regel een
gedeeltelijke bijdrage aan de aankoop, die overigens vaak van doorslaggevende
betekenis blijkt voor het museum en andere (particuliere) cofinanciering.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
14.7 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Waarde
 Streefwaarde
 
 
 1. Aantal monumenten met
een restauratie-achterstand
 33%
 17,1%
 10%
 
 
 Bron: RCE; Rapport PRC 2006
 2005
 2006
 2010
 
 
 2. Percentage van de bevolking van 16 jaar en ouder
dat eens in de 12 maanden een bezoek brengt aan een archief
 3,3%
 4,3%
 4,5%
 
 
 Bron: SCP; Cultuurbewonderaars en cultuurbeoefenaars,
mei 2009
 2003
 2007
 2010
 
 
 3. Percentage beschikbaar materiaal Nationaal Archief
van het totaal
 Totaal: 97%Digitaal: 1%
 Totaal: 97%Digitaal: 1%
 Totaal: 97%Digitaal: 1%
 
 
 Bron: Nationaal Archief
 2007
 2007
 2010
 
 
 4. Aantal bezoeken rijksgesubsidieerde musea
 5,7 miljoen
 5,7 miljoen
 6,0 miljoen
 
 
 Bron: Jaarverantwoordingen
rijksgesubsidieerde musea
 2007
 2007
 2010
 
 
 5. Aantal «in situ» bewaarde archeologische monumenten
 12 949
 12 991
 13 000
 
 
 Bron: RCE; Erfgoedbalans 2009
 2005
 2007
 2010
 
 
 6. Beelden voor de Toekomst
 
 
 
 
 
 Uren video
 0
 20 904
 78 400
 
 
 Uren audio
 0
 23 343
 70 800
 
 
 Uren film
 0
 1 606
 12 863
 
 
 Aantal foto’s
 0
 36 138
 1 657 143
 
 
 Bron: jaarverslag consortium Beelden voor de toekomst
 2007
 2008
 2010
 
 
 
 
 Toelichting:
 • Monumenten (1) Niet alle kosten voor restauratie komen voor subsidie
in aanmerking. De rijksbijdrage aan de restauraties van rijksmonumenten bedroeg
de afgelopen jaren ongeveer de helft van de subsidiabele kosten.
 • Archieven (2,3) Het aanbod van het Nationaal Archief en de regionale
historische centra groeit jaarlijks door het overdragen van archiefmateriaal.
Het percentage beschikbaar materiaal zegt iets over de toegankelijkheid van
de archieven. Het streven is dit percentage tenminste constant te houden.
 • Musea (4) Het aantal bezoeken aan rijksgesubsidieerde musea is
een onderdeel van de prestatieafspraken die met de betreffende musea worden
gemaakt. Gezien de andere functies die een museum heeft, naast de publieksfunctie,
geeft dit slechts een beperkt beeld van de prestaties van musea. In de begroting
2009 had de basiswaarde van 2007 betrekking op een andere groep musea dan
die in deze begroting. De cijfers in deze begroting hebben betrekking op de
musea met langjarig subsidieperspectief.
 • Archeologie (5) In het licht van de doelstelling om het bodemarchief
te behouden zal het aantal «in situ» bewaarde archeologische monumenten
de komende jaren in ieder geval hetzelfde aantal moeten bedragen als in 2007.
De streefwaarde 2010 is daarom gelijk aan de realisatiewaarde 2007. In welke
mate dit aantal feitelijk toe- of afneemt hangt sterk af van het aantal nieuwe
archeologische monumenten dat wordt gevonden of van de noodzaak c.q. onvermijdelijkheid
tot opgraving van deze monumenten.
 • Beelden voor de Toekomst (6) Jaarlijks zal het Consortium Beelden
voor de Toekomst in het jaarverslag een opgave doen van het aantal uren materiaal
dat is geconserveerd en gedigitaliseerd.
 14.3.3 Mensen toegang bieden tot een kwalitatief hoogwaardig,
multimediaal toegankelijk stelsel van openbare bibliotheken
 Motivering
 De vernieuwing van de openbare bibliotheken tot een centrale, actuele
publieke voorziening in de kennissamenleving draagt bij aan een bloeiend cultureel
leven.
 Instrumenten
 Bibliotheekvernieuwing
 Eind 2008 heeft de adviescommissie bibliotheekinnovatie (commissie Calff)
advies uitgebracht over het vervolg op de eerste fase van bibliotheekvernieuwing
(2002–2008). Op basis van dit advies is in december 2008 met IPO en
VNG een bestuurlijk akkoord gesloten over het plan van aanpak 2009–2012.
Dit plan bestaat grofweg uit drie onderdelen:
 1. de uitwerking en uitvoering van het innovatiebeleid
   Aandachtspunten zijn met name:
 * ontwikkeling van digitale diensten met bijbehorende infrastructuur en
content;
 * innovatie van het collectiebeleid;
 * innovatie van HRM en marketing.
 2. het opstellen van een bibliotheekcharterHierin worden de taken, verantwoordelijkheden
en bevoegdheden van de verschillende overheden (Rijk, provincies en gemeenten)
vastgelegd.
 3. de splitsing van de Vereniging van Openbare Bibliotheken
   Het gaat hier om de opdeling van de huidige Vereniging van Openbare
Bibliotheken (VOB) in een sectorinstituut, betaald door het Rijk, en een brancheorganisatie,
betaald door de bibliotheeksector.
 
 Aansturing van de bibliotheekvernieuwing in 2009 is in handen van een
tijdelijke regiegroep, bestaande uit vertegenwoordigers van OCW, VOB en de
commissie Calff. De regiegroep stuurt de opzet en uitwerking van de plannen
2009 – 2012 aan via een (eveneens tijdelijke) projectgroep, bestaande
uit deskundigen op de verschillende aandachtsgebieden. Deze projectgroep buigt
zich in 2009 ook nadrukkelijk over de vraag met welke indicatoren het vernieuwingsproces
vanaf 2010 kan worden gemonitord.
 
 In 2010 zal het nieuwe sectorinstituut het innovatiebeleid vormgeven en
aansturen. Daarnaast wordt het nieuwe sectorinstituut verantwoordelijk voor
de uitvoering van besteltaken, inclusief de speciale besteltaak voor de leesvoorziening
voor leesgehandicapten.
 
 Het innovatiebeleid concentreert zich in 2010 op:
 • de ontwikkeling van digitale diensten, content en infrastructuur;
 • het collectiebeleid (centraal waar het moet, decentraal waar het
kan);
 • het HRM-beleid (nieuwe opleiding en verdere professionalisering
van de sector);
 • een betere marketing.
 Vanuit de gedachte dat vernieuwing ook en vooral vanuit de sector zelf
moet komen, zullen in 2010 de eerste «innovatiecentra» worden
ingericht.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
14.8
 
 
 
 
 Kengetal
 Basiswaarde
 Waarde
 
 
 Loket aangepast lezen – aantal ingeschreven
lezers
 31 165
 31 165
 
 
 Bron: VOB
 2007
 2008
 
 
 Loket aangepast lezen – uitleningen algemene
lectuur brailletitels
 6 819
 7 184
 
 
 Bron: VOB
 2007
 2008
 
 
 Loket aangepast lezen – uitleningen algemene
lectuur gesproken boeken
 1 037 858
 1 061 259
 
 
 Bron: VOB
 2007
 2008
 
 
 
 
 14.4 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
14.9Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en
de doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 OnderzoekOnderwerp
 AD of OD
 A. StartB. Afgerond
 Vindplaats
 
 
 Beleidsdoorlichting
 Kunstenbeleid: waarborgen aanbod en participatie
 OD (14.3.1)
 A 2010B 2011
 
 
 
 
 Cultureel
erfgoed
 OD
(14.3.2)
 A 2014B 2015
 
 
 
 
 Openbare bibliotheken
 OD (14.3.3)
 A 2012B 2012
 
 
 
 Effectenonderzoek ex post
 Evaluatie flankerend beleid WWIK
 OD (14.3.1)
 A 2009B 2010
 
 
 
 
 Evaluatie
wet archeologische monumentenzorg
 OD (14.3.2)
 A 2009B 2011
 
 
 
 
 Evaluatie
fiscale regelingen monumentenzorg
 OD (14.3.2)
 A 2009B 2010
 
 
 
 
 Evaluatie vaste boekenprijs
 OD (14.3.3)
 A 2009B 2010
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 Evaluatie aanvraag- procedure Verschil Maken
 OD (14.3.1)
 A 2009B 2010
 
 
 
 
 
 ARTIKEL 15. MEDIA
 15.1 Een divers media-aanbod
 Omschrijving
 Het mediabeleid van de overheid richt zich op radio, kranten, opiniebladen,
journalistieke en culturele uitingen via internet en, uiteraard, televisie.
Deze media spelen een prominente rol in de samenleving. Media zijn een bron
van kennis en informatie, het zijn podia voor het democratisch debat. Media
geven onze cultuur vorm, zowel in internationaal perspectief, als nationaal,
lokaal en binnen groepen met een bepaald levensbeschouwelijk of maatschappelijk
interessegebied. Tenslotte zijn media dragers van kunst en vermaak: verhalen,
drama, muziek en documentaires. De overheid borgt vier publieke belangen in
het mediabeleid: onafhankelijkheid, verscheidenheid, kwaliteit en toegankelijkheid.
 
 Het merendeel van het media-aanbod komt op de markt tot stand, maar de
genoemde publieke belangen zijn daarbij niet vanzelfsprekend verzekerd. Zelfs
nu door digitalisering het aantal distributiekanalen toeneemt, blijft «publieke»
audiovisuele programmering («content») schaars.
Bovendien is op veel deelmarkten sprake van concentratie van macht in handen
van enkele mediabedrijven. Dit is een risico voor de verscheidenheid en de
toegankelijkheid van het aanbod en daarom intervenieert de overheid. Ook beschermt
de overheid burgers, in het bijzonder minderjarigen, tegen mogelijke schadelijke
effecten van media.
 
 Om effect te sorteren, strekt het mediabeleid zich uit over de volle breedte
van het medialandschap. Grofweg valt het beleid in zeven onderdelen uiteen:
 1. Financiering van de landelijke publieke omroep en Wereldomroep en wetgeving
voor alle publieke omroepen (lokaal, regionaal, landelijk en wereldomroep).
 2. Wetgeving voor commerciële omroep. Eisen aan commerciële
televisie vloeien voornamelijk voort uit Europese richtlijnen op het gebied
van audiovisuele media en interne markt en gaan onder andere over reclame
en bescherming van minderjarigen. Aangezien de regering voorstander is van
een zo groot mogelijk gelijk speelveld voor Nederlandse commerciële omroepen
stelt hij zo min mogelijk eisen aan deze omroepen. De regels beperken zich
tot het minimum wat de richtlijn voorschrijft. Alleen op het punt van alcoholreclame
en ondertiteling gaan zij verder dan de richtlijn voorschrijft.
 3. Wet- en regelgeving voor de distributie van elektronische media.
 4. Financiële steun voor dagbladen, voor opinieweekbladen en voor
journalistiek en meningsvorming op internet. Hiervoor bestaan onder meer de
subsidieregelingen van het Stimuleringsfonds voor de Pers.
 5. Wetgeving die concentratie op mediamarkten beperkt.
 6. Aanmoedigen van zelfregulering door media via bijvoorbeeld de Kijkwijzer
van het Nederlands Instituut voor Classificatie van Audiovisuele Media (NICAM),
de Nederlandse Reclame Code, de Raad voor Journalistiek en de mediacode.
 7. Bescherming en educatie van mediagebruikers, in het bijzonder jongeren
en hun ouders.
 Verantwoordelijkheid van de minister
 De minister van OCW heeft specifieke zorg voor het stelsel van landelijke,
regionale en lokale publieke omroepen en de wet- en regelgeving op dat terrein.
Hij is ook verantwoordelijk voor de financiering van de landelijke publieke
omroep, de wereldomroep en enkele andere aan de omroep verbonden instellingen.
Sinds 1 januari 2006 is de verantwoordelijkheid voor de financiering
van de regionale omroep overgedragen aan de provincies. Het Commissariaat
voor de Media heeft de overdracht eind 2008 positief geëvalueerd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VIII
nr 129). In een brief aan de Tweede Kamer dit najaar zet de minister
zijn verantwoordelijkheid voor de regionale omroep nog eens uiteen. De gemeenten
zijn verantwoordelijk voor de financiering van de lokale omroep. Dit wordt
wettelijk geborgd met ingang van 1 januari 2010. De minister van OCW is verder
verantwoordelijk voor het Stimuleringsfonds voor de Pers en voor tijdelijke
subsidies aan diverse non-profit initiatieven op het terrein van de media
(uit het budget subsidies mediabeleid).
 De minister van OCW is tot slot verantwoordelijk voor naleving van de
Mediawet en het Mediabesluit door de diverse publieke en commerciële
media. Het toezicht op de naleving wordt uitgevoerd door het Commissariaat
voor de Media.
 De minister van OCW is, afgezien van naleving van de Mediawet, niet verantwoordelijk voor de vorm en inhoud van het media-aanbod.
Dat zijn de omroepen, de pers en andere aanbieders zelf. Op deze manier is
redactionele onafhankelijkheid van media tegenover de overheid beschermd.
 Externe factoren
 Het Nederlandse overheidsbeleid is slechts één van de factoren
die het medialandschap beïnvloeden. Andere belangrijke invloeden zijn
technologische innovaties, met name op het gebied van digitalisering, economische
trends als diversificatie en concentratie van mediabedrijven en veranderingen
binnen de reclamemarkt. Van grote invloed zijn verder Europese regels en aanbevelingen
en het toezicht van Europa op de naleving ervan. Daar komt nog bij dat de
wijze waarop mensen met media omgaan ook ingrijpend verandert, om tal van
redenen. Vanwege deze veelheid aan invloeden kan de overheid slechts verantwoordelijkheid
dragen voor het systeem van financiering en regulering van media. De overheid
is niet verantwoordelijk voor de uitkomst: het aanbod en het gebruik van media.
Dit geldt eens te meer omdat de overheid zich niet mengt in de inhoud, in
verband met de vrijheid van meningsuiting (neergelegd in artikel 7 van de
Grondwet). In het vervolg van deze begroting zijn niettemin gegevens opgenomen
over aanbod en gebruik van media. Zoals aangegeven kunnen deze niet als een
direct gevolg van het mediabeleid beschouwd worden. Ze geven wel een indicatie
of de doelen van dit beleid gerealiseerd worden.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
15.1 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
peildatum
 Waarde 2008
 Streefwaarde 2010
 
 
 1. Publieksbereik landelijke publieke televisie
 85%
 86%
 85%jaarlijks
 
 
 Bron: Stichting Kijkonderzoek
 2003
 
 
 
 
 2. Dagbladconcentraties (maximum % oplagemarkt)
 33%
 29%
 35% (Max)
 
 
 Bron: HOI-online.nl
 2006
 
 2009
 
 
 
 
 Toelichting:
 1. Het maatschappelijke effect van de publieke omroep hangt mede af van
het aantal mensen dat kijkt en/of luistert. Gezien de vele commerciële
alternatieven en de digitalisering zijn marktaandelen van de publieke radio
en televisiezenders hiervoor een minder goede indicator. In plaats daarvan
is het weekbereik genomen: het percentage mensen (boven de 6 jaar) dat per
week minimaal 15 minuten aaneengesloten heeft gekeken naar de publieke televisie.
Gezien de ontwikkelingen binnen de media is een hogere streefwaarde dan de
huidige realisatiewaarde niet reëel. Deze streefwaarde maakt onderdeel
uit van de prestatieovereenkomst 2008–2010 tussen de landelijke publieke
omroep en de minister van OCW.
 2. Om diversiteit van de meningsvorming te beschermen, gaat (tijdelijke)
wetgeving mediaconcentratie als gevolg van fusies en overnames tegen. Hiertoe
mag het marktaandeel per dagbladonderneming na overname(s) nooit meer dan
35% bedragen. In 2008 had de grootste uitgever een marktaandeel van
29%. De wet loopt tot 1 januari 2010. Voor die datum besluit het kabinet
over al dan niet verlengen van de wet.
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
15.2 Kengetallen
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
peildatum
 Waarde 2008
 
 
 1a. Aantal Nederlandstalige televisiekanalen
 19
 20
 
 
 1b. Aantal Nederlandstalige radiokanalen
 21
 23
 
 
 Bron: Commissariaat voor de media (monitormediaconcentratie)
 2005
 
 
 
 21. Waardering publieke omroep: %
mensen dat uitzendingen betrouwbaar vindt
 71%
 75%
 
 
 Bron: Nederlandse Publieke Omroep
 2006
 
 
 
 3. Aantal redactioneel zelfstandige dagbladen
 26
 26
 
 
 Bron: Persmediamonitor
 2006
 
 
 
 4. Distributie elektronische media in huishoudens
 
 
 
 
   – % met kabelaansluiting
 88,5%
 79%
 
 
   – % digitale ether
 3,7%
 8%
 
 
   – % satelliet
 10,1%
 12%
 
 
   – % IPTV (televisie via
internet)
 1,7%
 4%
 
 
 Bron:TNO
 2006
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 1. Het aantal radio- en televisiekanalen voor het Nederlandse publiek
is een grove indicator voor de diversiteit van de audiovisuele media. In dit
overzicht staan de landelijke algemene zenders, met uitzondering van digitale
themakanalen.
 2. De publieke omroep onderzoekt of het Nederlandse publiek zijn aanbod
onderscheidend vindt. De belangrijkste dimensie hierin is of de kijkers de
uitzendingen van de publieke omroep betrouwbaar vinden.
 3. Het aantal redactioneel zelfstandige kranten is een grove indicator
voor de diversiteit van de pers. De indicatoren in deze tabel wijken af van
die in vorige begrotingen, omdat hierin vanaf de begroting 2010 de gratis
dagbladen zijn meegenomen. In de basiswaarde zijn twee en in de
realisatiewaarde 2008 vier gratis dagbladen opgenomen. Per 1 oktober 2008
is gratis dagblad DAG opgehouden te bestaan.
 4. Concurrentie tussen en op distributienetwerken is gunstig voor toegankelijkheid:
zowel eindgebruikers als aanbieders van inhoud hebben meer te kiezen en de
prijzen voor distributie worden doorgaans lager. In 2008 is de kabel nog steeds
het dominante netwerk voor de distributie van televisie en ether het belangrijkst
voor radio.
 15.2 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
15.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 15x (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 909 647
 
 
 898 378
 
 
 904 583
 
 
 896 514
 
 
 900 542
 
 
 905 937
 
 
 910 691
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 887 881
 
 
 899 124
 
 
 905 329
 
 
 897 260
 
 
 901 288
 
 
 905 937
 
 
 910 691
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bevorderen dat alle burgers toegang hebben
tot een kwalitatief hoogwaardig, onafhankelijk en pluriform media-aanbod
 
 
 883 278
 
 
 891 274
 
 
 897 486
 
 
 894 730
 
 
 898 762
 
 
 903 411
 
 
 908 165
 
 
 
 • Financiering publieke omroep
 866 433
 873 792
 880 004
 877 248
 881 280
 885 929
 890 683
 
 
 • Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Omroepproducties
 16 845
 17 482
 17 482
 17 482
 17 482
 17 482
 17 482
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programmakosten overig
 
 
 4 603
 
 
 7 850
 
 
 7 843
 
 
 2 530
 
 
 2 526
 
 
 2 526
 
 
 2 526
 
 
 
 • Overige uitgaven (geen Mediawet)
 4 603
 7 850
 7 843
 2 530
 2 526
 2 526
 2 526
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 252 022
 
 
 257 367
 
 
 246 252
 
 
 202 000
 
 
 202 000
 
 
 202 000
 
 
 202 000
 
 
 
 
 
 Coalitieakkoord:
 • In het Coalitieakkoord zijn voor artikel 15 Media enveloppegelden
gereserveerd. Het gaat om een bedrag van € 50 miljoen in 2008. Dit
bedrag is inmiddels via de Mediawet toegekend. Vanaf 2011 wordt dit bedrag € 75
miljoen. Dit is € 25 miljoen minder dan het Coalitieakkoord voorzag.
Deze oploop is op de aanvullende post bij Financiën gereserveerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
15.4 Budget flexibiliteit per operationele doelstelling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal opererationele doelstellingen)
 
 
 897 486
 
 
 894 730
 
 
 898 762
 
 
 903 411
 
 
 908 165
 
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 897 486
 894 730
 898 762
 903 411
 908 165
 
 
 Totaal bestuurlijk gebonden
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 Totaal niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 Bevorderen dat alle burgers toegang hebben
tot een kwalitatief hoogwaardig, onafhankelijk en pluriform media-aanbod
 
 
 897 486
 
 
 894 730
 
 
 898 762
 
 
 903 411
 
 
 908 165
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 897 486
 894 730
 898 762
 903 411
 908 165
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 15.3 Operationele beleidsdoelstelling
 15.3.1 Bevorderen dat alle burgers toegang hebben tot
een kwalitatief hoogwaardig, onafhankelijk en pluriform media-aanbod
 Motivering
 Het kabinet legt de komende jaren het accent op drie terreinen van het
mediabeleid. Ten eerste bevordert het kabinet goede en gevarieerde radio en
televisie. Hier ligt vooral een taak voor de landelijke publieke omroep. Die
krijgt meer geld, er komen nieuwe spelregels voor de multimediale taak, de
raad van bestuur behoudt de regie en de regels voor erkenning van omroepen
veranderen. Commerciële televisie zal profiteren van een soepeler reclameregime.
Daartegenover staat een verbod op het uitzenden van alcoholreclame op radio
en televisie tussen 6.00 uur en 21.00 uur, met het oog op minderjarigen.
 Ten tweede wil het kabinet bijdragen aan een levendig journalistiek klimaat.
Steun voor de geschreven pers is daarbij niet het enige instrument. Het gaat
ook om steun voor de kwaliteit van journalistiek via radio, televisie en internet.
 Ten derde hecht het kabinet eraan dat de jeugd bewust omgaat met media.
Het gaat dan zowel om het positieve gebruik van media – voor informatie,
discussie en expressie – als om weerbaarheid tegenover mogelijk schadelijke
inhoud. Dit vergt ook deelname van mediaorganisaties aan de Kijkwijzer en
zelfregulering via gedragscodes.
 Instrumenten
 Publieke omroep
 De landelijke publieke omroep wordt vanuit de mediabegroting gefinancierd.
Vanaf 2011 is er € 25 miljoen gereserveerd om de rijksomroepbijdrage
te kunnen verhogen. Dit geld is bestemd voor het dekken van begrotingstekorten
die worden verwacht door de stijgende kosten voor de reguliere activiteiten
en het realiseren van de ambities op het gebied van expressie en cultuur (waaronder
drama) en het bereik van jongeren en kinderen.
 • Stond 2008 in het teken van spelregels voor de multimediale taak
van de publieke omroep, en 2009 in het teken van de erkenning van afzonderlijke
omroepverenigingen, 2010 is het jaar waarin beiden samenkomen en de nieuwe
erkenningsperiode voor de publieke omroep ingaat. Deze loopt van 1 september
2010 tot 1 januari 2016.
 • In maart 2010 dient de landelijke publieke omroep een beleidsplan
in voor de periode 2010–2015. Daarin is onderbouwd op welke wijze de
publieke omroep zijn wettelijke, multimediale taak wil gaan vervullen. Op
basis van het beleidsplan maakt de minister van OCW prestatieafspraken met
de publieke omroep. Deze strekken zich uit over het aanbod en het publieksbereik
van de diverse platforms (radio, televisie, themakanalen, internet en overige
nieuwe diensten).
 • De raad van bestuur houdt de regie over het geheel. De Erkenningswet
die in 2009 in werking is getreden, schept de kaders voor de verdeling van
zendtijd en geld tussen afzonderlijke omroepen.
 • Uiterlijk 1 januari 2010 zal de minister besluiten of Max en LLiNK
een volwaardige erkenning verdienen en of de nieuwkomers Wakker Nederland
en Powned aan de eisen voldoen om toe te treden als aspirant-omroep. Naast
het ledental is een belangrijke eis dat nieuwe omroepen echt iets nieuws toevoegen
aan het publieke aanbod. Erkende omroepverenigingen krijgen een vast budget,
waarvan de helft voor iedereen hetzelfde is en de andere helft is verdeeld
naar rato van ledental (glijdende schaal). Ook taakorganisaties (NOS-RTV,
NPS, Educom) krijgen een vast budget. Alle omroepen kunnen daarnaast aanspraak maken op het programmaversterkingsbudget dat de raad van
bestuur beheert. Met dat geld maken omroepen programma’s in genres of
doelgroepen waar anders gaten zouden vallen.
 • Naar aanleiding van moties van de Tweede Kamer onderzoekt het kabinet
in 2010 of het gewenst is de zendtijd voor kerken en levensbeschouwelijke
organisaties onder te brengen in één organisatie. Verder onderzoekt
hij of voor de volgende erkenningsperiode (2015–2020) andere spelregels
nodig zijn voor de erkenning van omroepen. In dat onderzoek worden aanbevelingen
van de visitatiecommissie meegenomen.
 • In 2010 maakt de minister van OCW prestatieafspraken met de Wereldomroep,
gebaseerd op het beleidsplan voor 2010–2015 van de Wereldomroep en een
evaluatie door een (afzonderlijke) visitatiecommissie van de periode 2004–2008.
 Commerciële omroep
 • De richtlijn Audiovisuele Mediadiensten moet uiterlijk 19 december
2009 geïmplementeerd zijn in de Mediawet. Het doel van de AVMD-richtlijn
is het creëren van een gelijk speelveld voor alle audiovisuele mediadiensten
binnen de Europese Unie. De reikwijdte van de AVMD-richtlijn is uitgebreid
van traditionele televisie naar audiovisuele mediadiensten op aanvraag.
 • Voor audiovisuele mediadiensten op aanvraag geldt een aantal basisregels.
Uitgebreidere regels gelden voor lineaire audiovisuele mediadiensten (uitgezonden
op basis van een schema van de dienstenaanbieder). Dit was overigens ook al
zo in de richtlijn Televisie zonder Grenzen. Een aantal kwantitatieve reclamebepalingen
(zoals onder andere onderbrekingen bij films) zijn geliberaliseerd in de AVMD-richtlijn.
Om een gelijk speelveld te creëren heeft de minister gekozen de regelgeving
voor de commerciële omroep in de Mediawet 2008 te liberaliseren tot op
het Europees minimumniveau.
 • Met de implementatie worden regels voor onder meer stimulering
van Europese producties, de bescherming van minderjarigen tegen ernstig schadelijke
programmering en voorschriften voor sponsoring en productplaatsing aangepast
aan de eisen van de richtlijn.
 Pers en journalistieke producties
 Het Stimuleringsfonds voor de Pers stimuleert de pluriformiteit van de
pers, voor zover die van belang is voor de informatie en opinievorming. Als
gevolg van digitalisering en convergentie gaat persbeleid vooral over de pluriformiteit
van journalistieke content. De functies nieuws,
informatievoorziening, opinie en debat worden op allerlei manieren vervuld,
op tal van platforms. Het beleid sluit bij deze trend aan.
 • De perssector wordt geconfronteerd met dalende oplages en teruglopende
advertentie-inkomsten. Dit zet druk op de kwaliteit van de journalistiek en
op de diversiteit van het medialandschap. Om innovatie van de sector te stimuleren
en zo een gezonde perssector te bevorderen, stelt het kabinet op grond van
de Mediawet (art 8.8) in 2010 maximaal 4% van de Steropbrengsten beschikbaar.
In een brief aan de Kamer in het najaar 2009 reageert de minister van OCW
op de aanbevelingen van de Tijdelijke Commissie Innovatie en Toekomst Pers
(commissie Brinkman). Naast het stimuleren van innovatie in pers en journalistiek
gaat het om wet- en regelgeving, samenwerking tussen omroep en pers en onderzoek
ten behoeve van de sector.
 • Er is een regeling voor jonge journalisten aangekondigd, die krantenredacties
in staat moet stellen om één tot twee jonge journalisten in
dienst te nemen en te houden. Bij de personele krimp die nagenoeg alle
kranten doormaken, komen juist de banen voor jonge journalisten als eerste
in gevaar. Deze regeling wordt uitgevoerd door het Stimuleringsfonds voor
de Pers en zal in de loop van 2009 in werking treden. De looptijd van deze
regeling is twee jaar.
 • Voor 1 januari 2010 wordt verder besloten of en zo ja hoe de Tijdelijke
wet mediaconcentratie wordt verlengd.
 • Met behulp van jaarlijks onderzoek door het Commissariaat voor
de Media volgt de minister de ontwikkeling van diversiteit en concentratie
in de media.
 Bewust mediagebruik
 De overheid rekent het tot haar taak kinderen en jongeren te beschermen
tegen een overdaad aan seks en geweld op televisie. De overheid wil dat zij
kritisch, actief en bewust met de invloed van media omgaan. De ministers van
OCW en Jeugd en Gezin werken op dit beleidsterrein nauw samen.
 • Het Mediawijsheid Expertisecentrum gaat kinderen, (groot)ouders,
opvoeders en leerkrachten helpen actief en verstandig gebruik te maken van
media. Er is inmiddels online dienstverlening via de sitewww.mediawijsheidkaart.nl. De publiekscampagne Mediawijs heeft het expertisecentrum in 2009
landelijke bekendheid gegeven.
 • In 2010 worden activiteiten voortgezet en uitgebouwd, onder meer
via het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid en de bibliotheken. Het
budget voor het Mediawijsheid Expertisecentrum loopt op tot maximaal € 2
miljoen in 2010.
 • Media, zowel publiek als commercieel, worden gestimuleerd maatschappelijke
verantwoordelijkheid te nemen. In de vorm van zelfregulering kunnen bestaande
gedragscodes worden verbeterd en nieuwe geïnitieerd.
 Distributie
 In samenwerking met de staatssecretaris van Economische Zaken worden in
2010 de commerciële radiofrequenties voor de landelijke en niet-landelijke
FM-zenders en AM-zenders verlengd voor de periode vanaf 2011. Voorwaarde voor
verlenging is dat een vergunninghouder investeert in digitalisering van etherradio.
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 095 nr 241). Tevens zal voor de publieke omroep opnieuw frequentieruimte worden
toegewezen .
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
15.5 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
peildatum
 Waarde 2008
 Streefwaarde 2010
 
 
 1. Onderscheidende programmering publieke
televisie: % zendtijd informatie en jeugd
 77%
 77%
 75%
 
 
 Bron: Stichting Kijkonderzoek
 2006
 
 
 
 
 2. Aantal culturele documentaires regionale omroep
 20
 26
 30
 
 
 Bron: Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele
Omroepproducties
 2006
 
 
 
 
 3. Bekendheid Kijkwijzer
 79%
 86%
 80%
 
 
 Bron: Nederlandse Instituut voor Classificatie van
Audiovisuele Media
 2006
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 1. Het onderscheidende karakter van het publieke aanbod laat zich verder
aflezen uit de verdeling van televisiezendtijd over de diverse genres. De
publieke omroep bracht aanzienlijk meer informatie en programma’s voor
de jeugd, namelijk 77% van de publieke zendtijd. Deze gegevens worden
alleen geproduceerd door de Stichting Kijk Onderzoek (SKO). Omdat SKO voor
de branche werkt, volgt de indeling in genres ook de behoeften en gebruiken
in de mediawereld. Afhankelijk van de prestatie-overeenkomst 2010–2015,
die in 2010 wordt gesloten, worden nieuwe indicatoren vastgesteld.
 2. Het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Omroepproducties ontvangt
vanaf 2008 € 500 000 extra subsidie voor culturele programmering
door regionale omroepen. Hiervoor worden jaarlijks extra documentaires gemaakt
naast de documentaires, die de regionale omroep in 2006 produceerde.
 3. De Kijkwijzer is een belangrijk hulpmiddel voor bewust mediagebruik
door kinderen en hun opvoeders. Pictogrammen geven informatie over de inhoud
van het mediaproduct en er is een indicatie opgenomen vanaf welke leeftijd
de inhoud niet schadelijk is. De leeftijdsgrenzen zijn bovendien bepalend
voor het uitzendtijdstip van programma’s op televisie. Het streven is
dat 80% van de Nederlandse bevolking bekend is met de Kijkwijzer. In
2008 is dit streefcijfer ruimschoots gehaald met 86%.
 15.4 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
15.6 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en
de doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 Onderzoekonderwerp
 AD of OD
 A. StartB. Afgerond
 Vindplaats
 
 
 Beleidsdoorlichting
 Beleidsdoorlichting art. 15
 OD 1
 A: 2009B: 2010
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 
 Verkenning
spelregels concessieperiode 2010–2015
 OD 1
 A: 2009B:
2010
 
 Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VIII, nr. 55
 
 
 
 
 Onderzoek
naar de haalbaarheid van integratie van de taken zendtijd voor kerken en levensbeschouwelijke
organisaties met taken van omroepverenigingen en taakorganisaties
 OD1
 A: 2009B: 2010
 
 Tweede
Kamer, vergaderjaar, 2008–2009, 31 804, nr. 60
 
 
 
 
 
 ARTIKEL 16. ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID
 16.1 Algemene doelstelling: het scheppen van een internationaal
concurrerende onderzoeksomgeving die onderzoekers uitdaagt tot optimale wetenschappelijke
prestaties en die goed aansluit op maatschappelijke behoeften.
 Omschrijving
 Door te zorgen dat de omvang, het vernieuwende vermogen en de kwaliteit
van het publiek gefinancierde Nederlandse onderzoek op peil zijn, kan het
onderzoeksbestel goed en doelmatig functioneren binnen de maatschappij. Daarom
wordt bevorderd dat wetenschap en wetenschappers van hoog niveau zijn, dat
er voldoende ruimte is voor onafhankelijk en vernieuwend wetenschappelijk
onderzoek, en dat de wetenschap kan bijdragen aan ontwikkelingen in het hoger
onderwijs en aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken.
 
 Het Nederlandse onderzoeksstelsel in zijn totaliteit (publiek en privaat)
bestaat uit een verscheidenheid van instellingen en organisaties, die in het
stelsel elk hun eigen functie hebben. Dit varieert van het uitvoeren van fundamenteel
onderzoek tot ontwikkelingswerk op alle terreinen van wetenschap.
 
 De minister zet een aantal instrumenten in om deze algemene doelstelling
te halen. De instrumenten sluiten aan bij de strategische beleidsvisie. Deze
beleidsvisie is te vinden in de beleidsnotitie Het Hoogste Goed, de strategische
agenda voor het hoger onderwijs-, onderzoek en wetenschapsbeleid (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 288, nr.1 enTweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 288, nr. 17).
 Verantwoordelijkheid van de minister
 De minister is verantwoordelijk voor:
 • het scheppen van voorwaarden voor het doelmatig functioneren van
een aantal wetenschappelijke instellingen, waaronder onderzoeksorganisaties
en wetenschappelijke bibliotheekinstellingen. Deze instellingen nemen binnen
het onderzoeksbestel zowel zelfstandig als in relatie tot de universiteiten
en bedrijven een belangrijke plaats in;
 • het vernieuwende vermogen en de kwaliteit van het Nederlandse onderzoek
en van de onderzoeksfaciliteiten;
 • de coördinatie van het wetenschapsbeleid in nationale en internationale
context;
 • het toezicht op een efficiënte besteding van geld en op voldoende
verspreiding van kennis naar de maatschappij.
 Externe factoren
 • Effect van de arbeidsmarktsituatie op de aantrekkingskracht van
een wetenschappelijke functie;
 • De nationale en internationale loopbaanmogelijkheden in het onderzoeksbestel
voor (jonge) talentvolle mensen;
 • De mate waarin prioriteitskeuzen in het onderzoek aansluiten bij
internationale ontwikkelingen in de wetenschap en bij de maatschappelijke
vraag naar kennis.
 De minister kan deze factoren slechts beperkt beïnvloeden, maar is
er bij het halen van de beleidsdoelstellingen wel afhankelijk van.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
16.1 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
 
 
 1 Internationale wetenschappelijke kwaliteit op
basis van de relatieve Nederlandse citatiescore (mondiale gemiddelde = 1)
 1,26(= mondiaal top-3)
 1,34(= mondiaal top-3)
 Behorende tot de top-3 mondiaal
 
 
 Bron: NOWT/CWTS
 peildatum: 2000–2003
 peildatum: 2003–2006
 
 
 
 2 Wetenschappelijke productiviteit(aantal
wetenschappelijke publicaties per onderzoeker in de publieke sector)
 0,95
 1,44
 Top-5 positie binnen een groep referentielanden
 
 
 Bron: NOWT/CWTS
 peildatum: 2000–2003
 peildatum: 2006
 
 
 
 3 Promotiegraad (aantal promoties per 1000 personen
in de leeftijdsgroep 25–34 jarigen)
 0,95
 1,61
 > 1,55
 
 
 Bron: VSNU (aantallen promoties) en CBS (leeftijdsgroep)
 peildatum: 2000
 peildatum:
2008
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De indicatoren 1 en 2 beschrijven in algemene termen de mate van kwaliteit
en doelmatigheid van het onderzoek bij de instellingen en organisaties die
wetenschappelijk onderzoek verrichten. Ze zijn het resultaat van het handelen
van vele actoren, waarbij ook de beleidsinzet een rol speelt, zij het indirect.
Ook als gekeken wordt naar het functioneren van groepen van instellingen,
waaronder de instellingen die onder dit beleidsartikel vallen, dan blijkt
dat de kwaliteit van het uitgevoerde onderzoek relatief zeer goed is, zich
kan meten met onderzoek in andere landen en bij veel instellingen ver boven
het wereldgemiddelde ligt.
 
 Voor de indicatoren 1 en 2 komen pas begin 2010 nieuwe gegevens beschikbaar
bij het verschijnen van het rapport «Wetenschaps- en Technologie Indicatoren
2010».
 
 Voor indicator 3 geldt dat de streefwaarde is gericht op een verhoging
van het relatief aantal promoties ten opzichte van de laatste waarde en moet
leiden tot een betere positie binnen de EU. Het overheidsbeleid richt zich
in dit verband op de verbetering en versterking van het promotiestelsel, en
daarnaast indirect ook op het vergroten van het aantal promoties. Cijfers
over de ontwikkeling in de afgelopen jaren laten zien dat zowel het absoluut
aantal promoties jaarlijks toeneemt alsook het relatief aantal gepromoveerden.
Langzaam tekent zich ook een positieverbetering af binnen de EU.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
16.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 16 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 1 159 387
 
 
 1 108 655
 
 
 1 197 221
 
 
 1 002 337
 
 
 993 838
 
 
 978 264
 
 
 976 564
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 56 036
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 1 018 295
 
 
 1 182 414
 
 
 1 239 302
 
 
 1 068 146
 
 
 1 059 787
 
 
 1 041 676
 
 
 1 039 948
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 1 014 828
 
 
 1 178 984
 
 
 1 236 048
 
 
 1 065 140
 
 
 1 056 781
 
 
 1 038 670
 
 
 1 036 942
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zorgen voor een voldoende toerusting van het
onderzoeksstelsel
 
 
 790 277
 
 
 808 830
 
 
 784 591
 
 
 782 488
 
 
 782 329
 
 
 780 648
 
 
 780 620
 
 
 
 • NWO
 315 610
 325 637
 313 343
 313 527
 316 027
 316 027
 316 027
 
 
 • KNAW
 91 747
 94 110
 90 774
 90 574
 90 574
 90 574
 90 574
 
 
 • Koninklijke Bibliotheek (KB)
 45 314
 46 429
 46 429
 46 429
 46 429
 46 429
 46 429
 
 
 • KNAW bibliotheek
 2 444
 2 504
 2 429
 2 429
 2 429
 2 429
 2 429
 
 
 • LF TUD bibliotheek
 7 375
 7 626
 7 626
 7 626
 7 626
 7 626
 7 626
 
 
 • IISG
 279
 284
 284
 284
 284
 284
 284
 
 
 • SURF
 7 270
 7 517
 7 517
 7 517
 7 517
 7 517
 7 517
 
 
 • CPG
 493
 515
 515
 515
 515
 515
 515
 
 
 • Montesquieu Instituut
 1 032
 1 067
 1 067
 1 067
 1 067
 1 067
 1 067
 
 
 • NCB
 5 000
 5 170
 5 170
 5 170
 5 170
 5 170
 5 170
 
 
 • TNO
 198 668
 197 585
 191 444
 190 967
 190 978
 191 063
 191 036
 
 
 • BPRC/ Stichting
AAP
 9 544
 9 597
 9 597
 9 597
 9 597
 9 597
 9 597
 
 
 • Nationaal Herbarium
 1 184
 1 225
 1 225
 1 225
 1 225
 1 225
 1 225
 
 
 • NLR
 865
 916
 916
 916
 916
 916
 916
 
 
 • Deltares
 2 160
 2 265
 2 265
 2 265
 2 265
 2 265
 2 265
 
 
 • MARIN
 888
 957
 957
 957
 957
 957
 957
 
 
 • STT
 227
 233
 233
 233
 233
 233
 233
 
 
 • EMBC
 658
 710
 724
 724
 724
 724
 724
 
 
 • EMBL
 3 734
 3 995
 4 100
 4 100
 4 100
 4 100
 4 100
 
 
 • ESA
 33 775
 34 832
 33 832
 33 232
 29 132
 29 032
 29 032
 
 
 • CERN
 29 844
 35 320
 35 444
 33 644
 33 644
 33 644
 33 644
 
 
 • ESO
 6 252
 6 820
 7 100
 7 100
 7 100
 7 100
 7 100
 
 
 • NEMO
 3 284
 3 368
 3 368
 3 368
 3 368
 3 368
 3 368
 
 
 • EG-Liaison
 325
 383
 405
 425
 455
 475
 475
 
 
 • NTU/INL
 2 963
 3 077
 3 241
 3 241
 3 171
 3 171
 3 171
 
 
 • EIB
 1 254
 1 297
 1 297
 1 297
 1 297
 1 297
 1 297
 
 
 • Nationale coördinatie
 11 034
 8 840
 7 105
 7 426
 8 362
 7 916
 7 916
 
 
 • Bilaterale samenwerking
 5 854
 4 021
 3 258
 4 383
 4 383
 4 383
 4 383
 
 
 • Weerstandsverhoging onderzoeksinstellingen (CBRN)
 1 470
 2 470
 2 470
 2 470
 2 470
 1 470
 1 470
 
 
 • Nader te verdelen
 37
 70
 456
 180
 714
 474
 473
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Het bevorderen van wetenschappelijke activiteiten
die bijdragen aan de ontwikkeling van specifieke kennis en/of aan het oplossen
van belangrijke maatschappelijke vraagstukken
 
 
 119 352
 
 
 181 731
 
 
 255 296
 
 
 100 104
 
 
 91 904
 
 
 75 474
 
 
 73 774
 
 
 
 • FES–
BSIK
 51 452
 69 945
 22 370
 0
 0
 0
 0
 
 
 • FES–
ITER
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 • FES-GATE
 2 000
 2 000
 2 000
 1 000
 0
 0
 0
 
 
 • FES- grootschalige
researchfaciliteiten
 22 822
 10 162
 3 902
 1 830
 1 830
 0
 0
 
 
 • FES- Parelsnoer
 7 750
 7 750
 7 750
 0
 0
 0
 0
 
 
 • FESSURF-net
 0
 6 800
 11 700
 6 300
 7 200
 0
 0
 
 
 • FES-NCB
 0
 4 700
 10 000
 8 400
 6 900
 0
 0
 
 
 • FES-ITER-2
 0
 0
 4 000
 4 000
 0
 0
 0
 
 
 • FES-Hersenen
en Cognitie
 0
 2 000
 4 000
 4 000
 3 900
 3 900
 2 200
 
 
 • Genomics
 15 000
 36 000
 40 000
 44 000
 44 000
 43 500
 43 500
 
 
 • Kenniswerkers
 0
 20 000
 120 000
 
 
 
 
 
 
 • Smart-mix
 4 975
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 • EET
 988
 400
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 • Valorisatie
 0
 0
 2 500
 2 500
 0
 0
 0
 
 
 • Talentenkracht
 300
 400
 500
 500
 500
 500
 500
 
 
 • Kust- en zeeonderzoek
 2 065
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 
 
 • ASTRON/LOFAR
 2 000
 2 074
 2 074
 2 074
 2 074
 2 074
 2 074
 
 
 • Grootschalige research infrastructuur
 10 000
 16 000
 19 000
 20 000
 20 000
 20 000
 20 000
 
 
 • Poolonderzoek
 0
 0
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 
 
 • Gezondheidsonderzoek
 0
 1 500
 1 500
 1 500
 1 500
 1 500
 1 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ruimte voor excellente onderzoekers en excellente
wetenschap
 
 
 104 613
 
 
 187 873
 
 
 195 873
 
 
 182 260
 
 
 182 260
 
 
 182 260
 
 
 182 260
 
 
 
 • Vernieuwingsimpuls
 88 613
 168 873
 168 873
 155 260
 155 260
 155 260
 155 260
 
 
 • VI-vrouwencomponent
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 
 
 • Talent Mozaiek
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 
 
 • Talent Rubicon
 4 000
 4 000
 4 000
 0
 0
 0
 0
 
 
 • Aspasia
 3 000
 4 000
 4 000
 4 000
 4 000
 4 000
 4 000
 
 
 • Toptalent
 4 000
 4 000
 4 000
 4 000
 4 000
 4 000
 4 000
 
 
 • Graduate schools
 4 000
 3 000
 11 000
 15 000
 15 000
 15 000
 15 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programmakosten-overig
 
 
 279
 
 
 540
 
 
 288
 
 
 288
 
 
 288
 
 
 288
 
 
 288
 
 
 
 • Uitvoeringsorganisatie DUO
 279
 540
 288
 288
 288
 288
 288
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 3 467
 
 
 3 430
 
 
 3 254
 
 
 3 006
 
 
 3 006
 
 
 3 006
 
 
 3 006
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 178 093
 
 
 215 474
 
 
 179 797
 
 
 143 333
 
 
 137 644
 
 
 121 299
 
 
 119 572
 
 
 
 
 
 Coalitieakkoord en aanvullend beleidsakkoord:
 In het Coalitieakkoord zijn voor het artikel
onderzoek en wetenschapsbeleid enveloppegelden gereserveerd. Het gaat om een
bedrag van € 24 miljoen in 2008, oplopend tot indicatief € 78
miljoen in 2011. Vanaf 2011 is de oploop op de aanvullende post bij Financiën
gereserveerd. De beleidsambities in deze begroting zijn uitgaande van deze
indicatieve invulling geformuleerd.
 Voor 2010 komt € 73 miljoen uit de enveloppe beschikbaar. Hiermee
worden de volgende maatregelen gefinancierd:
 • Graduate schools (OD 16.3.3)
 • Vrouwelijke hoogleraren/Aspasia (OD 16.3.3)
 • Grootschalige researchinfrastructuur (OD 16.3.2)
 • Genomics (OD 16.3.2)
 • Talent Mozaïek (OD 16.3.2)
 In het «aanvullend beleidsakkoord» zijn extra intensiveringen
voor 2009 en 2010 opgenomen. Voor dit artikel gaat het om investeringen in
een regeling voor de tijdelijke inzet van kenniswerkers. Voor 2009 en 2010
is respectievelijk € 20 miljoen en € 120 miljoen beschikbaar
gesteld. Deze maatregelen worden verder toegelicht bij de operationele doelstellingen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
16.3 Budget flexibiliteit per operationele doelstelling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal operationele doelstellingen)
 
 
 1 231 760
 
 
 1 064 852
 
 
 1 056 493
 
 
 1 038 382
 
 
 1 036 654
 
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 1 049 983
 1 012 488
 1 006 359
 1 001 506
 1 002 606
 
 
 Totaal bestuurlijk gebonden
 181 777
 52 364
 47 634
 33 878
 29 580
 
 
 Totaal niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 2 500
 2 998
 4 468
 
 
 
 Zorgen voor een voldoende toerusting van het
onderzoeksstelsel
 
 
 784 591
 
 
 782 488
 
 
 782 329
 
 
 780 648
 
 
 780 620
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 757 014
 757 324
 752 195
 751 172
 752 272
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 27 577
 25 164
 27 634
 26 478
 23 880
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 2 500
 2 998
 4 468
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Het bevorderen van wetenschappelijke activiteiten
die bijdragen aan de ontwikkeling van specifieke kennis en/of aan het oplossen
van belangrijke maatschappelijke vraagstukken
 
 
 255 296
 
 
 100 104
 
 
 91 904
 
 
 75 474
 
 
 73 774
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 101 096
 72 904
 71 904
 68 074
 68 074
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 154 200
 27 200
 20 000
 7 400
 5 700
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 0
 00
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ruimte voor excellente onderzoekers en excellente
wetenschap
 
 
 195 873
 
 
 182 260
 
 
 182 260
 
 
 182 260
 
 
 182 260
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 195 873
 182 260
 182 260
 182 260
 182 260
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 16.3 Operationele beleidsdoelstelling
 16.3.1 Zorgen voor een voldoende toerusting van het onderzoeksstelsel
 Motivering
 Om voldoende ruimte te kunnen geven aan excellent ongebonden en zuiver
wetenschappelijk en aan toegepast onderzoek dat beter aansluit op maatschappelijke
vraagstukken, is een adequate toerusting en bekostiging van onderzoeksorganisaties
vereist. Grensverleggend onderzoek ligt aan de basis van veel innovaties,
van een concurrerende economie en een vitale samenleving. Innovatieve, hoogwaardige
kennis creëert de voorwaarden voor structurele en duurzame economische
groei en het oplossen van maatschappelijke vraagstukken op gebieden zoals
water, zorg, veiligheid, migratie, klimaatverandering, energievoorziening.
 Een bijdrage aan internationale wetenschappelijke organisaties en deelname
aan Europese onderzoeksprogramma’s verhoogt de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het wetenschappelijk onderzoek. Voor Nederland is internationale wetenschappelijke
samenwerking essentieel voor de wetenschapsbeoefening en belangrijk vanuit
politiek, maatschappelijk en economisch oogpunt. Samenwerking in grote netwerken
en internationale instituten en programma’s biedt schaalvoordelen waardoor
onze onderzoekers toegang krijgen tot geavanceerde onderzoeksfaciliteiten.
Het kabinet vindt dat het wetenschappelijk onderzoek in Nederland zich moet
kunnen meten met het beste in de wereld.
 Op deze wijze kan Nederland bijdragen aan de Europese ambitie de meest
concurrerende economie van de wereld te worden. Het streven is er in algemene
zin op gericht binnen Europa tot de koplopers te behoren.
 Instrumenten
 • Bekostiging van de nationale onderzoeksinstellingen NWO, KNAW,
TNO en KB.
 • Contributies aan de grote internationale onderzoeksorganisaties
(ESA, ESO, CERN, EMBL, EMBC).
 • Subsidie aan een aantal wetenschappelijke instellingen, waaronder
wetenschappelijke bibliotheken, met een belangrijke instellingsoverstijgende
functie.
 • Subsidie aan Stichting SURF voor grensverleggende ict-innovaties.
Hierdoor kan het hoger onderwijs en onderzoek optimaal gebruik maken van de
mogelijkheden van ict om zo de kwaliteit van onderwijs en onderzoek te verbeteren.
Deze middelen zullen conform de kabinetsreactie op het advies van ICTRegie
over de ICT-onderzoeksinfrastructuur in Nederland (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 26 643, nr. 140) worden ingezet voor de versterking
van de ict-onderzoeksinfrastructuur zoals computernetwerken (SURFnet, Gigaport),
E-science en High Performance Computing.
 • Subsidie aan Senter/EG-Liaison voor het ondersteunen en stimuleren
van een zo groot mogelijke Nederlandse participatie in het EU-Kaderprogramma
voor onderzoek en ontwikkeling.
 • Subsidie aan Naturalis voor de totstandkoming van het Nederlands
Centrum voor Biodiversiteit (NCB). Op termijn zal het Nationaal Herbarium
hierin opgaan.
 • Subsidie aan het science center NEMO voor het uitvoeren van activiteiten
op het gebied van wetenschap en techniekcommunicatie ten behoeve van ondermeer
Kennislink, de continuïteit van de kleine science centra, en de Wetenschap-
en techniekweek.
 • Financiering van het universitaire onderzoek (via beleidsartikel
7: Wetenschappelijk Onderwijs).
 • Verdere implementatie van het interdepartementale proces van vraagprogrammering
van het onderzoek TNO en de GTI’s. Vanuit de maatschappelijke thema’s
en vraagstukken wordt in kennisarena’s meer specifiek de richting bepaald
voor kennis voor beleid, grote faciliteiten en kennis als vermogen.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
16.4 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
 
 
 1 R&D-investeringen als % BBP, gefinancierd
door
 1,82%
 1,70%
 3%
 
 
   – de overheid
 0,62%
 0,62%
 0,90%
 
 
   – bedrijven Nederland
 0,93%
 0,87%
 1,90%
 
 
   – overig (waaronder buitenland)
 0,27%
 0,21%
 0,20%
 
 
 Bron: CBS
 
 
 
 
 
 (*) schatting OCW op
basis voorlopige CBS cijfers over 2007
 peildatum: 2000
 peildatum 2007 (*)
 peildatum 2010
 
 
 2 Inzet wetenschappelijk personeel voor R&D(onderzoekers
per 1000 personen van de beroepsbevolking)
 5,2
 5,8
 > 5,8
 
 
 Bron: CBS
 peildatum: 2000
 peildatum 2007
 
 
 
 3 Nederlandse deelname in
EU-Kaderprogramma(opbrengst in % minus bijdrage in %)
 0%
 + 1,4%
 > 0%
 
 
 Bron: SenterNovem / EG Liaison
 peildatum: februari 2009
 peildatum: KP7 (2007–2013)
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De indicatoren 1 en 2 zijn het resultaat van investeringsbesluiten van
diverse partijen betrokken bij de uitvoering van R&D. De cijfers laten
zien dat er een duidelijke kloof ligt tussen de waarden van
2007 en de streefwaarden, met name bij het bedrijfsleven. Indicator 1 is mede
afhankelijk van de ontwikkeling van het BBP. Indicator 2, waarvan de streefwaarde
is gericht op een verhoging van de laatstgemeten waarde, is mede afhankelijk
van de ontwikkeling van de beroepsbevolking. Wat betreft indicator 1 heeft
het Kabinet uitgesproken er naar te streven om de ontwikkeling van onderwijs,
innovatie en kennis in een nader af te spreken lange termijnpad op tenminste
het niveau van het OESO-gemiddelde te brengen. Bij deze begroting vindt hiervan
nadere uitwerking plaats.
 Bij indicator 3 gaat het om het verschil tussen de Nederlandse bijdrage
aan het Kaderprogramma van de EU en de opbrengsten die Nederlandse onderzoekers
hieruit halen. Het streven is een positief saldo te realiseren, zoals dat
tot nu toe het geval is geweest bij de verschillende EU-Kaderprogramma’s.
De cijfers over het jaar 2008 laten een voorlopig saldo zien van 1,3%
(voorlopig omdat nog niet alle informatie beschikbaar is). De Nederlandse
prestaties voor het gehele KP7 tot nu toe laten een positief saldo zien van
1,4%.
 16.3.2 Het bevorderen van wetenschappelijke activiteiten
die bijdragen aan de ontwikkeling van specifieke kennis en/of aan het oplossen
van belangrijke maatschappelijke vraagstukken
 Motivering
 Om te zorgen dat het Nederlandse onderzoeksbestel beter in staat is (funderend)
onderzoek te verrichten en op een aantal terreinen de aansluiting met de internationale
top te bereiken of te behouden, investeert de overheid in een aantal specifieke
thema’s. Deze thema’s vragen vanwege hun potentie om bijzondere
prioriteitsstelling en financiering. Bij de meeste thema’s is sprake
van co-financiering door de betreffende onderzoeksinstelling en/of andere
departementen. De thema’s sluiten aan bij de grote nationale onderzoeksprioriteiten
en bij prioriteiten die voortkomen uit de kennis en innovatieagenda van het
kabinet en anticiperen op de maatschappelijke kennisbehoeften (zorg, energie,
water, duurzaamheid, etcetera).
 Instrumenten
 • Bijdragen uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES)
in het kader van het Besluit subsidies investeringen kennisinfrastructuur
(Bsik) aan veertien ICES/KIS-3 projecten waarvoor OCW penvoerder is.
 • Bijdragen uit de FES impulsen 2005 en 2006 voor toponderzoek en
innovatieprogramma’s aan het project Game Research for Training and
Entertainment (GATE), en aan het Parelsnoer project voor het opzetten van
een infrastructuur voor prospectieve Nationale Biobanken.
 • Bijdrage aan NWO uit de FES impuls 2005 voor de investering in
een vijftal grootschalige researchfaciliteiten.
 • Bijdrage uit de Fes-enveloppe voor maatschappelijke innovatieprogramma’s
aan het project Hersenen en Cognitie.
 • Bijdrage uit de Fes-enveloppe voor grootschalige researchinfrastructuur
aan het project Surfnet 7. SURFnet 7 vormt een belangrijk deel van de Nederlandse
ICT researchinfrastructuur en heeft tot doel het huidige hybride computernetwerk
door te ontwikkelen zodat het behoort tot het meest geavanceerde researchnetwerk
voor hoger onderwijs en onderzoek ter wereld.
 • Bijdrage uit de Fes-enveloppe voor grootschalige researchinfrastructuur
aan de totstandkoming van het Nederlands Centrum voor Biodiversiteit (NCB).
Met het Nationaal Centrum Biodiversiteit (NCB) wordt een up-to-date onderzoeksfaciliteit
voor onderzoek op het gebied van biodiversiteit gerealiseerd.
 • Bijdrage uit de Fes ronde voor aflopende Fes-projecten in het domein kennis, innovatie en onderwijs aan het project ITER-NL2. In dit project
wordt gewerkt aan ontwerp en constructie van wetenschappelijke instrumentatie
voor het internationale kernfusiereactorproject ITER.
 • Subsidie aan NWO voor het voortzetten van het Netherlands Genomics
Initiative (NGI) in een tweede fase (2008–2012).
 • Subsidie aan het interdisciplinaire onderzoeksproject Talentenkracht
voor onderzoek naar het van nature bij kinderen van 3–5 jaar oud aanwezige
exploratiegedrag en onderzoekstalent op gebieden als logisch denken, redeneren
en ruimtelijk inzicht.
 • Subsidie aan het Nederlands instituut voor Radio Astronomie (ASTRON)
ter waarborging van een adequate financiering van de exploitatie van de LOw
Frequency ARray faciliteit (LOFAR).
 • Voor grote infrastructurele onderzoeksvoorzieningen wordt in de
oploop van middelen uit de enveloppe Innovatie, Kennis en Onderzoek vanaf
2009 € 18 miljoen subsidie verstrekt aan NWO voor de uitvoering
van projecten die geselecteerd zijn op grond van de resultaten van de nationale
roadmap commissie.
 • Subsidie aan het NIVEL voor stimulering van het gezondheids-onderzoek.
 • In het kader van het aanvullend beleidsakkoord heeft het kabinet
besloten voor 2009 en 2010 in totaal een bedrag van € 280 miljoen
in te zetten voor maatregelen die moeten bijdragen aan het voorkomen van het
dreigende verlies van kennispotentieel als gevolg van de economische crisis.
De middelen worden ingezet voor het gemeenschappelijke beleid ten aanzien
van het behoud van kenniswerkers en versterking van de private kennisinfrastructuur.
De bedragen worden gelijkelijk verdeeld over de begrotingen van EZ en OCW.
De uitvoering is belegd bij SenterNovem die daarbij samenwerkt met NWO.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 Algemene streefwaarden zijn niet van toepassing, maar zo nodig afgesproken
per programma. De voortgang van de in het kader van het FES uitgevoerde projecten
en programma’s die onder de Bsik regeling vallen wordt bewaakt door
de Commissie van Wijzen ICES/KIS. Een team van SenterNovem en NWO voert hiervoor
de monitor uit. Veel van de projecten liggen op het gebied van het biomedische
onderzoek en de moleculaire biologie. De Nederlandse wetenschappelijke positie
op deze gebieden is, blijkend uit citatiescores, internationaal sterk (NOWT
2008;Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 288, nr.25).
 16.3.3 Ruimte voor excellente onderzoekers en excellente
wetenschap
 Motivering
 Om een kwalitatief hoogwaardig en op vernieuwing gericht onderzoeksstelsel
in stand te kunnen houden en verder te ontwikkelen is voldoende ruimte nodig
voor excellente onderzoekers en excellente wetenschap. Voorkomen moet worden
dat de lage instroom van jong wetenschappelijk talent (vooral in de bètadisciplines)
en de vergrijzing van vooral het universitaire wetenschappelijke personeel
uitmondt in een tekort aan wetenschappelijk personeel. Het beleid is daarom
gericht op een hogere in- en doorstroom van (jonge) veelbelovende onderzoekers
en op het verbeteren van loopbaanperspectieven in het onderzoek. Speciale
aandacht is er voor het verhogen van het aantal Nederlandse wetenschappers
met een niet-westerse achtergrond en het aantal vrouwen in hoge wetenschappelijke
stafposities (zie ook artikel 25 Emancipatie). Het kabinet wil excellente
wetenschap verder bevorderen en het primaat van ongebonden en zuiver wetenschappelijk
onderzoek versterken. Het kabinet zorgt er voor dat het geld zo veel mogelijk
bij de beste mensen terecht komt. Daarom is er extra aandacht
voor versterking van de persoonsgerichte financiering van onderzoek.
 Van deze operationele doelstelling is een beleidsdoorlichting uitgevoerd,
die in 2008 naar de Tweede Kamer is gestuurd (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 31 511, nr. 1 en 2). Op grond van de bevindingen
bleek dat handhaving van de operationele beleidsdoelstelling noodzakelijk
is en dat continuering van de inzet van persoonsgerichte instrumenten nodig
blijft.
 Instrumenten
 Subsidies aan NWO voor:
 • het uitvoeren van een versterkt en uitgebreid programma «Vernieuwingsimpuls»
dat beoogt ruimte te geven aan (jonge) veelbelovende onderzoekers;
 • het honoreren van extra aanvragen van vrouwen met een subsidiabel
voorstel in de vidi en vici rondes van de Vernieuwingsimpuls;
 • de continuering van het programma «Mozaïek», waarmee
meer Nederlandse afgestudeerden met een niet-westerse achtergrond in de wetenschap
kunnen doorstromen;
 • het uitvoeren van het Rubicon-programma waarmee jonge veelbelovende
onderzoekers na hun promotie ervaring kunnen opdoen door een verblijf van
twee jaar aan een buitenlandse onderzoeksinstelling of voor één
jaar aan een Nederlandse onderzoeksinstelling;
 • persoonsgerichte bijdragen voor vrouwelijke hoogleraren via het
Aspasiaprogramma. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan het oplossen van
het hardnekkige probleem van onderbenut vrouwelijk potentieel en in het bijzonder
aan verhogen van het in internationaal vergelijk in Nederland erg lage percentage
vrouwelijke hoogleraren;
 • het uitvoeren van een programma voor «toptalent» (voorheen «creatieve
promovendi»). Dit is een programma waarin talentvolle afgestudeerden
kunnen starten met hun promotie op een onderwerp naar keuze;
 • het opzetten van een op het Amerikaanse model van de «graduate schools» geïnspireerd instrument op basis
van open competitie voor «training grants». Met dit instrument wordt beoogd de ruimte die het promotiestelsel
biedt aan jonge talentvolle onderzoekers te vergroten. Promovendi krijgen
zo meer kans zelf hun onderzoeksloopbaan richting te geven.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
16.5 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
 
 
 1. Het aandeel universitair WP ouder dan 50 jaar
 (procenten)
 (procenten)
 (procenten)
 
 
   – WP-totaal
 25,0
 21,8
 < 21,8
 
 
   – Hoogleraar
 64,0
 63,6
 < 63,6
 
 
   – UHD
 55,8
 52,0
 < 52,0
 
 
   – UD
 33,8
 26,4
 < 26,4
 
 
 Bron: VNSU/WOPI
 peildatum: dec. 2000
 peildatum:
dec. 2008
 
 
 
 2) Het aandeel vrouwen in wetenschappelijke functies
 (procenten)
 (procenten)
 
 
 
   – Hoogleraar
 6,3
 11,6
 15(in 2010)
 
 
   – UHD
 10,7
 18,1
 Hoger dan de waarde van het laatst beschikbare jaar tot een uiteindelijk niveau
van ± 50–50.
 
 
   – UD
 22,4
 31,3
 
 
   – promovendi
 43,0
 43,6
 
 
   – overig WP
 32,8
 40,4
 
 
   – WP-totaal
 27,7
 34,6
 
 
 Bron: VSNU/WOPI
 peildatum: dec. 2000
 peildatum:
dec. 2008
 
 
 3) Verschuiving in functie van gehonoreerden in de
Vernieuwingsimpuls (tussen start en afronding van de subsidie)
 Verdeling over functiecategorieën in procenten (man/vrouw)
bij de start van de subsidie 
 Verdeling over functiecategoriën
in procenten (man/vrouw) bij de start van de subsidie
 
 
 
   – Postdoc
 62/68
 24/37
 %
afname
 
 
   – UD
 27/26
 38/37
 % toename
 
 
   – UHD
 7/4
 15/15
 % toename
 
 
   – Hoogleraar
 4/2
 20/9
 % toename
 
 
   – Functie buiten de wetenschap
 0/0
 2/3
 
 
 
 Bron: NWO jaarboek 2007
 peildatum: 2002–2005
 peildatum: 2008 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De overheid zet voor een aantal verschillende doelgroepen specifieke instrumenten
in, die moeten leiden tot een hogere in- en doorstroom van (jonge) veelbelovende
onderzoekers en het verbeteren van carrièreperspectieven. De drie indicatoren
weerspiegelen mede het resultaat van deze inspanningen, zij het dat in eerste
instantie de activiteiten van de universiteiten hiervoor verantwoordelijk
zijn.
 Indicatoren 1 en 2.
 De cijfers geven vooral een indicatie of de gewenste streefrichting, namelijk
een verjongd personeelsbestand en een vergroot aandeel vrouwelijke wetenschappers,
in algemene zin wordt bereikt. Voor indicator 1 is de streefwaarde een waarde
lager dan de waarde van het laatst beschikbare jaar. Bij de hoogleraren valt
op dat de laatste jaren er weer een lichte stijging in de groep 50+ is, bij
de UHD’s is deze groep redelijk stabiel, bij de UD’s neemt de
omvang nog steeds af, vermoedelijk vanwege de instroom van jonger WP vanuit
de verschillende specifieke persoonsgerichte instrumenten van NWO.
 Het reeds door de vorige minister gehanteerde streefpercentage van 15
voor het aandeel vrouwelijke hoogleraren in 2010 blijft gehandhaafd (voor
de EU geldt een streefpercentage van 25). Leek het er aanvankelijk op dat
dit percentage in 2010 dan wel 2011 zou kunnen worden bereikt, het groeicijfer
in 2008 ten opzichte van 2007 is te laag om te verwachten dat het aandeel
vrouwelijke hoogleraren in 2010 15 procent is.
 Indicator 3. Het gewenste effect van de Vernieuwingsimpuls, namelijk vernieuwing
van het onderzoek, is door NWO zichtbaar gemaakt door de positie van de laureaten
bij de aanvang van de subsidie te vergelijken met de positie van de laureaten
aan het einde van de subsidie. De cijfers hebben betrekking op de laureaten
in de Vernieuwingsimpuls die hun projecten in 2008 hebben afgerond. De indicator
beschrijft de verdeling door de functiecategoriën op de tijdstippen begin
en eind. Uit de cijfers blijkt dat het aandeel postdocs sterk afneemt ten
gunste van toename van het aandeel in de hogere WP-functies. Dit wijst er
op dat de laureaten in positie doorstromen, met andere woorden een hogere
positie hebben dan bij de aanvang van de subsidie. De verschuiving in posities
verschilt per doelgroep van de Vernieuwingsimpuls. Veni’s stromen als
postdocs vooral door naar UD-posities en in mindere mate naar UHD-posities
en nauwelijks naar hoogleraarposities. Vidi’s stromen vooral door van
UD-posities naar UHD- en hoogleraarposities en Vici’s stromen alleen
door naar hoogleraarposities. Bij de mannen is er een sterkere doorstroom
te zien naar hoogleraarposities dan bij de vrouwen. 
 16.4 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
16.6 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en
de doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 Onderzoekonderwerp
 AD of OD
 A. StartB. Afgerond
 Vindplaats
 
 
 Beleidsdoorlichting
 Talentvolle onderzoekers
 OD 16.3.3
 A. 2006B. 2008
 
 Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 511, nr.
1 en 2.
 
 
 
 
 Voldoende
toegerust onderzoeksstelsel
 OD 16.3.1
 A. 2011B. 2011
 
 
 
 
 Bevorderen wetenschappelijke activiteiten voor specifieke kennis
en/of oplossing van maatschappelijke vraagstukken
 OD 16.3.2
 A. 2012B. 2012
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 Evaluatie KNAW
 OD 16.3.1
 A. 2007B. 2008
 
 Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 31 288, nr.23
 
 
 
 
 Evaluatie
NWO
 OD 16.3.1
 A. 2007B. 2008
 
 Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 338, nr.73
 
 
 
 
 Evaluatie
KB
 OD 16.3.1
 A. 2010B. 2010
 
 
 
 
 Bilaterale
samenwerking China (PSA-China)
 OD 16.3.1
 A. 2010B. 2010
 
 
 
 
 Bilaterale
samenwerking Indonesië
 OD 16.3.1
 A. 2008B. 2009
 
 
 
 
 BSIK-projecten
 OD 16.3.2
 A. 2007B. 2008
 
 Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 25 017, nr.63
 
 
 
 
 Mid-term
evaluatie grootschalige onderzoeksfaciliteiten
 OD 16.3.2
 A. 2009B. 2010
 
 
 
 
 Eindevaluatie ICTRegieorgaan
 OD 16.3.2
 A. 2008B. 2009
 
 
 
 
 Eindevaluatie
Rubicon
 OD 16.3.3
 A. 2010B. 2010
 
 
 
 
 Creatieve
promovendi
 OD 16.3.3
 A. 2010B. 2010
 
 
 
 
 
 ARTIKEL 24. KINDEROPVANG
 24.1 Algemene doelstelling: kinderopvang zorgt ervoor
dat ouders beter arbeid en zorg kunnen combineren en draagt er toe bij dat
kinderen zich goed kunnen ontwikkelen. Voor de kinderen van 0 tot 4 jaar biedt
kinderopvang de mogelijkheid beter toegerust te beginnen aan het primair onderwijs.
 Omschrijving
 Kinderopvang zorgt ervoor dat ouders arbeid en zorg beter kunnen combineren.
Ouders kunnen gebruikmaken van dagopvang, buitenschoolse opvang of gastouderopvang.
Om de financiële toegankelijkheid van de kinderopvang te garanderen biedt
de Wet kinderopvang (Staatsblad 2004, 455) werkende ouders een recht op
een inkomensafhankelijke bijdrage: de kinderopvangtoeslag. De Wet kinderopvang
garandeert een goed kwaliteitsniveau. Kwalitatief goede kinderopvang zorgt
er voor dat kinderen worden gestimuleerd in hun ontwikkeling en dat ouders
hun kinderen met een gerust hart naar de kinderopvang kunnen laten gaan.
 Verantwoordelijkheid van de minister
 De minister is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het
wettelijke stelsel van kinderopvang, waaronder zowel de (financiële)
toegankelijkheid als de kwaliteit en budgettaire beheersbaarheid van de kinderopvang
vallen. De minister van Financiën is verantwoordelijk voor de uitvoering
van de kinderopvangtoeslag. Vanwege de gemeenschappelijke zorg voor jonge
kinderen is de minister van Jeugd en Gezin betrokken bij het beleid.
 Externe factoren
 Het behalen van de algemene doelstelling hangt af van:
 • het adequaat functioneren van de markt voor kinderopvang;
 • cultuuraspecten, waaronder het vertrouwen dat ouders hebben in
de kwaliteit van de kinderopvang;
 • conjuncturele ontwikkelingen.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
24.1 Kengetallen gebruik
 
 
 
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 
 
 Percentage kinderen van 0 tot 4 jaar met kinderopvangtoeslag
 29
 34
 47
 55
 
 
 Bron: belastingdienst/ Toeslagen, bewerking OCW
 
 
 
 
 
 
 Percentage kinderen van 4 tot 12 jaar met kinderopvangtoeslag
 7
 8
 13
 17
 
 
 Bron: Belastingdienst/Toeslagen, bewerking OCW
 
 
 
 
 
 
 Percentage huishoudens, waarvan het jongste kind in de leeftijd
van 0 – 3 jaar is, waarbij beide ouders werken (tenminste 12 uur per
week)
 62
 65
 69
 72
 
 
 Bron: CBS, Enquête Beroepsbevolking (EBB), 2001–2008
 
 
 
 
 
 
 Percentage huishoudens, waarvan het jongste kind in de leeftijd
van 4 – 11 jaar is, waarbij beide ouders werken (tenminste 12 uur per
week)
 57
 61
 64
 68
 
 
 Bron: CBS, Enquête Beroepsbevolking (EBB), 2001–2008
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 1. en 2. Deze cijfers geven een beeld van het percentage kinderen met
kinderopvangtoeslag, uitgesplitst naar de leeftijdscategorie 0–4 jaar
en 4–12 jaar. In beide leeftijdscategorieën is het percentage kinderen met kinderopvangtoelage toegenomen. Omdat een deel van de
ouders pas na afloop van het toeslagjaar de toeslag aanvraagt, kunnen de cijfers
afwijken van die in voorgaande jaarverslagen en begrotingen.
 3. en 4. Deze cijfers geven weer hoeveel in huishoudens met jonge kinderen
beide ouders werken. Bij steeds meer huishoudens met jonge kinderen wordt
door beide ouders gewerkt.
 24.2 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
24.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 24 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 2 889 428
 
 
 2 896 581
 
 
 2 707 939
 
 
 2 844 554
 
 
 2 919 003
 
 
 2 966 433
 
 
 3 023 353
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 2 838 111
 
 
 2 896 581
 
 
 2 707 939
 
 
 2 844 554
 
 
 2 919 003
 
 
 2 966 433
 
 
 3 023 353
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 2 838 111
 
 
 2 896 581
 
 
 2 707 939
 
 
 2 844 554
 
 
 2 919 003
 
 
 2 966 433
 
 
 3 023 353
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kinderen kunnen gebruik maken van kinderopvang zonder
financiële drempels voor de ouders
 
 
 2 825 148
 
 
 2 825 198
 
 
 2 612 385
 
 
 2 763 483
 
 
 2 852 555
 
 
 2 905 169
 
 
 2 962 123
 
 
 
 • Kinderopvangtoeslag
 2 825 148
 2 825 198
 2 612 385
 2 763 483
 2 852 555
 2 905 169
 2 962 123
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kinderopvang is van goede kwaliteit,
passend bij de leeftijd, mogelijkheden en behoeften van kinderen en ouders
 
 
 11 849
 
 
 53 106
 
 
 51 439
 
 
 36 949
 
 
 22 326
 
 
 17 142
 
 
 17 108
 
 
 
 • Subsidies
 11 849
 10 254
 9 712
 9 790
 4 816
 4 834
 4 800
 
 
 • Kwaliteiten
opleidingen
 
 28 752
 33 663
 22 310
 17 250
 12 226
 12 226
 
 
 • Taskforce wachtlijsten
 
 14 100
 8 064
 4 849
 260
 82
 82
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Harmonisatie regelgeving kinderopvang en
peuterspeelzalen om alle kinderen te bereiken die VVE nodig hebben
 
 
 682
 
 
 17 696
 
 
 44 097
 
 
 44 104
 
 
 44 104
 
 
 44 104
 
 
 44 104
 
 
 
 • Harmonisering kinderopvang,
peuterspeelzalen, VVE
 682
 17 696
 44 097
 44 104
 44 104
 44 104
 44 104
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programmakosten-overig
 
 
 432
 
 
 581
 
 
 18
 
 
 18
 
 
 18
 
 
 18
 
 
 18
 
 
 
 • Agentschap SZW
 432
 174
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 • Uitvoeringsorganisatie DUO
 0
 407
 18
 18
 18
 18
 18
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 735 977
 
 
 726 736
 
 
 747 736
 
 
 768 736
 
 
 790 736
 
 
 812 736
 
 
 835 736
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Goede kinderopvang is van groot belang voor ouders die arbeid en zorg
combineren. De Wet kinderopvang wordt op een aantal onderdelen gewijzigd.
Het merendeel van de wijzigingen heeft als doel de gastouderopvang te professionaliseren,
misbruik en oneigenlijk gebruik terug te dringen en het kinderopvangstelsel
uitvoerbaar te houden (zie ook de brief aan de Tweede Kamer van 20 juni 2008
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 322 VIII, nr. 25)
en de Wijziging van de Wet kinderopvang in verband met een herziening van
het stelsel van gastouderopvang (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 874, nr 25)). Dit heeft een geringe toename
van administratieve lasten voor bedrijven tot gevolg. De wet wordt van kracht
op 1 januari 2010.
 
 De enveloppe middelen kinderopvang uit het coalitieakkoord, oplopend tot
structureel € 700 miljoen in 2011, zijn in 2008 en 2009 aan de begroting
van OCW toegevoegd. Deze post is dus al in de diverse artikelonderdelen verwerkt.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
24.3 Budget flexibiliteit per operationele doelstelling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal operationele doelstellingen)
 
 
 2 707 921
 
 
 2 844 536
 
 
 2 918 985
 
 
 2 966 415
 
 
 3 023 335
 
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 2 649 789
 2 811 176
 2 893 987
 2 940 963
 2 997 342
 
 
 Totaal bestuurlijk gebonden
 56 917
 26 780
 21 120
 21 000
 21 000
 
 
 Totaal niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 1 214
 6 580
 3 878
 4 452
 4 993
 
 
 
 Kinderen kunnen gebruik maken van kinderopvang zonder
financiële drempels voor de ouders
 
 
 2 612 385
 
 
 2 763 483
 
 
 2 852 555
 
 
 2 905 169
 
 
 2 962 123
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 2 612 385
 2 763 483
 2 852 555
 2 905 169
 2 962 123
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kinderopvang is van goede kwaliteit,
passend bij de leeftijd, mogelijkheden en behoeften van kinderen en ouders
 
 
 51 439
 
 
 36 949
 
 
 22 326
 
 
 17 142
 
 
 17 108
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 21 305
 12 693
 6 432
 794
 219
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 29 500
 19 780
 14 120
 14 000
 14 000
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 634
 4 476
 1 774
 2 348
 2 889
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Harmonisatie regelgeving kinderopvang en
peuterspeelzalen om alle kinderen te bereiken die VVE nodig hebben
 
 
 44 097
 
 
 44 104
 
 
 44 104
 
 
 44 104
 
 
 44 104
 
 
 
 • Juridisch verplicht
 16 099
 35 000
 35 000
 35 000
 35 000
 
 
 • Bestuurlijk gebonden
 27 417
 7 000
 7 000
 7 000
 7 000
 
 
 • Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 581
 2 104
 2 104
 2 104
 2 104
 
 
 
 
 24.3 Operationele beleidsdoelstelling
 24.3.1 Kinderen kunnen gebruik maken van kinderopvang
zonder financiële drempels voor de ouders
 Motivering
 Voor het verhogen van de arbeidsparticipatie is het van belang dat ouders
geen onoverkomelijke financiële belemmeringen ervaren om gebruik te maken
van kinderopvang.
 Instrumenten
 Ouders die beiden werken ontvangen van het Rijk een bijdrage in de kosten
van formele kinderopvang. Ook ouders die studeren of deelnemen aan een traject
om weer aan het werk te komen, hebben recht op kinderopvangtoeslag.
 
 De ontvangsten kinderopvang in tabel 24.2 «budgettaire gevolgen
van beleid» betreffen de verplichte werkgeversbijdrage aan de Kinderopvangtoeslag
die door de Belastingdienst wordt geïnd en de teveel uitbetaalde kinderopvangtoeslag
die teruggevorderd wordt.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 24.4
Kengetallen
 
 
 
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 
 
 het aantal huishoudens dat gebruik maakt van kinderopvang
 256 000
 274 000
 392 000
 468 000
 
 
 het aantal huishoudens met een inkomen tot anderhalf modaal dat
gebruik maakt van kinderopvang
 107 000
 122 000
 167 000
 202 000
 
 
 
 
 Bron: Belastingdienst Toeslagen, bewerkingen OCW; aantallen kunnen in
verband met latere vaststellingen van de definitieve toekenningen van de toeslag
afwijken van eerdere cijfers
 Toelichting:
 De kengetallen in tabel 24.4 geven de ontwikkeling van het algemene gebruik
van formele kinderopvang en het gebruik bij huishoudens tot anderhalf modaal.
Het aantal huishoudens met een kinderopvangtoelage is de afgelopen jaren gestegen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
24.5 Kengetallen ouderbijdrage
 
 
 
 
 
 2006
 2007
 2008
 2009
 
 
 
 Gemiddelde uurprijs
 
 € 5,39
 € 5,71
 € 5,84
 € 5,95
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ouderbijdrage eerste kind per uur
 
 
 
 
 
 
 
 130% van het wettelijk minimumloon
 € 0,33
 € 0,35
 € 0,36
 € 0,47
 
 
 1,5 x modaal
 € 1,30
 € 0,89
 € 0,91
 € 1,20
 
 
 3 x modaal
 € 3,06
 € 2,31
 € 2,36
 € 3,10
 
 
 
 Ouderbijdrage volgend kind per uur
 
 
 
 
 
 
 
 130% van het wettelijk minimumloon
 € 0,20
 € 0,21
 € 0,21
 € 0,21
 
 
 1,5 x modaal
 € 0,29
 € 0,30
 € 0,31
 € 0,32
 
 
 3 x modaal
 € 0,46
 € 0,48
 € 0,49
 € 0,50
 
 
 
 
 Bron: Belastingdienst Toeslagen, bewerkingen OCW.
 Toelichting:
 In tabel 24.5 staan de kosten van kinderopvang per uur voor ouders bij
drie verschillende inkomensklassen, gegeven de werkelijke gemiddelde uurprijs
en de toeslag die ouders ontvangen.
 24.3.2 Kinderopvang is van goede kwaliteit, passend bij
de leeftijd, mogelijkheden en behoeften van kinderen en ouders
 Motivering
 Het kabinet wil dat ouders hun kinderen met een gerust hart aan de kinderopvang
kunnen toevertrouwen. Het kabinet voelt, juist omdat het om jonge kinderen
gaat, een verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van kinderopvang en het toezicht
daarop. Daarom investeert het kabinet in de kwaliteit van de kinderopvang.
Onderdeel van de verhoging van de kwaliteit is verhoging van de deskundigheid
van medewerkers in de kinderopvang en het stimuleren van samenwerking tussen
kinderopvangorganisaties en sport- en cultuurorganisaties. Daarnaast is het
van belang dat ouders keuzevrijheid hebben bij het kiezen van een kinderopvanginstelling.
Om de keuzevrijheid te vergroten is het van belang dat de wachtlijsten in
de kinderopvang verder afnemen.
 Instrumenten
 Subsidies
 Met de Subsidie stimuleert het kabinet verdere kwaliteitsverbetering boven
de wettelijk gegarandeerde basiskwaliteit. Via deze subsidies wordt jaarlijks
geld beschikbaar gesteld voor projecten, die passen binnen één
van de thema’s in de subsidieregeling.
 Kwaliteit en opleidingen
 • Normen kwaliteit kinderopvang
 De Wet kinderopvang stelt eisen aan de aanbieders van kinderopvang zodat
sprake is van verantwoorde kinderopvang, die bijdraagt
aan een goede en gezonde ontwikkeling van het kind in een veilige en gezonde
omgeving. Om de algemene eisen van de wet te concretiseren zijn er landelijke
normen ontwikkeld door de vertegenwoordigers van ouders en ondernemers
in de kinderopvang. Deze normen worden door het kabinet overgenomen in beleidsregels
en in toetsingskaders voor het gemeentelijke toezicht. Hiermee wordt een basiskwaliteit
van de kinderopvang gegarandeerd.
 
 • Toezicht op kinderopvang
 Op grond van de Wet kinderopvang is de gemeente verantwoordelijk voor
het toezicht op en de handhaving van de kwaliteit van de kinderopvang. Het
toezicht wordt feitelijk uitgevoerd door de GGD. De GGD -en voeren dit toezicht
uniform uit op basis van landelijke gestandaardiseerde toetsingskaders met
concrete toetsingscriteria, waarin de eisen uit de Wet kinderopvang en de
normen uit de Beleidsregels kwaliteit kinderopvang één op één
zijn overgenomen en geconcretiseerd. In september 2009 start de GGD met risicogestuurd
toezicht, «minder waar mogelijk, meer waar nodig».
 
 Vanaf 1 januari 2010 houdt de GGD waar het gastouderopvang betreft niet
alleen toezicht op het gastouderbureau, maar ook op de kwaliteit van de opvang
bij de gastouder. Dat betekent een uitbreiding van de toezichtstaak van de
GGD. Voor dit doel worden er in 2010 extra middelen toegevoegd aan het Gemeentefonds.
De Inspectie van het Onderwijs ziet namens de minister van OCW toe op de wijze
waarop gemeenten het toezicht op de kwaliteit van de kinderopvang en de handhaving
uitvoeren.
 
 • Kwaliteit personeel en opleidingen
 De deskundigheid van de pedagogisch medewerkers («leidsters»),
de groepsgrootte en de leidster/kind-ratio zijn bepalende factoren voor de
kwaliteit van de kinderopvang. In 2010 wordt via het programma «Excellente
kinderopvang» van het Bureau Kwaliteit Kinderopvang (BKK) de kwaliteit
van medewerkers in de kinderopvang verbeterd. BKK ontvangt voor de jaren 2009
tot en met 2012, in totaal € 40 miljoen subsidie om gericht te werken
aan de vaardigheden van de pedagogisch medewerkers.
 
 Om de gastouderopvang te professionaliseren worden deskundigheidseisen
gesteld aan gastouders. Deze eisen zijn gericht op het bieden van voldoende
zorg (MBO 2 helpende welzijn) en het creëren van een veilige omgeving
(EHBO, hygiëne, signalering kindermishandeling). Gastouders kunnen daarvoor
twee routes volgen: de examinering-route of de EVC-route. Ook het hebben van
het diploma EHBO voor kinderen (Oranje Kruis) is een vereiste. Om bestaande
gastouders de kans te geven zich als professionele gastouder te kwalificeren
draagt het kabinet in 2009 en 2010 bij aan de kosten die de gastouder maakt
om te voldoen aan de nieuwe deskundigheidseis. Door een compensatie vanuit
het Rijk in 2009 en 2010 van 75 procent van de kosten tot maximaal € 750,-,
zullen de kosten voor de gastouder lager zijn.
 
 • Landelijk register
 Per 1 januari 2010 komt er één centraal register in plaats
van de 445 gemeentelijke registers. De GGD en de Belastingdienst zijn daardoor
beter in staat toezicht te houden. Ook de gastouderopvang wordt opgenomen
in dit register. Ouders kunnen dit register raadplegen om te bezien of voor
de opvang waarvan zij gebruik (willen gaan) maken recht op een toeslag van
de overheid bestaat.
 
 • Tussenschoolse opvang
 Voor de scholing van overblijfmedewerkers en voorlichting, onderzoek en
communicatie is ca € 4,3 miljoen per jaar beschikbaar.
 
 • Sociaal Medische Indicatie
 Ook vanaf 2010 zijn er middelen (structureel: € 28,2 miljoen)
in het Gemeentefonds beschikbaar voor «kinderopvang op grond van Sociaal
Medische Indicatie (SMI)». Hiermee wordt de tijdelijke regeling smi
structureel. Gemeenten bepalen wie voor een tegemoetkoming in het kader van
smi in aanmerking komen en hoe hoog de tegemoetkoming is. De indicatie kan
zowel het kind, als de ouder(s) betreffen; de indicatie kan zowel sociaal
als medisch van aard zijn.
 Taskforce Wachtlijsten
 Het kabinet stimuleert het initiëren van capaciteitsuitbreiding in
de kinderopvang. Investeringsplannen worden indien nodig over de drempel geholpen
door borgstellingen. De maatregelen die zijn genomen naar aanleiding van taskforce
wachtlijsten worden voortgezet. Zo zal het Netwerkbureau kinderopvang verschillende
activiteiten ontplooien om binnen de driehoek kinderopvang, scholen en gemeenten
uitbreiding in de kinderopvang te realiseren. In 2008 is de wachtlijstomvang
als percentage van de capaciteit gedaald. Bij de volgende meting van de wachtlijsten
zal blijken in hoeverre deze daling zich voortzet.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 Tabel
24.6 Kengetallen percentage nieuwe en jaarlijkse meldingsonderzoeken kinderopvang
 
 
 
 
 
 2007
 
 
 Dagopvang
 76%
 
 
 Buitenschoolse opvang
 71%
 
 
 Gastouderopvang
 65%
 
 
 
 Totaal
 
 
 73%
 
 
 
 
 
 Bron: IvhO, kwaliteit van het Onderwijs, kwaliteit gemeentelijk toezicht
Kinderopvang 2007, december 2008
 Toelichting:
 In de OCW-begroting voor 2008 en 2009 staat als prestatie-indicator opgenomen «Percentage
onderzoeken door de GGD bij kinderopvang waarin geen handhavingsinstrument
hoefde te worden toegepast». Veronderstelling hierbij was, dat hoe lager
het percentage handhavingsinstrumenten is, des te hoger de kwaliteit van kinderopvang.
Deze veronderstelling blijkt niet valide, aangezien handhaving door de gemeenten
niet één-op-één loopt met het aantal door de GGD
gevonden tekortkomingen. Bovendien is bij risico-gestuurd toezicht het aantal
gevonden tekortkomingen naar verwachting hoger, dit zou ten onrechte een lagere
kwaliteit van kinderopvang indiceren. Daarom is een nieuwe tabel met kengetallen
(24.6) opgenomen. Hieruit blijkt dat de wettelijke plicht om alle locaties
jaarlijks regulier te onderzoeken (een score van 100%) niet is gehaald.
Het aantal jaarlijkse onderzoeken is ten opzichte van 2006 met 850 gestegen
tot 5700 uitgevoerde onderzoeken in 2007.
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
24.7 Kengetallen kwaliteit
 
 
 
 
 
 2005
 2008
 
 
 Score proceskwaliteit
 3,1
 2,8
 
 
 
 
 Bron: Pedagogische kwaliteit van de opvang voor 0- tot 4-jarigen in Nederlandse
kinderdagverblijven, NCKO 2009
 Toelichting:
 De proceskwaliteit is gemeten op een 7 puntsschaal. Er is beleid in gang
gezet om de kwaliteit te verbeteren (zie hierboven).
 24.3.3 Harmonisatie kinderopvang en peuterspeelzalen
 Motivering
 Het streven van het kabinet is dat er in Nederland voor alle kinderen
wier ouders dat wensen goede opvang is in peuterspeelzalen en kinderopvanginstellingen.
Eind juni 2009 is het wetsvoorstel Ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie
ingediend bij de Tweede Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 989, nr.
2). Het is de bedoeling dat het wetsvoorstel met ingang van 1 augustus
2010 in werking treedt.
 Het doel is dat in 2011 alle kinderen die het nodig hebben voor- en vroegschoolse
educatie (vve) aangeboden krijgen. De vve moet van goede kwaliteit zijn en
financieel toegankelijk. Het toezicht moet goed geregeld zijn, gemeenten hebben
daarbij een regierol.
 De harmonisatie van kinderopvang en peuterspeelzaalwerk betreft zowel
de kwaliteit als de financiering van beide voorzieningen. Doel is een kwaliteitsverbetering
van peuterspeelzalen, zodat in alle voorzieningen voor jonge kinderen dezelfde
uitgangspunten voor veiligheid en gezondheid van toepassing zijn, met behoud
van het specifieke karakter van peuterspeelzalen als laagdrempelige buurtvoorziening.
 Instrumenten
 Voor de kwaliteitsverbetering van peuterspeelzaalwerk worden de volgende
maatregelen ingezet:
 • landelijk geldende kwaliteitseisen ten aanzien van onder meer professionalisering
van het personeel;
 • afschaffen van het zogenaamde ambitieniveau 0 (alleen inzet van
vrijwilligers), er moet minimaal één leidster aanwezig zijn
die professioneel geschoold is;
 • leidster/kind-ratio van 1:8, dat wil zeggen dat er minimaal één
leidster op 8 kinderen aanwezig is;
 • landelijk geregeld toezicht.
 
 Vanaf 2010 is structureel € 35 miljoen beschikbaar voor het
verbeteren van de kwaliteit van peuterspeelzalen. Het gaat daarbij vooral
om het opleidingsniveau van de leidsters en de leidster/kind-ratio. De middelen
worden aan het gemeentefonds toegevoegd.
 
 Voor harmonisatie van de financiering is vanaf 2009 structureel € 20
miljoen beschikbaar. Met dit budget kan de ouderbijdrage voor ouders, wier
kind in de peuterspeelzaal gebruik maakt van voorschoolse educatie, op een
gelijkwaardig niveau komen met de ouderbijdrage in de kinderopvang, indien
ouders in de laagste inkomensklasse vallen. Dit budget is overgeboekt naar
artikel 1 Primair Onderwijs. Uitvoering hiervan gebeurt door de gemeenten.
 
 Om een breder en beter aanbod van voorschoolse educatie – zowel
in peuterspeelzalen als kindercentra – te realiseren, wordt het budget
voor voorschoolse educatie verhoogd met € 30,5 miljoen in 2010 en
structureel met € 43,5 miljoen vanaf 2011. De middelen worden toegevoegd
aan het gemeentelijke onderwijsachterstandenbeleid.
 
 In het kader van de landelijke kwaliteitseisen peuterspeelzalen wordt
de verantwoordelijkheid voor toezicht en handhaving bij de gemeenten en de
GGD’s belegd. Hiervoor zal structureel circa € 4 miljoen euro
aan het Gemeentefonds worden toegevoegd.
 Meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
24.8 Indicator Percentage doelgroepkinderen onder 2- en 3 jarigen aan wie
een vve-programma wordt aangeboden
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
2005/2006
 Waarde 2008
 Streefwaarde 2009
 Streefwaarde 2011
 
 
 Percentage doelgroepleerlingen onder 2- en 3-jarigen
aan wie een vve-programma wordt aangeboden
 46
 62
 70
 100
 
 
 
 
 Bron : 2005/2006: Quickscan VVE in 2005/2006, Sardes; 2008: 2008: Landelijke
monitor voor- en vroegschoolse educatie 2008, Sardes.
 Toelichting:
 Deze indicator betreft het percentage doelgroepkinderen onder 2- en 3
jarigen aan wie een vve-programma wordt aangeboden. Deze indicator was in
voorgaande begrotingen gedefinieerd als het percentage doelgroepkinderen dat
feitelijk aan een vve-programma deelneemt. De indicator is aangepast omdat
zowel in de brieven aan de Tweede Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 30 800 VIII, nr. 169 enTweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 322, nr. 24) als in
het wetsvoorstel Ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie wordt uitgegaan
van het aantal doelgroepkinderen aan wie een vve-aanbod wordt gedaan. De indicator
in de begroting is daarop geactualiseerd. De doelgroep bestaat uit achterstandsleerlingen
op basis van de gewichtenregeling. Het gaat om kinderen die een risico hebben
op een taalachterstand in het Nederlands door een gebrek aan taalaanbod in
de omgeving waarin zij opgroeien. Op beleidsartikel 1, Primair Onderwijs,
is deze indicator voor doelgroepkinderen van 4 en 5 jaar opgenomen. Het percentage
van 70% in 2009 is als streefwaarde opgenomen in de nota van toelichting
bij het Besluit doelstelling en bekostiging onderwijsachterstandenbeleid 2006–2010.
Voor 2010 is er geen streefwaarde met het veld afgesproken.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
24.9 Indicatoren harmonisatie
 
 
 
 
 
 Basiswaarde
 Streefwaarde
 
 
 
 2007
 2008
 2011
 
 
 Peuterspeelzalen, ratio leidster/kind
 1 op 9,2
 
 1 op 8
 
 
 Bron: «Regelgeving en financiering kinderopvang en
peuterspeelzalen» Regioplan 2007
 
 
 
 
 
 Percentage instellingen met minimaal 1 leidster op minimaal SPW
3 of equivalent niveau
 
 98%
 100%
 
 
 Bron: «Trends in en rondom het peuterspeelzaalwerk»
Sardes 2009
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 • In 2007 was de leidster/kind-ratio in peuterspeelzalen gemiddeld
1 op 9,2. In dit getal is geen onderscheid gemaakt tussen beroepskrachten
en vrijwilligers, er is uitgegaan van leidsters. Zouden alleen de beroepskrachten
worden geteld, dan is de leidster/kind-ratio nog ongunstiger. Het kabinet
stelt voor om de leidster/kind-ratio te stellen op 1 leidster op maximaal
8 kinderen, en een groepsgrootte van maximaal 16 kinderen. Met ingang van
het wetsvoorstel Ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie, moet de leidster/kind-ratio
verbeteren.
 • Momenteel zijn er peuterspeelzalen, met twee minimaal SPW-3 opgeleide
beroepskrachten op een groep, er zijn peuterspeelzalen met 1 minimaal SPW-3
opgeleide beroepskracht en 1 (al dan niet opgeleide) vrijwilliger en tenslotte
zijn er peuterspeelzalen waarbij voor de gehele of een deel van de tijd uitsluitend
vrijwilligers op een groep staan. Het kabinet streeft ernaar om de peuterspeelzalen
die nu met vrijwilligers draaien op de groep, met ingang van het wetsvoorstel
in 2009 te voorzien van minimaal 1 SPW-3 (of equivalent) opgeleide beroepskracht.
Dit is van belang voor de signalering van achterstanden.
 24.4 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid
 In 2012 vindt een nieuwe beleidsdoorlichting plaats op het beleidsterrein «kinderopvang/vve».
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
24.10 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en
de doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 OnderzoekOnderwerp
 AD of OD
 A. StartB. Afgerond
 Vindplaats
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 Beleidsdoorlichting
Kinderopvang/VVE
 AD
 A: 2012B: 2013
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 
 Trends peuterspeelzaalwerk
 OD 3
 A: 2008B: 2009
 
 
 
 
 Periodieke meting wachtlijsten
 OD 2
 A: 2009B: 2010
 
 
 
 
 Ontwikkeling prijzen en contracturen
 OD2
 A: 2009B: 2009
 
 
 
 
 Ontwikkeling op de markt voor kinderopvang 2004 –
2008
 OD2
 A: 2009B: 2009
 
 
 
 
 CBS-monitor Kinderopvang
 OD 2
 A: 2009B: 2010
 
 
 
 
 Analyse uitvoerbaarheid en toetsbaarheid kwaliteitsnormen kinderopvang en
buitenschoolse opvang
 OD 2
 A: 2009B: 2009
 
 
 
 
 Koppeling gewerkte uren
 OD 1
 A:
2009B: 2009
 
 
 
 
 Evaluatie doelstellingen wetsvoorstel
gastouderopvang
 OD 2
 A: 2012B: 2012
 
 
 
 
 Meting doelstellingen OKE- wetsvoorstel
 OD3
 A: 2009B: 2009
 
 
 
 
 Monitoring herziening
stelsel gastouderopvang
 OD1
 A: 2009B: 2011
 
 
 
 
 Toekomst
waarborgfonds
 OD2
 A: 2009B: 2009
 
 
 
 
 Evaluatie subsidiering
harmonisatie van onderaf
 OD3
 A: 2009B: 2009
 
 
 
 
 Onderzoek Landelijk Register Kinderopvang
 OD 1
 A: 2009B: 2009
 
 
 
 
 
 ARTIKEL 25. EMANCIPATIE
 25.1 Algemene doelstelling:
 A. Gelijke rechten en kansen voor vrouwen en mannenB.
Gelijke behandeling en sociale acceptatie van homoseksuelen
 Omschrijving
 Het Verdrag van Amsterdam (art. 13) en de Algemene Wet Gelijke Behandeling
vormen het juridische kader voor het emancipatiebeleid en de homo-emancipatiebeleid
in Nederland. Hierin is het recht op gelijke behandeling ongeacht geslacht
en seksuele geaardheid vastgelegd. Daarnaast is het VN Vrouwenverdrag belangrijk.
Dit verdrag verplicht lidstaten tot gelijkheid van vrouwen en mannen voor
de wet en in de praktijk op alle maatschappelijke terreinen.
 
 Hierbij wordt onderscheid gemaakt naar:
 • uitbannen van discriminatie naar geslacht en seksuele geaardheid;
 • verbeteren van de positie van meisjes en vrouwen;
 • veranderen van stereotype beeldvorming.
 In het Beijing Platform for Action (1995)
zijn hier internationaal afspraken over gemaakt. Deze zijn voor Nederland
uitgewerkt in het nationale emancipatiebeleid. Het kabinet heeft eind 2007
twee nieuwe emancipatienota’s gepresenteerd: de nota Meer kansen voor vrouwen, over het emancipatiebeleid in de periode
2008–2011 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr.
50) en de nota Gewoon homo zijn, over
het lesbisch- en homo-emancipatiebeleid in de periode 2008–2011 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 27 017, nr. 33).
 Het kabinet geeft hiermee een nieuwe impuls aan het emancipatiebeleid
en stelt hiervoor een extra bedrag van € 2 miljoen in 2008, oplopend
tot indicatief € 10 miljoen in 2011, beschikbaar. Vanaf 2011 is
de oploop op de aanvullende post bij Financiën gereserveerd.
 Verantwoordelijkheid van de minister
 De minister is verantwoordelijk voor het aanjagen en ondersteunen van:
 1. het emancipatiebeleid op de departementen;
 2. het emancipatieproces in de samenleving.
 
 Ieder departement is verantwoordelijk voor het emancipatiebeleid op het
eigen beleidsterrein. De verdeling van verantwoordelijkheden is in een brief
aan de Tweede Kamer verder uiteengezet (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 30 420, nr. 61). De bijdragen van de departementen
aan het emancipatiebeleid zijn opgenomen in de nieuwe emancipatienota’s
en via aparte brieven door de eerstverantwoordelijke bewindspersonen aan de
Tweede Kamer verzonden.
 
 De verantwoording aan de Tweede Kamer over de behaalde resultaten in het
emancipatiebeleid op de departementen vindt plaats:
 • via de jaarlijkse begrotingen van de departementen;
 • via een midterm review in 2010.
 
 De verantwoording aan de Tweede Kamer over behaalde resultaten in het
emancipatieproces in de samenleving vindt plaats:
 • tweejaarlijks via de Emancipatiemonitor;
 • vierjaarlijks via de Homo-emancipatiemonitor;
 • tweejaarlijks via een gemeentemonitor homo-emancipatie.
 Externe factoren
 Behalen van de algemene doelstelling hangt af van:
 • bestuurlijke inzet;
 • individuele en collectieve initiatieven;
 • maatschappelijk draagvlak;
 • economische conjunctuur.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
25.1 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
2011
 
 
 Arbeidsparticipatie van
vrouwen
 54% (2004)
 59% (2008)
 > 65%
 
 
 Bron: Emancipatiemonitor 2008
 
 
 
 
 
 Vrouwen in topposities rijksoverheid
 12% (2004)
 19,7% (2008)
 25%
 
 
 Bron: Ministerie van BZK
 
 
 
 
 
 Ongelijke beloning van mannen en vrouwen (overheid)
 4% (2004)
 2,6%
(2006)
 2%
 
 
 Bron: Emancipatiemonitor 2008
 
 
 
 
 
 Economische zelfstandigheid vrouwen
 42% (2004)
 43% (2006)
 60%
 
 
 Bron: Emancipatiemonitor2008
 
 
 
 
 
 Sociale acceptatie van homoseksuelen
 85% (2006)
 85% (2006)
 > 85%
 
 
 Bron: Homo-emancipatiemonitor 2006
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 • Arbeidsparticipatie: Arbeidsdeelname van vrouwen met een baan van
tenminste twaalf uur per week.
 • Vrouwen in topposities: Het aandeel van vrouwen in de ambtelijke
top rijk (= hoge ambtenaren schaal 15 – 17).
 • Ongelijke beloning van mannen en vrouwen (overheid): Het gecorrigeerde
beloningsverschil tussen mannen en vrouwen bij de overheid.
 • Economische zelfstandigheid vrouwen: In het emancipatiebeleid is
een persoon economisch zelfstandig wanneer hij of zij netto 70% van
het wettelijk minimumloon (WML) verdient (het bijstandsniveau voor een alleenstaande).
 25.2 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
25.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 25 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 15 433
 
 
 14 763
 
 
 16 063
 
 
 16 161
 
 
 21 203
 
 
 21 204
 
 
 21 204
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 11 993
 
 
 17 299
 
 
 20 048
 
 
 20 274
 
 
 21 203
 
 
 21 204
 
 
 21 204
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 9 826
 
 
 15 193
 
 
 18 146
 
 
 18 578
 
 
 19 507
 
 
 19 508
 
 
 19 508
 
 
 
 
 Emancipatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Het verankeren van het emancipatieperspectief
in het beleid van departementen
 
 
 320
 762
 300
 300
 300
 300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Het versterken van het emancipatieproces in
de samenleving
 
 
 
 11 516
 
 
 14 037
 
 
 15 224
 
 
 16 107
 
 
 16 108
 
 
 16 108
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Homo-emancipatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Het verankeren van het emancipatieperspectief
in het beleid van departementen
 
 
 255
 200
 200
 200
 200
 200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Het versterken van het emancipatieproces in
de samenleving
 
 
 
 3 102
 
 
 3 147
 
 
 2 854
 
 
 2 900
 
 
 2 900
 
 
 2 900
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 2 167
 
 
 2 106
 
 
 1 902
 
 
 1 696
 
 
 1 696
 
 
 1 696
 
 
 1 696
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 45
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Coalitieakkoord:
 In het coalitieakkoord zijn voor artikel 25 enveloppengelden gereserveerd.
Het gaat om een bedrag van € 2 miljoen in 2008, oplopend tot indicatief € 10
miljoen in 2011. Vanaf 2011 is de oploop op de aanvullende post bij Financiën
gereserveerd.
 De enveloppenmiddelen worden onder andere voor het volgende ingezet:
 • Kennisinfrastructuur (homo)emancipatie;
 • Project tijdenbeleid 7 tot 7;
 • Project 1001Kracht;
 • Stimulering (homo)emancipatie.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
25.3 Budget flexibiliteit per operationele doelstelling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal operationele doelstellingen)
 
 
 15 193
 
 
 18 146
 
 
 18 578
 
 
 19 507
 
 
 19 508
 
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 9 897
 4 630
 1 010
 1 261
 
 
 
 Totaal bestuurlijk gebonden
 5 296
 13 516
 17 568
 18 246
 19 508
 
 
 Totaal niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 Het verankeren van het emancipatieperspectief
in het beleid van departementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 Juridisch verplicht
 394
 216
 197
 
 
 
 
 Bestuurlijk gebonden
 72
 721
 80
 321
 80
 
 
 Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Het versterken van het emancipatieproces in
de samenleving
 
 
 
 
 
 
 
 
 Juridisch verplicht
 9 503
 4 414
 813
 1 261
 
 
 
 Bestuurlijk gebonden
 5 224
 12 795
 17 488
 17 925
 19 428
 
 
 Niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 25.3 Operationele beleidsdoelstelling
 25.3.1 Het ontwikkelen en verankeren van emancipatiebeleid
op de departementen
 Motivering
 Het onderkennen van en rekening houden met verschillen tussen burgers,
waaronder verschillen in sekse en seksuele geaardheid, leidt tot een verhoging
van de kwaliteit en de effectiviteit van het beleid.
 Instrumenten
 De belangrijkste instrumenten zijn:
 • Een emancipatienota en homo-emancipatienota waarin bijdragen van
de departementen aan het emancipatiebeleid zijn opgenomen.
 • Afspraken met de departementen over (homo)emancipatie in nationaal
en internationaal beleid.
 • Een midterm review in 2010 op het emancipatiebeleid
van de departementen.
 • Internationale rapportages over de implementatie en uitvoering
van verdragsbepalingen, Europese afspraken en richtsnoeren. De minister zal
elke vier jaar aan de VN rapporteren over de voortgang in het kader van de
implementatie van het VN Vrouwenverdrag.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
25.4 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Laatste waarde
2008
 Streefwaarde 2011
 
 
 Aantal departementen dat concrete doelen en acties
op het emancipatieterrein heeft geformuleerd
 13
 13
 
 
 Bron: Emancipatienota 2007
 
 
 
 
 Aantal departementen waarmee afspraken zijn gemaakt
 13
 13
 
 
 Bron: OCWadministratie
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De 13 departementen hebben inmiddels concrete doelen en acties op het
emancipatieterrein geformuleerd en naar de Tweede Kamer gestuurd. Met een
Midterm Review in 2010 zullen de departementen deze doelen en acties evalueren
en tevens een verkenning naar nieuwe kansen in hun beleid uitvoeren.
 25.3.2 Het stimuleren en ondersteunen van het emancipatieproces
in de samenleving
 Motivering
 Emancipatie levert een belangrijke bijdrage aan de persoonlijke ontwikkeling
van burgers, aan respect voor individuele verschillen en aan de kwaliteit
van de samenleving.
 Instrumenten
 De belangrijkste instrumenten zijn:
 • Taskforce Deeltijdplus gericht op het bevorderen van de arbeidsparticipatie
van vrouwen, zowel het vergroten van het aantal uren per week als het bevorderen
van arbeidsdeelname van niet-werkende vrouwen.
 • Kennisinfrastructuur om overheden, bedrijven en maatschappelijke
instellingen te ondersteunen bij de ontwikkeling en implementatie van het
emancipatie- en homo-emancipatiebeleid. Zo wordt de werking van het charter «Talent
naar de top» ondersteund. Het streven is dat in 2011 het aandeel vrouwen
in topposities van het bedrijfsleven 20% bedraagt. Hiervoor is een
taskforce, stichting en monitoring comité Talent naar de top ingesteld.
In 2010 wordt gewerkt aan verdere uitbreiding van het aantal toonaangevende
bedrijven en overheidsinstellingen onder het charter. Deze bedrijven en instellingen
zullen concrete streefwaarden voor het vergroten van het aantal vrouwen aan
de top formuleren.
 • Bestuurlijke afspraken met provincies en gemeenten over de ontwikkeling
en het invoeren van emancipatie- en homo-emancipatiebeleid.
 • Landelijke uitrol van het project 1001Kracht gericht op het vergroten
van de maatschappelijke participatie van 50 000 vrouwen uit etnische
minderheden. In 2010 wordt uitvoering gegeven aan de bestuurlijke afspraken
die gemaakt zijn met 25 «koplopergemeenten» over maatschappelijke
participatie van vrouwen uit etnische minderheden.
 • Tijdbeleid 7 tot 7 gericht op het bevorderen van een betere combinatie
van arbeid en zorg. In 2010 worden de afspraken met 12 gemeenten en 2 provincies
over tijdbeleid uitgevoerd. De bedoeling is dat hiermee de combinatie van
arbeid en zorg «tussen 7 en 7» wordt vereenvoudigd.
 • Vergroten van de emancipatie van allochtone mannen. In 2010 wordt
gestart met de uitrol van het concept Vadercentrum. Het voornemen is om in
2010 en 2011, tien nieuwe Vadercentra van start te laten gaan.
 • Vergroten aandacht voor seksuele weerbaarheid. In 2010 wordt aandacht
besteed aan de ontwikkeling en het invoeren van interventies, met bijzondere
aandacht voor jongens en mediawijsheid.
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
25.5 Indicatoren
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde
 Laatste waarde
 Streefwaarde
2011
 
 
 Aantal bestuurlijke afspraken met gemeenten over
emancipatiebeleid
 0 (2007)
 29 (2008)
 25
 
 
 Bron: OCW administratie
 
 
 
 
 
 Aantal gemeenten dat participeert in project 1001Kracht
 6 (2007)
 25 (2008)
 25
 
 
 Bron: OCWadministratie
 
 
 
 
 
 Aantal koplopers tijdenbeleid 7 tot 7
 6 (2007)
 14 (2008)
 25
 
 
 Bron: OCWadministratie
 
 
 
 
 
 Aantal gemeenten met homo-emancipatiebeleidToelichting:
Het aantal gemeenten dat actief (= twee of meer beleidsmaatregelen) homo-emancipatiebeleid
voert.
 42 (2006)
 42
(2006)
 50
 
 
 Bron: SCP
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Het ministerie van OCW kiest ervoor om het aantal bestuurlijke afspraken
en niet het aantal deelnemers als streefcijfer op te nemen omdat hier een
vrij directe invloed op kan worden uitgeoefend, door middel van directe contacten
en onderhandelingen met gemeenten, provincies en andere partijen. Het ministerie
van OCW kan niet rechtstreeks invloed uitoefenen op het aantal personen dat
met de afspraken en met stimulering van emancipatie wordt bereikt.
 
 Voor het project 1001Kracht wordt in beeld gebracht hoeveel mensen worden
bereikt. Deze gegevens zijn in 2011 beschikbaar.
 25.4 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid
van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
25.6 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en
de doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 OnderzoekOnderwerp
 
 A. StartB. Afgerond
 Vindplaats
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 Beide
operationele doelstellingen
 
 A 2012B 2013
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 
 Homo-emancipatiemonitor
 
 A 2009B 2010
 
 
 
 
 Gemeente monitorhomo-emancipatie
 
 A 2009B 2009
 
 
 
 
 
 4. DE NIET-BELEIDSARTIKELEN
 ARTIKEL 17. NOMINAAL EN ONVOORZIEN
 Doel van dit artikel is het tijdelijk boeken van sectoroverschrijdende
middelen. Zodra een exacte verdeling over de betrokken beleidsartikelen bekend
is worden de middelen naar deze artikelen overgeboekt. Het betreft:
 • Loonbijstelling;
 • Prijsbijstelling;
 • Nader te verdelen.
 Op deze onderdelen worden dus geen feitelijke uitgaven verantwoord.
 17.1 Budgettaire gevolgen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
17.1: Budgettaire gevolgen artikel 17 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 0
 
 
 10 388
 
 
 – 4 307
 
 
 – 1 152
 
 
 – 994
 
 
 – 6 017
 
 
 – 5 377
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 0
 
 
 10 388
 
 
 – 4 307
 
 
 – 1 152
 
 
 – 994
 
 
 – 6 017
 
 
 – 5 377
 
 
 
 1. Loonbijstelling
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 2. Prijsbijstelling
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 3. Nader te verdelen
 0
 10 388
 – 4 307
 – 1 152
 – 994
 – 6 017
 – 5 377
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 0
 
 
 5 428
 
 
 957
 
 
 957
 
 
 957
 
 
 957
 
 
 957
 
 
 
 
 
 17.2 Loonbijstelling
 De verdeling van de loonbijstelling vindt plaats volgens een verdeelsleutel
die gebaseerd is op de loongevoeligheid van de uitgaven. Binnen OCW is de
loonbijstelling naar de verschillende artikelonderdelen uitgedeeld. Zie voor
de exacte verdeling het algemene deel van het verdiepingshoofdstuk.
 17.3 Prijsbijstelling
 Ook hier vindt de verdeling van de prijsbijstelling plaats volgens een
verdeelsleutel op basis van de prijsgevoeligheid van de uitgaven. Voor 2009
is de prijsbijstelling uitgedeeld naar de departementen. Binnen OCW is de
prijsbijstelling naar de verschillende artikelonderdelen uitgedeeld. Zie voor
de exacte verdeling het algemene deel van het verdiepingshoofdstuk.
 17.4 Nader te verdelen
 Indien er een maatregel wordt getroffen die een financieel effect heeft
op meer dan één artikel, wordt het totale financiële effect
op dit artikel geplaatst totdat de verdeling over de beleidsartikelen kan
worden gemaakt. Het kan daarbij zowel gaan om beleidsintensiveringen als om
bezuinigingen. Nader te verdelen bevat nu twee onderdelen:
 • Het kabinet heeft besloten OCW een boetetaakstelling high trust
op te leggen van structureel € 0,5 miljoen vanaf het
jaar 2010. Deze taakstelling is nog niet ingevuld met concrete maatregelen.
 • Om problematiek binnen de begroting op te lossen, zijn kasschuiven
geboekt om de begroting over de jaren heen sluitend te krijgen.
 17.5 Ontvangsten
 Ontvangsten die niet aan een beleidsartikel kunnen worden toegerekend,
worden op dit artikel geraamd en verantwoord. Het bedrag in 2009 betreft de
geraamde ontvangsten voortvloeiend uit de maatregelen van de Commissie Schutte.
 ARTIKEL 18. MINISTERIE ALGEMEEN
 18.1 Budgettaire gevolgen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
18.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 18 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 127 438
 
 
 143 601
 
 
 124 142
 
 
 105 620
 
 
 94 689
 
 
 94 004
 
 
 88 875
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 127 449
 
 
 143 601
 
 
 124 142
 
 
 105 620
 
 
 94 689
 
 
 94 004
 
 
 88 875
 
 
 
 • Bestuursdepartement(niet
toe te rekenen uitgaven)
 112 853
 118 097
 113 306
 98 299
 90 968
 90 293
 85 191
 
 
 • Uitvoeringsorganisaties onverdeeld
 14 596
 25 504
 10 836
 7 321
 3 721
 3 721
 3 684
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 200
 
 
 6 179
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 In de tabel worden de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van artikel
18 geraamd.
 18.2 Bestuursdepartement
 Op het artikel «ministerie algemeen», onderdeel van het bestuursdepartement,
staan apparaatskosten van de niet-beleidsdirecties. Daarnaast worden hier
de centrale kostenposten voor onder andere huisvesting, automatisering, voorlichting
en bezwaarschriftencommissie begroot. Dit is inclusief de personele en materiële
taakstelling uit het Coalitieakkoord.
 18.3 Uitvoeringsorganisaties onverdeeld
 Hier worden de kosten geraamd die het bestuursdepartement en de uitvoeringsorganisaties
maken voor de invoering van OCW brede projecten. Voorbeelden hiervan zijn
de kosten van de tijdelijke directie Kinderopvang en van het programmabureau
DUO.
 Nieuwe Uitvoeringsorganisatie DUO
 Om de fusie van de Centrale Financiën Instellingen (CFI) en IB-Groep
tot nieuwe uitvoeringsorganisatie DUO te begeleiden is een programmabureau
opgericht. De bedoeling is om de informatie-uitwisseling binnen de onderwijssectoren
te verbeteren en de administratieve lasten te verminderen.
 18.4 Verzameluitkering
 De wettelijke grondslag van de verzameluitkering is artikel 16a van de
Financiële-verhoudingswet (Fvw) en is op grond van het 2e lid van genoemd
artikel van de Fvw opgenomen in de departementale begroting onder «Algemeen».
De verzameluitkering is één specifieke uitkering, waarin departementale
beleidsthema’s zijn opgenomen waarvoor jaarlijks per beleidsthema gemiddeld
maximaal 10 miljoen euro totaal wordt verstrekt aan provincies, gemeenten
en/of gemeenschappelijke regelingen. Het betreft beleid dat ondanks expliciete
afweging niet via eigen financiering door medeoverheden, via algemene uitkeringen
of door bundeling met andere specifieke uitkeringen kan worden
gefinancierd. Met de verzameluitkering geeft het kabinet mede invulling aan
de doelstellingen uit het Coalitieakkoord: decentralisatie van taken en bevoegdheden
alsook vermindering van bestuurslasten.
 
 Op basis van het Onderhoudsrapport Specifieke Uitkeringen 2009 (OSU 2009)
zijn er geen regelingen die aan bovenstaande criteria voldoen en blijft de
Verzameluitkering van OCW in Begrotingsjaar 2010 leeg.
 ARTIKEL 19. INSPECTIES
 Op dit artikel worden de uitgaven geraamd voor de inspecties van het ministerie:
de Inspectie van het Onderwijs en de Erfgoedinspectie.
 
 Onder de apparaatskosten van de Inspecties vallen alle kosten die gemoeid
zijn met het functioneren van de inspecties, zowel kosten van personeel, materieel
en huisvesting als uitbesteed onderzoek.
 
 Door het uitvoeren van onderzoeken bij scholen en instellingen beoordeelt
de Inspectie van het Onderwijs de kwaliteit van het onderwijs. De Erfgoedinspectie
houdt toezicht op de naleving van specifieke wetten en levert een bijdrage
aan een juist gebruik, beheer en bewaring van cultureel erfgoed.
 In onderstaande tabel worden de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten
van artikel 19 Inspecties geraamd.
 19.1 Budgettaire gevolgen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
19.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 19 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 59 682
 
 
 66 881
 
 
 61 925
 
 
 57 163
 
 
 56 956
 
 
 56 956
 
 
 56 956
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 59 682
 
 
 66 881
 
 
 61 925
 
 
 57 163
 
 
 56 956
 
 
 56 956
 
 
 56 956
 
 
 
 • Erfgoedinspectie
 2 347
 2 846
 2 704
 2 437
 2 437
 2 437
 2 437
 
 
 • Inspectievan
het onderwijs
 57 335
 64 035
 59 221
 54 726
 54 519
 54 519
 54 519
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 13
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 19.2 Erfgoedinspectie
 De Erfgoedinspectie waakt op nationaal niveau over een belangrijk deel
van het Nederlandse, Europese en mondiale erfgoed. Zij stimuleert en adviseert
(gevraagd en ongevraagd) over verbeteringen in het behoud en beheer en een
goede omgang met het erfgoed en over internationale regelingen op het gebied
van het cultuurbehoud.
 
 De Erfgoedinspectie houdt toezicht op onder andere:
 • de naleving van de Wet behoud cultuurbezit; de rijkscollecties
in beheer bij de verzelfstandigde (rijks)musea, het verlenen van vergunning
voor de uitlening van beschermde cultuurvoorwerpen en het verlenen van exportvergunningen
voor cultuurgoederen;
 • de naleving van de Archiefwet; de kwaliteit van archiefvorming
en archiefbeheer van de Hoge Colleges van Staat, de ministeries en de zelfstandige
bestuursorganen;
 • de naleving van de Monumentenwet; op het gebied van archeologische
monumenten, opgravingen en vondsten en de gebouwde monumenten en beschermde
stads- en dorpsgezichten.
 
 Als gevolg van de taakstelling uit het coalitieakkoord en de nieuwe visie
op toezicht wordt het toezicht meer dan nu gebaseerd op risicoanalyse, selectiviteit
en prioriteitsstelling. De inspectie schakelt daar waar het mogelijk
is over van eerste- naar tweedelijns toezicht. Dit is het gevolg van de introductie
van kwaliteitszorgsystemen of alternatieve (horizontale) toetsingsarrangementen.
 Het jaarlijkse Erfgoedverslag wordt aangeboden aan zowel Eerste als Tweede
Kamer. Het jaarlijks op te stellen jaarwerkprogramma van de inspectie, dat
tot stand komt op basis van een risicoanalyse, is jaarlijks voor 1 januari
van het betreffende jaar, openbaar.
 19.3. Inspectie van het Onderwijs
 Voor het kalenderjaar 2010 zijn uitgaven voor een bedrag van ruim € 59
miljoen opgenomen. Dit bedrag is ten opzichte van 2009 gedaald door het in
2009 opnemen van een eenmalige projectsubsidie en door het inboeken van een
nieuwe tranche van de efficiencytaakstelling.
 
 Hoofdpunten voor 2010 zijn:
 • De ontwikkeling van de effectiviteit van het toezicht («meer
effect»);
 • De verdere ontwikkeling van de inspectie als handhavende organisatie
met (meer) interveniërende bevoegdheden;
 • Het realiseren van een stabiele organisatie na de reorganisatie
in 2009 en de verdere invulling van de taakstelling tot 2011;
 • Het realiseren van een aantal verhuisbewegingen (naar één
centrale locatie en vier nevenlocaties).
 ARTIKEL 20. ADVIESRADEN
 Op dit artikel staan de geraamde apparaatuitgaven voor de adviesraden
van het ministerie: de Onderwijsraad, de Raad voor Cultuur en de Adviesraad
voor Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT). De apparaatskosten zijn de kosten
voor het functioneren van de adviesraden en bestaan uit vacatiegelden voor
de leden van de raden, personele en materiële kosten voor de ondersteunende
secretariaten en kosten van (uit te besteden) onderzoek.
 
 De adviesraden verstrekken als onafhankelijke organen adviezen en voeren
verkenningen uit voor de regering en Staten Generaal. Zij kunnen in verschillende
fasen van de beleidsontwikkeling een rol spelen, variërend van een verkenning
over toekomstige ontwikkelingen tot en met een advies over een afgerond wetsontwerp.
 
 In onderstaande tabel worden de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten
aan apparaatskosten (personeel en materieel) geraamd.
 20.1 Budgettaire gevolgen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
20.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 20 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 7 396
 
 
 7 648
 
 
 7 250
 
 
 5 804
 
 
 5 804
 
 
 5 804
 
 
 5 804
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 7 396
 
 
 7 648
 
 
 7 250
 
 
 5 804
 
 
 5 804
 
 
 5 804
 
 
 5 804
 
 
 
 • Onderwijsraad
 2 792
 2 706
 2 601
 2 384
 2 384
 2 384
 2 384
 
 
 • Raad voor Cultuur
 3 124
 3 204
 3 022
 2 691
 2 691
 2 691
 2 691
 
 
 • Adviesraadvoor
Wetenschaps- en Technologiebeleid
 1 480
 1 738
 1 627
 729
 729
 729
 729
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 3
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 20.2 Onderwijsraad
 De Onderwijsraad is het adviesorgaan voor de regering en de Staten Generaal.
De raad adviseert, gevraagd en ongevraagd, over de hoofdlijnen van het beleid
en de wetgeving op het gebied van het onderwijs. Gedurende de nieuwe zittingsperiode
(2009–2012) werkt de Onderwijsraad op basis van de hoofdlijnen van een
meerjaren adviesprogramma. Bij de voorbereiding van dit programma zijn alle
relevante actoren binnen en buiten het onderwijs betrokken.
 Het gaat om de volgende programma-onderdelen:
 • onderwijs en maatschappelijke opgaven;
 • problemen en verbeteringen in de kernfuncties van het onderwijs;
 • speciale groepen en onderwijsvormen;
 • leraren, schoolorganisatie en bestuur.
 
 De Onderwijsraad karakteriseert zich door een interactieve, internationaal
georiënteerde en pro-actieve benadering. Het interactieve karakter komt
tot uitdrukking in de voorbereiding van adviezen: jongeren, ouders, leraren,
bestuurders, onderzoekers en anderen worden geconsulteerd. Bij elk advies
benut de raad internationaal vergelijkend onderzoek. Veel adviezen
van de raad zitten aan de voorkant van de beleidscyclus en hebben daardoor
een pro-actief karakter. Naast het opstellen van adviezen en verkenningen
organiseert de Onderwijsraad seminars. Verder verzorgen raadsleden en stafmedewerkers
presentaties over de adviezen van de Onderwijsraad. De concretisering van
de activiteiten van de Onderwijsraad voor 2010 is te vinden in het werkprogramma
2010.
 De Onderwijsraad brengt in 2010 naar verwachting zes adviezen en verkenningen
aan de minister van OCW, twee adviezen aan de Tweede Kamer, een advies aan
de Eerste Kamer en zeven studies uit. De raad zal aandacht besteden aan onder
andere excellentie in het Nederlandse onderwijs (samen met de SER) en aan
de legitimiteit en representativiteit van vertegenwoordigende organisaties
in het onderwijsveld (governance). Ook buigt de raad zich over leertijdverruiming
en uitgebreid onderwijs. Verder zal de raad ingaan op het toekomstperspectief
van het hoger beroepsonderwijs en op versterking van mbo-karakteristieken.
In samenwerking met de Vlaamse Onderwijsraad zal de raad de betekenis van «soft
skills» voor het onderwijs verkennen. Het werkprogramma voor 2010 wordt
op Prinsjesdag aan de Staten Generaal aangeboden. Ook buiten het werkprogramma
om kunnen gedurende het jaar zowel door de minister als door het parlement
adviesvragen aan de Onderwijsraad worden voorgelegd.
 20.3 Raad voor Cultuur
 De Raad voor Cultuur is een onafhankelijk adviesorgaan van de regering
op het gebied van kunst, cultuur en media. De raad adviseert zowel gevraagd
als ongevraagd over het cultuurbeleid in Nederland.
 Meestal brengt de raad advies uit op aanvraag van de minister van OCW.
 
 Naast de beleidsadvisering brengt de Raad voor Cultuur veel uitvoeringsadviezen
uit op het gebied van archiefvorming en monumentenzorg. Ook adviseert de Raad
voor Cultuur in het kader van de wet tot behoud van cultuurbezit. Jaarlijks
maakt de Ministerraad met Prinsjesdag het adviesprogramma van de Raad voor
Cultuur van het daaropvolgende jaar openbaar.
 20.4 AWT
 De AWT-AER is (de voorlopige aanduiding van) een nieuwe strategische adviesraad
die in 2010 ontstaat uit een clustering van de AWT, een raad die de regering
en de Staten Generaal adviseert over het wetenschaps- en technologiebeleid,
zowel in nationaal als in internationaal verband, en de AER, een raad die
dit doet op het gebied van energiebeleid.
 
 De AWT-AER brengt gevraagd en ongevraagd advies uit over de hoofdlijnen
van het onderzoeks- en innovatiebeleid en het energiebeleid. Met het merendeel
van deze adviezen beweegt de AWT-AER zich op de beleidsterreinen van de minister
van OCW (wetenschapsbeleid) en de minister van EZ (innovatiebeleid en energiebeleid).
Het budget van de AWT-AER is dan ook deels afkomstig van de minister van OCW
en deels van de minister van EZ. Kennis, onderzoek en innovatie zijn ook van
belang op andere beleidsterreinen. Energie hangt samen met kennis en innovatie,
en ook met beleidsterreinen als milieu, mobiliteit en veiligheid.
 
 Daarom adviseren AWT en AER met enige regelmaat ook het kabinet als geheel,
andere ministers en Eerste en Tweede Kamer; naar verwachting zal de nieuwe
raad deze praktijk voortzetten. Naast het uitbrengen van adviezen
hanteren AWT en AER ook andere manieren om hun inzichten te verspreiden, zoals
het organiseren van seminars, het houden van lezingen of het fungeren als
klankbord voor beleidsmakers.
 
 De AWT-AER verwacht in 2010 enkele adviezen en achtergrondstudies uit
te brengen, met behoud van enige ruimte voor spoedadviezen. De onderwerpen
voor het werkprogramma 2010 zijn zorgvuldig afgestemd met de diverse departementen,
in het bijzonder de ministers van OCW en EZ, met vertegenwoordigers van het
parlement en met andere adviesraden.
 5. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
 1. Inleiding
 In deze bedrijfsvoeringsparagraaf wordt ingegaan op de onderwerpen in
de bedrijfsvoering die specifiek in 2010 aan de orde zullen zijn. Deze paragraaf
heeft conform de Comptabiliteitswet het karakter van een uitzonderingsrapportage.
 2. Totstandkoming beleidsinformatie
 Beleidsdoorlichtingen
 Sinds de invoering van de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek en beleidsinformatie
2006 (RPE 2006) is elke minister verplicht zijn beleidsdoelstellingen periodiek
te evalueren in de vorm van een beleidsdoorlichting. Met ingang van deze begroting
kiest OCW voor een nieuwe aanpak. Er ligt een vrijwel dekkend programma van
beleidsdoorlichtingen voor de periode 2010–2014. De afdeling onderzoek
van de Auditdienst gaat de beleidsdoorlichtingen uitvoeren in overleg met
betrokken beleidsdirecties.
 Informatiebeleid
 Bij informatiebeleid en keteninformatisering gaat het om de uitwisseling
van informatie tussen OCW, scholen, burgers en andere overheden. Dit vraagt
om afspraken over uitwisseling, verantwoordelijkheden, definities en techniek.
In 2010 wordt de IT-governance verder vorm gegeven. Het programmaplan informatiebeleid
dat in 2009 voor het eerst is uitgevoerd, krijgt een vervolg in 2010. Speerpunten
daarin zijn onder andere infrastructuur, samenwerking in de keten, ontwikkeling
van indicatoren, en openbaarheid en transparantie. In het kader van openbaarheid
wordt binnen het project Informatiebeleid Publiek gewerkt aan het ontsluiten
van alle OCW-data en -gegevens voor intermediairs. Zij kunnen deze informatie
vervolgens gebruiken om informatieproducten te maken voor hun doelgroepen.
OCW heeft als doelstelling dat alle informatie openbaar wordt gemaakt met
uitzondering van gegevens die herleidbaar zijn tot een persoon.
 3. Financieel en materieel beheer
 Toezicht
 Het wetsvoorstel wijziging Wet op het Onderwijstoezicht (WOT) zal naar
verwachting begin 2010 in werkingtreden. Dit wetsvoorstel vormt de basis voor
wijzigingen in het toezicht op de onderwijsinstellingen. De rode draad in
de veranderingen is: minder last, meer effect. Met het nieuwe toezicht verandert
de rol van de Inspectie van het Onderwijs. De nieuwe werkwijze van de Inspectie
van het Onderwijs wordt in de WOT vastgelegd.
 
 Eén van de kernpunten van het nieuwe toezicht is dat dit niet langer
aansluit bij de zelfevaluatie van de instellingen, maar gericht is op openbare
verantwoordingsinformatie (bijvoorbeeld schoolgids, jaarverslagen). De Inspectie
van het Onderwijs doet per schoollocatie jaarlijks een risicoanalyseonderzoek,
dat beslissend is voor de intensiteit van het toezicht. Op basis van het onderzoek
stelt de Inspectie van het Onderwijs een «toezichtarrangement»
vast. Het toezichtarrangement is openbaar. De Inspectie van het Onderwijs
wil het toezicht effectiever maken door ervaringen van belanghebbenden (ouders,
leerlingen, medezeggenschapsorgaan, gemeenten), de zogenaamde
horizontale verantwoording, beter te gebruiken bij de risicoanalyse. Ook worden
in het nieuwe toezicht de personele en financiële gegevens van besturen
en scholen gebruikt voor de risicoanalyse.
 
 Onderdeel van het toezicht zal ook zijn het handhavend optreden met in
het uiterste geval het opleggen van financiële sancties. Het zwaartepunt
van dit handhavend optreden komt te liggen bij de Inspectie van het Onderwijs.
Het handhavingsbeleid zal werkendeweg door de Inspectie van het Onderwijs
verder worden ontwikkeld.
 Duurzaam inkopen
 In het kabinet is afgesproken dat in 2010 voor 100% duurzaam zal
worden ingekocht. Dat wil zeggen dat de kerndepartementen en de departementale
diensten in 2010 bij hun inkoop in beginsel de vastgestelde duurzaamheideisen
toepassen. Indien er bij een specifieke inkoop goede redenen zijn om duurzaamheideisen
niet toe te passen, zal dat worden verantwoord. Ook zullen ingevolge de motie
Koopmans/De Krom de vastgestelde duurzaamheidwensen zwaarwegend worden meegenomen
bij de inkoop.
 Binnen het ministerie van OCW worden de nodige maatregelen genomen om
de doelstelling van 100% duurzaam inkopen te kunnen realiseren.
 4. Overige bedrijfsvoeringsaspecten
 DUO
 De minister van OCW heeft aangekondigd de Centrale Financiën Instellingen
(CFI) en de Informatie Beheer Groep (IB-Groep) te fuseren (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 VIII, nr. 150).
Per 1 januari 2010 vindt een bundeling plaats van de uitvoeringsfuncties in één
nieuwe uitvoeringsorganisatie voor het onderwijs (DUO). Deze fusie moet leiden
tot een verbetering van de dienstverlening aan burgers en instellingen door
vermindering van administratieve lasten en verbetering van de kwaliteit van
de aangeleverde informatie(diensten). Voor de opdrachtgever moet meer flexibiliteit
in de uitvoering ontstaan. In verband hiermee is in de ontwerpbegroting 2010
de indicatieve openingsbalans van de baten-lastendienst DUO opgenomen.
 Administratieve lasten
 OCW zoekt bij de vormgeving van beleid steeds naar een balans tussen de
nagestreefde beleidsdoelen en de daarmee gemoeide middelen enerzijds, en de
lasten waar burgers, bedrijven, instellingen en professionals mee te maken
krijgen anderzijds. OCW voert gericht beleid om de ontwikkeling van de lasten
voor de doelgroepen van OCW-beleid te volgen en zo mogelijk te verminderen.
 Bij de voorbereiding van nieuwe wet- en regelgeving worden standaard de
effecten op administratieve lasten getoetst aan de hand van de Beleidwijzer.
De commissie Instrumentkeuze toetst bij nieuwe wet- of regelgeving of het
gekozen beleidsinstrument en de daarmee samenhangende administratieve lasten
zich in redelijkheid verhouden tot de aan te pakken problematiek. Bij subsidieregelingen
wordt steeds bezien of de noodzaak van een aparte regeling aanwezig is of
dat bijvoorbeeld opname in de lumpsum een optie is. Ook sluit OCW aan bij
de ontwikkeling van het rijksbreed uniform subsidiekader, dat de lasten van
OCW-subsidies moet verminderen. Via het programma OCW Ontregelt zet OCW in
op substantiële vermindering van administratieve lasten voor OCW-instellingen
en professionals in het onderwijs. Daarnaast levert OCW een bijdrage
aan de rijksbrede trajecten voor vermindering van administratieve lasten voor
bedrijven en voor burgers.
 6. PARAGRAAF INZAKE BATEN-LASTENDIENSTEN
 1. DIENST UITVOERING ONDERWIJS
 
 De Tweede Kamer is geïnformeerd over
de voorgenomen fusie per 1 januari 2010 van CFI en IB-Groep tot één
uitvoeringsorganisatie genaamd Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). De Dienst
Uitvoering Onderwijs (DUO) is de nieuwe uitvoeringsorganisatie van het ministerie
van OCW. In deze paragraaf is de eerste begroting van de nieuwe Dienst Uitvoering
Onderwijs opgenomen. De openingsbalans is overeenkomstig de Rijksbegrotingsvoorschriften
2009 indicatief van aard. In de eerste suppletoire begroting van 2010 zal
de definitieve openingsbalans worden opgenomen.
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1: Begroting 2010 DUO (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 Totaal baten
 201 164
 
 
 Totaal lasten
 201 164
 
 
 Saldo van baten en lasten
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal kapitaalontvangsten
 0
 
 
 Totaal kapitaaluitgaven
 1 180
 
 
 
 
 
 DUO begroot voor 2010 een exploitatiesaldo van nul. De kapitaalontvangsten
zijn gelijk aan nul; de kapitaaluitgaven zijn gelijk aan de aflossing van
leningen bij het ministerie van Financiën. De investeringen zijn niet
in de begroting opgenomen; daarvoor zal lopende 2010 nog leenfaciliteit worden
aangevraagd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
2: Staat van baten en lasten DUO (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbrengst moederdepartement
 –
 –
 181 556
 167 843
 167 680
 167 341
 168 145
 
 
 Opbrengst overige departementen
 –
 –
 11 716
 11 716
 11 716
 11 716
 11 716
 
 
 Opbrengst derden
 –
 –
 7 292
 6 792
 6 292
 5 792
 5 792
 
 
 Rentebaten
 –
 –
 600
 600
 600
 600
 600
 
 
 Buitengewone baten
 –
 –
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 Totale baten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 201 164
 
 
 186 951
 
 
 186 288
 
 
 185 449
 
 
 186 253
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 –
 –
 190 240
 174 255
 172 701
 171 862
 172 666
 
 
 – Personele kosten
 –
 –
 110 699
 107 015
 107 027
 107 030
 107 164
 
 
 – Materiële
kosten
 –
 –
 79 541
 67 240
 65 674
 64 832
 65 502
 
 
 Rentelasten
 –
 –
 700
 700
 700
 700
 700
 
 
 Afschrijvingskosten
 –
 –
 10 224
 11 996
 12 887
 12 887
 12 887
 
 
 – Materieel
 –
 –
 8 224
 8 646
 8 187
 8 187
 8 187
 
 
 – Immaterieel
 –
 –
 2 000
 3 350
 4 700
 4 700
 4 700
 
 
 Overige lasten
 –
 –
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 – Dotaties voorzieningen
 –
 –
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 – Buitengewone
lasten
 –
 –
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 201 164
 
 
 186 951
 
 
 186 288
 
 
 185 449
 
 
 186 253
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Toelichting op de Staat van baten en lasten:
 De uitkomsten jaarrekening 2008 en de begroting 2009 zijn niet van toepassing,
aangezien DUO per 1 januari 2010 start.
 Baten
 Opbrengst moederdepartement
 De diensten die DUO verricht voor de in de begroting opgenomen bedragen
worden jaarlijks vastgesteld in een prestatiecontract met de opdrachtgever
OCW. De opbrengst moederdepartement is in 2010 hoger dan de daaropvolgende
jaren als gevolg van de projectenportefeuille DUO met onder andere de projecten
onderwijsnummer PO en Servicegericht Uitvoeren.
 Opbrengst overige departementen
 Het betreft opbrengsten in verband met uitvoering inburgeringstaken in
opdracht van het ministerie van VROM en werkzaamheden bekostiging groen onderwijs
in opdracht van het ministerie van LNV.
 Opbrengst derden
 Het betreft hier werkzaamheden voor andere opdrachtgevers dan ministeries.
Het gaat ondermeer om de stichting Participatiefonds voor het onderwijs en
de werkzaamheden in het kader van de ov-studentenkaart. Door de invoering
van de ov-chipcard vervalt de ov-studentenkaart en beperkt de uitvoering vanaf
2010 zich tot het innen van vorderingen wegens onterecht kaartbezit.
 Rentebaten
 Het betreft hier een raming van rentebaten op basis van de huidige renteontwikkeling.
 Buitengewone baten
 Buitengewone baten zijn baten die geen betrekking hebben op het lopende
boekjaar. De buitengewone baten zijn op nul gesteld.
 Lasten
 Personele kosten
 De formatie van DUO bedraagt 1 831 fte bij aanvang van 2010. Het
gaat om 420 fte van voorheen de CFI en 1 411 fte van voorheen de IB-Groep.
 Materiële kosten
 De materiële kosten bestaan grotendeels uit vaste lasten. Dit bestaat
voornamelijk uit huur gebouwen, facilitaire kosten, kosten informatievoorziening,
automatisering en inhuur extern personeel (uitzendkrachten) voor lijnactiviteiten.
 Rentelasten
 De rentelasten DUO vloeien voort uit rente en aflossingsdragend vermogen.
 Afschrijvingskosten
 De afschrijvingskosten betreffen materiële en immateriële vaste
activa. De gehanteerde afschrijvingstermijnen bedragen 10 jaar voor meubilair,
3 jaar voor hardware en 5 jaar voor bedrijfsondersteunende systemen en immateriële
vaste activa.
 Dotaties voorzieningen
 Er zijn geen dotaties in de begroting opgenomen.
 Buitengewone lasten
 Buitengewone lasten zijn lasten die geen betrekking hebben op het lopende
boekjaar. De buitengewone lasten zijn op nul gesteld.
 
 
 
 
 
 
 Tabel
3: Indicatieve openingsbalans DUO per 1-1-2010 (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 Balans per 1-1-2010
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 Immateriële vaste activa
 10 853
 
 
 Materiële vaste activa
 18 280
 
 
 
 – grond en gebouwen
 
 –
 
 
 
 – installaties en inventarissen
 
 
 18 280
 
 
 
 
 – overige materiële vaste activa
 
 –
 
 
 Voorraden
 –
 
 
 Debiteuren/nog te ontvangen
 7 749
 
 
 Vooruitbetaalde kosten
 3 110
 
 
 Liquide middelen
 52 610
 
 
 
 Totaal activa
 
 
 92 602
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 Eigen Vermogen
 3 821
 
 
 
 – exploitatiereserve
 
 
 – 7 032
 
 
 
 
 – verplichte reserve
 
 
 10 853
 
 
 
 
 – onverdeeld resultaat
 
 
 – 1 500
 
 
 
 Leningen bij het MvF
 2 180
 
 
 Voorzieningen
 10 179
 
 
 Crediteuren
 48 328
 
 
 Vooruit ontvangen bedragen
 26 060
 
 
 Nog te betalen
 3 535
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 92 602
 
 
 
 
 
 Toelichting op de indicatieve openingsbalans:
 De indicatieve openingsbalans is als volgt opgesteld.
 Ten eerste zijn de feitelijke balansen van de twee organisaties CFI en
IB-Groep conform de jaarrekening 2008 geconsolideerd. Vervolgens heeft er
een analyse op de toegepaste grondslagen en een analyse op majeure ontwikkelingen
plaatsgevonden. Tenslotte zijn de uitkomsten van beide analyses verwerkt in
de indicatieve openingsbalans. Deze balans is getoetst door de auditdienst
OCW.
 
 Het onverdeelde resultaat van minus € 1,5 miljoen is vooralsnog
gelijk aan het geraamde negatieve exploitatieresultaat over 2009 van de IB-Groep.
Het eigen vermogen is op basis van het totaal van exploitatiereserve, verplichte
reserve en het onverdeelde resultaat gering positief.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
4: Kasstroomoverzicht DUO (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 1. Rekening courant RHB 1 januari
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 52 610
 
 
 52 880
 
 
 53 480
 
 
 54 480
 
 
 55 530
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Totaal operationele kasstroom
 –
 –
 1 450
 1 450
 1 450
 1 450
 1 450
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3a. Totaal investeringen (-)
 –
 –
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 3b. Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 –
 –
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 3. Totaal investeringskasstroom
 
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4a. Eenmalige uitkering aan moederdepartement
(-)
 –
 –
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 4b. Eenmalige storting door moederdepartement (+)
 –
 –
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 4c. Aflossingen op leningen (-)
 –
 –
 – 1 180
 – 850
 – 450
 – 400
 – 400
 
 
 4d. Beroep op leenfaciliteit(+)
 –
 –
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 4. Totaal financieringskasstroom
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 – 1 180
 
 
 – 850
 
 
 – 450
 
 
 – 400
 
 
 – 400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5. Rekening courant RHB 31 december
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 52 880
 
 
 53 480
 
 
 54 480
 
 
 55 530
 
 
 56 580
 
 
 
 
 
 Toelichting op het kasstroomoverzicht:
 De rekening courant per 1 januari 2010 van € 52,6 miljoen is
gelijk aan de liquide middelen uit de indicatieve openingsbalans per 1 januari
2010. In het kasstroomoverzicht zijn geen mutaties voor de jaren 2008 en 2009
opgenomen, aangezien de DUO per 1 januari 2010 start.
 
 DUO heeft voor 2010 en verder nog geen leenfaciliteit aangevraagd. Derhalve
zijn in het kasstroomoverzicht de investeringen DUO op nul gesteld. DUO heeft
in de begroting wel de geraamde afschrijvingskosten opgevoerd voor een zo
getrouw mogelijk beeld. Het meerjarig investeringsplan zal deel uitmaken van
het prestatiecontract DUO 2010.
 Doelmatigheid:
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) levert producten en diensten op het
terrein van bekostiging van instellingen, financiering van studenten, informatievoorziening
alsmede diensten gericht op de verbetering van de verbinding tussen beleid
en uitvoering. Met een eenduidige productdefinitie (uitgedrukt in kwantiteit
en kwaliteit) en de toerekening van kosten naar deze producten ontstaat een
grotere transparantie in de relatie tussen het bestuursdepartement en DUO.
Het ministerie en de politiek kunnen een betere afweging maken tussen het
resultaat en de te maken kosten. Dit leidt tot een verbeterde prioriteitstelling,
zowel op geaggregeerd niveau als binnen de DUO-organisatie.
 Basisindicatoren zijn de kostprijs en kwaliteit per product of dienst.
Doelmatigheid kan meerjarig worden bereikt door een lagere kostprijs (bij
gelijke kwaliteit) of een hogere kwaliteit (bij gelijke kostprijs). Deze kengetallen
zullen inzicht geven in de meerjarige ontwikkeling van de doelmatigheid uitgedrukt
in financiële en kwaliteitskengetallen.
 
 Kwaliteitskenmerken van producten zijn:
 • rechtmatigheid van toegekende bekostiging aan instellingen en financiering
van studenten, waarbij de rijksbrede normen voor het financieel beheer van
toepassing zijn;
 • de doorlooptijd van de uitvoering waarbij de termijnen genoemd
in de onderscheiden wet en regelgeving als norm gelden;
 • de reactiesnelheid op vragen van instellingen en burgers;
 • de klanttevredenheid gemeten op basis van periodiek veldonderzoek;
 • het aantal gegronde bezwaren als percentage van het aantal verstrekte
beschikkingen.
 
 Deze kengetallen worden nader uitgewerkt. In de eerste suppletoire begroting
van 2010 worden de kengetallen tezamen met de openingsbalans in een meerjarig
perspectief gepresenteerd.
 2. NATIONAAL ARCHIEF
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1 Begroting Nationaal Archief (x 1 000)
 
 
 
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Totaal baten
 19 706
 
 
 Totaal lasten
 19 706
 
 
 Saldo van baten en lasten
 0
 
 
 
 
 
 
 Kapitaalontvangsten
 2 250
 
 
 Kapitaaluitgaven
 – 3 531
 
 
 
 
 2. Baten en lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
2 Begroting van baten en lasten Nationaal Archief (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbrengst moederdepartement
 19 425
 18 877
 17 804
 17 326
 17 374
 17 574
 17 574
 
 
 Opbrengst overige departementen
 1 098
 893
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 Opbrengst derden
 2 758
 1 728
 1 852
 1 852
 0
 0
 0
 
 
 Rentebaten
 567
 50
 50
 50
 50
 50
 50
 
 
 Bijzondere baten
 25
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 Projectmiddelen
 – 2 341
 3 258
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 21 532
 
 
 24 806
 
 
 19 706
 
 
 19 228
 
 
 17 424
 
 
 17 624
 
 
 17 624
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 20 614
 
 
 21 463
 
 
 18 586
 
 
 17 239
 
 
 15 507
 
 
 15 764
 
 
 15 791
 
 
 
 • Personele bekostiging
 8 841
 9 536
 9 514
 10 246
 9 448
 9 239
 9 014
 
 
 • Huisvesting
 4 639
 5 293
 4 098
 3 794
 3 865
 3 865
 3 865
 
 
 • Materiële bekostiging
 7 135
 6 634
 4 974
 3 199
 2 193
 2 660
 2 911
 
 
 Rentelasten
 35
 75
 26
 120
 103
 87
 60
 
 
 Afschrijvingskosten
 509
 2 657
 1 094
 1 869
 1 814
 1 773
 1 773
 
 
 • Materieel
 509
 2 657
 594
 869
 814
 773
 773
 
 
 • Immaterieel
 
 
 500
 1 000
 1 000
 1 000
 1 000
 
 
 Overige kosten
 314
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 • Dotaties voorzieningen
 74
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 • Buitengewone lasten
 240
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 21 472
 
 
 24 195
 
 
 19 706
 
 
 19 228
 
 
 17 424
 
 
 17 624
 
 
 17 624
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 60
 
 
 611
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Baten
 Opbrengst moederdepartement
 Dit is het bedrag dat het moederdepartement bijdraagt aan de producten
van het Nationaal Archief. Deze bestaat uit structurele middelen voor de primaire
processen en incidentele middelen voor specifieke eenmalige producten, zoals
het digitaal depot en beelden voor de toekomst.
 Ook zal vanuit deze bijdrage het Nationaal Archief samen met de ministeries
in een gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie samenwerken om archiefachterstanden
aan te pakken.
 Opbrengst overige departementen
 Deze bestaat uit eenmalige inkomsten van overige departementen voor specifieke
eenmalige producten.
 Opbrengst derden
 Deze bestaat uit eenmalige inkomsten van derde partijen (o.a. Europese
Unie) voor specifieke eenmalige producten.
 Rentebaten
 Deze baten zijn begroot op basis van een vergoeding van 2% en de
opbrengsten uit deposito.
 Projectmiddelen
 Dit betreft gelden die zijn toegewezen aan specifieke eenmalige producten.
Deze projectmiddelen zullen in de jaren 2008 t/m 2010 worden aangewend.
 Lasten
 Apparaatskosten
 Personele kosten: deze kosten zijn gebaseerd op een formatie van 132,63
fte, vermeerderd met de personele kosten die gepaard gaan met de ontwikkeling
van de specifieke eenmalige producten. Tevens zijn de wachtgelden voor voormalige
medewerkers en bijkomende personele kosten als reiskosten en opleidingen in
deze post opgenomen.
 
 De gemiddelde loonsom per personeelslid binnen de vaste formatie bedraagt
hierbij € 62 577,– per fte.
 Om de specifieke eenmalige producten te kunnen ontwikkelen, is tijdelijk
personeel vereist. Zoveel mogelijk zal dit opgevangen worden door externe
inhuur (+/- 30 fte), tegen een gemiddeld uurtarief van € 125,–.
 Huisvestingskosten: deze post bevat de kosten voor huur van het gebouw
van het Nationaal Archief en de met dit gebouw samenhangende exploitatiekosten.
De kosten voor de huur zijn gebaseerd op de geprognotiseerde huur gedurende
en na de renovatie van het gebouw.
 Materiële kosten: deze kosten zijn gebaseerd op de structurele verwachte
materiële kosten, vermeerderd met de materiële kosten die gepaard
gaan met de ontwikkeling van de specifieke eenmalige producten.
 Rentelasten
 Deze vloeien voort uit het beroep op de leenfaciliteit in de voorgaande
jaren. De gehanteerde rentepercentages zijn conform de rentebrief van het
Ministerie van Financiën.
 Afschrijvingskosten
 Deze kosten vertonen een sterk stijgende lijn. Dit wordt veroorzaakt door
de grote investeringen in het fysieke en digitale depot en de ontwikkeling
van de publieke ruimte.
 3. Kasstroom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
3 Kasstroomoverzicht Nationaal Archief (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 1. Rekening courant RHB 1 januari (incl. deposito)
 
 
 13 677
 
 
 6 663
 
 
 11 447
 
 
 8 221
 
 
 6 471
 
 
 6 268
 
 
 6 078
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Totaal operationele kasstroom
 
 
 6 713
 
 
 – 116
 
 
 – 1 944
 
 
 – 1 369
 
 
 177
 
 
 136
 
 
 136
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3a. Totale investeringen -/-
 – 3 081
 – 5 140
 – 3 150
 0
 0
 0
 0
 
 
 3b. Totale boekwaarde desinvesteringen +/+
 230
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 3 Totaal investeringskasstroom
 
 
 – 2 850
 
 
 – 5 140
 
 
 – 3 150
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4a Eenmalige uitkering aan OCW-/-
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 4b. Eenmalige storting door OCW+/+
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 4c. Aflossingen op leningen -/-
 – 153
 – 572
 – 381
 – 381
 – 381
 – 326
 – 285
 
 
 4d. Beroep op leenfaciliteit+/+
 0
 1 190
 2 250
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 4. Totaal financieringskasstroom
 
 
 – 153
 
 
 618
 
 
 1 869
 
 
 – 381
 
 
 – 381
 
 
 – 326
 
 
 – 285
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5. Rekening courant RHB 31 december (incl.
deposito)
 
 
 17 387
 
 
 2 025
 
 
 8 221
 
 
 6 471
 
 
 6 268
 
 
 6 078
 
 
 5 929
 
 
 
 
 
 Toelichting op het kasstroomoverzicht:
 De liquiditeitspositie (de rekening-courant) van het Nationaal Archief
zal in de komende jaren afnemen. Dit wordt veroorzaakt door de grote investeringen
in de fysieke en digitale ruimten. Daarna stijgt de liquiditeit naar een gezond
niveau.
 4. Overzicht doelmatigheid
 Toelichting op doelmatigheid:
 In 2010 gaat het NA schaduwdraaien met een kostprijsmodel. De output indicatoren
zijn hiervoor in ontwikkeling. Deze zullen in 2010 in een prestatiecontract
worden opgenomen. Het doel is dat het NA vanaf 2011 gestuurd wordt op output.
Dit zal ook zijn weerslag hebben in de begroting 2011.
 7. VERDIEPINGSHOOFDSTUK
 Algemeen
 Algemeen
 In dit verdiepingshoofdstuk worden de bijstellingen van de begroting op
het niveau van het artikel gepresenteerd. Het gaat hier om de veranderingen
van de begroting ten opzichte van de ontwerpbegroting 2009. De bijstellingen
die worden toegelicht gaan een bedrag van € 2,2 miljoen te boven
en zijn beleidsmatig van aard. Dit betekent dat niet elk bedrag wordt toegelicht.
 Voor de uitgaven en ontvangsten geldt dat de tabellen alleen zijn opgenomen
als er mutaties hebben plaatsgevonden. Voor de verplichtingen zijn de tabellen
opgenomen als de mutaties afwijken van de mutaties in de uitgaven. De FES-middelen
zijn conform de richtlijnen opgenomen als technische mutaties (desalderingen).
 
 De begroting bevat een aantal veranderingen die op meerdere artikelen
betrekking hebben, maar een gelijke toelichting kennen. Het betreft de volgende
onderwerpen:
 1. Loonbijstelling tranche 2009;
 2. Prijsbijstelling tranche 2009;
 3. Taakstelling inhuur externen;
 4. Leerlingenontwikkeling;
 5. Bijstellingen Fonds Economische Structuurversterking (FES).
 Loonbijstelling tranche 2009
 De loonbijstelling tranche 2009 is vanuit de aanvullende post van Financiën
overgeheveld naar de OCW-begroting. Het gaat om een bedrag van € 955
miljoen in 2009 oplopend naar € 976 miljoen in 2014. De uitdeling
van de loonbijstelling over de beleidsartikelen wordt in onderstaande tabel
weergegeven.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1 Verdeling loonbijstelling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Primair onderwijs
 347 905
 347 855
 344 477
 342 628
 339 379
 336 551
 
 
 Voortgezet onderwijs
 232 415
 232 768
 231 494
 232 099
 233 988
 235 898
 
 
 Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie
 91 871
 94 506
 94 254
 94 074
 94 031
 93 569
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 68 905
 71 875
 72 843
 73 292
 73 830
 74 009
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 94 745
 96 619
 98 398
 98 831
 100 061
 101 264
 
 
 Internationaal beleid
 391
 386
 360
 360
 360
 360
 
 
 Onderwijspersoneel
 7 857
 16 497
 19 742
 20 301
 20 729
 21 158
 
 
 Studiefinanciering
 2 133
 2 096
 1 943
 1 956
 1 963
 2 072
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten
 516
 497
 447
 447
 446
 473
 
 
 Lesgelden
 171
 164
 145
 145
 146
 157
 
 
 Cultuur
 16 762
 17 496
 17 396
 17 337
 17 237
 17 014
 
 
 Media
 775
 775
 772
 772
 772
 772
 
 
 Onderzoek en wetenschappen
 28 528
 26 941
 25 487
 25 588
 25 461
 25 461
 
 
 Kinderopvang
 57 862
 55 107
 58 826
 60 145
 61 144
 62 277
 
 
 Emancipatie
 170
 442
 435
 436
 436
 436
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 – 908
 161
 – 910
 – 562
 – 239
 – 28
 
 
 Ministerie algemeen
 2 741
 2 585
 2 405
 2 335
 2 326
 2 332
 
 
 Inspecties
 1 907
 1 773
 1 634
 1 634
 1 634
 1 634
 
 
 Adviesraden
 223
 212
 173
 173
 173
 173
 
 
 
 Totaal uitdeling
 
 
 954 969
 
 
 968 755
 
 
 970 321
 
 
 971 991
 
 
 973 877
 
 
 975 582
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling tranche 2009
 De prijsbijstelling tranche 2009 is vanuit de aanvullende post van Financiën
overgeheveld naar de OCW-begroting. Voor OCW betreft dit, exclusief indexering
WSF/WTOS, een bedrag van € 139 miljoen in 2009 oplopend naar € 142
miljoen in 2014. Voor sommige sectoren is OCW verplicht om dit jaar een hogere
compensatie voor prijsontwikkelingen af te dragen dan volgens de gebruikelijke
systematiek ontvangen wordt uit de aanvullende post van Financiën. Het
betreft een compensatie van € 45 miljoen in 2009 en vanaf 2010 gaat
het om structureel € 18 miljoen. De uitdeling van de prijsbijstelling
(inclusief extra compensatie) over de beleidsartikelen wordt in onderstaande
tabel weergegeven.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
2 Verdeling prijsbijstelling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Primair onderwijs
 44 935
 20 305
 20 148
 19 953
 19 781
 19 605
 
 
 Voortgezet onderwijs
 21 145
 20 946
 20 775
 20 958
 21 064
 21 207
 
 
 Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie
 19 007
 19 223
 19 188
 19 163
 19 156
 19 089
 
 
 Technocentra
 164
 163
 0
 0
 0
 0
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 12 070
 12 474
 12 646
 12 720
 12 808
 12 837
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 23 938
 24 245
 24 628
 24 739
 25 030
 25 429
 
 
 Internationaal beleid
 152
 144
 147
 147
 147
 147
 
 
 Onderwijspersoneel
 112
 192
 252
 252
 252
 252
 
 
 Studiefinanciering
 8 748
 8 513
 8 398
 9 435
 9 692
 9 907
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten
 112
 108
 97
 97
 97
 103
 
 
 Lesgelden
 37
 36
 31
 32
 32
 34
 
 
 Cultuur
 9 927
 9 815
 9 838
 9 892
 9 863
 9 756
 
 
 Media
 13 597
 17 761
 17 861
 17 982
 18 129
 18 278
 
 
 Onderzoek en wetenschappen
 6 359
 6 099
 6 016
 6 033
 6 017
 6 017
 
 
 Kinderopvang
 10 789
 10 336
 11 018
 11 142
 11 275
 11 481
 
 
 Emancipatie
 211
 226
 226
 229
 229
 229
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 10 457
 4 094
 4 002
 4 052
 4 084
 4 113
 
 
 Ministerie algemeen
 1 275
 1 203
 1 133
 1 080
 1 079
 1 078
 
 
 Inspecties
 436
 405
 374
 374
 374
 374
 
 
 Adviesraden
 47
 45
 35
 35
 35
 35
 
 
 
 Totaal uitdeling
 
 
 183 518
 
 
 156 333
 
 
 156 813
 
 
 158 315
 
 
 159 144
 
 
 159 971
 
 
 
 
 
 Taakstelling inhuur externen
 In de nota van wijziging bij de begroting 2009 is er een taakstelling
inhuur externen op het beleidsartikel 17 centraal geparkeerd. In de begroting
2010 wordt deze taakstelling verdeeld over de verschillende beleidsartikelen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
3 Taakstelling inhuur externen (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Primair onderwijs
 – 20
 – 28
 – 42
 – 44
 – 44
 – 44
 
 
 Voortgezet onderwijs
 – 21
 – 28
 – 34
 – 30
 – 30
 – 30
 
 
 Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie
 – 17
 – 23
 – 28
 – 29
 – 29
 – 29
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 – 24
 – 33
 – 41
 – 42
 – 42
 – 42
 
 
 Internationaal beleid
 – 10
 – 14
 – 16
 – 16
 – 16
 – 16
 
 
 Onderwijspersoneel
 – 10
 – 13
 – 16
 – 13
 – 13
 – 13
 
 
 Cultuur
 – 40
 – 54
 – 67
 – 69
 – 69
 – 69
 
 
 Onderzoek en wetenschappen
 – 13
 – 17
 – 22
 – 22
 – 22
 – 22
 
 
 Emancipatie
 – 9
 – 11
 – 14
 – 14
 – 14
 – 14
 
 
 Ministerie algemeen
 – 330
 – 433
 – 541
 – 540
 – 540
 – 540
 
 
 Inspecties
 – 168
 – 222
 – 274
 – 276
 – 276
 – 276
 
 
 Adviesraden
 – 95
 – 126
 – 157
 – 157
 – 157
 – 157
 
 
 
 Totaal
 
 
 – 757
 
 
 – 1 002
 
 
 – 1 252
 
 
 – 1 252
 
 
 – 1 252
 
 
 – 1 252
 
 
 
 
 
 Leerlingenontwikkeling
 Jaarlijks wordt een raming van het aantal leerlingen en studenten in de
verschillende onderwijssectoren opgesteld. De wijzigingen in de onderwijsdeelname
worden budgettair doorvertaald in de OCW-begroting. De referentieraming 2009
wijst uit dat de leerlingen- en studentenaantallen in totaal de komende jaren
hoger zullen uitvallen dan vorig jaar geraamd. De huidige bijstelling van
de leerlingenontwikkeling bestaat zowel uit het verwerken van de eerder «afgetopte»
ramingen van vorig jaar als uit de bijstellingen van de leerlingen- en studentenaantallen
uit de nieuwe referentieraming 2009. Per saldo heeft dit een budgettair netto-effect
van € 15,3 miljoen in 2009 oplopend naar € 199,1 miljoen
in 2014.
 In onderstaande tabel zijn de effecten van de wijziging in de onderwijsdeelname
voor de beleidsartikelen weergegeven.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
4 Leerlingenontwikkeling (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Primair onderwijs
 – 560
 22 650
 47 415
 66 732
 90 940
 110 687
 
 
 Voortgezet onderwijs
 7 640
 36 284
 48 819
 66 825
 88 285
 103 665
 
 
 Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie
 4 500
 – 24 991
 14 639
 – 10 151
 – 45 575
 – 50 980
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 15 813
 18 949
 19 979
 17 148
 14 540
 21 612
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 6 018
 4 165
 – 689
 – 8 274
 – 17 357
 – 31 794
 
 
 Studiefinanciering
 – 18 900
 – 12 800
 25 800
 48 900
 57 500
 91 900
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten
 – 2 100
 400
 3 200
 4 100
 5 000
 2 400
 
 
 Lesgelden
 0
 0
 100
 300
 300
 300
 
 
 
 Subtotaal uitgavenkader
 
 
 12 411
 
 
 44 657
 
 
 159 263
 
 
 185 580
 
 
 193 633
 
 
 247 790
 
 
 
 Lesgeldontvangsten
 – 2 900
 4 500
 24 300
 33 800
 33 600
 48 700
 
 
 
 Totaal leerlingenontwikkeling
 
 
 15 311
 
 
 40 157
 
 
 134 963
 
 
 151 780
 
 
 160 033
 
 
 199 090
 
 
 
 
 
 Bijstellingen Fonds Economische Structuurversterking
 In onderstaande tabel worden de bijstellingen in de FES-middelen per artikel
weergegeven.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
5 Overzicht bijstellingen FES-middelen
(x € 1 000)
 
 
 
 
 Artikel
 Onderwerp
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 1
 Huisvesting brede
school
 24 457
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 1
 Deltaplan bèta &
techniek
 146
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 3
 Leren door experimenteren
 9 152
 9 153
 0
 0
 0
 0
 
 
 3
 Funderend onderwijs
 1 397
 1 397
 0
 0
 0
 0
 
 
 3
 MS & ICT
 3 490
 1 657
 136
 0
 0
 0
 
 
 4
 Beroepsonderwijsin
bedrijf
 2 197
 3 804
 2 404
 2 404
 2 404
 2 384
 
 
 5
 Technocentra
 660
 416
 0
 0
 0
 0
 
 
 7
 Rendement en excellentie
 – 3 966
 – 4 680
 – 3 478
 10 793
 9 227
 1 529
 
 
 7
 Transitie samenwerking
3 TU’s
 – 3 000
 – 4 000
 – 4 000
 6 000
 3 500
 1 500
 
 
 14
 Beelden voor de toekomst
 0
 0
 0
 0
 0
 11 599
 
 
 14
 Archeologisch bodemonderzoek
(Malta)
 3 076
 1 750
 1 000
 250
 0
 0
 
 
 16
 Vernieuwingsimpuls
 – 4
 – 5
 0
 0
 0
 0
 
 
 16
 Bsik
 5 351
 5 352
 0
 0
 0
 0
 
 
 16
 ITER NL2
 0
 4 000
 4 000
 0
 0
 0
 
 
 16
 Surfnet7
 6 800
 11 700
 6 300
 7 200
 0
 0
 
 
 16
 NCB
 4 700
 10 000
 8 400
 6 900
 0
 0
 
 
 16
 Hersenen en cognitie
 2 000
 4 000
 4 000
 3 900
 3 900
 2 200
 
 
 
 Totaal
bijstellingen
 
 
 56 456
 
 
 44 544
 
 
 18 762
 
 
 37 447
 
 
 19 031
 
 
 19 212
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Huisvesting brede school
 Het opstellen van een nieuwe regeling huisvesting brede school kost meer
tijd dan verwacht en zal pas in 2009 tot uitbetaling leiden. De FES-middelen
die in 2008 beschikbaar waren, worden doorgeschoven naar 2009.
 Deltaplan bèta & techniek
 De onderuitputting in 2008 van de projectmiddelen voor Bèta en
Techniek, wordt voor hetzelfde doel in 2009 ingezet.
 Leren door experimenteren
 Dit betreft een kasschuif van 2008 naar de jaren 2009 en 2010 van de onbestede
middelen voor het project leren door experimenteren.
 Funderend onderwijs
 De onderuitputting in 2008 van de middelen voor praktijkgerichte leeromgeving
vmbo-pro worden in de jaren 2009 en 2010 ingezet.
 Maatschappelijke sectoren & ICT (MS & ICT)
 Dit betreft een verhoogde bijdrage van de minister van Economische Zaken
voor de projecten maatschappelijke sectoren & ICT. Daarnaast is onderuitputting
van diverse projecten uit 2008 doorgeschoven naar de jaren 2009 en 2010.
 Beroepsonderwijs in bedrijf
 Deze onderuitputting uit 2008 maakt onderdeel uit van de tweede tranche
FES-middelen beroepsonderwijs in bedrijf ten behoeve van de tijdelijke stimuleringsregeling
Leren en Werken. Met deze regeling wordt regionale samenwerking bevorderd
en het gebruik van EVC-trajecten en duale trajecten gestimuleerd. Daarnaast
wordt er € 20 miljoen geïnvesteerd in het experiment de Netwerkschool.
Dit betreft een slimme en flexibele organisatie van het cgo en het leveren
van een bijdrage aan het terugdringen van het lerarentekort
door wetenschappelijk aan te tonen dat het mogelijk is de arbeidsproductiviteit
in het mbo te verhogen door een slimme organisatie van het onderwijs en de
inzet van ICT.
 Technocentra
 Dit betreft een kasschuif van 2008 naar de jaren 2009 en 2010 van de onbestede
middelen voor de uitvoering van de Kaderregeling Technocentra (2006–2010).
 Rendement en excellentie
 De onderuitputting in 2008 (€ 9,4 miljoen) van de middelen voor
rendement en excellentie worden in latere jaren ingezet. Door de startdatum
en de looptijd van de goedgekeurde projecten moet het kasritme worden geactualiseerd
via een kasschuif.
 Transitie samenwerking 3 TU’s
 Vanwege de nieuwe bestedingsverwachtingen voor het programma Centres of
Excellence van de 3TU.Federatie dient de meerjarenraming te worden geactualiseerd.
 Beelden voor de toekomst
 Het project Beelden voor de Toekomst had een beoogde startdatum van 1
januari 2007. Door allerlei aanbestedingsprocedures is het project een half
jaar later van start gegaan. Hierdoor is de totale looptijd van het project
een half jaar opgeschoven. Tenslotte wordt de onderuitputting uit 2008 doorgeschoven
naar het jaar 2014.
 Archeologisch bodemonderzoek (Malta)
 Deze FES-middelen ter bestrijding van de excessieve kosten van opgravingen
(Wet Malta) zijn in 2008 niet benodigd en worden doorgeschoven naar de jaren
2009 t/m 2012.
 Vernieuwingsimpuls
 Dit betreft het doorschuiven van de FES-onderuitputting 2008 naar het
jaar 2009.
 Besluit subsidies investeringen kennisinfrastructuur (Bsik)
 Dit betreft het doorschuiven van de FES-onderuitputting 2008 naar het
jaar 2009.
 ITER NL2
 In dit project wordt gewerkt aan ontwerp en constructie van wetenschappelijke
instrumentatie voor het internationale kernfusiereactorproject ITER. De FES-bijdrage
bedraagt in totaal € 8 miljoen.
 Surfnet7
 Bijdrage uit de Fes-enveloppe voor grootschalige research-infrastructuur
aan het project Surfnet7. SURFnet7 vormt een belangrijk deel van de Nederlandse
ICT-researchinfrastructuur en heeft tot doel het huidige hybride computernetwerk
door te ontwikkelen zodat het behoort tot het meest geavanceerde researchnetwerk
voor hoger onderwijs en onderzoek ter wereld.
 NCB
 Het betreft een bijdrage van € 30 miljoen uit de FES-enveloppe
voor grootschalige researchinfrastructuur ten behoeve van de totstandkoming van het Nederlands centrum voor biodiversiteit. Hiermede wordt een
up-to-date onderzoeksfaciliteit voor onderzoek op het gebied van biodiversiteit
gerealiseerd.
 Hersenen en cognitie
 Het betreft een projectbijdrage van € 20 miljoen uit de maatschappelijke
innovatieprogramma’s op het terrein van Hersenen & Cognitie.
 OVERZICHT BUDGETFLEXIBILITEIT
 Tijdens het wetgevingsoverleg d.d. 3 december 2009 in het kader van het
Begrotingsonderzoek, is toegezegd dat met ingang van begroting 2010 een tabel
wordt opgenomen over de budgetflexibiliteit alsmede de bestuurlijk gebonden
componenten.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1.1 Budget flexibiliteit operationele doelstellingen (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Programma-uitgaven (totaal operationele doelstellingen)
 
 35 955 109
 35 872 854
 36 186 080
 36 376 458
 36 565 381
 
 
 Totaal juridisch verplicht
 34 936 059
 35 106 515
 35 265 671
 34 715 438
 34 881 615
 
 
 Totaal bestuurlijk gebonden
 1 017 181
 712 292
 911 854
 1 606 119
 1 671 065
 
 
 Totaal niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden
 1 869
 8 576
 8 555
 10 591
 12 701
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1.2 Budget flexibiliteit totaal juridisch per artikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 1 Primair onderwijs
 9 042 681
 9 044 921
 8 994 220
 8 930 629
 8 871 637
 
 
 3 Voortgezet onderwijs
 6 705 279
 6 690 386
 6 726 781
 6 797 443
 6 866 409
 
 
 4 Beroepsonderwijsen
Volwasseneneducatie
 3 514 494
 3 332009
 3 191 971
 3 115 613
 3 090 124
 
 
 5 Technocentra
 9 998
 0
 0
 0
 0
 
 
 6 Hoger beroepsonderwijs
 2 288 046
 2 319 691
 2 330 845
 2 346 205
 2 353 675
 
 
 7 Wetenschappelijk onderwijs
 3 793 255
 3 844 122
 3 879 289
 3 915 084
 3 943 923
 
 
 8 Internationaal beleid
 8 727
 7 022
 6 972
 6 935
 6 935
 
 
 9 Onderwijspersoneel
 245 109
 254 560
 197 955
 158 637
 148 641
 
 
 11 Studiefinanciering
 3 857 084
 4 045 277
 4 274 765
 4 383 005
 4 477 022
 
 
 12 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten
 108 100
 107 200
 107 300
 107 200
 107 600
 
 
 14 Cultuur
 752 131
 738 303
 755 455
 107 546
 107 536
 
 
 15 Media
 897 486
 894 730
 898 762
 903 411
 908 165
 
 
 16 Onderzoek en wetenschappen
 1 053 983
 1 012 488
 1 006 359
 1 001 506
 1 002 606
 
 
 24 Kinderopvang
 2 649 789
 2 811 176
 2 893 987
 2 940 963
 2 997 342
 
 
 25 Emancipatie
 9 897
 4 630
 1 010
 1 261
 0
 
 
 
 Totaal
 
 
 34 936 059
 
 
 35 106 515
 
 
 35 265 671
 
 
 34 715 438
 
 
 34 881 615
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1.3 Budget flexibiliteit totaal bestuurlijk per artikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 1 Primair onderwijs
 273 180
 206 829
 206 523
 206 008
 203 873
 
 
 3 Voortgezet onderwijs
 137 019
 85 764
 87 390
 85 881
 85 881
 
 
 4 Beroepsonderwijsen
Volwasseneneducatie
 68 875
 59 935
 165 199
 206 332
 211 323
 
 
 5 Technocentra
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 6 Hoger beroepsonderwijs
 89 280
 64 804
 65 766
 65 789
 68 189
 
 
 7 Wetenschappelijk onderwijs
 15 828
 45 471
 46 007
 44 310
 42 089
 
 
 8 Internationaal beleid
 14 418
 10 228
 10 272
 10 326
 10 326
 
 
 9 Onderwijspersoneel
 41 277
 45 549
 105 885
 165 416
 188 425
 
 
 11 Studiefinanciering
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 12 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 14 Cultuur
 133 314
 146 523
 138 490
 793 243
 790 871
 
 
 15 Media
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 16 Onderzoek en wetenschappen
 181 777
 52 364
 47 634
 33 878
 29 580
 
 
 24 Kinderopvang
 56 917
 26 780
 21 120
 21 000
 21 000
 
 
 25 Emancipatie
 5 296
 13 516
 17 568
 18 246
 19 508
 
 
 
 Totaal
 
 
 1 017 181
 
 
 712 292
 
 
 911 854
 
 
 1 606 119
 
 
 1 671 065
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1.4 Budget flexibiliteit totaal ongebonden per artikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 1 Primair onderwijs
 0
 154
 375
 855
 955
 
 
 3 Voortgezet onderwijs
 191
 385
 385
 385
 385
 
 
 4 Beroepsonderwijsen
Volwasseneneducatie
 175
 250
 250
 250
 250
 
 
 5 Technocentra
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 6 Hoger beroepsonderwijs
 0
 371
 325
 326
 325
 
 
 7 Wetenschappelijk onderwijs
 0
 500
 500
 1 000
 1 000
 
 
 8 Internationaal beleid
 289
 336
 342
 325
 325
 
 
 9 Onderwijspersoneel
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 11 Studiefinanciering
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 12 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 14 Cultuur
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 15 Media
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 16 Onderzoek en wetenschappen
 0
 0
 2 500
 2 998
 4 468
 
 
 24 Kinderopvang
 1 214
 6 580
 3 878
 4 452
 4 993
 
 
 25 Emancipatie
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 Totaal
 
 
 1 869
 
 
 8 576
 
 
 8 555
 
 
 10 591
 
 
 12 701
 
 
 
 
 
 ARTIKEL 1. PRIMAIR ONDERWIJS
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 9 113 188
 
 
 8 996 846
 
 
 8 910 784
 
 
 8 857 339
 
 
 8 773 189
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 110 876
 88 098
 102 544
 111 716
 135 752
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 402 436
 
 
 375 476
 
 
 420 652
 
 
 416 800
 
 
 413 312
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 9 626 500
 
 
 9 460 420
 
 
 9 433 980
 
 
 9 385 855
 
 
 9 322 253
 
 
 9 262 289
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 381 064
 
 
 273 517
 
 
 485 554
 
 
 483 623
 
 
 480 374
 
 
 
   1. Bijstellingen uit aanvullende posten
 347 905
 348 214
 344 836
 342 987
 339 738
 
 
   2. Desalderingen
 12 302
 – 12 302
 0
 0
 0
 
 
   3. Overboekingen intern
 20 332
 101 823
 140 081
 139 799
 139 799
 
 
   4. Overboekingen (extern)
 525
 – 164 218
 637
 837
 837
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 21 372
 
 
 101 959
 
 
 – 64 902
 
 
 – 66 823
 
 
 – 67 062
 
 
 
   1. Bestedingsplan
 
 – 251
 – 1 509
 – 1 509
 – 1 509
 
 
   2. Bestuur & Management
 
 – 38 100
 – 90 300
 – 92 300
 – 89 900
 
 
   3. Bouw: Onderhoud En
Bouw Scholen
 26 200
 77 900
 
 
 
 
 
   4. Brede School
 – 2 000
 
 
 
 
 
 
   5. EnveloppeOnderwijs
(pijler 4)
 
 62 800
 62 800
 62 800
 62 800
 
 
   6. Groeiregeling Bao
 
 – 9 000
 – 46 000
 – 46 000
 – 46 000
 
 
   7. Intertemporele Compensatie
 3 912
 – 4 042
 – 31
 50
 111
 
 
   8. Loonbijstelling2009
 – 2 320
 – 2 320
 – 2 320
 – 2 320
 – 2 320
 
 
   9. Onderwijsnummer
 3 600
 5 000
 2 500
 2 500
 2 500
 
 
   10. Taakstelling Inhuur Externen
 – 20
 – 28
 – 42
 – 44
 – 44
 
 
   11. Toeslag Technisch Onderhoud
 
 
 
 
 – 2 700
 
 
   12. Vve
 – 10 000
 
 
 
 
 
 
   13. Compensatie maatregelen Awbz
 2 000
 10 000
 10 000
 10 000
 10 000
 
 
 
 Totaal
 
 
 402 436
 
 
 375 476
 
 
 420 652
 
 
 416 800
 
 
 413 312
 
 
 
 
 
 
 Voor het primair onderwijs (WPO en WEC) is in 2010 sprake van een stijging
van de uitgaven met € 463,6 miljoen ten opzichte van de begroting
2009. Een deel van deze stijging is toegelicht in de 1e suppletoire begroting
2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr. 2). Bij
de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 375,5 miljoen. Hiervan
heeft € 273,5 miljoen betrekking op technische mutaties. Voor de
beleidsmatige mutaties betreft het een bedrag van € 102 miljoen.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 1.3
 Deze mutatie betreft onder andere een bijdrage van artikel 9 voor het
convenant LeerKracht van Nederland. Het gaat hierbij om een bedrag van € 44,3
miljoen in 2010 en vanaf 2011 € 69,2 miljoen. Daarnaast worden de
structurele uitgaven voor de financiële harmonisatie van kinderopvang
en peuterspeelzaalwerk en de middelen ten behoeve van het wetsvoorstel
Ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie overgeboekt van artikel 24
naar artikel 1. Het gaat hierbij in totaal om een bedrag van € 20,6
miljoen in 2009 oplopend tot structureel€ 65,5 miljoen.
 1.4
 De beschikbare middelen voor onderwijsachterstandenbeleid worden in 2010
via een decentralisatie-uitkering aan de gemeenten uitgekeerd, en worden daarom
overgeboekt naar het Gemeentefonds.
 3.2 en 3.6
 Voor een toelichting op deze mutaties wordt verwezen naar de financiële
paragraaf Aansluiting ontwerpbegroting 2009 naar 2010 in de beleidsagenda.
 3.3
 Om duurzaam energie te besparen en het binnenmilieu op scholen te verbeteren
wordt in 2009 € 26,2 miljoen euro en in 2010 € 77,9 miljoen
euro ter beschikking gesteld voor investeringen zoals hoogrendementsketels
en airconditioningsystemen.
 3.5
 Dit betreft een structurele uitdeling van de enveloppemiddelen onderwijs
tranche 2010 voor: aanpassing gewichtenmiddelen (€ 30 miljoen),
brede school (€ 1,8 miljoen), passend onderwijs (€ 20
miljoen) en kwaliteit (€ 11 miljoen).
 3.7
 Om te voorkomen dat er twee keer in het schooljaar 2009/2010 een gemiddelde
personele last (GPL) moet worden vastgesteld is gekozen voor het hanteren
van één gewogen GPL voor het hele schooljaar 2009/2010. Hiervoor
is nodig dat er middelen van 2010 (ca € 9,3 miljoen) toegevoegd
worden aan het budget van 2009. Naar verwachting zal in 2009 een beperkt overschot
zijn op de zorgmiddelen van ca € 5,4 miljoen. Dit wordt doorgeschoven
naar 2010 als onderdeel van de dekking voor toenemende kosten van de zorgleerlingen.
 3.8
 Deze mutatie betreft een bijstelling van – € 2,3 miljoen
op de gekregen loonbijstelling en wordt ingezet voor de totale OCW problematiek.
 3.9
 Deze mutatie betreft een bijstelling van de geraamde (structurele) kosten
van de IB-Groep om de invoering van het persoonsgebonden nummer in het primair
onderwijs te financieren.
 3.11
 Deze mutatie betreft de middelen die binnen de begroting waren gereserveerd
voor een verhoging van de in de PVE opgenomen toeslag technisch onderhoud
en wordt ingezet voor de totale OCW problematiek.
 3.12
 In 2008 is versneld € 10 miljoen voor VVE beschikbaar gesteld.
In 2009 valt dit bedrag vrij en wordt ingezet voor de totale OCW problematiek.
 3.13
 Voor mogelijke weglekeffecten als gevolg van de maatregelen in de Awbz
wordt het primair onderwijs gecompenseerd voor een bedrag van € 10
miljoen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 21 936
 
 
 5 936
 
 
 1 661
 
 
 1 661
 
 
 1 661
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 32 301
 12 302
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 12 302
 
 
 – 12 302
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 66 539
 
 
 5 936
 
 
 1 661
 
 
 1 661
 
 
 1 661
 
 
 1 661
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 12 302
 
 
 – 12 302
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
   1. Desalderingen
 12 302
 – 12 302
 
 
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 12 302
 
 
 – 12 302
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 De ontvangsten zijn in 2010 per saldo gelijk gebleven. Een deel van deze
mutaties is toegelicht in de 1e suppletoire begroting 2009. Bij de nieuwe
mutaties gaat het om een bedrag van – € 12,3 miljoen. Dit
is een desaldering waarbij tevens de uitgaven met – € 12,3
zijn verlaagd.
 ARTIKEL 3: VOORTGEZET ONDERWIJS
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 6 525 202
 
 
 6 452 994
 
 
 6 414 084
 
 
 6 438 446
 
 
 6 487 720
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 44 080
 68 262
 70 525
 88 118
 109 046
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 243 073
 
 
 348 424
 
 
 317 621
 
 
 313 161
 
 
 312 097
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 6 812 355
 
 
 6 869 680
 
 
 6 802 230
 
 
 6 839 725
 
 
 6 908 863
 
 
 6 978 140
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 235 523
 
 
 281 401
 
 
 313 224
 
 
 313 702
 
 
 315 594
 
 
 
 
   1. Bijstellingen uit aanvullende posten
 232 415
 232 975
 231 701
 234 195
 234 195
 
 
 
   2. Desalderingen
 5 018
 1 183
 136
 
 
 
 
 
   3. Overboekingen (intern)
 – 1 760
 50 779
 84 894
 84 894
 84 894
 
 
 
   4. Overboekingen (extern)
 – 150
 – 3 536
 – 3 507
 – 3 495
 – 3 495
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 7 550
 
 
 67 023
 
 
 4 397
 
 
 – 541
 
 
 – 3 497
 
 
 
 
   1. Enveloppe-middelen
 
 37 300
 37 400
 37 400
 37 400
 
 
 
   2. Versoberen GPL VO
 
 – 5 000
 – 10 000
 – 10 000
 – 10 000
 
 
 
   3. LeermiddelenVO
 
 
 – 3 500
 – 10 000
 – 10 000
 
 
 
   4. Diverse herschikkingen
 – 2 450
 – 6 177
 – 6 503
 – 4 941
 – 7 897
 
 
 
   5. Buitenschoolse activiteiten als voorbereiding op de
invoering maatschappelijke stage
 
 
 – 13 000
 – 13 000
 – 13 000
 
 
 
   6. Investeringen in energiebesparing en een
beter binnenmilieu
 10 000
 40 900
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 243 073
 
 
 348 424
 
 
 317 621
 
 
 313 161
 
 
 312 097
 
 
 
 
 
 
 
 Voor het voortgezet onderwijs is in 2010 sprake van een stijging van de
uitgaven met € 416,7 miljoen ten opzichte van de begroting 2009.
 Een deel van deze stijging is toegelicht in de 1e suppletoire begroting
2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr. 2).
 Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 348,4 miljoen.
Hiervan heeft € 281,4 miljoen betrekking op technische mutaties.
Voor de beleidsmatige mutaties betreft het een bedrag van € 67,0
miljoen.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 1.1
 Het betreft hier voornamelijk de meerjarige uitdeling van de loonbijstelling
over 2009.
 1.3
 De belangrijkste mutatie betreft de overboeking van beleidsterrein 9 Arbeidsmarkt-
en Personeelsbeleid van de beloningsmaatregelen tranches 2010 en 2011 uit
het actieplan LeerKracht van Nederland.
 3.1
 Het betreft hier de tranche 2010 (totaal € 37,3 miljoen) van
de enveloppe-middelen, die bij het coalitieakkoord beschikbaar zijn gesteld.
 3.2, 3.3 en 3.4
 Voor een toelichting op deze mutaties (totaal – € 11,2
miljoen) wordt verwezen naar de financiële paragraaf «Aansluiting
ontwerpbegroting 2009 naar 2010» in de beleidsagenda.
 3.5
 Vrijval van de middelen (– € 13 miljoen) die het
vorig kabinet ter stimulering voor de maatschappelijk stage beschikbaar had
gesteld. Omdat in 2011 bij alle scholen de maatschappelijke stage is ingevoerd,
vallen deze middelen vrij.
 3.6
 Het betreft de door het Kabinet extra beschikbaar gestelde middelen ten
behoeve van investeringen in energiebesparing en een beter binnenmilieu. Voor
2010 gaat het om een bedrag van € 40,9 miljoen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 56 383
 
 
 49 937
 
 
 1 361
 
 
 1 361
 
 
 1 361
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 14 073
 11 024
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 8 152
 
 
 1 183
 
 
 136
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 78 608
 
 
 62 144
 
 
 1 497
 
 
 1 361
 
 
 1 361
 
 
 1 361
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 5 018
 
 
 1 183
 
 
 136
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
   1. Desalderingen
 5 018
 1 183
 136
 
 
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 3 134
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
   1. Bijstelling ontvangsten
 3 134
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 8 152
 
 
 1 183
 
 
 136
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 De ontvangsten zijn met € 12,2 miljoen gestegen. Een deel van
deze stijging is toegelicht in de 1e suppletoire begroting 2009. Bij de nieuwe
mutaties gaat het om een bedrag van € 1,2 miljoen, volledig bestaand
uit technische mutaties.
 ARTIKEL 4. BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 3 276 261
 
 
 3 276 344
 
 
 3 271 390
 
 
 3 268 264
 
 
 3 268 433
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 35 000
 50 000
 50 000
 45 000
 45 000
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 22 984
 – 40 393
 – 5 602
 – 30 395
 – 65 813
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 208 475
 
 
 312 099
 
 
 90 324
 
 
 88 464
 
 
 88 488
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 3 542 720
 
 
 3 598 050
 
 
 3 406 112
 
 
 3 371 333
 
 
 3 336 108
 
 
 3 315 688
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 95 286
 
 
 107 276
 
 
 106 446
 
 
 106 275
 
 
 106 241
 
 
 
 
   1. Bijstellingen uit aanvullende posten
 91 871
 94 739
 94 487
 94 307
 94 264
 
 
 
   2. Desalderingen
 1 399
 3 005
 2 404
 2 404
 2 404
 
 
 
   3. Overboekingen intern
 2 016
 10 148
 10 170
 10 170
 10 170
 
 
 
   4. Overboekingen extern
 
 – 616
 – 615
 – 606
 – 597
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 113 189
 
 
 204 823
 
 
 – 16 122
 
 
 – 17 811
 
 
 – 17 753
 
 
 
 
   1. School-ex programma (envelop Jeugdwerkloosheid)
 9 000
 7 000
 
 
 
 
 
 
   2. Stageoffensief kbb’s (envelop Jeugdwerkloosheid)
 6 000
 12 000
 2000
 
 
 
 
 
   3. Envelop «versterken mbo»
 100 000
 150 000
 
 
 
 
 
 
   4. Onderwijsenvelop (pijler 4)
 
 40 800
 40 800
 40 800
 40 800
 
 
 
   5. Korting innovatiearragement
 
 
 – 20 000
 – 20 000
 – 20 000
 
 
 
   6. Korting educatiebudget
 
 
 – 35 000
 – 35 000
 – 35 000
 
 
 
   7. Korting prijsbijstelling tranche
2009
 – 519
 – 4 520
 – 3 505
 – 3 482
 – 3 482
 
 
 
   8. Aanpassingen bestedingsplan
 – 1 275
 – 434
 – 389
 – 100
 – 42
 
 
 
   9. Taakstelling inhuur externen
 – 17
 – 23
 – 28
 – 29
 – 29
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 208 475
 
 
 312 099
 
 
 90 324
 
 
 88 464
 
 
 88 488
 
 
 
 
 
 
 
 Voor het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie is in 2010 sprake
van een stijging van de uitgaven met € 321,7 miljoen ten opzichte
van de ontwerpbegroting 2009.
 Een deel van deze stijging is toegelicht in de 1e suppletoire begroting
2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr.
2) . Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 312,1
miljoen. Hiervan heeft € 107,3 miljoen betrekking op technische
mutaties. Voor de beleidsmatige mutaties betreft het een bedrag van € 204,8
miljoen.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 3.1
 Deze mutatie betreft middelen die in het aanvullend beleidsakkoord beschikbaar
zijn gesteld voor de uitvoering van het School Ex programma.
 3.2
 Deze mutatie betreft € 20 miljoen (de som van de bedragen in
2009, 2010 en 2011) die in het aanvullend beleidsakkoord beschikbaar zijn
gesteld voor de uitvoering van het «stageoffensief» door de kenniscentra
beroepsonderwijs en bedrijfsleven. In totaal is hiermee € 23 miljoen
voor dit doel beschikbaar (zie paragraaf 4.2 budgettaire gevolgen van beleid,
tabel 4.2, tweede operationele doelstelling).
 3.3
 Deze mutatie betreft middelen die in het aanvullend beleidsakkoord beschikbaar
zijn gesteld voor de versterking van het mbo. Deze middelen zijn bestemd voor:
 – de opvang van conjuncturele effecten op de omvang en de samenstellingen
van de deelnemersaantallen in het mbo;
 – het versterken van de aansluiting tussen het beroepsonderwijs
en de arbeidsmarkt;
 – het stimuleren van de inrichting van «plusvoorzieningen»
voor overbelaste jongeren.
 3.4
 Deze mutatie betreft de toevoeging van de oploop 2010 van de enveloppe
middelen die bij het coalitieakkoord beschikbaar zijn gesteld.
 3.5, 3.6 en 3.7
 Deze mutaties zijn het gevolg van bezuinigingsmaatregelen uit het aanvullend
beleidsakkoord. Ze betreffen een korting op het educatiebudget (is onderdeel
van het participatiebudget) en de prijsbijstelling. Daarnaast wordt vanaf
2011 geen vervolg gegeven aan het innovatiearrangement.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 10 000
 
 
 3 600
 
 
 
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 798
 799
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 1 399
 
 
 3 005
 
 
 2 404
 
 
 2 404
 
 
 2 404
 
 
 2 384
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 12 197
 
 
 7 404
 
 
 2 404
 
 
 2 404
 
 
 2 404
 
 
 2 384
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 1 399
 
 
 3 005
 
 
 2 404
 
 
 2 404
 
 
 2 404
 
 
 
 
   1. Desalderingen
 1 399
 3 005
 2 404
 2 404
 2 404
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 1 399
 
 
 3 005
 
 
 2 404
 
 
 2 404
 
 
 2 404
 
 
 
 
 
 
 
 De ontvangsten zijn per saldo met € 3,8 miljoen gestegen. Een
deel van deze mutatie maakt onderdeel uit van de 1e suppletoire begroting
2009. Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 3
miljoen. Dit is een technische mutatie.
 ARTIKEL 5. TECHNOCENTRA
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 9 434
 
 
 9 392
 
 
 
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 655
 1 086
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 113
 
 
 – 480
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 10 202
 
 
 9 998
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 113
 
 
 – 480
 
 
 
 
 
 
 
   1. Desalderingen
 277
 – 317
 
 
 
 
 
 
   2. Overboekingen intern
 – 164
 – 163
 
 
 
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 113
 
 
 – 480
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 9 136
 
 
 9 176
 
 
 
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 383
 733
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 277
 
 
 – 317
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 9 796
 
 
 9 592
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 277
 
 
 – 317
 
 
 
 
 
 
 
   1. Desalderingen
 277
 – 317
 
 
 
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 277
 
 
 – 317
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ARTIKEL 6. HOGER BEROEPSONDERWIJS
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 2 229 452
 
 
 2 249 437
 
 
 2 285 060
 
 
 2 299 509
 
 
 2 316 840
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 18 680
 31 596
 32 786
 30 030
 27 510
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 74 187
 
 
 116 505
 
 
 85 776
 
 
 86 148
 
 
 86 700
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 2 322 319
 
 
 2 397 538
 
 
 2 403 622
 
 
 2 415 687
 
 
 2 431 050
 
 
 2 441 358
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 74 331
 
 
 81 643
 
 
 67 448
 
 
 67 821
 
 
 68 373
 
 
 
 
   1. Bijstellingen uit aanvullende post
 68 905
 72 180
 73 137
 73 585
 74 123
 
 
 
   2. Overboekingen intern
 5 426
 9 841
 – 5 321
 – 5 321
 – 5 321
 
 
 
   3. Overboekingen extern
 
 – 378
 – 368
 – 443
 – 429
 
 
 
 
 2. Beleidsmatige mutaties
 
 
 – 144
 
 
 34 862
 
 
 18 328
 
 
 18 327
 
 
 18 327
 
 
 
 
   1. Excellentie in onderwijs
 
 5 334
 5 334
 5 334
 5 334
 
 
 
   2. Niet-westerse allochtone studenten
 
 4 000
 2 000
 2 000
 2 000
 
 
 
   3. Minder uitval en kwaliteitsimpuls
 
 13 333
 13 333
 13 333
 13 333
 
 
 
   4. Praktijkgericht onderzoek (Lectoren)
 
 5 700
 5 700
 10 200
 10 200
 
 
 
   5. Praktijkgericht onderzoek (RAAK)
 
 3 800
 3 800
 6 800
 6 800
 
 
 
   6. Ondernemerschap
 
 7 500
 7 500
 
 
 
 
 
   7. Intertemporele compensatie
 
 10 000
 
 
 
 
 
 
   8. Deltaplan bèta/techniek
 
 
 – 14 000
 – 14 000
 – 14 000
 
 
 
   9. Dynamisering onderwijsopslag
 
 – 10 000
 
 
 
 
 
 
   10. Dynamisering onderwijsopslag
 
 – 2 667
 – 2 667
 – 2 667
 – 2 667
 
 
 
   11. Niet-EER studenten
 
 – 2 105
 – 2 631
 – 2 631
 – 2 631
 
 
 
   12. Korting prijsbijstelling2009
 – 120
 
 
 
 
 
 
 
   13. Taakstelling inhuur externen
 – 24
 – 33
 – 41
 – 42
 – 42
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 74 187
 
 
 116 505
 
 
 85 776
 
 
 86 148
 
 
 86 700
 
 
 
 
 
 
 
 Voor het hoger beroepsonderwijs is in 2010 sprake van een stijging van
de uitgaven met € 148,1 miljoen ten opzichte van de begroting 2009.
 
 Een deel van deze stijging is toegelicht in de 1e suppletoire begroting
2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr.
2).
 
 Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 116,5 miljoen.
Hiervan heeft € 81,6 miljoen betrekking op technische mutaties.
Voor de beleidsmatige mutaties betreft het een bedrag van € 34,9
miljoen.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 1.2
 Als belangrijkste interne overboekingen worden genoemd:
 • van artikel 9: € 11,7 miljoen voor verhoging van de middelen
functiemix vanaf 2010;
 • van artikel 9: € 3 miljoen voor extra lectoren lerarenopleidingen
vanaf 2009;
 • van artikel 9: € 2,8 miljoen voor scholingsfonds gedurende
de periode 2009 t/m 2013;
 • naar artikel 4: € 4,9 miljoen voor EVC in 2010;
 • naar artikel 7: de resterende middelen (zie ook de mutatie 2.10)
voor «Excellentie in onderwijs» ad € 2,7 miljoen op
jaarbasis worden voor het gehele hoger onderwijs begroot en verantwoord op
artikel 7. Voor de jaren 2010 t/m 2014 wordt een deel ingezet voor de uitbreiding
van het Sirius Programma;
 • naar artikel 7: vanaf 2011 wordt € 20 miljoen ingezet
voor het sectorplan Natuur- en scheikunde.
 2.1, 2. 2, 2.3, 2.4, 2.5 en 2.6
 Het betreft hier de beschikbaarstelling van de tranche 2010 van de middelen
coalitieakkoord.
 2.7
 De middelen uit 2009 voor «Nieuwe hbo-master-opleidingen»
worden toegevoegd aan het budgettair kader 2010 (zie ook 1e suppletoire wet
2009; Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 VIII, nr. 2).
 2.8, 2.9, 2.10 en 2.11
 Voor een toelichting op deze mutaties wordt verwezen naar de financiële
paragraaf Aansluiting ontwerpbegroting 2009 naar 2010 in de beleidsagenda.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 6 017
 
 
 4 492
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 3 333
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 9 350
 
 
 4 492
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Autonome mutaties
 
 
 3 333
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
   1. Afrekening projecten
 3 333
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 3 333
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 De ontvangsten in 2010 voor het hoger beroepsonderwijs zijn ten opzichte
van de begroting 2009 met € 3,3 miljoen gestegen. Het betreft een
autonome mutatie.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 1.1
 Er worden in 2009 meer batige saldi op afgewikkelde projecten afgerekend
dan eerder geraamd.
 ARTIKEL 7. WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 3 664 366
 
 
 3 698 905
 
 
 3 746 519
 
 
 3 763 533
 
 
 3 808 547
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 28 814
 25 757
 23 156
 15 670
 7 878
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 89 098
 
 
 84 421
 
 
 120 418
 
 
 146 593
 
 
 143 969
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 3 782 278
 
 
 3 809 083
 
 
 3 890 093
 
 
 3 925 796
 
 
 3 960 394
 
 
 3 987 012
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 90 562
 
 
 93 691
 
 
 122 062
 
 
 146 837
 
 
 144 013
 
 
 
 
   1. Bijstellingen uit aanvullende posten
 94 745
 96 705
 98 558
 98 991
 100 221
 
 
 
   2. Desalderingen
 – 11 678
 – 13 393
 – 7 478
 16 793
 12 727
 
 
 
   3. Bijstelllingen budgettair neutraal
 2 128
 2 127
 2 127
 2 127
 2 127
 
 
 
   4. Overboekingen intern
 0
 2 667
 22 667
 22 667
 22 667
 
 
 
   5. Overboekingen (extern)
 5 367
 5 585
 6 188
 6 259
 6 271
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 – 1 464
 
 
 – 9 270
 
 
 – 1 644
 
 
 – 244
 
 
 – 44
 
 
 
 
 1. EnveloppeInnovatie,
Kennis en Onderzoek
 – 2 000
 – 1 000
 6 000
 6 000
 6 000
 
 
 
 2. EnveloppeOnderwijs
(pijler 4)
 
 11 000
 13 800
 14 300
 15 100
 
 
 
 3. Intertemporele compensatie
 
 – 1 000
 – 900
 500
 700
 
 
 
   4. KNAW-NIAS-vervangingsfonds
 – 375
 – 375
 – 375
 – 375
 – 375
 
 
 
   5. Korting Rijksbijdrage Academische Ziekenhuizen
 
 – 20 000
 – 20 000
 – 20 000
 – 20 000
 
 
 
 6. Niet-EER studenten
 
 – 1 895
 – 2 369
 – 2 369
 – 2 369
 
 
 
 7. Prijsbijstelling2009
 – 239
 
 
 
 
 
 
 
 8. Reguliere bekostiging
 2 000
 
 
 
 
 
 
 
 9. Sirius Programma
 
 4 000
 2 200
 1 700
 900
 
 
 
 10. UAF
 – 850
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 89 098
 
 
 84 421
 
 
 120 418
 
 
 146 593
 
 
 143 969
 
 
 
 
 
 
 
 Voor het wetenschappelijk onderwijs is in 2010 sprake van een stijging
van de uitgaven met € 110,2 miljoen ten opzichte van de begroting
2009.
 
 Een deel van deze stijging is toegelicht in de 1e suppletoire begroting
2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr.
2) .
 
 Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 84,4 miljoen.
Hiervan heeft € 93,7 miljoen betrekking op technische mutaties.
Voor de beleidsmatige mutaties betreft het een bedrag van – € 9,2
miljoen.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 1.2
 De desalderingen hebben betrekking op de volgende twee FES-projecten:
 • 3TU’s samenwerking, programma Centres of Excellence;
 • excellentie in onderwijs, Sirius Programa.
 
 Vanwege nieuwe bestedingsverwachtingen zijn de betreffende meerjarenramingen
geactualiseerd.
 1.3
 Het betreft hier de loon- en prijsbijstelling 2009 ten laste van de Homogene
Groep Internationale Samenwerking (HGIS).
 1.4
 Het betreft hier de volgende twee interne overboekingen:
 • van artikel 6: de hbo-middelen voor «Excellentie in onderwijs»
ad € 2,7 miljoen op jaarbasis worden voor het gehele hoger onderwijs
begroot en verantwoord op artikel 7. Voor de jaren 2010 t/m 2014 wordt een
deel ingezet voor de uitbreiding van het Sirius Programma;
 • van artikel 6: vanaf 2011 t/m 2016 wordt € 20,0 miljoen
ingezet voor het sectorplan Natuur- en scheikunde.
 1.5
 Als belangrijkste externe overboekingen worden genoemd:
 • van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit een
bijdrage aan de overheveling «Vernieuwingsimpuls», die tot dusver
volledig ten laste is gebracht van het OCW-onderzoeksdeel wo: € 1,3
miljoen in 2009, € 1,7 miljoen in 2010 en € 2,2 miljoen
in de jaren vanaf 2011;
 • van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een compensatie
van het verschil tussen de definitief vastgestelde overheidsbijdrage aan de
arbeidsvoorwaardenvorming academische ziekenhuizen (ova) 2009 en de eerder
hiervoor ter beschikking gestelde loonruimte aan deze sector: € 4,0
miljoen in 2009, oplopend tot € 4,2 miljoen vanaf 2012.
 3.1 en 3.2
 Het betreft hier hoofdzakelijk de beschikbaarstelling van de tranche 2010
van de middelen coalitieakkoord.
 3.5 en 3.6
 Voor een toelichting op deze mutaties wordt verwezen naar de financiële
paragraaf Aansluiting ontwerpbegroting 2009 naar 2010 in de beleidsagenda.
 3.9
 Een deel van de middelen coalitieakkoord wordt ingezet voor de uitbreiding
van het Sirius Programma.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 20 082
 
 
 25 082
 
 
 25 082
 
 
 16
 
 
 16
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 4 712
 4 713
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 – 11 678
 
 
 – 13 393
 
 
 – 7 478
 
 
 16 793
 
 
 12 727
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 13 116
 
 
 16 402
 
 
 17 604
 
 
 16 809
 
 
 12 743
 
 
 3 045
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 – 11 678
 
 
 – 13 393
 
 
 – 7 478
 
 
 16 793
 
 
 12 727
 
 
 
 
   1. Desalderingen
 – 11 678
 – 13 393
 – 7 478
 16 793
 12 727
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 – 11 678
 
 
 – 13 393
 
 
 – 7 478
 
 
 16 793
 
 
 12 727
 
 
 
 
 
 
 
 De ontvangsten in 2010 voor het wetenschappelijk onderwijs zijn ten opzichte
van de begroting 2009 met € 8,7 miljoen gedaald.
 
 Een deel van deze stijging is toegelicht in de 1e suppletoire begroting
2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr.
2) .
 
 Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van €13,4 miljoen.
Het betreft een technische mutatie.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 1.1
 De desalderingen hebben betrekking op de volgende twee FES-projecten:
 • 3TU’s samenwerking, programma Centres of Excellence;
 • excellentie in onderwijs, Sirius Programa.
 Vanwege nieuwe bestedingsverwachtingen zijn de betreffende meerjarenramingen
geactualiseerd.
 ARTIKEL 8. INTERNATIONAAL BELEID
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 19 018
 
 
 18 394
 
 
 18 013
 
 
 18 013
 
 
 18 013
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletoire begroting
 8 419
 7 557
 1 117
 1 117
 1 117
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 375
 
 
 366
 
 
 538
 
 
 338
 
 
 338
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 27 812
 
 
 26 317
 
 
 19 668
 
 
 19 468
 
 
 19 468
 
 
 19 468
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 385
 
 
 380
 
 
 354
 
 
 354
 
 
 354
 
 
 
 
   1. Loonbijstelling2009
 391
 386
 360
 360
 360
 
 
 
   2. Eenheid Burgervragen
 – 6
 – 6
 – 6
 – 6
 – 6
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 – 10
 
 
 – 14
 
 
 184
 
 
 – 16
 
 
 – 16
 
 
 
 
   1. Taakstelling inhuur externen
 – 10
 – 14
 – 16
 – 16
 – 16
 
 
 
   2. Uitvoeringskosten BES
 
 
 200
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 375
 
 
 366
 
 
 538
 
 
 338
 
 
 338
 
 
 
 
 
 
 
 Voor het Internationaal Beleid is in 2010 sprake van een stijging van
de uitgaven met € 7,9 miljoen ten opzichte van de begroting 2009.
 
 Een deel van deze stijging is toegelicht in de 1e suppletoire begroting
2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr.
2) .
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 0,4. miljoen,
dit bedrag heeft vrijwel volledig betrekking op technische mutaties. Voor
de beleidsmatige mutaties betreft het een verlaging met een bedrag van € 14
duizend voor de taakstelling externen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 
 
 
 ARTIKEL 9. ARBEIDSMARKT EN PERSONEELSBELEID
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 185 839
 
 
 387 855
 
 
 465 442
 
 
 478 202
 
 
 487 975
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 10 000
 10 000
 10 000
 10 000
 10 000
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 14 269
 – 2 327
 – 3 056
 – 13 037
 – 3 026
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 3 986
 
 
 – 104 175
 
 
 – 167 508
 
 
 – 166 944
 
 
 – 166 515
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 214 094
 
 
 291 353
 
 
 304 878
 
 
 308 221
 
 
 328 434
 
 
 341 447
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 1 996
 
 
 – 101 625
 
 
 – 162 461
 
 
 – 161 902
 
 
 – 161 474
 
 
 
 
   1. Bijstellingen uit aanvullende posten
 7 857
 16 497
 19 742
 20 301
 20 729
 
 
 
   2. Overboekingen actieplan
 – 5 800
 – 114 968
 – 179 049
 – 179 049
 – 179 049
 
 
 
   3. Overboekingen overig
 – 61
 – 3 154
 – 3 154
 – 3 154
 – 3 154
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 1 990
 
 
 – 2 550
 
 
 – 5 047
 
 
 – 5 042
 
 
 – 5 041
 
 
 
 
   1. Beperking overheidstekort
 
 
 – 5 000
 – 5 000
 – 5 000
 
 
 
   2. Herschikkingen
 1 990
 – 2 550
 – 47
 – 42
 – 41
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 3 986
 
 
 – 104 175
 
 
 – 167 508
 
 
 – 166 944
 
 
 – 166 515
 
 
 
 
 
 
 
 Voor het arbeidsmarkt en personeelsbeleid is in 2010 sprake van een daling
van de uitgaven met € 96,5 miljoen ten opzichte van de begroting
2009.
 
 Een deel is toegelicht in de 1e suppletoire begroting 2009 (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr. 2).
 
 Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 104,2 miljoen.
Hiervan heeft € 101,6 miljoen betrekking op technische mutaties.
Voor de beleidsmatige mutaties betreft het een bedrag van € 2,6
miljoen.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 1.2
 Betreft de overboeking naar de onderwijssectoren po, vo, bve en hbo van
de beloningsmaatregelen tranches 2010 en 2011 en overige activiteiten uit
het actieplan LeerKracht van Nederland.
 3.1
 Voor een toelichting op deze mutatie wordt verwezen naar de financiële
paragraaf Aansluiting ontwerpbegroting 2009 naar 2010 in de beleidsagenda.
 3.2
 Deze mutatie is het gevolg van een herprioritering tussen de OCW-begrotingsartikelen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 3 500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 3 500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 3 500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
   1. Afrekeningen
 3 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 3 500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 2.1
 Deze bijstelling houdt verband met ontvangsten ten gevolge van afrekeningen
op in 2006 tot en met 2008 verleende subsidies ten behoeve van de «Dieptepilots
Opleiden in de School».
 ARTIKEL 11. STUDIEFINANCIERING
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 4 003 492
 
 
 4 055 604
 
 
 4 117 435
 
 
 4 278 938
 
 
 4 368 965
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 – 376 684
 – 123 508
 – 3 018
 65 831
 84 288
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 – 144
 
 
 2 096
 
 
 1 943
 
 
 1 956
 
 
 1 963
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 3 626 664
 
 
 3 934 192
 
 
 4 116 360
 
 
 4 346 725
 
 
 4 455 216
 
 
 4 553 653
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 – 144
 
 
 2 096
 
 
 41 943
 
 
 53 956
 
 
 53 963
 
 
 
 
   1. bijstelling uit aanvullende posten
 2 133
 2 096
 1 943
 1 956
 1 963
 
 
 
   2. bijstelling budgettair neutraal
 
 
 40 000
 52 000
 52 000
 
 
 
   3 overboekings intern
 – 2 277
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 40 000
 
 
 – 52 000
 
 
 – 52 000
 
 
 
 
   1. Aanvullende beurs HO
na 5 maanden
 
 
 – 40 000
 – 52 000
 – 52 000
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 – 144
 
 
 2 096
 
 
 1 943
 
 
 1 956
 
 
 1 963
 
 
 
 
 
 
 
 Voor studiefinanciering is in 2010 sprake van een daling van de uitgaven
met € 121,4 miljoen ten opzichte van de begroting 2009.
 
 Een deel van deze daling is toegelicht in de 1e suppletoire begroting
2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr.
2).
 
 Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 2,1 miljoen
in 2010. Dit is een technische mutatie.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 De technische mutatie van € 2,1 miljoen betreft de loonbijstelling
2009 voor de IB-Groep op dit beleidsartikel.
 3.1
 De aanvullende beurs voor studenten in het hoger onderwijs wordt onder
het prestatiebeursregime gebracht vijf maanden na aanvraag van de studie.
Dit was na een jaar.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 466 900
 
 
 513 800
 
 
 571 300
 
 
 631 400
 
 
 692 800
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 34 100
 26 400
 24 200
 23 000
 22 300
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 501 000
 
 
 540 200
 
 
 595 500
 
 
 654 400
 
 
 715 100
 
 
 776 800
 
 
 
 
 
 
 De ontvangsten studiefinanciering zijn met € 26,4 miljoen gestegen.
Deze stijging is toegelicht in de 1e suppletoire begroting 2009.
 ARTIKEL 12. TEGEMOETKOMING ONDERWIJSBIJDRAGE EN SCHOOLKOSTEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 210 772
 
 
 130 369
 
 
 124 489
 
 
 122 787
 
 
 121 761
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 – 11 764
 – 4 568
 – 1 379
 421
 1 321
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 – 79
 
 
 497
 
 
 – 1 053
 
 
 – 1 053
 
 
 – 1 054
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 198 929
 
 
 126 298
 
 
 122 057
 
 
 122 155
 
 
 122 028
 
 
 123 442
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 – 79
 
 
 497
 
 
 447
 
 
 447
 
 
 446
 
 
 
 
   1. Loon/prijs-bijstelling 2009
 516
 497
 447
 447
 446
 
 
 
   2. Interne overboekingen
 – 595
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 1 500
 
 
 – 1 500
 
 
 – 1 500
 
 
 
 
   1. IB-Groep uitvoering WSF/WTOS
 
 
 – 1 500
 – 1 500
 – 1 500
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 – 79
 
 
 497
 
 
 – 1 053
 
 
 – 1 053
 
 
 – 1 054
 
 
 
 
 
 
 
 Voor de tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten is in 2010 per
saldo sprake van een daling van de uitgaven met € 4,1 miljoen ten
opzichte van de begroting 2009.
 
 Een deel van deze daling is toegelicht in de 1e suppletoire begroting
2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
31 965, nr. 2).
 
 Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 0,5 miljoen.
Dit is in 2010 in zijn geheel een technische mutatie.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 Dit betreft de loonbijstelling 2009 voor de IB-Groep op dit beleidsartikel.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 10 500
 
 
 8 800
 
 
 8 400
 
 
 8 400
 
 
 8 400
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 3 500
 600
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 14 000
 
 
 9 400
 
 
 8 400
 
 
 8 400
 
 
 8 400
 
 
 8 400
 
 
 
 
 
 
 De ontvangsten bij de tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
zijn met € 0,6 miljoen gestegen. Deze stijging is toegelicht in
de 1e suppletoire begroting 2009.
 
 ARTIKEL 13. LESGELDEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 6 098
 
 
 5 837
 
 
 5 147
 
 
 5 174
 
 
 5 182
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 – 49
 – 50
 45
 246
 246
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 – 92
 
 
 164
 
 
 145
 
 
 145
 
 
 146
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 5 957
 
 
 5 951
 
 
 5 337
 
 
 5 565
 
 
 5 574
 
 
 5 995
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 – 92
 
 
 164
 
 
 145
 
 
 145
 
 
 146
 
 
 
 
   1. 
 – 92
 164
 145
 145
 146
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 – 92
 
 
 164
 
 
 145
 
 
 145
 
 
 146
 
 
 
 
 
 
 Bij de lesgelden is in 2010 sprake van een stijging van de uitgaven met
per saldo € 0,1 miljoen ten opzichte van de begroting 2009.
 
 Een deel van deze mutatie (– € 0,1 miljoen) is toegelicht
in de 1e suppletoire begroting 2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 965, nr. 2).
 
 Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 0,2 miljoen.
Dit is geheel een technische mutatie.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 Dit betreft de loonbijstelling 2009 voor de IB-Groep op dit beleidsartikel.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 191 200
 
 
 198 100
 
 
 204 300
 
 
 210 200
 
 
 215 200
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 – 12 900
 – 5 500
 12 000
 19 200
 19 100
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 178 300
 
 
 192 600
 
 
 216 300
 
 
 229 400
 
 
 234 300
 
 
 237 700
 
 
 
 
 
 De ontvangsten uit lesgelden zijn met € 5,5 miljoen gedaald.
Deze daling is toegelicht in de 1e suppletoire begroting 2009.
 ARTIKEL 14. CULTUUR
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 916 781
 
 
 900 586
 
 
 901 372
 
 
 900 483
 
 
 895 996
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 10 000
 10 000
 10 000
 10 000
 10 000
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 18 439
 9 971
 7 758
 18 268
 15 129
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 – 7 135
 
 
 31 181
 
 
 30 821
 
 
 29 280
 
 
 42 701
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 938 085
 
 
 951 738
 
 
 949 951
 
 
 958 031
 
 
 963 826
 
 
 961 444
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 249
 
 
 – 5 062
 
 
 1 621
 
 
 1 145
 
 
 14 552
 
 
 
 
   1. Bijstellingen uit aanvullende posten
 16 762
 17 733
 17 627
 17 568
 17 468
 
 
 
   2. Desalderingen
 – 3 518
 – 7 088
 1 000
 250
 
 
 
 
   3. Overboekingen (intern)
 – 549
 – 4 649
 – 4 448
 – 4 166
 – 4 166
 
 
 
   4. Overboekingen (extern)
 – 12 446
 – 11 058
 – 12 558
 – 12 507
 1 250
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 
 36 243
 
 
 29 200
 
 
 28 135
 
 
 28 149
 
 
 
 
   1. Aanpassing Bestedingsplan
 – 1 262
 – 303
 – 315
 – 296
 – 282
 
 
 
   2. Cultuurprofijt
 
 – 2 000
 – 2 000
 – 2 000
 – 2 000
 
 
 
   3. Digitalisering
 
 – 3 000
 – 5 000
 – 5 000
 – 5 000
 
 
 
   4. EnveloppeCultuur
(pijler 3)
 
 19 200
 19 200
 19 200
 19 200
 
 
 
   5. Cultuur en Brede Scool
 
 – 600
 – 1 700
 – 1 700
 – 1 700
 
 
 
   6. Gratis Musea
 
 – 5 000
 – 5 000
 – 5 000
 – 5 000
 
 
 
   7. Intertemporele Compensatie
 – 6 082
 5 000
 1 082
 
 
 
 
 
   8. Taakstelling Inhuur Externen
 – 40
 – 54
 – 67
 – 69
 – 69
 
 
 
   9. Overheveling middelen en monumenten
 
 23 000
 23 000
 23 000
 23 000
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 – 7 135
 
 
 31 181
 
 
 30 821
 
 
 29 280
 
 
 42 701
 
 
 
 
 
 
 
 Voor Cultuur is in 2010 sprake van een stijging van de uitgaven met € 28,1
miljoen ten opzichte van de begroting 2009. Een deel van deze stijging is
toegelicht in de 1e suppletoire begroting 2009 (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr. 2)
. Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 8,2 miljoen.
Hiervan heeft – € 5 miljoen betrekking op technische
mutaties. Voor de beleidsmatige mutaties betreft het een bedrag van € 13,2
miljoen.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 3.2
 Het budget voor cultuurprofijt uit de enveloppe Cultuur wordt met ingang
van 2010 met € 2 miljoen verlaagd in het kader van het aanvullend
beleidsakkoord. Zie toelichting tabel 14.3.
 3.3
 De middelen voor Digitalisering worden met ingang van 2010 met € 3
miljoen verlaagd en voor 2011 en verder met € 5 miljoen. Dit betreft
ook een maatregel van het aanvullend beleidsakkoord.
 3.4
 Dit betreft de derde tranche van de enveloppe Cultuur, die overgeboekt
wordt van de aanvullende post van Financiën.
 3.6
 De middelen Gratis Musea uit de enveloppe Cultuur worden vanaf 2010 ingeleverd.
Hierdoor kan er vanaf 2010 € 5 miljoen per jaar worden aangewend
ter dekking van het aanvullend beleidsakkoord.
 3.7
 Twee intertemporele compensaties. Enerzijds een verschuiving van € 5
miljoen van 2009 naar 2010 voor de experimenten Gratis Musea en anderzijds
een budgetverschuiving van € 1 miljoen van 2009 naar 2011 voor de
huisvestingsmiddelen van het Instituut Collectie Nederland (ICN).
 3.9
 Dit zijn middelen ter compensatie van het beëindigen van de vrijstelling
overdrachtsbelasting monumentenpanden. Dit bedrag zal de eerstkomende twee
jaar worden ingezet voor het versneld inlopen van restauratieachterstanden
bij de rijksmonumenten. Voor de periode daarna zullen de desbetreffende middelen
worden ingezet voor de prioriteiten zoals aangegeven in de beleidsnotitie
Modernisering Monumentenzorg.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 23 416
 
 
 22 526
 
 
 21 638
 
 
 20 748
 
 
 19 880
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 8 837
 8 838
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 – 3 518
 
 
 – 7 088
 
 
 1 000
 
 
 250
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 28 735
 
 
 24 276
 
 
 22 638
 
 
 20 998
 
 
 19 880
 
 
 17 853
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 – 3 518
 
 
 – 7 088
 
 
 1 000
 
 
 250
 
 
 0
 
 
 
 
   1. Desalderingen
 – 3 518
 – 7 088
 1 000
 250
 
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 – 3 518
 
 
 – 7 088
 
 
 1 000
 
 
 250
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 ARTIKEL 15. MEDIA
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 867 837
 
 
 886 638
 
 
 874 972
 
 
 879 379
 
 
 883 881
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 27 008
 26 916
 21 016
 21 137
 21 284
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 4 279
 
 
 – 8 225
 
 
 1 272
 
 
 772
 
 
 772
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 899 124
 
 
 905 329
 
 
 897 260
 
 
 901 288
 
 
 905 937
 
 
 910 691
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 3 779
 
 
 – 9 225
 
 
 772
 
 
 772
 
 
 772
 
 
 
 
   1. Reclameontvangsten
 
 – 10 000
 
 
 
 
 
 
   2. Verkoop NOB
 3 004
 
 
 
 
 
 
 
   3. Loonbijstelling
 775
 775
 772
 772
 772
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 500
 
 
 1 000
 
 
 500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
   1. Jonge journalisten
 500
 1 000
 500
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 4 279
 
 
 – 8 225
 
 
 1 272
 
 
 772
 
 
 772
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 Voor Media is in 2010 sprake van een stijging van de uitgaven met € 18,7
miljoen ten opzichte van de begroting 2009.
 
 Een deel van de stijging is toegelicht in de 1e suppletoire begroting
2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr.
2)
 Bij de nieuwe mutaties gaat het om een daling van per saldo € 8,2
miljoen. Voor technische mutaties betreft dit een daling van € 9,2
miljoen. De beleidsmatige mutaties zijn gestegen met € 1 miljoen.
 3.1
 Deze mutatie heeft betrekking op de regeling voor jonge journalisten,
die krantenredacties in staat moet stellen om één tot twee jonge
journalisten in dienst te nemen en te houden. Hiervoor is in 2010 € 2
miljoen beschikbaar, waarvan € 1 miljoen afkomstig is uit bestaand
budget bij Media.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 231 634
 
 
 235 970
 
 
 197 718
 
 
 197 718
 
 
 197 718
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 14 282
 10 282
 4 282
 4 282
 4 282
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 11 451
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 257 367
 
 
 246 252
 
 
 202 000
 
 
 202 000
 
 
 202 000
 
 
 202 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 11 451
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
   1. Verkoop NOB
 3 004
 
 
 
 
 
 
 
   2. Dividend NOB
 
 10 000
 
 
 
 
 
 
   3. Reclameontvangsten
 
 – 10 000
 
 
 
 
 
 
   4. Zero-base fm-frequenties
 8 447
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 11 451
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 Voor Media is in 2010 sprake van een stijging van de uitgaven met € 10,3
miljoen ten opzichte van de begroting 2009.
 
 Deze stijging is volledig toegelicht in de 1e suppletoire begroting 2009
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr.
2)
 Bij de nieuwe mutaties is er per saldo geen sprake van een stijging of
daling van de ontvangsten.
 1.2.
 Deze mutatie betreft een correctie van een eerdere boeking in 2007.
 
 In 2007 is de vordering in verband met de verkoop van de NOB als gevolg
van ontvangen dividend met € 10 miljoen te veel verlaagd.
 ARTIKEL 16. ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 1 110 504
 
 
 1 038 763
 
 
 1 002 248
 
 
 1 001 582
 
 
 997 715
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 11 088
 12 390
 8 040
 8 076
 8 145
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 60 822
 
 
 188 149
 
 
 57 858
 
 
 50 129
 
 
 35 816
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 1 182 414
 
 
 1 239 302
 
 
 1 068 146
 
 
 1 059 787
 
 
 1 041 676
 
 
 1 039 948
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 41 693
 
 
 56 484
 
 
 48 098
 
 
 43 691
 
 
 29 464
 
 
 
 
   1. Bijstellingen uit aanvullende posten
 28 528
 27 037
 25 577
 25 700
 25 573
 
 
 
   2. Desalderingen
 13 500
 29 700
 22 700
 18 000
 3 900
 
 
 
   3. Overboekingen intern
 – 65
 – 83
 – 9
 – 9
 – 9
 
 
 
   4. Overboekingen extern
 – 270
 – 170
 – 170
 
 
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 19 129
 
 
 131 665
 
 
 9 760
 
 
 6 438
 
 
 6 352
 
 
 
 
   1. Enveloppeinnovatie,
kennis en onderzoek
 
 10 000
 10 000
 10 000
 10 000
 
 
 
   2. Enveloppeonderwijs
 
 1 000
 
 
 
 
 
 
   3. Taakstelling subsidies
 
 – 3 500
 – 4 300
 – 5 800
 – 5 800
 
 
 
   4. Taakstelling inhuur externen
 – 13
 – 17
 – 22
 – 22
 – 22
 
 
 
   5. Correctie Loonbijstelling
 – 1 233
 – 1 193
 – 693
 – 615
 – 701
 
 
 
   6. Versterking kennisinfrastructuur
 
 20 000
 120 000
 
 
 
 
 
   7. Poolonderzoek
 
 2 000
 2 000
 2 000
 2 000
 
 
 
   8. Valorisatie
 
 
 2 500
 2 500
 
 
 
 
   9. Hague Institute for International Law
 
 500
 500
 500
 500
 
 
 
   10.  KNAW-NIAS vervangingsfonds
 375
 375
 375
 375
 375
 
 
 
   11. Herschikkingen binnen de OCW-begroting
 
 
 – 600
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 60 822
 
 
 188 149
 
 
 57 858
 
 
 50 129
 
 
 35 816
 
 
 
 
 
 
 
 Voor onderzoek en wetenschapsbeleid is in 2010 sprake van een stijging
van de uitgaven met € 200 miljoen ten opzichte van de begroting
2009. Een deel van deze stijging is toegelicht in de 1ste suppletoire begroting
2009 (Tweede kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr 2). Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 188
miljoen. Hiervan heeft € 56,5 miljoen betrekking op technische mutaties.
Voor de beleidsmatige mutaties betreft het een bedrag van € 131,7
miljoen.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 3.1 en 3.2
 Het betreft hier de beschikbaarstelling van de tranche 2010 van de middelen
coalitieakkoord.
 3.6
 Zie de toelichting bij het beleidsterrein 16
 3.8
 In het kader van de valorisatieagenda hebben OCW en EZ besloten gezamenlijk € 10
miljoen uit reallocatie beschikbaar te stellen aan het valorisatieprogramma.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 194 450
 
 
 142 680
 
 
 118 484
 
 
 117 484
 
 
 115 154
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 7 524
 7 417
 2 149
 2 160
 2 245
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 13 500
 
 
 29 700
 
 
 22 700
 
 
 18 000
 
 
 3 900
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 215 474
 
 
 179 797
 
 
 143 333
 
 
 137 644
 
 
 121 299
 
 
 119 572
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 13 500
 
 
 29 700
 
 
 22 700
 
 
 18 000
 
 
 3 900
 
 
 
 
   1. Desalderingen
 13 500
 29 700
 22 700
 18 000
 3 900
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 13 500
 
 
 29 700
 
 
 22 700
 
 
 18 000
 
 
 3 900
 
 
 
 
 
 
 
 De ontvangsten zijn met € 37,1 miljoen gestegen. Een deel van
deze stijging is toegelicht in de 1ste suppletoire begroting 2009. Bij de
nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 29,7 miljoen. Het betreffen
hier uitsluiten technische mutaties.
 ARTIKEL 17. NOMINAAL EN ONVOORZIEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 – 27 688
 4 912
 – 27 689
 – 80 119
 – 70 258
 
 
 
 Nota van wijziging
 – 8 854
 – 9 099
 – 9 349
 – 9 349
 – 9 349
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 973 084
 962 671
 996 781
 1 050 942
 1 043 077
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 – 926 154
 
 
 – 962 791
 
 
 – 960 895
 
 
 – 962 468
 
 
 – 969 487
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 10 388
 
 
 – 4 307
 
 
 – 1 152
 
 
 – 994
 
 
 – 6 017
 
 
 – 5 377
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specificatie
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 – 955 877
 
 
 – 954 108
 
 
 – 956 520
 
 
 – 957 723
 
 
 – 959 286
 
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 29 723
 
 
 – 8 683
 
 
 – 4 375
 
 
 – 4 745
 
 
 – 10 201
 
 
 
 
   1. Taakstelling inhuur externen
 757
 1 002
 1 252
 1 252
 1 252
 
 
 
   2. Taakstelling subsidies
 8 097
 8 097
 8 097
 8 097
 8 097
 
 
 
   3. Boetetaakstelling high trust
 0
 – 500
 – 500
 – 500
 – 500
 
 
 
   4. Compensatie maatregelen AWBZ
 – 2 000
 – 10 000
 – 10 000
 – 10 000
 – 10 000
 
 
 
   5. Kasschuif sluitreeks
 5 732
 1 727
 – 13
 879
 – 4 218
 
 
 
   6. Herschikkingen binnen de OCW-begroting
 17 137
 – 9 009
 – 3 211
 – 4 473
 – 4 832
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 – 926 154
 
 
 – 962 791
 
 
 – 960 895
 
 
 – 962 468
 
 
 – 969 487
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 3.1
 Zie de toelichting bij het algemene deel van het verdiepingshoofdstuk.
 3.2
 In de Nota van Wijziging bij de ontwerpbegroting 2009 is een taakstelling
subsidies opgenomen. Met de invulling van deze taakstelling wordt voldaan
aan de toezegging van 27 oktober (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008 – 2009, 31 700, nr. 31) naar aanleiding van de motie
inzake de impuls basisinfrastructuur (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008 -2009, 31 700, nr. 15).
 3.3
 In het Coalitieakkoord is een taakstelling opgenomen «Boetebeleid
naar high trust». Dit betreft de technische toedeling van de tranches
2010/2011 naar de verschillende begrotingen.
 3.4
 In de voorjaarsnota 2009 is OCW gecompenseerd voor mogelijke weglekeffecten
als gevolg van de maatregelen in de AWBZ en deze middelen zijn tijdelijk geparkeerd
op dit beleidsartikel. Het betreft een uitdeling aan het beleidsartikel primair
onderwijs van € 2 miljoen in 2009 en structureel € 10
miljoen vanaf 2010.
 3.5 t/m 3.6
 Deze mutaties worden grotendeels verklaard door een aantal kasschuiven
op de OCW-begroting en de invulling van de geparkeerde herschikkingen binnen
de onderwijsbegroting. Deze herschikkingen waren op dit beleidsartikel ingeboekt
om de voorjaarsnotabesluitvorming over de jaren heen sluitend te krijgen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 1 978
 
 
 957
 
 
 957
 
 
 957
 
 
 957
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 3 450
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 5 428
 
 
 957
 
 
 957
 
 
 957
 
 
 957
 
 
 957
 
 
 
 
 
 ARTIKEL 18. MINISTERIE ALGEMEEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 122 768
 
 
 115 949
 
 
 108 456
 
 
 104 342
 
 
 104 010
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 10 817
 2 439
 416
 – 2 367
 – 2 437
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 10 016
 
 
 5 754
 
 
 – 3 252
 
 
 – 7 286
 
 
 – 7 569
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 143 601
 
 
 124 142
 
 
 105 620
 
 
 94 689
 
 
 94 004
 
 
 88 875
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 13 016
 
 
 3 212
 
 
 2 735
 
 
 3 327
 
 
 3 318
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 – 3 000
 
 
 2 542
 
 
 – 5 987
 
 
 – 10 613
 
 
 – 10 887
 
 
 
 
   1. Versobering bedrijfsvoering rijksdienst
 0
 – 162
 – 5 078
 – 5 610
 – 7 254
 
 
 
   2. Overig
 – 3 000
 2 704
 – 909
 – 5 003
 – 3 633
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 10 016
 
 
 5 754
 
 
 – 3 252
 
 
 – 7 286
 
 
 – 7 569
 
 
 
 
 
 
 
 Voor artikel 18 is in 2010 sprake van een stijging van de uitgaven met € 8,2
miljoen ten opzichte van de begroting 2009.
 Een deel van deze stijging is toegelicht in de 1e suppletoire begroting
2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr.
2).
 Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 5,8 miljoen.
Hiervan heeft € 3,2 miljoen betrekking op technische mutaties. Voor
de beleidsmatige mutaties betreft het een bedrag van € 2,5 miljoen.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 3.1
 In het kader van de versobering van de bedrijfsvoering is een taakstelling
ingeboekt vanaf 2010 van € 0,2 miljoen oplopend tot € 14,1
miljoen in 2014. De inhoudelijke uitwerking gaat via de lijn van categoriemanagement
op het gebied van huisvesting, facilitair personeel en organisatie van ICT.
 3.2
 Ten behoeve van Wikiwijs, een initiatief om het ontwikkelen en gebruik
van open digitale leermiddelen in het onderwijs te stimuleren en te vergemakkelijken,
is budget beschikbaar gesteld. Tevens is ten behoeve van de financiering van
ICT-projecten van DUO het budget naar boven bijgesteld.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 5 612
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 6 179
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 5 612
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 5 612
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 ARTIKEL 19. INSPECTIES
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 62 526
 
 
 58 102
 
 
 53 572
 
 
 53 567
 
 
 53 567
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 2 590
 2 072
 2 031
 2 031
 2 031
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 1 765
 
 
 1 751
 
 
 1 560
 
 
 1 358
 
 
 1 358
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 66 881
 
 
 61 925
 
 
 57 163
 
 
 56 956
 
 
 56 956
 
 
 56 956
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 1 575
 
 
 1 973
 
 
 1 834
 
 
 1 634
 
 
 1 634
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 190
 
 
 – 222
 
 
 – 274
 
 
 – 276
 
 
 – 276
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 1 765
 
 
 1 751
 
 
 1 560
 
 
 1 358
 
 
 1 358
 
 
 
 
 
 
 
 Voor artikel 19 is in 2010 sprake van een stijging van de uitgaven met € 3,8
miljoen ten opzichte van de begroting 2009.
 Een deel van deze stijging is toegelicht in de 1e suppletoire begroting
2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr.
2) .
 Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 1,8 miljoen.
Hiervan heeft € 2,0 miljoen betrekking op technische mutaties. Voor
de beleidsmatige mutaties betreft het een bedrag van -/- € 0,2
miljoen.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 3
 Door het kabinet is vorig jaar bij miljoenennota een taakstelling op externe
inhuur opgelegd. Dit jaar is deze taakstelling doorvertaald naar de verschillende
artikelen: artikel 19 wordt hierdoor met € 0,2 miljoen verlaagd. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 ARTIKEL 20. ADVIESRADEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 7 374
 
 
 7 055
 
 
 5 671
 
 
 5 671
 
 
 5 671
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 146
 109
 117
 117
 117
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 128
 
 
 86
 
 
 16
 
 
 16
 
 
 16
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 7 648
 
 
 7 250
 
 
 5 804
 
 
 5 804
 
 
 5 804
 
 
 5 804
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 179
 
 
 212
 
 
 173
 
 
 173
 
 
 173
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 – 51
 
 
 – 126
 
 
 – 157
 
 
 – 157
 
 
 – 157
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 128
 
 
 86
 
 
 16
 
 
 16
 
 
 16
 
 
 
 
 
 
 
 Voor artikel 20 is in 2010 sprake van een stijging van de uitgaven met € 0,2
miljoen ten opzichte van de begroting 2009.
 Een deel van deze stijging is toegelicht in de 1e suppletoire begroting
2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr.
2).
 Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 0,1 miljoen.
Hiervan heeft € 0,2 miljoen betrekking op technische mutaties. Voor
de beleidsmatige mutaties betreft het een bedrag van -/- € 0,1
miljoen.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 3
 Door het kabinet is vorig jaar bij miljoenennota een taakstelling op externe
inhuur opgelegd. Dit jaar is deze taakstelling doorvertaald naar de verschillende
artikelen: artikel 20 wordt hierdoor met € 0,1 miljoen verlaagd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 ARTIKEL 24. KINDEROPVANG
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 2 807 017
 
 
 2 676 999
 
 
 2 856 699
 
 
 2 913 779
 
 
 2 959 159
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 52 360
 57 728
 24 436
 40 460
 41 493
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 37 204
 
 
 – 26 788
 
 
 – 36 581
 
 
 – 35 236
 
 
 – 34 219
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 2 896 581
 
 
 2 707 939
 
 
 2 844 554
 
 
 2 919 003
 
 
 2 966 433
 
 
 3 023 353
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 37 204
 
 
 – 26 288
 
 
 – 36 159
 
 
 – 34 840
 
 
 – 33 841
 
 
 
 
   1. Bijstellingen uit de aanvullende post
 57 862
 55 107
 58 826
 60 145
 61 144
 
 
 
   2. Interne overboekingen
 – 20 658
 – 53 211
 – 66 801
 – 66 801
 – 66 801
 
 
 
   3. Overboeking ander departement
 
 – 28 184
 – 28 184
 – 28 184
 – 28 184
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 0
 
 
 – 500
 
 
 – 422
 
 
 – 396
 
 
 – 378
 
 
 
 
   1. Aanpassing bestedingsplan
 
 – 500
 – 422
 – 396
 – 378
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 37 204
 
 
 – 26 788
 
 
 – 36 581
 
 
 – 35 236
 
 
 – 34 219
 
 
 
 
 
 
 
 Voor kinderopvang is in 2010 sprake van een stijging van de uitgaven met € 30,9
miljoen ten opzichte van de begroting 2009.
 
 Een deel is toegelicht in de 1e suppletoire begroting 2009 (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr. 2).
 
 Bij de nieuwe mutaties gaat het om een daling van het budget van € 26,8
miljoen. Hiervan heeft € 26,3 miljoen betrekking op technische mutaties.
Voor de beleidsmatige mutaties betreft het een bedrag van € 0,5
miljoen.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 1.2
 Het betreft hier voor een belangrijk deel een overboeking (van artikel
24 naar artikel 1) in verband met de structurele uitgaven voor de financiële
harmonisatie van kinderopvang en peuterspeelzaalwerk en de middelen ten behoeve
van het wetsvoorstel Ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie. Het gaat
hierbij in totaal om een bedrag van € 20,6 miljoen in 2009 oplopend
tot structureel € 65,5 miljoen.
 1.3
 Het betreft hier een overboeking naar het gemeentefonds aangaande de kinderopvangtoeslag
voor de opvang van kinderen van ouders met een Sociaal Medische Indicatie
(SMI).
 3.1
 De subsidietaakstelling voor OCW is voor de genoemde bedragen in mindering
gekomen op de beschikbare subsidieruimte voor kinderopvang.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 726 736
 
 
 747 736
 
 
 768 736
 
 
 790 736
 
 
 812 736
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 726 736
 
 
 747 736
 
 
 768 736
 
 
 790 736
 
 
 812 736
 
 
 835 736
 
 
 
 
 
 ARTIKEL 25. EMANCIPATIE
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw
uitgaven beleidsartikel (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 
 
 16 961
 
 
 16 625
 
 
 16 459
 
 
 16 651
 
 
 16 652
 
 
 
 
 Nota van wijziging
 
 
 
 
 
 
 
 
 Amendementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 1e suppletore begroting
 300
 – 809
 – 414
 126
 126
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 38
 
 
 4 232
 
 
 4 229
 
 
 4 426
 
 
 4 426
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 17 299
 
 
 20 048
 
 
 20 274
 
 
 21 203
 
 
 21 204
 
 
 21 204
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Specifieke
nieuwe mutaties (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische mutaties
 
 
 59
 
 
 246
 
 
 246
 
 
 443
 
 
 443
 
 
 
 
   1. Bijstelling aanvullende post
 170
 465
 458
 459
 459
 
 
 
   2. Interne overboekingen
 58
 – 16
 – 16
 – 16
 – 16
 
 
 
   3. Externe overboekingen
 – 169
 – 203
 – 196
 
 
 
 
 
 
 2. Autonome mutaties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Beleidsmatige mutaties
 
 
 – 21
 
 
 3 986
 
 
 3 983
 
 
 3 983
 
 
 3 983
 
 
 
 
   1. Enveloppeemancipatie
 
 4 000
 4 000
 4 000
 4 000
 
 
 
   2. Taakstelling inhuur externe
 – 9
 – 11
 – 14
 – 14
 – 14
 
 
 
   3. Emancipatiebeleid
 – 12
 – 3
 – 3
 – 3
 – 3
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 38
 
 
 4 232
 
 
 4 229
 
 
 4 426
 
 
 4 426
 
 
 
 
 
 
 
 Voor emancipatie is in 2010 sprake van een stijging van de uitgaven van € 3,4
miljoen ten opzichte van de begroting 2009.
 Een deel hiervan is toegelicht in de 1e suppletoire begroting 2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965, nr. 2).
Bij de nieuwe mutaties gaat het om een bedrag van € 4,2 miljoen.
 Hiervan heeft € 0,2 miljoen betrekking op technische mutaties.
Voor de beleidsmatige mutaties betreft het een bedrag van € 4 miljoen.
 Toelichting op de nieuwe mutaties:
 In het coalitieakkoord zijn voor artikel 25 enveloppengelden gereserveerd.
Het gaat om een bedrag van € 2 miljoen in 2008, oplopend tot indicatief € 10
miljoen in 2011. Vanaf 2011 is de oploop op de aanvullende post bij Financiën
gereserveerd.
 De enveloppenmiddelen worden onder andere voor het volgende ingezet:
 • Kennisinfrastructuur (homo)emancipatie;
 • Project tijdenbeleid 7 tot 7;
 • Project 1001Kracht;
 • Stimulering (homo)emancipatie
 SAMENVATTEND OVERZICHT NAAR ARTIKELONDERDEEL
 Onderstaand treft u aan een overzicht van de standen ontwerpbegroting
2010 per artikelonderdeel.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Meerjarenraming
verplichtingen (x € 1 000)
 
 
 
 
 Artikel
 Omschrijving
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 TOTAAL
 
 
 
 36 469 594
 
 
 36 067 701
 
 
 36 035 107
 
 
 36 327 238
 
 
 37 027 001
 
 
 37 197 141
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 9 625 284
 
 
 9 459 204
 
 
 9 432 764
 
 
 9 384 639
 
 
 9 321 037
 
 
 9 261 073
 
 
 
 
 1
 Personele uitgaven
 8 327 850
 8 137 791
 8 203 727
 8 177 494
 8 122 792
 8 0
73 869
 
 
 
 2
 Materiële uitgaven
 1 224 458
 1 254 817
 1 170 414
 1 150 487
 1 141 664
 1 130 661
 
 
 
 3
 Onderwijsverzorging
 455
 352
 259
 166
 89
 21
 
 
 
 4
 Stimuleringsuitgaven
 18 693
 16 837
 16 066
 14 197
 14 197
 14 197
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 24 560
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 41
 Uitvoeringsorganisatie CFI
 24 270
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 44 646
 37 120
 37 119
 37 119
 37 149
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 4 998
 4 761
 5 178
 5 176
 5 176
 5 176
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 6 782 719
 
 
 6 838 245
 
 
 6 771 348
 
 
 6 806 608
 
 
 6 877 746
 
 
 6 947 023
 
 
 
 
 1
 Personele uitgaven
 5 557 307
 5 632 741
 5 619 413
 5 649 892
 5 714 073
 5 773 156
 
 
 
 2
 Materiële uitgaven
 1 083 152
 1 074 683
 1 024 978
 1 032 472
 1 040 444
 1 050 327
 
 
 
 3
 Onderwijsondersteuning
 53 729
 53 162
 53 162
 51 162
 51 162
 51 162
 
 
 
 4
 Projectuitgaven
 18 953
 18 283
 18 384
 18 384
 18 384
 18 384
 
 
 
 5
 ICTuitgaven
 39 839
 32 185
 29 716
 29 529
 28 529
 28 529
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 15 236
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 41
 Uitvoeringsorganisatie CFI
 9 418
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 22 468
 21 582
 21 578
 21 563
 21 874
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 5 085
 4 723
 4 113
 3 591
 3 591
 3 591
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 Beroepsonderwijsen
volwassenen-educatie
 
 
 3 819 438
 
 
 3 435 522
 
 
 3 380 208
 
 
 3 333 635
 
 
 3 313 406
 
 
 3 313 439
 
 
 
 
 1
 Secundair beroepsonderwijs en
landelijke organen
 3 459 148
 3 091 128
 3 067 472
 3 032 023
 3 011 570
 3 011 570
 
 
 
 2
 Educatieen inburgering
 156 732
 115 433
 115 434
 115 434
 115 434
 115 434
 
 
 
 3
 Specifieke stimulering
 117 740
 116 971
 93 529
 83 678
 83 904
 83 857
 
 
 
 4
 Leren en werken
 29 052
 23 918
 16 022
 8 577
 8 577
 8 577
 
 
 
 5
 Voortijdig schoolverlaten
 44 009
 73 567
 73 834
 80 010
 80 010
 80 010
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 3 104
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 41
 Uitvoeringsorganisatie CFI
 5 500
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 10 675
 10 458
 10 455
 10 453
 10 533
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 4 153
 3 830
 3 459
 3 458
 3 458
 3 458
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 Technocentra
 
 
 10 364
 
 
 9 998
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 1
 Technocentra
 10 364
 9 998
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 
 Hoger
beroepsonderwijs
 
 
 2 503 882
 
 
 2 426 775
 
 
 2 420 388
 
 
 2 431 051
 
 
 2 440 919
 
 
 2 441 358
 
 
 
 
 1
 Reguliere bekostiging
 2 405 843
 2 322 293
 2 339 179
 2 354 563
 2 364 432
 2 364 432
 
 
 
 2
 Stimuleringsuitgaven
 77 188
 84 270
 62 453
 57 737
 57 757
 57 757
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 10 504
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 41
 Uitvoeringsorganisatie CFI
 4 281
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 14 386
 13 575
 13 571
 13 550
 13 989
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 6 066
 5 826
 5 181
 5 180
 5 180
 5 180
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7
 
 
 
 Wetenschappelijk
onderwijs
 
 
 3 922 074
 
 
 3 890 901
 
 
 3 927 068
 
 
 3 961 970
 
 
 3 994 710
 
 
 3 987 012
 
 
 
 
 10
 Reguliere Bekostiging
 3 906 837
 3 866 649
 3 903 624
 3 939 798
 3 974 114
 3 974 114
 
 
 
 11
 Stimulerings- en overige uitgaven
 15 237
 24 252
 23 444
 22 172
 20 596
 12 898
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8
 
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 20 966
 
 
 22 734
 
 
 17 773
 
 
 17 623
 
 
 17 803
 
 
 19 468
 
 
 
 
 11
 Internationaal beleid
 11 231
 13 221
 14 741
 14 791
 14 971
 16 636
 
 
 
 12
 BES-eilanden
 6 930
 6 630
 950
 950
 950
 950
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 2 805
 2 883
 2 082
 1 882
 1 882
 1 882
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 9
 
 
 
 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 
 
 214 094
 
 
 291 353
 
 
 304 878
 
 
 308 221
 
 
 328 434
 
 
 341 447
 
 
 
 
 11
 Arbeidsmarkt
 208 969
 286 386
 300 109
 303 840
 324 053
 337 066
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 800
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 41
 Uitvoeringsorganisatie CFI
 1 975
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 2 799
 2 799
 2 799
 2 799
 2 799
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 2 350
 2 168
 1 970
 1 582
 1 582
 1 582
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 11
 
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 3 626 664
 
 
 3 934 192
 
 
 4 116 360
 
 
 4  346 725
 
 
 4 455 216
 
 
 4 553 653
 
 
 
 
 1
 Relevante basis- en aanvullende beurs
 1 243 272
 1 469 883
 1 614 088
 1 713 200
 1 778 900
 1 845 300
 
 
 
 2
 Relevante reisvoorziening
 298 805
 501 071
 519 659
 623 535
 646 475
 671 892
 
 
 
 3
 Relevante overige uitgaven
 84 602
 74 930
 73 130
 74 130
 74 930
 75 630
 
 
 
 4
 Niet relevante prestatiebeurs(RL63)
 631 500
 416 800
 360 500
 316 000
 270 700
 210 400
 
 
 
 5
 Niet relevante reguliere rentedragende
leningen (RL64)
 1 292 000
 1 394 400
 1 477 900
 1 547 900
 1 612 000
 1 673 800
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 76 485
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 77 108
 71 083
 71 960
 72 211
 76 631
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 12
 
 
 
 Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten
 
 
 198 929
 
 
 126 298
 
 
 122 057
 
 
 122 155
 
 
 122 028
 
 
 123 442
 
 
 
 
 1
 TS 17-
 105 500
 34 200
 32 700
 31 800
 31 000
 30 700
 
 
 
 2
 TS 18+
 12 400
 12 400
 12 400
 12 400
 12 400
 12 400
 
 
 
 3
 Vo 18+
 60 400
 59 000
 59 600
 60 600
 61 300
 61 900
 
 
 
 4
 Niet relevante uitgaven
 2 500
 2 500
 2 500
 2 500
 2 500
 2 600
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 18 129
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 18 198
 14 857
 14 855
 14 828
 15 842
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 13
 
 
 
 Lesgelden
 
 
 5 957
 
 
 5 951
 
 
 5 337
 
 
 5 565
 
 
 5 574
 
 
 5 995
 
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 5 957
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 5 951
 5 337
 5 565
 5 574
 5 995
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 14
 
 
 
 Cultuur
 
 
 592 328
 
 
 611 712
 
 
 609 925
 
 
 618 005
 
 
 1 127 543
 
 
 1 125 161
 
 
 
 
 1
 Kunsten
 114 376
 119 499
 125 277
 136 136
 468 885
 468 872
 
 
 
 2
 Letterenen bibliotheken
 67 581
 67 720
 66 771
 65 845
 84 070
 81 711
 
 
 
 4
 Cultureel erfgoed
 323 847
 353 955
 348 465
 347 651
 507 264
 507 254
 
 
 
 5
 Overigen
 6 192
 4 245
 4 288
 4 287
 4 287
 4 287
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 19 314
 17 804
 17 326
 17 374
 17 574
 17 574
 
 
 
 60
 Apparaatsuitgaven
 61 018
 48 489
 47 798
 46 712
 45 463
 45 463
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 15
 
 
 
 Media
 
 
 898 378
 
 
 904 583
 
 
 896 514
 
 
 900 542
 
 
 905 937
 
 
 910 691
 
 
 
 
 1
 Media
 898 219
 904 424
 896 511
 900 542
 905 937
 910 691
 
 
 
 2
 Zerobase
 159
 159
 3
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 16
 
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 1 108 655
 
 
 1 197 221
 
 
 1 002 337
 
 
 993 838
 
 
 978 264
 
 
 976 564
 
 
 
 
 1
 Onderzoekbestel
 804 455
 768 209
 767 114
 766 879
 766 851
 766 851
 
 
 
 2
 Specifieke beleidsthema’s
 286 393
 412 631
 217 650
 208 450
 194 350
 192 650
 
 
 
 3
 Coördinatie en samenwerking
 13 837
 12 839
 14 279
 15 215
 13 769
 13 769
 
 
 
 41
 Uitvoeringsorganisatie CFI
 540
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 288
 288
 288
 288
 288
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 3 430
 3 254
 3 006
 3 006
 3 006
 3 006
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 17
 
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 10 388
 
 
 – 4 307
 
 
 – 1 152
 
 
 – 994
 
 
 – 6 017
 
 
 – 5 377
 
 
 
 
 1
 Loonbijstelling
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 2
 Prijsbijstelling
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 3
 Nader te verdelen
 10 388
 – 4 307
 – 1 152
 – 994
 – 6 017
 – 5 377
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 18
 
 
 
 Ministerie algemeen
 
 
 143 601
 
 
 124 142
 
 
 105 620
 
 
 94 689
 
 
 94 004
 
 
 88 875
 
 
 
 
 11
 Bestuursdepartement
 118 097
 113 306
 98 299
 90 968
 90 283
 85 191
 
 
 
 14
 Uitvoeringsorganisaties onverdeeld
 25 504
 10 836
 7 321
 3 721
 3 721
 3 684
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 19
 
 
 
 Inspecties
 
 
 66 881
 
 
 61 925
 
 
 57 163
 
 
 56 956
 
 
 56 956
 
 
 56 956
 
 
 
 
 2
 Erfgoedinspectie
 2 846
 2 704
 2 437
 2 437
 2 437
 2 437
 
 
 
 3
 Onderwijsinspectie
 64 035
 59 221
 54 726
 54 519
 54 519
 54 519
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 20
 
 
 
 Adviesraden
 
 
 7 648
 
 
 7 250
 
 
 5 804
 
 
 5 804
 
 
 5 804
 
 
 5 804
 
 
 
 
 1
 Onderwijs
 2 706
 2 601
 2 384
 2 384
 2 384
 2 384
 
 
 
 2
 Cultuur
 3 204
 3 022
 2 691
 2 691
 2 691
 2 691
 
 
 
 3
 Wetenschappen
 1 738
 1 627
 729
 729
 729
 729
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 24
 
 
 
 Kinderopvang
 
 
 2 896 581
 
 
 2 707 939
 
 
 2 844 554
 
 
 2 919 003
 
 
 2 966 433
 
 
 3 023 353
 
 
 
 
 1
 Wet kinderopvang
 2 825 198
 2 612 385
 2 763 483
 2 852 555
 2 905 169
 2 962 123
 
 
 
 2
 Subsidies
 53 106
 51 439
 36 949
 22 326
 17 142
 17 108
 
 
 
 3
 Overige uitgaven
 17 696
 44 097
 44 104
 44 104
 44 104
 44 104
 
 
 
 41
 Uitvoeringsorganisatie CFI
 407
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisatie
 174
 18
 18
 18
 18
 18
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 25
 
 
 
 Emancipatie
 
 
 14 763
 
 
 16 063
 
 
 16 161
 
 
 21 203
 
 
 21 204
 
 
 21 204
 
 
 
 
 1
 Subsidies
 11 339
 11 201
 11 459
 16 247
 16 248
 16 248
 
 
 
 2
 Stimuleringuitgaven
 1 318
 2 960
 3 006
 3 260
 3 260
 3 260
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 2 106
 1 902
 1 696
 1 696
 1 696
 1 696
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Meerjarenraming
uitgaven (x € 1 000)
 
 
 
 
 Artikel
 Omschrijving
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 TOTAAL
 
 
 
 36 331 851
 
 
 36 542 246
 
 
 36 451 957
 
 
 36 756 297
 
 
 36 939 211
 
 
 37 131 390
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 Primair
onderwijs
 
 
 9 626 500
 
 
 9 460 420
 
 
 9 433 980
 
 
 9 385 855
 
 
 9 322 253
 
 
 9 262 289
 
 
 
 
 1
 Personele uitgaven
 8 327 850
 8 137 791
 8 203 727
 8 177 494
 8 122 792
 8 073 869
 
 
 
 2
 Materiële uitgaven
 1 224 458
 1 254 817
 1 170 414
 1 150 487
 1 141 664
 1 130 661
 
 
 
 3
 Onderwijsverzorging
 455
 352
 259
 166
 89
 21
 
 
 
 4
 Stimuleringsuitgaven
 19 909
 18 053
 17 282
 15 413
 15 413
 15 413
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 24 560
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 41
 Uitvoeringsorganisatie CFI
 24 270
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 44 646
 37 120
 37 119
 37 119
 37 149
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 4 998
 4 761
 5 178
 5 176
 5 176
 5 176
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 Voortgezet
onderwijs
 
 
 6 812 355
 
 
 6 869 680
 
 
 6 802 230
 
 
 6 839 725
 
 
 6 908 863
 
 
 6 978 140
 
 
 
 
 1
 Personele uitgaven
 5 590 961
 5 666 340
 5 652 457
 5 683 171
 5 747 352
 5 806 435
 
 
 
 2
 Materiële uitgaven
 1 080 109
 1 071 640
 1 021 935
 1 029 429
 1 037 401
 1 047 284
 
 
 
 3
 Onderwijsondersteuning
 51 873
 53 160
 53 162
 53 162
 51 162
 51 162
 
 
 
 4
 Projectuitgaven
 19 834
 19 164
 19 265
 19 265
 19 265
 19 265
 
 
 
 5
 ICTuitgaven
 39 839
 32 185
 29 716
 29 529
 28 529
 28 529
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 15 236
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 41
 Uitvoeringsorganisatie CFI
 9 418
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 22 468
 21 582
 21 578
 21 563
 21 874
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 5 085
 4 723
 4 113
 3 591
 3 591
 3 591
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 Beroepsonderwijsen
volwassenen-educatie
 
 
 3 542 720
 
 
 3 598 050
 
 
 3 406 112
 
 
 3 371 333
 
 
 3 336 108
 
 
 3 315 688
 
 
 
 
 1
 Secundair beroepsonderwijs en
landelijke organen
 3 134 871
 3 216 407
 3 091 128
 3 067 472
 3 032 023
 3 011 570
 
 
 
 2
 Educatieen
inburgering
 202 042
 150 433
 115 433
 115 434
 115 434
 115 434
 
 
 
 3
 Specifieke stimulering
 119 989
 119 220
 95 778
 85 927
 86 153
 86 106
 
 
 
 4
 Leren en werken
 29 052
 23 918
 16 022
 8 577
 8 577
 8 577
 
 
 
 5
 Voortijdig
schoolverlaten
 44 009
 73 567
 73 834
 80 010
 80 010
 80 010
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 3 104
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 41
 Uitvoeringsorganisatie CFI
 5 500
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 10 675
 10 458
 10 455
 10 453
 10 533
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 4 153
 3 830
 3 459
 3 458
 3 458
 3 458
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 Technocentra
 
 
 10 202
 
 
 9 998
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 1
 Technocentra
 10 202
 9 998
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 
 Hoger
beroepsonderwijs
 
 
 2 322 319
 
 
 2 397 538
 
 
 2 403 622
 
 
 2 415 687
 
 
 2 431 050
 
 
 2 441 358
 
 
 
 
 1
 Reguliere bekostiging
 2 215 329
 2 284 143
 2 322 293
 2 339 179
 2 354 563
 2 364 432
 
 
 
 2
 Stimuleringsuitgaven
 86 139
 93 183
 62 573
 57 757
 57 757
 57 757
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 10 504
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 41
 Uitvoeringsorganisatie CFI
 4 281
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 14 386
 13 575
 13 571
 13 550
 13 989
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 6 066
 5 826
 5 181
 5 180
 5 180
 5 180
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7
 
 
 
 Wetenschappelijk
onderwijs
 
 
 3 782 278
 
 
 3 809 083
 
 
 3 890 093
 
 
 3 925 796
 
 
 3 960 394
 
 
 3 987 012
 
 
 
 
 10
 Reguliere Bekostiging
 3 767 041
 3 784 831
 3 866 649
 3 903 624
 3 939 798
 3 974 114
 
 
 
 11
 Stimulerings- en overige uitgaven
 15 237
 24 252
 23 444
 22 172
 20 596
 12 898
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8
 
 
 
 Internationaal
beleid
 
 
 27 812
 
 
 26 317
 
 
 19 668
 
 
 19 468
 
 
 19 468
 
 
 19 468
 
 
 
 
 11
 Internationaal beleid
 18 077
 16 804
 16 636
 16 636
 16 636
 16 636
 
 
 
 12
 BES-eilanden
 6 930
 6 630
 950
 950
 950
 950
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 2 805
 2 883
 2 082
 1 882
 1 882
 1 882
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 9
 
 
 
 Arbeidsmarkten personeelsbeleid
 
 
 214 094
 
 
 291 353
 
 
 304 878
 
 
 308 221
 
 
 328 434
 
 
 341 447
 
 
 
 
 11
 Arbeidsmarkt
 208 969
 286 386
 300 109
 303 840
 324 053
 337 066
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 800
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 41
 Uitvoeringsorganisatie CFI
 1 975
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 2 799
 2 799
 2 799
 2 799
 2 799
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 2 350
 2 168
 1 970
 1 582
 1 582
 1 582
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 11
 
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 3 626 664
 
 
 3 934 192
 
 
 4 116 360
 
 
 4 346 725
 
 
 4 455 216
 
 
 4 553 653
 
 
 
 
 1
 Relevante basis- en aanvullende beurs
 1 243 272
 1 469 883
 1 614 088
 1 713 200
 1 778 900
 1 845 300
 
 
 
 2
 Relevante reisvoorziening
 298 805
 501 071
 519 659
 623 535
 646 475
 671 892
 
 
 
 3
 Relevante overige uitgaven
 84 602
 74 930
 73 130
 74 130
 74 930
 75 630
 
 
 
 4
 Niet relevante prestatiebeurs(RL63)
 631 500
 416 800
 360 500
 316 000
 270 700
 210 400
 
 
 
 5
 Niet relevante reguliere rentedragende leningen
(RL64)
 1 292 000
 1 394 400
 1 477 900
 1 547 900
 1 612 000
 1 673 800
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 76 485
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 77 108
 71 083
 71 960
 72 211
 76 631
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 12
 
 
 
 Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten
 
 
 198 929
 
 
 126 298
 
 
 122 057
 
 
 122 155
 
 
 122 028
 
 
 123 442
 
 
 
 
 1
 TS 17-
 105 500
 34 200
 32 700
 31 800
 31 000
 30 700
 
 
 
 2
 TS 18+
 12 400
 12 400
 12 400
 12 400
 12 400
 12 400
 
 
 
 3
 Vo 18+
 60 400
 59 000
 59 600
 60 600
 61 300
 61 900
 
 
 
 4
 Niet relevante uitgaven
 2 500
 2 500
 2 500
 2 500
 2 500
 2 600
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 18 129
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 18 198
 14 857
 14 855
 14 828
 15 842
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 13
 
 
 
 Lesgelden
 
 
 5 957
 
 
 5 951
 
 
 5 337
 
 
 5 565
 
 
 5 574
 
 
 5 995
 
 
 
 
 40
 Uitvoeringsorganisatie IB-Groep
 5 957
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 5 951
 5 337
 5 565
 5 574
 5 995
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 14
 
 
 
 Cultuur
 
 
 938 085
 
 
 951 738
 
 
 949 951
 
 
 958 031
 
 
 963 826
 
 
 961 444
 
 
 
 
 1
 Kunsten
 440 812
 445 935
 451 713
 462 572
 468 885
 468 872
 
 
 
 2
 Letterenen bibliotheken
 91 706
 86 114
 85 165
 84 239
 84 070
 81 711
 
 
 
 4
 Cultureel
erfgoed
 319 043
 349 151
 343 661
 342 847
 343 547
 343 537
 
 
 
 5
 Overigen
 6 192
 4 245
 4 288
 4 287
 4 287
 4 287
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 19 314
 17 804
 17 326
 17 374
 17 574
 17 574
 
 
 
 60
 Apparaatsuitgaven
 61 018
 48 489
 47 798
 46 712
 45 463
 45 463
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 15
 
 
 
 Media
 
 
 899 124
 
 
 905 329
 
 
 897 260
 
 
 901 288
 
 
 905 937
 
 
 910 691
 
 
 
 
 1
 Media
 898 965
 905 170
 897 257
 901 288
 905 937
 910 691
 
 
 
 2
 Zerobase
 159
 159
 3
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 16
 
 
 
 Onderzoek
en wetenschapsbeleid
 
 
 1 182 414
 
 
 1 239 302
 
 
 1 068 146
 
 
 1 059 787
 
 
 1 041 676
 
 
 1 039 948
 
 
 
 
 1
 Onderzoekbestel
 793 509
 771 758
 768 209
 767 114
 766 879
 766 851
 
 
 
 2
 Specifieke beleidsthema’s
 369 604
 451 169
 282 364
 274 164
 257 734
 256 034
 
 
 
 3
 Coördinatie en samenwerking
 15 331
 12 833
 14 279
 15 215
 13 769
 13 769
 
 
 
 41
 Uitvoeringsorganisatie CFI
 540
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisaties
 0
 288
 288
 288
 288
 288
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 3 430
 3 254
 3 006
 3 006
 3 006
 3 006
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 17
 
 
 
 Nominaal
en onvoorzien
 
 
 10 388
 
 
 – 4 307
 
 
 – 1 152
 
 
 – 994
 
 
 – 6 017
 
 
 – 5 377
 
 
 
 
 1
 Loonbijstelling
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 2
 Prijsbijstelling
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 3
 Nader te verdelen
 10 388
 – 4 307
 – 1 152
 – 994
 – 6 017
 – 5 377
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 18
 
 
 
 Ministerie
algemeen
 
 
 143 601
 
 
 124 142
 
 
 105 620
 
 
 94 689
 
 
 94 004
 
 
 88 875
 
 
 
 
 11
 Bestuursdepartement
 118 097
 113 306
 98 299
 90 968
 90 283
 85 191
 
 
 
 14
 Uitvoeringsorganisaties onverdeeld
 25 504
 10 836
 7 321
 3 721
 3 721
 3 684
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 19
 
 
 
 Inspecties
 
 
 66 881
 
 
 61 925
 
 
 57 163
 
 
 56 956
 
 
 56 956
 
 
 56 956
 
 
 
 
 2
 Erfgoedinspectie
 2 846
 2 704
 2 437
 2 437
 2 437
 2 437
 
 
 
 3
 Onderwijsinspectie
 64 035
 59 221
 54 726
 54 519
 54 519
 54 519
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 20
 
 
 
 Adviesraden
 
 
 7 648
 
 
 7 250
 
 
 5 804
 
 
 5 804
 
 
 5 804
 
 
 5 804
 
 
 
 
 1
 Onderwijs
 2 706
 2 601
 2 384
 2 384
 2 384
 2 384
 
 
 
 2
 Cultuur
 3 204
 3 022
 2 691
 2 691
 2 691
 2 691
 
 
 
 3
 Wetenschappen
 1 738
 1 627
 729
 729
 729
 729
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 24
 
 
 
 Kinderopvang
 
 
 2 896 581
 
 
 2 707 939
 
 
 2 844 554
 
 
 2 919 003
 
 
 2 966 433
 
 
 3 023 353
 
 
 
 
 1
 Wet kinderopvang
 2 825 198
 2 612 385
 2 763 483
 2 852 555
 2 905 169
 2 962 123
 
 
 
 2
 Subsidies
 53 106
 51 439
 36 949
 22 326
 17 142
 17 108
 
 
 
 3
 Overige uitgaven
 17 696
 44 097
 44 104
 44 104
 44 104
 44 104
 
 
 
 41
 Uitvoeringsorganisatie CFI
 407
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 42
 Uitvoeringsorganisatie
 174
 18
 18
 18
 18
 18
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 25
 
 
 
 Emancipatie
 
 
 17 299
 
 
 20 048
 
 
 20 274
 
 
 21 203
 
 
 21 204
 
 
 21 204
 
 
 
 
 1
 Subsidies
 13 075
 14 986
 15 418
 16 247
 16 248
 16 248
 
 
 
 2
 Stimuleringuitgaven
 2 118
 3 160
 3 160
 3 260
 3 260
 3 260
 
 
 
 50
 Apparaatsuitgaven
 2 106
 1 902
 1 696
 1 696
 1 696
 1 696
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Meerjarenraming
ontvangsten (x € 1 000)
 
 
 
 
 Artikel
 Omschrijving
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 
 TOTAAL
 
 
 2 126 424
 
 
 2 047 854
 
 
 1 981 713
 
 
 2 067 453
 
 
 2 133 524
 
 
 2 208 152
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 66 539
 
 
 5 936
 
 
 1 661
 
 
 1 661
 
 
 1 661
 
 
 1 661
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 66 539
 5 936
 1 661
 1 661
 1 661
 1 661
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 78 608
 
 
 62 144
 
 
 1 497
 
 
 1 361
 
 
 1 361
 
 
 1 361
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 78 608
 62 144
 1 497
 1 361
 1 361
 1 361
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 Beroepsonderwijsen
volwassenen-educatie
 
 
 12 197
 
 
 7 404
 
 
 2 404
 
 
 2 404
 
 
 2 404
 
 
 2 384
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 12 197
 7 404
 2 404
 2 404
 2 404
 2 384
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 Technocentra
 
 
 9 796
 
 
 9 592
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 9 796
 9 592
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 9 350
 
 
 4 492
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 9 350
 4 492
 17
 17
 17
 17
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7
 
 
 
 Wetenschappelijk
onderwijs
 
 
 13 116
 
 
 16 402
 
 
 17 604
 
 
 16 809
 
 
 12 743
 
 
 3 045
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 13 116
 16 402
 17 604
 16 809
 12 743
 3 045
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8
 
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 99
 99
 99
 99
 99
 99
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 9
 
 
 
 Arbeidsmarkten personeelsbeleid
 
 
 3 500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 3 500
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 11
 
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 501 000
 
 
 540 200
 
 
 595 500
 
 
 654 400
 
 
 715 100
 
 
 776 800
 
 
 
 
 90
 Studiefinanciering
relevant
 249 200
 252 100
 270 600
 292 800
 318 200
 345 800
 
 
 
 91
 Studiefinanciering
niet relevant
 251 800
 288 100
 324 900
 361 600
 396 900
 431 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 12
 
 
 
 Tegemoetkoming
studiekosten
 
 
 14 000
 
 
 9 400
 
 
 8 400
 
 
 8 400
 
 
 8 400
 
 
 8 400
 
 
 
 
 90
 TS 17-
 6 000
 2 200
 1 200
 1 200
 1 200
 1 200
 
 
 
 91
 Vo 18+
 8 000
 7 200
 7 200
 7 200
 7 200
 7 200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 13
 
 
 
 Lesgelden
 
 
 178 300
 
 
 192 600
 
 
 216 300
 
 
 229 400
 
 
 234 300
 
 
 237 700
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 178 300
 192 600
 216 300
 229 400
 234 300
 237 700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 14
 
 
 
 Cultuur
 
 
 28 735
 
 
 24 276
 
 
 22 638
 
 
 20 998
 
 
 19 880
 
 
 17 853
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten Kunsten
 2 379
 136
 136
 136
 136
 136
 
 
 
 91
 Ontvangsten Letteren en bibliotheken
 22 958
 22 068
 21 180
 20 290
 19 422
 17 395
 
 
 
 92
 Ontvangsten Cultureel
erfgoed
 3 398
 2 072
 1 322
 572
 322
 322
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 15
 
 
 
 Media
 
 
 257 367
 
 
 246 252
 
 
 202 000
 
 
 202 000
 
 
 202 000
 
 
 202 000
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 214 004
 211 336
 202 000
 202 000
 202 000
 202 000
 
 
 
 91
 Zerobase
 43 363
 34 916
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 16
 
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 215 474
 
 
 179 797
 
 
 143 333
 
 
 137 644
 
 
 121 299
 
 
 119 572
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 215 474
 179 797
 143 333
 137 644
 121 299
 119 572
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 17
 
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 5 428
 
 
 957
 
 
 957
 
 
 957
 
 
 957
 
 
 957
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 5 428
 957
 957
 957
 957
 957
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 18
 
 
 
 Ministerie algemeen
 
 
 6 179
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 567
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 6 179
 567
 567
 567
 567
 567
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 19
 
 
 
 Inspecties
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 20
 
 
 
 Adviesraden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 24
 
 
 
 Kinderopvang
 
 
 726 736
 
 
 747 736
 
 
 768 736
 
 
 790 736
 
 
 812 736
 
 
 835 736
 
 
 
 
 90
 Belastingontvangsten
 49 736
 49 736
 49 736
 49 736
 49 736
 49 736
 
 
 
 91
 Werkgeversbijdrage
 677 000
 698 000
 719 000
 741 000
 763 000
 786 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 25
 
 
 
 Emancipatie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 90
 Ontvangsten
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 
 8. BIJLAGEN
 BIJLAGE 1. MOTIES EN TOEZEGGINGEN
 
 
 
 
 
 
 
 A. Door
de Staten-Generaal aanvaarde Moties
 
 
 
 
 Omschrijving
 Ingediend bij
 Externe Stand van Zaken
 
 
 
 DIRECTIE
BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt het kabinet om te voorkomen dat
in het mbo lectoren worden aangesteld
aangezien het mbo geen taak heeft om praktijkgericht onderzoek te gaan verrichten.
 [23-6-2009]Versterking
Besturing Dijk, J.J. van (CDA), Dijk, J.J. van (SP) Zijlstra, H.kamerstuk
31 821, nr. 42
 De motie wordt
meegenomen in de verwerking van de moties die zijn ingediend bij Wijziging
van de WHW, o.a. in verband met verbetering bestuur van ho-instellingen.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering in overleg met de VNG
en de MBO Raad, zonder beperkingen vooraf, voorstellen uit te werken zodat
op de beste manier brede toegankelijkheid van het tweedekansonderwijs kan
worden gegarandeerd en hierover de Kamer te informeren.
 [11-12-2008] Begrotingsbehandeling OCW 2009
Depla, G.C.F.M.kamerstuk 31 700 VIII, nr. 103
 Na Prinsjesdag komt hier duidelijkheid over en wordt de Tweede
Kamer hierover geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om bij de begroting
met maatregelen te komen om het kwalificatiedossier uit niveau 4 zodanig in
te richten dat de aansluiting van mbo niveau 4 en het hbo wordt verbeterd.
 [15-4-2009] Competentiegericht
onderwijs in het mbo Biskop, J.J.G.M.Kamerstuk 31 524, nr. 5
 De Onderwijsraad is om advies gevraagd, dit
volgt in oktober 2009. Daarna wordt de beleidsreactie geschreven en voor het
eind van 2009 aan de Tweede Kamer gestuurd. 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering in samenspraak met
de betrokken instellingen en organisaties een plan van aanpak op te stellen
waaruit blijkt hoe de gesignaleerde belemmeringen naar vermogen worden opgelost
en dat tegelijk met de komende begroting aan de Kamer voor te leggen. 
 [15-4-2009] Competentiegericht
onderwijs in het mbo Slob, A.kamerstuk 31 524, nr. 14
 Cinop heeft in mei 2009 een Plan van Aanpak aan OCW geleverd.
Dit wordt voor Prinsjesdag aan de Tweede Kamer gestuurd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de staatssecretaris de kenniscentra
in samenwerking met de roc’s te vragen de kwalificatiedossiers zo aan
te laten passen dat het onderwijs uitdagender wordt en de theoretische vakken
meer ambitie krijgen en de Kamer hierover voor de begroting te informeren.
 [15-4-2009] Competentiegericht
onderwijs in het mbo Depla, G.C.F.M.kamerstuk 31 524, nr. 8
 Naar verwachting zullen de kenniscentra een brief
ontvangen waarin de staatssecretaris hun dit verzoek doet. De Tweede Kamer
ontvangt van deze brief vóór Prinsjesdag een afschrift.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering uiterlijk eind 2009
de volgende zaken geregeld te hebben:– de verbeterslag met betrekking
tot de kwalificatiedossiers moet zijn afgerond;– er moet een plan
van aanpak zijn om de aansluiting tussen het mbo en het hbo te verbeteren;– er
dient duidelijkheid te zijn met betrekking tot de acties die van (individuele)
instellingen worden verlangd om te waarborgen dat de bedrijfsvoeringdaadwerkelijk
een kwalitatief stevige basis kent.
 [15-4-2009] Competentiegericht onderwijs in het mbo Biskop, J.J.G.M.,
Slob, A.kamerstuk 31 524, nr. 3
 Er wordt gewerkt aan de drie onderdelen en dit wordt begin 2010 aan de Tweede
Kamer gecommuniceerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om in de wet, die de
invoering van het competentiegericht onderwijs formaliseert, scholen reëel
de mogelijkheid te geven meer tijd te nemen voor de invoering dan 2010, zodat
de invoering van nieuwe onderwijsprogramma’s zorgvuldig verloopt.
 [15-4-2009] Competentiegericht
onderwijs in het mbo Depla, G.C.F.M.kamerstuk 31 524, nr. 10
 Het besluit rondom deze motie wordt begin
2010 aan de Tweede Kamer gecommuniceerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om onderzoek naar de
problemen die mbo-instellingen ondervinden bij het succesvol opleiden van
risicojongeren en de Kamer voor 1 oktober 2008 te informeren over de uitkomsten,
en met voorstellen te komen hoe de mbo-instellingen geholpen kunnen worden.
 [10-4-2008] Voortijdig
schoolverlaten Biskop, J.J.G.M., Ham, B. van der, Slob,
A.kamerstuk 26 695, nr. 48
 De
motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 1 oktober 2008, kamerstuk
26 695, nr. 57.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om de colleges van
Bestuur van de ROC’s erop te wijzen dat de invoeringsdatum van augustus
2010 geen argument is om de docenten minder te betrekken bij de omzetting
van kwalificatiedossiers in programma’s voor competentiegericht leren
en over elementaire voorwaarden (voldoende bijgeschoold personeel en het op
orde zijn van de organisatie) in de voorbereiding heen te stappen.
 [11-6-2008] Strategische agenda
bve 2008–2011 Depla, G.C.F.M.kamerstuk 27 451, nr. 91
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede
Kamer van 24 maart 2009, kamerstuk 31 524, nr. 3.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om de colleges van
bestuur van de BVE-instellingen op te roepen om daadwerkelijk aan de medezeggeschapsraden,
op het laagst mogelijke niveau binnen de instelling, nadat de teams hierover
gehoord zijn, het besluit voor te leggen als de stap wordt gezet om een opleiding
over te schakelen op CGO.
 [11-6-2008]
Strategische agenda bve 2008–2011 Depla, G.C.F.M.kamerstuk 27 451,
nr. 92
 De motie is afgedaan met de
brief aan de Tweede Kamer van 24 maart 2009, kamerstuk 31 524, nr. 3.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering een ministeriële
regeling te maken, waarin wordt opgenomen dat docententeams van mbo-opleidingen
instemmingsrecht krijgen over de invoering van het CGO.
 [15-4-2009] Competentiegericht onderwijs in het mbo
Dibi, T., Dijk, J.J. van (SP)kamerstuk 31 524, nr. 7
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 28
april 2009, kamerstuk 31 524, nr. 17.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering het beroepsonderwijs de
financiële mogelijkheid te geven om schooluitval tegen te gaan door uitbreiding
van school-maatschappeijk werk (€ 15,0 miljoen structureel).
 [17-09-2008]Algemene Politieke
BeschouwingenHamer, M.I.kamerstuk 31 700, nr. 15
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 29
mei 2009, kamerstuk 31 524, nr. 20.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer spreekt uit dat het gewenst is om de financiële
ondersteuning van de invoering van CGO ook in het schooljaar 2009/10 te continueren;
spreekt verder uit dat voortzetting van financiering uit de FES-innovatieboxmiddelen
een goede mogelijkheid daarvoor is.
 [11-12-2008] Begrotingsbehandeling OCW2009
Depla, G.C.F.M.kamerstuk 31 700 VIII, nr. 102
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 1 juli
2009, kamerstuk 31 524, nr. 24. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
CULTUREEL ERFGOED
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om bij een volgende
evaluatie van het BRIM aan het punt van deelrestauraties extra aandacht te
schenken.
 [23-4-2009]Evaluatie
Besluit Rijkssubsidiëring Instandhouding Monumenten (BRIM)
Leerdam, J.A.W.J., Vroonhoven-Kok, N.J. van kamerstuk 31 700 VIII, nr.
167
 Conform motie zal de minister
bij een volgende evaluatie van het BRIM aan het punt van deelrestauraties
ook aandacht schenken.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om een monumentenmonitor te
ontwikkelen en de Kamer, voorafgaande aan de behandeling van de nieuwe Monumentenwet,
hierover te informeren.
 [23-4-2009]Evaluatie
Besluit Rijkssubsidiëring Instandhouding Monumenten (BRIM)
Leeuwen, H. van, Vlies, B.J. van derkamerstuk 31 700 VIII, nr. 165
 Conform motie zal de minister een monumentenmonitor ontwikkelen
en de Tweede Kamer, voorafgaande aan de behandeling van de nieuwe Monumentenwet,
hierover informeren.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering in overleg te treden
met de stuurgroep Radio Kootwijk en zo nodig andere betrokkenen, met als inzet
dat op korte termijn een adequaat plan van aanpak tot stand komt met toereikende
financiering.
 [28-11-2005]
Cultuurbegroting 2006 Vlies, B.J. van derkamerstuk 30 300 VIII, nr. 105
 Voor de herontwikkeling van Radio
Kootwijk is door de Bestuurlijke Begeleidingscommissie (BBC) een Programma
van Eisen en een Voorkeursmodel voor de herontwikkeling van het complex vastgesteld.
Inmiddels heeft Staatsbosbeheer zich aangediend als potentiële eigenaar/ontwikkelaar.
De bij de BBC betrokken partijen hebben de overtuiging dat het behouden van
de publieke regie bij de herontwikkeling van dit unieke en kwetsbare complex
de voorkeur heeft, en zien in Staatsbosbeheer een gerede kandidaat. Staatsbosbeheer
zal overigens marktpartijen betrekken bij (deel)exploitaties en ingebruikgeving
van gebouwen.Staatsbosbeheer is in de gelegenheid gesteld om een plan uit
te werken dat voor de zomer aan de BBC zal worden voorgelegd en waarmee Staatsbosbeheer
zich definitief moet kwalificeren als toekomstige eigenaar. Voor de beoordeling
is door de BBC een toetsingskader opgesteld. De planning is er op gericht
om de overdracht van de gebouwen in oktober 2009 te laten plaatsvinden.
 
 
 
 
 
 
 
 De Tweede Kamer verzoekt de regering maatregelen
te treffen waardoor de kosten van het project beperkt blijven tot het huidige
budget en waardoor de opleveringsdatum niet verder uitgesteld wordt en haar
regelmatig te informeren over de voortgang.
 [3-7-2008]Aanbesteding Nieuwe Rijksmuseum Vroonhoven-Kok, N.J. vankamerstuk
28 989 nr. 62
 De minister heeft
op 19 mei en op 2 juli 2009 de Tweede Kamer op de hoogte gesteld van de laatste
stand van zaken en de (financiële) planning.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer spreekt zich uit dat er, tot er meer duidelijkheid
komt over het nieuwe beleidsplan en de Kamer zich hierover heeft kunnen uitspreken,
geen onomkeerbare stappen worden genomen ten aanzien van de realisatie van
het nieuwe Nationaal Historisch Museum in Arnhem.
 [26-5-2009]het Nationaal Historisch Museum Ham, B.
van der, Marijnissen, J.G.C.A. kamerstuk 31 495, nr. 5
 De minister heeft geantwoord op deze motie tijdens
het AO van 17 juni 2009, en deze opgevolgd. Voor 1 oktober 2009 zal de minister
de Tweede Kamer een brief sturen over het Nationaal Historisch Museum, waarin
ook dit punt zal worden behandeld.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering aan de Stichting Nederlands
Historisch Museum over te brengen dat de Kamer eraan hecht dat de directie
van het museum deze overweging op een overtuigende manier tot uitdrukking
laat komen in de door haar te bepalen opzet van het museum. 
 [19-5-2009]het Nationaal Historisch MuseumBroeke,
J.H. ten, Marijnissen, J.G.C.A. kamerstuk 31 495, nr. 6
 De minister heeft geantwoord op deze motie tijdens
het AO van 17 juni 2009, en deze opgevolgd. Voor 1 oktober 2009 zal de minister
de Tweede Kamer een brief sturen over het Nationaal Historisch Museum, waarin
ook dit punt zal worden behandeld.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering te bewerkstelligen
dat het Nationaal Historisch Museum naast het Nederlands Openluchtmuseum geplaatst
wordt, zodat de synergie tussen de beide rijksmusea optimaal
tot zijn recht kan komen.
 [30-6-2009]
Nationaal Historisch Museum Bosma, M. , Ham, B. van der, Leeuwen, H. van,
Vroonhoven-Kok, N.J. vankamerstuk 31 495, nr. 11
 Voor 1 oktober 2009 zal de minister de Tweede Kamer een brief
sturen over het Nationaal Historisch Museum, waarin ook dit punt zal worden
behandeld.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer draagt de regering op om in 2005 en volgende
jaren bij voorrang geldmiddelen beschikbaar te stellen om de totale restauratieachterstand
van monumenten in 2011 te hebben
weggewerkt en daarover de Kamer geregeld te informeren.
 [13-12-2004] Wetgevingsoverleg inzake moties en amendementen Cultuurnota Dittrich,
B.O., Vroonhoven-Kok, N.J. vankamerstuk 29 800 VIII, nr. 137
 Op 12 juni 2009 heeft minister Van der Laan
van WWI een brief gestuurd waarin een stimuleringsbudget woningbouw met een
eerste tranche van 13 miljoen is aangekondigd. (kamerstuk 27 562, nr.
36) In het najaar 2009 wordt een brief van de minister van WWI verwacht over
een 2de tranche voor projecten in 2010. Een gedeelte van het budget is bedoeld
voor het wegwerken van restauratieachterstanden. Midden oktober 2009 zal de
minister van OCW een beleidsbrief
sturen naar de Tweede Kamer in verband met de nog resterende restauratieachterstand.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de Minister om de aanpak restauraties
in het kader van de modernisering monumentenzorg
grondig te herzien zodat, bijvoorbeeld met voorfinanciering, de restauratiemiddelen
met meer zekerheid en duidelijkheid voor de eigenaren gericht kunnen worden
ingezet, en de Kamer hierover voor de zomer te informeren.
 [23-4-2009] Evaluatie Besluit Rijkssubsidiëring
Instandhouding Monumenten (BRIM)
Anker, E.W., Leerdam, J.A.W.J., Vroonhoven-Kok, N.J. vankamerstuk 31 700
VIII, nr. 166
 De minister zal de toegezegde
brief Modernisering Monumentenzorg
medio september 2009 naar de Tweede Kamer sturen, voor het AO dat op 8 oktober
2009 is gepland.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering zich in te spannen
om het pilotproject Odyssee tot uitvoer te brengen.
 [28-3-2006] Wet archeologische monumentenzorg
(Malta)[30-3-2006]Wet archeologische monumentenzorg
(Malta )Roefs, C.W.J.M.kamerstuk 29 259, nr. 26
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 21
oktober 2008 kamerstuk 29 259, nr. 26.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
EMANCIPATIE
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering, de zin op pagina 14
van de kabinetsnota over het emancipatiebeleid 2008–2011, «De
doelstelling van het vorige kabinet dat 60% van de vrouwen in 2010
economisch zelfstandig is, kan onmogelijk meer worden gehaald», te vervangen
door «De doelstelling van het vorige kabinet dat 60% van de vrouwen
in 2010 economisch zelfstandig is, blijft gehandhaafd».
 [12-11-2007] Emancipatie Gent, W. vankamerstuk
30 420, nr. 91
 De motie is afgedaan
met de brief aan de Tweede Kamer van 16 september 2008, kamerstuk 31 700
VIII.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
HOGER ONDERWIJS EN STUDIEFINANCIERING
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering tot een inventarisatie
inzake de mate waarin het hoger onderwijs in
het Engels les wordt gegeven en wat het niveau van dit Engels is.
 [15-4-2009]Vreemde talen in het
onderwijs Bosma, M.kamerstuk 31 700 VIII, nr. 158
 Eind 2009 zal de Kamer geïnformeerd worden over de uitkomsten
van een inventarisatie binnen
HO-instellingen naar de initiatieven en goede voorbeelden op het gebied van
verbetering van de kwaliteit van
de Engelse taalvaardigheid van docenten. De Tweede Kamer is hiervan op de
hoogte gebracht met de brief van 29 juni 2009, kamerstuk 31 700 VIII,
nr. 207.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering een «kabinetsbrede»
internationaliseringsagenda Hoger Onderwijs, Onderzoeks- en Wetenschapsbeleid
te maken en deze voor 1 juni 2009 aan de Kamer te sturen.
 [8-12-2008] Hoger Onderwijs (wetgevingsoverleg in het
kader van de begroting OCW) Anker,
E.W.kamerstuk 31 700 VIII, nr. 72
 Tijdens het wetgevingsoverleg Versterking Besturing op 15 en 18 juni 2009
is de Internationaliseringsagenda met Prinsjesdag toegezegd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering in het onderzoek mee
te nemen de mogelijkheid tot rechtstreekse rechtsgang, instemmingsrecht op
zaken die te maken hebben met de inhoud en kwaliteit van
een opleiding, opname van het functioneren van de opleidingscommissies in
het in het accreditatiekader en het recht de opleidingscommissies op te waarderen
tot medezeggenschapsorgaan; verzoekt de regering tevens de resultaten van
dit onderzoek nog dit jaar aan de Kamer te verstrekken.
 [23-6-2009]Versterking BesturingDijk, J.J. van (CDA),
Dijk, J.J. van (SP) Zijlstra, H.kamerstuk 31 821, nr. 47
 Het onderzoek wordt gestart en genoemde punten worden
meegenomen. De Tweede Kamer wordt hierover in december 2009 geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer roept het kabinet op om te onderzoeken in
hoeverre het mogelijk is om het gebruik van deze termen slechts voor te behouden
aan instellingen die door de NVAO of daaraan gelijkstaande instellingen geaccrediteerde
opleidingen aanbieden.
 [18-6-2009]
Wijziging Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek; Versterking
BesturingDijk, J.J. van (CDA), Dijk, J.J. van (SP) Zijlstra, H. Vlies, B.J.
van der, Besselink, M., Anker, E.W.kamerstuk 31 821, nr. 41
 Bij dit onderzoek wordt de vergelijking met de praktijk
in het buitenland gemaakt. De inspanning is erop gericht de Tweede Kamer te
informeren over de uitkomsten in december 2009.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de minister om de regeling «Niet-goed-geld-terug»
specifieker uit te werken en om deze nadere uitwerking in een wetsvoorstel
voor 1 april 2010 naar de Kamer te zenden.
 [18-6-2009] Wijziging Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek; Versterking BesturingDijk, J.J. van (CDA), Zijlstra, H., Vlies,
B.J. van der, Besselink, M, Dibi, T, Anker, E.W.kamerstuk 31 821, nr.
45
 In brief van 22 juni 2009 (kamerstuk
31 821 nr. 59) heeft de minister aangegeven voor de zomer 2010 het voorstel
naar de Tweede Kamer te kunnen zenden. De genoemde uitwerking vindt plaats
aan de hand van de 5 in de motie genoemde punten.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering opnieuw in gesprek
te gaan met de betrokken instellingen en organisaties teneinde en plan van
aanpak op te stellen om de belemmeringen voor studenten om over te gaan tot
het vervullen van een bestuursfunctie of medezeggenschapsfunctie in kaart
te brengen, deze gesignaleerde belemmeringen naar vermogen op te lossen en
de Kamer over de uitkomsten daarvan te informeren.
 [18-6-2009] Wijziging Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek; Versterking besturing)Dijk, J.J. van (CDA), Anker,
E.W.kamerstuk 31 821, nr. 43
 Deze motie wordt in samenhang met moties met kamerstuk 31 821, nrs. 44
en 47, opgepakt in overleg met studentenvakbonden en koepelorganisaties.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering de wet (Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoekmedezeggenschap)
uiterlijk na drie jaar te evalueren en de Kamer hierover te informeren.
 [18-6-2009]Wijziging Wet op het
hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek; Versterking BesturingDijk,
J.J. van (SP) Zijlstra, H.kamerstuk 31 821, nr. 49
 Het wetsvoorstel is in juli 2009 aan de Eerste Kamer toegezonden.
Drie jaar na inwerkingtreding (na de goedkeuring door de Eerste Kamer) zal
de medezeggenschap worden geëvalueerd en de Tweede Kamer daarover worden
geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering het aantal op grond
van het profileringsfonds tot stand gekomen beurzen voor niet EER-studenten
bij de verschillende bekostigde instellingen te monitoren
en de Kamer daarover jaarlijks bij de begroting te informeren.
 [18-6-2009]Wijziging Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek; Versterking BesturingAnker, E.W.kamerstuk
31 821, nr. 44
 Dit zal worden
meegenomen met de Informatieafspraak met de VSNU in het najaar van 2009. Bij
de begroting 2011 zal de Tweede Kamer geïnformeerd worden over de aantallen
en zal worden toegelicht hoe dit zal worden geregeld met zo min mogelijk administratieve
lasten.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering in beleidsrijke dialoog
met de universiteiten, KNAW, NWO en PNN een uitgewerkt voorstel voor Nederlandse
graduate schools te ontwikkelen en dit voor de zomer van 2008 aan de Kamer
voor te leggen voordat verdere stappen tot introductie van graduate schools
naar Amerikaans model worden genomen.
 [10-12-2007] Strategische agenda HO en wetenschapsbeleidVlies, B.J.
van der, Joldersma, F., Besselink, H., Dibi, T., Leijten, R.M., Zijlstra,
H., Anker, E.W.kamerstuk 31 288, nr. 5
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 14 november 2008,
kamerstuk 31 288, nr. 45.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering in de nieuwe bekostigingssystematiek
voor het hoger onderwijs kwaliteitsaspecten
op te nemen, waarbij voorkomen dient te worden dat deze kwaliteitsaspecten
door perverse prikkels tot averechtse effecten leiden.
 [10-12-2007] Strategische agenda HO en wetenschapsbeleid
Besselink, M., Zijlstra, H.kamerstuk 31 288, nr. 15
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 2 december
2008, kamerstuk 31 288, nr. 48.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt het kabinet met de HBO-raad in
overleg te treden hoe nieuwe HBO-masteropleidingen voor de sleutelgebieden
kunnen worden vormgegeven en gefinancierd en de kamer hierover te berichten.
 [18-12-2008]Debat met EZ
inzake de nota «De kenniseconomite in zicht»Ham, B van der kamerstuk
27 406, nr. 138
 De motie is afgedaan
met de brief aan de Tweede Kamer van 20 februari 2009, kamerstuk 31 700
VIII, nr. 144.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering nog voor de zomer te
komen met een plan om medezeggenschap in het hoger onderwijs te
verbeteren.
 [10-12-2007]
Strategische agenda HO en wetenschapsbeleid Besselink, M., Dibi, T., Koser
Kaya, F. Leijten, R.M., Zijlstra, H.kamerstuk 31 288, nr. 4
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede
Kamer van 29 april 2009, kamerstuk 31 821, nr. 7.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om in overweging te
nemen om de niet-goed-geld-terug-gedachte op te nemen in een nieuw wetsvoorstel
inzake de besturing en bekostiging van
het hoger onderwijs en onderzoek.
 [10-12-2007] Strategische
agenda HO en wetenschapsbeleid Besselink, M., Dibi, T., Koser Kaya, F.kamerstuk
31 288, nr. 9
 De motie is afgedaan
met de brief aan de Tweede Kamer van 29 april 2009, kamerstuk 31 821,
nr. 7.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering voor de behandeling
van de wijziging van de WHW in de maand mei 2009 te vernemen op welke wijze
zij de ongelijkheid zal wegnemen bij het nakomen van de gedragscode en aangifte
bij de politie door de onderwijsinstellingen in geval van seksuele intimidatie
van minderjarige slachtoffers in het PO, VO en BVE enerzijds en anderzijds
in het HO zal wegnemen.
 [15-4-2009] Veiligheid in
en om het onderwijs Dijk, J.J. vankamerstuk 29 240, nr. 36
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede
Kamer van 11 juni 2009, kamerstuk 29 240, nr. 39.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering de Wet financiering hoger
onderwijs wat het leerrechtengedeelte betreft niet
in werking te laten treden indien de WHOO op een later tijdstip dan 1 september
2007 in werking treedt of een wijziging van de WHW door te voeren met betrekking
tot transparantie van studiekeuze-informatie, een sterke rechtspositie van
de individuele student, een sterkere stem voor de studenten in de medezeggenschapsraad
en verplichte instelling en verbetering bevoegdheden van een raad van toezicht.
 [15-5-2006] Wetsvoorstel
financiering hoger onderwijs Bakker,
A.D.kamerstuk 30 387, nr. 42
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 31 oktober 2006,
kamerstuk 30 832, nr. 15.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
FINANCIEEL ECONOMISCHE ZAKEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer roept de minister van OCW op
alvast met de voorbereidingen te beginnen van zijn eigen wetsvoorstel, waarin
een salarismaximum in het onderwijs wordt vastgelegd en deze voor de zomer
aan te bieden.
 [12-3-2009]
Beloningsleidraad voor bestuurders in het voortgezet onderwijs Dijk, J.J.
van (SP)kamerstuk 31 889, nr. 3
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 23 juni 2009, kamerstuk
28 479, nr. 44
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
LERAREN
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering de financiering van
deze regionale samenwerkingsverbanden via het SBO ook na 1 januari 2009, wanneer
de middelen voortvloeiend uit het amendement Lambrechts (30 300 VIII,
nr. 154) zijn besteed, voort te zetten.
 [13-12-2007]Begrotingsbehandeling OCW2008Pechtold,
A.kamerstuk 31 200 VIII, nr. 107
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 11 december 2008,
kamerstuk 31 200 VIII, nr. 107.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
KUNSTEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt een onderzoek te starten –
analoog aan het vernieuwingstraject voor de bibliotheken –
naar de nieuwe positie voor de kunstencentra en de kamer hierover te informeren
voor 1 april 2008.
 [17-12-2007]
Wetgevingsoverleg inzake de begrotingsbehandeling OCW 2008
onderdeel cultuur Vroonhoven-Kok, N.J. vankamerstuk 31 200 VIII, nr.
112
 De motie is afgedaan met de brief
aan de Tweede Kamer van 28 augustus 2008, kamerstuk 31 200 VIII, nr.
204.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de Kunstkoopregeling te handhaven
en de dekking daarvoor te zoeken in ofwel Verbreden inzet cultuur, ofwel Extra
middelen algemeen, ofwel een combinatie daarvan. 
 [17-12-2007] Wetgevingsoverleg inzake de begrotingsbehandeling OCW 2008
onderdeel cultuur Nicolai, A.kamerstuk 31 200 VIII, nr. 114
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede
Kamer van 16 september 2008, kamerstuk 31 482, nr. 16.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt het eventuele positieve liquidatiesaldo
te oormerken voor de filmsector
 [14-11-2007] Filmbeleid
Leerdam, J.A.W.J.kamerstuk 25 434, nr. 34
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 16
september 2008, kamerstuk 31 482, nr. 16.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt een substantiële verbetering
van de geografische spreiding van de nieuwe rijksmiddelen voor kunst en cultuur
via de cultuurnota en via de fondsen ten
opzichte van de huidige situatie te bewerkstelligen.
 [25-9-2007] Cultuurbeleid: Kunst van Leven Vroonhoven-Kok,
N.J. vankamerstuk 28 989, nr. 55
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 16 september 2008,
kamerstuk 31 482, nr. 16.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om de voorgenomen ambities
op het terrein van internationaal cultuurbeleid gestalte
te geven en concreet tot uitwerking te laten komen.
 [17-12-2007] Wetgevingsoverleg inzake de begrotingsbehandeling OCW 2008
onderdeel cultuur Leerdam, J.A.W.J.kamerstuk 31 200 VIII, nr. 116
 De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 16 september 2008, kamerstuk 31 482, nr. 16.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om aan de beschikkingen
van 16 september een voorlopig karakter te geven en deze pas definitief te
maken nadat de Kamer de begroting heeft behandeld. 
 [26-6-2008] Verzamel algemeen overleg CultuurHam, B.
van der, Leerdam, J.A.W.J., Broeke, J. H. ten, Leeuwen, H. van, Peters, M. [3-7-2008]
Cultuur kamerstuk 31 482, nr. 14
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 16 september 2008,
kamerstuk 31 482, nr. 16.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt op korte termijn in overleg te
treden met de bioscoop- en filmverhuursector
over een investering in de Nederlandse film die
recht doet aan de geest van de overeenkomst.
 [14-11-2007] Filmbeleid
Leerdam, J.A.W.J.kamerstuk 25 434, nr. 36
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 30
oktober 2008, kamerstuk 25 434, nr. 42.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om de basisinfrastructuur
van cultuur extra te versterken door € 10 miljoen te bestemmen,
verzoekt de regering het bovenstaande uit te werken, de Kamer over de uitwerking
hiervan voor de algemene financiële beschouwingen te berichten en voor
de financiële dekking hiervan de bijlage te gebruiken die namens de coalitiefracties
is overhandigd.
 [17-9-2008]
Algemene Politieke beschouwingenGeel, P.L.B.A. van, Hamer, M.I., Slob, A.kamerstuk
31 700, nr. 15
 De motie is afgedaan
met de brief aan de Tweede Kamer van 18 november 2008, kamerstuk 31 700
VIII, nr. 40.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om in totaal € 1
miljoen vrij te maken tbv de sectorinstituten en de postief beoordeelde maar
niet gehonoreerde aanvragen voor het nederlands Fonds voor de Podiumkunsten en
daarbij de volgende verdeling te hanteren:– € 400 000
sectorinstituten– € 600 000 Nederlands Fonds voor
de Podiumkunsten.
 [27-10-2008]Cultuur en Subsidieplan Kust
van LevenAnker, E.W., Leerdam, J.A.W.J. Vroonhoven-Kok, N.J. vankamerstuk
31 700 VIII, nr. 59
 De motie
is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 18 november 2008, kamerstuk
31 700 VIII, nr. 40.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt onderzoek te doen naar de financiële
toegankelijkheid van op cultuurparticipatie gerichte
instellingen en activiteiten.
 [17-12-2007]
Wetgevingsoverleg inzake de begrotingsbehandeling OCW 2008
onderdeel cultuur Leeuwen, H. vankamerstuk 31 200 VIII, nr. 110
 De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 2 april 2009, kamerstuk 31 482, nr. 31.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
INTERNATIONALE BETREKKINGEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering in overleg te treden
met de gemeente Amsterdam, kunstinstellingen, het bedrijfsleven en Amerikaanse
overheden om te bezien op welke wijze vanaf 2009 meer structureel en tastbaar
vorm kan worden gegeven aan de historische en culturele band tussen Nederland
en New York en daarbij te betrekken het idee van een Hollandof Nieuw Amsterdam-huis.
 [17-12-2007] Wetgevingsoverleg
inzake de begrotingsbehandeling OCW 2008
onderdeel cultuur Ham, B. van der, Leerdam, J.A.W.J.kamerstuk 31 200
VIII, nr. 122
 De motie is afgedaan
met de brief aan de Tweede Kamer van 16 september 2008, (kamerstuk 31 482,
nr. 17 en de brief van 10 juni 2008 (kamerstuk OCW0800618).
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering de Culturele samenwerking
met Vlaanderen uit te bouwen onder de paraplu van de Taalunie.
 [18-12-2008] Internationaal Cultuurbeleid
Leerdam, J.A.W.J., Vroonhoven-Kok, N.J. vankamerstuk 31 482, nr. 23
 De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 11 maart 2009, kamerstuk 31 482, nr. 29.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
JEUGD ONDERWIJS EN ZORG
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering te onderzoeken waarom
de doorstroom vanuit het speciaal
onderwijs naar de Wajong zo hoog is en hoe dat verbeterd
kan worden; verzoekt de regering voorts te bezien wat de mogelijkheden zijn
om scholen meer te stimuleren de doorstroom naar
arbeid te verhogen.
 [16-04-2009]Wetsvoorstel
Wijziging van de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten in
verband met het bevorderen van de participatie van
jonggehandicapten door werk en arbeidsondersteuning (31 780)Gent, W.
van, Hijum, Y.J. van, Koser Kaya, F., Spekman, J.L.kamerstuk 31 780,
nr. 36
 De Tweede Kamer wordt in september
2009 geïnformeerd.
 
 
 De Kamer verzoekt de regering nog voor de inwerkingtreding
van de gewijzigde Wajong, per REC-school of cluster REC-scholen inzichtelijk
te maken hoeveel kinderen zij naar huis sturen dan wel er thuiszitten door
een leerplichtambtenaar te koppelen
aan een of meerdere REC-scholen en maatregelen te nemen, zodat die kinderen
die nu thuiszitten en voor wie (nog) geen school gevonden is vrijwel direct
bij een dagbestedingsproject, dagopvang of dagbehandelingstraject terecht
kunnen zodat de kloof tussen thuiszitten en weer naar school niet onnodig
groot wordt.
 [16-04-2009]Wetsvoorstel
Wijziging van de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten in
verband met het bevorderen van de participatie van
jonggehandicapten door werk en arbeidsondersteuning (31 780)Spekman,
J.L.kamerstuk 31 780, nr. 37
 De Tweede Kamer wordt in september 2009 geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer, constaterende dat digitaal pesten een nieuw,
maar snel opkomend fenomeen is waar ook veel scholieren hinder van ondervinden,
verzoekt het kabinet om zo snel mogelijk in overleg te treden met onder meer
internetproviders en beheerders van websites om afspraken te maken over het
snel verwijderen van dergelijke berichten; verzoekt de regering om afspraken
te maken met providers en beheerders van websites over hoe zij scholen kunnen
helpen bij het bestrijden van vormen van pesten via internet.
 [12-2-2008] Veiligheid in
en om scholen Depla, G.C.F.M., Dijk, J.J. van (CDA)kamerstuk 29 240,
nr. 18
 De motie is afgedaan met de
brief aan de Tweede Kamer van 30 maart 2009, kamerstuk 29 240, nr. 30.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de bewindslieden van OCW om
de ontschotting van onderwijs en zorg in alle onderwijssectoren tot een van
de speerpunten van het beleid in de tweede helft van deze kabinetsperiode
te maken en in samenwerking met hun collega’s van VWS in het voorjaar
van 2009 met een plan van aanpak hiervoor te komen.
 [9-12-2008] Begrotingsbehandeling OCW 2009
Dibi, T., Kraneveldt-van der Veen, M.kamerstuk 31 700 VIII, nr. 100
 De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 5 juni 2009, kamerstuk 31 497, nr. 12.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering een diepgaand accountantsonderzoek
in te stellen in het po, het vo en het mbo naar de daadwerkelijke besteding
van de zorggelden bij een representatief aantal scholen in het reguliere onderwijs
en in alle clusters van het speciaal onderwijs;en
tevens in dat accountantsonderzoek alle budgetten voor Iwoo, pro, WSNS, sbo,
het regionaal zorgbudget vo, «Op de rails», «Rebound», «Herstart»,
de rugzakken en de meerkosten van het (v)so mee te nemen, en de Kamer daar
in het voorjaar van 2009 verslag van te doen. 
 [9-12-2008] Begrotingsbehandeling OCW 2009
Dezentjé Hamming-Bluemink, I., Dibi, T., Ferrier, K.G., Kraneveldt-van
der Veen, M., Slob, A., Vlies, B.J. van derkamerstuk 31 700 VIII, nr.
98
 De motie is afgedaan met de brief
aan de Tweede Kamer van 5 juni 2009, kamerstuk 31 497, nr. 12.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om bij de nadere uitwerking
van Passend Onderwijs ervoor te zorgen dat ouders een formele positie krijgen
in de nieuw te vormen regionale netwerken. 
 [9-12-2008]Begrotingsbehandeling OCW2009
Ferrier, K.G., Kraneveldt-van der Veen, M.kamerstuk 31 700 VIII, nr.
99
 De motie is afgedaan met de brief
aan de Tweede Kamer van 5 juni 2009, kamerstuk 31 497, nr. 12.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om:– voor
het zomerreces 2009 een notitie aan de Kamer te sturen waarin een overzicht
wordt gegevens van de knelpunten ten aanzien van het verkrijgen van leerhulpmiddelen
voor visueel beperkte en dyslectische studenten in het Nederlandse onderwijs;– te
komen met een plan van aanpak dat tegemoetkomt aan die knelpunten.
 [9-12-2008]Begrotingsbehandeling OCW 2009Biskop,
J.J.G.M., Kraneveldt-van der Veen, M., Slob, A.31 700 VIII, nr. 89
 De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 5 juni 2009, kamerstuk 31 497, nr. 12.
 
 
 
 DIRECTIE
MEDIA, LETTEREN EN BIBLIOTHEKEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering in het beloningskader
te regelen dat het meerdere, betaald boven het maximum (categorie C), bij
ledenverenigingen niet betaald mag worden uit de omroepbudgetten, maar uit
de verenigingsgelden.
 [3-6-2009]Wijziging
van de Mediawet 2008 in verband
met onder meer de erkenning en de financiering van de publieke omroep Voordewind,
J.S., Atsma, J.J.31 804, nr. 78
 De Tweede Kamer wordt in september 2009 hierover geïnformeerd.Zodra de
beloningscode door NPO is aangeboden en door de minister is goedgekeurd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering in overleg te treden
met de VNG en bij hen aan te bevelen om als streefbedrag voor financiering
van de lokale omroep als uitgangspunt te kiezen € 1,30 per woonruimte.
 [24-3-2009]Wijziging van
de Mediawet2008 in verband met
onder meer de erkenning en de financiering van de publieke
omroep Dijk, J.J. van (CDA), Ham, B. van derkamerstuk
31 804, nr. 59
 Deze motie is
ingediend tijdens de behandeling door de Tweede Kamer van het voorstel van
wet tot wijziging van de Mediawet 2008
in verband met onder meer de erkenning en de financiering van de publieke
omroep. In de motie wordt de regering verzocht in overleg
te treden met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en bij haar aan te bevelen
om als streefbedrag voor financiering van de lokale omroep als uitgangspunt
te kiezen € 1,30 per woonruimte. Dit overleg met de VNG heeft plaatsgevonden
op 20 april 2009. Daarbij is de genoemde aanbeveling gedaan. De VNG heeft
hier gevolg aan gegeven in haar ledenbrief van 29 april 2009. In deze brief
komt onder meer de volgende passage voor: «De bedoeling is dat de gemeenten
volgend jaar wettelijk verantwoordelijk worden voor de bekostiging van
de lokale omroepen. Wij raden u aan om in uw begroting 2010 daarmee rekening
te houden, waarbij u als uitgangspunt € 1,30 per woonruimte (plus
index) kunt hanteren.» Daarmee is de motie volledig uitgevoerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer, van mening dat het onwenselijk is dat programma’s
grotendeels door sponsors worden gefinancierd; verzoekt de regering binnen
een maand een voorstel te doen voor een minimumpercentage voor de financiering
van programma’s uit eigen middelen, uitgezonden door de publieke
omroep.
 [3-6-2009]
Wijziging van de Mediawet2008
en de Tabakswet ter implementatie van de richtlijn Audiovisuele mediadiensten
Dijk, J.J. van (SP)kamerstuk 31 876, nr. 20
 De minister heeft de raad van bestuur gevraagd in de code goed
bestuur een minimum percentage voor de financiering van programma’s
uit eigen middelen op te nemen om zo de onafhankelijkheid ten opzichte van
derden bij het maken van programma’s te garanderen. Het vaststellen
van een minimumpercentages heeft consequenties voor de financiering van programma’s
en dat vraagt een zorgvuldige afweging. De minister heeft de raad van bestuur
gevraagd hem daar voor de mediabegroting over te informeren zodat hij de Tweede
Kamer daar bij de mediabegroting over kan informeren.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering publieke en commerciële
zenders aan te sporen tot het opstellen van de zogenaamde mediacode en om
hierover de Kamer voor Prinsjesdag te informeren. 
 [3-6-2009] Wijziging van de Mediawet 2008
en de Tabakswet ter implementatie van de richtlijn Audiovisuele mediadiensten
Atsma, J.J.kamerstuk 31 876, nr. 19
 Aan de omroepen is gevraagd om met een gedragscode te komen. Voor prinsjesdag
worden er gesprekken gevoerd met de omroepen. De Tweede Kamer zal zo snel
mogelijk daarna worden geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer stelt vast dat niet alle zenders op dit
moment voldoen aan de afspraken om te komen tot geschreven ondertiteling;
verzoekt de regering om afspraken na te komen over geschreven ondertiteling
en afspraken te maken met zowel de commerciële als publieke zenders over
gesproken ondertiteling.
 [3-6-2009]
Wijziging van de Mediawet 2008
en de Tabakswet ter implementatie van de richtlijn Audiovisuele mediadiensten
Atsma, J.J.kamerstuk 31 876, nr. 18
 Na vaststelling van de Implementatierichtlijn in de Eerste Kamer wordt de
Tweede Kamer geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering, met inachtneming van
het nog te verschijnen visitatierapport,
binnen een jaar een onderzoek te doen naar de haalbaarheid van integratie
van de taken van kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag
met de taken van omroepverenigingen en taakorganisaties.
 [24-3-2009]Wijziging van de Mediawet 2008
in verband met onder meer de erkenning en de financiering van de publieke
omroep Dam, M.H.P. van, Ham, B. van der Remkes, J.W.kamerstuk
31 804, nr. 60
 Dit onderzoek
is inmiddels gestart en de Tweede Kamer wordt hierover uiterlijk in het voorjaar
van 2010 geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Tweede Kamer verzoekt de regering een vervolg
op het WRR-rapport naar de publieke omroep te
organiseren waarbij nadrukkelijk gekeken wordt naar ledenlegitimatie en het
door de WRR destijds genoemde.
 [24-11-2008]
Wetgevingsoverleg Media (wetgevingsoverleg in het kader van de begroting OCW)
Dijk, J.J. van (SP), Ham, B. van der Remkes, J.W., Vendrik, C.C.M. ,kamerstuk
31 700 VIII, nr. 55
 De minister
bericht de Tweede Kamer over de uitvoering van de motie voor de Mediabegroting
in het najaar 2009.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering de invoering van de
Balkenende-norm toe te passen op iedereen die werkzaam is bij de publieke
omroep.
 [26-11-2007]
Begroting MediaAtsma, J.J.kamerstuk 31 200 VIII, nr. 41
 Motie afgedaan met brief van 26 juni 2009 (kamerstuk
31 804, nr. 70).
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om de € 2
miljoen extra budget die het Stimuleringsfonds Culturele Omroep Producties
indicatief in het vooruitzicht is gesteld in 2011, voor de regionale omroepen
te oormerken.
 [19-3-2009]
Wijziging van de Mediawet2008
in verband met onder meer de erkenning en de financiering van de publieke
omroep Atsma, J.J., Remkes, J.W.kamerstuk 31 804,
nr. 39
 De mediabegroting 2011 zal
besproken worden tijdens de mediabegrotingsbehandeling in november 2010.
 
 
 
 
 
 
 
 De Tweede Kamer verzoekt de regering in overleg te
treden met de NPO over uit te zenden, in Nederland (co)geproduceerde animatieproducties.
 [24-11-2008] Wetgevingsoverleg
Media (wetgevingsoverleg in het kader van de begroting OCW)
Ham, B. van der, Vendrik, C.C.M.kamerstuk 31 700 VIII, nr. 58
 De opdracht voor een aanvullend onderzoek
naar de positie van de animatiefilm in
Nederland is dit voorjaar verricht. De resultaten van dit onderzoek worden
in het najaar van 2009 verwacht.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering heldere en toetsbare
criteria op te stellen waarmee de visitatiecommissie
omroepen kan beoordelen.
 [19-3-2009]
Wijziging van de Mediawet 2008
in verband met onder meer de erkenning en de financiering van de publieke
omroep Dijk, J.J. van (CDA)kamerstuk 31 804, nr.
35
 Is opgenomen in art. 2 188
Nieuwe Mediawet 2008 (Amendement
Van Dam). kamerstuk 31 804, nr 23. Gestreefd wordt de criteria in het
najaar van 2009 in een voorhangprocedure aan de Tweede Kamer voor te leggen.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering te bevorderen dat binnen
twee jaar de raad van bestuur van de publieke omroep niet
langer toezicht houdt op NOS RTV en wordt vervangen door een onafhankelijke
raad van toezicht.
 [19-3-2009]
Wijziging van de Mediawet2008
in verband met onder meer de erkenning en de financiering van de publieke
omroep Atsma, J.J., Peters, M., Remkes, J.W., Voordewind,
J.S.kamerstuk 31 804, nr. 40
 Motie is uitgevoerd. Via Amendement Remkes wordt dit geregeld in de Mediawet2008.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering in overleg met de omroepen
te komen tot een vast te stellen percentage onafhankelijk product dat recht
doet aan de historische situatie en geen verzwaring van de bestaande verplichting
inhoudt. 
 [26-3-2009] Wijziging
van de Mediawet 2008 in verband
met onder meer de erkenning en de financiering van de publieke
omroep Atsma, J.J., Voordewind, J.S.kamerstuk 31 804,
nr. 68
 Ontwerp wijziging Mediabesluit
2008 is op 15 juni 2009 voorgehangen bij de Tweede Kamer. Percentage wordt
in overleg met OTP en Publieke Omroep nog definitief bepaald.
 
 
 
 
 
 
 
 De Tweede Kamer verzoekt de regering een onderzoek
te verrichten naar de knelpunten van de CBP-richtlijnen en te onderzoeken
of in Nederland wetgeving analoog aan de Amerikaanse COP(Children’s
Online Privacy Protection Act) mogelijk is.
 [24-11-2008] Wetgevingsoverleg Media (wetgevingsoverleg in het kader
van de begroting OCW) Atsma,
J.J.kamerstuk 31 700 VIII, nr. 49
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 15 december 2008,
kamerstuk 31 700 VIII, nr. 120.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering in aanstaande besprekingen
met de Europese Commissie over de structurele rijksbijdrage aan de publieke
omroep, het standpunt in te nemen en uit te dragen
dat de nuloptie niet kan worden beschouwd als concurrentievervalsing; verzoekt
de regering tevens te bewerkstelligen dat de bestaande «nuloptie»
onverkort en ongewijzigd wordt gehandhaafd zolang niet onomstotelijk vast
staat dat deze in strijd is met de Europese regelgeving (29 800 VIII
nr. 239).
 [30-6-2005] Doorgifte publieke
omroep via de kabel Dam, M.H.P. van kamerstuk 29 800
VIII, nr. 239
 OCW wacht
op een schriftelijke reactie van de Europese Commissie in het kader van de
lopende staatssteunzaak publieke omroep.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer, overwegende dat de invloed van kijkers
en luisteraars op de samenstelling van het digitale kabel- en digitale etheraanbod
minimaal is; overwegende, dat de Mediawet slechts
voorziet in programmaraden voor het analoge kabelaanbod; overwegende, dat
de mogelijkheid om individuele radio- en televisiepakketten samen te stellen
vooralsnog niet binnen handbereik ligt; stelt vast, dat bij wet de positie
van programmaraden aanzienlijk beschermd en verbeterd moet worden; stelt voorts
vast, dat de invloed van programmaraden over het digitale kabel- en etheraanbod
ook bij wet verankerd moet worden.
 [26-11-2007] Begroting MediaSlob, A.kamerstuk 31 200 VIII,
nr. 47
 De brief over een nieuw model
voor de programmaraden wordt na het zomerreces 2009 aan de Tweede Kamer gestuurd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Tweede Kamer verzoekt de regering lopende initiatieven
niet te beeindigen alvorens evaluatie heeft plaatsgevonden en de Kamer hier
voor de behandeling van de voorjaarsnota2009
over te informeren.
 [27-10-2008]
Cultuur en Subsidieplan Kunst
van Leven Ham, B. van der kamerstuk 31 700 VIII, nr. 21
 De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief van
29 mei 2009 (kamerstuk 31 700 VIII, nr. 193) dat brief (Cultuur en Economie)
kort na zomerreces 2009 naar de Tweede Kamer zal worden verzonden.
 
 
 
 
 
 
 
 De Tweede Kamer verzoekt de minister een voorstel
te doen voor de instelling van een programmaraad voor KPN/Digitenne met bindende
zeggenschap over ten minste eenderde deel van de beschikbare kanalen van Digitenne,
buiten de publieke zender.
 [24-11-2008]
Wetgevingsoverleg Media Dijk, J.J. van (SP)kamerstuk 31 700 VIII, nr.
47
 De brief over een nieuw model voor
de programmaraden wordt na het zomerreces 2009 aan de Tweede Kamer verstuurd.
In de brief wordt ook ingegaan op de positie van KPN/ Digitenne.
 
 
 
 
 
 
 
 De Tweede Kamer verzoekt de regering om een inventarisatie
te maken van activiteiten bij de publieke omroep die
zich richten op het uitgeven van tijdschriften en gelijksoortige mogelijk
marktverstorende activiteiten, en deze tezamen met een analyse van het kabinet
voor de behandeling van de erkenningenwet aan de Kamer te doen toekomen.
 [18-12-2008]Brede persbeleid Ham,
B. van der, Remkes, J.W.kamerstuk 31 777, nr. 9
 De inventarisatie
van het Commissariaat voor de Media is ontvangen. De Tweede Kamer wordt na
het zomerreces 2009 hierover geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om via aanpassing van
regelgeving te zorgen dat burgers niet via kabelabonnement betalen voor doorgifte
van reclame- en telewinkelboodschappen op de kabel.
 [19-3-2009]Wijziging van de Mediawet 2008
in verband met onder meer de erkenning en de financiering van de publieke
omroep Dam, M.H.P. vankamerstuk 31 804, nr. 38
 Op dit moment worden, gezamenlijk
met Justitie, gesprekken gevoerd met de marktpartijen. In het najaar van 2009
zal naar verwachting de Tweede Kamer kunnen worden geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de argumenten bij de keuze voor
de vestigingsplaats van een expertcentrum voor bibliotheekinnovatie bijzonder
zwaar mee te wegen.
 [21-4-2009]
Bibliotheekvernieuwing 2009–2012 Broeke, J.H. tenkamerstuk 28 330,
nr. 35
 Met de argumenten bij de keuze
voor de vestigingsplaats wordt rekening gehouden bij definitieve bepaling innovatiecentra
in 2010.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering de raad van bestuur
van de NPO uit te nodigen om in overleg met de onafhankelijke productiesector
te komen tot billijke en rechtvaardige afspraken over vergoedingen voor gebruiksrechten
en de Kamer hierover te informeren voor Prinsjesdag 2008. 
 [1-7-2008] Vaststelling van een nieuwe Mediawet Peters,
M.kamerstuk 31 356, nr. 36
 De
motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 10 november 2008, kamerstuk
31 700 VIII, nr. 37.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer stelt vast, dat persbeleid in de kabinetsvisie
tot nu toe onderbelicht blijft; verzoekt het kabinet binnen een jaar met een
integrale visie op het persbeleid in Nederland te komen, en gaat over tot
de orde van de dag.
 [26-11-2007]
Begroting Media Slob, A.kamerstuk 31 200 VIII, nr. 45
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 14
november 2008, kamerstuk 31 777, nr. 1.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering een onderzoek in te
stellen naar stimuleringsmaatregelen voor meer diversiteit in de (lokale en
regionale) dagbladen, en gaat over tot de orde van de dag.
 [26-11-2007] Begroting Media Dijk, J.J. van (SP)kamerstuk
31 200 VIII, nr. 42
 De motie
is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 14 november 2008, kamerstuk
31 777, nr. 1.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering in overleg met alle
betrokkenen afspraken te maken om te waarborgen dat omroepen voldoende ruimte
krijgen; voor duiding van nieuws en actualiteiten en verzoekt de regering
om binnen drie maanden te informeren over de uitkomsten van dit overleg.
 [19-3-2009] Wijziging van de Mediawet2008
in verband met onder meer de erkenning en de financiering van de publieke
omroep Atsma, J.J., Bosma, M. , Dam, M.H.P., van, Dijk,
J.J. van (CDA), Ham, B. van der, Remkes, J.W., Vlies, B.J. van der Voordewind,
J.S.kamerstuk 31 804, nr. 42
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 29 mei 2009, kamerstuk
31 700 VIII, nr. 193.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering nog voor het zomerreces
de Kamer te informeren over de voortgang met betrekking tot de digitale inhaalslag
en de uitkomst van het overleg met het ICT-office
om een betere en goedkopere digitalisering te realiseren en verzoekt de Kamer
uiterlijk in november 2009 te informeren over het bibliotheekcharter en de
ontvlechting van de Vereniging van Openbare Bibliotheken in
een sectorinstituut en een brancheorganisatie; tevens verzoekt de Kamer de
regering aan te geven hoe de taken van de nog op te richten innovatiecentra
zich verhouden tot de taken van het sectorinstituut.
 [21-4-2009]Bibliotheekvernieuwing 2009–2012 Broeke,
J.H. ten, Leeuwen, H. vankamerstuk 28 330, nr. 36
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 11
juni 2009, kamerstuk 28 330, nr. 38.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om over het aanleren
van informatie- en mediavaardigheden bij jongeren en docenten bij haar beslissing
tot aanwending van de beschikbare financiële middelen dit bijzonder zwaar
te wegen.
 [21-3-2009]Bibliotheekvernieuwing
2009–2012 Leerdam, J.A.W.J. Vroonhoven-Kok, N.J. van28 330, nr.
34
 De motie is afgedaan met de brief
aan de Tweede Kamer van 11 juni 2009, kamerstuk 28 330, nr. 38. 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering in de taakopdracht
aan de commissie in elk geval aandacht te besteden aan de marktanalyse, de
eigendomsverhoudingen in de pers, innovatie,
alsmede crossmediale en internationale ontwikkelingen; Verzoekt de regering
tevens te onderzoeken waar mogelijke belemmeringen in de wetgeving kunnen
worden weggenomen teneinde het perspectief van de pers, zowel landelijk, regionaal
als lokaal te verbeteren; Verzoekt de regering voorts in dit kader aandacht
te besteden aan aspecten als de distributie, BTW-problematiek en steunmaatregelen;
verzoekt de regering hierover de Kamer begin juni 2009 te informeren.
 [18-12-2008]Brede persbeleid Atsma,
J.J.kamerstuk 31 777, nr. 6
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede Kamer van 26 juni 2009, kamerstuk
31 777, nr. 15.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
PRIMAIR ONDERWIJS
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering te komen tot een uitgewerkt
plan met zo nodig een wettelijk kader, waarmee bij alle kinderen vóór
de derde verjaardag een eventuele taalachterstand wordt onderkend. Dit gebeurt
op het consultatiebureau. Op het consultatiebureau wordt dan tevens een analyse
gemaakt van het taalaanbod door de ouders. Bij onvoldoende taalaanbod door
de ouders, worden de ouders gestimuleerd aanvullende taallessen te volgen.
Aan de constatering van de ontwikkeling van een taalachterstand bij het kind
wordt de consequentie van verplichte voorschoolse educatie,
in een doorlopende leerlijn naar de basisschool verbonden.
 [11-10-2006] Begrotingsbehandeling 2007 OCW Bos,
W.J., Herben, M., Rutte, M., Verhagen, M.J.M.kamerstuk 30 800, nr. 23
 De motie is afgedaan met de brief
aan de Tweede Kamer van 7 juli 2009, kamerstuk 31 989, nrs. 2, 3 en 4. 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering te stimuleren dat de
programma’s – VVE gezinsgerichte lesmethoden – worden doorontwikkeld
door deze groepen (hogere klassen in het PO), zodat er een doorlopende leerlijn
ontstaat.
 [13-12-2007] Begroting
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Kraneveldt-van der Veen, M.kamerstuk 31 200
nr. 100
 De motie is afgedaan met de
brief aan de Tweede Kamer van 21 april 2009, kamerstuk 31 293, nr. 37.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering te realiseren dat promovendi
door hun werkgever als werknemer worden behandeld.
 [8-12-2008]Hoger Onderwijs (wetgevingsoverleg in het
kader van de begroting OCW) Dijk,
J.J. van (SP)kamerstuk 31 700 VIII, nr. 68
 Ten aanzien van mensen die aan een proefschrift werken is minister
van OCW voorstander van het gelijkheidsbeginsel.
Universiteiten die een promotieplaats aanbieden dienen dat op uniforme wijze
te doen. Degenen die aan een proefschriften werken moeten dat als promovendus
(dat is een aanstelling conform VSNU-cao) doen. Het lijkt erop dat op dit
moment één universiteit tegen de wens van de minister in een «bursalenstelsel»
hanteert. De minister beraadt zich op het nemen van stappen tegen die universiteit.
In het uiterste geval kan dat tot gevolg hebben dat de bekostigingsregel
(met betrekking tot de bekostiging van
proefschriften die zijn geschreven door bursalen die door Nederlandse universiteiten
zijn aangesteld) moet worden aangepast.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
VOORTGEZET ONDERWIJS
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om bij de ontwikkeling
van de nieuwe bekostigings-systematiek
met voorstellen te komen waarin recht wordt gedaan aan extreme demografische
ontwikkelingen per regio en verzoek voorts de Tweede Kamer hierover op zijn
vroegst voor de voorjaarsnota,
maar in ieder geval voor het zomerreces te informeren.
 [12-12-2007] Begroting Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(VIII) eerste termijn Tweede Kamer Dijk, J.J. van (CDA)Kamerstuk 31 200
VIII, nr. 91
 De motie is afgedaan
met de brief aan de Tweede Kamer van 4 december 2008, kamerstuk 31 289,
nr. 46.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering:– inzichtelijk
te maken hoeveel scholen de stichtingsnormen willen verlagen en in het onderzoek
naar de verlaging van de stichtingsnormen een uitbreiding van de periode om
aan de stichtingsnormen te voldoen naar acht jaar mee te nemen en– de
Kamer over zowel het verlagen van de stichtingsnormen als de uitbreiding van
de periode om daaraan te voldoen in het voorjaar van 2009 te informeren.
 [9-12-2008] Vaststelling begrotingsstaten
van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Slob, A.kamerstuk
31 700 VIII, nr. 106
 In het najaar
van 2009 ontvangt de Tweede Kamer een brief over de voortgang van de activiteiten
ter bevordering van de menselijke maat. Hierin wordt de reactie op deze motie
meegenomen.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om het toezicht op
naleving van de leerplicht voor
Nederlandse leerlingen die in Belgie onderwijs genieten te regelen, zodat
verzuim gemeld wordt; verzoekt de regering om de Kamer voor de begrotingsbehandeling
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2010 te berichten
 [19-5-2009] Wijziging van de Leerplichtwet
1969 in verband met onder meer het vereenvoudigen van de procedure voor verzuimmelding
Biskop, J.J.G.M.kamerstuk 31 829, nr. 11
 De Tweede Kamer ontvangt in september 2009 een brief hierover.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering om samen met de Nederlandse
Vereniging van Schoolleiders en
de vertegenwoordigers van de schoolbesturen in overleg te treden en te komen
tot meerjarenafspraken inzake de verder professionalisering van schoolleiders,
met als eindperspectief het scholen van alle schoolleiders in
Nederland.
 [11-12-2008]
Begrotingsbehandeling OCW2009
Kraneveldt-van der Veen, M.kamerstuk 31 700 VIII, nr. 97
 In het veld is op het vlak van de professionaliseringvan schoolleiders een
ruim opleidings/cursusaanbod. In overleg met het veld zal worden gekeken of
het mogelijk is dit aan te vullen met een specifiek aanbod voor de scholen
waar het leiderschap aanwijsbaar versterking behoeft, namelijk de zwakke en
zeer zwakke scholen. De Tweede Kamer wordt in het najaar van 2009 nader geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering, alles in het werk
te stellen om te voorkomen dat de nieuwe beloningsleidraad van de VO-raad
wordt ingevoerd.
 [26-6-2008]Actieplan
Leerkrachten Kraneveldt-van der Veen, M.kamerstuk 27 923, nr. 16
 Op 27 maart 2009 is de Kamer per brief geïnformeerd,
voorzien van een planning van het wetsvoorstel van BZK inzake de normering
en openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semi-publieke sector (kamerstuk
31 889, nr. 4).
 
 
 
 
 
 
 
 
 VOORTIJDIG
SCHOOLVERLATEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer verzoekt de regering te onderzoeken of dergelijke
voorbereidingsscholen een meerwaarde hebben voor de jongeren die onder het
werkleeraanbod vallen en dit mee te nemen in de kabinetsreactie op het WRR-rapport «Vertrouwen
in de school».
 [14-4-2009]Investeren
in jongeren met SZW en WWI Biskop, J.J.G.M., Ortega-Martijn, C.A., Spekman,
J.L.kamerstuk 31 775, nr. 33
 De motie is afgedaan met de brief aan de Tweede kamer van 4 juni 2009, kamerstuk
29 544, nr. 190.
 
 
 
 
 
 
 
 
 MOTIES
EERSTE KAMER
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
HOGER ONDERWIJS EN STUDIEFINANCIERING
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer vraagt de regering om de specifieke situatie
van de ouders met kinderen op het mbo nader te onderzoeken op financiële
gelijkwaardigheid in de bijdrage aan studiekosten met ander voortgezet onderwijs
en verzoekt de regering de Kamer over de uitkomsten daarvan na de zomer te
informeren en bij gebleken ongerechtvaardigde verschillen voorstellen te doen
deze op te heffen.
 [27-5-2008]
wetsvoorstel 31 325, nr. Fwijziging van diverse onderwijswetten ivm het
door de scholen om niet ter beschikking stellen van lesmateriaal aan leerlingen
in het voortgezet onderwijs
 De motie
is afgedaan met de brief aan de Eerste Kamer van 5 september 2008, (kamerstuk
31 325, nr. G).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
Door de bewindslieden gedane toezeggingen
 
 
 
 
 Omschrijving
 Ingediend bij
 Externe Stand van Zaken
 
 
 
 DIRECTIE
BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENEDUCATIE
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer wordt nader geïnformeerd over de stand
van zaken met de toepassing van de governance code, waarin ook de klokkenluidersregeling
is opgenomen.
 [4-3-2009]
Verzamel algemeen overleg over het middelbaar beroepsonderwijs (mbo)
 De inventarisatie
van de klokkenluidersregeling door het Platform raden van toezicht volgt in
het najaar 2009.
 
 
 
 
 
 
 
 De staatssecretaris zal de Kamer voorstellen voorleggen
in verband met het naar elkaar toegroeien van de verhouding school en stage
bij bol en bbl.
 [15-4-2009]
Competentiegericht onderwijs in het mbo
 Op 1 juli 2009 met brief BVE 133 415 is aangekondigd dat deze toezegging
in september 2009 wordt afgedaan.
 
 
 
 
 
 
 
 Voor de zomer ontvangt de Kamer het wetsvoorstel
inzake de fusietoets voor p.o., vo, mbo en h.o.
 [23-4-2009]Regeling Fusie en Defusie criteria BVE
 Met de brief van 30 juni 2009 (kamerstuk
31 700 VIII, nr. 208) is aan Tweede Kamer kenbaar gemaakt dat het wetsvoorstel
fusietoets niet voor het zomerreces, maar voor het einde van het zomerreces
van 2009 wordt gestuurd.
 
 
 
 
 
 
 
 Volgend jaar, 2009, ontvangt de Kamer het verkennend
onderzoek van de inspectie naar
de inzet van bevoegde docenten in het middelbaar beroepsonderwijs,
in relatie tot de ook in dat mbo aanwezige onderwijsassistenten en instructeurs
 [23-6-2008]Wetgevingsoverleg
jaarverslag en onderwijsverslag Financiele verantwoording over
het jaar 2007
 Het onderzoek staat
opgenomen in het Jaarwerkplan 2009 van de Inspectie.
Het onderzoek wordt in november 2009 verwacht.
 
 
 
 
 
 
 
 In het najaar ontvangt de Kamer nadere informatie
over de verbetering van de toegankelijkheid van de klachtenregeling in het
MBO.
 [15-4-2009] Competentiegericht
onderwijs in het mbo
 Het onderzoek
van de inspectie naar de klachtenregeling
staat gepland voor november 2009. Daarna zal de Tweede Kamer worden geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De staatssecretaris zal de Kamer op de hoogte stellen
van het bijgestelde toezichtkader 2010 naar aanleiding van het overleg met
het veld.
 [4-3-2009]Verzamel
algemeen overleg over het middelbaar beroepsonderwijs(mbo)
 Met de brief aan Tweede Kamer (kamerstuk
31 524, nr. 23) wordt aangekondigd dat het bijgestelde toezichtskader
2010 voor 1 december 2009 bij de Tweede Kamer ligt.
 
 
 
 
 
 
 
 De staatssecretaris zal de Onderwijsraad advies vragen
over aansluiting mbo-hbo en dit advies aan de Kamer sturen, voorzien van een
briefadvies.
 [15-4-2009]Competentiegericht
onderwijs in het mbo
 Beoogde planning
advies Onderwijsraad: oktober 2009.De beleidsreactie op dit advies zal uiterlijk
december 2009 naar de Tweede Kamer worden gezonden.
 
 
 
 
 
 
 
 Zodra de staatssecretaris een goed beeld heeft zal
zij de Kamer informeren over de gesprekken met het mbo-veld (mbo-raad, colo).
 [20-5-2009]Wijziging van
de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs in
hoofdzaak ten behoeve van het volgen van assistentopleidingen in het voorbereidend middelbaar
beroepsonderwijs
 MBO Raad, Colo en JOB overleggen de komende maanden over de naamgeving MBO
en informeren OCW hierover. Partijen
hebben dit gemeld in een brief d.d. 1 juli 2009. De Kamer wordt nader geïnformeerd
op het moment dat er een goed beeld bestaat.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal, in overleg met de MBO-Raad, de Kamer
informeren over de leerlingenramingen voor het mbo. (Hand. II, p. 74–5846
rk.)
 [8-4-2009]Spoeddebat
over de gevolgen van het crisispakket voor het onderwijs
 Nieuwe einddatum van de toezegging is december 2009, want teldatum
valt op 1 oktober en pas daarna kunnen gegevens worden geanalyseerd.
 
 
 
 
 
 
 
 Als de staatssecretaris constateert dat er meer problemen
zijn dan de vier genoemde problemen bij de financiële tekorten van mbo-instellingen,
zal zij de Kamer daarover informeren.
 [4-3-2009]Verzamel algemeen overleg over het middelbaar
beroepsonderwijs (mbo) 
 Op het moment dat de staatssecretaris meer problemen constateert,
wordt de Tweede Kamer daarover geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 Bij de tusssenevaluatie over de Associate Degree
zal de naamgeving inzake de opleiding tot goud- en zilversmid te Schoonhoven
worden meegenomen.
 [10-6-2009]Verzamel
algemeen overleg inzake Kunstvakonderwijs en Cursusactiviteiten Centra voor
de Kunsten
 Brief hierover gaat in
het najaar van 2009 naar Tweede Kamer; eind van de zomer vindt eerst nog bestuurlijk
overleg met de HBO Raad plaats.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
CULTUREEL ERFGOED
 
 
 
 
 
 
 
 
 De minister is het met mevrouw Van Vroonhoven eens
als zij in haar motie op stuk nr. 166 stelt dat er sprake is geweest van een
procedure die mensen weinig zekerheid bood dat zij de subsidieuiteindelijk
zouden ontvangen. De minister zal in de beleidsbrief over het MoMo de systematiek
van deze subsidies aan de orde
stellen. Daarbij zal de minister ook de voor- en nadelen van de voorfinanciering
bespreken. Er zijn ook nadelen. In de motie wordt de minister gevraagd om
de Kamer hierover voor de zomer te informeren. In de zomer krijgt de minister
nog informatie over de fiscale regelingen. Die wil de minister graag bij het
MoMo betrekken. Als de minister kort na de zomer in plaats van voor de zomer
met de informatie mag komen, laat de minister het oordeel over de motie graag
aan de Kamer over.
 [21-4-2009]BRIM
 De minister zal de toegezegde brief
medio september 2009 sturen, voor het algemeen overleg dat op 8 oktober 2009
is gepland.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zegt toe in de loop van dit jaar (2009)
een reactie op de adviezen inzake de Archiefwet aan
de Kamer toe te zenden. Het zal gaan om een brede reactie die hij samen met
de minister van BZK schrijft. Ook zal hij de suggestie van de heer Ten Broeke
meenemen om in deze reactie het onderwerp bedrijfsarchieven mee
te nemen.
 [26-3-2009] Bibliotheekvernieuwing
2009–2012
 Op 7 juli 2009, kenmerk
2009–0000334182 heeft de minister samen met Staatssecretaris van BZK
een brief naar de Tweede Kamer gestuurd waarin wordt gemeld dat het kabinet
van mening is dat indien nodig regels voor de uitvoering (in met name het
Archiefbesluit 1995) herzien zullen worden. Verbetering van de samenhang tussen
verschillende wettelijke kaders krijgt in het kader van het programma Informatie
op Orde aandacht. In deze brief aan de Tweede Kamer wordt tevens aangekondigd
dat BZK en OCWeind 2009 komen
met maatregelen voor verdere modernisering (met name wat betreft digitalisering).Over
het onderwerp bedrijfsarchieven volgt
eind 2009 een reactie, nadat OCW advies
heeft ontvangen van de Raad voor Cultuur over
het archiefbestel en -collecties.
 
 
 
 
 
 
 
 Inzake uitvoering van Europese aanbestedingsregels:
In het voorjaar van 2009 willen wij een leidraad hebben waaruit blijkt dat
er meer mogelijk is en waarin meer informatie wordt gegeven over die mogelijkheden.
 [8-10-2008] Een Cultuur
van Ontwerpen Visie Architectuur en Ruimtelijk Ontwerp
 Toezegging is overgedragen aan het ministerie van VROM.Het ministerie
van VROM zal de Tweede Kamer in het najaar informeren.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
EMANCIPATIE
 
 
 
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris VWS stuurt na het zomerreces ter
illustratie van interventies op gebied van seksuele weerbaarheid een exemplaar
van de verschillende pakketten die hiervoor zijn ontwikkeld.
 [1-7-2009]Algemeen overleg sexualisering
(vervolg)
 Voortouw ligt bij het ministerie
van VWS.
 
 
 
 
 
 
 
 Er komt een brief nog dit jaar over de rol van de
overheid en sexualiteit van de minister en staatssecretaris van VWS.
 [17-6-2009] sexualisering in de
samenleving
 Ministerie van VWS werkt
de toezegging uit.
 
 
 
 
 
 
 
 De correspondentie van de minister met het CEDAW
zal aan de Kamer worden gestuurd, evenals de nederlandse versie van de zesde
rapportage en de «concluding comments».
 [17-12-2008]Emancipatiebeleid
 In december 2012 zal de correspondentie met de rapportage en
de «concluding comments» naar de Tweede Kamer worden gezonden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
KUNSTEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 De lijst van het MCN zal worden voorgelegd aan de
minister van Binnenlandse Zaken die binnen het kabinet de coördinerend
bewindspersoon is voor het terugdringen van de regeldruk. De Kamer zal over
de bevindingen schriftelijk geinformeerd worden.
 [6-3-2008]Popmuziek
 Op 13 juli 2009, kamerstuk 31 700 VIII, nr. 222, is een brief naar Tweede
Kamer gestuurd waarin is gemeld dat er uitstel wordt gevraagd omdat de door
het MCN ingediende lijst een verouderde lijst is. De commissie Stevens heeft
hiernaar gekeken, maar om de Tweede Kamer een volledig antwoord te kunnen
geven is aanvullend onderzoek nodig naar de actualiteit van de knelpunten.
Wij gaan ervan uit de Tweede Kamer voor 1 november 2009 hierover te kunnen
berichten.
 
 
 
 
 
 
 
 De relatie tussen professionele en amateurkunst komt
aan de orde in de cultuurparticipatiebrief.
 [27-10-2008] Cultuur en Subsidieplan
Kunst van leven, wetgevingsoverleg in het kader van de begroting OCW
 Op 13 mei 2009, (kamerstuk 31 482, nr.
35) is een brief aan Tweede Kamer gestuurd waarin is vermeld dat de toezegging
die de minister de Tweede Kamer heeft gedaan in zijn brief van 18 november
2008 (kamerstuk 31 700 VIII, nr. 40) om vóór de zomer van
2009 uw Kamer een brief over cultuurparticipatiete
zenden niet kan worden nagekomen.De reden van dit uitstel is dat het advies
van de Raad voor Cultuur over
het beleidsplan van het Fonds voor Cultuurparticipatie pas
eind juni 2009 gereed is en de minister dit advies wil betrekken bij zijn
brief aan de Tweede Kamer. De Tweede Kamer zal in september 2009 een brief
over cultuurparticipatie ontvangen.
 
 
 
 
 
 
 
 Na de zomer van 2009 ontvangt de Kamer een nieuwe
brief over cultuur en economie, waarbij ook de positie van ZZP’ers aan
de orde zal komen.
 [10-6-2009]
Verzamel algemeen overleg inzake Kunstvakonderwijs en Cursusactiviteiten Centrum
voor de kunsten
 Na de zomer van 2009
ontvangt de Tweede Kamer hierover een brief.
 
 
 
 
 
 
 
 In november ontvangt de Kamer een uitgewerkt voorstel
voor de besteding van de resterende middelen voor Kosmopolis.
 [1-7-2009] Culturele
diversiteit op de gebieden van kunst en cultuur
 Conform de motie ontvangt de Tweede Kamer
in november 2009 hierover een brief.
 
 
 
 
 
 
 
 In het najaar ontvangt de Kamer de kabinetreactie
op het Raad voor Cultuur-advies: «Beleidsplan
Fonds Cultuurparticipatie».
 [1-7-2009] Culturele
diversiteit op de gebieden van kunst en cultuur
 Conform de motie ontvangt de Tweede Kamer
in het najaar 2009 hierover een brief.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zegt toe de Kamer te informeren over
het accountantsonderzoek naar de doelmatigheid en rechtmatigheid van
de besteding van financiële middelen van Kosmopolis.
 [1-7-2009] Culturele diversiteit op
de gebieden van kunst en cultuur
 De minister zal de Tweede Kamer voor het eind van 2009 informeren over het
accountantsonderzoek naar de doelmatigheid en rechtmatigheid van
de besteding van financiël middelen van Kosmopolis.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer ontvangt eind 2009 het evaluatierapport
over de W-WIK(SZW en OCW).
 [10-6-2009] Verzamel algemeen overleg
inzake Kunstvakonderwijs en Cursusactiviteiten Centrum voor de kunsten
 De Tweede Kamer ontvangt eind 2009 het evaluatierapport
over de W-WIK(SZW en OCW).
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer ontvangt periodiek een evaluatie over het
functioneren van de fondsen,
waarbij de eerste evaluatie twee jaar na instelling zal plaatsvinden.
 [19-4-2007] Behandeling wetsvoorstel
wijziging van de wet op het specifiek cultuurbeleid;
inrichting Raad voor Cultuurcultuurnotasystematiek
 Bij de evaluatie van de nieuwe subsidiesystematiek
wordt de overdracht naar en het functioneren van de cultuurfondsen meegenomen.
De evaluatie start in 2009 na de zomer. Evaluatie van het procesdeel zal najaar
2010 gereed zijn.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
LERAREN
 
 
 
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris van Bijsterveldt stuurt rond de
zomer de visitatierapporten van
de NVAO over de pabo’s
naar de Tweede Kamer.
 [8-4-2009]
Advies van de Onderwijsraad inzake vreemde talen in het onderwijs en de beleidsreactie
hierop
 In september 2009 ontvangt
de Tweede Kamer de sectorrapportage van de NVAO.
 
 
 
 
 
 
 
 Nadere gegevens over aantallen bevoegde en onbevoegde
docententen ontvangt de Kamer rond Prinsjesdag.
 [10-6-2009] Leraren
 De gegevens worden momenteel verzameld. De Tweede Kamer wordt conform de toezegging
in september 2009 geinformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De informatie op de website van de MBO-raad over
het niet benutten van de middelen voor de functiemix zal worden nagetrokken.
De Kamer zal hierover worden geïnformeerd.
 [10-6-2009] Leraren
 Hierover zal worden gerapporteerd in de nota Wio die in de derde week van
september 2009 naar de Tweede Kamer zal worden gezonden.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal de Kamer nader informeren over de
financiële dekking van het Actieplan leerkracht, mede in relatie tot
de vraag welke innovatieplannen
voorlopig niet worden uitgevoerd.
 [10-6-2009] Leraren
 De toelichting
wordt opgenomen in de nota WIO die in de derde week van september 2009 naar
de Tweede Kamer zal worden gezonden.
 
 
 
 
 
 
 
 De staatssecretaris zal aan de Stichting van het
Onderwijs en de lerarenopleidingen een
advies vragen over de wenselijkheid en de mogelijkheid van een aparte lerarenopleiding
voor het vmbo.
 [2-10-2008]
VMBO
 Er is een uitstelbrief naar de
Tweede Kamer gestuurd op 7 juli 2009 (kamerstuk 27 923, nr. 86). De sociale
partners laten daarin weten dat de toegezegde termijn niet haalbaar is. De
Staatssecretaris heeft met hen afgesproken dat zij haar medio november 2009
hun advies zullen aanbieden.
 
 
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van Bijsterveldt zal er bij sociale
partners/Stichting van het Onderwijs i.o. op aandringen dat het advies over
wenselijkheid en mogelijkheid van een flexibeler stelsel, met smalle opleidingen
en kwalificaties naast de bestaande brede opleidingen en kwalificaties, in
het vroege voorjaar van 2009 beschikbaar zal zijn. De Stichting van het Onderwijs
i.o. moet daarbij ook aangeven welke vooropleidingseisen voor die opleidingen
moeten gelden en eventueel welke profielen als die anders moeten zijn dan
de huidige vooropleidingseisen/profielen.
 [29-10-2008] Leraren en lerarenopleidingen
 Er is een uitstelbrief naar de Tweede Kamer
gestuurd op 7 juli 2009 (kamerstuk 27 923, nr. 86). De sociale partners
laten daarin weten dat de toegezegde termijn niet haalbaar is. De Staatssecretaris
heeft met hen afgesproken dat zij haar medio november 2009 hun advies zullen
aanbieden.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal de Kamer schriftelijk informeren
over inschrijvingen bij opleidingen en de instroommomenten.
 [10-6-2009] Leraren
 Hierover zal worden gerapporteerd in de nota
WIO die in de derde week van september 2009 naar de Tweede Kamer zal worden
verzonden.
 
 
 
 
 
 
 
 Eind dit jaar ontvangt de Kamer het wetsvoorstel
inzake de educatieve minor.
 [22-4-2009] Lerarenopleiding
 Conform de toezegging ontvangt de Tweede
Kamer eind 2009 het wetsvoorstel.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer ontvangt vóór het einde van
het jaar het wetsvoorstel inzake het wettelijk kader voor het professioneel
statuut.
 [10-6-2009] Leraren
 Aan het wetsvoorstel wordt momenteel
gewerkt. Conform de toezegging ontvangt de Tweede Kamer eind 2009 het wetsvoorstel.
 
 
 
 
 
 
 
 In het voorjaar van 2009 zal de Kamer wetgeving ontvangen
waarin de eisen van de commissie Meijerink zijn verwerkt.
 [24-9-2008] Aanvalsplan Laaggeletterdheid 2006–2010
 In kamerstuk 31 332, nr. 7,
is aangekondigd dat de referentieniveaus per 1 augustus 2010 in de regelgeving
worden verankerd. De verwachting is dat het wetsvoorstel vóór
het kerstreces van 2009 kan worden ingediend.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal de motieven van jonge vertrekkende
leraren onderzoeken en de Kamer daarover informeren in de voortgangsrapportage
leraren 2010.
 [10-6-2009]
Leraren
 Gestreefd wordt om het te
laten aansluiten bij bestaande onderzoeken. De resultaten daarvan worden in
de tweede helft van 2010 verwacht.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer ontvangt een eerste nulmeting van
zeggenschap van docenten in de voortgangsrapportage over de nota «Werken
in het onderwijs» in september 2010
 [17-6-2009] Wijziging Wet educatieen beroepsonderwijs:
medeweggenschap educatie en beroepsonderwijs (31 266)
 De Tweede Kamer wordt conform de
toezegging in september 2010 geinformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
FINANCIEEL ECONOMISCHE ZAKEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 In juli 2009 zijn de resultaten te verwachten van
de commissie Don, die de vermogenspositie van de scholen onderzoekt, die daarna
met een beleidsreactie naar de Tweede Kamer zullen worden gestuurd
 [3-12-2008] Wetgevingsoverleg in
het kader van het begrotingsonderzoek
 De Tweede Kamer ontvangt voor de behandeling van de begroting OCW het
rapport en een kabinetsstandpunt.
 
 
 
 
 
 
 
 Met ingang van de begroting voor 2010 zal voortaan
een tabel worden opgenomen over de budgetflexibiliteit in
de Onderwijsbegroting alsmede de bestuurlijk gebonden componenten
 [3-12-2008] Wetgevingsoverleg in
het kader van het begrotingsonderzoek
 In de begroting 2010 wordt een tabel budgetflexibiliteit opgenomen
alsmede de bestuurlijk gebonden componenten.
 
 
 
 
 
 
 
 De staatssecretaris zal de Kamer schriftelijk informeren
over de resultaten van het overleg tussen sociale partners over de status
van bestuurders binnen de CAO.
 [10-6-2009]
Leraren
 Het overleg tussen sociale
partners over de status van bestuurders binnen de CAO-VO loopt nog.
 
 
 
 
 
 
 
 De Tweede Kamer ontvangt in het najaar van 2009 een
voortgangsrapportage inzake de verlichting van de administratieve lasten,
waarin specifiek zal worden ingegaan op de verlaging van de administratievelastendruk voor
de onderwijsinstellingen
 [3-12-2008]
Wetgevingsoverleg in het kader van het begrotingsonderzoek
 De Tweede Kamer ontvangt uiterlijk in december 2009 de voortgangsrapportage.
 
 
 
 
 
 
 
 In april 2009 ontvangt de kamer het wetsvoorstel
inzake het propotioneel onderwijstoezicht, waarin ook wordt weergegeven in
welke mate dit leidt tot een vermindering van de administratieve lasten voor
de scholen
 [3-12-2008] Wetgevingsoverleg
in het kader van het begrotingsonderzoek
 Het wetsvoorstel tot aanpassing van de WOT wordt in het najaar 2009 bij de
Tweede Kamer aanhangig gemaakt.
 
 
 
 
 
 
 
 Eind 2009 zal het wetsvoorstel wijziging onderwijstoezicht
(WOT) bij de Kamer worden ingediend
 [8-10-2008] Concept jaarwerkplan 2009 Inspectie voor
het Onderwijs[17-1-2008]Jaarwerkplan 2008Inspectievoor
het onderwijs 31 200 VIII, nr. 60
 Het wetsvoorstel tot wijziging van de WOT wordt in het najaar 2009 bij de
Tweede Kamer aanhangig gemaakt
 
 
 
 
 
 
 
 De Tweede Kamer zal op de hoogte worden gehouden
van de verschillende ontwikkelingen in de voorbereiding van de doorcentralisatie,
waaronder het tijdspad
 [13-11-2008]
Doorcentralisatie van de arbeidsvoorwaarden in
het primair onderwijs 
 De Tweede Kamer
is over de stand van zaken geïnformeerd
 
 
 
 
 
 
 
 Het convenant doordecentralisatie wordt
aan de Tweede Kamer toegezonden
 [13-11-2008]
Doorcentralisatie van de arbeidsvoorwaarden in
het primair onderwijs 
 De Tweede Kamer
is over de stand van zaken geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
HOGER ONDERWIJS EN STUDIEFINANCIERING
 
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal de Kamer schriftelijk rapporteren
over de effecten van de invoering van de bachelor-masterstructuur op de prijs
per student en de daaraan verbonden wigproblematiek.
 [8-12-2008] Hoger onderwijs (wetgevingsoverleg
in het kader van de begroting OCW)
 De Tweede Kamer is per brief van
29 mei 2009 (kamerstuk 31 700 VIII, nr. 192), geïnformeerd over
uitstel van rapport. De Tweede Kamer is medegedeeld dat er meer tijd nodig
is voor overleg met belanghebbende partijen. In de veronderstelling dat het
overleg met de VSNU binnenkort is afgerond, is de verwachting dat het rapport
eind van de zomer 2009 de Tweede Kamer wordt toegezonden.
 
 
 
 
 
 
 
 In het Algemeen Overleg van december jl. heeft de
minister u toegezegd te komen met een nieuwe Internationaliseringnotitie.
Deze zal u worden toegestuurd op Prinsjesdag.
 [15-6-2009] Wetsvoorstel Versterking en Besturing
 De kabinetsbrede Internationaliseringsnota wordt
op Prinsjesdag aan de Tweede Kamer toegezonden.
 
 
 
 
 
 
 
 Rond maart 2009 ontvangt de Kamer een nadere uitwerking
van de kwaliteitsindicatoren gericht
op de koppeling tussen bekostiging en kwaliteit.
 8-12-2008] Hoger
onderwijs(wetgevingsoverleg in het kader van de begroting OCW)
 De Tweede Kamer is per brief van
29 mei 2009 (kamerstuk 31 700 VIII, nr. 192) geïnformeerd over uitstel
van de brief met toegezegde uitwerking. Er wordt duidelijkheid gegeven aan
de Tweede Kamer voorafgaand aan de behandeling van de OCW begroting
2010.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal de Kamer informeren over de middelen
voor het Platform Bèta en techniek na 2010.
 [9 en 10-12-2008] Begrotingsbehandeling OCW
 De Tweede Kamer is per brief van 29 mei 2009
(kamerstuk 31 700 VIII, nr. 192) geïnformeerd over uitstel van de
brief waarin de toekomst van het Platform Bèta en Techniek (PBT) staat
beschreven. In de begroting 2010 wordt de Tweede Kamer geïnfomeerd over
de middelen voor het Platform Bèta Techniek na 2010.
 
 
 
 
 
 
 
 Ten aanzien van titulatuur is toegezegd dat de minister
overleg zal voeren met de HBO-raad over het mogelijk maken van de titels «of
Applied Arts» en «of Applied Sciences» op kortere termijn,
en voor de langere termijn met de HBO-raad en de NVAO over de vraag onder
welke voorwaarden een beperkt aantal hbo-opleidingen de graden «of Arts»
en/of «of Science» zou kunnen afgeven. Bij dat laatste zal de
minister ook opnieuw kijken naar de voorstellen van de commissie Abrahamse.
Afhankelijk van de uitkomst van dit overleg zal hij een wetsvoorstel voorbereiden.
Hij zal de Kamer over de uitkomsten van dit overleg informeren.
 [18-6-2009] Wijziging Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek; versterking
besturing (31 821)
 De afspraak
met de HBO-raad wordt gemaakt. De Tweede Kamer zal in het najaar 2009 geïnformeerd
worden over de uitkomsten.
 
 
 
 
 
 
 
 In het debat is aan de orde gekomen dat er verschillende
zienswijzen bestaan bij de VSNU en bij de minister over de prijs per student
en de ontwikkelingen daarin in de afgelopen jaren. In het Bestuurlijk overleg
met de VSNU zal de minister dit aan de orde stellen en uw Kamer daarover informeren
 [15-6-2009]Wetsvoorstel
Versterking en Besturing
 Het bestuurlijk
overleg is gepland. De Tweede Kamer zal over de uitkomsten geïnformeerd
worden in oktober 2009.
 
 
 
 
 
 
 
 De NVAO heeft achterstanden bij de beoordeling van
accreditatieverzoeken. Hierdoor overschrijdt de NVAO de beoordelingstermijnen.
De minister zal met de NVAO resultaatsafspraken maken zodat achterstanden
op korte termijn tot het verleden behoren. De minister zal de Tweede Kamer
van de uitkomsten op de hoogte stellen.
 [15-6-2009]Wetsvoorstel Versterking en Besturing
 NVAO is geinformeerd over de toezegging; inmiddels is het overleg
hierover gestart en het zal worden afgerond vóór de behandeling
van het wetsvoorstel Accreditatie in de Tweede Kamer.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer ontvangt een evaluatiebrief over de activiteiten
die in het kader van de NESO’s worden ontplooid en over de wijze waarop OCW toeziet
op de kwaliteitdaarbij.
 [8-12-2008] Hoger
onderwijs(wetgevingsoverleg in het kader van de begroting OCW)
 De evaluatiebrief wordt gezamenlijk
met de kabinetsbrede internationaliseringsagenda Hoger Onderwijs, Onderzoeks-
en Wetenschapsbeleid (motie 31 700 VIII, nr 72) naar de Tweede Kamer
gezonden. De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd met de brief van 25
juni 2009 (kamerstuk 31 288, nr. 77).
 
 
 
 
 
 
 
 De minister van OCW zal
de Kamer informeren over zijn overleg inzake het meenemen van het onderwerp «studie
en handicap» in de instellingsaudits
 [2-7-2008] Strategische Agenda Hoger Onderwijs-, onderzoek- en wetenschapsbeleid
 Deze toezegging wordt meegenomen
bij de criteria voor de instellingsaudit. Dit zal in het najaar 2009 bij de
Tweede Kamer aanhangig worden gemaakt. Dit is toegelicht in de brief aan de
Tweede Kamer van 30 juni 2009 (kamerstuk 31 700 VIII, nr. 208).
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal met de levenbeschouwelijke universiteiten
nader overleggen over de problematiek rondom deficiënties en studiefinanciering
zoals in het debat aangegeven door dhr. Van der Vlies
 [15-6-2009] Wetsvoorstel Versterking en Besturing
 Het overleg wordt gepland. De uitkomsten
van het overleg zullen in november 2009 schriftelijk aan de Tweede Kamer kenbaar
worden gemaakt.
 
 
 
 
 
 
 
 Naar aanleiding van de vragen omtrent macrodoelmatigheid heeft
de minister u een vergelijking toegezegd met de verschillen tussen het systeem
in het hoger onderwijs en in
de bve-sector wat betreft de
mogelijkheden van instellingen om nieuwe opleidingen te starten en nieuwe
vestigingsplaatsen in te richten. Deze notitie zal de minister u voor de begrotingsbehandeling
toezenden. In aanvulling hierop is op 18 juni het volgende toegezegd: in de
notitie zal een vergelijking tussen demografische ontwikkelingen en de maatschappelijke
relevantie van een aantal opleidingen aan de orde komen
 [15-6-2009] Wetsvoorstel Versterking en Besturing
 De notitie wordt de Tweede Kamer vóór
de komende begrotingsbehandeling aangeboden.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal in overleg met betrokkenen belemmeringen
voor het vervullen van bestuurs- of medezeggenschapsfuncties signaleren en
naar vermogen op lossen en de Kamer daarover informeren
 [18-6-2009] Wijziging Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek; versterking
besturing
 Deze toezegging zal in samenhang
met de motie over dit onderwerp (kamerstuk 31 821, nr. 43) worden uitgewerkt
in overleg met de studentenvakbonden en de koepelorganisaties.
 
 
 
 
 
 
 
 Binnen een jaar ontvangt de Kamer een voorstel voor
een nieuw bekostigingsmodel hoger
onderwijs.
 [8-12-2008] Hoger onderwijs(wetgevingsoverleg
in het kader van de begroting OCW)
 Conform de bestuurlijke afspraken
met VSNU en HBO-raad van oktober 2008 worden diverse aspecten van de per 2011
beoogde systematiek geanalyseerd. In maart heeft een eerste bestuurlijk overleg
hierover plaatsgevonden waarbij met name over de bekostigingsgegevens
conclusies zijn getrokken. Uiterlijk in november 2009 is een afrondend bestuurlijk
overleg voorzien. In december 2009 zal de wijziging van het Uitvoeringsbesluit
WHW 2008 bij de Tweede Kamer worden voorgehangen.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister heeft aangegeven dat hij zich nog beraad
over de vraag of en zo ja op grond van welke criteria hij andere seminaria
dan de bestaande zal financieren. Hij informeert de Kamer hierover voor het
eind van het jaar. In die context zal hij ook terugkomen op de eventuele financiering
van het Hersteld Hervormd seminarium, zoals genoemd in de motie nummer 46.
 [18-6-2009] Wijziging Wet
op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek; versterking besturing
 De Tweede Kamer wordt hierover schriftelijk voor het einde van 2009 geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 Er komt een addendum bij het sectorplan van de hbo-raad
over het mbo-onderwijs (december 2009)
 [10-6-2009]Verzamel algemeen overleg inzake Kunstvakonderwijs en
Cursusactiviteiten Centra voor de kunsten
 De HBO-raad is geïnformeerd over de toezegging. De minister van OCW gaat
invulling geven aan het addendum in samenwerking met de MBO- en HBO-raad.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zegt toe, het ministerieel besluit inzake
de criteria voor de instellingsaudit en opleidingsaccreditatie naar de Kamer
te zenden, waarbij de Kamer minstens drie weken krijgt om daarop te reageren.
 [27-3-2008] Accreditatie:
samenwerkingsprotocol Inspectie NVAO
 Dit zal voor 31 december 2009 bij
de Tweede Kamer aanhangig worden gemaakt. Dit is toegelicht in de brief van
30 juni 2009 (kamerstuk 31 700 VIII, nr. 208).
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal met de instellingen en studenten
overleggen over de vraag op welke wijze er een betere medezeggenschapscultuur
kan ontstaan. In dat verband zal de minister ook de positie van de opleidingscommissie
aan de orde stellen. Daarnaast zal de minister een onderzoek laten uitvoeren
naar het functioneren van de opleidingscommissie en de mogelijkheden om hun
rol te versterken. Over een jaar zal de minister u informeren over de resultaten
hiervan
 [15-6-2009] Wetsvoorstel
Versterking en Besturing
 De toezegging
wordt uitgewerkt in samenhang met motie over dit onderwerp (kamerstuk 31 821,
nr 43) in overleg met de studentenvakbonden en de koepelorganisaties.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
JEUGD ONDERWIJS EN ZORG
 
 
 
 
 
 
 
 
 In september 2009 ontvangt de Kamer een beleidsreactie
op het onderzoek naar wat er feitelijk met de besteding van de zorgmiddelen
gebeurt.
 [25-6-2009] Passend
onderwijs
 De Tweede Kamer ontvangt
de beleidsreactie in september 2009.
 
 
 
 
 
 
 
 Het kabinet zal de Kamer informeren over de resultaten
van het overleg met de providers over digitaal pesten
 [9-4-2009] Veiligheid in
en om het onderwijs
 De Tweede Kamer
wordt eind 2009 geinformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 In september 2009 ontvangt de Kamer een plan van
aanpak Passend onderwijs, waarover intensief overleg met vak- en ouderorganisaties
en sectorraden wordt gevoerd.
 [25-6-2009]
Passend onderwijs
 De Tweede Kamer
ontvangt in september 2009 het plan van aanpak Passend onderwijs.
 
 
 
 
 
 
 
 In oktober ontvangt de Kamer een brief van de minister
en staatssecretaris VWS over seksuele gezondheid, waarin ook zal worden ingegaan
in hoeverre de diverse lespakketten ook daadwerkelijk worden gebruikt op scholen.
 [1-7-2009]Sexualisering
 De Tweede Kamer ontvangt in oktober
2009 een brief van de minister en staatssecretaris van VWS.
 
 
 
 
 
 
 
 Over het toezicht op de netwerken ontvangt de Kamer
in een later stadium informatie.
 [4-12-2008] Passend onderwijs
 De Tweede Kamer wordt in het najaar 2009 geínformeerd over de vormgeving
van het toezicht op de regionale netwerken.
 
 
 
 
 
 
 
 In de tweede helft van 2009 volgt een onderzoek van
de ECPO inzake migranten.
 [4-12-2008]
Passend onderwijs
 De Tweede Kamer
ontvangt in het najaar van 2009 een voorstel, op basis van het advies van
de Evaluatie commissie Passend Onderwijs (ECPO).
 
 
 
 
 
 
 
 Er komt een brief over jeugdgezondheidszorg.
 [17-6-2009] Sexualisering in de
samenleving
 Het voortouw van deze
toezegging ligt bij de minister van Jeugd en Gezin.
 
 
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van Bijsterveldt zal in overleg
treden met de lerarenopleidingenover
de basisvaardigheden voor het omgaan met agressie en geweld en de Kamer rapporteren
over de stand van zaken.
 [9-4-2009] Veiligheid in
en om het onderwijs
 Het overleg heeft
inmiddels plaatsgevonden en de HBO-raad maakt een korte analyse die aan OCW wordt
aangeboden. De Tweede Kamer wordt eind 2009 geinformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De effecten van de wet zullen worden geëvalueerd.
 [14-5-2008] Besluit WEC/LGF
 De effecten van de wijzigingen van
de WEC (die op 1 augustus 2008 zijn ingegaan) over de indicatiestelling zullen
worden geëvalueerd. De Tweede Kamer wordt hier in december 2009 over
geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 Eind 2009 ontvangt de Kamer in het kader van het
sociale veiligheidsbeleid een
verslag van de registratie van incidenten, waaronder de incidenten inzake
homodiscriminatie.
 [1-7-2009]Sexualisering
 De Tweede Kamer wordt eind 2009 geinformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De staatssecretaris zal met de Minister van Binnenlandse
zaken en Koninkrijkrelaties overleggen over de inzet van buurt- en wijkagenten
in scholen en de Tweede Kamer daarover informeren.
 [9-4-2009] Veiligheid in
en om het onderwijs
 Het overleg heeft
plaatsgevonden. De Tweede Kamer wordt na de zomer 2009 geinformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 In het late voorjaar van 2010 ontvangt de Kamer een
Proeve van Wet Passend onderwijs.
 [25-6-2009] Passend onderwijs
 De Tweede Kamer ontvangt in het late voorjaar van 2010 een Proeve van Wet
passend onderwijs.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
KENNIS
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer ontvangt in de tweede helft van 2009 de
verkenning over de mogelijkheiden van defuseren, voorzien van een beleidsreactie.
 [10-12-2008] Begroting
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 Er is begin maart 2009 een adviesaanvraag naar de Onderwijsraad gegaan over
de opting out. De Tweede Kamer kan aan het eind van 2009 het rapport met beleidsreactie
tegemoet zien.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
KINDEROPVANG
 
 
 
 
 
 
 
 
 De staatssecretaris verkent of er bij scholen behoefte
is aan regels voor de kwaliteit van
opleidingen, en wie die dan zou moeten ontwikkelen en zal de Kamer daarover
informeren.
 [23-10-2008]
Tussenschoolse opvang
 De inventarisatie
van de behoefte in het veld vergt meer tijd. De planning is dat aan de toezegging
in het najaar van 2009 wordt voldaan.
 
 
 
 
 
 
 
 Vóór de eerstvolgende begrotingsbehandeling
ontvangt de Kamer een indicatie wanneer helderheid verschaft kan worden over
de «gewenste uren-discussie».
 [2-6-2009] Wetsvoorstel Kinderopvang
 Op dit moment loopt het onderzoek. Conform planning zal de Tweede
Kamer voor de begrotingsbehandeling in het najaar van 2009 geïnformeerd
worden.
 
 
 
 
 
 
 
 In vervolg op de beleidsreactie op het rapport van
de Commissie Van Rijn, ontvangt de Kamer in het najaar een notitie over sluitende
dagarrangementen.
 [2-6-2009]
Wetsvoorstel Kinderopvang
 Conform
planning wordt de Tweede Kamer in het najaar 2009 geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De afspraken met GGD worden nader toegelicht (najaar
2009)
 [11-6-2009] Voor-
en vroegschoolse educatie
 Conform planning wordt de Tweede Kamer in het najaar van 2009
geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 Zo mogelijk volgt informatie over het aantal scholen
dat werkt met dagarrangementen.
 [23-10-2008]
Tussenschoolse opvang
 In december
2009 wordt de Tweede Kamer over het aantal scholen dat werkt met dagarrangementen
geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
MEDIA, LETTEREN EN BIBLIOTHEKEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Tweede Kamer ontvangt een brief over hoe het overleg
met de Europese Commissie is verlopen. Daarbij wordt ook ingegaan op de situatie
rond de «mustcarry».
 [21-11-2005] Mediabegroting 2006
 OCW wacht
in het kader van de lopende staatssteunzaak publieke
omroep op een schriftelijke reactie van de Europese
Commissie.
 
 
 
 
 
 
 
 De Tweede Kamer wordt na de visitatie van
komend voorjaar nader geïnformeerd over de criteria die de Wereldomroep
hanteert bij beleidskeuzes.
 [24-11-2008]
Wetgevingsoverleg Media
 Wereldomroep
heeft aangegeven dat het rapport in september 2009 zal verschijnen. Na het
verschijnen van het rapport zal de minister de Tweede Kamer zo snel mogelijk
het rapport toe zenden.
 
 
 
 
 
 
 
 Samen met de minister van Economische Zaken zal de
minister de Tweede Kamer in het najaar 2008 informeren over een programma
voor de creatieve industrie.
 [27-10-2008]Cultuur
en Subsidieplan Kunst van Leven,
wetgevingsoverleg in het kader van de begroting OCW[26-6-2008]Verzamel
algemeen overleg Cultuur
 In de brief
van 13 maart 2009 (kamerstuk 27 406, nr. 141) is een reactie op de evaluatie
van het programma voor de Creatieve Industrie naar de Tweede Kamer gestuurd.
Over het vervolg van het programma wordt de Tweede Kamer na het zomerreces
2009 geïnformeerd, zoals toegezegd in de brief van 29 mei 2009 (kamerstuk
31 700 VIII, nr. 193).
 
 
 
 
 
 
 
 De minister stuurt begin 2009 een brief aan de Tweede
Kamer over de regionale omroep waarin hij ook reageert op de initiatiefnota
Atsma «stemmen uit de regio».
 [24-11-2008] Wetgevingsoverleg Media (wetgevingsoverleg in het kader
van de begroting OCW)
 Bij de behandeling van de Mediabegroting
2009 op 24 november 2008 is de Tweede Kamer een brief over de regionale omroep
toegezegd. Dit is bevestigd in de brief van 19 december 2009 over de financiering
van de regionale omroep (kamerstuk 31 700 VIII, nr. 129). In de brief
van 29 mei 2009 (kamerstuk 31 700 VIII, nr 193) over de stand van zaken
en uitstel toezeggingen op terrein van de publieke omroep is
gemeld dat momenteel gesprekken worden gevoerd met IPO en ROOS over de regionale
omroep. Daarbij is aangegeven dat wordt verwacht de Tweede Kamer voor het
zomerreces de brief over de regionale omroep te kunnen sturen. De gesprekken
geven echter aanleiding tot nadere uitwerking en overleg. Thans wordt verwacht
de brief kort na het zomerreces 2009 te kunnen toesturen. Met de brief van
2 juli 2009 (kamerstuk 31 700 VIII, nr. 213) is dit aan de Tweede Kamer
gemeld.
 
 
 
 
 
 
 
 Begin 2009 wordt de Kamer geinformeerd over inspraakmodellen
voor kabelaanbod, inclusief een reactie op het voorstel van de heer Jasper
van Dijk over een programmaraad bij Digitenne
 [24-11-2008] Wetgevingsoverleg Media (wetgevingsoverleg in het kader
van de begroting OCW)
 Bij de behandeling van de Mediabegroting
2009 op 24 november 2008 is de Tweede Kamer toegezegd voor de zomer 2009 een
brief te sturen over een nieuw model voor de programmaraden. In die brief
wordt ook ingegaan op de positie van KPN/ Digitenne. In verband met nadere
afstemming met betrokken partijen van het nieuwe model wordt verwacht deze
brief kort na het zomerreces 2009 toe te kunnen sturen. In de brief van 2
juli 2009 (kamerstuk 31 700 VIII, nr. 213) is dit aan de Tweede Kamer
gemeld.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal het Commissariaat voor de Media vragen
om aan het slot van deze ledenwervingscampagne een evaluatierapport op te
stellen en dat naar hem te sturen. Vervolgens zal hij dat rapport, vergezeld
van zijn beleidsreactie, aan de Kamer sturen.
 [19-3-2009]Erkenningswet Publieke Omroep
 Het onderzoek is uitgezet bij het Commissariaat voor de Media
en het resultaat hiervan wordt in oktober 2009 verwacht.
 
 
 De minister informeert de Tweede Kamer over zijn
overleg met de minister van Economische Zaken over uitbreiding van de frequentieruimte
voor FunX.
 [24-11-2008]
Wetgevingsoverleg Media (wetgevingsoverleg in het kader van de begroting OCW)
 Bij de behandeling van de mediabegroting
2009 op 24 november 2008, is toegezegd de Tweede Kamer voor de zomer 2009
te informeren over het overleg met de minister van Economische Zaken over
uitbreiding van de frequentieruimte voor FunX. De staatssecretaris van EZ
bereidt mede namens de minister van OCW een
brief voor over het frequentiebeleid waarin dit onderwerp aan de orde komt.
Deze wordt dit najaar 2009 verstuurd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer ontvangt een brief over de ministeriële
regeling toezichtskosten
 [3-6-2009]Debat
wetsvoorstel 31 876 Wijziging Mediawet 2008
en de Tabakswet ter implementatie van de richtlijn Audiovisuele mediadiensten
 De planning verloopt gelijk met die
van de mediabegrotingsbrief 2010. De brief wordt medio november 2009 naar
de Tweede Kamer gestuurd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer ontvangt nadere informatie of het in het
debat genoemde voorbeeld van een sportorganisatie die aangemerkt wil worden
als mediadienst, voldoet aan de criteria van de wet.
 [3-6-2009]Debat wetsvoorstel 31 876 Wijziging Mediawet 2008
en de Tabakswet ter implementatie van de richtlijn Audiovisuele mediadiensten
 Medio oktober 2009 zal de Tweede
Kamer hierover worden geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 Bij de mediabegroting gaat de minister in op toezicht
op integriteit en sponsorregels en de eventuele juridische complicaties.
 [1-7-2009]Spoeddebat over mogelijke
schendingen bij de publieke omroep van
de Mediawet en de eigen gedragscode
m.b.t. inkomsten
 Er is een werkgroep
van OCW, Commissariaat voor de
Media en Nederlandse publieke omroep mee
aan de slag gegaan. Tijdens de mediabegroting 2010 wordt hierop ingegaan.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister gaat na of aan het Commissariaat voor
de Media meer bevoegdheden moeten worden toegekend en zal de Kamer daarover
schriftelijk informeren.
 [1-7-2009]Spoeddebat
over mogelijke schendingen bij de publieke omroep van
de Mediawet en de eigen gedragscode
m.b.t. inkomsten
 In juli 2009 is de
eerste bijeenkomst van werkgroep Toezichtinstrumentarium geweest. Werkgroep
bestaat uit mensen van OCW, Commissariaat
voor de Media en Nederlandse Publieke Omroep. Medio augustus 2009 is er een
vervolgbijeenkomst. Het streven is om de Tweede Kamer in september 2009 te
rapporteren over voorstellen.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zegt dat hij bij de begrotingsbehandeling
ten principale zijn overwegingen zal geven over de noodzaak dat bij de volgende
Grondwetswijziging een aanpassing van art. 7 GW zal worden meegenomen, mede
met het oog op ontwikkelingen rond mediadiensten op aanvraag.
 [3-6-2009]Debat wetsvoorstel 31 876
Wijziging Mediawet 2008 en de
Tabakswet ter implementatie van de richtlijn Audiovisuele mediadiensten
 De mediabegroting vindt jaarlijks plaats
in de tweede helft van november 2009.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zegt toe een voorstel te doen voor een
wetswijziging waarmee scherpere eisen worden gesteld aan de procedures bij
ledenwerving (o.a. cadeau’s, koppeling met gids)
 [19-3-2009] Erkenningswet Publieke Omroep
 De toezegging wordt meegenomen in de voorbereidingen
van het volgende wetsvoorstel. De start is in de 2e helft van 2009.
 
 
 
 
 
 
 
 De Tweede Kamer ontvangt de evaluatie van het stimuleringsfonds,
eind 2009.
 [26-11-2007]begroting
Media
 De Tweede Kamer ontvangt eind
2009 de evaluatie van het stimuleringsfonds. De Raad
voor Cultuur is bezig met de evaluatie.
 
 
 
 
 
 
 
 Het in de motie Van der Ham (kamerstuk 31 804,
nr. 60) gevraagde onderzoek naar de haalbaarheid van integratie van de taken
van omroepen (zgn. 39f-omropen) met de taken van omroepverenigingen en taakorganisaties
zal binnen een jaar, zoals gevraagd in de motie, naar de Kamer verzonden worden.
 [23-6-2009]vragen van het
lid Atsma over het bericht dat de Nederlandse Moslim Omroep per jaar tonnen
publiekgeld uitgeeft aan onderlinge twisten
 Wordt conform toezegging uitgevoerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De rapportages van de bv’s worden jaarlijks
aan de Kamer gestuurd
 [1-7-2009]Spoeddebat
over mogelijke schendingen bij de publieke omroep van
de Mediawet en de eigen gedragscode
m.b.t. inkomsten
 Wordt conform toezegging
uitgevoerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer ontvangt van de minister van OCW een
document , waarin de verschillende sturingsstelsels van wetenschappelijk onderzoek
in Europa in kaart worden gebracht.
 [14-5-2008]Stelsel en sturing wetenschappelijk
onderwijs
 Het Rathenau Instituut is gevraagd een overzicht op te stellen van de (wijzigingen)
in de wetenschapsstelsels van Europese landen. Dit overzicht is in concept
bijna gereed en zal vervolgens ter verificatie aan enkele buitenlandse experts
worden voorgelegd. In verband hiermee zal het overzicht de Tweede Kamer in
september 2009 bereiken. De Tweede Kamer is over dit uitstel geïnformeerd
bij brief van 20 mei 2009 (kamerstuk 31 288, nr. 55).
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
PRIMAIR ONDERWIJS
 
 
 
 
 
 
 
 
 Binnenkort komt schriftelijke informatie naar de
Kamer over de inzet van VVE-middelen «voor de hele ochtend».
 [11-6-2009]Voor-
en vroegschoolse educatie
 De Tweede Kamer wordt in september 2009 geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 Het onderzoek naar klachten wordt in 2009 uitgebreid
met klachten in het PO en het VO en zal opgenomen worden in het jaarwerkplan
2009
 [17-1-2008]Jaarwerkplan
2008 Inspectie van het onderwijs
( 31 200 VIII , nr. 60)
 De Inspectie van
het Onderwijs is conform de toezegging verzocht in het Jaarwerkplan 2009 aandacht
te besteden aan de uitbreiding van het onderzoek met klachten uit het primair
onderwijs en het voortgezet onderwijs. Aangezien dit niet kon worden opgenomen
in het Jaarwerkplan 2009 is het uitgesteld tot 2010.
 
 
 
 
 
 
 
 Later dit jaar zendt de staatssecretaris een analyse
over problematiek rond de instandhouding van scholen. De uitkomsten van de
gesprekken met de betrokkenen in de krimpregio’s worden in deze analyse
meegenomen.
 [9-4-2009]Algemeen
overleg bekostigingprimair onderwijs
in relatie tot demografische ontwikkelingen
 Conform de toezegging zal de Tweede Kamer vóór de begrotingsbehandeling
in het najaar van 2009 geïnformeerd worden over de problematiek rond
de instandhouding van scholen.
 
 
 
 
 
 
 
 De Tweede Kamer ontvangt in 2009 een rapport met
een beleidsdoorlichting onderwijsachterstandenbeleid2002–2008.
 [27-11-2008]Gewichtenregeling
en nieuwkomers uit MOE-landen
 Naar
verwachting zal de Tweede Kamer in september 2009 het rapport met een beleidsdoorlichting onderwijsachterstandenbeleid 2002–2008
ontvangen.
 
 
 
 
 
 
 
 De staatssecretaris inventariseert
bij de ouderorganisaties of er behoefte is aan betere informatie omtrent de
schoolkeuze en welke vorm die informatie zou moeten krijgen. De Tweede Kamer
wordt hierover hier geïnformeerd.
 [18-3-2008]Tegengaan segregatie in het basisonderwijs
 Het gesprek met de ouderorganisaties heeft op 13
mei 2009 plaatsgevonden. De Tweede Kamer zal voor november 2009 geïnformeerd
worden over de stand van zaken.
 
 
 
 
 
 
 
 De uitkomsten van het onderzoek «Taal»
worden in oktober 2009 naar de Kamer gezonden door de minister van WWI.
 [11-6-2009]Voor-
en vroegschoolse educatie
 De Tweede Kamer wordt conform de toezegging in oktober 2009 door
de minister van WWI geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer ontvangt begin 2009 het wetsvoorstel inzake
de invoering van referentieniveaus. De Staatssecretaris zegt toe, de Kamer
tegelijk daarmee schrijftelijk te zullen informeren over de normering die
wordt gehanteerd bij het benoemen van een school als «zwak» of «zeer
zwak»
 [13-11-2008]Kwaliteit in
het primair onderwijs
 Het wetsvoorstel
referentieniveaus zal naar verwachting eind 2009 aan de Tweede Kamer kunnen
worden aangeboden.
 
 
 
 
 
 
 
 Het wetsvoorstel inzake toekomstige toegankelijkheid
van kleine scholen wordt met spoed ingediend bij de Kamer en zal met terugwerkende
kracht in werking treden vanaf 1 augustus 2008.
 [1-12-2008]Initiatiefnota «Oog voor de toekomstige
toegankelijkheid – over kleine scholen»
 In de brief van 25 juni 2009 (kamerstuk 31 526, nr. 7) is
de Tweede Kamer geïnformeerd over de stand van zaken van het wetsvoorstel
kleine scholen.
 
 
 
 
 
 
 
 Vóór de behandeling van het wetsvoorstel
Goed Bestuur wordt ingegaan op de wijze waarop ouders geïnformeerd worden
over het predicaat «zeer zwakke school».
 [3-6-2009]Kwaliteit Onderwijs
in Regionaal en Stedelijk Gebied
 De Tweede Kamer ontvangt in september 2009 een brief over hoe de ouders geïnformeerd
kunnen worden over het predicaat «zeer zwakke school».
 
 
 
 
 
 
 
 In 2010 ontvangt de Kamer een tussenrapportage over
de resultaten van de experimenten inzake gemengde scholen en het onderzoek
What Works.
 [10-2-2009]De
verbindende schoolcultuur
 Met de brief
aan de Tweede Kamer van 4 juni 2009 (kamerstuk 29 544, nr. 190) is de
toezegging deels afgedaan. De toezegging zal in het voorjaar van 2010 geheel
worden nagekomen.
 
 
 
 
 
 
 
 De Tweede Kamer zal een feitelijke stand van zaken
ontvangen inzake de vrijwillige ouderbijdrage. (Dit zal opgenomen worden in
het werkprogramma van de inspectie)
 [15-5-2008]Gelijke kansen
 Om de uitkomsten te actualiseren
zal de Inspectie van het Onderwijs
worden gevraagd dit onderzoek in 2009 te herhalen en zal de Tweede Kamer vervolgens
worden geïnformeerd, naar verwachting begin 2010.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal de Kamer informeren over de resultaten
van het Platform allochtone ouders.
 [23-11-2005]Herijking gewichtenregeling basisonderwijs
 De Tweede Kamer wordt in het najaar 2009 geïnformeerd
op basis van de tussenresultaten.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
VOORTGEZET ONDERWIJS
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer wordt geïnformeerd over het inspectiekader
inzake leerwinst.
 [22-1-2009]Examens
in het voortgezet onderwijs 
 De staatssecretaris
is hierover in overleg met de Inspectie van het Onderwijs en zal de Tweede
Kamer vóór het eind van 2009 informeren.
 
 
 
 
 
 
 
 De technische uitwerking van de voorgestelde maatregelen
inzake de slaag/zakregeling zal, na overleg met het veld worden opgenomen
in een AMvB die aan de Kamer zal worden voorgehangen.
 [22-1-2009]Examens in het voortgezet onderwijs
 De concept-AMVB zal nog met het onderwijsveld
worden besproken. Zodra het Besluit is vastgesteld, zal het overeenkomstig
de artikelen 29 en 60 van de Wet op het voortgezet onderwijs aan de Tweede
Kamer worden voorgehangen. Naar verwachting zal dit in het voorjaar van 2010
zijn. De beoogde datum van inwerkingtreding van dit besluit is 1 augustus
2010, zodat de maatregelen met ingang van het schooljaar 2011/2012 geëffectueerd
kunnen worden. 
 
 
 
 
 
 
 
 De maatregelen inzake het verminderen van grote verschillen
tussen schoolexamen en centraal examen, de zgn. escalatieladder, zullen in
een voorhang-AMvB aan de Kamer worden voorgelegd.
 [22-1-2009]Examens in het voortgezet onderwijs
 De toegezegde voorhang-AMVB zal in procedure
worden gebracht nadat een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer is ingediend waarin
het sluitstuk van de escalatieladder wordt geregeld. De indiening van dit
wetsvoorstel wordt medio 2010 voorzien.
 
 
 Er komt een brief van de staatssecretarissen po en
vo over de kerndoelen
 [17-6-2009]Sexualisering in de
samenleving
 De Tweede Kamer wordt
in oktober 2009 geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer ontvangt jaarlijks een stand van zaken rapportage
invoering maatschappelijke stage,
inclusief de financiering.Eerste rapportage medio 2009
 [24-1-2008]Het plan van aanpak maatschappelijke
stage
 De Tweede
Kamer wordt in september 2009 geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 Kort na de zomer ontvangt de Kamer een eerste tussenstand
inzake de maatschappelijke stage m.n.
gericht op het aantal uren in het vmbo
 [22-6-2009] Wetgevingsoverleg jaarverslag (2008) en slotwetten onderwijsverslag
2008
 De Tweede Kamer wordt in september
2009 geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 Er zal overleg plaatsvinden met het CEVO over de
gang van zaken rond het examen Nederlands. De staatssecretaris zal de Kamer
hierover informeren
 [22-6-2009]
Wetgevingsoverleg jaarverslag (2008) en slotwetten onderwijsverslag 2008
 Het overleg heeft nog niet plaatsgevonden.
Zodra het overleg heeft plaatsgevonden wordt de Tweede Kamer over de uitkomst
geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 Binnenkort ontvangt de Kamer het inspectierapport
inzake het Islamitisch College Amsterdam en de beleidsreactie daarop.
 [3-6-2009]KwaliteitOnderwijs
in Regionaal en Stedelijk Gebied
 Inspectieonderzoek
moet nog gaan plaatsvinden. Na het onderzoek kan het rapport worden opgesteld,
waarna er een termijn van 6 weken staat voor hoor en wederhoor. Het inspectierapport
en de beleidsreactie daarop zal medio oktober 2009 naar de Tweede Kamer worden
verstuurd.
 
 
 
 
 
 
 
 In oktober ontvangt de Kamer van beide staatssecretarissen OCW een
brief inzake de herziening van de kerndoelen gericht
op seksualiteit, seksuele omgangsvormen en respect voor seksuele gerichtheid,
nadat hierover overleg met het veld is gevoerd.
 [1-7-2009]Sexualisering
 De Tweede Kamer wordt in oktober 2009 geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer wordt geïnformeerd over de pilots met
ouders inzake de horizontale verantwoording
 [20-5-2009] Beleidsreactie Onderwijstijd
 De Tweede Kamer wordt in oktober
2009 geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 In het najaar 2009 ontvangt de Kamer de evaluatie
van de assistentenopleiding.
 [20-5-2009]Wijziging
van de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs in
hoofdzaak ten behoeve van het volgen van assistentopleidingen in het voorbereidend middelbaar
beroepsonderwijs
 De Tweede Kamer wordt in oktober 2009 geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Tweede Kamer zal een wetsvoorstel ontvangen inzake
het elektronisch leerdossier, dat zal worden gekoppeld aan het onderwijsnummer.
 [18-6-2008]Parlementair
onderzoek commissie Dijsselbloem onderwijsvernieuwingen Tijd voor onderwijs
kamerstuk 31 007, nr. 17
 Er is
uitstel aangevraagd met een brief met de brief van 30 juni 2009 (kamerstuk
31 700 VIII, nr. 208). Het wetsvoorstel zal eind december 2009 naar de
Tweede Kamer worden verzonden.
 
 
 
 
 
 
 
 Begin volgend jaar ontvangt de Kamer de resultaten
van het onderzoek naar de stand van zaken van de kwaliteitszorg
in het voortgezet onderwijs
 [3-6-2009]Kwaliteit Onderwijs
in Regionaal en Stedelijk Gebied
 De Tweede Kamer ontvangt begin 2010 de resultaten van het onderzoek.
 
 
 
 
 
 
 
 De monitoring zal
plaatsvinden in «De staat van het Onderwijs» (Onderwijsverslag)
 [20-5-2009] Beleidsreactie
Onderwijstijd
 De Tweede Kamer wordt
conform de toezegging geinformeerd met het Onderwijsverslag dat in mei 2010
verschijnt.
 
 
 
 
 
 
 
 De voorstellen over medezeggenschap worden verder
uitgewerkt en komen medio 2010 naar de Kamer.
 [20-5-2009] Beleidsreactie Onderwijstijd
 De voorstellen worden momenteel uitgewerkt. De Tweede Kamer wordt
medio 2010 geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 Bij de evaluatie van de tweede fase wordt ingegaan
op de aansluiting van de profielen op het vervolgonderwijs.
 [23-4-2008]Tweede Fase/profielcommissie
 Het GION/CITO rapport wordt in 2011
opgeleverd. Daarna zal het rapport aan de Kamer worden aangeboden.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer zal via een monitor op
de hoogte worden gehouden van de mogelijke effecten van de maatregelen inzake
de slaag/zakregeling
 [22-1-2009]Examens
in het voortgezet onderwijs
 De voorbereiding
van het wetsvoorstel ten behoeve van examens 2012 is van start gegaan. De
eerste monitor vindt plaats in
juni 2012; de tweede in juni 2013 en de derde monitor vindt
plaats in 2014.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
VOORTIJDIG SCHOOLVERLATEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer wordt geïnformeerd over een onderzoek
naar het in beeld brengen van leerlingen in het niet-bekostigde onderwijs
via het onderwijsnummer.
 [19-5-2009]Wijz. Leerplichtwet
1969; i.v.m. onder meer het vereenvoudigen van de procedure voor verzuimmelding
(31 829)
 De Tweede Kamer zal
vóór 15 september 2009 een brief ontvangen met informatie over
de wijze waarop leerlingen aan niet-bekostigde instellingen in beeld worden
gebracht.
 
 
 
 
 
 
 
 Na één jaar integrale evaluatie van
de uitwerking van de wetswijzigingen in verband met het digitale verzuimloket,
waarin aandacht wordt besteed aan de rol van scholen, IBG en de inspectie.
 [19-5-2009]Wijz. Leerplichtwet
1969; i.v.m. onder meer het vereenvoudigen van de procedure voor verzuimmelding
(31 829)
 Conform de toezegging
zal in 2010 een evaluatie worden gehouden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
WETGEVING EN JURIDISCHE ZAKEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 Er komt een kabinetsreactie op de evaluatie van de
wet gelijke behandeling.
 [19-3-2008]
Ingebrekestelling door Europese Commissie inzake gelijke behandeling
 Met de brief van BZK (kamerstuknr. 28 481,
nr. 5) is het OCW-deel van deze
toezegging afgedaan. De kabinetsreactie op het advies van de Raad van State
over de enkele-feitconstructie zal door de minister van BZK aan de Tweede
Kamer worden gestuurd.
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer zal in het vroege voorjaar van 2009 het
wetsvoorstel om de samenwerkingsschool bestuurlijk mogelijk te maken, ontvangen.
 [1-12-2008] Initiatiefnota
Oog voor de toekomstige toegankelijkheid – over kleine scholen
 Uiterlijk eind september 2009 zal het wetsvoorstel
worden ingediend.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister komt na de zomer van 2009 met een wetsvoorstel
over gezichtsbedekkende kleding, niet alleen voor primair onderwijs, voortgezet
onderwijs en beroeps- en volwasseneneducatie,
maar ook voor het hoger onderwijs.
 [26-11-2008] Gelaatsbedekkende
kleding
 Wetsvoorstel komt na de zomer
2009.
 
 
 
 
 
 
 
 Voor de zomer van 2010 zal de minister bij de Kamer
een wetsvoorstel indienen waarin het verhaalsrecht wordt geregeld
 [18-6-2009]Wijziging Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek; versterking
besturing (31 821)
 Verloopt conform
toezegging.
 
 
 
 
 
 
 
 Op grond van artikel 1.7a, zoals opgenomen in dit
wetsvoorstel, moet de grondslag voor een experiment worden neergelegd in een
(voorhang-)AMvB. Indien er een experiment wordt voorgesteld op het gebied
van medezeggenschap zal de minister in de AMvB opnemen dat de medezeggenschapsraad
van de instelling moet instemmen met de deelname aan
het experiment
 [18-6-2009]Wijziging
Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek; versterking besturing (31 821)
 Zal gevolg aan worden gegeven indien een dergelijke
amvb wordt opgesteld.
 
 
 
 
 
 
 
 
 TOEZEGGINGEN
EERSTE KAMER
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE
 
 
 
 
 
 
 
 
 De minister-president zegt de Kamer toe te zullen
kijken naar de suggesties van de heer Thissen om uitstroom van
jongeren zonder startkwalificatie tegen
te gaan.
 [4-11-2008] Algemene
Politieke Beschouwingen
 Conform toezegging
zal naar de suggesties van dhr. Thissen worden gekeken en eventueel zullen
zij worden uitgevoerd.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
zegt toe de Eerste Kamer het rapport over de toepassing van de richtlijn inzake
de erkenning van EG-beroepskwalificaties, dat de regering over twee jaar aan
de Europese Commissie zal zenden, ook zal zenden naar de Eerste Kamer.
 [4-12-2007]het wetsvoorstel Algemene
wet erkenning EG-beroepskwalificaties[11-10-2007]algemene wet erkenning
EG beroepskwalificaties
 Zodra het
rapport is ontvangen (naar verwachting eind 2009) wordt dit ook aan Eerste
Kamer gestuurd.
 
 
 
 
 
 
 
 De staatssecretaris zegt toe het adviesrecht, de
voordracht en de one-tier board (functionele scheiding tussen bestuur en toezicht
binnen één orgaan) over 3 jaar te evalueren.
 [10-3-2009]Wijziging van de Wet educatieen beroepsonderwijs inzake
colleges van bestuur en raden van toezicht
 Evaluatie vindt plaats voorjaar 2012. Eerste Kamer ontvangt conform toezegging
de uitkomsten van de evaluatie.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
CULTUREEL ERFGOED
 
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal in vervolgoverleg treden met de VNG,
teneinde nader te formuleren wat de randvoorwaarden zijn voor een onafhankelijk
opererende gemeentelijke monumentencommissie
(o.a. op het punt van de compatibiliteit van functies).
 [9-12-2008]Wijziging van de Monumentenwet 1988
in verband met onder meer beperking van de ministeriële adviesplicht
bij aanvragen om een monumentenvergunning
 Met de brief van 7 juli 2009, DCE
127 407 is uitstel aan de Eerste Kamer gevraagd, waarmee zij akkoord
is gegaan. In september 2009 zal de minister de Eerste Kamer informeren.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal als onderdeel van de beleidsbrief
modernisering monumentenzorg
ruim aandacht besteden aan de RACM (in het licht van de veranderende adviesrol
naar gemeenten door afschaffing van de dubbele adviesplicht).
 [9-12-2008]Wijziging van de Monumentenwet 1988
in verband met onder meer beperking van de ministeriële adviesplicht
bij aanvragen om een monumentenvergunning
 De minister zal voorafgaande het
algemeen overleg Modernisering Monumentenzorg
op 8 oktober 2009 een brief aan de Tweede Kamer sturen, en daarvan een afschrift
aan de Eerste Kamer doen toekomen.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal eind 2009 een nadere evaluatie laten
plaatsvinden om te onderzoeken of de initiatieven tot verbetering van kwaliteit en
deskundigheid van de gemeentelijke monumentencommissies,
een meetbaar effect hebben gehad.
 [9-12-2008]Wijziging van de Monumentenwet 1988
in verband met onder meer beperking van de ministeriële adviesplicht
bij aanvragen om een monumentenvergunning
 Conform de toezegging zal de minister
eind 2009 een nadere evaluatie laten plaatsvinden om te onderzoeken of de
initiatieven tot verbetering van kwaliteiten
deskundigheid van de gemeentelijke monumentencommissies,
een meetbaar effect hebben gehad.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
zegt toe te zullen nagaan of er een vervolg mogelijk en nodig is op het NWO-programma
De oogst van Malta teneinde te waarborgen dat opgravingsresultaten hun weerslag
vinden in (academische) kennis.
 [19-12-2006]
Wetsvoorstel archeologische monumentenzorg
 Het programma Odyssee (wetenschappelijke
ontsluiting van onuitgewerkt archeologisch onderzoek) waar de de minister
van OCW € 3 miljoen
voor beschikbaar heeft gesteld is op 1 september 2008 van start gegaan. Het
heeft een looptijd van 4 jaar.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
zegt toe te zullen monitoren
in hoeverre de toevallige financiele situatie van een gemeente of provincie
toch meeweegt bij het al dan niet toekennen van compensatie voor excessieve
kosten.
 [19-12-2006] Wetsvoorstel
archeologische monumentenzorg
 De Eerste Kamer zal in 2011 worden
geïnformeerd in het kader van de evaluatie WAM/BAMZ.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal in de evaluatie van de Wet Archeologische Monumentenzorg
aandacht besteden aan de vraag in hoeverre gemeenten invulling hebben gegeven
aan hun verantwoordelijkheid om regels te kunnen vaststellen ter bescherming
van (verwachte) archeologische waarden.
 [9-12-2008]Wijziging van de Monumentenwet 1988
in verband met onder meer beperking van de ministeriële adviesplicht
bij aanvragen om een monumentenvergunning
 Conform toezegging zal de minister
in de evaluatie van de Wet Archeologische Monumentenzorg
aandacht besteden aan de vraag in hoeverre gemeenten invulling hebben gegeven
aan hun verantwoordelijkheid om regels te kunnen vaststellen ter bescherming
van (verwachte) archeologische waarden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
MEDIA, LETTEREN EN BIBLIOTHEKEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zegt de Eerste Kamer toe dat hij het
belang van de regiotalen bij de regionale omroepen zal benadrukken.
 [16-12-2008]Vaststelling van een
nieuwe Mediawet
 Bij de behandeling van de Mediabegroting 2009 op
24 november 2008 is de Tweede Kamer een brief over de regionale omroep toegezegd.
Dit is bevestigd in de brief van 19 december (kamerstuk 31 700 VIII,
nr. 129) over de financiering van de regionale omroep. In mijn brief van 29
mei 2009 (kamerstuk 31 700 VIII, nr. 193) over de stand van zaken en
uitstel toezeggingen op terrein van de publieke omroep is
gemeld dat momenteel gesprekken worden gevoerd met IPO en ROOS over de regionale
omroep.De gevoerde gesprekken gaven aanleiding tot nadere uitwerking en overleg,
waardoor de oorspronkelijke planning niet meer haalbaar was. Nu is de verwachting
dat de brief over de regionale omroep kort na het zomerreces 2009 naar de
Tweede Kamer kan worden gestuurd. De minister zal zijn toezegging aan de Eerste
Kamer om het belang van de regiotalen bij de regionale omroepen meenemen in
deze brief.
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zegt de Eerste Kamer toe apart terug
te komen op de artikelen die betrekking hebben op haat zaaien, gelet op de
bij de plenaire behandeling gesignaleerde problemen rond de proportionaliteit
van het uitzendverbod en de werking die daarvan uitgaat. Het betreft de artikelen
7.15, 2.32, 2.33, 2.42, 2.46, 2.47, 2.65 van de Mediawet.
 [16-12-2008]Vaststelling
van een nieuwe Mediawet
 Justitie zal onderzoeken welke mogelijkheden
het strafrecht biedt om de bepalingen aangaande haat zaaien adequaat te regelen.
Naar aanleiding van deze onderzoeken zal worden bekeken wat dit voor de mediawettelijke
regeling betekent.
 
 
 
 
 
 
 
 
 DIRECTIE
VOORTGEZET ONDERWIJS
 
 
 
 
 
 
 
 
 De staatssecretaris zal bij de evaluatie van de Wet
voorzieningenplanning scholen het punt van schoolbesturen die tegen hun wil
zijn uitgesloten van het RPO bekijken en (indien voorkomend) situaties in
beeld brengen waarin het mis is gegaan
 [1-7-2008]Wetsvoorstel modernisering , vereenvoudiging en beperking
van de wettelijke regels over de voorzieningenplanning bij scholen (31 310
Eerste Kamer)
 De evaluatie staat gepland
voor 2013. De Eerste Kamer wordt over de uitkomsten geinformeerd.
 
 
 
 
 BIJLAGE 2. RWT’S EN ZBO’S
 De rijksbegrotingvoorschriften schrijven voor dat in de begroting een
bijlage wordt opgenomen met een opsomming van alle RWT’s en ZBO’s
die onder de verantwoordelijkheid van het departement vallen, de bijdrage
van het departement aan deze instellingen en het beleidsartikel waarop die
bijdrage wordt verantwoord. Onderstaan zijn deze gegevens opgenomen, waarbij
wordt aangetekend dat voor wat betreft de schoolinstellingen, de gegevens
per schoolsoort zijn geaggregeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Instelling
 RWT
 ZBO
 Bedrag (x € 1 miljoen)
 Artikel
 
 
 Stimulerings- en verdeelfondsen-kunstenfondsen
 Ja
 Ja
 
 14
 
 
 • Stichting fonds voor beeldende
kunsten, vormgeving en bouwkunst
 
 
 23,1
 
 
 
 • Stichting fonds voor de podiumkunsten+
 
 
 63,8
 
 
 
 • Stichting fonds voor cultuurparticipatie
 
 
 17,5
 
 
 
 • Mondriaanstichting
 
 
 19,2
 
 
 
 • Stichting Nederlands fonds voor de film
 
 
 36,2
 
 
 
 • Stichting stimuleringsfonds voor de architectuur
 
 
 4,1
 
 
 
 Stimulerings- en verdeelfondsen – letterenfondsen
 Ja
 Ja
 
 
 
 
 • Stichting fonds voor de letteren
 
 
 6,4
 14
 
 
 • Stichting Nederlands literair productie- en
vertalingsfonds
 
 
 3,8
 14
 
 
 • Stichting stimuleringsfonds Ned. culturele
omroepproducties (STIFO)
 
 
 17,5
 15
 
 
 Commissariaat voor de Media
 Ja
 Ja
 4,0
 15
 
 
 Nederlandse Omroepstichting (NOS)
 Ja
 Ja1
 89,7
 15
 
 
 Omroepbestel (alleen landelijk)
 Ja
 
 662,3
 15
 
 
 Bevoegde gezagsorganen primair onderwijs2 (ca 8000
scholen, waarvan 33% openbaar. Hier is het totale bedrag voor primair
onderwijs genoemd)
 Ja
 
 9 127,0
 1
 
 
 Bevoegde gezagsorganen voortgezet onderwijs 3
 Ja
 
 6 446,2
 3
 
 
 Regionale verwijzingscommissie VO
 
 Ja1
 7,1
 3
 
 
 Regionale Opleidingscentra (ROC’s) en vakinstellingen
 Ja
 
 2 642,9
 4
 
 
 Kenniscentra voor beroepsonderwijs en
bedrijfsleven (voorheen Landelijke organen voor beroepsonderwijs)
 Ja
 Ja1
 117,7
 4
 
 
 Vereniging voor landelijke organen beroepsonderwijs(COLO)
 Ja
 
 0,8
 4
 
 
 Instellingsbesturen hogescholen4
 Ja
 
 2 377,3
 6
 
 
 Instellingsbesturen universiteiten5
 Ja
 
 3 166,0
 7
 
 
 Open Universiteit Nederland5
 Ja
 
 42,0
 7
 
 
 Academische Ziekenhuizen
 Ja
 
 557,6
 7
 
 
 Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO)
 Ja
 Ja
 4,0
 7
 
 
 Rijksmusea6
 Ja
 
 115,3
 14
 
 
 Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen
(KNAW)
 Ja
 Ja1
 90,8
 16
 
 
 Nederlandse Org. voor Toegepast Natuurwetenschappelijk
Onderzoek (TNO)
 Ja
 Ja1
 191,4
 16
 
 
 Koninklijke Bibliotheek (KB)
 Ja
 Ja 1
 46,4
 16
 
 
 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
(NWO)
 Ja
 Ja
 313,4
 16
 
 
 Stichting Participatiefonds
 Ja
 Ja
 3,0
 1
 
 
 Stichting Vervangingsfonds
 Ja
 Ja
 11,4
 1
 
 
 Landelijke geschillencommissie weer samen naar school
 
 Ja1
 0,1
 1
 
 
 Stimuleringsfonds voor de Pers
 ja
 Ja
 2,3
 15
 
 
 College voor examens
 
 Ja1
 6,3
 3,4
 
 
 
 
 
 1 Betreft ZBO’s die niet onder de werking van de kaderwet
ZBO’s worden gebracht vanwege het ontbreken van openbaar gezag omdat
het deeltijd-zbo’s betreft, dan wel omdat sprake is van een heroverweging/herstructurering
 
 2 Voor zover het onderwijsinstellingen betreft waar de gemeente
het bevoegd gezag is, zijn deze instellingen niet aan te merken als RWT
 
 3 Idem
 
 4 Betreft middelen die nagenoeg geheel direct en indirect aan
de hogescholen beschikbaar worden gesteld
 
 5 De definitieve rijksbijdragen aan de universiteiten kunnen
als gevolg van wijzigingen in bekostigingsgegevens enigermate afwijken van
de gepresenteerde bedragen. Aan de hier genoemde bedragen kunnen geen rechten
worden ontleend.
 
 6 Betreft 17 musea die vallen onder de Wet verzelfstandiging
rijksmuseale diensten.
 BIJLAGE 3. AFKORTINGENLIJST
 
 
 
 
 
 
 aoc
 agrarisch opleidingscentrum
 
 
 AWT
 Adviesraad voor
het Wetenschaps- en Technologiebeleid
 
 
 bbl
 beroepsbegeleidende
leerweg
 
 
 BISON
 Beraad Internationale Samenwerking Onderwijs
 
 
 bol
 beroepsopleidende
leerweg
 
 
 BPRC
 Biomedical Primate Research Centre
 
 
 bpv
 Beroepspraktijkvorming
 
 
 BRIN
 Basisregistratie
instellingen
 
 
 Bsik
 Besluit subsidies
investeringen kennisinfrastructuur
 
 
 cao
 collectieve arbeidsovereenkomst
 
 
 CBS
 Centraal Bureau voor
de Statistiek
 
 
 CERN
 Centre Européen
pour la Recherche Nucléaire, Europese organisatie voor kern- en hoger
energiefysica
 
 
 CINOP
 Centrum voor innovatievan
opleidingen
 
 
 Cito
 Centraal instituut
voor toetsontwikkeling
 
 
 cjp
 cultureel jongerenpaspoort
 
 
 ckv
 culturele en kunstzinnige
vorming
 
 
 CPB
 Centraal Planbureau
 
 
 CPG
 Centrum voor Parlementaire
Geschiedenis
 
 
 CWI
 Centrum voor Werk
en Inkomen
 
 
 CWTS
 Centrum voor Wetenschaps-
en Technologie Studies
 
 
 Delta
 Dutch education:
learning at top level abroad
 
 
 EIB
 Europees Instituut
voor Bestuurskunde
 
 
 EMBC
 European Moleculair
Biology Conference
 
 
 EMBL
 European Moleculair
Biology Laboratory
 
 
 EP
 Europees Platform
 
 
 ESA
 European Space Agency
 
 
 ESF
 Europees Sociaal Fonds
 
 
 ESO
 European Southern
Observatory, Europese organisatie voor astronomisch onderzoek
 
 
 EU
 Europese Unie
 
 
 EUA
 European University
Association
 
 
 EVD
 Economische Voorlichtingsdienst
 
 
 evc
 erkenning van verworven
competenties
 
 
 FES
 Fonds Economische Structuurversterking
 
 
 fte
 fulltime equivalent
(formatie-eenheid of voltijdse baan)
 
 
 GSB
 Grote Stedenbeleid
 
 
 gti’s
 grote technologische
instituten
 
 
 HGIS
 Homogene Groep Internationale Samenwerking
 
 
 Huygens
 High-level university
year to gain excellence in The Netherlands
 
 
 IB
 Internationaal Beleid
 
 
 IB-Groep
 Informatie Beheer
Groep
 
 
 IBO
 interdepartementaal
beleidsonderzoek
 
 
 IC
 Internationaal Cultuurbeleid
 
 
 ICB
 Inspectiecultuurbezit
 
 
 ICE
 Instituut voor cultuurethiek
 
 
 ICT
 Informatie- en Communicatie Technologie
 
 
 id
 institutional development
 
 
 IISG
 Internationaal Instituut
voor Sociale Geschiedenis
 
 
 IMON
 Rapport Internationale
Mobiliteit in het Onderwijs
 
 
 IPO
 Interprovinciaal Overleg
 
 
 ISO
 Interstedelijk Studentenoverleg
 
 
 ITER
 International Thermonuclear
Experimental Reactor
 
 
 KANS
 Koninkrijk der Nederlanden,
Algemeen programma voor Nauwe Samenwerking tussen Scholen
 
 
 Kbb’s
 Kenniscentra
beroepsopleiding bedrijfsleven
 
 
 KCE
 Kwaliteitscentrum examensmbo
 
 
 KNAW
 Koninklijke Nederlandse
Academie van Wetenschappen
 
 
 LSVb
 Landelijke Studentenvakbond
 
 
 MARIN
 Maritiem Research
Instituut Nederland
 
 
 MOU
 Memorandum of understanding
 
 
 NLR
 Nationaal Lucht- en
Ruimtevaartlaboratorium
 
 
 NTU
 Nederlandse Taalunie
 
 
 Nuffic
 Netherlands Universities Foundation For International
Cooperation
 
 
 NWO
 Nederlandse organisatie
voor Wetenschappelijk Onderzoek
 
 
 OCW
 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 
 
 OESO
 Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling
 
 
 PISA
 Programme for International
Student Assessment
 
 
 PRO
 Praktijkonderwijs
 
 
 Raak
 Regionale actie en
aandacht voor kennisinnovatie
 
 
 RHC
 Regionaal historisch
centrum
 
 
 RMC
 Regionale meld- en
coördinatiefunctie
 
 
 ROC
 Regionaal opleidingscentrum
 
 
 RWT
 Rechtspersoon met
een wettelijke taak
 
 
 SCP
 Sociaal en Cultureel
Planbureau
 
 
 SIA
 Stichting Innovatie
Alliantie
 
 
 STT
 Stichting Toekomstbeeld
der Techniek
 
 
 SURF
 Samenwerkingsorganisatie
voor netwerkdienst-verlening en informatieen communicatietechnologie in het hoger
onderwijs en onderzoek
 
 
 SUS
 Stichting UAF Steunpunt
 
 
 TK
 Tweede Kamer
 
 
 tlo
 tegemoetkoming lerarenopleiding
 
 
 TNO
 Nederlandse organisatie
voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek
 
 
 TS17-
 Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten voor leerlingen tot
18 jaar in het voortgezet onderwijs en de beroepsopleidende
leerweg(volgens hoofdstuk 3 van de WTOS)
 
 
 TS18+
 Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten voor leerlingen ouder
dan 18 jaar in (deeltijd) voortgezet onderwijs die geen recht meer hebben
op vo18+ en studerenden in het hoger onderwijs van
18 jaar en ouder aan lerarenopleidingen die
geen recht meer hebben op WSF (volgens
hoofdstuk 5 van de WTOS)
 
 
 TUD
 Technische Universiteit
Delft
 
 
 UAF
 Universitair Asiel
Fonds
 
 
 Ud
 universitair docent
 
 
 uhd
 universitair hoofddocent
 
 
 UNESCO
 United Nations Educational Scientific and Cultural Organisation
 
 
 UNU
 United Nations University
 
 
 vavo
 voortgezet algemeen
volwassenenonderwijs
 
 
 VHTO
 Stichting vrouwen
en hoger technisch onderwijs
 
 
 vmbo
 voorbereidend middelbaar
beroepsonderwijs
 
 
 VNG
 Vereniging van Nederlandse
Gemeenten
 
 
 vo18+
 Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten voor leerlingen van
18 jaar en ouder in het voortgezet onderwijs (volgens hoofdstuk 4 van de WTOS)
 
 
 VSNU
 Vereniging van Samenwerkende
Nederlandse Universiteiten
 
 
 VSWO
 Vereniging van Samenwerkende
Werkgeversorganisaties in het Onderwijs
 
 
 vso
 voortgezet speciaal
onderwijs
 
 
 vsv
 voortijdig
schoolverlaten
 
 
 vve
 voor-
en vroegschoolse educatie
 
 
 WEB
 Wet educatie en beroepsonderwijs
 
 
 WEC
 Wet op de expertisecentra
 
 
 WHW
 Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek
 
 
 WOR
 Wet op de ondernemingsraden
 
 
 WPO
 Wet op het primair
onderwijs
 
 
 WRR
 Wetenschappelijke
Raad voor het Regeringsbeleid
 
 
 WSF
 Wet op de studiefinanciering
 
 
 wsns
 weer samen naar school
 
 
 WTOS
 Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten
 
 
 WVO
 Wet op het voortgezet
onderwijs
 
 
 ZAT
 Zorg Advies Teams
 
 
 ZBO
 zelfstandig bestuursorgaan
 
 
 
 
 BIJLAGE 4. BEGRIPPENLIJST
 Algemeen voortgezet onderwijs (avo)
 Het avo omvat mavo (vaak opgegaan in vmbo) en havo. Mavo duurt 4 jaar
en is voor leerlingen van 12–16 jaar. Havo duurt 5 jaar en is voor leerlingen
van 12–17 jaar.
 Apparaatskosten
 Het totaal van de personele en materiële uitgaven (voor huisvesting,
energie, apparatuur, schoonmaken etc.) van het ministerie.
 Artikel
 Eenheid voor het boeken van uitgaven of ontvangsten op de begroting. Begrotingsartikelen
hebben een uniek nummer op de begroting en zijn veelal op te splitsen in meerdere
artikelonderdelen.
 Artikelonderdeel
 Onderdeel van een begrotingsartikel. De uitsplitsing naar artikelonderdelen
wordt opgenomen in de verdiepingsbijlage (samenvattend deel) bij de begroting.
Artikelonderdelen maken geen deel uit van de begrotingsstaat.
 Aspasia
 Stimuleringsprogramma dat beoogt een initiërende bijdrage te leveren
aan de vergroting van de doorstroom van vrouwen van universitair docent naar
universitair hoofddocent.
 Assistentopleiding
 De assistentopleiding duurt een half tot één jaar en leidt
op tot niveau één van de beroepsopleidingen. Er zijn vier niveaus,
niveau één is het laagste niveau, eenvoudig uitvoerende werkzaamheden
in het vmbo. Er zijn geen vooropleidingseisen. Leerlingen zijn meestal vanaf
circa 16 jaar oud.
 Basisberoepsopleiding
 De basisberoepsopleiding duurt twee tot drie jaar en leidt op tot niveau
twee van de beroepsopleidingen. Er zijn vier niveaus, het vierde niveau is
het hoogste niveau. Er zijn geen vooropleidingseisen. Leerlingen die naar
een basisberoepsopleiding gaan zijn ca. 16 jaar oud.
 Basisonderwijs
 Basisonderwijs wordt gegeven aan scholen voor (speciaal) basisonderwijs
en is bestemd voor leerlingen van 4 tot 12 (maximaal 14) jaar. Het onderwijs
omvat in principe acht aaneensluitende jaren.
 Basisvorming
 Vmbo, mavo, havo en vwo beginnen met een periode van basisvorming van
drie jaar. Het doel is een brede vorming te geven aan leerlingen tussen 12
en 15 jaar. Er is geen strikte scheiding tussen algemene en technische vakken.
Basisvorming is geen schooltype, maar een inhoudelijke vernieuwing die geldt
voor alle schooltypen binnen het voortgezet onderwijs die aanvangen na het
basisonderwijs.
 Baten-lastendiensten
 Een baten-lastendienst is één van de modellen voor verzelfstandiging,
namelijk een interne verzelfstandiging met een beheersmatig karakter. De ministeriële
verantwoordelijkheid en het budgetrecht van de Kamer worden door deze verzelfstandiging
niet ingeperkt. Een baten-lastendienst past een baten-lastenstelsel
toe, heeft een afzonderlijke plaats in de begroting en voert een administratie
los van de begrotingsadministratie van het moederministerie.
 Baten-lastenstelsel
 In een baten-lastenstelsel worden de uitgaven en ontvangsten toegerekend
aan het tijdvak waarin het verbruik van goederen en diensten plaatsvindt en
de baten ontstaan. Dit stelsel maakt het mogelijk om de integrale kosten en
opbrengsten af te leiden uit de administratie en leidt daarmee tot een doelmatiger
beheer.
 Bedrijfsvoering
 Het geheel van activiteiten inzake de aanwending van financiële,
materiële en informatiemiddelen in het kader van de beleids- en begrotingsprocessen
waarvoor de minister verantwoordelijkheid draagt.
 Begrotingswet
 Wet waarbij de financiële vastlegging van het te voeren beleid met
betrekking tot een begrotingsjaar is geautoriseerd. De wet bevat ramingen
van de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten.
 Beleidsevaluatie
 Onderzoek naar de effectiviteit en doelmatigheid van het te voeren (ex
ante) en/of gevoerde (ex post) beleid.
 Beleidsintensivering
 Verhoging van uitgaven en/of verlaging van ontvangsten ten opzichte van
de begroting en/of de meerjarencijfers, waaraan een beleidsbeslissing ten
grondslag ligt.
 Beleidsmatig verplichte uitgaven
 De uitgaven op basis van meerjarige beleidsprogramma’s (zoals een
subsidieregeling of een investeringsprogramma) waarmee de Tweede Kamer heeft
ingestemd. Het gaat dan om uitgaven in bijvoorbeeld nota’s van het kabinet,
waarvan is verondersteld dat de uitgaven binnen de geëxtrapoleerde meerjarencijfers
zijn gedekt. Ook afspraken met andere overheden behoren hiertoe.
 Beleidsterrein
 Het beleidsterrein is de afbakening van een aandachtsgebied binnen de
taakopdracht van het departement. Per begroting worden de begrotingsartikelen
zodanig afgebakend en gegroepeerd dat deze gezamenlijk een helder beeld geven
van de onderwerpen van beleid.
 Beroepskolom
 De doorstroom van vmbo, via mbo, naar hbo.
 Beroepsonderwijs
 Beroepsonderwijs sluit aan op het voorbereidend beroepsonderwijs (vbo)
en het algemeen voortgezet onderwijs (avo), en is voor leerlingen vanaf ca.
16 jaar. Vanaf augustus 1997 omvat het beroepsonderwijs vier opleidingsniveaus:
de assistent opleiding, de basisberoepsopleiding, de vakopleiding en de middenkader-
of specialistenopleiding. Alle opleidingen bevatten een beroepsopleidende
leerweg (beroepspraktijkvorming 20–60%) en een beroepsbegeleidende
leerweg (meer dan 60% beroepspraktijkvorming).
 Beroepspraktijkvorming
 Het onderricht in de praktijk van het beroep.
 Breed maatschappelijk functioneren
 Opleidingen gericht op breed maatschappelijk functioneren maken deel uit
van de educatie en zijn gericht op het eindniveau van de eerste fase van het
vo (basisvorming). De opleidingen zijn bedoeld als voorbereiding op een voortgezette
opleiding, bijvoorbeeld in het beroepsonderwijs. De opleidingen zijn uitsluitend
gericht op volwassen. Zie ook educatie.
 Budgettair neutraal
 Zonder effect op het saldo van uitgaven en ontvangsten van de begroting.
 Centraal examen
 Het centraal examen is een landelijk examen en voor alle scholen gelijk.
Het maakt samen met het schoolexamen deel uit van het eindexamen voor voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs (vwo), hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo),
middelbaar algemeen voortgezet onderwijs (mavo) en de algemene vakken in het
voorbereidend beroepsonderwijs. Zie eindexamen.
 Certificaat
 Voor een met succes afgerond vak of deelkwalificatie kan een certificaat
worden verkregen. Meerdere certificaten kunnen leiden tot een diploma, ter
afsluiting van een volledige opleiding. Certificaten zijn te behalen in het
algemeen vormend onderwijs, het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs,
het voorbereidend beroepsonderwijs, educatie en beroepsonderwijs (vanaf 1-8-97)
en de Open Universiteit. Bij voldoende afsluiten van de opleiding schoolleiders
primair onderwijs wordt ook een certificaat behaald.
 Deelkwalificatie
 Het mbo kent eindtermen die aangeven wat de leerlingen aan kennis en vaardigheden
moeten leren. Het examenprogramma wordt vastgesteld op basis van de eindtermen
en ingedeeld in onderdelen die overeenstemmen met deelkwalificaties. Deelkwalificaties
hebben elk een betekenis in het kader van de beroepsuitoefening of doorstroming
naar het vervolgonderwijs.
 Diploma
 Bij het met succes afronden van bepaalde opleiding wordt een diploma verkregen.
Dit geldt voor het algemeen vormend onderwijs (avo), het voorbereidend wetenschappelijk
onderwijs (vwo), educatie en beroepsonderwijs (na 1–8-97) en voor de
deeltijd opleiding tot leraar speciaal onderwijs.
 Doelmatigheidskengetal
 Een doelmatigheidskengetal geeft de kostprijs per activiteit of prestatie
aan.
 Doeltreffendheidskengetal
 Een doeltreffendheidskengetal geeft de mate aan waarin zich beoogde en
niet beoogde effecten van beleid voordoen.
 Educatie
 Educatie is gericht op het leren functioneren in de samenleving. Het omvat
opleidingen gericht op breed maatschappelijk functioneren, opleidingen Nederlands
als tweede taal en opleidingen gericht op sociale redzaamheid. Educatie is
uitsluitend voor volwassenen.
 Eindejaarsmarge
 De eindejaarsmarge is het bedrag dat moet worden gecompenseerd in, respectievelijk
mag worden meegenomen naar het volgende begrotingsjaar. Het gaat daarbij om
een tekort of overschot (als saldo van de uitgaven en ontvangsten) in het
betreffende begrotingsjaar. De eindejaarsmarge bedraagt maximaal 1%
van het begrotingstotaal. Op deze wijze kan het ondoelmatig besteden van begrotingsgelden
worden beperkt.
 Eindexamen
 Het eindexamen van het vwo, havo, mavo en de algemene vakken in het vbo
bestaat uit twee delen: het schoolexamen en het centraal examen. Het schoolexamen
wordt door de school georganiseerd en afgenomen; het centraal examen is een
landelijk examen en voor alle scholen gelijk. Zie ook centraal examen, schoolexamen.
 Eindtermen
 Definitie van de kennis, vaardigheden en competenties die van deelnemers
op elk van de kwalificatieniveaus worden verwacht.
 Erkenning van elders verworven competenties (evc)
 Evc maakt competenties zichtbaar die buiten de schoolse leeromgeving zijn
opgedaan. Dit moet resulteren in een formele erkenning. Evc maakt mensen beter
inzetbaar op de arbeidsmarkt, bevordert het maatwerk bij scholingstrajecten,
wat resulteert in lagere loon- en productiviteitsdervingskosten en het inzicht
in de eigen vermogens. Evc biedt niet alleen kansen voor de werkende, maar
ook voor kwetsbare groepen.
 Examen
 Een examen is een afsluiting van een opleiding of een deel van een opleiding.
Het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo), het hoger algemeen voortgezet
onderwijs (havo), het middelbaar algemeen voortgezet onderwijs (mavo) en de
algemene vakken in het voorbereidend beroepsonderwijs (vbo) zijn voltooid
na het examen. De meeste opleidingen in beroepsonderwijs en educatie kunnen
worden afgesloten met een examen of een staatsexamen. In het hoger onderwijs
kan er aan het eind van het eerste studiejaar een propedeutisch examen zijn.
Na vier jaar is er een afsluitend examen. Zie ook centraal examen.
 Genomics
 Het door grootschalige DNA sequentieanalyse in kaart brengen van mensen,
dieren, planten en micro-organismen en het grootschalig onderzoek naar de
functie van genen en de manier waarop erfelijke eigenschappen zoals vastgelegd
in de genen, worden vertaald naar het functioneren van een cel en uiteindelijk
het gehele organisme. Ook «high throughput» technologieën
zoals proteomics en metabolomics en de bioinformatica, die informatieverwerking
en analyse van de zeer grote hoeveelheden complexe data mogelijk maken, vallen
onder genomics.
 Getuigschrift
 De afgestudeerden van een opleiding aan hbo of wo ontvangen een getuigschrift.
Hierop staat vermeld de studierichting en het vak. Indien een lerarenopleiding
is gedaan wordt ook de bevoegdheidsgraad vermeld. Bij het hbo worden ook vermeld:
voltijd- of deeltijdopleiding, de duur van de opleiding en de titel.
 Good governance
 Een systeem van sturen, beheersen, toezicht houden en verantwoorden, waarmee
organisaties hun doelstellingen kunnen bereiken.
 In deze gangbare definitie heeft governance betrekking op de wijze waarop
instellingen zelf in hun eigen organisatie vorm geven aan zo’n systeem.
OCW betrekt de governanceprincipes ook nadrukkelijk op de bestuurlijke relatie
tussen OCW en de instellingen die het departement bekostigt of subsidieert.
 Grote technologische instituten (gti’s)
 Hieronder vallen de volgende instellingen: Stichting Waterloopkundig Laboratorium,
Stichting Grondmechanica Delft, Stichting Nationaal Lucht – en Ruimtevaartlaboratorium,
Stichting Maritiem Research Instituut Nederland en Energiecentrum Nederland
(het ECN ontvangt sinds 1983 geen bijdrage meer van OCW).
 Hoger algemeen voortgezet onderwijs(havo)
 Havo is één van de drie typen voortgezet onderwijs: Havo
duurt vijf jaar en is voor leerlingen van 12–17 jaar. Het bereidt leerlingen
hoofdzakelijk voor op het hbo.
 Hoger beroepsonderwijs(hbo)
 De bacheloropleidingen van het hbo duren vier jaar, en zijn bestemd voor
studenten vanaf 17 jaar. De hbo-masteropleidingen duren 1 jaar en zijn merendeels
niet bekostigd. Het hbo geeft een theoretische en praktische basis voor het
uitoefenen van een beroep. Het hbo bestaat uit zeven sectoren: Hoger Pedagogisch,
Agrarisch, Gezondheidszorg, Economisch, Technisch, Sociaalagogisch en Kunstonderwijs.
Het maakt samen met het wo deel uit van het ho.
 Hoger onderwijs(ho)
 Het ho is voor studenten vanaf ongeveer 18 jaar en omvat het hbo en het
wo.
 Inburgering
 Inburgering is de eerste fase van integratie van nieuwkomers in de Nederlandse
samenleving. Hierbij wordt gestreefd nieuwkomers door een vlot en intensief
programma zo snel mogelijk een vorm van zelfredzaamheid te laten bereiken.
Het inburgeringstraject heeft een welzijns- en educatieve component. De educatieve
component is een programma dat kan bestaan uit onderwijs in NT2, maatschappelijke
oriëntatie en beroepenoriëntatie.
 Individueel voorbereidend beroepsonderwijs(ivbo)
 Het ivbo maakt deel uit van het vbo en is bedoeld voor leerlingen die
veel hulp en individuele aandacht nodig hebben. Het ivbo is onderwijs in de
eerste fase van het vo en duurt vier jaar, voor leerlingen van 12–16
jaar. Met ingang van 1 augustus 1998 is het ivbo veranderd in afdelingen voor
leerwegondersteunend onderwijs. Zie ook leerwegondersteunend onderwijs.
 Individuele leerrekening
 Spaarrekening bestemd voor scholing en opleiding.
 Innovatiearrangement
 Een innovatiearrangement is een gezamenlijk project van onderwijsinstellingen
en (regionale) bedrijven, waarmee het innovatief vermogen van het beroepsonderwijs
wordt versterkt. Het innovatiearrangement is naar zijn aard vernieuwend en
betreft activiteiten die binnen de onderwijssector niet eerder zijn voorgekomen
en is daarmee additioneel ten opzichte van de vernieuwings- en innovatie-activiteiten
die de onderwijsinstellingen binnen het kader van de lumpsum-bekostiging en
de Impulsmiddelen uitvoeren. Tegelijkertijd hebben innovatiearrangementen
te allen tijde mede betrekking op versterking van de relatie tussen onderwijs
en het (georganiseerde) bedrijfsleven; thema’s voor innovatie worden
door de partijen jaarlijks nader afgesproken. De deelnemende partijen in het
samenwerkingsverband zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de cofinanciering
van ten minste 60% van de projectkosten.
 Intensivering
 Zie beleidsintensivering.
 Juridisch verplichte uitgaven
 De verplichtingen die in de departementale registraties administratief
zijn vastgelegd.
 Juridisch niet verplichte uitgaven
 De juridisch niet verplichte uitgaven vormen een indicatie voor de mate
van flexibiliteit die op het beleidsartikel aanwezig is. Op de ongebondenheid
van juridisch niet verplichte uitgaven is evenwel het nodige af te dingen.
 Kengetal
 Een kengetal is een getal dat inzicht geeft in de situatie en/of de ontwikkeling
van een beleids- of productieproces.
 Kenniscentra Beroepsonderwijs en Bedrijfsleven
 De Kenniscentra zijn de landelijke organen beroepsonderwijs van weleer.
Ze worden bekostigd op basis van het aantal kwalificaties dat ze hebben ontwikkeld,
het aantal leerbedrijven dat ze hebben erkend en het aantal beroepspraktijkvormingsplaatsen
(bpv-plaatsen) bij leerbedrijven dat daadwerkelijk door deelnemers is bezet.
 Kwalificatiewinst
 Toename van het aantal gediplomeerden in de beroepskolom (vo, mbo, hbo)
als gevolg van vermindering van de ongediplomeerde uitval en verbetering van
de doorstroom naar de hogere opleidingsniveaus in het beroepsonderwijs.
 Lectoraten/kenniskringen
 Lectoraten zijn leerstoelen van één of meer instellingen
waar een lector wordt benoemd en is ingebed in een context van vernieuwing,
toegepast onderzoek en publicaties.
 Leerwegondersteunend onderwijs(lwoo)
 Afdeling binnen het vbo voor leerlingen die moeite hebben om het gewone
lesprogramma te volgen, en meer individuele begeleiding nodig hebben dan in
het gewone vbo (gericht op het verwerven van een diploma). Het
onderwijs is afgestemd op de specifieke moeilijkheden die jonge kinderen ondervinden
bij het volgen van onderwijs.
 Liquiditeit (current ratio)
 Liquiditeit is een maatstaf voor de mate waarin de instelling op korte
termijn aan zijn schulden kan voldoen, en wordt uitgedrukt in een verhoudingsgetal
als resultaat van de verhouding tussen vlottende activa en kortlopende schulden.
Voor de beoordeling van de liquiditeitspositie van een instelling worden de
volgende normering en kwalificatie gehanteerd: een liquiditeitsratio van meer
dan 1,2 is goed, tussen 0,6 en/of gelijk aan 1,2 is matig/voldoende en 0,6
of lager is slecht.
 Loonbijstelling
 Middelen die nodig zijn om de extra uitgaven van het ministerie ten gevolge
van loonstijgingen te financieren.
 Meevaller
 Lagere begrotingsuitgaven of hogere begrotingsontvangsten dan geraamd
zonder dat het onderliggende beleid is gewijzigd.
 Middelbaar beroepsonderwijs(mbo)
 Mbo behoort tot de tweede fase van het vo. Onderwijs in het mbo duurt
vier jaar en is voor leerlingen van 16–20 jaar. Er worden zowel algemene
als beroepsgerichte vakken gegeven. In het mbo stromen leerlingen door naar
een baan of naar het hbo. In augustus 1997 is het mbo opgegaan in de opleidingsniveaus
van het nieuwe beroepsonderwijs.
 Middenkader- of specialistenopleiding
 De middenkaderopleiding duurt drie tot vier jaar en leidt op tot niveau
vier van de beroepsopleidingen, het hoogste niveau. Als toelatingseis geldt
een diploma vbo, mavo of drie jaar havo of vwo. Leerlingen zijn dan circa
vijftien of zestien jaar oud.
 De specialistenopleiding duurt één tot twee jaar en leidt
tot niveau vier van de beroepsopleidingen, het hoogste niveau. Om een specialistenopleiding
te kunnen volgen is een diploma vakopleiding voor eenzelfde beroep op beroepencategorie
vereist.
 Moeilijk lerende kinderen(mlk)
 Onderwijs voor mlk is een vorm van speciaal basisonderwijs: het onderwijs
is afgestemd op de specifieke moeilijkheden die kinderen ondervinden bij het
volgen van onderwijs. Speciaal basisonderwijs wordt gegeven aan aparte scholen.
 Nederlands als tweede taal (NT2)
 Opleidingen NT2 maken deel uit van de educatie en zijn bedoeld voor niet-Nederlanders
om hun taalvaardigheid op een aanvaardbaar niveau te brengen. De opleidingen
zijn uitsluitend voor volwassenen. Zie ook educatie.
 Niet-relevant
 Niet relevant voor het EMU-saldo.
 Nota van wijziging
 Een door het ministerie ingediende verandering op een wetsvoorstel dat
bij de Tweede Kamer in behandeling is.
 Ombuiging
 Beleidsmatige verlaging van de begroting.
 Onderwijs op maat
 De school past aan de verschillen tussen leerlingen het onderwijsaanbod
aan.
 Ontwerpbegroting
 Begrotingswetsvoorstel dat (ter autorisatie) bij de Staten-Generaal wordt
ingediend op de derde dinsdag van september van het jaar voorafgaand aan het
begrotingsjaar.
 Open Universiteit(OU)
 De OU is een instelling voor afstandsonderwijs, die opleidingen biedt
op het niveau van het wetenschappelijk onderwijs, voor personen van 18 jaar
en ouder. De OU is vooral gericht op personen die geen studie op de gebruikelijke
manier kunnen of willen volgen.
 Overboeking
 Een verschuiving van begrotingsuitgaven tussen de artikelen van het ministerie
of een verschuiving van begrotingsuitgaven naar of van een ander departement.
 Platform Beroepsonderwijs (HPBO)
 Een samenwerkingsverband tussen de HBO-raad, BVE-raad, VVO/VSWO en Colo,
met betrokkenheid van AOC-raad en Paepon.
 Praktijkonderwijs(pro)
 Afdeling binnen het vbo voor leerlingen die veel moeite hebben om het
gewone lesprogramma te volgen, extra individuele begeleiding nodig hebben,
maar niet in staat worden geacht een diploma voor vervolgonderwijs te behalen.
 Primair onderwijs(po)
 Dit is de overkoepelende term voor (speciaal) basisonderwijs en (voortgezet)
speciaal onderwijs. Deze term wordt gebruikt sinds de invoering van de Wet
op het primair onderwijs in augustus 1998. Zie ook basisonderwijs.
 Prijsbijstelling
 Tegemoetkoming voor de extra uitgaven van het ministerie ten gevolge van
de prijsstijgingen.
 Realisatie
 Resultaten van de begrotingsuitvoering in termen van uitgaven, verplichtingen
en ontvangsten. Ook de prestatiegegevens die in een bepaald begrotingsjaar
zijn geleverd, worden aangeduid als realisaties.
 Regionale meld- en coördinatiefunctie (rmc-functie)
 Organiseren van regionale melding, registratie en doorverwijzing van voortijdig
schoolverlaters.
 Relevant
 Relevant voor het EMU-saldo.
 Rentabiliteit
 Rentabiliteit geeft de mate van winstgevendheid aan, en wordt uitgedrukt
in een verhoudingsgetal door het resultaat te delen op baten uit gewone bedrijfsvoering.
Het bedrijfsresultaat is lastiger te normeren. Idealiter en gemeten over een
lange periode zou dit nul moeten zijn. Het is immers niet direct de bedoeling
dat instellingen structureel winst of verlies boeken. Voor de beoordeling
van dit kengetal worden de volgende normering en kwalificatie gehanteerd:
een ratio van meer dan 1% is goed, tussen -1% en/of gelijk aan
1% is matig/voldoende en -1% of lager is slecht.
 Samenwerkingsverbanden
 Scholen werken op veel gebieden samen. Een school kan, afhankelijk van
het doel van de samenwerking, deelnemen aan verschillende samenwerkingsverbanden.
Het samenwerkingsverband waaraan een school deelneemt in verband met «weer
samen naar school» kan uit andere scholen bestaan dan het samenwerkingsverband
waaraan diezelfde school deelneemt in het kader van de «bestuurlijke
krachtenbundeling».
 Schoolbudget
 Een samenvoeging van budgetten die voor 1 augustus 2001 afzonderlijk aan
de scholen voor primair onderwijs werden toegekend.
 Startkwalificatie
 Een startkwalificatie is ten minste een diploma niveau 2 van havo, vwo
of mbo.
 Technocentra
 Er zijn 15 technocentra. Dit zijn intermediaire organisaties die op regionale
schaal een makel- en schakelfunctie vervullen: hun kerntaak is het tot stand
brengen van samenwerkingsverbanden tussen bedrijfsleven, (technisch) beroepsonderwijs
en regionale en lokale overheden, gericht op een aantal doelstellingen.
 Tegenvaller
 Hogere begrotingsuitgaven of lagere begrotingsontvangsten dan geraamd
zonder dat het onderliggende beleid is gewijzigd.
 Vakopleiding
 De vakopleiding duurt twee tot vier jaar en leidt op tot niveau drie van
de beroepsopleidingen. Er zijn vier niveaus, het vierde niveau is het hoogste
niveau. Als toelatingseis gelden een diploma voorbereidend beroepsonderwijs
(vbo), middelbaar algemeen voortgezet onderwijs (mavo) of drie jaar hoger
algemeen voorgezet onderwijs (havo) of voorbereidend wetenschappelijk onderwijs
(vwo). Leerlingen zijn dan vijftien à zestien jaar oud.
 Vernieuwingsimpuls
 Impuls binnen het onderzoek en wetenschapsbeleid, die erop gericht is
creatieve en kwalitatief goede jonge onderzoekers ruimte te bieden en daarmee
voor een carrière in de wetenschap te behouden.
 Volwasseneneducatie
 De volwasseneneducatie richt zich op het opleiden van cursisten voor een
zelfstandige positie in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Tot de volwasseneneducatie
worden gerekend: het vormings- en ontwikkelingswerk, de basiseducatie,
het onderwijs aan de erkende onderwijsinstellingen en het voortgezet algemeen
volwassenenonderwijs (vavo).
 Voorbereidend beroepsonderwijs (vbo)
 Vbo heeft het lager beroepsonderwijs (lbo, ook ambachtsschool genaamd)
vervangen. Het duurt vier jaar en biedt algemene en op het beroep gerichte
vakken, voor de eerste fase van het voortgezet onderwijs en is voor leerlingen
van twaalf tot zestien jaar. De hogere leerjaren van het vbo vormen samen
met de hogere leerjaren van het mavo en sommige vormen van voortgezet speciaal
onderwijs (vso) sinds 1 augustus 1999 het vmbo.
 Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs(vmbo)
 Het vmbo is op 1 augustus 1999 ingevoerd, en bestaat uit de schoolsoorten
vbo en mavo met vier leerwegen.
 Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs(vwo)
 Vwo is één van de drie typen voortgezet onderwijs, naast
het middelbaar algemeen voortgezet onderwijs (mavo) en het hoger algemeen
voortgezet onderwijs (havo). De opleiding duurt zes jaar, voor leerlingen
van 12–18 jaar, en bereidt leerlingen voor op de universiteit.
 Voortgezet algemeen volwassenenonderwijs(vavo)
 Vavo is één vorm van voortgezet onderwijs voor volwassenen.
Het wordt gegeven aan avondscholen of dag-/avondscholen. Dag-/avondscholen
is onderwijs dat volgens de wet avondonderwijs is, maar dat overdag gegeven
wordt. In augustus 1997 is het vavo opgegaan in de opleidingsniveaus van het
nieuwe beroepsonderwijs.
 Voortgezet onderwijs(vo)
 Vo omvat onderwijs dat wordt gegeven na het basisonderwijs en het speciaal
onderwijs, voor leerlingen vanaf 12 jaar. Het bestaat uit het vwo, het havo,
het mavo en het vbo. Vbo en mavo duren vier jaar, havo vijf jaar en vwo zes
jaar.
 Voortijdig schoolverlater
 Jongeren tot 23 jaar die geen onderwijs volgen en die geen startkwalificatie
hebben. Een startkwalificatie is ten minste het diploma niveau 2 van het mbo
of het diploma havo.
 Wetenschappelijk onderwijs(wo)
 De bacheloropleidingen in het wo duren drie jaar. De meeste masteropleidingen
zijn 1 jaar maar er bestaan ook 2-jarige onderzoekmasters en de studie geneeskunde
heeft een 3-jarige master. Het wo is bestemd voor studenten vanaf ongeveer
18 jaar, en wordt gegeven aan 13 universiteiten. Het wo omvat zowel diepgaande
theoretische studies als specialistische training voor beroepen. Toelating
tot het wo is mogelijk na het vwo en het hbo. Het hbo en het wo vormen samen
het ho.
 Zeer moeilijk lerende kinderen (zmlk)
 Onderwijs voor zmlk is een vorm van speciaal onderwijs. Het onderwijs
is afgestemd op de specifieke moeilijkheden die kinderen ondervinden bij het
volgen van onderwijs.
 Zeer moeilijk opvoedbare kinderen (zmok)
 Onderwijs voor zmok is een vorm van speciaal onderwijs. Het onderwijs
is afgestemd op de specifieke moeilijkheden die kinderen ondervinden bij het
volgen van onderwijs.
 Zorg Advies Teams (zat’s)
 (Een aantal) zat’s in het po, vo en bve ontvangen middelen voor
casemanagement en deskundigheidsbevordering zodat problemen van kinderen worden
gesignaleerd door professionals en snel een passend sluitend hulpaanbod wordt
georganiseerd.
 BIJLAGE 5. TREFWOORDENLIJST
 Aanvullende beurs 50, 56, 58, 158, 160, 164, 165, 168, 278, 299,
302
 Actieplan Leer 263, 276
 Administratieve lastenverlichting 175
 Adviesraad 237, 238, 342
 Apparaatskosten 68, 233, 235, 237, 244, 249, 250, 345
 Arbeidsmarktmonitor 131
 Arbeidsmarkt 1, 7, 9, 19, 23, 38, 45, 53, 54, 61, 64, 66, 68, 82,
83, 86, 96, 97, 99, 101, 105, 106, 107, 108, 109, 112, 113, 115, 116, 118,
119, 120, 121, 128, 129, 134, 135, 138, 139, 148, 149, 150, 152, 155, 157,
159, 177, 204, 263, 266, 276, 299, 301, 304, 348, 353
 Arbeidsvoorwaarden 48, 85, 151, 152, 273, 327, 328
 Archeologie 182, 184, 191, 192, 193
 Archiefwet 235, 324
 Archieven 182, 184, 190, 193, 324
 Aspasia 34, 207, 212, 345
 Basisbeurs 160, 161, 162, 163, 164, 165, 167
 Bedrijfsvoering 1, 3, 5, 9, 49, 51, 101, 240, 241, 306, 346, 353
 Beeldende kunst 183, 186, 187, 341
 Bekostiging 18, 41, 48, 61, 63, 65, 66, 67, 68, 74, 77, 81, 82, 84,
85, 94, 96, 98, 100, 101, 103, 106, 114, 119, 121, 122, 123, 126, 127, 129,
130, 190, 208, 223, 244, 247, 249, 272, 298, 301, 311, 315, 320, 328, 329,
334, 341, 350
 Beroepskolom 103, 346, 350
 Beroepsonderwijs 1, 14, 48, 53, 54, 55, 83, 86, 96, 98, 99, 100,
103, 104, 105, 108, 114, 115, 116, 125, 133, 142, 149, 152, 153, 252, 253,
254, 255, 258, 259, 265, 266, 298, 301, 304, 307, 323, 327, 336, 339, 341,
344, 346, 347, 348, 349, 350, 351, 352, 353, 354
 Beroepsopleidende leerweg 54, 96, 106, 158, 161, 171, 173, 342, 343,
346
 Beroepspraktijkvorming 105, 107, 342, 346, 347, 350
 Bestuursdepartement 184, 233, 247, 299, 302
 Bibliotheken 41, 182, 184, 185, 188, 194, 195, 202, 209, 299, 302,
304, 312, 318
 Bilaterale samenwerking 140, 141, 145, 206, 214
 BISON 342
 Bol 162, 163, 165
 BPRC 206, 342
 Brede school 26, 27, 39, 77, 78, 255, 261
 Budgetflexibiliteit 6, 161, 173, 258, 327
 Bureaucratiemonitor 80
 Bve-sector 17, 152, 155, 329
 CINOP 109, 110, 114, 139, 342
 Collegegeldkrediet 166, 167, 168, 170
 Collegegeld 128, 129, 164, 166, 167, 168
 Conservering 190
 Convenanten 24, 25, 54, 98, 111, 112, 113, 114, 148, 151, 155
 Convenant 7, 8, 20, 22, 24, 66, 75, 131, 132, 138, 260, 328
 CPB 112, 113, 342
 Cultureel erfgoed 12, 142, 182, 189, 190, 195, 235, 299, 302, 304
 Culturele diversiteit 139, 189, 325
 Cultuur en school 63
 Cultuurfondsen 182, 186, 187, 189, 326
 Cultuurnota 186, 309, 312, 326
 Cultuuruitingen 182, 183, 184, 185
 De tegemoetkoming onderwijsbijdrage 281
 Decentralisatie 95, 151, 152, 234, 261, 328
 Deelname 3, 4, 10, 12, 34, 37, 43, 61, 82, 103, 110, 120, 123, 137,
138, 158, 159, 165, 171, 172, 184, 185, 186, 200, 208, 209, 226, 229, 254,
338
 Differentiatie 3, 20, 85, 89, 93, 129
 Doelmatigheid 58, 79, 80, 94, 95, 100, 113, 114, 126, 138, 147, 157,
159, 170, 178, 181, 195, 203, 205, 208, 214, 215, 224, 230, 247, 251, 325,
329, 346, 347
 Doelmatig 18, 73, 82, 96, 115, 119, 204, 346, 348
 Doorstroom 20, 92, 95, 101, 106, 111, 132, 159, 162, 211, 213, 313,
345, 346, 350
 Duale trajecten 24, 112, 255
 Educatie 1, 8, 12, 15, 22, 32, 39, 42, 48, 56, 57, 71, 74, 75, 76,
80, 83, 86, 96, 97, 98, 99, 100, 103, 108, 133, 142, 149, 152, 153, 154, 186,
190, 196, 222, 223, 224, 252, 253, 254, 258, 259, 261, 265, 266, 295, 298,
301, 304, 319, 323, 326, 327, 336, 337, 339, 344, 347, 348, 349, 351, 353,
354
 Enveloppegelden 122, 124, 185, 199, 207
 Enveloppemiddelen 36, 49, 55, 103, 119, 129, 130, 136, 191, 261
 Enveloppe 34, 49, 52, 56, 58, 59, 64, 65, 73, 75, 77, 150, 186, 207,
210, 211, 217, 227, 256, 260, 263, 264, 266, 272, 283, 284, 287, 297
 ESF 34, 342
 Evaluatieonderzoek 4, 80, 94, 113, 114, 118, 138, 147, 157, 170,
178, 181, 195, 203, 214, 224, 230, 240
 EVD 145, 342
 Examinering 14, 101, 104, 107, 220
 FES 23, 49, 51, 53, 55, 60, 78, 84, 86, 121, 123, 129, 136, 155,
184, 190, 192, 206, 210, 211, 252, 254, 255, 256, 273, 274, 307, 342
 Film 186, 189, 190, 193, 201, 312, 313, 316, 341
 Fonds Economische Structuurversterking 86, 129, 190, 192, 210, 252,
254, 342
 Fondsen 184, 187, 312, 326, 341
 Genomics 206, 207, 211, 348
 Groepsgrootte 32, 220, 224
 Het kabinet 221
 HGIS 140, 141, 184, 273, 342
 Hoger beroepsonderwijs 11, 96, 119, 120, 122, 142, 158, 238, 252,
253, 254, 258, 259, 269, 270, 298, 301, 304, 349
 Hoger onderwijs 1, 10, 14, 20, 34, 37, 48, 58, 106, 118, 119, 121,
122, 123, 124, 125, 126, 127, 128, 129, 130, 132, 133, 134, 135, 136, 137,
138, 154, 156, 158, 161, 162, 167, 169, 204, 209, 210, 256, 309, 310, 311,
328, 329, 330, 337, 338, 343, 344, 348, 349
 Huisvesting 11, 26, 51, 78, 95, 120, 146, 184, 233, 235, 255, 284,
345
 IB-Groep 162
 ICES 210, 211
 ICT 51, 84, 94, 95, 104, 209, 210, 214, 255, 256, 291, 298, 301,
318, 342
 Indicatoren 4, 13, 15, 19, 31, 45, 62, 71, 76, 87, 91, 93, 102, 114,
131, 132, 133, 134, 137, 139, 142, 144, 145, 146, 157, 167, 194, 198, 203,
205, 209, 213, 240, 247, 251, 328
 Innovatiearrangement 57, 99, 104, 266, 350
 Innovatie 11, 12, 13, 22, 23, 34, 36, 38, 42, 53, 55, 58, 66, 70,
87, 88, 94, 98, 100, 103, 104, 105, 113, 114, 118, 128, 134, 135, 155, 185,
188, 194, 197, 201, 208, 209, 210, 211, 238, 257, 265, 287, 307, 318, 319,
326, 342, 343, 350
 Inspectie 1, 5, 17, 18, 20, 30, 65, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 73, 76,
89, 90, 91, 92, 106, 107, 118, 138, 146, 178, 182, 220, 235, 236, 240, 241,
252, 253, 254, 299, 302, 304, 323, 327, 330, 334, 335, 336, 337, 342
 Instroom 9, 87, 101, 103, 127, 131, 137, 143, 153, 154, 211, 213,
326
 Integraal personeelsbeleid 85
 Internationaal cultuurbeleid 312
 Inventaris 85, 186, 246, 309, 317, 323, 334
 KCE 343
 Kenniseconomie 34, 118, 127, 132, 134
 Kennisinfrastructuur 36, 53, 115, 116, 135, 185, 210, 211, 256, 287,
342
 Kennisnet 59, 87, 94
 Kennissamenleving 194
 Kerndoelen 39, 73, 336
 Kinderopvang 4, 11, 32, 33, 44, 50, 64, 75, 80, 216, 217, 218, 219,
220, 221, 222, 223, 224, 260, 295, 296, 300, 303
 Kunstenaars 139, 140, 141
 Kwalificatiestructuur 98, 101, 102, 103, 104
 Kwaliteit 3, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 16, 17, 18, 20, 21, 22, 23,
32, 33, 34, 35, 37, 45, 59, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 69, 70, 71, 72, 73,
74, 76, 79, 80, 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 91, 92, 94, 96, 98, 100, 101,
103, 105, 106, 107, 118, 119, 120, 121, 123, 125, 126, 127, 128, 129, 130,
131, 132, 133, 134, 135, 138, 139, 140, 141, 145, 148, 149, 150, 151, 153,
155, 156, 157, 169, 182, 190, 196, 200, 201, 204, 205, 209, 216, 217, 218,
219, 220, 221, 222, 223, 224, 228, 229, 235, 236, 241, 247, 261, 273, 295,
309, 310, 311, 328, 329, 331, 335, 336, 339
 Kwaliteitsagenda 7, 22, 48, 69, 70, 71, 72, 76, 79, 80, 81, 82, 83,
87, 88, 89, 91, 93, 94, 105, 148, 154
 Kwaliteitscentrum examens 343
 Kwaliteitseisen 32, 75, 100, 126, 153, 222, 223
 Kwaliteitsimpuls 121, 122, 123, 124, 132, 269
 Lastendruk 5, 327
 Lectoren 37, 59, 121, 122, 124, 135, 137, 138, 154, 269, 270, 306
 Leenfaciliteit 160, 166, 167, 169, 170, 243, 247, 250, 251
 Leerlinggebonden financiering 4, 98, 108
 Leermiddelen 85, 87, 89, 263, 291
 Leerplicht 9, 61, 99, 314, 320, 337
 Leerwegen 95, 354
 Leesbevordering 39, 184, 187
 Lerarenbeleid 64, 86, 150
 Lerarenopleidingen 8, 22, 59, 127, 148, 153, 154, 156, 177, 270,
326, 331, 343
 Lerarentekort 7, 55, 86, 105, 154, 155, 177, 256
 Les- en cursusgeld 48, 180, 181
 Lesgeld 1, 4, 48, 179, 180, 252, 253, 254, 282, 299, 302, 304
 Letteren 186, 299, 302, 304, 341
 Leven lang leren 19, 132, 133
 Loonbijstelling 5, 231, 252, 260, 261, 263, 275, 279, 281, 282, 285,
287, 299, 302, 351
 Maatschappelijke effecten 4, 182
 Maatschappelijke stage 9, 28, 29, 56, 57, 59, 82, 84, 93, 94, 263,
264, 336
 Maatwerk 24, 77, 113, 114, 348
 Materiële kosten 65, 85, 237, 244, 245, 250
 Mediabeleid 41, 48, 196, 197, 200
 Mediawet 42, 197, 199, 201, 315, 316, 317, 318, 333, 334, 340
 Middelbaar beroepsonderwijs 13, 16, 91, 96, 99, 103, 111, 157, 323,
336, 343, 351, 354
 Monitoring 43, 80, 95, 110, 112, 113, 114, 132, 224, 229, 337
 Monitor 16, 17, 20, 25, 27, 44, 48, 74, 76, 78, 79, 80, 92, 94, 95,
104, 111, 113, 114, 120, 131, 139, 147, 152, 157, 167, 178, 194, 198, 211,
223, 224, 225, 226, 230, 307, 310, 337, 339
 Monumenten 12, 13, 52, 53, 182, 183, 184, 191, 192, 193, 195, 235,
238, 307, 309, 339, 340
 Monumentenwet 191, 192, 235, 307, 339, 340
 Musea 56, 58, 182, 183, 184, 185, 186, 187, 190, 192, 193, 235, 283,
284, 341
 Nuffic 129, 139, 143, 144, 147, 343
 Nulmeting 14, 15, 71, 72, 77, 327
 OCW 3, 7, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 24, 26, 31,
33, 34, 35, 36, 38, 39, 41, 42, 43, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 59,
60, 61, 75, 76, 77, 82, 83, 87, 88, 89, 91, 93, 108, 110, 113, 118, 120, 128,
129, 130, 131, 132, 136, 137, 139, 140, 141, 142, 143, 145, 146, 150, 151,
152, 153, 157, 158, 159, 162, 166, 171, 172, 175, 179, 182, 187, 188, 189,
190, 191, 192, 194, 196, 197, 198, 200, 201, 202, 209, 210, 211, 216, 217,
218, 219, 220, 221, 228, 230, 231, 233, 234, 238, 239, 240, 241, 243, 244,
246, 251, 252, 253, 254, 261, 273, 277, 288, 289, 290, 296, 306, 307, 309,
312, 313, 314, 316, 317, 319, 320, 323, 324, 325, 327, 328, 329, 330, 331,
332, 333, 334, 336, 337, 339, 343, 349
 OESO 13, 143, 145, 210, 343
 Ombuigingen 5, 64, 118, 119
 Onderhoud 53, 55, 64, 85, 86, 140, 141, 146, 159, 173, 191, 234,
260, 261
 Onderwijsachterstandenbeleid 32, 63, 64, 74, 77, 223, 261, 334
 Onderwijsnummer 80, 244, 260, 336, 337
 Onderwijsondersteuning 86, 298, 301
 Ov-studentenkaart 164, 244
 Pabo 14, 136, 154, 156, 326
 Participatiebudget 56, 57, 96, 99, 108, 266
 Participatie 11, 12, 39, 43, 44, 48, 52, 54, 65, 77, 106, 158, 171,
182, 183, 186, 187, 195, 209, 218, 226, 229, 244, 313, 314, 325, 341
 Personeelsbeleid 1, 48, 63, 64, 66, 68, 80, 82, 129, 151, 157, 177,
263, 276, 299, 301, 304
 Podiumkunsten 186, 189, 313, 341
 Praktijkonderwijs 82, 94, 343, 352
 Prestatiebeurs 50, 58, 158, 159, 160, 161, 163, 165, 170, 299, 302
 Prijsbijstelling 5, 49, 50, 51, 59, 99, 231, 252, 253, 265, 266,
269, 272, 273, 299, 302, 352
 Productiviteit 49, 51, 104, 155, 205, 256, 348
 Professionalisering 32, 56, 85, 101, 153, 194, 222, 320
 Programmering 17, 101, 188, 196, 201, 202, 203, 209
 Publieke omroep 12, 41, 56, 59, 196, 198, 199, 200, 202, 203, 315,
316, 317, 318, 332, 333, 334, 340
 Raad voor Cultuur 182, 187, 188, 237, 238, 324, 325, 326, 333
 Rechtmatigheid 247, 325
 Referentieraming 50, 68, 103, 128, 162, 164, 174, 175, 176, 177,
180, 254
 Reisvoorziening 56, 58, 160, 161, 162, 163, 170, 299, 302
 Rentedragende lening 161, 166, 167, 168, 169, 299, 302
 Renteloze voorschotten 167, 169
 Rijkscollectie 190, 192, 235
 Rijksmusea 308, 341
 Schoolleiders 14, 61, 66, 67, 83, 89, 97, 148, 149, 320, 347
 Schoonmaak 85
 Sociale redzaamheid 348
 Speciaal basisonderwijs 18, 62, 68, 69, 70, 73, 76, 351
 Speciaal onderwijs 14, 17, 18, 61, 62, 68, 69, 70, 72, 73, 74, 76,
152, 313, 314, 344, 347, 352, 354, 355
 Startkwalificatie 19, 24, 74, 83, 92, 109, 110, 112, 339, 353, 354
 Studentenmonitor 131, 138, 143, 166, 167, 170
 Studierendement 121, 123, 132, 133, 134, 160
 Subsidie 5, 10, 16, 22, 33, 61, 70, 74, 75, 76, 82, 86, 87, 96, 115,
116, 119, 127, 130, 133, 135, 146, 148, 152, 153, 154, 155, 170, 182, 183,
184, 186, 187, 188, 189, 190, 191, 192, 193, 196, 197, 203,
209, 210, 211, 212, 214, 217, 219, 220, 224, 241, 256, 277, 287, 289, 296,
300, 303, 317, 324, 325, 326, 332, 342, 346, 349
 Technocentra 1, 4, 115, 116, 253, 255, 256, 258, 259, 298, 301, 304,
353
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage 171, 252, 253, 254, 258, 259, 280,
299, 302, 343, 344
 Tegemoetkoming studiekosten 1, 304
 Theatergezelschappen 186, 187
 Uitstroom 74, 101, 113, 115, 137, 138, 143, 151, 339
 UNESCO 4, 139, 145, 343
 Vavo 354
 Veiligheid 31, 38, 43, 63, 76, 113, 208, 222, 238, 331
 Verantwoording 3, 16, 17, 26, 45, 90, 193, 225, 240, 241, 323, 336
 Verkenningen 237, 238
 Visitatie 41, 182, 201, 316, 326, 332
 Voor- en vroegschoolse educatie 11, 64, 222, 223, 334, 335, 344
 Voorjaarsnota 51, 132, 135, 289, 290, 317, 320
 Voorlichting 26, 77, 78, 105, 221, 233, 342
 Voortijdig schoolverlaten 25, 99, 109, 110, 111, 298, 301, 344
 Vve 260
 Wachtgelden 65, 250
 WEB 100, 344
 Wet op het specifiek cultuurbeleid 182, 326
 Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten 171, 344
 Wetenschap- en techniekweek 209
 Wetenschappelijk onderwijs 11, 22, 119, 120, 124, 126, 142, 158,
252, 253, 254, 258, 259, 272, 274, 298, 301, 304, 334, 347, 348, 352, 353,
354
 WSF 56, 59, 161, 164, 166, 171, 177, 253, 280, 343, 344
 WTOS 4, 56, 58, 59, 171, 172, 173, 174, 175, 176, 177, 178, 253,
280, 343, 344
 ZAT 344
 Zeer moeilijk opvoedbare kinderen 355
 Ziekteverzuim 152, 153
 
 
 
 Overigens bedraagt de in EU-verband overeengekomen streefwaarde 25%
in 2010.
 
 
 Tweede Kamer brieven van 26 september 2007 (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007-2008, 31 201enTweede Kamer, vergaderjaar 2007-2008, 31 200 VIII, nr. 4), 23 januari 2008 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007-2008, 25 268, nr. 50)
en 14 juli 2008 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 201 enTweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 VIII, nr. 41)