Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2003; Lijst van vragen en antwoorden over het Onderwijsverslag 2002
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28600-VIII, nr. 130

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

18-06-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28600-VIII nr. 130

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInleiding van de ministerI Vragen bij de brief van de minister met de reactie op
het Onderwijsverslag 200212345678910111213141516171819202122232425I Antwoorden bij de brief van de minister met de reactie
op het Onderwijsverslag 2002Antwoord op vraag 1:Antwoord op vraag 2:Antwoord op vraag 3:Antwoord op vraag 4:Antwoord op vraag 5:Antwoord op vraag 6:Antwoord op vraag 7:Antwoord op vraag 8:Antwoord op vraag 9:Antwoord op vraag 10:Antwoord op vraag 11:Antwoord op vraag 12:Antwoord op vraag 13:Antwoord op vraag 14:Antwoord op vraag 15:Antwoord op vraag 16:Antwoord op vraag 17:Antwoord op vraag 18:Antwoord op vraag 19:Antwoord op vraag 20:Antwoord op vraag 21:Antwoord op vraag 22:Antwoord op vraag 23:Antwoord op vraag 24:Antwoord op vraag 25:II Vragen bij het Onderwijsverslag 2002123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123II Antwoorden bij het Onderwijsverslag 2002Antwoord op vraag 1:Antwoord op vraag 2:Antwoord op vraag 3:Antwoord op vraag 4:Antwoord op vraag 5:Antwoord op vraag 6:Antwoord op vraag 7:Antwoord op vraag 8:Antwoord op vraag 9:Antwoord op vraag 10:Antwoord op vraag 11:Antwoord op vraag 12:Antwoord op vraag 13:Antwoord op vraag 14:Antwoord op vraag 15:Antwoord op vraag 16:Antwoord op vraag 17:Antwoord op vraag 18:Antwoord op vraag 19:Antwoord op vraag 20:Antwoord: op vraag 21Antwoord op vraag 22:Antwoord op vraag 23:Antwoord op vraag 24:Antwoord op vraag 25:Antwoord op vraag 26:Antwoord op vraag 27:Antwoord op vraag 28:Antwoord op vraag 29:Antwoord op vraag 30:Antwoord op vraag 31:Antwoord op vraag 32:Antwoord op vraag 33:Antwoord op vraag 34:Antwoord op vraag 35:Antwoord op vraag 36:Antwoord op vraag 37:Antwoord op vraag 38:Antwoord op vraag 39:Antwoord op vraag 40:Antwoord op vraag 41:Antwoord op vraag 42:Antwoord op vraag 43:Antwoord op vraag 44:Antwoord op vraag 45:Antwoord op vraag 46:Antwoord op vraag 47:Antwoord op vraag 48:Antwoord op vraag 49:Antwoord op vraag 50:Antwoord op vraag 51:Antwoord op vraag 52:Antwoord 53:Antwoord op vraag 54:Antwoord op vraag 55:Antwoord op vraag 56:Antwoord op vraag 57:Antwoord op vraag 58:Antwoord op vraag 59:Antwoord bij vraag 60:Antwoord op vraag 61:Antwoord op vraag 62:Antwoord op vraag 63:Antwoord op vraag 64:Antwoord op vraag 65:Antwoord op vraag 66:Antwoord op vraag 67:Antwoord op vraag 68:Antwoord op vraag 69:Antwoord op vraag 70:Antwoord op vraag 71:Antwoord op vraag 72:Antwoord op vraag 73:Antwoord op vraag 74:Antwoord op vraag 75:Antwoord op vraag 76:Antwoord op vraag 77:Antwoord op vraag 78:Antwoord op vraag 79:Antwoord op vraag 80:Antwoord op vraag 81:Antwoord op vraag 82:Antwoord op vraag 83:Antwoord op vraag 84:Antwoord op vraag 85:Antwoord op vraag 86:Antwoord op vraag 87:Antwoord op vraag 88:Antwoord op vraag 89:Antwoord op vraag 90:Antwoord op vraag 91:Antwoord op vraag 92:Antwoord op vraag 93:Antwoord op vraag 94:Antwoord op vraag 95:Antwoord op vraag 96:Antwoord op vraag 97:Antwoord op vraag 98:Antwoord op vraag 99:Antwoord op vraag 100:Antwoord op vraag 101:Antwoord op vraag 102:Antwoord op vraag 103:Antwoord op vraag 104:Kerncijfers instellingen en personeel hoger beroepsonderwijs*Antwoord op vraag 105:Antwoord op vraag 106:Antwoord op vraag 107:Antwoord op vraag 108:Antwoord op vraag 109:Antwoord op vraag 110:Antwoord op vraag 111:Antwoord op vraag 112:Antwoord op vraag 113:Antwoord op vraag 114:Antwoord op vraag 115:Antwoord op vraag 116:Antwoord op vraag 117:Antwoord op vraag 118:Antwoord op vraag 119:Antwoord op vraag 120:Antwoord op vraag 121:Antwoord op vraag 122:Antwoord op vraag 123
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28600-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 126 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 600 VIIIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2003nr. 130LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 11 juni 2003De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen de volgende
vragen ter beantwoording voorgelegd over de brief van de minister d.d. 16 april
2003 ter de aanbieding van het Onderwijsverslag 2002 (Kamerstuknummer 28 600
VIII, nr. 122).De minister heeft deze vragen beantwoord bij een brief van 11 juni
2003. De vragen en antwoorden, voorzien van een inleiding, zijn hieronder
afgedrukt.De voorzitter van de commissie,CornieljeDe griffier voor deze lijst,Van BemmelInleiding van de ministerMede namens staatssecretaris Nijs bied ik u hierbij aan de antwoorden
op de vragen over mijn brief van 16 april 2003 ter aanbieding van het
Onderwijsverslag 2002 (Kamerstuknummer 28 600 VIII, nr. 122).Bij vragen om een toelichting op onderdelen van het Onderwijsverslag heeft
de Inspectie van het Onderwijs de beantwoording voor haar rekening genomen.
Dit zijn de vragen bij het Onderwijsverslag 8 (eerste deel van de beantwoording),
12, 24, 32, 37, 38, 43, 47, 56, 62, 63, 64, 77, 78 en 98.I Vragen bij de brief van de minister met de reactie op
het Onderwijsverslag 20021De onderwijsinspectie gaat in haar rapport uitgebreid
in op het belang van het tegengaan van pesten op de school. In de brief wordt
dit onderwerp echter niet besproken. Is de minister met de onderwijsinspectie
van mening dat preventie meer aandacht moet krijgen? Is de minister van mening
dat het tegengaan van pesten louter een taak van de school is of ziet zij
ook een taak voor de wetgever?2De onderwijsinspectie geeft in haar rapport aan dat
zij, in ieder geval op termijn, verwacht dat leerlingen uit het praktijkonderwijs
in de toekomst moeilijker aan een stageplaats kunnen komen in verband met
de teruglopende economie. Kan de minister aangeven of zij deze zorg deelt?
Is zij voornemens nu al stappen te ondernemen?3Klopt het dat de minister in haar brief uitgaat van
een rooskleuriger beeld dan de onderwijsinspectie? Zo ja. wat is hiervan de
oorzaak?4Betekent de conclusie, dat nog niet alle onderwijsinstellingen
zich in voldoende mate bezig houden met systematische zelfevaluatie en daarom
proportioneel toezicht nog niet goed mogelijk is, dat er feitelijk nog nauwelijks
scholen zijn die de evaluatie van het eigen onderwijsleerproces zodanig hebben
vormgegeven dat enigerlei vorm van proportioneel toezicht mogelijk is?5Welke prikkels bestaan er om scholen aan te zetten
tot het met voortvarendheid vormgeven van systematische zelfevaluatie? In
hoeverre zijn hiervoor de nodige middelen beschikbaar, aangezien er in het
geval van systematische zelfevaluatie een gedeeltelijke verschuiving van de
evaluatielast plaatsvindt van de inspectie naar de betreffende onderwijsinstellingen?6De onderwijsinspectie constateert dat de resultaten
van de zelfevaluatie van onvoldoende kwaliteit zijn om als basis te dienen
voor het analyseren en vaststellen van de kwaliteit van het onderwijs. Kan
de minister aangeven waarom zij wacht met de evaluatie van het functioneren
van de nieuwe toezichtskaders tot eind 2003?7Ziet de minister aanleiding het meerjarenbeleid 2001–2006
inzake kwaliteitszorg aan te passen, omdat nog te weinig scholen voldoen aan
de criteria voor een goede kwaliteitszorg?8Komt het project Q*primair naar het oordeel van de
minister voldoende tegemoet aan de behoefte van de scholen?9Kan de minister een overzicht geven van de personeelslasten
(in fte en in €) en overheadkosten van de projecten Q*primair en Q-5
in verhouding tot de middelen die aan de scholen zelf ten goede komen?10Waar denkt de minister aan als zij het heeft over «het
bezien van mogelijkheden van een (bestuurlijke) aanpak om scholen te ondersteunen
die er op eigen kracht niet uitkomen»?11Uit het inspectierapport kwam (ook) naar voren dat
de helft van de zwakke scholen in de afgelopen twee jaar te maken hebben gehad
met een directiewisseling. Wordt het tekort aan directeuren en de invloed
van een directiewisseling ook meegenomen in het vervolg onderzoek naar de
effecten van het tekort aan onderwijspersoneel op de zeer zwakke scholen?12Sluit de bedoelde herijking van de bestuurlijke verhoudingen
met het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (bve) aan bij de ontwikkelingen
in het hoger beroepsonderwijs (hbo) en wetenschappelijk onderwijs (wo) en
wat is de relatie tot «Ruimte voor rekenschap»?13Wat zal de monitoring van de invoering van de bachelor-masterstructuur
door de inspectie inhouden?14Wat zijn de gevolgen voor de kwaliteit op lange termijn
als gevolg van de inzet van interne begeleiders, remedial teachers en ondersteunend
personeel om lesuitval te voorkomen?15Wat is de relatie van de nadere voorstellen over een
transparante kwaliteitsstructuur en een flexibel opleidingsstelsel tot het
voorliggende wetsvoorstel Beroepen in het Onderwijs?16Is de minister van mening dat het toezicht op de kwaliteit
van het onderwijspersoneel onder meer plaats moet vinden door een toets op
het opleidingsniveau van zij-instromers, of wil de minister veel meer het
accent leggen op het bekwaamheidsonderzoek alsmede het kwaliteitstoezicht
in de scholen en derhalve uitgaan van de feitelijke prestaties van de betrokkenen?17Is de minister van mening dat de Voor- en Vroegschoolse
Educatie (VVE) programma's succesvol zijn, ondanks dat de Onderwijsinspectie
in het Onderwijsverslag over deze programma's zowel positieve
als negatieve dingen zegt? Gaat de minister de komende jaren meer geld voor
deze programma's uittrekken?18Kan de minister toelichten waarom voor sommige leerlingen
een startkwalificatie eenvoudig niet haalbaar is? Acht zij dit wenselijk?19Hoe kan meer worden bevorderd dat er daadwerkelijk
doorgaande leerlijnen ontstaan tussen de VVE en het basisonderwijs? Is daarbij
meer sturing vanuit het basisonderwijs gewenst?20Acht de minister het verplicht voorschrijven van een
begintoets noodzakelijk voor het vormgeven van een adequate bestrijding van
de onderwijsachterstanden en een gerichte bevordering van de onderwijskansen?21Hoe voorkomt de minister een verdere groei van het
aantal zorgleerlingen?22De inspectie heeft vastgesteld dat steeds minder scholen
alle kerndoelen basisvorming realiseren in het onderwijsaanbod. De minister
denkt dat dit komt doordat na de wetswijzigingen van de Wet op het voorgezet
onderwijs (WVO) per 1-8-2001 de scholen de mogelijkheid hebben gekregen om
zelf te beslissen welke kerndoelen gerealiseerd moeten worden. Heeft de inspectie
dit bij de scholen nagevraagd of is dit slechts een vermoeden van de minister?
Heeft de minister een overzicht van welke kerndoelen er meestal wel en/of
welke vaak niet worden gerealiseerd?23Wat is het oordeel van de minister over de stelling
van de inspectie dat het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo)
meer prioriteit moet krijgen als het gaat om investeringen in huisvesting
en herinrichting?24In hoeverre mag ervan worden uitgegaan dat het systeem
van zelfregulering de instellingen in het hoger onderwijs aanzet tot kwaliteitsverbeteringen
gelet op de punten van kritiek van de inspectie op de huidige kwaliteitssystemen?25Mag de Tweede Kamer uit de constatering van de minister,
dat de inspectie na herbeoordeling geen aanleiding heeft gezien om sancties
op te leggen aan instellingen die afwijkingen in de examenverplichtingen vertoonden,
concluderen dat de betreffende instellingen hun zaken nu op orde hebben? Kan
de minister aangeven hoe bont je het als school in dit opzicht moet maken
om voor sancties in aanmerking te komen? En welke sanctiemaatregelen heeft
de minister in dat geval tot haar beschikking?I Antwoorden bij de brief van de minister met de reactie
op het Onderwijsverslag 2002Antwoord op vraag 1:Met de inspectie ben ik van mening dat wat betreft veiligheid en een goed
pedagogisch klimaat de onderwijsinstellingen zelf als eerste aan zet zijn.
De inspectie rapporteert dat vrijwel alle basisscholen hun leerlingen een veilig en structurerend klimaat bieden. 98,5 % van de leerlingen beoordeelt
het schoolklimaat positief. Dat neemt niet weg dat er – zoals de inspectie
het stelt – op elke school sprake is van (incidentele) pesterijen. Het
blijft dus buitengewoon belangrijk dat scholen een actief veiligheidsbeleid
voeren, en daarbinnen zeer alert zijn op pestgedrag.Wat het voortgezet onderwijs betreft, geeft (volgens de meest recente
gegevens van Mooij) 92% van de leerlingen aan zich vaak danwel altijd veilig
te voelen op school. Hoewel de meeste scholen maatregelen hebben getroffen
tegen pesten en de helft van de scholen beschikt over een zogenaamd pestprotocol,
ben ik van mening dat nog meer aandacht aan preventie kan worden besteed.Het tegengaan van pesten is overigens nooit louter een taak van de school.
Betrokkenheid van ouders en leerlingen is essentieel voor het creëren
van een veilig schoolklimaat en het tegengaan van pesten en anti-sociaal gedrag.
Daarnaast is bovendien het gehele netwerk om de school van belang om de school
op de juiste wijze te ondersteunen bij het werken aan veiligheid en het voorkomen
van problemen.Aan de Kamer is een brief over School en Veiligheid toegezegd. Beoogd
wordt een integraal beeld te geven van het gevoerde en te voeren schoolveiligheidsbeleid,
inclusief het voorkomen en bestrijden van pesten. Daarbij zal tevens worden
ingegaan op de in te zetten instrumenten. Bij het opstellen van deze brief
zal ook rekenschap gegeven worden van de bevindingen van de inspectie. De
Kamer kan de brief nog deze zomer tegemoet zien.Antwoord op vraag 2:Ik deel de zorg van de inspectie. Het vinden van geschikte stageplaatsen
wordt in het schooljaar 2003 – 2004 sterker dan voorheen bepaald door
de economische ontwikkelingen. Leerlingen in het praktijkonderwijs zijn voor
het vinden van stageplaatsen afhankelijk van functies die recht doen aan hun
specifieke mogelijkheden. Deze stageplaatsen houden verband met functies die
door automatisering of uitbesteding naar lage lonen landen van de arbeidsmarkt
verdwijnen. Bij een teruglopende arbeidsmarkt vindt er steeds meer verdringing
plaats temeer daar meer leerlingen dan voorheen in het kader van hun opleiding
voor een kortere of langere periode stages lopen. De verdringing op de stagemarkt
valt ten nadele uit van leerlingen in het praktijkonderwijs. Bedrijven lijken
de voorkeur te geven aan leerlingen uit de leerwerktrajecten vanwege de fiscale
voordelen die verbonden zijn aan het aanbieden van een leerovereenkomst.De komende periode wordt dit proces nauwgezet gevolgd om te bezien welke
hindernissen moeten worden opgeruimd om scholen voor praktijkonderwijs zoveel
mogelijk te ondersteunen bij hun taak conform artikel 10f, derde lid, van
de WVO om leerlingen voor te bereiden op functies binnen de regionale arbeidsmarkt.Een eerste aanzet vormen de gegevens van de Uitstroomregistratie van leerlingen
uit het praktijkonderwijs dat in het najaar gereed komt. Dit onderzoek dat
in opdracht van het Landelijk werkverband Praktijkonderwijs door het IVA wordt
uitgevoerd zal informatie verschaffen over de kansen leerlingen uit het praktijkonderwijs
op de arbeidsmarkt. Ik verwacht dat deze registratie de mogelijkheid biedt
om beleid te ontwikkelen dat er toe moet leiden dat zoveel mogelijk van deze
leerlingen een stageplaats verwerft.Antwoord op vraag 3:De inspectie stelt in het Onderwijsverslag 2002 dat de kwaliteit van het
onderwijs ruim voldoende is, maar dat er met het oog op de toekomst een aantal
thema's extra aandacht verdienen ten einde de huidige kwaliteit te behouden
en te verbeteren.Deze conclusie van de onderwijsinspectie neem ik zeer serieus. In mijn beleidsreactie heb ik er echter voor gekozen om eerst aandacht te geven
aan de ruime voldoende van dit moment. Dit als blijk van waardering voor het
goede werk van al die mensen die in het onderwijs werkzaam zijn. In mijn beleidsreactie
ga ik daarna in op de door de inspectie genoemde thema's en geef ik aan wat
wij reeds doen en wat wij gaan doen om de problemen aan te pakken.Antwoord op vraag 4:In het Onderwijsverslag constateert de Inspectie dat het merendeel van
de basisscholen, de scholen in het voortgezet onderwijs en de bve-instellingen
in 2002 wel werkt aan onderdelen van de kwaliteitszorg, maar dat de inbedding
van deze activiteiten in de totale kwaliteitscyclus dikwijls ontbreekt. In
het hoger onderwijs is de kwaliteitszorg sterker ontwikkeld.Het proportionele toezicht houdt in principe een flexibel toezicht in.
De intensiteit van het toezicht is afhankelijk van de kwaliteit van de zelfevaluatie
van instellingen. Als de zelfevaluatie van instellingen nog niet voldoende
informatie biedt, zal de inspectie zelf uitgebreid onderzoek uitvoeren. Het
proportionele karakter van het toezicht wordt dus niet zozeer belemmerd als
de zelfevaluatie onvoldoende is. Uiteindelijk is het streven erop gericht,
dat instellingen meer eigen verantwoordelijkheid (gaan) dragen voor de kwaliteit
van het eigen onderwijs. Met de invoering van het proportionele toezicht worden
instellingen hiertoe juist gestimuleerd.Aangezien de WOT pas eind 2002 van kracht is geworden, is het logisch
dat het de nodige tijd kost voordat de scholen en de inspectie op de nieuwe
toezichtkaders en het gebruik daarvan zijn ingespeeld. Aan het einde van dit
jaar wil ik het functioneren van de nieuwe toezichtkaders evalueren, zoals
ik uw Kamer heb laten weten via het Kamerstuk (i.c. OCW 0300032) van 23 januari
van dit jaar. In deze evaluatie komt ook kwaliteitszorg van de scholen en
instellingen aan bod.Antwoord op vraag 5:Ik hecht veel waarde aan een goede kwaliteitszorg in de scholen. Scholen
krijgen meer en meer ruimte om hun onderwijs in te richten naar hun eigen
inzichten. Daar staan we met z'n allen achter. Maar het betekent wel dat scholen
ook een grotere verantwoordelijkheid dragen om de kwaliteit van dat onderwijs
te waarborgen en extern te verantwoorden. Scholen zijn zich daarvan bewust
en het merendeel werkt dan ook aan onderdelen van de kwaliteitszorg. De inbedding
daarvan in de totale kwaliteitscyclus laat echter veelal nog te wensen over.De scholen worden op verschillende manieren aangespoord en ondersteund
om te bouwen aan een goed systeem van kwaliteitszorg:– Daarbij kunt u denken aan projecten als Q*Primair en Q-5.– Maar ook aan ondersteuning via Landelijke Pedagogische Centra,
Universiteit Twente, de Bve Raad en Colo en onderzoek door o.a. NWO.– Bovendien informeert de inspectie bij de jaarlijkse schoolbezoeken
naar het systeem van kwaliteitszorg van de desbetreffende school.Voor het antwoord op de vraag omtrent de middelen voor de activiteiten
op het gebied van kwaliteitszorg verwijs ik voor de sectoren PO en VO naar
het antwoord op vraag 9.Voor BVE geldt geen verschuiving van de evaluatielast, omdat reeds in
de WEB is aangegeven dat de instelling zelf verantwoordelijk is voor de evaluatie.
Het inspectietoezicht is complementair hieraan: aangrijpingspunt voor het
toezicht is primair de zelfevaluatie van de instelling. Via lumpsumgelden
worden de instellingen in staat gesteld hun kwaliteitszorg en verantwoording
daarover adequaat uit te voeren.Antwoord op vraag 6:Ik heb ervoor gekozen niet te wachten op de (volledige) evaluatie van
de nieuwe toezichtkaders in 2006 maar reeds aan het eind van dit jaar meerdere
aspecten van het functioneren van de toezichtkaders te evalueren.Het lijkt mij niet opportuun om deze evaluatie nog eerder uit te voeren,
aangezien de toezichtkaders pas aan het eind van 2002 van kracht werden en
in januari 2003 in werking zijn getreden. Zowel de scholen als de inspectie
moet de nodige tijd worden gegund om de toezichtkaders in te voeren. Daarnaast
is een evaluatie pas goed mogelijk als er al de nodige ervaringen met de nieuwe
toezichtkaders zijn opgedaan.Antwoord op vraag 7:De constatering dat nog weinig scholen voldoen aan de criteria voor een
goede kwaliteitszorg is zorgelijk maar nog geen aanleiding het meerjarenbeleid
aan te passen. De projecten Q*Primair en Q-5 hebben tot doel het gebruik van
kwaliteitszorgsystemen op scholen te bevorderen. Het bereiken van dit doel
vergt een zorgvuldige aanpak. Zo is het van belang allereerst inzicht te verkrijgen
in de feitelijke ontwikkelingen in scholen en schoolorganisaties op het terrein
van kwaliteitszorg. Om de scholen op maat te bedienen moet tevens in kaart
worden gebracht welke instrumenten, producten en diensten nodig en beschikbaar
zijn.De eerste fase van genoemde projecten stond in het teken van deze inventarisatie.
De komende jaren is de aanpak gericht op het daadwerkelijk begeleiden van
scholen. Pas in deze fase kan het succes van de gevolgde aanpak worden afgemeten
aan het niveau van de kwaliteitszorg op scholen.Antwoord op vraag 8:Uit de beantwoording van de vorige vraag blijkt dat binnen Q*Primair de
aandacht de afgelopen periode met name is gericht op het inventariseren van
wensen en behoeften van scholen. Met deze aanpak wordt beoogd de scholen op
maat te kunnen bedienen. Ik verwacht dus zeer zeker dat het project Q*Primair
voldoende tegemoet komt aan de behoefte van scholen.Antwoord op vraag 9:De projecten Q*Primair en Q-5 staan ten dienste van de scholen in het
primair en voortgezet onderwijs. Bekostiging van deze projecten vanuit de
overheid betreft de projectorganisatie en de activiteiten die worden uitgevoerd
ter ondersteuning van de scholen. Vanuit de projecten gaan er geen financiële
middelen naar de scholen. De middelen die scholen zelf ter beschikking hebben
voor kwaliteitszorg zijn voor het primair onderwijs opgenomen in het schoolbudget
en voor het voortgezet onderwijs in het lump sum bedrag.De kosten van het project Q*Primair bedragen circa 1 tot 1,5 miljoen euro
per jaar. Voor het project Q-5 bedraagt dit circa 0,5 miljoen euro per jaar.
Tenminste 40% van deze bedragen komt ten goede aan de activiteiten. De overige
kosten zijn bestemd voor de projectorganisaties. Hiertoe worden ook kosten
voor huisvesting gerekend.Antwoord op vraag 10:Een deel van de scholen die zeer zwak presteren slaagt er niet in zelfstandig
het tij te keren. Ook na een periode van intensief toezicht van de inspectie
blijkt de kwaliteit van de school niet te verbeteren. Mijn voornemen is met
deze scholen een verbeterplan op te stellen, waarbij ik scherp zal toezien
op de naleving van dit plan. Een algemene aanpak is voor deze scholen niet
zinvol. Het moet gaan om maatwerk. Het is geenszins de bedoeling het traject
zo in te richten dat het aantrekkelijk wordt voor scholen om hier aan deel
te nemen. Er worden op voorhand geen financiële middelen in het vooruitzicht
gesteld. Per situatie wordt bekeken op welke wijze de kwaliteit van de school
weer op voldoende niveau kan worden gebracht. Ik beoog met dit
traject invulling te geven aan het gestelde in artikel 14 van de WOT en de
mogelijkheid in dergelijke gevallen aanvullende maatregelen te treffen op
grond van bijvoorbeeld artikel 164a van de WPO en artikel 261a WVO.Antwoord op vraag 11:Ja, voor zover op een betrouwbare wijze meetbaar.Antwoord op vraag 12:Aanleiding tot de herijking is onder meer het rapport Ruimte voor Rekenschap
en de daarin genoemde noodzaak tot verheldering van bestuurlijke relaties
te komen.Bij de herijking van de bestuurlijke verhoudingen is sprake van intensieve
afstemming met het hoger onderwijs. Zo wordt bijvoorbeeld gewerkt aan een
éénduidige regeling voor de Raden van Toezicht in zowel BVE,
HBO als WO. Uiteraard kennen de sectoren ook hun specifieke situatie: ROC's
vervullen in vergelijking met hogescholen en universiteiten bijvoorbeeld meer
een regionale functie. Ook aan die verscheidenheid zal waar nodig recht moeten
worden gedaan.Antwoord op vraag 13:De inspectie zal de komende jaren jaarlijks de invoering monitoren. Het
eerste rapport verschijnt omstreeks september. In het eerste jaar heeft de
inspectie een enquête uitgevoerd onder alle opleidingsdirecteuren in
wo en hbo, en heeft vervolgens acht opleidingen bezocht voor het doen van
dieptestudies. Hiermee is in kaart gebracht hoe het invoeringsproces is verlopen,
hoe het is aangestuurd, wie betrokken zijn geweest bij de besluitvorming,
hoe de voorlichting naar studenten is gegaan, en hoe overgangsregelingen tot
stand zijn gekomen. Verder is onderzocht welke onderwijsvernieuwingen zijn
doorgevoerd bij de invoering van de bachelor-masterstructuur, zoals verbreding
van bacheloropleidingen, internationalisering, semestersystemen en Europese
credit-punten en de invloed van de nieuwe structuur op instroom, doorstoom
en uitstroom, bindende studieadviezen en werkvormen.Antwoord op vraag 14:Er is geen inzicht in de gevolgen voor de kwaliteit op lange termijn van
de inzet van ander personeel om lesuitval te voorkomen. Ik verwacht dat door
de ontwikkeling van het personeelsbeleid op de school en in dat kader de introductie
van een verdergaande functiedifferentiatie, de oplossingen die scholen nu
toepassen steeds minder noodoplossingen zullen zijn, maar kwalitatief verantwoorde
antwoorden vanuit een flexibele organisatie. Een toename van het leren op
de werkplek (door zij-instromers, leraren in opleiding en ondersteunend personeel)
en bovenschoolse samenwerking kan de ruimte voor een flexibel antwoord op
lesuitval verder vergroten.Antwoord op vraag 15:Deze zomer ontvangt de Tweede Kamer, conform de toezegging in het algemeen
overleg van 12 december 2002, een notitie met nadere voorstellen voor
een transparante kwalificatiestructuur voor onderwijspersoneel een flexibel
opleidingsstelsel. Het voorliggend wetsvoorstel beroepen in het onderwijs
is een centraal element in de gedachtenvorming over een kwalificatiestructuur
voor beroepen in het onderwijs en een daarop aansluitend stelsel van opleiding
en scholing.De wet beroepen in het onderwijs legt immers de basis voor het bij wet
vaststellen van bekwaamheidseisen voor onderwijspersoneel in termen van basiseisen.
De wet regelt niet welke beroepen en functies er zullen zijn en ook niet hoe
de communicatie plaatsheeft tussen arbeidsmarkt (scholen en beroepsbeoefenaren)
en het stelsel van opleiding en scholing over het verwerven van
de gewenste bekwaamheid. Het gaat dan niet alleen om de basiseisen maar ook
om ontwikkeling van bekwaamheid passend bij ontwikkeling binnen de functies
(van beginnend naar ervaren beroepsbeoefenaar) en doorstroom naar andere functies/beroepen.
Op dat type vraagstukken zal in bedoelde notitie worden ingegaan. In dat kader
komt ook het verder ontwikkelen van het leren op de werkplek aan de orde en
de kwaliteitszorg in dat verband (de school als leerbedrijf).Antwoord op vraag 16:Het toezicht is in het algemeen geregeld in de WOT. In dat verband heeft
toezicht op kwaliteit van personeel een plaats. Zij-instromers hebben in dat
verband geen andere positie dan andere leraren.Bij en krachtens de Interimwet zij-instroom leraren primair en voortgezet
onderwijs zijn wel voorschriften gegeven over de uitvoering van het geschiktheidsonderzoek,
de daarbij noodzakelijk gebleken scholing en begeleiding, de uitvoering van
het bekwaamheidsonderzoek, alsmede het toezicht op de uitvoering van die taken
door de inspectie.Antwoord op vraag 17:VVE-programma's zijn veelbelovend voor kinderen in de leeftijd van 2 tot
6 jaar, die zonder deze programma's zouden starten met een taal- en ontwikkelingsachterstand.
De mate van succes is afhankelijk van een aantal invoeringsvoorwaarden zoals
de capaciteit en kwaliteit van voorschoolse voorzieningen, de deskundigheid
van het personeel en een dubbele bezetting per groep. Het invoeringsproces
is lopende en er wordt nog hard gewerkt aan het realiseren van de verschillende
voorwaarden. Het is daarmee nog te vroeg om een optimaal effect van programma's
te zien optreden. Wel verdienen programma's, o.m. op het terrein van taalverwerving,
aanvulling en uitbreiding. In opdracht van OCW worden in 2003 producten ontwikkeld
t.b.v. een taallijn VVE in aansluiting op de basisschool. Op dit moment wordt
bezien of uit de middelen die beschikbaar zijn gekomen via het amendement
De Vries (Tweede Kamer, 28 600 VIII, art. 32) ook de ontwikkelde producten
in de bestaande programma's kunnen worden ingepast.Antwoord op vraag 18:Een startkwalificatie wordt behaald met het behalen van een diploma van
het HAVO, VWO of van een opleiding op tenminste niveau 2 van het middelbaar
beroepsonderwijs. Er zijn leerlingen die eenvoudig de cognitieve capaciteiten
niet hebben om een opleiding op dit niveau succesvol te kunnen volgen en met
een bovengenoemd diploma af te ronden. Het gaat hier om een deel van de leerlingen
van het speciaal voortgezet onderwijs, een groot deel van de leerlingen van
het praktijkonderwijs en om de zwakste leerlingen uit het vmbo. Voor hen is
een assistentopleiding in het mbo (niveau 1 van de kwalificatiestructuur)
of het eindniveau van het praktijkonderwijs het maximaal haalbare niveau.
Ik acht het wenselijk dat elke van deze leerlingen het voor hem of haar haalbaar
niveau ook daadwerkelijk behaalt.Antwoord op vraag 19:De implementatie van VVE is nog niet afgerond. Het is daarom nog te vroeg
een oordeel uit te spreken over de gerealiseerde aansluiting op het basisonderwijs.
Programmatrainingen en begeleiding van personeel bij de invoering van VVE
zijn gericht op het bevorderen van doorgaande leerlijnen. Voorwaarde voor
een kwalitatief goede ontwikkeling voor de voor- en vroegschoolse educatie
en daarmee een ononderbroken ontwikkelingsleerlijn naar het basisonderwijs
is de samenwerking tussen voorschoolse voorziening en basisschool. De activiteitenverslagen
bij de gemeentelijke verantwoording over de VVE-regelingen 2000–2002
laten een positieve ontwikkeling zien. De meerderheid van de 357 VVE-gemeenten
bevestigt hierin dat een samenwerking is gerealiseerd bij de toeleiding en
doorstroom van jonge risicokinderen. 20% Van de gemeenten geeft aan dat er
sprake is van bestuurlijke samenwerking tussen voorschools en vroegschools.
Het is vervolgens de verantwoordelijkheid van scholen om de doorgaande leerlijn
bij de overgang van het vroegschoolse deel naar groep 3 vorm te geven.Antwoord op vraag 20:De toekenning van extra middelen voor het bestrijden van onderwijsachterstanden
(gewichtenmiddelen) geschiedt momenteel op basis van groepskenmerken van leerlingen
(sociaal-economisch en sociaal-culturele en etnische achtergrondkenmerken),
ongeacht de feitelijke achterstand van deze leerlingen. Ik acht het gewenst
in de toekomst beter aan te sluiten bij de feitelijke achterstand van de leerlingen,
zodat de bevordering van onderwijskansen meer gericht kan plaatsvinden. Voor
de wijze waarop aangesloten kan worden bij de feitelijke achterstand vinden
momenteel diverse verkenningen plaatsAntwoord op vraag 21:Zie het antwoord op vraag 1 van Vragen bij het Onderwijsverslag.Antwoord op vraag 22:De Inspectie heeft niet expliciet nagevraagd wat de reden was dat scholen
keuzes maken in de totale kerndoelenset. Het ligt echter voor de hand dat
scholen (docenten en schoolleiders) gegeven de wettelijke mogelijkheid om
eigen, professionele afwegingen te maken, zelf bepalen welke kerndoelen ze
selecteren.Door de Inspectie wordt ten behoeve van het Onderwijsjaarverslag geen
informatie op het niveau verzameld dat een exact antwoord geeft op de vraag
welke kerndoelen wel en welke niet worden gerealiseerd. Wel signaleert de
Inspectie dat alle door haar in 2001/2002 bezochte scholen de verplichte vakken
aanbieden. Daarbij geeft de Inspectie aan op ruim 90 procent van de scholen
waarborgen voor een evenwichtig leerstofaanbod in de basisvorming te vinden.
Op bijna 10 procent van de scholen meende de Inspectie dat de urenverdeling
over de vakken onvoldoende weloverwogen is gebeurd. Daarop zijn deze scholen
gewezen.In aanmerking nemende dat de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming zich thans
met scholen buigt over een realistisch en gedegen kerndoelenpakket, acht ik
extra aanvullende maatregelen niet nodig.Antwoord op vraag 23:In het vmbo zijn investeringen in de leeromgeving, de huisvesting, de
herinrichting van de inventaris en ICT om meerdere redenen van groot belang.
Deze zijn nodig om de gewenste onderwijsvernieuwingen te kunnen doorvoeren
(bijv. het verbinden van de theorie met de praktijk door middel van de werkplekkenstructuur
in de scholen), zodat aan leerlingen aantrekkelijk, modern onderwijs kan worden
gegeven in een veilige contextrijke omgeving, die herkenbaar is gerelateerd
aan de praktijk. Het doel is verbetering van de kwaliteit van het onderwijs
en het voorkomen van uitval – zeker als het gaat om meer praktisch ingestelde
leerlingen. Daarbij wordt op deze wijze beter aangesloten bij het vervolgonderwijs
en wat gevraagd wordt in het bedrijfsleven. Daarnaast wordt het imago van
het vmbo zowel richting leerlingen en ouders verbeterd. En last but not least
is een goede leeromgeving belangrijk als aantrekkelijke werkplek voor docenten,
een wapen in de strijd tegen het lerarentekort dat in het vmbo groot is.Bekend is dat voor wat betreft de leeromgeving voor de meeste scholen
nog veel moet gebeuren. In de enveloppenbrief is hiervoor een extra bedrag
uitgetrokkenAntwoord op vraag 24:De inspectie constateerde in haar tweede evaluatieronde, het sluitstuk
van de evaluatie van de bestuurlijke hantering, dat de instellingen gesignaleerde
tekortkomingen bij opleidingen hebben weggewerkt. Ook bij opleidingen die
geen ernstige tekortkomingen hadden zijn diverse maatregelen genomen om de
kwaliteit van het onderwijs te verbeteren op de punten die de visitatiecommissies
hadden aangegeven of geadviseerd. Het betreft hier de evaluatie van de bestuurlijke
hantering van resultaten van visitatierapporten van 57 hbo- en 157 wo-opleidingen
(onderwijsverslag blz 253). Er mag dus inderdaad van worden uitgegaan dat
het zelfregulerende kwaliteitszorgsysteem de instellingen aanzet tot kwaliteitsverbetering.Antwoord op vraag 25:Een positief oordeel van de inspectie bij een herbeoordeling betekent
dat de betreffende instelling voldoende verbeteringen op het betreffende onderdeel
(de naleving van de verplichting van externe legitimering van een examen door
een exameninstelling), heeft aangebracht waardoor de zaak op orde is gebracht.Het betreft hier de niet-naleving van de verplichting van externe legitimering.
Niet-naleving van deze verplichting is een ernstig vergrijp, want de kwaliteit
van de examens is dan niet gewaarborgd. Dit schaadt het maatschappelijke vertrouwen
in de – landelijke geldige – diploma's. Indien uit heronderzoek
blijkt – hetgeen in bovengenoemde gevallen niet het geval was –
dat de naleving van deze verplichting opnieuw niet in orde is, dan zal ik
niet aarzelen om – na een officiële waarschuwing conform artikel
6.1.5, tweede lid, van de WEB – een sanctie op te leggen. Voor sancties
komt tenminste in aanmerking het niet afsluiten van een contract met een exameninstelling
betreffende de externe legitimering en/of onvoldoende medewerking verlenen
aan het laten uitvoeren van de externe controle door de exameninstelling.De sanctie die de wet biedt, is – als ultimum remedium – het
aan de instelling ontnemen van de rechten ten aanzien van de betreffende opleiding.II Vragen bij het Onderwijsverslag 20021Als het probleem zoals de inspecteur dat heeft vastgesteld,
namelijk dat de zorg voor leerlingen op alle scholentypen en in het speciaal
onderwijs onder de maat is en dat er sprake is van een toenemende ernst van
de problemen van leerlingen binnen het speciaal basisonderwijs, zo structureel
voorkomt, ligt het dan niet voor de hand om vast te stellen dat er meer aan
de hand is dan dat scholen niet hun best doen?2Is het voortgezet onderwijs voldoende voorbereid op
de komst van groepen kinderen die door Weer samen naar school (WSNS) de reguliere
basisschool hebben doorlopen en nu toe zijn aan een vervolgstap? Zijn de samenwerkingsverbanden
hier al op voorbereid?3Wat is de staat van het onderwijs met betrekking tot
WSNS?4Wordt er in de lerarenopleiding voldoende aandacht
besteed aan zorgleerlingen en kwaliteitszorgsystemen?5Is de minister van plan aanvullend beleid te gaan maken
om de leerlingenzorg op scholen te verbeteren?6Gaat de minister voorzieningen creëren voor de
kinderen die tussen wal en schip vallen?7Zijn in de percentages over de feitelijke schoolverlaters
zonder startkwalificatie voor de arbeidsmarkt, ook de reguliere schoolverlaters
van het Praktijkonderwijs betrokken die de cognitieve capaciteiten niet hebben
om met goed gevolg een niveau 2 opleiding af te sluiten?8Hoe is het verband tussen slechte leerprestaties en
anti-sociaal en crimineel gedrag aangetoond? Zijn deze slechte leerprestaties
voornamelijk een gevolg van «niet willen» of van «niet kunnen»?9Wordt een optimale doorstroom van leerlingen van voorschoolse
en vroegschoolse educatie (VVE) naar basisonderwijs ook belemmerd door beperking
in mogelijkheden om gegevens over te dragen?10Bestaan er cijfers over de (on)tevredenheid van leerlingen
met hun school waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de verschillende schooltypes?
Zo ja, welke zijn deze? Bestaat hiervan een beeld voor de basisberoepsgerichte?11Mogen leerlingen op zeventienjarige leeftijd nog voor
het einde van de leerplicht zonder diploma de school verlaten? Zo neen, wat
gaat de minister hieraan doen?12Is bekend waarom niet-westerse allochtone leerlingen
vaker dan andere leerlingen aangeven problemen te hebben met leraren? Zo ja,
hoe komt dit en zo nee, gaat dit nog verder worden onderzocht?13Wanneer wordt er meer bekend over de resultaten van
de aanpak met betrekking tot het oprichten van kernteams?14Hoeveel scholen hebben de afgelopen jaren maatregelen
genomen om pesten tegen te gaan? Kan worden aangegeven welke maatregelen door
de scholen zijn genomen? Zijn er al resultaten bekend over deze maatregelen?
Is het pesten op de scholen die beschikken over een zogenaamd «pestprotocol»
afgenomen?15Wat zijn de effecten van VVE-projecten op lange termijn?16In welke mate rekent de minister: de kinderopvang,
het peuterspeelzaalwerk en de VVE tot haar verantwoordelijkheid?17Hoe noodzakelijk vindt de minister het dat VVE onderdeel
uitmaakt van het onderwijs?18Worden alle VVE-middelen ingezet?19Welke maatregelen neemt de minister om in 2006 tenminste
50% van de 2- tot 5-jarigen te laten deelnemen aan een VVE-programma?20Welk onderzoek wordt door de minister aangehaald als
zij het heeft over het onderzoek naar de VVE-programma's Kaleidoscoop en Piramide?
Zijn ook andere programma's onderzocht?21Wat is volgens de minister de oorzaak van het feit
dat er hogere schooladviezen worden gegeven dan voorheen?22Welke verklaring heeft de minister voor het feit dat
terwijl meer leerlingen in een hogere of moeilijkere schoolsoort terechtkomen
en daar blijven, de examenresultaten niet achteruit zijn gegaan? Zijn leerlingen
slimmer? Gaan de eindexameneisen achteruit? Is er wellicht sprake van diploma-inflatie?23Is er een verband tussen de toename van het aantal
leerlingen dat hogere adviezen krijgt en het slechte imago van het vmbo?24Is er meer bekend over de verhouding autochtone en
allochtone leerlingen met betrekking tot de toename van hogere advisering?
Met andere woorden: geldt de toename van hogere advisering ook voor allochtone
leerlingen?25Worden de regionale aansluitingsprojecten en andere
programma's voor risicojongeren geëvalueerd? Waarom is er weinig bekend
over de resultaten van deze projecten en programma's?26Hoeveel geld van het ministerie is met de regionale
aansluitingsprojecten gemoeid? Wanneer zijn er resultaten bekend?27Kan de minister aangeven wat wordt bedoeld met milieu-specifieke
achterstand?28Is er een verband tussen de omvang van de opleiding
in het voortgezet onderwijs en het percentage spijbelaars?29Is onderzocht waarom allochtone leerlingen bij de groep
uitvallers in het voortgezet onderwijs oververtegenwoordigd zijn? Zo ja, welke
verklaring valt hiervoor te geven? Welke redenen worden door de allochtone
leerlingen zelf genoemd?30Kan de minister aangeven door welke specifieke achtergronden
de schoolverlaters worden gekenmerkt?31Er wordt aangegeven dat veel risicojongeren het voortgezet
onderwijs voortijdig verlaten, maar dat exacte aantallen niet bekend zijn.
Hoe verklaart de minister dat de uitstroomgegevens niet bekend
zijn? Kan de minister een schatting geven? Zijn er gerichte acties te verwachten
om hierin verandering aan te brengen?32Is er vanuit de inspectie behoefte aan een longitudinaal
onderzoek waarin de schoolloopbanen van risicoleerlingen worden gevolgd?33Hoe verklaart de minister de groei van bijna 100% van
het voortgezet speciaal onderwijs voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen (vso-zmok)
over de periode 1992 tot 2000?34Welke wachtlijsten in de jeugdzorg zijn met name van
belang voor de risicojongeren in het vmbo? Hoe lang zijn deze wachtlijsten?
En hoe ontwikkelen ze zich?35Is er iets bekend over eventuele achterstand van leerlingen
met een Antilliaanse achtergrond?36Is bekend waarom slechts eenderde van de kinderen van
Turkse en Marokkaanse afkomst gebruik maakt van peuterspeelzalen, kinderopvang
en programma's van VVE? Zo ja, worden er concrete maatregelen genomen om de
participatie van deze kinderen te vergroten en wat zijn de resultaten van
zulke maatregelen?37Wat wordt er precies bedoeld met de zin «Observaties
tijdens schoolbezoeken wijzen uit dat op ruim eenderde van de scholen leraren
er nog onvoldoende in slagen hun handelen af te stemmen op verschillen tussen
leerlingen»? Welke verschillen worden bedoeld en wat wordt verstaan
onder onvoldoende?38Is er een relatie tussen de toename van het percentage
spijbelaars en (later) schoolverlaters en de constatering dat de kwaliteit
van de leerlingenzorg van de afgelopen jaren slechts voldoet op 55 tot 60
procent van de scholen? Is de 55 tot 60 procent een toename of afname ten
opzichte van voorgaande jaren?39Is bekend waaruit negatieve persoonskenmerken, zoals
een laag zelfbeeld en weinig zelfregulatie, ontstaan?40Wat zijn scholen verplicht met betrekking tot een zorgvuldige
verzuimregistratie van leerlingen?41Is er meer bekend over de oorzaak van het grotere verschil
in leesvaardigheid tussen autochtone en allochtone leerlingen in Nederland
dan in de OESO- en de EU-landen?42Wat zijn de voornaamste klachten van de leerlingen
in het voortgezet onderwijs die niet tevreden zijn over hun school over de
leraren en de organisatie?43Is er onderzocht hoeveel procent van de leerlingen
terugkeert naar de eigen school, dat wil zeggen de school waar de leerling
ingeschreven is?44Hoeveel leerlingen maken jaarlijks gebruik van een
van de time-out projecten? Hebben deze time-out projecten een positief effect
op de verdere schoolloopbaan van de leerlingen? Met andere woorden: stromen
zij weer terug in het regulier onderwijs?45Welke positieve initiatieven, ontwikkelingen en programma's
worden belemmerd of stopgezet door het personeelstekort in het vmbo?46Is bekend waarom het veiligheidsbeleid nog steeds geen
deel uitmaakt van het kwaliteitszorgsysteem? Welke maatregelen worden overwogen
om dit te stimuleren?47Is bekend hoeveel klachten inzake psychisch en fysiek
geweld, waaronder grove pesterijen, zijn gemeld bij de vertrouwensinspecteur?
Zo ja, kan worden aangegeven om hoeveel klachten het gaat? Op welke wijze
heeft de vertrouwensinspecteur deze klachten behandeld?48Is er bij discriminatie van homoseksualiteit op scholen
een patroon te herkennen, bijvoorbeeld met betrekking tot het type school
waar discriminatie plaatsvindt of de groep leerlingen die zich hieraan schuldig
maakt?49Klopt het dat er in 1998 geconstateerd werd dat op
bijna tweederde van de scholen voor voortgezet onderwijs geen aandacht aan
voorlichting over homoseksualiteit wordt gegeven? Is bekend hoeveel scholen
daar anno 2003 aandacht aan besteden? Wie worden ingeschakeld voor deze voorlichting?
Is bekend hoeveel docenten moeite hebben met het geven van deze voorlichting?
Op welke wijze kunnen docenten hierbij worden ondersteund?50Hoe denkt de minister de doelstelling, dat leraren
beter thuis zouden moeten zijn in het onderkennen van de eerste signalen van
pestgedrag en geweldsdreiging, te kunnen bereiken?51In hoeverre is de preventie ten aanzien van pesten
een belangrijk streven van scholen? Waarom treden leraren pas actief op als
het te laat is?52Waarom is er geen sluitende registratie van leerlingen
in de overgang vmbo-mbo?53Welke maatregelen is de minister van plan te nemen
om zij-instromers aan het werk te krijgen in het onderwijs?54Welke maatregelen gaat de minister nemen om het tekort
aan leerkrachten op te heffen op met name zwakke scholen?55Zijn er verschillen waarneembaar tussen de personeelstekorten
in het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs?56Kan worden aangegeven hoeveel herhalingsaanvragen voor
dispensatie worden ingediend? Wat is de gemiddelde duur van een verleende
dispensatie?57Leerlingenzorg schiet vooral te kort bij het speciaal
onderwijs en het speciaal basisonderwijs. Is er een relatie met het doorverwijzingspercentage?58Hoe verklaart de minister de afname van het leerlingenaantal
in het speciaal basisonderwijs en de sterke toename van het leerlingenaantal
in het voortgezet speciaal onderwijs?59Hoe kan het zijn dat slechts 70% van alle basisscholen
een leerstofaanbod verzorgt dat de kerndoelen bevat?60Kan aangegeven worden op welke punten de leerlingenzorg
vooral tekort schiet?61Heeft de inspectie ook zicht op de kwaliteit van de
privé-scholen? Zo neen, acht de minister dit gezien de groei van het
aantal privé-scholen niet wenselijk?62Waarom zijn de scores van de vrije scholen op een aantal
kwaliteitskenmerken niet goed vergelijkbaar met de scores van andere scholen?
De inspectie heeft vaak afgezien van een beoordeling bij het leerstofaanbod
en de opbrengsten van vrije scholen. Betekent dit dat er dan ook geen verbetertraject
met deze scholen wordt afgesproken? Kan de minister wel aangeven welk percentage
van de kerndoelen wordt behaald?63De inspectie concludeert dat het didactisch handelen
en de leerlingenzorg op een aantal vrije scholen achterblijft bij het landelijk
gemiddelde. In hoeverre is dit het geval en is het alarmerend?64Waarom beschikt bijna de helft van de scholen in Groningen
en Friesland niet over gegevens die het de inspectie mogelijk maken het niveau
van de opbrengsten te meten? Wat doen zij minder goed ten opzichte van andere
provincies?65Hoe groot is het percentage scholen precies dat in
het lesstofaanbod voldoende aandacht besteedt aan intercultureel onderwijs?
Wat wordt hier verstaan onder voldoende aandacht?66Om hoeveel leerlingen gaat het precies als wordt geconstateerd
dat veel minder scholen in staat zijn ook extra zorg te bieden aan meer begaafde
leerlingen of aan leerlingen met sociaal-emotionele problemen? Is ook gekeken naar wat de gevolgen zijn van het gebrek aan extra zorg voor
deze kinderen?67Begrijpend lezen wordt binnen het speciaal basisonderwijs
niet gezien als apart leergebied. Is gerichte sturing op dit punt volgens
de minister niet gewenst, als we er vanuit gaan dat vaardigheden met betrekking
tot begrijpend lezen essentieel zijn voor het kunnen verwerven van kennis
op andere leergebieden?68Wat zijn de gevolgen van het sluiten van verschillende
asielzoekerscentra voor de kwaliteit van het onderwijs en de ontwikkeling
van de kinderen?69Waarom is gekozen voor een peildatum medio januari
bij het vaststellen van het aantal leerlingen op plaatsings- en onderzoekslijsten
(voortgezet) speciaal onderwijs? Beschikt de minister ook over aantallen van
september? Hoeveel van de leerlingen die staan op de lijsten van januari zijn
aangemeld in het lopende schooljaar?70Wat wordt verstaan onder «een samenhangend aanbod
van algemene vaardigheden» en hoe beoordeelt de inspectie deze samenhang?
Wat zijn de aanleidingen om «minder gunstig» te oordelen?71De inspectie constateert dat er «onvoldoende
energie en tijd overblijft [...] voor het tot stand brengen van afstemming
en samenhang tussen de vakken»onder andere omdat de vernieuwingen in
de bovenbouw, zoals de tweede fase, veel aandacht vragen van de leraren. Is
afstemming en samenhang tussen de vakken niet juist een integraal onderdeel
van die tweede fase? Als de aandacht van leraren niet wordt opgeslokt door
afstemming en samenhang tussen de vakken, welke onderdelen van de tweede fase
vragen dan in grote mate hun aandacht?72Hebben alle examenkandidaten, die hun diploma's ten
onrechte hebben gekregen, hun diploma mogen behouden? Zo neen, hoeveel niet
en waarom niet?73Kan de minister een nadere omschrijving geven van de
«didactische kloof» die in de werkplekkenstructuur in het vmbo
bestaat met de algemene vakken?74Waarom is in de opdracht aan de ontwikkelgroepen voor
de programma's van de tweede fase «niet voorzien in het streven naar
inhoudelijke samenhang»? Was het hele doel van de tweede fase niet juist,
dat er duidelijke herkenbare profielen zouden komen waarin de vakken een sterke
samenhang zouden vertonen?75Kan de minister een verklaring geven voor het feit,
dat het relatieve aandeel van leerlingen uit de culturele minderheden («cumi-leerlingen»)
in het reguliere onderwijs redelijk stabiel is gebleven, maar hun aandeel
in de zorgvoorzieningen steeg met 7%?76Heeft de minister een verklaring voor de verdubbeling,
in 10 jaar tijd, van het aantal leerlingen van 12 tot 18 jaar in de zmok-expertisecentra?
Kan de minister aangeven uit welke vormen van onderwijs deze leerlingen afkomstig
zijn?77Hoe valt de constatering, dat in ruim 30% van de lessen
de inspectie «het uitspreken van positieve verwachtingen», dus
het stimulerend optreden van leraren mist, te rijmen met de constatering van
de inspectie dat de kwaliteit van het pedagogisch handelen van leraren «voldoende
tot goed» is? Is een stimulerend optreden van leraren, waardoor ze de
goede of sterke kanten van een leerling bevestigen of uitdagen, niet een essentieel
element van verantwoord pedagogisch handelen?78Wil de inspectie met de opmerking dat «de leeftijdsfase
met puberteitsproblemen van dertien- en veertienjarige leerlingen hierbij
een belemmerende rol zal spelen» suggereren dat leerkrachten niet met
pubers kunnen omgaan?79Welke acties gaat de minister ondernemen op grond van
de zorgwekkende constatering van de inspectie dat slechts 40% van de leraren
rekening houdt met niveauverschillen tussen leerlingen? Behoort het «rekening
houden met niveauverschillen tussen leerlingen» niet tot de kerncompetenties
van een goede leraar?80Wat zegt de constatering, dat zelfstandig studeren
volgens eigen planning in de bovenbouw havo/vwo slechts in ongeveer 15% voorkomt,
over het succes van het studiehuis?81Welke conclusie trekt de minister uit de constatering
van de inspectie, dat er monotonie dreigt wanneer leerlingen in het merendeel
van de lessen op een dag worden geconfronteerd met een identieke lesopzet,
ten aanzien van de verdere uitwerking van de plannen voor de tweede fase en
het studiehuis?82De inspectie constateert dat scholen, vanuit hun wil
om hulp te bieden, minder oog hebben voor formele verplichtingen zoals het
opstellen van een handelingsplan of voor kwaliteitszorgaspecten zoals effectmetingen.
Welk relatief belang hecht de minister aan feitelijke zorg, en de bureaucratische
inkadering of verslaglegging daarover, gezien de heersende werkdruk in het
voortgezet onderwijs?83Moet de Tweede Kamer, gelet op de constatering van
de inspectie dat onder de huidige omstandigheden een uitbreiding van de zorg
naar leerlingen met grotere of meer specifieke zorgvragen niet goed mogelijk
wordt geacht, rekening houden met een verdere stijging van het leerlingenaantal
in het voortgezet speciaal onderwijs van Regionale Expertise Centra (REC)
cluster 4 of met een stijging van het aantal uitvallers binnen het voortgezet
onderwijs die dientengevolge gaan behoren tot de groep thuiszitters?84Kan de minister aangeven wat de oorzaken zijn van de
flinke teruggang (van 58% naar 34%) in de kwaliteitszorg in het voortgezet
onderwijs?85Hoe verklaart de minister het grote gebrek aan zelfvertrouwen,
de vrij grote scepsis inzake het ICT-gebruik van docenten en het relatief
lage percentage leraren dat zijn of haar deskundigheid heeft vergroot? Wat
zeggen deze cijfers over de doelstellingen van Onderwijs Online?86Hoe verklaart de minister de stijging van 10% van het
aantal leerlingen dat praktijkonderwijs volgt?87Kan de minister een toelichting geven bij de constatering,
dat bijna 10% van de scholen «een betere uitvoering zou kunnen geven
aan de wettelijke verplichtingen» ten aanzien van het toelaten van leerlingen?
Voldoen de scholen aan de wettelijke verplichtingen, of niet? Welke tekortkomingen
zijn er geconstateerd in de uitvoering? Welke scholen betreft het? Welke maatregelen
wil de minister nemen om tot betere uitvoering te komen?88Wil de minister een vereenvoudiging van artikel 27,
lid 2 van de Wet op het voorgezet onderwijs (WVO) overwegen, zoals de inspectie
suggereert? Zo ja, op welke wijze zou de regeling kunnen worden vereenvoudigd?
Zo neen, waarom niet?89Hoe verklaart de minister het feit, dat de meeste ten
onrechte uitgereikte diploma's havo/vwo het profiel Cultuur en Maatschappij
betroffen? Welke wijzigingen zouden in dit profiel kunnen worden doorgevoerd
teneinde dit aantal terug te brengen?90Kan de minister aangeven hoe de verhouding van leerlingenaantallen
in het vmbo/mavo lagen vóór de invoering van het vmbo, verdeeld
naar naar A-B-C- en D-niveau?91Betekent de constatering, dat eenderde van de leerlingen
van het leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) het diploma basisberoepsgerichte
leerwegen niet zal behalen, dat er een hiaat zit tussen de bovengrens van
het praktijkschoolonderwijs en de ondergrens voor de basisberoepsgerichte
leerweg?92Heeft de minister inzicht in hoeveel scholen voorlopig
afwijken van de normen bij de examens als het gaat om lwoo-leerlingen en hoeveel
ze afwijken?93Hoe verklaart de minister het feit, dat juist op de
havo zo weinig leerlingen (28% ten opzichte van 46% op het vwo) een natuurprofiel
kiest?94Ongeveer één op de vijf havo-kandidaten
bepaalde de vervolgstudie niet geheel in het perspectief van het op school
gevolgde profiel. Zijn er ook cijfers bekend voor de vwo-kandidaten? Wordt
hier onderzoek naar verricht?95Hoe verklaart de minister het feit, dat voor de moderne
vreemde talen de leraren wel zelf het initiatief hebben genomen tot overleg
en onderlinge afspraken om tot een samenhangende structuur in hun programma
te komen, maar in de exacte vakken veel minder? Is de minister bereid de docenten
in de exacte vakken hierover aan te spreken?96Wat is er de oorzaak van dat de resultaten met betrekking
tot de beroepspraktijkvorming in het verslagjaar zoveel beter zijn (76%) dan
het gemiddelde over 1999–2002 (63%)?97Waarom zijn de opleidingen bij het Regionaal Opleidingen
Centrum (ROC) en de vakinstellingen op tien kwaliteitsaspecten beoordeeld
en de niet-bekostigde instellingen maar op zeven kwaliteitsaspecten? Maakt
dit een vergelijking niet onmogelijk?98Wat wordt bedoeld met de zin «Als we het aantal
zwakke opleidingen uit de bestandsopname in dit licht bezien, dan schetst
dit een minder somber beeld dan de aantallen nu doen lijken»? Wat zou
het gecorrigeerde beeld dan zijn?99Wat is de reden van de onnauwkeurige en zwakke registratie
van schoolloopbaangegevens van individuele onderwijsdeelnemers, zowel binnen
instellingen als tussen instellingen?100Heeft de hoge vroegtijdige uitval van de leerlingen
van de assistentenopleiding niveau 1 te maken met het onvoldoende aansluiten
van de zorgstructuur binnen het REC cluster 4 en lwoo op het ROC niveau 1
opleiding?101Wat wordt bedoeld met de aanbeveling dat colleges van
beroep voor de examens de toegankelijkheid zouden moeten verbeteren op het
gebied van «bejegening»?102Kan van de 2589 opleidingen worden aangenomen dat zij
alle operationeel zijn?103Welke concrete belemmeringen kunnen gehandicapte studenten
ondervinden bij het maken van tentamens en examens? Welke stappen ondernemen
instellingen om een en ander bij te stellen?104Kan meer kwantitatieve informatie worden gegeven over
het aantal fusies en de schaalvergroting die is ontstaan?105Wat is de oorzaak van de stijging in deeltijdonderwijs?106Betekent het feit dat de hbo-opleidingen zijn omgezet
in bacheloropleidingen dat ook daadwerkelijk nieuwe bachelorprogramma's zijn ingevoerd of hebben de bestaande opleidingen alleen een nieuwe naam
gekregen?107Hoe wordt het toezicht geregeld dat de inspectie gaat
houden op de Nederlandse Accreditatie Organisatie, de accreditatie en de toets
nieuwe opleiding?108Hoe kan het dat een visitatierapport onvoldoende gespecificeerde
informatie oplevert om een oordeel over kwaliteit van opleidingen te geven?109Is aan te geven of steeds dezelfde hbo-opleidingen
onvoldoende of matig scoren op een aantal aspecten?110Wat wordt precies verstaan onder wetenschappelijke
oriëntatie van hbo-opleidingen?111Hoe verklaart u het feit, dat 30% van de opleidingen
er niet in slaagt structureel contact te houden met het werkveld?112Wat wordt bedoeld met de opmerking dat het hier gaat
om voortgezette hbo-opleidingen?113Welke maatregelen zijn er vanuit de overheid genomen
om het personeelsbeleid te verbeteren? Welke maatregelen hebben de instellingen
zelf genomen?114Hoe verklaart de minister de systematisch lagere score
op kwaliteitsaspecten van deeltijdopleidingen ten opzicht van voltijdopleidingen?
Welke stappen wil de minister ondernemen om de situatie te verbeteren?115Is de constatering dat de studievertraging bij wetenschappelijke
opleidingen vooral in de afstudeerfase wordt opgebouwd een nieuw fenomeen
gelet op eerdere jaarverslagen van de onderwijsinspectie?116Hoe verklaart de minister het feit, dat juist de studies
Kunstmatige Intelligentie en Psychologie een bijzonder lage score hebben op
het gebied van «doorstroom en rendement»? Welke stappen wil de
minister ondernemen om deze situatie te verbeteren?117Biedt het onduidelijke beroepsperspectief voor toegepast
wiskundigen ook een verklaring voor de lage instroom?118Kan specifieker worden ingegaan op het feit dat internationale
uitwisseling in praktijk onvoldoende tot uitdrukking komt? Is er meer bekend
over het relatief lage gebruik van de mogelijkheid voor buitenlandse studenten
om te studeren aan de Nederlandse opleidingen? Wat zijn de belemmerende factoren?119Wat is de reden voor het toenemende percentage van
wetenschappelijke opleidingen met ernstige tekortkomingen?120In hoeverre hebben de projecten in het kader van kwaliteit
en studeerbaarheid tot structurele verbeteringen van de onderwijskwaliteit
geleid?121Waaruit blijkt dat de student en zijn of haar leerproces
meer centraal zijn komen te staan?122In hoeverre vinden succesvolle projecten zoals mentorprojecten
en beleid en voorzieningen voor allochtone studenten navolging?123Wat kan over de beoordeling van de toekomstige kwaliteit
van het hoger onderwijs worden gezegd op basis van de nieuwe accreditatieprocedure
gelet op de opmerking dat het globalere karakter van het beoordelingskader
voor universitaire opleidingen het niet eenvoudig maakt de kwaliteit goed
te beoordelen?II Antwoorden bij het Onderwijsverslag 2002Antwoord op vraag 1:De percentages van basisscholen die op de leerlingenzorg voldoende scoren,
schommelen de afgelopen vier jaar. Hier lijkt de negatieve spiraal te zijn
omgebogen: in 2000–2001 was het percentage scholen dat voldoende scoorde
nog 46,1%, nu blijkt dit percentage te zijn gestegen naar 54,8%. Dat betekent
een forse winst. De inspectie constateert dat het de basisscholen lukt om
het fundament van de leerlingenzorg en de cyclus signaleren, diagnose, remedie
en evaluatie overeind kunnen houden.Voor het speciaal basisonderwijs is in 2002 door de inspectie voor het
eerst de stand van zaken opgemaakt. Het probleem bij de leerlingenzorg in
het speciaal basisonderwijs is dat de planning van het onderwijs aan leerlingen
met een zorgbehoefte niet voldoende is afgestemd op de kenmerken van die individuele
leerling. Leraren signaleren vaak wel zorgbehoeften, maar hebben problemen
bij het vertalen van deze signalering in handelingsplanning.De onderwijsorganisaties, verenigd in WSNS+, hebben de leerlingenzorg
als prioriteit nummer één verklaard. In het programma van WSNS+
zijn veel activiteiten opgenomen om de leerlingenzorg op alle scholen verder
te ontwikkelen. Veel activiteiten zijn gericht op schoolleiders. Voor de intern
begeleiders is een groot project van «meesterlijk coachen» opgezet.
Met dit project worden door het hele land trainers getraind om vervolgens
in de school intern begeleiders te ondersteunen bij het verbeteren van de
leerlingenzorg. Ook wordt in dit kader een model voor één zorgroute
voor zorgleerlingen ontwikkeld.WSNS+ wil in 2004 dat het percentage van scholen dat voldoende scoort
op de leerlingenzorg is gestegen naar 65%. Daarop zijn de inspanningen gericht.
Dat zou een forse winst betekenen ten opzichte van de afgelopen vier jaar.Antwoord op vraag 2:Door Weer Samen Naar School (WSNS) volgen meer leerlingen onderwijs aan
een reguliere basisschool. Voorheen ging een groter deel van de leerlingen
naar aparte voorzieningen. Maar ook deze groep maakte in het verleden de overstap
naar het voortgezet onderwijs. Een groot deel van deze leerlingen
ging naar het reguliere voortgezet onderwijs (inclusief individueel-vbo),
het speciale voortgezet onderwijs voor leerlingen met leer- en opvoedingsmoeilijkheden
(svo-lom), het speciale voortgezet onderwijs voor moeilijk lerende kinderen
of voortgezet speciaal onderwijs (svo-mlk). In het voortgezet onderwijs is
het i-vbo en svo-lom inmiddels geïntegreerd met mavo en vbo tot vmbo
met leerwegondersteunend onderwijs. De expertise van het svo-mlk is behouden
in het praktijkonderwijs. Een klein deel stapte over naar het voortgezet speciaal
onderwijs. In het voortgezet (speciaal) onderwijs stromen op dit moment groepen
leerlingen met vergelijkbare zorgvragen als voorheen in. Er stromen geen nieuwe
groepen leerlingen in. Door WSNS is slechts de herkomst van deze leerlingen
mogelijk anders. Bovendien is de expertise van het ivbo, het voormalig svo-lom
en svo-mlk behouden gebleven in de samenwerkingsverbanden VO.Antwoord op vraag 3:Over de stand van zaken met betrekking tot Weer Samen Naar School wordt
de Kamer geïnformeerd via de Voortgangsrapportages WSNS. Er zijn inmiddels
vijf voortgangsrapportages verschenen. De voortgangsrapportages beschrijven
deelaspecten, onderzoeksgegevens, kwantitatieve gegevens, activiteiten, etcetera.
Sinds 1998 is er een monitor Weer Samen Naar School (voorheen de PMPO-monitor).
De resultaten van deze monitor worden in de herfst van elk jaar aan de Kamer
aangeboden.Naast bovengenoemde informatie over de stand van zaken van Weer Samen
Naar School zal in 2004 een brede evaluatie van Weer Samen Naar School plaatsvinden,
waarin ook de relaties met het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid en
de leerlinggebonden financiering aan de orde zal komen. Deze brede evaluatie
zal een goed zicht bieden op alle aspecten van Weer Samen Naar School.Antwoord op vraag 4:Voldoende deskundigheid in de school voor alle aspecten van het schoolgebeuren
is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag van scholen.
Via personeelsbeleid en scholingsbeleid zal daarvoor moeten worden zorggedragen.
Eén van de bouwstenen is de deskundigheid van de beginnende leraar.
Daarbij heeft de minister een verantwoordelijkheid.De lerarenopleiding leidt op voor de bekwaamheden van de beginnende leraar
zoals die bij convenant tussen de hogescholen en de minister zijn afgesproken
en waarover u bent geïnformeerd bij brief van 14 juli 2000 (HBO/AS/2000/28 098).
Het proces van herformulering van competenties van de beginnende leraar via
de Stichting Beroepskwaliteit Leraren is gaande. Uw Kamer heeft een plaats
in het proces van vaststelling van de competenties.Of de hogescholen in toereikende mate aandacht besteden aan zorgleerlingen
en kwaliteitszorgsystemen, zal blijken uit de resultaten van het proces van
kwaliteitszorg zoals dat voor het ho geldt. Het visitatierapport van de lerarenopleiding
basisonderwijs kunt u in oktober tegemoet zien.Antwoord op vraag 5:Ja. Zie antwoord vraag 1 bij het Onderwijsverslag 2002.Antwoord op vraag 6:In de derde voortgangsrapportage leerlinggebonden financiering (27 728
nr.54) is aangegeven dat bij invoering van LGF de Adviescommissie toelating
en begeleiding (ACTB) zal worden ingesteld. Het huidige schooljaar zijn reeds
onderwijsconsulenten actief geweest voor leerlingen met een handicap wat betreft
plaatsingsproblemen.De ACTB zal een belangrijke rol spelen bij het vinden van passend onderwijs voor geïndiceerde leerlingen. Op basis van de rapportages
die zij uitbrengt zal bezien worden in welke gevallen er na de invoering van
LGF nog leerlingen noodgedwongen thuiszitten en in hoeverre er mogelijkheden
zijn om door nood- en tussenvoorzieningen in onderwijs te voorzien. De Kamer
zal hierover geïnformeerd worden.Antwoord op vraag 7:De cijfers die in het onderwijsverslag worden gegeven, zijn uiteindelijk
gebaseerd op de CBS onderwijsmatrices van 1998. In die tijd was er nog geen
praktijkonderwijs. Wel waren er toen reguliere afsluiters van het speciaal
voortgezet onderwijs en voortgezet speciaal onderwijs. Aangezien deze schoolsoorten
niet werden afgesloten met een diploma zijn alle
schoolverlaters daaruit gekwalificeerd als ongediplomeerd, ook als zij wel
de capaciteiten hadden om een startkwalificatie te behalen.Antwoord op vraag 8:Het gestelde over het verband tussen slechte leerprestaties en anti-sociaal
en crimineel gedrag is gebaseerd op onderzoek van Junger -Tas, J. (2000).
Diploma's en goed gedrag. Den Haag: Ministerie van Justitie en van JungerTas,
J. (2002). Diploma's en goed gedrag II. Den Haag: Ministerie van Justitie.
Het is niet goed mogelijk om op grond van dit onderzoek iets te zeggen over
de richting van oorzaak en gevolg.Ik wacht de uitkomsten van de samenwerkingsprojecten met de inspecties
van gezondheidszorg, jeugdhulpverlening en openbare orde en veiligheid af.
De uitkomsten zal ik te zijner tijd meenemen in de lopende beleidskaders,
zoals brede schoolbeleid, leerwerktrajecten, lesuitval.Antwoord op vraag 9:De mogelijkheden om gegevens over te dragen kent geen zodanige beperkingen
dat hierdoor een optimale doorstroom van kinderen wordt belemmerd. Het is
vooral zaak dat er bij de overdracht ruimte is voor goede professionele communicatie
tussen peuterleidsters en onderbouwleerkrachten.Antwoord op vraag 10:Er bestaat in het PO geen representatief onderzoek over tevredenheid van
leerlingen met hun school. Wel wordt bijvoorbeeld in het PRIMA-onderzoek naar
het welbevinden van de leerlingen gevraagd.Voor het VO wordt verwezen naar het antwoord op vraag 42.In de BVE-sector is door JOB (Jongerenorganisatie Beroepsonderwijs) in
2001 het ODIN-onderzoek uitgevoerd onder een op vele aspecten representatieve
groep deelnemers van beroepsopleidingen van 29 BVE-instellingen. Hierin is
de deelnemers gevraagd naar hun mate van tevredenheid over een brede reeks
thema's en naar een over-all rapportcijfer. Uitkomst van het tevredenheidsonderzoek:
In het algemeen blijken deelnemers aan het middelbaar beroepsonderwijs overwegend
tevreden te zijn over hun school en hun opleiding. Deelnemers hebben een voldoende
rapportcijfer gegeven voor hun school (gemiddeld 6,16) en voor hun opleiding
(gemiddeld 6,64). Deelnemers aan de beroepsbegeleidende leerweg (BBL) zijn
meer tevreden dan deelnemers aan de beroepsopleidende leerweg (BOL).Alle deelnemende instellingen hebben een eigen instellingsrapportage ontvangen,
waarmee zij ook in staat zijn zich te vergelijken met andere deelnemende instellingen.In 2003 publiceert het JOB de resultaten van het tweede ODIN-onderzoek.Antwoord op vraag 11:Nee, de Leerplichtwet schrijft voor dat jongeren die leerplichtig zijn
bij een school moeten zijn ingeschreven en die school regelmatig moeten bezoeken.
De regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten richt
zich op uitvallers tot 23 jaar, dus ook op leerplichtige uitvallers. De inspanningen
zijn in de eerste plaats erop gericht dat de jongere alsnog een startkwalificatie
behaalt.Het Plan van aanpak jeugdwerkloosheid omvat onder meer maatregelen die
zijn gericht op de preventieve aanpak van voortijdig schoolverlaten van 16-
en 17-jarigen.Antwoord op vraag 12:Aangenomen kan worden dat de verschillende culturele achtergronden en
de hierop gebaseerde verschillende verwachtingen van leraren en leerlingen
hieraan debet zijn.Bovendien blijkt uit het onderwijsverslag dat vooral ook leerlingen in
het vmbo (vaker) serieuze problemen met leraren ervaren.Antwoord op vraag 13:Op diverse plaatsen lopen initiatieven en projecten waarbij een andere
organisatie van het lesgeven, functiedifferentiatie e.d. centraal staan. Deze
initiatieven worden goed gevolgd om te kunnen beoordelen welke rol het resultaat
daarvan kan spelen bij de verdere beleidsontwikkeling.Antwoord op vraag 14:Het bieden van een veilig schoolklimaat vormt het fundament voor het tegengaan
van sociale onveiligheid, pesten en geweld. Steeds meer scholen voeren een
veiligheidsbeleid dat is gericht op het creëren van een veilig schoolklimaat.
Zoals de inspectie rapporteert wordt het schoolklimaat op basisscholen positief
gewaardeerd. 98 % van de basisscholen treft maatregelen om de veiligheid te
bevorderen, waaronder surveilleren tijdens pauzes, tegengaan van wapenbezit
en veilig opbergen van persoonlijke bezittingen.Uit recente cijfers van Regioplan (sociale veiligheid op de basisschool,
mei 2003) blijkt dat 71 % van de PO scholen over een pestprotocol beschikt.
In het VO onderwijs beschikt de helft van de scholen over een pestprotocol.Volgens de meest recente cijfers van Mooij, geeft in het VO 80 % van de
scholen voorlichting aan leerlingen over veiligheid en 60 % van de scholen
registreert/monitort veiligheidsaspecten. Scholen geven aan in zeer hoge mate
over de veiligheid van leerlingen en hun bezittingen te waken.Andere maatregelen zijn het aanstellen van een vertrouwenspersoon, het
organiseren van projecten rond geweld, contacten met politie, en repressieve
maatregelen als het sluiten van het schoolplein buiten schooltijd, en het
verwijderen van gewelddadige leerlingen. Overige activiteiten zijn gericht
op ouderbetrokkenheid, sociaal-emotionele begeleiding, betrekken van leerlingen
en ouders bij het opstellen van schoolregels. Ook wordt positief gedrag besproken
en geoefend met de leerlingen.Regioplan constateert dat het pesten sinds 1999 (vorige meting van Regioplan)
is afgenomen, maar dat er geen duidelijke relatie is met het hebben van pestprotocollen.
De uitkomsten van het Regioplanonderzoek worden benut bij het opstellen van
de aan de Kamer toegezegde brief over Veiligheid op School (zie ook het antwoord
op vraag 1). Het rapport zal als bijlage worden meegestuurd.Antwoord op vraag 15:De OESO publicatie «Financing ECEC Services in OECD countries»
(Cleveland and Krashinsky, mei 2003) bevat een overzicht van beschikbare kosten-baten
analyses van programma's voor 0 – 6 jarigen. Voor alle kinderen
geldt dat deelname aan programma's van goede kwaliteit opbrengsten genereren
die ten minste twee keer zo hoog zijn als de kosten van deelname aan die programma's.
Een aantal doelgroepgerichte experimenten (Perry Preschool Project, Head Start,
Abecedarian Experiment) leidt zelfs tot zeven keer hogere opbrengsten dan
de kosten. Het Perry Preschool Project genereert op langere termijn reductie
van betrokkenheid bij criminaliteit. De auteurs maken evenwel een voorbehoud
bij de mogelijkheid tot transfer van deze experimenten naar andere contexten
en andere landen. Een en andere hangt onder meer af van de definitie van kwetsbare
kinderen.De voor Nederland ontwikkelde programma's Kaleidoscoop en Piramide zijn
gebaseerd op kwaliteitskenmerken van succesvolle buitenlandse programma's.
De effecten van deelname aan deze programma's in Nederland kunnen eerst op
termijn zichtbaar worden, omdat deze programma's pas sinds kort in gebruik
zijn.Antwoord op vraag 16:Het beleid voor de voor- en vroegschoolse educatie is onderdeel van het
gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid. Het vroegtijdig aanpakken van (taal)achterstanden
is daarmee in het kader van GOA de verantwoordelijkheid van OCenW. Gemeenten
en scholen kunnen de gemeentelijke onderwijsachterstandenmiddelen inzetten
op voorschoolse instellingen om 2 en 3 jarigen deel te laten nemen aan een
VVE-programma. Het is een keuze van de gemeente of de voorschoolse instelling
een kinderopvanginstelling of een peuterspeelzaal is. De verantwoordelijkheid
voor deze instellingen als basisvoorziening ligt bij de gemeente (VWS).Antwoord op vraag 17:Van het beleid voor de voor- en vroegschoolse educatie maakt de vroegschoolse educatie al deel uit van het onderwijs.
Het is voor onderwijs van belang dat ook de voorschoolse
educatie goed is ingericht.Tussen beide voorzieningen moet een sluitende aanpak zijn.Antwoord op vraag 18:Uit de verantwoording van de gemeenten blijkt dat de specifieke VVE-middelen
uit de periode 2000–2002 niet allemaal zijn ingezet. Hoeveel middelen
feitelijk niet zijn ingezet kan eerst worden vastgesteld na afronding van
de beroepsprocedure. Daarover heb ik de Kamer geïnformeerd in mijn brief
van 28 april jl. (PO/OO/2003/16 866).Antwoord op vraag 19:Met de extra VVE-middelen, die door het Rijk beschikbaar zijn gesteld
en die nu onderdeel zijn van GOA-II (90 miljoen euro) kan 50 % van de doelgroepkinderen
vanaf 2 jaar tot en met groep 2 van de basisschool deelnemen aan een
VVE-programma (groepratio: 15 kinderen). In het Landelijk Beleidskader onderwijsachterstanden
is 50% deelname van risicoleerlingen als resultaatsverplichting opgenomenAntwoord op vraag 20:Het onderzoek uit 2000 naar de effecten van de VVE-experimenten Kaleidoscoop
en Piramide, uitgevoerd door het SCO-Kohnstamm instituut («Evaluatie
van Kaleidoscoop en Piramide, Eindrapportage, A. Veen e.a.). Verder is in
dit kader in 1999 het onderzoek van het GION verschenen naar de implementatie
van eerder genoemde VVE-experimenten («De implementatie van Kaleidoscoop
en Piramide, GION, G.J. Reezigt). In 2002 is het onderzoek gestart naar de
effecten van het VVE-programma Startblokken/ Basisontwikkeling (SCO-Kohnstamm
instituut). Dit onderzoek zal in 2005 beschikbaar komen. Verder wordt momenteel
geen onderzoek naar VVE-programma's uitgevoerd.Antwoord: op vraag 21Blijkbaar zijn de docenten de mogelijkheden van de leerlingen op basis
van motivatie en inzet in de loop der jaren anders gaan beoordelen. Daarbij
zij opgemerkt dat de examenresultaten van groepen leerlingen die langzamerhand
gemiddeld hogere adviezen hebben gekregen en vaker aan het onderwijs in havo
en vwo zijn gaan deelnemen niet slechter, zelfs wat beter zijn geworden.Antwoord op vraag 22:Enige tijd geleden werd in het nieuws gemeld dat de IQ-test moest worden
herijkt voor kinderen, aangezien in de loop van de tijd hun intelligentiepeil
verhoogt. Dit komt bijvoorbeeld door een groter informatieaanbod.In het internationaal vergelijkend onderzoek naar begrijpend lezen (IEA,
1992 en IEA, 2003) blijken Nederlandse kinderen te zijn opgeklommen van een
plaats onder het midden naar de tweede plek in de wereld.Zowel ontwikkelingen in de samenleving als in het onderwijs kunnen dus
een verhogend effect hebben op het presteren van leerlingen.Met het systeem van normhandhaving van examens (posttesten en pretesten)
bewaakt het CITO het constante niveau van examens. Er is dus geen sprake van
diploma-inflatie.Antwoord op vraag 23:In hoeverre de advisering vanuit het primair onderwijs wordt beïnvloed
door een bepaald imago van het vmbo is niet bekend.Antwoord op vraag 24:Recent onderzoek Van der Werf en Kuyper uit 2002 biedt geen antwoord op
de vraag of die hogere adviezen ook voor de allochtone leerlingen gelden.
Wel is uit ander al wat ouder onderzoek bekend dat allochtone ouders vaker
dan autochtone ouders een schoolsoort voor hun kind kiezen die hoger is dan
het advies van de basisschool (Mulder, 1998, zie Onderwijsverslag over 2001).Antwoord op vraag 25:Dit is tot op heden niet gebeurd, omdat de meeste projecten en programma's
eerst kort geleden zijn gestart en nog lopen. Een aantal projecten specifiek
gericht op risicojongeren start het komend schooljaar. Deze worden jaarlijks
tussentijds geëvalueerd. Begin 2006 zijn de eindresultaten hiervan bekend.Aansluitingsprojecten die in het kader van de impulsmiddelen beroepskolom
zijn gestart worden gemonitord via de kwalitatieve monitor van CINOP.Antwoord op vraag 26:Een exact bedrag is niet te noemen. Vmbo-scholen draaien projecten met
behulp van de impulsmiddelen vmbo die de afgelopen jaren zijn toegekend. Andere
vmbo-scholen hebben voorzieningen getroffen met de ROC's en gemeenten of doen
dit binnen de totale lumpsumfinanciering.Voor de resultaten verwijs ik u naar antwoord op vraag 25.Antwoord op vraag 27:Milieu-specifieke achterstand heeft betrekking op de sociaal-econimische
en sociaal-culturele/etnische achtergrond van leerlingen. Het gebruik van
deze terminologie wordt in het kader van het onderwijsachterstandenbeleid
gehanteerd voor de toekenning van een gewicht aan een leerling. In artikel
15c van het Formatiebesluit WPO worden de sociaal-economische en sociaal-culturele
criteria genoemd op basis waarvan een leerling een gewicht krijgt toegekend
van respectievelijk 1.00, 1.25, 1.40, 1.70 en 1.90.Antwoord op vraag 28:Er is mij geen verband bekend tussen schoolgrootte in het voortgezet onderwijs
en schoolverzuim.Antwoord op vraag 29:Een belangrijke verklarende factor voor het feit dat allochtone leerlingen
in het voortgezet onderwijs vaker uitvallen is gelegen in hun herkomstmilieu.
Allochtone leerlingen zijn vaker dan autochtone leerlingen afkomstig uit gezinnen
waarin de ouders zelf een lage opleiding hebben genoten. Kinderen uit een
dergelijk herkomstmilieu doorlopen relatief vaak een problematische schoolloopbaan,
die wordt gekenmerkt door slechte schoolprestaties, vertraging en doorstroming
naar «lagere» schooltypen in het voortgezet onderwijs en uiteindelijk
ook een groter risico om voortijdig het onderwijs te verlaten.Binnen de groep allochtone leerlingen maakt de verblijfsduur in Nederland
een verschil. Leerlingen die nog kort in Nederland verblijven lopen een groter
uitvalrisico.Er is mij niet bekend of allochtone jongeren zelf (specifieke) redenen
noemen.Antwoord op vraag 30:Een eerste categorie van redenen voor voortijdig schoolverlaten ligt binnen
het onderwijs, zoals bijvoorbeeld: het aanbod van het onderwijs is onvoldoende
afgestemd op de leerstijl van de leerling (bijvoorbeeld omdat het aanbod te
theoretisch is), verkeerde schoolkeuze (bijvoorbeeld instroom in een te hoog
niveau of in een niet passende beroepsopleiding), aansluitingsproblemen bij
de overgang van vmbo naar mbo. De tweede categorie van redenen ligt buiten
het onderwijs. Het gaat hier om problemen van psychosociale, sociaal emotionele
of sociaal maatschappelijke aard (bijvoorbeeld mishandeling, verwaarlozing,
verslaving, contacten met jongeren met crimineel gedrag en jeugdbendes).In het algemeen hebben relatief veel voortijdige schoolverlaters te maken
met een bepaalde combinatie van bovengenoemde problemen die zich uit in zowel
leer- als gedragsproblemen, waardoor zij zich niet goed kunnen handhaven binnen
hun school.Antwoord op vraag 31:Er zijn in beginsel twee methoden waarmee wordt geprobeerd om het landelijke
aantal voortijdige schoolverlaters te benaderen.De eerste is via de Regionale meld- en coördinatiefunctie (RMC).
In het kader van de RMC-functie dienen scholen alle niet-gekwalificeerde schoolverlaters
jonger dan 23 jaar te melden aan de woongemeente. Jaarlijks worden deze meldingen
via de contactgemeenten van de RMC-regio's getotaliseerd. Hoewel er jaarlijks
verbeteringen worden gerapporteerd in deze meld- en registratieprocedure,
moeten we ervan uitgaan dat er langs deze weg nog geen betrouwbaar inzicht
wordt verkregen in de omvang van het voortijdig schoolverlaten.De tweede methode is via de onderwijsmatrices. Eenvoudig gezegd kan via
de onderwijsmatrices worden nagegaan hoeveel leerlingen die in jaar T in het
voortgezet onderwijs zaten, er in het jaar T + 1 niet meer zaten. De onderwijsmatrices
worden echter niet geconstrueerd om de omvang van het voortijdig schoolverlaten
te bepalen, en leveren daarom ook geen compleet betrouwbaar beeld. Zo levert
deze methode geen inzicht in het aantal schoolverlaters door ziekte, overlijden
of emigratie en werden alle reguliere schoolverlaters uit het speciaal onderwijs
geregistreerd als ongediplomeerd, omdat het speciaal onderwijs niet wordt
afgesloten met een diploma (Vergelijk het antwoord op vraag 7).Volgens de onderwijsmatrix 2001 was het aantal uitvallers uit het voortgezet
onderwijs in het schooljaar 2000 – 2001 27 600 ofwel 14,7 % van
de totale uitstroom. Via de voortgangsrapportage voortijdig schoolverlaten wordt de kamer geïnformeerd over het actuele beeld. Na invoering
van het onderwijsnummer zal er naar verwachting het inzicht in de omvang van
het voortijdig schoolverlaten omdat er dan kan worden nagegaan welke jongeren
nog geen startkwalificatie hebben behaald en niet naar school gaan.Antwoord op vraag 32:Er is vooral behoefte aan onderzoek dat vanaf VVE de ontwikkeling van
de kinderen in kaart brengt en dat ononderbroken doorloopt tot in het kwalificerend
onderwijs. In dit onderzoek dienen vooral de risicovolle aspecten van de schoolloopbaan
voor risicoleerlingen vastgelegd te worden. De invoering van het onderwijsnummer
kan hierbij behulpzaam zijn.Antwoord op vraag 33:Een eenduidige verklaring voor de grote stijging in het vso zmok is niet
te geven. Factoren die meespelen zijn in ieder geval het verharden van de
maatschappij waardoor meer jongeren ontsporen en gedragsstoornissen meer tot
uiting komen, en de vergrote druk tot cognitieve prestatie in het voortgezet
onderwijs waardoor jongeren met een gedragsstoornis onhandelbaar worden niet
meer handhaafbaar zijn in het regulier onderwijs. Ook het ontbreken van transparante
en uniforme indicatiecriteria kan hier een rol bij hebben gespeeld. De transparante
en onafhankelijke indicatiestelling die per 1-8-2003 in werking treedt zal
meer licht werpen op de samenstelling van de populatie in het vso zmok.Antwoord op vraag 34:De staatssecretaris van VWS heeft de Tweede Kamer in oktober 2002 geïnformeerd
over de wachtlijsten in de jeugdzorg per 1 juli 2002 (28 606, nummer
2). Hierbij bleek een flinke stijging van de wachtlijsten bij de bureaus jeugdzorg,
het zorgaanbod en de Advies- en Meldpunten Kindermishandeling ten opzichte
van de wachtlijsten per januari 2002. De nadere analyse van de groei van de
wachtlijsten is in februari 2003 aan de Tweede Kamer gezonden (28 606,
nummer 6). De Tweede Kamer wordt in de voortgangsrapportage beleidskader jeugdzorg
(september 2003) geïnformeerd over de stand van zaken per 1 januari
2003. Door de instelling van de taskforce wachtlijsten jeugdzorg, het beschikbaar
stellen van extra budgetten en de inzet van alle betrokken partijen wordt
gestreefd naar het terugdringen van de wachtlijsten.Antwoord op vraag 35:In het PRIMA onderzoek wordt de groep Antilliaanse/Arubaanse leerlingen
onderscheiden. Antilliaanse leerlingen hebben op de taaltoetsen in groep 4,
6 en 8 ongeveer 2 jaar achterstand op de leerlingen van wie de ouders tenminste
een mavo-opleiding hebben, bij rekenen ruim een half jaar achterstand. De
achterstand is vergelijkbaar met die van Turkse en Marokkaanse leerlingen.
(Bron: W. Meijnen (red.) Onderwijsachterstanden in basisscholen, Garant, 2003)
In het VO is dezelfde groep te onderscheiden bij de CBS-statistieken betreffende
examenresultaten van leerlingen. Ook hier zijn aanzienlijke achterstanden
te constateren. Er is naar een eventuele achterstand van leerlingen met Antilliaanse
achtergrond geen landelijk onderzoek gedaan. Uit signalen blijkt dat met name
Antilliaanse leerlingen die pas kort in Nederland zijn, gekenmerkt wordt door
taal- en algemene onderwijsachterstandsproblematiek.Antwoord op vraag 36:Uit onderzoek (B&A groep, 2001) naar de achtergronden van deelname
aan voorschoolse voorzieningen door de doelgroep VVE, is bekend dat allochtone
en ook sommige moeilijk bereikbare autochtone ouders onvoldoende op de hoogte
zijn van het nut en de noodzaak van VVE en het bestaan van voorzieningen voor
VVE. Tevens wordt uit dit onderzoek geconcludeerd dat deze ouders
doorgaans meer open staan voor rechtstreekse, mondelinge communicatie dan
voor schriftelijke voorlichting.Om gemeenten te ondersteunen bij het bereiken en voorlichten van moeilijk
bereikbare ouders heeft Forum de opdracht gekregen voor het voeren van een
oudercampagne VVE. Deze is in mei 2002 van start gegaan. De campagne heeft
ook tot doel om doelgroepouders met kinderen tussen 0 en 6 jaar te activeren
hun kinderen aan te melden bij instellingen voor voor- en vroegschoolse educatie
en peuterspeelzalen. Verder wil de campagne bevorderen dat ouders zich actiever
gaan inzetten voor betere onderwijsprestaties van hun kinderen door een actieve
rol te spelen in het onderwijs, bijv. als leesmoeder of overblijfmoeder, deelname
aan ouderraden of medezeggenschapsraden. Ouders worden er tevens op gewezen
dat het in het belang van het schoolsucces van hun kinderen is als zij zelf
de Nederlandse taal machtig zijn.Over de periode mei 2002 tot april 2004 zijn 55 er bezoeken van de campagnebus
geweest in 40 gemeenten, een kleine 2000 ouders hebben de bus bezocht om zich
aldaar te laten voorlichten. De campagne loop tot 2005.Ook via intermediairs
en bijv. de verspreide videobanden worden ouders bereikt. Forum moet zelf
aantallen en resultaten van de campagne monitoren. Een onafhankelijk evaluatieonderzoek
zal worden aanbesteed om de naamsbekendheid van voor- en vroegschoolse educatie
bij de doelgroep vast te stellen en ook of de ouders hun informatie direct
of indirect aan de campagne hebben ontleend. Over de uitkomsten zal de Kamer
t.z.t. worden geïnformeerd.Antwoord op vraag 37:De inspectie is van oordeel dat leraren hun lessen dienen in te richten
op basis van informatie over de vorderingen en de ontwikkeling van hun leerlingen.
Uit de schoolbezoeken blijkt dat dit nog in te weinig lessen gebeurt. Dit
betreft dan vooral situaties waar de verschillen in niveau en/of tempo tussen
leerlingen te groot zijn om te verwachten dat instructie en verwerking op
één niveau effectief zal zijn. De betreffende passage duidt
op het afstemmen van het onderwijs op individuele verschillen tussen leerlingen.
Het gaat zowel om de afstemming van de instructie als om de afstemming van
de verwerking van de leerstof.Antwoord op vraag 38:Helaas berusten beide soorten gegevens op verschillende dataverzamelingen
die niet onderling gekoppeld kunnen worden. Daardoor valt deze overigens belangrijke
vraag niet te beantwoorden.In de jaren tussen 1998 en 2002 blijkt het percentage basisscholen waar
de leerlingenzorg voldoet te schommelen rond de 55–60%. Men kan niet
van een toe- op afname spreken. In het voortgezet onderwijs is het percentage
scholen waar de specifieke begeleiding voldoet in de jaren 200/2001; 2001/2002
respectievelijk 88.1% en 91.7%. Ook hier kan men niet van een significante
ontwikkeling spreken.Antwoord op vraag 39:Waaruit negatieve persoonskenmerken precies ontstaan is mij niet bekend.
Wél is uit onderzoek gebleken dat een negatief zelfbeeld zowel oorzaak
als gevolg kan zijn van afwijzing door leeftijdgenoten. Risicovol gedrag hangt
echter samen met een verscheidenheid aan risicofactoren, en vooral het aantal
risicofactoren is hierin bepalend. De werking van risicofactoren mag niet
te deterministisch worden opgevat. Mede als gevolg van beschermende factoren
en veranderende leefomstandigheden van jongeren kunnen steeds weer gunstige
wendingen optreden.Antwoord op vraag 40:Verzuimgegevens vormen belangrijke informatie voor scholen om de loopbaan
van haar leerlingen te kunnen volgen. Zorgwekkend schoolverzuim moeten scholen
melden aan de gemeente. In de Leerplichtwet 1969 zijn de regels vastgelegd
voor deze verzuimmeldingen. De Leerplichtregeling 1995 bepaalt dat scholen
verplicht zijn een administratie te voeren van de ingeschreven leerplichtige
leerlingen. Het behoort tot de eigen verantwoordelijkheid van de school om
vorm te geven aan de verzuimregistratie van de leerlingen.Antwoord op vraag 41:Uit de resultaten van PIRLS die in 2003 zijn gepubliceerd over begrijpend
lezen blijkt dat de Nederlandse negenjarigen het relatief erg goed doen. Daarnaast
blijkt dat het verschil tussen de scores van autochtone en allochtone leerlingen
in Nederland relatief klein is, zeker in vergelijking met bijvoorbeeld Duitsland
en Engeland.Over oorzaken is niets met zekerheid te zeggen. Het is evenwel aannemelijk
dat de bijzondere aandacht die de afgelopen jaren is besteed aan het ontwikkelen
van lesmateriaal voor lezen een positieve bijdrage heeft geleverd.Antwoord op vraag 42:Klachten van leerlingen in het voortgezet onderwijs ten aanzien van de
organisatie hebben met name betrekking op een te strak regime (ca 40 %) en
te snel straffen (ca 45 %). Klachten over leraren hebben zoals in het onderwijsverslag
vermeld betrekking op het niet serieus nemen van leerlingen door docenten,
het onvoldoende betrekken van leerlingen bij het onderwijs of geen interessante
dingen leren.Antwoord op vraag 43:Van de 100% studiestakers gaat 5% op dezelfde school een andere leerweg
volgen en 18% gaat op dezelfde school een andere opleiding volgen. Zie voor
eventuele verdere vragen of details het inspectierapport «Voortijdig
schoolverlaten in het middelbaar beroepsonderwijs».Het is belangrijk om het gestelde in het Onderwijsverslag te memoreren,
dat het percentage voortijdig schoolverlaters onnauwkeurig is door een zwakke
registratie van schoolloopbaangegevens van individuele onderwijsdeelnemers.
Dit geldt zowel binnen als tussen de instellingen. De invoering van het onderwijsnummer
kan bij deze problematiek behulpzaam zijn.Antwoord op vraag 44:Uit eerste, beperkte gegevens van het Landelijk Centrum voor Onderwijs
en Jeugdzorg blijkt dat in een kwart tot een derde van de samenwerkingsverbanden
vo inmiddels een time-out voorziening functioneert. Evaluatiegegevens over
de effecten van de time-out voorzieningen zijn nog niet voorhanden. Momenteel
is het LCOJ bezig meer inzicht te verkrijgen in de aard, het functioneren
en de effecten van time-out voorzieningenAntwoord op vraag 45:Het personeelstekort in het vmbo verschilt per regio en zal daarbij per
school verschillend uitwerken.Op scholen wordt er alles aan gedaan om de gevolgen hiervan te beperken,
ook in het groepsmanagement, door bijvoorbeeld te werken met docententeams.Om deze redenen is het personeelstekort, zeker in het vmbo, een aandachtspunt.
Het programma arbeidsmarkt en personeelsbeleid dat eind 2002 aan u is voorgelegd
en inmiddels is besproken besteedt hieraan de nodige aandacht.Antwoord op vraag 46:Zoals de inspectie in haar verslag aangeeft, maakt het veiligheidsbeleid
nu nog slechts in bescheiden mate deel uit van het kwaliteitszorgsysteem van
de inspectie. De inspectie geeft echter ook aan dat veiligheidsbeleid een
belangrijk kwaliteitskenmerk is van het onderwijs en dat dit thema daarom
in 2003 op systematische wijze onderdeel zal uitmaken van het toezichtskader.
De bijzondere toezichtstaak in het kader van veiligheid zal worden uitgeoefend
door de vertrouwensinspecteurs van de inspectie.Antwoord op vraag 47:In de eerste twee maanden van 2003 werd het meldpunt van de vertrouwensinspecteurs
153 keer gebeld. 25% betrof fysiek geweld; 20 % psychisch geweld, waaronder
grove pesterijen. Er is nog overleg gaande tussen departement en inspectie
over de wijze waarop de vertrouwensinspecteurs met deze klachten omgaan. tot
nu toe zijn klagers bijgestaan bij eventuele procedures en bij de weg naar
hulpverleners.Antwoord op vraag 48:Tot op heden zijn er geen betrouwbare gegevens bekend over de discriminatie
van homoseksualiteit op scholen. In haar brief aan de Kamer van 6 juli
2001 (TK 27 017, nr. 5) heeft de toenmalige staatssecretaris van
OCenW, drs. K.Y.J.I. Adelmund, aangegeven welke acties er vanuit OCenW worden
genomen ten behoeve van de veiligheid van homoseksuele leraren en leerlingen
in het onderwijs. Verscherping van het toezicht door de onderwijsinspectie
is hier onderdeel van. In eerste instantie heeft de inspectie een brochure
ontwikkeld over dit onderwerp die in september aan de minster van OCenW zal
worden aangeboden. De inspectie zal met behulp van deze brochure en de daaropvolgende
inspectiebezoeken de komende jaren de omgang met homoseksualiteit op scholen
aan de orde stellen. De verwachting is dat hierdoor meer representatieve gegevens
beschikbaar komen zodat een eventueel patroon in de discriminatie zichtbaar
zou kunnen worden.Antwoord op vraag 49:In 1998 is geconstateerd dat op eenderde van de scholen voor voortgezet
onderwijs regelmatig aandacht besteed werd aan voorlichting over homoseksualiteit.
Er zijn bij het ministerie geen gegevens bekend over de huidige situatie.Er zijn wel een aantal voorlichtingsactiviteiten gestart naar aanleiding
van de brief aan de Tweede Kamer van 6 juli 2001 (TK 27 017, nr. 5)
van de toenmalige staatssecretaris van OCenW, drs. K.Y.J.I. Adelmund.
Deze acties zijn echter meer gericht op voorlichting aan scholen dan voorlichting
aan leerlingen door docenten.Onder coördinatie van APS is het COC in samenwerking met betrokken
belangenorganisaties een pilot «homoseksualiteit op school» gestart.
De projecten in deze pilot moeten zicht geven op een effectieve werkwijze
ten aanzien van het vergroten van de tolerantie in scholen. Het uitgangspunt
binnen dit project is hoe scholen zelf vorm kunnen geven aan veiligheid en
bespreekbaarheid van homo-emancipatie en seksuele diversiteit. Het project
als geheel beoogt methoden te helpen ontwikkelen waarmee scholen dit kunnen
bereiken. Mogelijk zal de opbrengst van deze pilot hulp kunnen bieden bij
de manier van ondersteuning aan docenten.Antwoord op vraag 50:Zowel voor de leerlingen als voor de leraren is vroegtijdige signalering
van problemen van groot belang. Daardoor kunnen grotere problemen in de toekomst
worden voorkomen. Voor leraren is het daarbij essentieel dat binnen de school
aandacht is voor veiligheidsproblemen en dat ze adequaat ondersteund worden.
Van scholen mag verwacht worden dat zij zorgdragen voor een op de aan hen
toevertrouwde leerlingen toegesneden pedagogisch klimaat. Voorts
zullen scholen daarbij zorgdragen voor een instrumentarium waaronder nascholing
en intervisie, dat leraren helpt bij het voorkomen van problemen. Van de zijde
van het Transferpunt Jongeren School en Veiligheid wordt verwacht dat zij
in een makelende functie de landelijke ondersteuning daarbij verzorgen, mede
aan de hand van praktijkproblemen.Antwoord op vraag 51:Een preventief beleid ten aanzien van veiligheid in het algemeen en pesten
in het bijzonder wordt van alle scholen vereist. Vroegtijdige preventie kan
escalatie van de problemen voorkomen. Wederom wordt gewezen op het belang
van het creëren van een veilig schoolklimaat, waarin prosociaal handelen
centraal staat.De meeste leraren treden wel degelijk preventief actief op wanneer zij
problemen signaleren. Helaas zijn nog niet alle leraren even goed in staat
om problemen op het gebied van pesten te herkennen. Daardoor is het niet altijd
mogelijk eerder actief op te treden. Om hier in de toekomst beter tegen op
te treden verwijs ik naar het antwoord op vraag 50.Antwoord op vraag 52:Leerlingen die in het vmbo voortijdig uitvallen worden aangemeld bij het
RMC en zijn zodoende geregistreerd.Voor de overige leerlingen uit het vmbo is de keuze vrij in de vervolgstudie.
De een kiest direct voor een mbo-opleiding terwijl de ander eerst een werkervaring
gaat opdoen.Natuurlijk is in het kader van de beroepskolom nu extra aandacht voor
een «warme overdracht» van leerlingen, zodat zoveel mogelijk wordt
voorkomen dat een leerling tussen de wal en het schip valt.Bij de invoering van het Onderwijsnummer voor alle sectoren zullen leerlingen
wel beter gevolgd kunnen worden in het onderwijs.Antwoord 53:In het plan van aanpak arbeidsmarkt en personeelsbeleid van 2 december
2002 is hieraan aandacht besteed. Eén van de maatregelen is het bieden
van de mogelijkheid dat zij-instromers meer gelegenheid krijgen om volledig
bekwaam te worden. Voorgesteld wordt het onder voorwaarden mogelijk te maken
dat zij in eerste instantie worden geschoold voordat deel van het onderwijs
waar zij daadwerkelijk werken. Binnen twee jaar behaalt de zij-instromer dan
een certificaat van deelbekwaamheid op basis waarvan hij maximaal drie jaren
met leraarswerkzaamheden mag worden belast. Binnen die in totaal maximaal
vijf jaren moet hij aan de algemene set van bekwaamheidseisen voldoen.Dit voorstel is verwerkt in de 2e nota van wijziging op het voorstel voor
een Wet op de beroepen in het onderwijs, dat ter behandeling voorligt in de
Tweede Kamer.Verbetering van begeleiding in de school en het maken van afspraken in
de regio tussen vraag en aanbod van personeel en scholing bijvoorbeeld in
het kader van een regionaal convenant kunnen verder ook een belangrijke bijdrage
leveren.Antwoord op vraag 54:De afgelopen jaren zijn reeds diverse maatregelen ingezet om de personeelsproblematiek
in het primair onderwijs aan te pakken. Met het verhogen van de aantrekkelijkheid
van het onderwijsberoep door een imagocampagne, het verbeteren van de arbeidsvoorwaarden
en het stimuleren van functiedifferentiatie ( o.a. TOM-project en lesgeven
anders organiseren) worden scholen beter in staat gesteld om zittend personeel
te behouden en nieuw personeel aan te stellen. Onderwijsondersteunende functies
bieden de mogelijkheid om onderwijs anders in te richten, waardoor arbeidsmarktknelpunten
kunnen worden verlicht.Het ministerie schept daarnaast randvoorwaarden waardoor mensen die niet
in het onderwijs werken, zoals zij-instromers en herintreders, het beroep
in kunnen stromen. Daartoe worden onder andere projecten uitgevoerd die de
mogelijkheden van werkplekleren in het primair onderwijs onderzoeken: het
project opleiden in de school.Daarnaast wordt de uitstroom van onderwijspersoneel beperkt door het ziekteverzuim
terug te dringen, maar ook door beleid te richten op het behoud van ouderen
die in het onderwijs werkzaam zijn en door het mogelijk maken van het verzilveren
van de adv-regeling. In 2001 is het pilotproject plusleraar van start gegaan
met als uitgangspunt het terugdringen van het ziekteverzuim, vermindering
van de werkdruk en verbetering van de kwaliteit van het vervangingsonderwijs.
Dit project zal in het schooljaar 2003–2004 uitgebreid worden naar scholen
voor speciaal basisonderwijs in de G36.De personeelsproblemen in het speciaal (basis)onderwijs zijn groter dan
in het basisonderwijs. Ook het ziekteverzuim in deze sector is, hoewel dalend,
hoger dan in het basisonderwijs. Daarom is reeds vorig jaar specifiek aandacht
besteed aan deze sectoren.Er wordt, in navolging van de succesvolle opfriscursus basisonderwijs,
een opfriscursus voor herintreders in het speciaal (basis)onderwijs ontwikkeld.
Het gaat hierbij niet om een volledig professionaliseringstraject zoals de
posthbo-opleidingen OSO. Het programma kan echter wel drempelverlagend werken
voor het zoeken van werk in het speciaal basisonderwijs of speciaal onderwijs.
Daarnaast is voor het speciaal (basis)onderwijs een aanvullend assessment
ontwikkeld voor zij-instromers.In januari 2003 is gestart met het ontwikkelen van een duaal traject voor
onderwijsassistenten die werken in cluster 3 en 4 en door willen stromen naar
de leraarsfunctie in hetzelfde onderwijstype. Tegelijkertijd met het ontwikkelen
van dit traject loopt een pilot met onderwijsassistenten die werkzaam zijn
in cluster 4.Het Pilot project «De andere stroom» richt zich op projectactiviteiten
die bijdragen aan het oplossen van het personeelsvraagstuk bij cluster 4 van
de regionale expertise centra. Daarbij wordt gestreefd naar meer diversiteit
in het personeelsbestand met behoud van de kwaliteit van het onderwijsproces.Antwoord op vraag 55:Nee, de situatie in beide sectoren is vergelijkbaar. In zowel het speciaal
als in het voortgezet speciaal onderwijs is de problematiek groter dan in
het reguliere onderwijs. De oorzaken voor de personeelstekorten in beide sectoren
zijn de vergrijzing van het zittende onderwijspersoneel en een onvoldoende
instroom vanuit de opleiding.Antwoord op vraag 56:In het schooljaar 2001–2002 zijn er in totaal 3 883 aanvragen
ingediend voor een dispensatie volgens artikel 33.3 van de Wet op het voortgezet
onderwijs. De helft van de aanvragen is voor het vmbo. Het gemiddelde aantal
uren waarvoor dispensatie is aangevraagd, is 13,4 uur per persoon. Voor een
derde van de aanvragen geldt dat de betreffende leraar ouder is dan 45 jaar,
voor de helft van het aantal aanvragen geldt dat de betreffende leraar studeert
om voor een bevoegdheid in aanmerking te komen.Het registratiesysteem is helaas niet zo ingericht dat er een percentage
herhalingsaanvragen kan worden gegeven; daardoor is het evenmin mogelijk om
de gemiddelde duur van de dispensatie te berekenen.»Antwoord op vraag 57:Er zijn leerlingen die het niet redden in het speciaal basisonderwijs
en die naar het speciaal onderwijs gaan. Hierbij kan de kwaliteit van de leerlingenzorg
een rol spelen, er is echter nooit onderzoek naar gedaan. Dat maakt het echter
niet minder urgent om in het belang van de leerlingen drastische verbeteringen
aan te brengen in de leerlingenzorg in het speciaal basisonderwijs. WSNS+
heeft de leerlingenzorg als eerste prioriteit en voert veel activiteiten uit
op dit gebied (zie antwoord op vraag 1bij het Onderwijsverslag).Antwoord op vraag 58:Gesteld kan worden dat er nauwelijks verband is tussen beide onderwijssoorten.
Het voortgezet speciaal onderwijs valt onder de leerlinggebonden financiering.
Via de Voortgangsrapportages LGF is de Kamer op de hoogte gebracht van de
redenen van deze groei. WSNS-leerlingen stroomden (vroeger) door naar het
speciaal voortgezet onderwijs (SVO). Tegenwoordig is dit praktijkonderwijs
/ leerlingondersteunend onderwijs. LGF-leerlingen stromen door naar het Voortgezet
Speciaal Onderwijs. Wel is het zo dat er al jaren lang een kleine groep leerlingen
vanuit het SBAO doorstroomt naar het VSO. Die groep is constant en is niet
gegroeid.Antwoord op vraag 59:Het antwoord op de vraag of het leerstofaanbod dekkend is voor de kerndoelen
is gebaseerd op twee onderdelen:1. Gebruikt de school lesmethoden die voldoen aan de kerndoelen?2. Wordt het leerstofaanbod daadwerkelijk tot en met groep acht aangeboden?Een negatief antwoord op één van beide onderdelen leidt
tot het oordeel onvoldoend.Antwoord bij vraag 60:Zie het antwoord op vraag 1 van de Vragen bij het Onderwijsverslag.Antwoord op vraag 61:De Wet op het Onderwijstoezicht (WOT) betreft ook niet van overheidswege bekostigde onderwijsinstellingen. De Inspectie
van het Onderwijs houdt derhalve ook toezicht op privé scholen. De
in de WOT neergelegde toezichtssystematiek is voorzover mogelijk van toepassing.
De kwaliteitseisen die aan het privé onderwijs worden gesteld zijn
vergelijkbaar met de eisen die aan het bekostigde onderwijs worden gesteld.
Op 5 juni 2003 heb ik u een brief gezonden over de positie van het particulier
onderwijs. Gelijktijdig ontving u een brief over het thuisonderwijs. In beide
brieven wordt aandacht geschonken aan het toezicht op het betreffende onderwijs.Voor niet-bekostigde instellingen in de BVE-sector: zie het antwoord op
vraag 97.Antwoord op vraag 62:In de beginperiode van de bestandsopname was er sprake van een verzoek
van de Vrije Scholen om eigen kerndoelen te mogen maken. In deze periode heeft
de inspectie er vanaf gezien om op dit punt oordelen te geven. Daardoor zijn
er veel «missende waarden» en daarom zijn de scores op dit punt
niet vergelijkbaar met andere scholen. De inspectie wijst overigens ook de
Vrije Scholen op het feit dat deze zich aan de bepalingen uit het kerndoelenbesluit
moeten houden. Met de Bond van Vrije Scholen zijn hierover inmiddels afspraken
gemaakt .De Vrije Scholen beschikken verhoudingsgewijs veel vaker dan andere scholen
niet over landelijk genormeerde gegevens over de opbrengsten van hun onderwijs.
Daardoor kan de inspectie de opbrengsten van Vrije Scholen vaker niet beoordelen.Antwoord op vraag 63:Gemiddeld voldoet in de periode 1998–2002 de leerlingenzorg op 53
procent van de scholen aan de eisen. Op vrije scholen is dat op 16,9 procent
van de scholen het geval. Een belangrijke oorzaak voor deze achterstand is
dat vrije scholen vaak niet beschikken over landelijke genormeerde gegevens
over de leerprestaties van hun leerlingen.Risicogebieden die de inspectie signaleert, hangen samen met het systematisch
volgen van leerlingen met expliciete procedures met betrekking tot leerlingenzorg
en met het expliciet rekening houden met verschillen bij instructie en verwerking.Antwoord op vraag 64:In Friesland beschikt de helft van de scholen niet over landelijk genormeerde
opbrengstgegevens aan het eind van de basisschool omdat veel scholen hiervoor
geen, of geen landelijk genormeerde toets gebruiken. In Groningen is dit bij
slechts 12,4 procent van de scholen het geval.Antwoord op vraag 65:Bijna 45% van de scholen besteedt in het leerstofaanbod voldoende aandacht
aan intercultureel onderwijs. De kwalificatie «voldoende» is de
resultante van een weging van verschillende eisen.Het gaat dan om:– het intercultureel aanbod in bijvoorbeeld het vak wereldoriëntatie
en de kwaliteit hiervan,– een pedagogisch klimaat waarin leraren en leerlingen in taalgebruik
en gedrag onderling respect tonen, het hanteren van gedragsregels en meer
specifiek, gedragsregels over de omgang van leraren met leerlingen van andere
culturen.– het omgaan met verschillen in culturele en etnische achtergrond.van
leerlingen en hun ouders.Antwoord op vraag 66:Op zo'n 60% van de scholen slagen de leraren er nog niet in hun lessen
af te stemmen op de soms grote verschillen in niveau, tempo en aanpak van
hun leerlingen.Afgaand op het percentage leerlingen dat over hoge intellectuele vermogens
beschikt ( IQ130 of hoger), gaat het om een percentage van 2,5% van de populatie.
Als gekeken wordt naar het percentage leerlingen dat kenmerken van hoogbegaafdheid
bezit, hanteert het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek (CBO) een percentage
van 10%.De percentages van leerlingen met andere kenmerken zijn als volgt:• ADHD -> 2 tot 5% (3% een lichtere en 2% een ernstigere vorm)• Autisme -> 0,4%• PDD-NOS -> 1,2%.• Dyslexie -> 3,6%.Er is door de inspectie niet gekeken naar de gevolgen van het gebrek aan
extra zorg voor deze kinderen.Wel is in 2002 door het GION een onderzoek gedaan naar leerlingen met
ADHD, autisme of PDD-NOS in de leeftijd van 4 tot en met 12 jaar. Voor het
onderwijs is een goede schoolorganisatie en een gemeenschappelijk gedragen
visie t.a.v. de te hanteren programma's van belang.Er is ook een onderzoek van het GION naar de ontwikkelingen en effecten
van adaptief onderwijs (2002) (zie vijfde voortgangsrapportage WSNS). Hierin
komt naar voren dat nascholing en externe hulp van belang zijn voor de verdere
ontwikkeling van adaptief onderwijs.Er is onderzoek uitgezet bij ITS en CBO naar succescondities voor onderwijsondersteuning
van hoogbegaafde leerlingen (2003–2006).De Inspectie zal in het onderwijsverslag 2003 verslag doen van de mate
van implemenatie van het Protocol Leesproblemen en Dyslexie op de scholen.Antwoord op vraag 67:Met de huidige methoden voor begrijpend lezen kan pas worden begonnen
als de leerlingen een relatief hoog niveau van technisch lezen hebben bereikt.
Veel leerlingen in het speciaal basisonderwijs bereiken dit niveau van technisch
lezen niet of veel later. Daarom wordt door het CED een taalmethode zorgleerlingen
ontwikkeld. Met deze methode kan met een relatief laag niveau aan technisch
lezen worden begonnen met begrijpend lezen.Antwoord op vraag 68:Onderwijsvoorzieningen PO voor asielzoekers zijn gekoppeld aan reguliere
scholen. Vaak zijn deze gevestigd in dislocaties bij de opvangcentra. Deze
dislocaties sluiten als de opvanglocatie verdwijnt. Sluiting van centra betekent
in geen geval een breuk in de onderwijsvoorziening en ontwikkeling van kinderen.
In gevallen van sluiting van centra blijven alle kinderen onderwijs volgen.Om de deskundigheid/kwaliteit te behouden heeft het LOWAC, die scholen
met veel asielzoekers ondersteunt, middelen van OCenW ontvangen om trainingen
te verzorgen ter ondersteuning van SBD's om hun deskundigheid ten aanzien
van eerste opvang van asielzoekers te vergroten en te verbreden.Antwoord op vraag 69:Er is gekozen voor de peildatum van 16 januari omdat de aantallen op deze
datum een realistischer beeld geven van de situatie. Leerlingen worden vooral
rond Kerst (eerste rapport) verwezen naar een vorm van speciaal onderwijs.
Het aantal leerlingen op een wachtlijst aan het begin van het schooljaar geeft
derhalve onvoldoende inzicht in de problematiek. Ik beschik voor het (V)SO
niet over aantallen in september. Uit gegevens van de inspectie valt op te
maken dat het grootste deel van de leerlingen die in januari op een plaatsingslijst
staan in dat schooljaar of zijn aangemeld.Antwoord op vraag 70:In de examenprogramma's die met de nieuwe tweede fase zijn ingevoerd is
meer dan voorheen mede aandacht besteed aan te beheersen vaardigheden. Zeker
bij de meer algemene vaardigheden bestaan er uiteraard raakvlakken tussen
hetgeen voor de verschillende vakken is voorgeschreven. Daaruit volgt dat
het onderwijs gebaat kan zijn met onderlinge afstemming tussen de vakken.
De inspectie merkt daarover op dat «uit de klachten over werkdruk en
tijdgebrek valt te concluderen dat de extra investering die nodig is om tot
afstemming en samenhang op schoolniveau te komen, erbij is ingeschoten».
Tevens merkt de inspectie hierover op: «het is begrijpelijk dat tijdens
het invoeringstraject van de tweede fase leraren sterk gericht waren op het
leren beheersen van het nieuwe programma voor het eigen vak en op een didactische
werkwijze die leerlingen meer ruimte voor zelfstandig werken bood».Antwoord op vraag 71:Zie het antwoord op vraag 70.Antwoord op vraag 72:Alle examenkandidaten hebben hun diploma mogen behouden. Kandidaten mogen
niet worden benadeeld vanwege fouten die door de school worden gemaakt.Antwoord op vraag 73:Er is over het algemeen een verschil in didactiek tussen algemene en beroepsgerichte
vakken. In de werkplekkenstructuur wordt de werksituatie gesimuleerd. Waarbij
leerlingen probleemgericht aan de slag gaan. Een uitdaging voor de komende
tijd zal o.m. zijn de algemene vakken en dus ook de didactiek daarvan meer
te relateren aan een praktijksituatie zodat een leerling bijv. vanuit die
context een verslag moet schrijven (Nederlands) of wiskunde voor een deel
in de werkplek voor techniek wordt gegeven. Een aantal scholen is deze weg
al opgegaan en een aantal start hiermee het komend schooljaar. Naar verwachting
zal dit -zeker de meer praktijkgerichte- leerling meer motiveren voor het
leren (voor algemene vakken) en beter aansluiten bij het vervolgonderwijs
en de arbeidsmarkt.Antwoord op vraag 74:De opdracht aan de vakontwikkelgroepen in 1994 bevatte wel degelijk richtlijnen
voor het afstemmen van examenprogramma's op andere vakken («Ga na of
de eindtermen afgestemd zijn op die van verwante vakken»). Daarenboven
heeft de Stuurgroep Profiel, die de ontwikkeling van deze programma's aanstuurde,
hiertoe een afzonderlijke Coördinatiegroep ingesteld. Overigens is het
aanbrengen van samenhang tussen vakken, zoals ook de inspectie vaststelt,
in belangrijke mate een zaak van overleg tussen de leraren op een school.Antwoord op vraag 75:Het relatieve aandeel van leerlingen uit de culturele minderheden is redelijk
stabiel gebleven. Het absolute aantal leerlingen uit de culturele minderheden
(cumi-leerlingen) is echter toegenomen. Deze toename zit voornamelijk in de
groep nieuwkomers. Daarbij is in 1999 begonnen met de indicatiestelling voor
Leerwegondersteunend en Praktijkonderwijs. De toename van het aantal cumi-leerlingen
in de zorgvoorzieningen met 7% in 2001 t.o.v. 1998 is toe te schrijven aan
het feit dat veel nieuwkomers aan de criteria voor indicatiestelling voldeden.Vanaf 2002 is er een daling waarneembaar, aangezien nieuwkomers niet
meer direct voor indicatiestelling in aanmerking kunnen komen. In plaats daarvan
krijgen scholen voor nieuwkomers die korter dan een jaar in Nederland zijn
een hogere aanvullende bekostiging op basis van de Cumi-regeling VO. Deze
hogere bekostiging is bedoeld om aanwezige (taal)problematiek intensief aan
te kunnen pakken. Indien na dit eerste jaar blijkt dat zij extra zorg behoeven,
kan voor het tweede jaar dat de nieuwkomer voortgezet onderwijs volgt alsnog
een indicatiestelling worden aangevraagd.Antwoord op vraag 76:Het aantal leerlingen in het (V)SO is de afgelopen 10 jaar over de gehele
linie gegroeid. Grote groeiers zijn ZML, MG en ZMOK. In het algemeen kan gezegd
worden dat er sprake is van een gelijkmatige stijging per jaar die varieert
tussen de 5 en 10%. Op 1–10–2002 was er een relatief grote stijging
(18%). Deze stijging is te verklaren uit het feit dat in dat schooljaar de
JJI's zijn overgegaan naar het ZMOK.Leerlingen in het VSO-ZMOK zijn afkomstig uit alle binnen het onderwijsstelsel
voorkomende schoolsoorten.Antwoord op vraag 77:Sommige zaken betreffen te evalueren gedrag ten opzichte van individuele
leerlingen, andere zaken betreffen gedrag ten opzichte van de leerlingengroep
als geheel. Dat kan, en dat is hier het geval, tot verschillen leiden. Over
het algemeen kan men stellen dat de sfeer en het onderling respect op veel
scholen voldoende is. Een verbeterpunt is evenwel het uitspreken van positieve
verwachtingen ten opzichte van individuele leerlingen.Antwoord op vraag 78:In de puberteit is het gedrag van kinderen relatief grillig. De rol van
de ouders is hierbij uiteraard ook heel belangrijk. Voor leraren levert dat
vaak bijzondere pedagogisch-didactische uitdagingen. Dat geldt ook voor leraren
die doorgaans goed met kinderen van deze leeftijd kunnen omgaan.Antwoord op vraag 79:«Rekening houden met niveauverschillen tussen leerlingen»
is inderdaad een wezenlijke competentie voor leraren. Rekening houden met
individuele verschillen is dan ook een belangrijk aandachtspunt in de startbekwaamheidseisen
VO/BVE die enige jaren geleden onder regie van de VSLPC zijn ontwikkeld. Ook
bij de formulering van bekwaamheidseisen op grond van het voorstel voor een
Wet op de Beroepen in het Onderwijs (Wet BIO) zal dit een belangrijk aandachtspunt
zijn. De Wet BIO ligt thans voor in de Tweede Kamer. De beroepsgroep (SBL)
formuleert voorstellen voor sets van bekwaamheideisen die te zijner tijd in
een AmvB kunnen worden opgenomen.Het gehanteerde onderwijsconcept en de kwaliteit van het onderwijspersoneel
is primair de verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag en van het schoolmanagement.
De kwaliteit van het onderwijspersoneel is onderdeel van het regulier schooltoezicht
door de Inspectie. Indien de Inspectie op een individuele school constateert
dat deze kwaliteit onder de maat is, wijst zij het bevoegd gezag op haar verantwoordelijkheid
zorg te dragen voor goed functioneren van het personeel. Ook het oordeel van
de inspectie op de kwaliteitskaart geeft de school een prikkel tot verbetering
indien nodig.Antwoord op vraag 80:De inspectie heeft het didactisch handelen van leraren in kaart gebracht
en daarbij geconstateerd dat het zelfstandig studeren volgens eigen planning
het meest voorkwam in de bovenbouw havo/vwo, en wel in ongeveer 16% van de
lessen. De voornamelijk klassikale les komt in de bovenbouw havo/vwo in ongeveer
45% van de bijgewoonde lessen voor. Uit het feit dat laatstgenoemde didactische
werkvorm nog slechts een minderheid van de lessen uitmaakt zou kunnen worden
opgemaakt dat de notie van het studiehuis bij scholen is aangeslagen, met
name in de 2e fase van havo en vwo.Antwoord op vraag 81:Er zijn vanuit de overheid nooit regels gesteld ten aanzien van de didactische
werkvormen die de school aan de leerling moet aanbieden; het woord studiehuis
komt dan ook in de regelgeving niet voor. Dat zal in de voorstellen tot bijstelling
van de tweede fase niet veranderen.Antwoord op vraag 82:De kwaliteit van de feitelijke zorg moet centraal staan. Daarbij is een
planmatige aanpak die is afgestemd op concrete zorgvragen van leerlingen naar
mijn mening onontbeerlijk. Om die reden hecht ik grote waarde aan het gebruik
van handelingsplannen en zorgplannen. Het is niet mijn bedoeling om onnodig
extra documenten te vragen. Om die reden schrijft de Wet op het Voortgezet
Onderwijs alleen met betrekking tot de zorgplannen welke zes thema's in elk
geval opgenomen dienen te worden.Antwoord op vraag 83:Over het jaar 2001 en het jaar 2002 heeft de inspectie verschillende maatstaven
aangelegd voor de beoordeling van de adequaatheid van kwaliteitszorg op scholen.Bij hantering in 2002 van dezelfde maatstaf als in 2001 zou het percentage in de buurt van de 60% zijn gebleven. De strengere beoordeling door
de inspectie in 2002 is derhalve de oorzaak van de gesignaleerde teruggang.Antwoord op vraag 84:Over het jaar 2001 en 2002 heeft de inspectie verschillende maatstaven
aangelegd voor de beoordeling van de adequaatheid van kwaliteitszorg op scholen.
In eerste instantie was het hebben van plannen voor het uitvoeren van kwaliteitszorg
reden tot een voldoende beoordeling. Naarmate het ontwikkelingsproces rondom
kwaliteitszorg vorderde, is de inspectie gaan verlangen dat niet alleen het
hebben van plannen, maar ook het realiseren ervan nodig was voor het oordeel.Bij hantering in 2002 van dezelfde maatstaf als in 2001 zou het percentage
in de buurt van de 60% zijn gebleven. De aangescherpte beoordeling door de
inspectie in 2002 is derhalve de oorzaak van de gesignaleerde teruggang.Antwoord op vraag 85:In de ict-onderwijsmonitor 2001–2002 is niet specifiek onderzoek
gedaan naar een verklaring voor het geringe zelfvertrouwen en de forse scepsis
inzake ict-gebruik van docenten.Wel is bekend dat:• docenten in het voortgezet onderwijs te maken hebben met leerlingen
die vaak meer bedreven zijn in het gebruik van ict dan zijzelf. Docenten die
de inzet van ict niet van meet af aan omarmd hebben, worden toch geconfronteerd
met de toepassing van ict in hun werkzaamheden («Er is geen ontkomen
aan»).• de bedrijfszekerheid van ict ook nog steeds niet zo groot is als
het boek, schoolbord en krijtje. Dat storingen en organisatiezaken de houding
ten opzichte van ict-gebruik niet positief beïnvloeden is een bekend
verschijnsel.• Wat betreft de scepsis blijkt uit de vragen die aan de docenten
zelf gesteld zijn (ict-onderwijsmonitor vo, blz. 96) dat 85% van de docenten
enthousiast tot vanzelfsprekend ict benaderen, 98% van de docenten vindt ict
een nuttig hulpmiddel, 88% vind dat internet het onderwijs verrijkt en 94%
vindt dat onderwijs met ict leuker wordt voor de leerlingen.Slechts een relatief laag percentage docenten geeft aan de deskundigheid
op het gebied van ict in het onderwijs te hebben vergroot. Voorgaande jaren
maakte deze deskundigheidsbevordering een constante groei door. De ict-scholing
maakt een verschuiving door van institutionele opleidingen en cursussen via
collegiale ondersteuning naar het «gewoon zelf doen». Het is mogelijk
dat docenten de bevordering van de deskundigheid op deze «speelse»
wijze niet als zodanig (h)erkennen.Overigens blijkt uit de ict-onderwijsmonitor 2001–2002 dat inmiddels
73% van de docenten over de ict-basisvaardigheden beschikt. In eerste instantie
is door scholen vooral ingezet op scholing van de ict-basisvaardigheden. De
laatste jaren wordt gesproken over een verschuiving van «leren om ict
te gebruiken» (learn to use) naar «ict gebruiken om te leren»
(«use to learn»). De GrassRoots projecten sluiten hier ook volledig
bij aan. Bijna de helft van de leraren beschikt over ict-didactische vaardigheden.
Uit de ict-onderwijsmonitor 2001–2002 blijkt dat scholen binnen hun
ict-beleidsplan aan de ict-didactische scholing de komende jaren hoge prioriteit
gaan geven.Ook in 2003 is de professionalisering van docenten een belangrijk beleidsdoel.
Bij de behandeling van de begroting 2003 is daar door de Tweede Kamer (middels
amendement-Bonke) een bedrag van € 4 miljoen extra beschikbaar
gesteld voor deskundigheidsbevordering voor het didactisch gebruik van ict.In het beleidsplan voor ict in het onderwijs dat door het nieuwe kabinet
zal worden aangeboden, wordt ook aandacht besteed aan de voortzetting van
het stimuleren van de professionalisering. Kenmerkend daarbij is dat het daarbij
niet zal gaan om exclusieve ict-vaardigheden maar om vaardigheden om ict te
gebruiken geïntegreerd in de andere taken van de docenten.Antwoord op vraag 86:In 2000 waren 18 854 leerlingen ingeschreven in het praktijkonderwijs,
in 2001 waren dat er 20 660 en in 2002 22 742. De stijging van het
aantal leerlingen in het praktijkonderwijs wordt onder meer veroorzaakt door
de toepassing van de criteria op grond waarvan leerlingen tot het praktijkonderwijs
worden toegelaten. Bij de invoering van het vmbo werd destijds verwacht dat
het aantal leerlingen in het praktijkonderwijs zou toenemen op grond van onderzoek
naar de populatie leerlingen die extra zorg behoefden. Met deze stijging is
rekening gehouden in de meerjarenraming van de rijksbegroting.De verwachting is dat in de komende periode de stijging van het aantal
leerlingen in het praktijkonderwijs enigszins zal afnemen, hoewel er aanwijzingen
zijn dat leerlingen in toenemende mate op extra zorg zijn aangewezen.Antwoord op vraag 87:In het algemeen geldt dat de inspectie de scholen erop aanspreekt wanneer
er afwijkingen zijn ten opzichte van de wettelijke verplichtingen. Dit is
in de regel ook opgenomen in de schoolbezoekverslagen.Antwoord op vraag 88:De beantwoording van deze vraag zal worden verwerkt in de brief over veiligheid
die deze zomer naar de Tweede Kamer wordt verzonden.Antwoord op vraag 89:Het profiel Cultuur en Maatschappij is ingewikkeld door de veelheid van
(deel)vakken en het naast elkaar bestaan van een «definitief»
en een zogeheten overgangsprofiel. Dergelijke problemen zullen verdwijnen
bij invoering van de voorstellen in «Ruimte laten en keuzes bieden in
de tweede fase havo en vwo».Antwoord op vraag 90:Om deze vraag te kunnen beantwoorden is een aparte gegevensset geconstrueerd
met als doel het niveau van de leerling te kunnen bepalen.Voor de invoering van het vmbo kende vbo en mavo een centraal schriftelijk
examen op C- en een D-niveau. Verder kende het vbo nog een schoolexamen op
A- en B-niveau. Het vak werd dus afgesloten op een bepaald niveau. Om het
niveau van de leerling te kunnen bepalen (nodig om de vraag te kunnen beantwoorden)
moet het niveau van de verschillende vakken naar één niveau
per leerling worden omgerekend. Als uitgangspunt is daarbij gekozen dat het
niveau met het meeste aantal vakken bepalend is voor het niveau van de leerling.
Bij een gelijk aantal vakken is het hoogste niveau aan de leerling toegekend.
Eerst is per leerling het niveau vastgesteld. Na aggregatie heeft dat geleid
tot de onderstaande tabel.  jaar waarin het examen is afgelegd schoolsoortleerlingniveau19981999200020012002vboA6%6%6%5%5%  B23%23%23%23%23% C20%19%19%19%19% D1%2%2%2%2%mavoC1%0%0%1%1% D47%47%48%47%48%totaal aantal examenkandidaten96 40393 35696 77095 16194 455Bron: IB-Groep, InspectieUit de tabel blijkt dat de verhoudingen van het niveau van de leerlingen
voor invoering van het vmbo over de jaren heen vrij stabiel is.De kolom telt op tot 100%. Om aan te geven om welke aantallen examenkandidaten
het gaat, is ook het totaal daarvan toegevoegd.Antwoord op vraag 91:Neen, die constatering is gebaseerd op eerste reacties van een paar scholen
in het schooljaar 2001–2002 en globaal geëxtrapoleerd naar de totale
populatie in de basisberoepsgerichte leerweg (bbl). Ik heb hiertegen al meerdere
malen mijn bezwaren geuit. Aan de hand van de uitslagen van de examens zal
binnenkort meer helderheid zijn over hoeveel (lwoo)leerlingen het examen niet
hebben gehaald.Naar mijn idee zit er geen hiaat tussen de bovenkant van het praktijkonderwijs
en de onderkant van de basisberoepsgerichte leerweg, wel een grens. Om ervoor
te zorgen dat zoveel mogelijk leerlingen een diploma halen is het belangrijk
om in de bbl de beschikbare mogelijkheden, zoals bijv. leerwerktrajecten,
goed te benutten. Hier wordt door de scholen hard aan gewerkt. Ook is het
belangrijk dat de extra zorg voor de lwoo-leerlingen goed is en op maat wordt
gegeven. Met de betrokken partijen is ook de verdere verbetering hiervan een
punt van aandacht.Voor leerlingen die geen diploma halen is er een getuigschrift en de mogelijkheid
om hen certificaten te geven.Met name voor deze leerlingen is een «warme overdracht» naar
het ROC belangrijk.Antwoord op vraag 92:Bij de moderne vreemde talen bestaat er een samenhang tussen de examenprogramma's
wat de structuur betreft: het gaat in principe om dezelfde vaardigheden. Ook
het feit dat er voor letterkunde één cijfer op de cijferlijst
dienst te komen, samengesteld uit de resultaten bij de verschillende talen,
draagt bij aan samenwerking tussen de docenten voor deze vakken.Bij de exacte vakken bestaan er inhoudelijke verbanden die beter in de
programma's tot uitdrukking zouden moeten komen. In het kader van de aanpassingsvoorstellen
tweede fase zal ik daartoe voorstellen doen.Antwoord op vraag 93:De precieze oorzaken van het feit dat op het havo minder leerlingen een
exact pakket kiezen dan op het vwo zijn niet bekend.Antwoord op vraag 94:De gepresenteerde cijfers over de aansluiting tussen examenprofiel en
gekozen vervolgstudie hebben alleen betrekking op havo-kandidaten; deze cijfers
zijn niet beschikbaar voor vwo-kandidaten. Dit is mogelijk terug te voeren
op het feit dat in 2001 nagenoeg alle havo-kandidaten het profielexamen aflegden
en van de vwo-kandidaten nog slechts een minderheid. Zoals de
inspectie aankondigt zal dit onderwerp de komende jaren worden gevolgd, ook
voor vwo.Antwoord op vraag 95:Bij de moderne vreemde talen bestaat er, anders dan bij b.v. de exacte
vakken, een inhoudelijke samenhang tussen de examenprogramma's. Ook het feit
dat er voor letterkunde één cijfer op de cijferlijst dient te
komen, samengesteld uit de resultaten bij de verschillende talen, draagt bij
aan samenwerking tussen de docenten voor deze vakken. In de voorstellen tot
bijstelling van de tweede fase wordt aandacht besteed aan de exacte vakken
en de mogelijkheden om deze vakken aantrekkelijker te maken. Verbetering van
de onderlinge samenhang zal hier duidelijk aan kunnen bijdragen.Antwoord op vraag 96:Door de oprichting van de Contactgroep Werkend Leren hebben de betrokken
partijen het belang van beroepspraktijkvorming scherper op het netvlies gekregen
en heeft de samenwerking tussen de partijen bij de verbetering van de beroepspraktijkvorming
steeds meer gestalte gekregen. Pas als deze positieve ontwikkeling zich in
een volgend verslagjaar doorzet, is er sprake van een trend en kunnen we concluderen
dat de effecten van de aanpak zichtbaar worden.Antwoord op vraag 97:De taakopdracht bij niet-bekostigde instellingen is beperkter dan bij
bekostigde instellingen. Derhalve mag de inspectie bij het niet-bekostigd
onderwijs geen oordeel uitspreken over de kwaliteit van doelgroepenbeleid,
voorlichting & intake en maatwerk & flexibiliteit. Vergelijking is
mogelijk op de overige kwaliteitsaspecten.Antwoord op vraag 98:25% van de opleidingen is basis van het vigerende toezichtkader zwak.
In het nieuwe toezichtkader zijn enkele veranderingen aangebracht. Zo wordt
bijvoorbeeld het doelgroepenbeleid niet op het niveau van de opleiding beoordeeld,
maar op het niveau van de instelling. Dit heeft tot gevolg dat het percentage
van 25% zal gaan veranderen bij toekomstige beoordelingen. Het is moeilijk
om retrospectief na te gaan wat het gecorrigeerde beeld zou zijn, omdat in
het verslagjaar uiteraard het «oude» toezichtkader is gebruikt.Antwoord op vraag 99:De belangrijkste reden hiervoor is op dit moment het ontbreken van het
persoonsgebonden nummer (onderwijsnummer) waarmee de individuele deelnemer
gedurende zijn gehele onderwijsloopbaan kan worden gevolgd. Een andere reden
die voor enkele bve-instellingen geldt is dat deze instellingen, door recente
fusies, nog niet geheel in staat zijn de verschillende decentrale administratieve
systemen adequaat met elkaar te laten communicerenAntwoord op vraag 100:De oorzaken van vroegtijdige uitval zijn uiteenlopend. (Zie het antwoord
op vraag 30 en vraag 18). Eén van de oorzaken kan zijn dat het onderwijssysteem
onvoldoende aansluit in de overgang van VMBO naar MBO (naast de programmatische
aansluiting hangt dit ook vaak samen met leeromgeving, leerstijl en begeleiding).Uit het Onderwijsverslag blijkt dat de MBO-opleidingen op het laagste
niveau meer en meer voldoen aan de behoefte waarvoor ze in het leven geroepen
zijn. De afgelopen jaren zijn steeds meer deelnemers in de opleidingen op
niveau 1 ingestroomd.VMBO instellingen en ROC's blijven zoeken naar mogelijkheden om beter in te kunnen spelen op de vraag van deze categorie jongeren, mede
gezien de evidente uitvalproblematiek. Inhoudelijk investeren instellingen
al in het ontwikkelen van leerprocessen op maat en het ontwikkelen van doorlopende
leerwegen. Deze inhoudelijke vernieuwing is in verschillende opzichten grensverleggend:
de grenzen van de eigen instelling, de grenzen van bestaande onderwijs- en
leerarrangementen en de ruimte van de huidige weten regelgeving. Het gaat
er nu om instellingen in de positie te brengen, door het bieden van ruimte,
om nog beter op de specifieke groep in te spelen en te voorkomen dat deelnemers
uitvallen en niet doorstromen.Antwoord op vraag 101:Gedoeld wordt op de wijze waarop instellingen hun studenten faciliteren
als deze op zoek zijn naar de mogelijkheid om tegen een beslissing van een
examencommissie in beroep te gaan. Gedacht wordt met name aan de informatievoorziening
over de bezwaar en beroepsmogelijkheden.Antwoord op vraag 102:De inspectie heeft in haar onderzoek nagegaan welke opleidingen operationeel
waren. Dit waren 2179 opleidingen.Antwoord op vraag 103:Er zijn twee groepen die het meest hinder ondervinden bij examinering
en tentaminering; studenten met concentratieproblemen, vermoeidheid en/of
energietekort én studenten met dyslexie. De eerste groep vindt in de
helft van de gevallen voldoende oplossingen voor hun probleem bijvoorbeeld
door extra tentamentijd. De tweede groep vindt in 70% van de gevallen een
oplossing m.n. door aangepaste tentamenvormen (bijvoorbeeld mondeling i.p.v.
schriftelijk)Antwoord op vraag 104:Kerncijfers instellingen en personeel hoger beroepsonderwijs* 19981999 2000 2001 2002A) Aantal hbo-instellingen:56 56 56 55 50B) Gemiddelde omvang hogescholen in aantal studenten 5000 5260 5440 56906280* Uit kerncijfers 1998 – 2002 OCenWAntwoord op vraag 105:Deeltijdonderwijs komt relatief iets meer voor in het hbo dan in het wo,
(in 2002 respectievelijk 20% en 18% van de ingeschrevenen, OCenW kerncijfers
1998–2002). Voorlopige gegevens van de achtergrond van ingeschrevenen
voor een deeltijdstudie (studentenmonitor 2002 nog ongepubliceerd) laten zien
dat het merendeel van de ingeschreven deeltijdstudenten reeds een andere hoger
onderwijsopleiding heeft afgerond. Het zou goed kunnen dat concepten als levenslang
leren en verbreding van kennis en vaardigheden de stijging van het deeltijdonderwijs
veroorzakenAntwoord op vraag 106:De omzetting van bestaande hbo-opleidingen naar bachelor-opleidingen bij
de inwerkingtreding van de bachelor-masterwet betreft een formele omzetting.
Dat laat onverlet dat hogescholen onderwijsvernieuwingen doorvoeren die samenhangen
met de invoering van de bachelor-masterstructuur, bijvoorbeeld het invoeren
van ECTS-studiepunten, het verbreden van bachelor-opleidingen en het invoeren
van major-minorvormen.Zoals bij het antwoord op vraag 13 bij de brief van de minister is opgemerkt,
verschijnt hierover omstreeks september een rapport van de inspectie.Antwoord op vraag 107:Het toezicht wordt uitgeoefend door de inspectie, zowel op het functioneren
van de Nederlandse Accreditatie Organisatie als op het functioneren van het
stelsel als geheel. Dat betekent dat de inspectie toezicht houdt op implementatie
van de accreditatiekaders en de toets nieuwe opleidingen. Afgesproken is dat
de inspectie in 2005 door middel van eigen onderzoek het functioneren van
de NAO en de werking van het stelsel zal nagaan. Tot die tijd, dus in de aanvangsfase
van daadwerkelijk operationalisering van het gehele stelsel, zijn afspraken
gemaakt over informatie uitwisseling tussen de NAO en de inspectie.Antwoord op vraag 108:Het betreft de visitatie milieuwetenschappen die onvoldoende heldere informatie
bevatte en om die reden aangevuld zal worden.Antwoord op vraag 109:Het overzicht op pagina 239 betreft het gemiddelde van de in 2002 onderzochte
hbo-opleidingen. De inspectie traceert in de meta-evaluatie na een visitatie
of zich bij bepaalde opleidingen zogenoemde «ernstige tekortkomingen»
voordoen. Indien de inspectie in het verdere traject na de visitatie vaststelt
dat de «ernstige tekortkomingen» een langdurig karakter hebben
meldt ze dit aan de minister. Deze kan vervolgens besluiten tot het geven
van een waarschuwing. Zie hiervoor ook het antwoord op vraag 24 bij de brief
van de minister met de reactie op het Onderwijsverslag 2002..Antwoord op vraag 110:Gedoeld wordt op de vraag of de hbo-opleiding in voldoende mate rekening
houdt met voor haar relevante wetenschappelijke ontwikkelingen. Meer specifiek
stelt het hbo-protocol:– De opleiding heeft processen en producten omschreven door middel
waarvan zij informatie over ontwikkelingen in de relevante wetenschapsdisciplines
vergaart en binnen de organisatie verspreidt.– Een deel van de docenten is actor in de uitvoering van dit beleid.– De beoogde processen en producten zijn herkenbaar in de opleiding
aanwezig en dekken de relevante wetenschapsdisciplines.– Er is zichtbare kennistransfer tussen de opleidingen en de Nederlandse
onderzoeksinstellingen.Antwoord op vraag 111:In het onderwijsverslag wordt erop gewezen dat waar structureel contact
met het werkveld ontbreekt, dit niet betekent dat contact afwezig is. Er wordt
gewag gemaakt van het veelvuldig betrekken van het werkveld bij de opleidingen
met name via contacten van docenten. Maar deze contacten zijn onvoldoende
systematisch en hebben daardoor niet de gewenste invloed op het curriculum.
In het kader van de evaluatie bestuurlijke hantering wordt twee jaar later
bezien wat de instelling met deze bevinding heeft gedaan.Antwoord op vraag 112:Gedoeld wordt op de opleidingen die onderzocht zijn in het kader van de
visitatie Voortgezette opleidingen in de Gezondheidszorg en in het kader van
de visitatie Voortgezette opleidingen Bouwkunst. Werkervaring of een initiële
opleiding zijn veelal een vereiste om tot deze opleidingen toegelaten te worden.
Het zijn overwegend deeltijdopleidingen die gevolgd worden naast een reguliere
voltijd- of deeltijdbaan in de betreffende sector.Antwoord op vraag 113:De overheid heeft aan de hogescholen middelen beschikbaar gesteld voor
het aanstellen van lectoren en kenniskringen. De hogescholen zelf voeren voor
het onderwijspersoneelsbeleid veelal functioneringsgesprekken in. Zodra dat
een meer structureel karakter krijgt ontstaat er een meer consistent professionaliseringsbeleid.
De kritische noten in de visitatierapporten zullen bij de evaluatie van de
wijze waarop instellingen met de kritiek in de visitatierapporten zijn omgegaan
(de zogenoemde evaluatie bestuurlijke hantering) aan de orde gesteld worden.Antwoord op vraag 114:Een verklaring hiervoor heb ik niet. In het nieuwe protocol van de NAO
zullen beide onderwijsvormen gelijk en afzonderlijk aandacht krijgen.Antwoord op vraag 115:Deze constatering is gebaseerd op vier visitaties. Het is thans een nieuwe
constatering. Of dit in het algemeen geldt is op dit moment niet duidelijk.Antwoord op vraag 116:Het visitatierapport suggereert hiervoor diverse verklaringen en geeft
diverse suggesties voor oplossingen. Mijn uitgangspunt is dat de betrokken
instellingen die oppakken (zie ook het antwoord op vraag 24 van de vragen
bij de brief van de minister).Antwoord op vraag 117:Het door de visitatiecommissie gesignaleerde onduidelijke beroepsperspectief
voor toegepaste wiskundigen heeft voor zover bekend geen relatie met de instroom
van studenten. De resultaten van deze specifieke visitatie worden nader bestudeerd
en meegenomen bij de beleidsvoorbereiding gericht op verhoging van de instroom
van beta-techniek studenten.Antwoord op vraag 118:De uitspraken van de inspectie zijn gebaseerd op visitaties van de wo-opleidingen
wiskunde, lucht en ruimtevaarttechniek, industrieel ontwerpen, psychologie
en kunstmatige intelligentie. De vraag is of de uitspraken over internationalisering
te generaliseren zijn. Uit de VSNU-arbeidsmarktmonitor blijkt dat zo'n 35%
van alle afgestudeerden in het wetenschappelijk onderwijs buitenlandervaring
hebben opgedaan tijdens hun studie.Internationalisering maakt integraal onderdeel uit van het instellingsbeleid.
In «Kennis: geven en nemen» en «HOOP 2000» is de koers
gezet naar meer zelfregie van de instellingen, mede om aan de instellingen
de mogelijkheid te bieden om zelf te komen tot een versterking van hun internationale
profiel. De invulling van dit profiel verschilt per instelling.Waarom buitenlandse studenten slechts in geringe mate kiezen voor een
studie in Nederland is niet systematisch onderzocht. Wel kan worden gesteld
dat in tegenstelling tot een aantal ons omringende landen zoals Duitsland,
Frankrijk en Engeland, Nederland pas recentelijk specifiek beleid heeft ingezet
op het werven van buitenlandse studenten voor een studie in Nederland. Het
aantal buitenlandse studenten dat in Nederland komt studeren is de laatste
jaren echter, mede door het door de overheid ingezette beleid, gestegen. Verondersteld
mag worden dat onder meer taalproblemen een belemmerende factor kunnen vormen.
Het gebruik van Engels als voertaal ten behoeve van buitenlandse studenten
neemt toe.Op dit moment wordt een sterkte-zwakte analyse uitgevoerd naar de internationale
positionering van het Nederlands hoger onderwijs. De gegevens, die dit onderzoek
opleveren, zullen inzicht moeten geven in de belemmerende factoren.Antwoord op vraag 119:Het percentage opleidingen met tekortkomingen varieert van jaar tot jaar,
een trend is niet goed te onderscheiden. In het nieuwe accreditatiesysteem
wordt scherper dan tot nu toe een grens getrokken voor de beoordeling van
de kwaliteit van de opleiding.Antwoord op vraag 120:De evaluatie van de inspectie laat zien dat het onderwijsproces daardoor
zodanig is vormgegeven dat het meer uitgaat van de student en zijn of haar
leerproces. De studeerbaarheid van de opleidingen in het wetenschappelijk
onderwijs en het hbo wordt anno 2002 als voldoende beoordeeld.Antwoord op vraag 121:In het evaluatierapport van de inspectie van de kwaliteit en studeerbaarheidsprojecten
concludeert de inspectie dat de student en zijn of haar leerproces meer centraal
is komen te staan. Ze concludeert dat op basis van bevindingen ten aanzien
van optimalisering van het onderwijsleerproces en activerende onderwijsvormen.Antwoord op vraag 122:Door de onderwijsinstellingen is de afgelopen jaren hard gewerkt aan activiteiten
om de instroom en doorstroom van allochtone studenten in het hoger onderwijs
te bevorderen. Veel van deze activiteiten zijn mede ondersteund door het Expertise
Centrum allochtonen Hoger Onderwijs (ECHO) en de stichting UAF voor vluchtelingstudenten,
beiden gesubsidieerd door OCenW. Deze organisaties hebben o.a. als taak om
kennis en ervaring met betrekking tot dit type activiteiten te bundelen en
onder de aandacht te brengen bij de onderwijsinstellingen. Bij het uitzetten
van de nieuwe projecten is de afgelopen jaren door ECHO en UAF sterk rekening
gehouden met succes- en faalfactoren van eerdere projecten, Op deze manier
worden ook leerervaringen op grond van succesvolle projecten geïmplementeerd
in activiteiten, die instellingen ondernemen ten behoeve van allochtone studentenAntwoord op vraag 123De inspectie stelt dat het globalere karakter van het beoordelingskader
voor universitaire opleidingen het niet eenvoudig maakt om goed zicht te krijgen
op de kwaliteit van het onderwijs in de praktijk van alledag. Ik teken hierbij
aan dat ook in de landen om ons heen de tendens bestaat bij kwaliteitsborging
vooral te letten op competenties van afgestudeerden. Tegen die achtergrond
zijn algemene descriptoren voor de bachelor en de master ontwikkeld, waarnaar
de NAO in haar accreditatiekader refereert. Het beoordelingskader voor de
accreditatie onderscheidt zes kwaliteitsaspecten: doelstellingen, programma,
inzet van personeel, voorzieningen, interne kwaliteitszorg en resultaten.
Elk onderwerp is uitgewerkt in facetten met criteria. Ik heb er vertrouwen
in dat dit nieuwe systeem werkt. Overigens is in het kader van het toezicht
van de inspectie op het systeem en de NAO afgesproken dat de inspectie betrekkelijk
kort nadat het systeem ten volle operationeel is de werking zal nagaan, namelijk
in 2005.XNoot1Samenstelling:Leden: Van Nieuwenhoven (PvdA), Van de Camp (CDA), Kalsbeek (PvdA), Cornielje
(VVD), voorzitter, Atsma (CDA), Hamer (PvdA), Karimi (GL), Van Bommel (SP),
Vendrik (GL), Mosterd (CDA), Blok (VVD), Balemans (VVD), Slob (CU), Vergeer-Mudde
(SP), Van Bochove (CDA), Tichelaar (PvdA), Joldersma (CDA), Hessels (CDA),
De Vries (CDA), Eijsink (PvdA), Leerdam, MFA (PvdA), ondervoorzitter, Van
der Laan (D66), Van Miltenburg (VVD), Kraneveldt (LPF), Hermans (LPF), Van
Dam (PvdA), Visser (VVD).Plv. leden: Kruijsen (PvdA), Ferrier (CDA), Verbeet (PvdA), Rijpstra (VVD),
Vacature (CDA), Boelhouwer (PvdA), Halsema (GL), Lazrak (SP), Tonkens (GL),
Van Oerle-van der Horst (CDA), Hirsi Ali (VVD), Örgü (VVD), Van
der Vlies (SGP), Kant (SP), Vacature (CDA), Dijksma (PvdA), Van Haersma Buma
(CDA), Vacature (CDA), Sterk (CDA), Arib (PvdA), Stuurman (PvdA), Van der
Ham (D66), De Krom (VVD), Varela (LPF), Nawijn (LPF), Adelmund (PvdA), De
Grave (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28600-VIII-130.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl