Wet identiteitsvaststelling verdachten, veroordeelden en getuigen; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31436, nr. 3 h1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

02-06-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31436 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Samenvatting van de adviezen over het wetsvoorstel3. Achtergrond van het wetsvoorstel4. Samenhang met andere wetsvoorstellen5. Huidig juridisch kader en huidige praktijk van
identiteitsvaststelling5.1. Huidig juridisch kader5.1.1. Verdachten5.1.2. Veroordeelden en gedetineerde verdachten5.2. Huidige praktijk van identiteitsvaststelling6. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel6.1. Invoering van het strafrechtsketennummer (SKN)
als persoonsnummer voor de strafrechtsketen6.2. Verruiming van het gebruik van foto’s
en vingerafdrukken voor de vaststelling van de identiteit van verdachten en
veroordeelden6.3. Introductie van een identificatieplicht van
verdachten, veroordeelden en getuigen ten opzichte van de functionarissen
in de strafrechtsketen6.4. Procedure van identificatie en verificatie van
verdachten en veroordeelden6.5. Verificatie van de identiteit van verdachten
en veroordeelden door de functionarissen in de strafrechtsketen6.5.1. Verificatie van de identiteit tijdens verhoor
door een rechterlijk ambtenaar6.5.2. Verificatie van de identiteit in penitentiaire
inrichtingen, inrichtingen voor verpleging van ter beschikking gestelden en
justitiële jeugdinrichtingen6.5.3. Verificatie van de identiteit in psychiatrische
ziekenhuizen6.5.4. Verificatie van de identiteit bij reclasseringsinstellingen6.5.5. Verificatie van de identiteit bij de raad
voor de kinderbescherming6.5.6. Verificatie van de identiteit bij de Halt-bureaus6.5.7. Verificatie van de identiteit in geval van een
DNA-onderzoek6.6. De Justitiële Informatiedienst; de voor
de identiteitsvaststelling relevante gegevensverwerkingen6.7. Aanwijzing van de Minister van Justitie als
ID-autoriteit voor de strafrechtsketen6.8. Bewaren en vernietigen van foto’s, vingerafdrukken,
strafrechtsketennummers, justitiële en strafvorderlijke gegevens en DNA-profielenHuidige bewaartermijnenVoorgestelde bewaartermijnen7. Toetsing aan grondrechten en algemene rechtsbeginselen7.1. Gebruik van foto’s en vingerafdrukken
en identiteitsbewijs ten behoeve van identificatiedoeleindenHet recht op onaantastbaarheid van het lichaamHet recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeerFoto’s en vingerafdrukkenIdentificatieplichtHet recht op een eerlijk proces7.2. Introductie van het SKN en de strafrechtsketendatabank8. Organisatorische en financiële consequentiesCapacitaire consequentiesOrganisatorische en financiële consequentiesInwerkingtreding en implementatie van het wetsvoorstel9. Artikelsgewijze toelichtingArtikel IArtikel I, onder AArtikel I, onder DArtikel 27a, eerste en tweede lidArtikel 27a, eerste lid, tweede volzinArtikel 27b, eerste lidArtikel 27b, tweede lidArtikel 27b, derde lidArtikel 27b, vijfde lidArtikel I, onder EArtikel 29a, eerste lidArtikel 29a, tweede lidArtikel I, onder FArtikel 52Artikel I, onder GArtikel I, onder HArtikel 55c, eerste lidArtikel 55c, tweede lidArtikel 55c, tweede en derde lidArtikel 55c, vierde lidArtikel 55c, vijfde lidArtikel I, onder IArtikel I, onder JArtikel I, onder L en OArtikel I, onder VArtikel II, onder BArtikel VI, onder BArtikel IXArtikel XIArtikel XIIArtikel XIIIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31436Toon alle publicaties in het hoofddossier

 
 
 Heruitgave en origineel

Kamerstuk 31436, nr. 3Origineel van deze publicatie

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 217 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 436Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht
en enige andere wetten in verband met het verbeteren en versterken van de
vaststelling van de identiteit van verdachten, veroordeelden en getuigen (Wet
identiteitsvaststelling verdachten, veroordeelden en getuigen)nr. 3 Herdruk*MEMORIE VAN TOELICHTING1. InleidingRechtmatig en doeltreffend handelen van de overheid in relatie tot de
burgers vergt in veel gevallen dat de overheid de identiteit van de betrokkene
kent. Daartoe is het nodig dat een aantal identiteitsgegevens op zorgvuldige
wijze wordt vastgesteld en voor verificatie beschikbaar is. Een terrein waar
dit in bijzondere mate van belang is, is de strafrechtspleging. Een zorgvuldige
vaststelling van de identiteit van de verdachte of veroordeelde is een fundamentele
eis en een elementaire voorwaarde voor de rechtmatigheid en doeltreffendheid
van het justitieel overheidsoptreden. Strafrechtelijke interventies, zoals
de toepassing van dwangmiddelen of de tenuitvoerlegging van straffen of maatregelen,
zijn, als zij de verkeerde persoon treffen, ondoelmatig, ondoeltreffend en
kunnen ook onrechtmatig zijn. De overheid dient zich er dan ook voor in te
spannen dat aan iedere interventie – zeker als zij de rechten of vrijheden
van burgers raakt – een zorgvuldige identiteitsvaststelling voorafgaat.
Zoals hierna nog uitvoeriger zal worden betoogd, behoeft die identiteitsvaststelling
in de strafrechtsketen verbetering en versterking.Hoofddoelstelling van het onderhavige wetsvoorstel is dan ook het versterken
van een juiste, betrouwbare en zorgvuldige vaststelling van de identiteit
van verdachten en veroordeelden in de strafrechtsketen. Dit houdt onder andere
in dat de identificerende persoonsgegevens die nodig zijn voor de uitvoering
van de werkprocessen in de strafrechtsketen, betrouwbaar zijn en voor alle
partners in die keten op een effectieve en efficiënte manier beschikbaar
moeten zijn. Om dat te bewerkstelligen kent het wetsvoorstel zes maatregelen:1. het invoeren van een strafrechtsketennummer (SKN) als persoonsnummer
voor de gehele strafrechtsketen, en het verplicht gebruik daarvan door alle
partijen in de strafrechtsketen,2. het verruimen van de mogelijkheden van de afname en het gebruik van
foto’s en vingerafdrukken voor het vaststellen van de identiteit van
verdachten en veroordeelden,3. de introductie van een identificatieplicht voor een verdachte ten opzichte
van een rechterlijk ambtenaar en voor een gedetineerde verdachte of een veroordeelde
ten opzichte van de directeur of hoofd van een inrichting of psychiatrisch
ziekenhuis waar hij zijn straf of maatregel ondergaat,4. het opleggen van de verplichting aan de functionarissen in de strafrechtsketen
om de identiteit van een verdachte of veroordeelde vast te stellen en het
regelen van de momenten waarop die verplichting geldt; hierop bestaat een
uitzondering voor de rechterlijk ambtenaar aan wie de bevoegdheid wordt toegekend
om de identiteit van een verdachte alleen vast te stellen, indien over zijn
identiteit twijfel bestaat,5. het aanwijzen van de Minister van Justitie als ID-autoriteit voor de
strafrechtsketen, en6. het oprichten van de strafrechtsketendatabank en het stellen van regels
over het verwerken van de identificerende persoonsgegevens die daarin zullen
worden opgeslagen en van de vingerafdrukken die in het vingerafdrukkenbestand
van de politie, HAVANK, worden opgeslagen.Dit wetsvoorstel heeft in de tweede plaats tot doel ook getuigen de verplichting
op te leggen zich desgevraagd tegenover de rechter te legitimeren. Gebleken
is dat er in de praktijk behoefte bestaat om, indien er twijfel bestaat over
hun identiteit, ook hun identiteit te kunnen controleren. Gelet op de minder
ingrijpende aard van deze wijziging zal deze slechts in paragraaf 6.3
worden belicht. Dat betekent dat deze memorie van toelichting in hoofdzaak
uitleg zal geven over de in dit wetsvoorstel voorgestelde regeling voor de
identiteitsvaststelling van verdachten en veroordeelden.De hiervoor opgesomde doelstellingen sluiten aan bij het streven van het
kabinet om identiteitsfraude op alle daarvoor in aanmerking komende gebieden
te voorkomen en te bestrijden. In het kader van de fraudebestrijding bijvoorbeeld
zijn in de kabinetsnotitie van 24 juni 20031
de hoofdlijnen neergelegd van het beleid ter bestrijding van fraude en financieel-economische
criminaliteit. De bestrijding van identiteitsfraude is daarin als speerpunt
voor de periode 2003–2007 opgenomen. Een van de redenen daarvoor is
dat als niet effectief tegen fraude wordt opgetreden, het vertrouwen dat de
basis vormt van het maatschappelijk en economisch verkeer, wordt geschaad.
Het gebruik van foto’s en vingerafdrukken zal een belangrijke bijdrage
leveren aan een betrouwbare en juiste identiteitsvaststelling in de strafrechtsketen.
De invoering van het SKN vergroot de mogelijkheden tot effectieve bestrijding
van identiteitsfraude, onder andere doordat de partners in de strafrechtsketen
trefzekerder en eenvoudiger persoonsgegevens over verdachten en veroordeelden
kunnen uitwisselen. Voorkomen moet worden dat verdachten en veroordeelden
zich verschuilen achter de identiteit van een ander en als gevolg daarvan
de strafrechtelijke dans ontspringen.Identiteitsvaststelling is geen nieuw onderwerp in het Wetboek van Strafvordering.
Dit wetboek kent al de bevoegdheid tot identificatie van verdachten met behulp
van foto’s en vingerafdrukken. De huidige regeling van deze bevoegdheid
is echter ontoereikend (zie de paragrafen 5.1.1 en 6.2). Ook de Penitentiaire
beginselenwet, de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden en de
Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen voorzien in de bevoegdheid
tot het nemen van foto’s en vingerafdrukken van veroordeelden en van
verdachten die het bevel tot inverzekeringstelling of voorlopige hechtenis
in een huis van bewaring ondergaan. Hiervoor zij verwezen naar paragraaf 5.1.2.
Nieuw in dit wetsvoorstel is wel de integrale en systematische benadering
van het vaststellen van de identiteit van verdachten en veroordeelden.Ook in andere opzichten bouwt het onderhavige wetsvoorstel voort op een
aantal ontwikkelingen. Een groeiend aantal partijen die deel uitmaken van de strafrechtsketen, maakt op vrijwillige basis gebruik van het
zogenaamde VIP-nummer (VIP is een afkorting voor Verwijsindex Personen). Dat
nummer beoogt, evenals zijn opvolger het SKN, verdachten en veroordeelden
eenduidig te kunnen identificeren en registreren en de gegevensuitwisseling
tussen deze partijen te faciliteren (zie voor meer uitleg paragraaf 6.1).
Het VIP-nummer is het nummer waarmee een verdachte of veroordeelde in het
informatiesysteem Verwijsindex Personen wordt opgenomen. De strafrechtsketendatabank
die bij dit wetsvoorstel in het leven wordt geroepen, is de opvolger van dat
systeem.Verder ligt de invoering van een identificatieplicht voor een verdachte
ten opzichte van een (verhorend) rechterlijk ambtenaar en voor een veroordeelde
in het kader van de tenuitvoerlegging van zijn straf of maatregel in het verlengde
van de Wet op de uitgebreide identificatieplicht (Stb. 2004, 300), waarin
een identificatieplicht is geïntroduceerd voor iedereen vanaf 14
jaar. Ook verdachten zijn op grond van die wet verplicht een identiteitsbewijs
te tonen, indien ambtenaren van de politie, aangesteld voor de uitvoering
van de politietaak, opsporingsambtenaren van de bijzondere opsporingsdiensten,
bedoeld in artikel 2 van de Wet op de bijzondere opsporingsdiensten, buitengewoon
opsporingsambtenaren, bedoeld in artikel 142, eerste lid, van het Wetboek
van Strafvordering (Sv), en militairen van de Koninklijke marechaussee daar
om vragen omdat dat redelijkerwijs noodzakelijk is voor hun taakuitoefening.Verder sluit het wetsvoorstel aan bij ontwikkelingen buiten strafvordering.
Hier kan worden verwezen naar de introductie van het gebruik van biometrische
kenmerken ten behoeve van de identiteitsvaststelling op reisdocumenten, vreemdelingendocumenten
en rijbewijzen, alsmede de invoering van het burgerservicenummer (BSN) als
uniek registratienummer voor iedere burger ten behoeve van alle overheidsorganen
(zie verder paragraaf 4).Over de inhoud van de hierboven opgesomde doelstellingen van dit wetsvoorstel
wordt in paragraaf 6 nadere uitleg gegeven. Daaraan voorafgaand worden
in paragraaf 2 kort de hoofdlijnen van de adviezen besproken die over
het concept van het wetsvoorstel zijn uitgebracht. In paragraaf 3 wordt
vervolgens de achtergrond van het wetsvoorstel beschreven. In paragraaf 4
wordt de samenhang met andere wetsvoorstellen uiteengezet en in paragraaf 5
het huidige juridische kader en de huidige praktijk ten aanzien van de identiteitsvaststelling
van verdachten en veroordeelden. In paragraaf 7 wordt de voorgestelde
regeling getoetst aan de relevante grondrechten en algemene rechtsbeginselen
plaats. Paragraaf 8 bevat een beschrijving van de organisatorische en
financiële consequenties van het wetsvoorstel. Tot slot geeft paragraaf 9,
waar nodig, in aanvulling op hetgeen in de eerste acht paragrafen is toegelicht,
een toelichting op ieder artikel van het wetsvoorstel.2. Samenvatting van de adviezen over het wetsvoorstelOver het conceptwetsvoorstel zijn adviezen* ontvangen van de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak, de Raad voor de rechtspraak, de Raad voor Strafrechtstoepassing
en Jeugdbescherming, het College bescherming persoonsgegevens, de Nederlandse
Orde van Advocaten, het College van procureurs-generaal, de Raad van Hoofdcommissarissen,
Reclassering Nederland, de Stichting Verslavingsreclassering GGZ en het Leger
des Heils, Jeugdzorg & Reclassering, de Raad voor de Kinderbescherming,
Halt Nederland en GGZ Nederland. De algemene conclusie die uit de adviezen
kan worden getrokken, is dat de lijn van het wetsvoorstel brede steun krijgt.De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak onderschrijft het belang van
een juiste, betrouwbare en zorgvuldige vaststelling van de identiteit van
verdachten en veroordeelden.*De belangrijkste kanttekeningen die de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak
bij dit wetsvoorstel plaatst, betreffen niet zozeer de voorgestelde wettekst,
als wel de mogelijke (onvoorziene) technische complicaties als gevolg van
de ingebruikneming van apparatuur en automatisering en voorts de organisatorische
en financiële consequenties van het wetsvoorstel. Zij meent dat het welslagen
van de pilots (zie paragraaf 5.2) alsmede een optimaal functionerend
ICT-systeem van cruciaal belang zijn voor een eventuele invoering van dit
wetsvoorstel.Ook de Raad voor de rechtspraak erkent het belang van een juiste, betrouwbare
en zorgvuldige vaststelling van de identiteit van verdachten en veroordeelden.
Naar het oordeel van de Raad zou wel bezien moeten worden of het noodzakelijk
is dat alle organisaties in de keten in alle gevallen en op identieke wijze
de identiteit van de verdachte en veroordeelde dienen te verifiëren en
wat de consequenties zijn als verificatie niet altijd plaatsvindt.De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming onderschrijft het
maatschappelijk belang van een juiste en betrouwbare identiteitsvaststelling
van een ieder die op enigerlei wijze in aanraking komt met de strafrechtsketen.
De integriteit van het overheidsoptreden in de strafrechtsketen is sterk afhankelijk
van de juiste identiteit van de justitiabelen. Voorkomen moet worden dat uitgegaan
wordt van een onjuiste identiteit. De Raad mist echter in de memorie van toelichting
de nodige informatie over de aard, ernst en omvang van de problematiek welke
zou nopen tot invoering van de voorgestelde nieuwe regelgeving en de nieuwe
ICT-voorzieningen, te meer omdat de voorstellen omvangrijk en complex zijn.Het College bescherming persoonsgegevens heeft als uitgangspunt bij de
beoordeling van het wetsvoorstel gehanteerd dat de organen belast met de toepassing
van het strafrecht voor een goede taakuitvoering de identiteit van de betrokkene
moeten kunnen vaststellen en persoonsgegevens betreffende verdachten en veroordeelden
moeten kunnen uitwisselen voor zover hun taak daartoe noodzaakt. Niettemin
adviseert het College het wetsvoorstel niet in te dienen dan nadat de noodzaak
van de voorgestelde maatregelen nader en afdoende is gemotiveerd. In het bijzonder
acht het College het van belang dat wordt gemotiveerd waarom bestaande en
inmiddels al voorgestelde wettelijke mogelijkheden tekortschieten voor de
strafrechtsketen en dat de nadelen en risico’s die de voorgestelde maatregelen
met zich brengen beter in kaart worden gebracht.De Nederlandse Orde van Advocaten onderschrijft dat een juiste vaststelling
van de identiteit van verdachten en veroordeelden een algemeen belang is,
dat ook met bijzondere wetgeving kan worden gediend. Daarbij dienen echter
de proportionaliteit en subsidiariteit van de ten behoeve van de identificatie
opgelegde lasten nauwkeurig in het oog te worden gehouden en dient er voorts
tegen te worden gewaakt dat het verloop van het strafproces niet door overdreven
zware identificatieformaliteiten onevenredig wordt beïnvloed. De Orde
is van oordeel dat de voorgestelde maatregelen niet in verhouding staan tot
de problemen qua omvang, kosten, praktische uitvoerbaarheid en mate van bezwarendheid
voor de verdachten en veroordeelden. Het komt de Orde voor dat een vergelijkbaar
resultaat zou kunnen worden bereikt door de verplichte identificatie te beperken
tot een paar strategische momenten, en/of tot gevallen waarin twijfel bestaat
over de integriteit, echtheid en geldigheid van het getoonde identiteitsbewijs.Het College van procureurs-generaal meent dat de noodzaak om de identiteisvaststelling
in de strafrechtsketen te versterken voldoende is aangetoond. Het onderhavige
wetsvoorstel is naar zijn oordeel ambitieus, veelomvattend, maar zeer zinvol
en kwalitatief goed.De Raad van Hoofdcommissarissen is verheugd over het feit dat het Ministerie
van Justitie veel aandacht heeft voor een juiste, betrouwbare en
zorgvuldige vaststelling van de identiteit van verdachten en veroordeelden.
Volgens de Raad past het wetsvoorstel binnen het bredere streven om identiteitsfraude
te bestrijden.Reclassering Nederland, de Stichting Verslavingsreclassering GGZ en het
Leger des Heils, Jeugdzorg & Reclassering hebben in hun adviezen te kennen
gegeven dat zij het nut en de noodzaak van het wetsvoorstel onderschrijven
en willen meewerken aan de invoering van de wet en het daarbij behorende –
in de paragrafen 5.2 en 6.4 van deze memorie van toelichting te behandelen –
Protocol identiteitsvaststelling strafrechtsketen (verdachten en veroordeelden).
De Raad voor de Kinderbescherming kan in zijn algemeenheid instemmen met het
wetsvoorstel en de daarin vervatte hoofddoelstelling de vaststelling van de
identiteit van verdachten en veroordeelden te versterken. Ook het Internationaal
verdrag inzake de rechten van het kind of andere verdragen is volgens de Raad
geen reden minderjarigen uit te sluiten van de werkingssfeer van dit wetsvoorstel.Halt Nederland kan zich vinden in de keuze die in paragraaf 6.5.6
is gemaakt om de Halt-bureaus uit te sluiten van de verplichting om de identiteit
van de jongeren die zich bij deze bureaus melden, te verifiëren. GGZ
Nederland geeft tot slot aan het kabinetsbeleid te onderschrijven waarin het
bestrijden van de georganiseerde misdaad en het tegengaan van identiteitsfraude
een hoge prioriteit heeft. In algemene zin beaamt GGZ Nederland dat de in
het wetsvoorstel aangekondigde maatregelen goede en doeltreffende maatregelen
zijn die fysiek weinig belastend zijn voor betrokkenen.De positieve houding ten opzichte van het wetsvoorstel laat onverlet dat
vrijwel alle van de hierboven genoemde adviesinstanties op een aantal onderdelen
van het wetsvoorstel kritiek hebben. Op deze punten van kritiek die voor een
deel hiervoor zijn aangestipt, zal hierna in de paragraaf waarop ze betrekking
hebben, worden ingegaan.3. Achtergrond van het wetsvoorstelIdentiteitsfraude neemt toe in belang. In een kleinschalige, gesloten
en statische samenleving zijn persoonsregistraties en gegevensuitwisseling
niet nodig. In een samenleving als de onze, die gekenmerkt wordt door grootschaligheid,
anonimiteit en mobiliteit, zijn gegevensbestanden enverwerkingen echter onmisbaar
voor een geordend maatschappelijk en economisch leven en dito openbaar bestuur.
Immers, de functionarissen die diensten moeten verlenen, of werkzaam zijn
bijvoorbeeld bij een overheidsinstelling, een bank of in een ziekenhuis, kennen
de meeste van hun cliënten niet persoonlijk. Dus zijn er registraties
nodig en moeten mensen zich identificeren om in aanmerking te komen voor de
door hen gewenste dienst. De keerzijde daarvan is dat mensen er een belang
bij kunnen hebben om zich uit te geven voor een ander. Naarmate wij in het
economisch en bestuurlijk verkeer meer belang hechten aan het vaststellen
en bewijzen van de identiteit van personen, wordt het belang van fraude met
identiteit navenant groter. Het fenomeen identiteitsfraude kan aldus worden
beschouwd als een product van onze huidige maatschappij1.Hoewel, zoals onder meer het College bescherming persoonsgegevens en de
Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming in hun adviezen naar aanleiding
van het wetsvoorstel opmerken, «harde», in de zin van nauwkeurige
en betrouwbare, cijfers niet voorhanden zijn, wordt algemeen aangenomen dat
in Europa identiteitsfraude snel toeneemt2. Daarbij
wordt in een onderzoeksrapport, dat is opgesteld door het Joint Research Centre
van de Europese Commissie, opgemerkt dat «law enforcement and credit
card companies agree that there is a lot of evidence linking identity theft
to organised crime»3. Voor ons eigen land
kan er onder meer op worden gewezen dat het aantal vermiste paspoorten
en rijbewijzen in de honderdduizenden loopt.Het zo-even genoemde onderzoeksrapport wijst daarbij nog op de grote gevolgen
voor de slachtoffers van identiteitsfraude: «In the worst case, the
victim has found himself obliged to prove his innocence to somewhat sceptical
financial and other institutions (...) And the victim may suffer for months
and years from side-effects of the identity theft, for example by not being
able to obtain credit, or even by being arrested»1. Dit laatste aspect is ook gesignaleerd in de kabinetsreactie op het
rapport «Identiteitsfraude en (reis-)documenten» van de Koninklijke
marechaussee2. In de Fraudenota heeft het toenmalige
kabinet zijn voornemens bekend gemaakt om identiteitsfraude in algemene zin
gerichter en krachtiger te bestrijden3.Vraagt dus reeds in algemene zin het fenomeen identiteitsfraude verscherpte
aandacht van de overheid (en van vele andere betrokken partijen), aannemelijk
is dat het probleem van identiteitsvaststelling in de strafrechtsketen extra
prangend is. Fouten in registraties kunnen immers ontstaan niet alleen door
administratieve vergissingen maar ook door bewuste misleiding. In vele ketens
heeft de cliënt belang bij de dienst die door de keten verleend wordt;
denk aan onderwijs, zorg, sociale zekerheid, toelating en verblijf. In beginsel
heeft hij dus ook belang bij een juiste registratie. Voor de strafrechtsketen
geldt echter dat in elk geval de verdachte of veroordeelde in beginsel geen
belang heeft bij het meewerken aan het functioneren van de keten, te weten
de strafrechtelijke interventie; die interventie (opsporing, vervolging, berechting
en tenuitvoerlegging van straffen en maatregelen) keert zich immers juist
tegen hem. Bijgevolg heeft hij er in beginsel evenmin belang bij dat zijn
identificerende persoonsgegevens (naam, adres, woonplaats, geboortedatum en
-plaats, etc.) juist geregistreerd worden. Het feit dat in onze rechtscultuur
van oudsher vele verdachten meewerken aan het onderzoek (het College van procureurs-generaal
wijst hier terecht op in zijn advies naar aanleiding van het concept-wetsvoorstel),
doet hieraan niet af. Daarom is het nodig dat de door de verdachte of veroordeelde
opgegeven identiteit gedegen op haar juistheid kan worden getoetst.Daar komt bij dat het karakter van een keten maakt dat elke fout die niet
wordt ontdekt, ongemerkt wordt doorgegeven aan de volgende schakel. Fouten
met betrekking tot de identiteitsvaststelling aan het begin van een traject
werken door in de rest van de keten en reparatiekosten zijn altijd hoger dan
kosten van preventie. Wil er dus effectief opgetreden worden tegen (mogelijke)
identiteitsfraude in de strafrechtsketen, dan zal de identiteit aan het begin
van ieder traject deugdelijk vastgesteld en vervolgens op gezette momenten
in het traject geverifieerd moeten (kunnen) worden.Het controleren van identiteitsdocumenten is specialistenwerk; de controle
wordt echter doorgaans betrekkelijk oppervlakkig uitgevoerd. De gegevens betreffende
de gehoorde verdachten worden handmatig ingevoerd in de systemen, met alle
risico’s van foutieve invoer.Hoewel alomvattende gegevens over identiteitsverwisseling ook in de strafrechtsketen
niet beschikbaar zijn, zijn er duidelijke aanwijzingen dat er aanzienlijke
problemen zijn rond de identiteitsvaststelling van verdachten en veroordeelden.– In 1994 werden bij de parketten 5700 strafzaken met betrekking
tot identiteitsfraude ingeschreven; in 2004 was dit aantal gestegen tot 8200,
in 2006 echter weer gedaald naar 57004. Deze aantallen
betreffen hoofdzakelijk het gebruik maken van een vals reisdocument (artikel
231 van het Wetboek van Strafrecht (Sr) en het opgeven van een valse naam
(artikel 435, onder 4E, Sr).– Cijfers van de laatste vijf jaar laten een stijgende lijn zien
in het aantal reisdocumenten dat als vermist of gestolen wordt opgegeven.
In 2006 bedroeg dit aantal ongeveer 190 000 (circa 56 000
paspoorten en circa 134 000 identiteitskaarten)1. Jaarlijks worden tienduizenden gevallen geconstateerd van een als
vermist of gestolen opgegeven document dat wordt gebruikt bij publieke en
private instellingen (dit cijfer betreft vermiste en/of gestolen documenten
uit Nederland en het buitenland).– Ruim 20 procent van door het OM aan de Verwijsindex Personen (VIP)
aangeleverde identificerende persoonsgegevens is niet correct2.– Jaarlijks worden 70 000 personen met vingerafdrukken in het
vingerafdrukkenbestand van de politie, HAVANK, gecontroleerd. Van de ongeveer
1,26 mln personen van wie de vingerafdrukken in HAVANK zijn verwerkt, zijn
er ruim 92 000 personen (57 000 in het criminele vingerafdrukkenbestand
en ruim 35 000 in het vreemdelingenbestand) die daarin met verschillende
namen voorkomen, variërend van 2 tot 51 administratieve identiteiten
voor éénzelfde persoon; dit is circa 7 procent van het totaal3.– Bij een steekproef in een drietal penitentiaire inrichtingen begin
2006 werden van alle 707 gedetineerden vingerafdrukken genomen. Deze werden
vergeleken met onder meer het bestand HAVANK. Daarbij bleek dat 22 procent
van de geregistreerde identiteiten niet goed is. Bij 15 procent lijkt sprake
van administratieve missers, bij 7 procent bestaat er een vermoeden van identiteitsfraude4. Voor de goede orde moet hierbij worden aangetekend dat
het feit dat gedetineerden onder verschillende identiteiten in HAVANK geregistreerd
zijn, nog niet per se hoeft te betekenen dat de betrokkenen niet terecht gedetineerd
zouden zijn.– In de loop van 2006 is een omvangrijk programma in gang gezet
om te komen tot een betere identiteitsvaststelling van verdachten en veroordeelden5. Onderdeel daarvan is – behalve het onderhavige
wetsvoorstel – een aantal pilots om een nieuwe, verbeterde procedure
te testen (zie voor een uitvoeriger beschrijving van deze pilots paragraaf 5.2).
Van de pilots zijn inmiddels de resultaten bekend. Zo blijkt in Zuid-Holland
Zuid circa 80 procent van de aangehouden verdachten een identiteitsdocument
op zak te hebben6. Bij sommige andere bureaus
in Amsterdam-Amstelland echter heeft – ondanks de Wet op de identificatieplicht –
slechts de helft van de voorgeleide verdachten een identiteitsdocument bij
zich7. In de regio Amsterdam-Amstelland stuitte
de politie in de uitgevoerde pilot op 8 à 9 procent identiteitsfraude.
In dezelfde pilot, die werd uitgevoerd op twee bureaus, had tussen de 40 en
50 procent van de aangehouden verdachten een of meer identiteitsdocumenten
als gestolen of vermist opgegeven; 60 tot 75 procent van de in de pilot aangehouden
verdachten was al eens eerder aangehouden (sinds 2000).– Onder meer de eerdergenoemde steekproef heeft geleid tot het besluit
alsnog bij wijze van inhaalslag van alle personen die een vrijheidsbenemende
straf of maatregel ondergaan in de inrichtingen die onder de exclusieve verantwoordelijkheid
van de Minister van Justitie vallen, de identiteit vast te stellen met behulp
van vingerafdrukken8. Besloten is te beginnen
met die gedetineerden van wie ofwel geen vingerafdrukken in HAVANK bekend
zijn, ofwel bij wier vingerafdrukken nog andere identiteiten in HAVANK geregistreerd
zijn. Dit bleek ruim 20 procent van de gedetineerden te betreffen. Van deze
groep en van enkele duizenden gedetineerden die nadien zijn ingestroomd, zijn
bij voorrang de vingerafdrukken genomen en gecontroleerd. In maart 2008 waren
van circa 10 000 gedetineerden de vingerafdrukken genomen. Hierbij is
onder meer gebleken dat iets meer dan 200 dossiers nader onderzoek behoeven
omdat gedetineerden andere identiteitsgegevens gebruiken of opgeven dan die
welke in de administraties zijn opgenomen. Tevens is op basis van aangetroffen
vingerafdrukken komen vast te staan dat bestaande «GBA»-identiteiten
door meer dan een persoon worden gebruikt. – Ten slotte kan gewezen worden op incidentele gevallen van identiteitsverwisseling
die van tijd tot tijd aan het licht komen, bijvoorbeeld als iemand ten onrechte
wordt gedagvaard om te verschijnen op een terechtzitting, of als iemand zich
meldt bij een penitentiaire inrichting. Op deze laatste categorie hadden de
vragen van de leden Griffith en Straub over de praktijk van persoonsverwisseling
bij zelfmelders betrekking1. Ook is bekend dat
inmiddels een groot deel van de gevallen waarin herziening van een onherroepelijke
strafrechtelijke veroordeling wordt gevraagd bij de Hoge Raad, berust op beweerde
persoonsverwisseling2. De laatste jaren komen
er ook in de jurisprudentie steeds meer gevallen voor van (beweerde) persoonsverwisseling.
Zie onder meer HR 12 december 2006, NJ 2007, 13 (opgeven valse naam bij
instellen cassatie); HR 13 maart 2007, NJ 2007, 169 (valse personalia
opgegeven bij verhoor door politie); idem, NJ 2007, 170 (opgeven van valse
personalia bij instellen van hoger beroep). Zie ook Hof Amsterdam 2 december
1999, NJ 2000, 317. Behalve vanuit de rechtspraak worden ook vanuit de andere
betrokken beroepsgroepen signalen gemeld van persoonsverwisselingen en identiteitsfraude.De hier gereleveerde feiten mogen voldoende duidelijk maken dat de kwaliteit
van de identiteitsvaststelling van verdachten en veroordeelden in de strafrechtsketen
onder druk staat. De oorzaken daarvan zijn gelegen – dit in reactie
op een opmerking van het College bescherming persoonsgegevens – in de
algemene maatschappelijke ontwikkelingen zoals hiervoor geschetst, in de bijzondere
gevoeligheid van de strafrechtsketen voor identiteitsfraude en deels ook in
het tekortschieten van het huidige instrumentarium binnen de strafrechtsketen.
Een wettelijke regeling is nodig niet alleen om enkele nieuwe verplichtingen
en bevoegdheden te creëren, maar ook om de bestaande bevoegdheden beter
wettelijk vorm te geven, zodanig dat een sluitend geheel ontstaat; thans is
de identiteitsvaststelling nog slechts zeer ten dele geregeld.Daarmee staan echter tevens de kwaliteit en de doeltreffendheid van de
strafrechtspleging als zodanig onder druk, alsmede de geloofwaardigheid en
betrouwbaarheid van de overheid in haar repressieve optreden tegen wetsovertredingen.
Daarnaast moge al het voorgaande voldoende aannemelijk maken dat de druk op
de kwaliteit van de identiteitsvaststelling naar verwachting alleen maar zal
toenemen als geen passende maatregelen worden genomen. In die zin kan van
het onderhavige wetsvoorstel gezegd worden dat het tot op zekere hoogte anticipeert
op te verwachten maatschappelijke ontwikkelingen. Die maatregelen dienen dan
wel genomen te worden op een aantal fronten tegelijk. Immers, de hier geschetste
situatie laat zien dat zowel in de administratieve bestanden van de strafrechtsketen
als in het vingerafdrukkenbestand fouten voorkomen. De kwaliteit van de processen
moet dus over de gehele linie omhoog.Ten eerste kan – en móet dus ook – de controle van
identiteitsdocumenten, zoals al eerder opgemerkt, aanzienlijk worden verbeterd.
Zo’n verbetering vergt gerichte opleidingen en ondersteuning van het
proces met technische apparatuur. Falsificaten zijn immers voor het ongeoefende
oog nauwelijks te herkennen. Met dezelfde technische apparatuur kan tevens
het handmatig overnemen van gegevens uit identiteitsdocumenten worden vervangen
door een volledig geautomatiseerd overnemen van de gegevens uit de documenten
in de bestanden van politie en justitie.Lang niet iedere aangehouden verdachte heeft echter een document bij zich
en documenten worden regelmatig vervalst. Met name in de strafrechtsketen
worden – niet verrassend – veel vervalsingen aangetroffen. Bovendien
kan de visuele vergelijking van de foto op een dergelijk document met de bij
een contactmoment fysiek aanwezige persoon, lang niet altijd voldoende uitsluitsel
bieden over de vraag of het getoonde document inderdaad hoort bij degene die
er gebruik van maakt om zich te legitimeren. Verbeterde controle van identiteitsdocumenten
is dus wel noodzakelijk, maar niet voldoende. De vaststelling
van de identiteit van verdachten en veroordeelden kan en moet verder verbeterd
worden door meer dan tot dusver gebruik te maken van de mogelijkheden van
fotografie en dactyloscopie. De techniek van fotografie, ook voor het vaststellen
van de identiteit van een persoon, wordt in onze samenleving reeds geruime
tijd wijd en zijd toegepast. Het gebruik van dactyloscopie neemt echter ook
snel toe. In een enkel café, peuterspeelzaal, voetbalstadion en voorziening
voor naschoolse opvang wordt reeds gebruik gemaakt van vingerafdrukken om
de toegang te reguleren. Het gebruik van foto’s en vingerafdrukken ten
behoeve van de vaststelling van de identiteit van verdachten en veroordeelden
is thans in beperkte mate toegestaan, met name in die gevallen dat er twijfels
bestaan omtrent de identiteit van de verdachte (artikel 61a Sv). Als echter
de onechtheid van een document niet wordt onderkend, rijst er – ten
onrechte – geen twijfel aan de identiteit van de verdachte en zal er
ook veelal geen gebruik gemaakt worden van foto’s en vingerafdrukken.
Het gebruik van vingerafdrukken dient zodanig te worden ingericht dat het
mogelijk wordt te werken met een enkele vingerafdruk en dat online en real
time geverifieerd wordt wie de onderzochte persoon is. De apparatuur die op
dit moment in de strafrechtsketen gebruik wordt, laat dit nog niet toe. Mede
daardoor worden ontdekte fouten met betrekking tot de identiteit van personen
respectievelijk fouten in het vingerafdrukkenbestand in veel gevallen niet
adequaat geredresseerd.Conform de ketengedachte dient de identiteit aan het begin van het traject
deugdelijk te worden vastgesteld en vervolgens op latere momenten te worden
geverifieerd met gebruikmaking van dezelfde instrumenten als waarmee zij aan
het begin van het traject was vastgesteld. De werkwijze bij de onderscheiden
partijen en functionarissen in de keten dient te worden geprotocolleerd en
op de naleving van dat protocol dient te worden toegezien.Aldus ontstaat een stelsel van voorzieningen dat leidt tot een aanzienlijke
kwaliteitsverbetering in de identiteitsvaststelling, en daarmee – naar
verwacht mag worden – tevens tot een verhoging van het ophelderingspercentage.
Het sluitstuk van het hele stelsel is een uniek identificerend nummer met
betrekking tot verdachten en veroordeelden in de strafrechtsketen, het strafrechtsketennummer
(SKN).Het College bescherming persoonsgegevens stelt in zijn advies dat onder
andere de invoering van biometrie op identiteitsdocumenten in de nabije toekomst
meer mogelijkheden zal bieden voor een betere identificatie, ook in de strafrechtsketen.
Zoals hierboven weergegeven is, gaat het er in de strafrechtsketen om dat
geverifieerd wordt dat degene die bijvoorbeeld wordt ingesloten in een penitentiaire
inrichting om een straf of maatregel uit te zitten, dezelfde is als degene
die eerder door de politie als verdachte is gehoord en geïdentificeerd.
Die verificatie kan niet met enkel een document worden uitgevoerd, omdat de
vergelijking van de in het document opgenomen beeltenis of vingerafdrukken
met de vingerafdrukken van degene die zich met het document legitimeert, niet
meer kan zeggen dan dat degene die zich met het document legitimeert inderdaad
degene is op wie het document betrekking heeft. Alleen de vergelijking van
de vingerafdrukken op het latere tijdstip met de vingerafdrukken die eerder
in hetzelfde traject zijn afgenomen, kan uitsluitsel bieden over de vraag
of de op beide tijdstippen uitgevoerde handelingen (verhoor, insluiting, etc.)
inderdaad betrekking hebben op dezelfde persoon. Het gebruik van biometrische
gegevens in de vreemdelingenketen kan, anders dan het College bescherming
persoonsgegevens in zijn advies suggereert, geen uitkomst bieden voor de strafrechtsketen
aangezien het om verschillende verzamelingen justitiabelen gaat en bovendien
de gegevens uit beide ketens niet zonder meer over en weer gebruikt mogen
worden. Waar het College bescherming persoonsgegevens voorts wijst op het
voorkomen van fouten in de registraties van vingerafdrukken,
kan worden opgemerkt dat, zoals hierboven beschreven, de beoogde kwaliteitsverbetering
niet verwacht wordt van het gebruik van vingerafdrukken alleen, maar juist
van de combinatie van een aantal identificerende persoonsgegevens, namelijk
de administratieve gegevens (naam, adres, woonplaats, geboortedatum, geboorteplaats,
etc.) en enkele biometrische gegevens (foto’s en vingerafdrukken), met
daarbij de mogelijkheid van (waar mogelijk geautomatiseerde) vergelijking
van de gegevens in de verschillende beschikbare bronnen. Terecht merkt het
College bescherming persoonsgegevens overigens op dat ook na de invoering
van het wetsvoorstel en realisatie van de technische voorzieningen in minstens
dezelfde mate alertheid, prioriteit en zorgvuldigheid bij identificatie in
de uitvoeringspraktijk vereist blijven; technische voorzieningen kunnen mensen
werk uit handen nemen, maar uiteindelijk zijn zij slechts ondersteunend.De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak, de Raad voor de rechtspraak
en de Nederlandse Orde van Advocaten hebben in hun adviezen aanbevolen te
bezien in welke fasen van de strafrechtsketen de problemen van identiteitsverwisseling
het meest nijpend zijn en op grond daarvan maatregelen te treffen die gericht
zijn op de geconstateerde problemen. Inderdaad lijken er relevante verschillen
in de diverse fasen in de keten. Met name aan het begin, bij het eerste verhoor
en de eerste insluiting, en aan het einde, bij de tenuitvoerlegging van de
vrijheidsbenemende of vrijheidsbeperkende straf of maatregel of de taakstraf,
zijn bijzondere maatregelen opportuun. Dit geldt in mindere mate voor het
onderzoek op de terechtzitting of in raadkamer, en voor de tenuitvoerlegging
in de sfeer van de TBS en GGZ; voor deze situaties worden dan ook minder ingrijpende
maatregelen voorgesteld. In de paragrafen 6.5.1 tot en met 6.5.6 zal op de
redenen die daarvoor gelden, worden ingegaan.4. Samenhang met andere wetsvoorstellenHet onderhavige wetsvoorstel staat in meer dan een opzicht niet op zichzelf.
In de eerste plaats is er enige samenhang met een aantal wetgevende initiatieven
in het kader waarvan invoering van biometrische kenmerken wordt voorbereid
op documenten die ingevolge artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht
als identiteitsbewijs kunnen worden getoond. Zo voorziet de Verordening (EG)
nr. 2252/2004 van de Raad van 13 december 2004 betreffende normen voor
de veiligheidskenmerken van en biometrische gegevens in door de lidstaten
afgegeven paspoorten en reisdocumenten (PbEG L385) erin dat de paspoorten
en andere reisdocumenten van de lidstaten van de Europese Unie, met uitzondering
van de reisdocumenten met een geldigheidsduur van twaalf maanden of minder,
biometrische kenmerken, te weten de gezichtsopname en vingerafdrukken, gaan
bevatten die in een chip worden opgeslagen. Het doel daarvan is de reisdocumenten
beter te beveiligen ter bescherming tegen vervalsing en frauduleus gebruik.
Het voorstel van een rijkswet houdende wijziging van de Paspoortwet in verband
met het herinrichten van de reisdocumentenadministratie1 bevat een aantal wijzigingen om de Paspoortwet in lijn te brengen
met de genoemde Verordening.De derde Europese richtlijn voor rijbewijzen (Richtlijn nr. 2006/126/EG
van het Europees parlement en de Raad van 20 december 2006 betreffende
het rijbewijs (PbEU L 403)) staat – in tegenstelling tot de tweede Europese
richtlijn voor rijbewijzen (Richtlijn nr. 91/439/EEG van de Raad van de Europese
Gemeenschappen van 29 juli 1991 betreffende het rijbewijs (PbEG L 237)) –
het gebruik van chiptechnologie toe. De technische specificaties van de chip
moeten nog via de Europese comitologie-procedure worden vastgesteld. Teneinde
het beveiligingsniveau van het rijbewijs verder te verhogen, zal het rijbewijs
in de toekomst mogelijk ook worden voorzien van een chip met gezichtsopname
en vingerafdrukken. Hierover moet de Minister van Verkeer en Waterstaat in
overleg met betrokkenen nog een besluit nemen. De beslissing
zal onder andere afhangen van de aard en omvang van fraude met rijbewijzen,
Europese besluitvorming inzake de technische specificaties van de chip en
de kosten voor inpassing van de chip op het rijbewijs.Voorts zal de kwaliteit worden verbeterd van het document waarover een
vreemdeling moet beschikken ter vaststelling van zijn identiteit, nationaliteit
en verblijfsrechtelijke positie. De Europese Commissie heeft daartoe in mei
2006 een voorstel voor een verordening gepresenteerd inzake de verplichte
opname van biometrische kenmerken van vreemdelingen op verblijfsdocumenten.
Dit betekent dat van alle in Nederland aanwezige vreemdelingen die in het
bezit worden gesteld van een verblijfsdocument, een biometrisch kenmerk zal
moeten worden afgenomen en worden opgenomen op het verblijfsdocument.Verder staat het EU VIS (Proposal for a Regulation of the European Parliament
and of the Council concerning the Visa Information System (VIS) and the exchange
of data between Member States on short stay-visas (COM (2004) 835 final))
toepassing van biometrie toe bij de controle aan de grens teneinde te kunnen
vaststellen of de identiteit van de vreemdeling overeenkomt met de identiteit
van de persoon aan wie het visum is afgegeven. Dit kan door vergelijking van
zijn vingerafdrukken met de vingerafdrukken die in het EU VIS zijn opgeslagen.Daarnaast bestaat het voornemen om in de Vreemdelingenwet 2000 een grondslag
op te nemen om vingerafdrukken van vreemdelingen af te nemen met het oog op
de doelmatige en doeltreffende uitvoering van de grensbewaking, de toelating,
het verblijf en de uitzetting van alsmede het toezicht op vreemdelingen op
grond van die wet. Op grond hiervan wordt het mogelijk om vingerafdrukken
van vreemdelingen te verzamelen en later in de vreemdelingenketen te gebruiken
met het oog op identificatie of verificatie van de identiteit. Op dit moment
kunnen slechts voor een beperkt aantal vreemdelingenrechtelijke doelen vingerafdrukken
van vreemdelingen worden genomen en gebruikt.In de tweede plaats bestaat er een relatie tussen dit wetsvoorstel en
een andere wet die de mogelijkheden vergroot tot effectieve fraudebestrijding.
Het betreft de wet die voorziet in de introductie van het BSN voor de klantcontacten
tussen burger en overheid waarbij het gebruik van een persoonsnummer nodig
is ten behoeve van eenduidige identificatie en registratie van personen en
voor de gegevensuitwisseling tussen overheidsorganisaties onderling. De Wet
algemene bepalingen burgerservicenummer geeft de kaders aan waarbinnen het
BSN gebruikt mag of moet worden door overheidsorganen en daartoe aangewezen
andere organisaties. Dit algemene persoonsnummer treedt in de plaats van het
bestaande BSN. Alhoewel het BSN niet bedoeld is geweest als identificatiemiddel,
is dit nummer wel min of meer zo gaan functioneren. Voor identificatie in
het strafproces is het BSN1, voornamelijk bedoeld
als een gemakkelijke ingang bij controle in de gemeentelijke basisadministratie
(GBA). Het dient ter ondersteuning van verificatie van de identiteit van een
verdachte.Momenteel wordt het BSN op het paspoort, de Nederlandse identiteitskaart
en het rijbewijs vermeld. Het is de bedoeling dat het BSN op alle door Nederlandse
autoriteiten uitgegeven identiteitsdocumenten zal worden vermeld met inbegrip
van de documenten waarover een vreemdeling ingevolge de Vreemdelingenwet 2000
moet beschikken ter vaststelling van zijn identiteit, nationaliteit en verblijfsrechtelijke
positie.Het gebruik van gestolen identiteitsdocumenten en van niet meer geldige
identiteitsdocumenten wordt door de invoering van het BSN bemoeilijkt2. Alle gebruikers kunnen, mits daartoe geautoriseerd,
via de beheervoorziening BSN nagaan of een Nederlands identiteitsdocument
dat wordt aangeboden, als vermist, gestolen of niet meer geldig
is geregistreerd. Verder maken de controlemogelijkheden van het BSN-stelsel
het gebruiken van een vervalst Nederlands reisdocument moeilijker. Dat is
het gevolg van het feit dat Nederlandse reisdocumenten in de toekomst, op
enkele uitzonderingen na, het BSN bevatten. Het BSN op het reisdocument moet
overeenkomen met een toegekend BSN. Voorts moeten de basale persoonsgegevens
(naam, geslacht en dergelijke) overeenkomen met de gegevens in de bevolkingsregistratie.
Indien dit niet het geval is, zal dit bij controle via de beheervoorziening
BSN aan het licht komen.5. Huidig juridisch kader en huidige praktijk van
identiteitsvaststelling5.1. Huidig juridisch kaderDe huidige wetgeving bevat een aantal bevoegdheden voor functionarissen
ter vaststelling van de identiteit van een verdachte of veroordeelde. Deze
worden in deze paragraaf geschetst. Uit deze schets blijkt dat er met behulp
van de huidige bevoegdheden al veel mogelijk is. In paragraaf 6 wordt
aangegeven in welke opzichten deze bevoegdheden niet toereikend zijn en aanvulling
behoeven.5.1.1. VerdachtenArtikel 8a, eerste lid, van de Politiewet 1993 kent de politie de bevoegdheid
toe tot het vorderen van inzage van een identiteitsbewijs als bedoeld in artikel
1 van de Wet op de identificatieplicht. De politie mag deze bevoegdheid slechts
toepassen voor zover dat redelijkerwijs noodzakelijk is voor de uitoefening
van de politietaak. Indien er sprake is van een verdenking van een strafbaar
feit, is het gerechtvaardigd dat de politie de verdachte naar zijn identiteitsbewijs
vraagt. Een redelijke taakuitoefening brengt mee dat de politie zich inspant
om de identiteit van de verdachte vast te stellen opdat de opsporingshandelingen
en de vervolging tegen de juiste persoon worden gericht. Ingevolge het tweede
en derde lid van artikel 8a komt gelijke bevoegdheid toe aan de opsporingsambtenaren
van de bijzondere opsporingsdiensten, de buitengewoon opsporingsambtenaren
en de militairen van de Koninklijke marechaussee.Op grond van artikel 2 van de Wet op de identificatieplicht is een ieder
die de leeftijd van veertien jaar heeft bereikt, verplicht een identiteitsbewijs
als bedoeld in het eerste lid van dat artikel ter inzage aan te bieden indien
de ambtenaar, genoemd in artikel 8a van de Politiewet 1993, dit vordert. Deze
verplichting geldt ook voor iemand die verdacht wordt van een strafbaar feit.Degene die niet voldoet aan de verplichting om een identiteitsbewijs ter
inzage aan te bieden, begaat de overtreding van artikel 447e Sr. Tegen hem
kan ingevolge artikel 55b, tweede lid, Sv een onderzoek aan zijn kleding worden
ingesteld met als doel na te gaan of hij het bij zich draagt. Verder kunnen
voorwerpen die hij bij zich draagt of met zich meevoert (bijvoorbeeld zijn
persoonlijke bagage), worden onderzocht, indien dat voor de vaststelling van
zijn identiteit noodzakelijk is. Als het identiteitsbewijs bij de uitoefening
van deze bevoegdheden wordt aangetroffen, kan de identiteit worden vastgesteld.
Indien dat niet het geval is, kan de betrokkene worden aangehouden en opgehouden
voor onderzoek. Dat is mogelijk indien niet tevens een verdenking op hem rust
voor een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten. In de situatie
dat wel een dergelijke verdenking op hem rust, kan hij in verzekering worden
gesteld. Zowel tijdens het ophouden voor onderzoek als tijdens de inverzekeringstelling
en de eventueel daarop volgende voorlopige hechtenis bestaat gelegenheid te
komen tot identiteitsvaststelling van de verdachte.Indien een verdachte geen identiteitsbewijs bij zich draagt, kan hij ervoor zorgen dat het ten spoedigste alsnog door familie of bekenden wordt
aangereikt. In het geval hij zijn identiteit weigert bekend te maken, of indien
de opsporingsambtenaar vermoedt dat hij een vals of twijfelachtig document
heeft overgelegd, zal op andere wijze worden geprobeerd zijn identiteit vast
te stellen. Daartoe kan de verdachte ingevolge artikel 61a Sv worden onderworpen
aan maatregelen als het maken van foto’s en het nemen van vingerafdrukken
en lichaamsmaten.Artikel 55b, eerste lid, Sv verleent de opsporingsambtenaren nog de bevoegdheid
een verdachte met het oog op de vaststelling van zijn identiteit naar zijn
BSN te vragen. Met behulp van dit nummer kan de opsporingsambtenaar bij de
GBA de naam, het adres en de woonplaats van de verdachte achterhalen. De verdachte
is echter niet verplicht de vraag naar zijn BSN te beantwoorden (artikel 29,
eerste lid, Sv).In misdrijfzaken die met gevangenisstraf zijn bedreigd, kan een bevel
tot voorlopige hechtenis worden gegeven indien geen vaste woon- of verblijfplaats
in Nederland van de verdachte kan worden vastgesteld en blijkt van ernstig
gevaar voor vlucht (artikel 67, tweede lid, Sv juncto artikel 67a, eerste
lid, onder a, Sv).Gedurende de inverzekeringstelling en de voorlopige hechtenis is het eerder
genoemde artikel 61a van overeenkomstige toepassing (artikel 62, tweede lid,
respectievelijk artikel 76 Sv).5.1.2. Veroordeelden en gedetineerde verdachtenArtikel 28 van de Penitentiaire beginselenwet bevat ten behoeve van het
vaststellen van de identiteit van de veroordeelde en de gedetineerde verdachte
(dat is de verdachte die zijn inverzekeringstelling of voorlopige hechtenis
in een huis van bewaring ondergaat) een aantal maatregelen. Het eerste lid
van dit artikel voorziet in de bevoegdheid voor de directeur van de penitentiaire
inrichting de gedetineerde voor te schrijven een legitimatiebewijs bij zich
te dragen en dit op verzoek te tonen. Het tweede lid verplicht de gedetineerde
zijn medewerking te verlenen aan het vastleggen van zijn beeltenis, het nemen
van een vingerafdruk of het afnemen van een handscan.In de praktijk is het gebruikelijk dat bij opname in een penitentiaire
inrichting het identiteitsbewijs van de betrokken persoon wordt gecontroleerd
en een foto van hem wordt gemaakt. Het is verder veelvuldig praktijk dat betrokkene
daarna zijn identiteitsbewijs dient af te geven aan de inrichting die het
tijdens zijn verblijf voor hem beheert. Indien betrokkene tussentijds wordt
overgeplaatst, worden het identiteitsbewijs en zijn foto van de ene inrichting
naar de andere inrichting doorgegeven.In het verleden werden bij binnenkomst van een gedetineerde in een inrichting
ook zijn vingerafdrukken genomen. Op een bepaald moment is deze praktijk afgeschaft
omdat de toegevoegde waarde daarvan niet langer meer werd ingezien en vanwege
capaciteitsgebrek bij de Criminele Recherche Informatiedienst, de toenmalige
beheerder van HAVANK. Voor het vaststellen van de identiteit in de inrichting
werd het overleggen van een identiteitsbewijs als voldoende beschouwd. Slechts
in die gevallen waarin de identiteit van betrokkene niet met behulp van een
identiteitsbewijs kon worden vastgesteld, werd geadviseerd vingerafdrukken
te nemen. In het kader van de inwerkingtreding van de Wet DNA-onderzoek bij
veroordeelden is gedeeltelijk verandering gekomen in het gebruik van vingerafdrukken
als laatste redmiddel. Sinds eind 2005 worden bij personen die zich melden
bij de inrichting om hun straf of maatregel te ondergaan, met het oog op het
terugdringen van identiteitsfraude vingerafdrukken genomen. Verder heeft de
toenmalige Minister van Justitie naar aanleiding van onder meer de begin 2006
uitgevoerde steekproef in drie penitentiaire inrichtingen (zie paragraaf 3)
besloten1 dat bij wijze van inhaalslag van alle
gedetineerden in Nederland eenmalig foto’s en vingerafdrukken worden
genomen. De actie is begonnen met de gedetineerden van wie ofwel
geen vingerafdrukken in HAVANK bekend zijn, ofwel bij wier vingerafdrukken
nog andere identiteiten in HAVANK geregistreerd zijn. Vanaf het moment waarop
alle inrichtingen zullen zijn voorzien van apparatuur voor het ondersteunen
van het vaststellen van de identiteit, zal structureel bij binnenkomst in
en verlaten van de inrichting en voor en na ontvangst van bezoek de identiteit
van de gedetineerde worden gecontroleerd met behulp van foto en vingerafdrukken.
Vanaf het moment dat het nieuwe HAVANK (zie paragraaf 8) in bedrijf is,
kunnen de vingerafdrukken ook integraal worden vergeleken met de vingerafdrukken
die in die databank zijn opgeslagen.Voor tbs-gestelden en jeugdige veroordeelden gelden soortgelijke identificatiemaatregelen
als voor volwassen veroordeelden zijn neergelegd in artikel 28 van de Penitentiaire
beginselenwet. Deze zijn vastgelegd in artikel 22 van de Beginselenwet verpleging
ter beschikking gestelden en artikel 33 van de Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen.5.2. Huidige praktijk van identiteitsvaststellingZoals eerder in deze memorie is aangegeven, is in de strafrechtsketen
een deugdelijke vaststelling van de identiteit van personen van eminent belang.
Persoonsverwisseling en identiteitsfraude hebben ernstige gevolgen voor de
integriteit, de legitimiteit en de effectiviteit van de strafrechtspleging,
alsook voor de eventuele slachtoffers van identiteitsverwisseling. Het is
daarom van belang dat de werkwijze voor het vaststellen van de identiteit
van verdachten en veroordeelden aan hoge eisen voldoet en door de hele strafrechtsketen
eenduidig wordt gevolgd. Bij het eerste contactmoment in het strafrechtelijke
traject dient de identiteit van de verdachte eenduidig te worden vastgesteld
en bij een aantal latere contactmomenten dient de eenmaal vastgestelde identiteit
te (kunnen) worden geverifieerd.Uit de praktijk komt evenwel naar voren dat de huidige wijze van identiteitsvaststelling
zowel aan het begin van het traject als bij latere contactmomenten onvoldoende
effectief en efficiënt plaatsvindt of kan plaatsvinden. Een van de oorzaken
daarvan is dat het ontbreekt aan een landelijk protocol waarin wordt aangegeven
hoe een identiteit moet worden vastgesteld en wie welke rol heeft bij de identiteitsvaststelling.
Ook is geen landelijk databestand voor de keten beschikbaar waarin de identiteit
van een verdachte en een veroordeelde op een eenduidige wijze wordt vastgelegd.
Een andere oorzaak is dat men zich binnen de organisaties in de strafrechtsketen
niet in alle gevallen voldoende bewust is van het belang van een goede identificatie
en verificatie en de gevolgen van een onzorgvuldige identificatie of dat daaraan
onvoldoende prioriteit wordt gegeven. Zo kan het gebeuren dat de NAW-gegevens
van betrokkene niet standaard worden vergeleken met de gegevens die van hem
in de GBA zijn opgenomen of dat zijn identiteitsbewijs niet in alle gevallen
waarin dit achteraf gezien wel nodig zou zijn geweest, op authenticiteit wordt
onderzocht.Vanuit het besef dat een correct vastgestelde identiteit van wezenlijk
belang is voor de gehele keten en de kwaliteit van de bestanden van politie
en justitie, alsmede de wetenschap dat sommige verdachten onder meer namen
in de politiebestanden voorkomen, zijn er binnen de politie de afgelopen jaren
verschillende initiatieven ontplooid om te komen tot een betere identiteitsvaststelling.
Zo is onder meer in mei 2006 binnen de regio Zuid-Holland-Zuid de campagne «Doe
de Dubbel-Check» van start gegaan. De strekking daarvan is dat de identiteit
van een aangehouden verdachte op een gestandaardiseerde wijze wordt vastgesteld
en vastgelegd. Aan iedere opsporingsambtenaar is een uitvouwbare kaart in
zakformaat ter beschikking gesteld waarop op een eenvoudige en
schematische wijze is aangegeven hoe hij de identiteit van een verdachte,
veroordeelde of vreemdeling moet vaststellen. Van iedere verdachte die in
verzekering wordt gesteld, worden foto’s en vingerafdrukken genomen.De opsporingsambtenaren zijn bewust gemaakt van de nieuwe werkwijze en
het belang van een goede identiteitsvaststelling. Hun alertheid ten aanzien
van het onderscheiden van valse van echte identiteitsbewijzen is vergroot.
Er zijn documentscanners aangeschaft die gegevens uit het document kunnen
inlezen in bijvoorbeeld een elektronisch op te maken proces-verbaal en die
identiteitsbewijzen op echtheidskenmerken kan controleren, en apparatuur om
vingerafdrukken te scannen.Als de identiteit van betrokkene is vastgesteld, wordt onderzocht of er
op dat moment zaken van hem openstaan en of er nog zaken tegen hem lopen.In de regio Amsterdam-Amstelland was al eerder een vergelijkbaar initiatief
genomen als in Zuid-Holland-Zuid. Sinds maart 2005 wordt in deze regio van
iedere verdachte of vreemdeling die in verzekering wordt gesteld, via een
standaardwerkproces de identiteit vastgesteld. Daartoe worden van iedere verdachte
die in verzekering is gesteld, foto’s en vingerafdrukken genomen. Dit
proces van identiteitsvaststelling wordt ondersteund door apparatuur voor
het op eenvoudige wijze (digitaal) nemen van vingerafdrukken en documentscanners.Om de praktijk te reguleren en op een hoger plan te brengen is onder regie
van het Ministerie van Justitie en met medewerking van alle betrokkenen het
Protocol identiteitsvaststelling strafrechtsketen (verdachten en veroordeelden)
opgesteld. Het protocol bouwt voort op de ervaringen die zijn opgedaan in
het veld en beschrijft – met gebruikmaking van de huidige wettelijke
mogelijkheden – voor de gehele keten de eisen waaraan de identiteitsvaststelling
op de verschillende momenten in een strafrechtelijk traject dient te voldoen.
Het bevat handvatten voor het op uniforme en zorgvuldige wijze identificeren
van verdachten en veroordeelden.Alle partijen in de strafrechtsketen onderschrijven het nut en de noodzaak
van het protocol. De Coördinatiegroep Informatievoorziening Strafrechtsketen1, waarin alle betrokken partijen zitting hebben, heeft
het protocol op 6 juni 2006 voorlopig vastgesteld.Dit protocol wordt in beginsel jaarlijks geëvalueerd en zo nodig
herzien. Ten behoeve van de implementatie zullen alle ketenpartners een implementatieplan
opstellen. De eisen die krachtens dit wetsvoorstel en het protocol aan een
zorgvuldige en betrouwbare identiteitsvaststelling worden gesteld, moeten
worden verwerkt in de bestaande werkprocessen van de ketenpartners. Betere
identiteitsvaststelling vergt voorts investeringen in apparatuur, infrastructuur,
organisatie, opleiding, communicatie en informatievoorziening. Voorzien wordt
echter dat deze investeringen op den duur tot besparingen zullen leiden (zie
paragraaf 8).De Raad voor de rechtspraak, de Nederlandse Vereniging van Rechtspraak
en de Raad van Hoofdcommissarissen hebben hun zorgen geuit over de complexiteit
van de te gebruiken procedures, apparatuur en systemen, en de impact die dit
kan hebben op de organisatie en werkprocessen van de betrokken organisaties.
Om die impact te bepalen en de werking van het protocol te testen in de praktijk,
is een aantal pilots uitgevoerd (waarvan de bevindingen in kwantitatieve zin
al in paragraaf 3 zijn verwerkt). De eerste is op 1 september 2006
van start gegaan in de Penitentiaire Inrichting Tilburg. De overige pilots
zijn uitgevoerd bij de Reclassering Breda, in het cellencomplex op Schiphol-Oost
en in de politieregio’s Midden- en West-Brabant, Zuid-Holland-Zuid en
Amsterdam-Amstelland. De pilot op Schiphol had een bijzonder karakter doordat
op dit complex de hele keten is vertegenwoordigd. In de pilots is het protocol
op uitvoerbaarheid en doeltreffendheid getest en zijn de uitvoeringsconsequenties
(de impact)van het werken volgens het protocol in kaart gebracht.
Daartoe is gebruik gemaakt van apparatuur voor het scannen en controleren
van identiteitsdocumenten, voor het nemen van foto’s en voor het afnemen
en controleren van vingerafdrukken. Uit de resultaten van de pilots is onder
meer gebleken dat het protocol inpasbaar is in de bestaande processen en goed
functioneert. Verder wijzen de resultaten uit dat het risico op identiteitsfraude
afneemt indien voor de registratie van identificerende gegevens gebruik wordt
gemaakt van een documentscanner en de identiteitsvaststelling wordt ondersteund
met foto’s en vingerafdrukken. Een andere conclusie die uit de pilots
kan worden getrokken is dat het van belang is dat de politie registers met
identificerende gegevens zoals de GBA en de Basisvoorziening Vreemdelingen
ook buiten kantoortijden kan raadplegen om de identiteit van verdachten adequaat
te kunnen verifiëren indien zij geen of een twijfelachtig identiteitsdocument
bij zich hebben. Ook is duidelijk geworden dat het goed opleiden van personeel
een cruciale factor is voor het succesvol implementeren van het nieuwe proces
van identificeren en verifiëren. Het management speelt een belangrijke
rol bij het consequent uitvoeren van dat proces. Het is tot slot van groot
belang dat er een goede ondersteuning is georganiseerd voor het uitvoeren
van vervolgonderzoeken bij gerezen twijfel over iemands identiteit. Tijdens
de pilots zijn daarvoor verschillende varianten beproefd. Op basis van die
ervaringen zal worden bezien hoe de ondersteuning in de tweede en eventueel
derde lijn van moeilijke identiteitsonderzoeken het beste georganiseerd kan
worden. De beschikbare kennis van het identificatieproces bij de vreemdelingenpolitie
en bij de documentdeskundigen biedt daartoe goede mogelijkheden.6. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel6.1. Invoering van het strafrechtsketennummer (SKN)
als persoonsnummer voor de strafrechtsketenZoals in paragraaf 4 is aangegeven, is het BSN een algemeen uniek
registratienummer voor iedereen die in de bevolkingsregistratie van Nederland
is ingeschreven. Artikel 11, eerste lid, van de Wet algemene bepalingen burgerservicenummer
legt (mede) aan overheidsorganen de verplichting op om bij een uitwisseling
van persoonsgegevens het BSN te gebruiken, voor zover het een uitwisseling
betreft met een andere BSN-gebruiker, bij de uitwisseling een persoonsnummer
wordt gebruikt en aan de betrokkene een BSN is toegekend. Artikel 11, eerste
lid, van de Wet algemene bepalingen burgerservicenummer laat de ruimte om
bij de uitwisseling naast het BSN een ander persoonsnummer te vermelden. Het
tweede lid van dat artikel maakt het mogelijk om bij of krachtens de wet te
bepalen dat in plaats van het BSN een ander persoonsnummer wordt gebruikt.
Daarmee sluit de Wet algemene bepalingen burgerservicenummer aan bij het standpunt
van het kabinet over het advies «Persoonsnummerbeleid in het kader van
identiteitsmanagement» van de interdepartementale werkgroep onder leiding
van de heer Van Thijn1. In dat advies is voorgesteld
sectorspecifieke nummers, bijvoorbeeld voor de justitiële sector, mogelijk
te laten blijven. Als er binnen een sector in belangrijke mate sprake is van
bijzondere persoonsgegevens in de zin van de Wet bescherming persoonsgegevens
(Wbp), dan zal ingevolge het kabinetsstandpunt het binnen de sector gebruikte
persoonsnummer in de regel niet gelijkluidend kunnen zijn aan het BSN. Strafrechtelijke
persoonsgegevens zijn blijkens artikel 16 van die wet bijzondere persoonsgegevens.In de strafrechtsketen is er nog geen sprake van een algemeen geldend
sectoraal nummer. De organisaties die deel uitmaken van die keten, zijn vrij
om bij het verwerken van persoonsgegevens van justitiabelen hun eigen persoonsnummer
te hanteren. Zij maken dan ook in de praktijk gebruik van eigen
persoonsnummers om justitiabelen in hun administraties uniek te identificeren.
Zo hanteert de politie bij het uitwisselen van informatie het proces-verbaalnummer
van de strafzaak en de rechterlijke macht het parketnummer. Het Nederlands
Forensisch Instituut schrijft een verdachte of veroordeelde in zijn centrale
register in onder zowel het proces-verbaalnummer van de strafzaak waarin het
celmateriaal van de verdachte of de veroordeelde is afgenomen, als het parketnummer.
De politie kent aan vingerafdrukken bij hun verwerking in HAVANK een biometrienummer
toe.Ook in de onderlinge contacten tussen de organisaties in de strafrechtsketen
is verplicht gebruik van een justitieel sectornummer niet voorgeschreven.
Wel functioneert al enige tijd het zogenaamde VIP-nummer als voertuig voor
het gegevensverkeer tussen een groeiend aantal organisaties binnen de keten.
Het VIP-nummer is het nummer waarmee een verdachte of veroordeelde in de VIP
is opgenomen. De VIP bevat identificerende administratieve persoonsgegevens
van verdachten en veroordeelden alsmede gegevens van die personen die verwijzen
naar andere systemen, zoals het geautomatiseerde Communicatiesysteem Openbaar
Ministerie – Parket Administratie Systeem (ook wel kortweg aangeduid
als Compas) – in de toekomst de beoogde opvolger van Compas: het Geïntegreerd
Proces Systeem (kortweg GPS genoemd) – en de DNA-databank voor strafzaken.Al geruime tijd wordt de noodzaak gevoeld van een algemeen persoonsnummer
ten behoeve van een eenduidige identificatie en registratie van verdachten
en veroordeelden alsmede de gegevensuitwisseling tussen de actoren in de strafrechtsketen
onderling. Persoonsgebonden informatie over een justitiabele is door de hele
keten telkens opnieuw van belang en is aan verandering onderhevig. De verblijfplaats
van een verdachte kan bijvoorbeeld recent zijn gewijzigd. Voor de betekening
aan een verdachte van een dagvaarding of oproeping om op de terechtzitting
of nadere terechtzitting te verschijnen is het noodzakelijk dat zijn nieuwe
verblijfplaats (het adres van de GBA waar betrokkene staat ingeschreven of
indien dat adres niet het adres van de inrichting is waarin betrokkene zich
bevindt, het adres van de inrichting) bekend is.Daarnaast is het voor alle actoren van eminent belang dat de geregistreerde
persoonsgebonden informatie uniek wordt gerelateerd aan de juiste persoon.
Als strafrechtelijke informatie wordt toegeschreven aan een verkeerde verdachte
of veroordeelde, heeft dit onwenselijke situaties tot gevolg. Dan kan bijvoorbeeld
bij de bepaling van de strafmaat geen rekening worden gehouden met het feit
dat de dader reeds eerder een strafbaar feit heeft gepleegd of kan het gebeuren
dat de verkeerde persoon een vrijheidsstraf ondergaat of dat de criminele
antecedenten van een veroordeelde worden verwerkt in de justitiële documentatie,
bedoeld in artikel 2, eerste lid, van de Wet justitiële en strafvorderlijke
gegevens op naam van een ander dan de werkelijke dader.Ter verhoging van de kwaliteit, de effectiviteit en efficiency van de
strafrechtsketen en ter bestrijding van identiteitsfraude is het van belang
eenduidig te kunnen vaststellen op welke persoon bepaalde gegevens betrekking
hebben. Dit wetsvoorstel introduceert in artikel 27b Sv (zie artikel I, onder
D) daarom het strafrechtsketennummer (SKN) als algemeen persoonsnummer voor
alle partijen in de strafrechtsketen. Het SKN is feitelijk hetzelfde nummer
als het VIP-nummer en treedt in de plaats van dit nummer. Gekozen is voor
de benaming «strafrechtsketennummer» omdat deze beter dan de term «VIP-nummer»
aangeeft voor welke doelgroep het nummer geldt.Het SKN maakt, zoals in paragraaf 3 van deze memorie van toelichting
al is uiteengezet, onderdeel uit van een stelsel van voorzieningen om de identiteit van een verdachte of veroordeelde deugdelijk en zorgvuldig
vast te stellen. Bij het bepalen van de voorwaarden waaraan het SKN dient
te voldoen, hebben de voorwaarden die gesteld worden aan het BSN, model gestaan,
te weten informatieloosheid, rechtenvrij, uniciteit en persoonsgebondenheid1. Het SKN bevat geen inhoudelijke informatie van de verdachte
of veroordeelde zoals geboortedatum en -plaats (zie het voorgestelde artikel
27b, eerste lid, Sv). Aan het SKN kan een justitiabele uiteraard geen rechten
ontlenen. Het SKN zorgt er, evenals het BSN, slechts voor dat de gegevens
die op een justitiabele betrekking hebben eenvoudiger en met een grotere mate
van betrouwbaarheid kunnen worden opgezocht en uitgewisseld tussen partijen
die deel uitmaken van de strafrechtsketen. Ieder SKN wordt maar een keer toegekend
en behoort bij een persoon. Het toekennen van een SKN is dan ook in beginsel
alleen toegestaan indien de identiteit van een verdachte of veroordeelde op
deugdelijke wijze is vastgesteld. Het kan echter ook voorkomen dat de identiteit
van een aangehouden verdachte of veroordeelde niet aanstonds kan worden vastgesteld,
terwijl het werkproces toch doorgang moet vinden. In die gevallen wordt een
SKN toegekend op basis van de afgenomen vingerafdrukken, terwijl nog nader
onderzoek wordt uitgevoerd naar de precieze identiteit van de betrokkene.De toewijzing van een SKN en het beheer van de SKN’s wordt in dit
wetsvoorstel toebedeeld aan de Minister van Justitie, die bij de vervulling
van deze taak wordt ondersteund door de Justitiële Informatiedienst.
In paragraaf 6.6 zal daarop nader worden ingegaan.De organisaties in de strafrechtsketen zijn ingevolge het voorgestelde
artikel 27b, derde lid, Sv verplicht bij het onderling uitwisselen van persoonsgegevens
het SKN te gebruiken. Dat betekent echter niet dat deze organisaties het BSN
niet mogen gebruiken. Voor de communicatie met verdachten en veroordeelden
zal, voor zover dat op persoonsnummer gebeurt, het BSN moeten worden gebruikt2. Hetzelfde geldt voor gegevensuitwisseling met instanties
buiten de strafrechtsketen, met uitzondering van het gegevensverkeer met de
vreemdelingenketen waarin ingevolge artikel 27b, derde lid, Sv het SKN zal
worden gebruikt. Voor de reden daarvoor wordt verwezen naar de – in
paragraaf 9 gegeven – toelichting op dit artikellid.Bovendien kan het BSN een rol spelen als hulpmiddel bij identificatie
van een justitiabele.Het verplicht gebruik van het SKN sluit verder niet uit dat een organisatie
voor het gegevensverkeer binnen haar organisatie een eigen persoonsnummer
toepast. In dat geval dient de organisatie er wel voor te zorgen dat het eigen
persoonsnummer gekoppeld is aan het SKN. Op die wijze kan de uitwisseling
van persoonsgegevens van een justitiabele tussen de ene organisatie en een
andere organisatie trefzeker en eenvoudig plaatsvinden.Het College bescherming persoonsgegevens lijkt er in zijn advies vanuit
te gaan dat het sectorale karakter van het SKN wordt ondermijnd door ook het
algemene BSN in de strafrechtsketendatabank te verwerken. Met die gedachte
kan niet worden ingestemd. Het SKN is immers, zoals hiervoor is aangegeven,
uitsluitend bedoeld voor communicatie tussen partijen binnen de strafrechtsketen
(en met de vreemdelingenketen voor zover het gaat om vreemdelingen die verdacht
worden van strafbare feiten). Voor communicatie met andere partijen is, voor
zover daarbij gebruik gemaakt wordt van een persoonsnummer, het BSN het wettelijk
voorgeschreven voertuig; dit nummer zal dus eveneens in de strafrechtsketendatabank
moeten worden opgenomen. Het SKN vormt de sleutel tot de andere gegevens die in de strafrechtsketendatabank –
dat is, zoals eerder is aangegeven, de naam van de databank die de VIP opvolgt –
worden verwerkt. Het gaat daarbij om gegevens die de partners in de strafrechtsketen
in staat stellen, de verdachte of veroordeelde te identificeren, zoals zijn
NAW-gegevens, een kopie van zijn overgelegde identiteitsdocument, de verwijzingen
naar andere bestanden waarin zijn gegevens zijn verwerkt, zoals bijvoorbeeld
Compas, HAVANK en de DNA-databank voor strafzaken, en zijn detentie-adres.
Deze gegevens zullen op grond van het voorgestelde artikel 27b, vierde lid,
Sv bij algemene maatregel van bestuur worden aangewezen. Het karakter van
sleutel tot de persoonsgebonden informatie die over een verdachte of veroordeelde
bekend is bij de diverse partijen in de strafrechtsketen brengt mee dat het
SKN bij uitstek ertoe dient een volledig inzicht in die gegevens mogelijk
te maken, uiteraard binnen de grenzen van de wettelijke bepalingen ten aanzien
van de gegevensuitwisseling.6.2. Verruiming van het gebruik van foto’s
en vingerafdrukken voor de vaststelling van de identiteit van verdachten en
veroordeeldenZoals in paragraaf 5.1 is beschreven, kan de identiteit van het merendeel
van de verdachten op dit moment slechts worden vastgesteld op basis van een
vergelijking met het identiteitsbewijs dat hij verplicht is te tonen. Identificatie
en verificatie door middel van een daarvoor geldig document is belangrijk
in het proces van identiteitsvaststelling. Met behulp van het identiteitsbewijs
kan worden bepaald met wie politie en justitie te maken heeft en dat komt
een rechtmatige en doeltreffende bestrijding van de criminaliteit en handhaving
van de regels ten goede. Tegelijkertijd kleven aan identificatie louter op
basis van een document ook bezwaren. Zo gebeurt het in de praktijk regelmatig
dat documenten worden vervalst of worden gebruikt door personen die gelijkenis
vertonen met de rechtmatige houder. Om die reden wordt er in toenemende mate
belang gehecht aan goed beveiligde identiteitsdocumenten en aan goede controle
van de echtheid van de documenten. Niettemin is steeds meer het besef gegroeid
dat het niet in alle gevallen toereikend is om de identiteit van een verdachte
of veroordeelde vast te stellen door middel van vergelijking van de pasfoto
op het document met de houder van het document en de op dat document vermelde
persoonsgegevens, maar dat het nemen van diens foto en vingerafdrukken aan
het begin van de strafrechtelijke procedure en het gebruik daarvan tijdens
iedere andere fase van die procedure ook van groot belang is. Deze biometrische
kenmerken zijn immers persoonsgebonden – vingerafdrukken zijn bovendien
uniek identificerend – en bieden daarom een trefzeker en veel betrouwbaarder
hulpmiddel dan documenten om de identiteit van de verdachte of veroordeelde
te verifiëren.In het vooronderzoek wordt voor de vaststelling van de identiteit van
een verdachte reeds gebruik gemaakt van foto’s en vingerafdrukken. Artikel
61a, eerste lid, onder a en b, juncto tweede lid, Sv staat het gebruik van
deze biometrische gegevens in geval van verdenking van ieder strafbaar feit
toe mits dit «in het belang van het onderzoek» is. Bij veel politiekorpsen
worden echter stelselmatig van verdachten die in verzekering zijn gesteld,
voor opsporings- en identificatiedoeleinden foto’s en vingerafdrukken
genomen. Deze werkwijze kan op zich geen verbazing wekken want in de strafrechtsketen
is een deugdelijke identiteitsvaststelling van fundamenteel belang. Een overheid
die zich onvoldoende inspant op dit gebied, handelt niet behoorlijk. Het belang
van een juiste, betrouwbare en zorgvuldige identiteitsvaststelling in de strafrechtsketen
rechtvaardigt dat in gevallen van ernstiger criminaliteit steeds foto’s
en vingerafdrukken worden genomen. Bij wet van 1 november 2001 tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering
en enige andere wetten omtrent de toepassing van maatregelen in het belang
van het onderzoek en enige andere onderwerpen (Stb. 2001, 532) die op 1 maart
2002 in werking is getreden, zijn de maatregelen in het belang van het onderzoek
uit het besluit van 4 december 1925 tot uitvoering van de artikelen 62
en 76 van het nieuwe Wetboek van Strafvordering (Stb. 1925, 460) overgeheveld
naar artikel 61a Sv. Ten tijde van het opstellen van het voorstel van die
wet werden bij tal van politiekorpsen van verdachten die in verzekering gesteld
werden, standaard foto’s en vingerafdrukken genomen. De wetsgeschiedens
van artikel 61a maakt echter niet duidelijk of het de bedoeling van de wetgever
is geweest die praktijk te wijzigen, en evenmin of de wetgever die praktijk
heeft willen codificeren. De conclusie moet dan ook zijn dat de wetgever destijds
het nemen en het gebruik van foto’s en vingerafdrukken – ook voor
identificatiedoeleinden – wel heeft willen toestaan, maar dat hij zich
onvoldoende rekenschap heeft gegeven van de werkwijze die in de praktijk is
ontstaan.Een en ander onderstreept dat een integrale wettelijke regeling van de
identiteitsvaststelling van verdachten en veroordeelden in de strafrechtsketen
noodzakelijk is. Dit wetsvoorstel bevat die regeling en beoogt tevens de tot
dusver ontwikkelde praktijk nader te reguleren. Door het toenemen van de technische
mogelijkheden om vingerafdrukken snel te kunnen koppelen aan persoonsgegevens
kan bovendien een volgende stap worden gezet ter verbetering van de identificatie
en verificatie van verdachten en veroordeelden.Dit wetsvoorstel beoogt de toepassingsmogelijkheden van het gebruik van
foto’s en vingerafdrukken op twee manieren te reguleren.In de eerste plaats regelt het in artikel I, onder H, voorgestelde artikel
55c, tweede lid, Sv dat een opsporingsambtenaar van een ieder die verdacht
wordt van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, bij aanhouding
steeds foto’s en vingerafdrukken neemt. Bij verdachten van een misdrijf
waarvoor geen voorlopige hechtenis mogelijk is of een overtreding, is ingevolge
het derde lid van artikel 55c – om redenen van proportionaliteit en
capaciteit – het nemen van foto’s en vingerafdrukken alleen toegestaan
bij twijfel overde identiteit van betrokkene. Dit artikellid verplicht de
officier van justitie of de hulpofficier van justitie in die situaties de
afname van foto’s en vingerafdrukken te bevelen.Met de grens van voorlopige hechtenis wordt aangesloten bij het in het
Wetboek van Strafvordering vastgelegde uitgangspunt dat dwangmiddelen die
een inbreuk maken op de lichamelijke integriteit, alleen kunnen worden bevolen
in geval van verdenking van een strafbaar feit waarvoor voorlopige hechtenis
is toegelaten. Verder wordt met de grens van voorlopige hechtenis de huidige
werkwijze van identiteitsvaststelling door tal van politiekorpsen wettelijk
verankerd. Volgens deze werkwijze worden van verdachten die in verzekering
zijn gesteld, altijd foto’s en vingerafdrukken genomen. Het bevel tot
inverzekeringstelling kan slechts worden verleend in geval van een strafbaar
feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten.De voorgestelde regeling om standaard bij een bepaalde categorie verdachten
foto’s en vingerafdrukken te nemen sluit aan bij de regeling in de beginselenwetten
op grond waarvan iedere veroordeelde die zijn straf of maatregel in een inrichting
ondergaat en iedere verdachte die zijn inverzekeringstelling of voorlopige
hechtenis in een huis van bewaring ondergaat, verplicht is zijn beeltenis
te laten vastleggen en zijn vingerafdrukken af te staan (zie paragraaf 5.1.2).
Deze standaardafname sluit bovendien aan bij de Europese regelgeving op het
terrein van de reisdocumenten op grond waarvan iedere Nederlander straks verplicht
is bij aanvraag van een reisdocument zijn foto en vingerafdrukken ter beschikking
te stellen die vervolgens in een chip in dat document worden verwerkt
(zie paragraaf 4). Deze voorwaarde gaat ook gelden voor iedere vreemdeling
in het kader van het verlenen van een vreemdelingendocument.In de tweede plaats voorziet het wetsvoorstel erin dat op ieder ander
relevant moment in het strafrechtelijk traject waarop contact is met een verdachte
of veroordeelde zijn vingerafdrukken die ingevolge artikel 55c, tweede of
derde lid, Sv zijn genomen en in HAVANK zijn verwerkt, on-line worden vergeleken
met de reeds van hem verwerkte vingerafdrukken met als doel zijn identiteit
te verifiëren. Zo voorziet het bij artikel I, onder S, aangepaste artikel
273, eerste lid, Sv in combinatie met het bij artikel I, onder D, voorgestelde
artikel 27a, tweede lid, erin dat de vingerafdrukken die op verzoek van de
rechter van de verdachte bij gerezen twijfel over zijn identiteit worden genomen,
buiten de zittingzaal on-line worden vergeleken met de eerder van hem verwerkte
vingerafdrukken (zie verder paragraaf 6.5.1). Het bij artikel VI, onder
B, aangepaste artikel 28, derde en vierde lid, van de Penitentiaire beginselenwet,
het bij artikel VII, onder A, gewijzigde artikel 22, tweede en derde lid,
van de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden en het bij artikel
VIII gewijzigde artikel 33, derde en vierde lid, van de Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen regelen dat op de momenten waarop dat binnen de inrichting
nodig is, de vingerafdrukken van de veroordeelde worden genomen en worden
vergeleken.Het voorgestelde artikel 55c, vierde lid, Sv voorziet er voorts in dat
de foto’s en vingerafdrukken die krachtens de nieuwe regels ter vaststelling
van de identiteit van een verdachte of veroordeelde genomen worden, indien
nodig ook gebruikt mogen worden voor opsporings- en vervolgingsdoeleinden.
Het belang van een goede strafrechtspleging eist dat politie en justitie de
informatie waarover zij reeds rechtmatig beschikken, mogen gebruiken om zowel
eerder gepleegde, als later te plegen strafbare feiten op te helderen. Op
de vraag of deze vorm van verdere verwerking toelaatbaar is en de verhouding
tussen artikel 55c, vierde lid, Sv en de artikelen 9 en 43 van de Wbp die
regels bevatten over verenigbaar gebruik van verwerkte persoonsgegevens, wordt
in de – in paragraaf 9 gegeven – toelichting op artikel 55c,
vierde lid, Sv ingegaan.Anders dan de Raad van Hoofdcommissarissen in zijn advies voorstelt, voorziet
dit wetsvoorstel er niet in dat naast het standaard nemen van foto’s
en vingerafdrukken ook standaard het DNA-profiel van de verdachte of veroordeelde
louter ter identificatie wordt bepaald. De reden waarom DNA-onderzoek niet
als louter identificatiemiddel mag worden gebruikt, is dat het disproportioneel
wordt geacht het DNA-profiel van een verdachte of veroordeelde vast te stellen
alleen omwille van de bepaling van zijn identiteit. Er zijn namelijk ook minder
ingrijpende middelen voorhanden, zoals het nemen van vingerafdrukken. Het
nemen van vingerafdrukken maakt een lichtere inbreuk op de lichamelijke integriteit
dan het afnemen van celmateriaal voor DNA-onderzoek. Afname van wangslijmvlies
vereist dat iemands mondholte wordt binnengegaan en houdt in dat celmateriaal
wordt weggenomen. Afname van wangslijmvlies levert voorts niet altijd geschikt
celmateriaal op en kan wegens geneeskundige redenen of vanwege verzet van
de verdachte onwenselijk zijn. In die gevallen wordt uitgeweken naar de afname
van bloed of haarwortels, hetgeen een zwaardere inbreuk op de lichamelijke
integriteit oplevert dan de afname van wangslijmvlies. Voor het nemen van
vingerafdrukken behoeven daarentegen geen handelingen in het lichaam plaats
te vinden, terwijl daarbij evenmin lichaamsmateriaal wordt weggenomen. Volstaan
wordt met het rollen van de vingers over een inktkussen en vervolgens op een
stuk papier of het leggen van de vingers op een glasplaat. Bovendien is DNA-onderzoek op dit moment als instrument voor de identiteitsvaststelling
niet geschikt omdat het technisch niet mogelijk is binnen een redelijke termijn
een DNA-profielvergelijking uit te voeren. Eerst dient bijvoorbeeld op het
politiebureau celmateriaal te worden afgenomen op grond waarvan het Nederlands
Forensisch Instituut vervolgens een DNA-profiel bepaalt, daarna kan pas de
vergelijking worden uitgevoerd. Deze procedure neemt teveel tijd in beslag
voor een snelle identiteitsvaststelling. Bovendien ontbreekt het het Nederlands
Forensisch Instituut aan capaciteit daarvoor. Bij vingerafdrukken ligt dat
anders. Een vergelijking van vingerafdrukken kan binnen zeer korte tijd plaatsvinden.
Tot slot zou door introductie van het gebruik van DNA-onderzoek als middel
voor identiteitsvaststelling uit de pas worden gelopen ten opzichte van de
in paragraaf 4 geschetste ontwikkelingen op het terrein van identiteitsdocumenten
waarbij uitsluitend de vingerafdrukken worden ingezet ter vaststelling van
iemands identiteit. 6.3. Introductie van een identificatieplicht van
verdachten, veroordeelden en getuigen ten opzichte van de functionarissen
in de strafrechtsketenZoals in paragraaf 5.1.1 is aangegeven, is op grond van artikel 2
van de Wet op de identificatieplicht een ieder die de leeftijd van veertien
jaar heeft bereikt, verplicht een identiteitsbewijs als bedoeld in het eerste
lid van dat artikel ter inzage aan te bieden indien een ambtenaar als bedoeld
in artikel 8a Politiewet 1993 daar om vraagt. Deze verplichting geldt ook
voor iemand die verdacht wordt van een strafbaar feit. Met behulp van het
identiteitsbewijs kan een politieambtenaar, een opsporingsambtenaar van een
van de bijzondere opsporingsdiensten, een buitengewoon opsporingsambtenaar
of een militair van de Koninklijke marechaussee de administratieve identiteit
van een verdachte vaststellen. Ten opzichte van de andere functionarissen
in de strafrechtsketen geldt geen identificatieplicht. Als een rechter de
identiteit van een voor hem verschenen persoon wil controleren, kan hij hem
op dit moment niet verplichten een legitimatiebewijs te tonen, ook niet als
er twijfels over zijn identiteit bestaan. Een goede strafrechtspleging vraagt,
zoals in deze memorie van toelichting meermalen is uiteengezet, echter om
een correcte vaststelling van de identiteit van een justitiabele, niet alleen
aan de voorkant van de keten, maar ook in de rest van de keten. Alleen op
die manier kan worden bewerkstelligd dat een rechter of een andere functionaris
voor wie dat van belang is, zijn taken op een effectieve en efficiënte
wijze kan uitvoeren en dat de juiste persoon wordt vervolgd en berecht en
de opgelegde straf of maatregel ondergaat. Dat is niet alleen in het belang
van de overheid, maar ook van de burger. Immers, indien iemand zich voor een
ander uitgeeft, bestaat het risico dat die ander wordt vervolgd in plaats
van degene die het strafbare feit heeft begaan en dat is niet aanvaardbaar.
Om deze redenen introduceert het voorgestelde artikel 29a, tweede lid, Sv
een identificatieplicht van de verdachte ten opzichte van een rechterlijk
ambtenaar. Deze verplichting geldt ook ten aanzien van de verdachte of veroordeelde
indien de vordering tot inzage van een identiteitsbewijs wordt gedaan door
de directeur of hoofd van een inrichting of psychiatrisch ziekenhuis (zie
het bij artikel VI, onder B, voorgestelde artikel 28, derde lid, laatste volzin,
van de Penitentiaire beginselenwet, het bij artikel VII, onder A, voorgestelde
artikel 22, tweede lid, laatste volzin, van de Beginselenwet verpleging ter
beschikking gestelden, het bij artikel VIII voorgestelde artikel 33, derde
lid, laatste volzin, van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen
en het bij artikel X voorgestelde artikel 51a, tweede lid, laatste volzin,
van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen). Voortaan
zijn deze functionarissen niet meer afhankelijk van de vrijblijvende medewerking
van een justitiabele, maar hebben zij een instrument in handen
om zich van de identiteit van de justitiable te kunnen vergewissen.Er is van afgezien om een identificatieplicht voor de verdachte en veroordeelde
op te nemen ten opzichte van een reclasseringsmedewerker of een medewerker
van de raad voor de kinderbescherming. Deze verplichting is niet nodig omdat
in de bij het Wetboek van Strafvordering of het Wetboek van Strafrecht genoemde
gevallen waarin het van belang is dat de justitiabele zich tegenover een een
reclasseringsmedewerker of een medewerker van de raad voor de kinderbescherming
legitimeert en dat weigert, daarvan melding wordt gedaan aan de officier van
justitie omdat hij niet aan de voorwaarden, hem opgelegd ter uitvoering van
een bevel of sanctie heeft voldaan.Ingevolge het voorgestelde artikel 27a, tweede lid, Sv zal pas van een
verdachte legitimatie worden verlangd, als dat voor de verificatie van zijn
identiteit nodig is. In het geval dat van hem overeenkomstig het voorgestelde
artikel 55c, tweede of derde lid, Sv foto’s en vingerafdrukken zijn
genomen en verwerkt, is het voor een rechter in een latere fase van het strafvorderlijk
traject niet nodig een beroep op de identificatieplicht te doen. Het opnieuw
nemen van de vingerafdrukken van de verdachte en het on-line vergelijken van
die vingerafdrukken met de reeds van hem verwerkte vingerafdrukken volstaat
dan (zie paragraaf 6.5.1). Alleen in de gevallen waarin de identiteit
van de justitiabele niet met behulp van vingerafdrukken kan worden vastgesteld,
vindt de verificatie van zijn identiteit plaats aan de hand van een identiteitsbewijs.Het College van procureurs-generaal en de Raad voor de rechtspraak adviseren
dit wetsvoorstel niet alleen aan te grijpen om in het Wetboek van Strafvordering
een regeling te treffen voor de vaststelling van de identiteit van verdachten
en veroordeelden, maar ook van de andere procesdeelnemers. Voor de rechter
is het naar het oordeel van het College ook van belang om zekerheid te hebben
over de identiteit van getuigen, gemachtigden of familieleden van slachtoffers
die zich melden om het woord te mogen voeren. De Raad voor de rechtspraak
geeft aan dat er in de praktijk behoefte bestaat om in bepaalde gevallen ook
de identiteit van getuigen en andere procesdeelnemers te kunnen controleren.
De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak stelt in haar advies, gelet op
het belang van het voorkomen van het zogenaamde «liegen voor de verdachte»,
eveneens voor de identificatieplicht niet te beperken tot verdachten en veroordeelden.
Anders dan het College van procureurs-generaal en de Raad voor de rechtspraak
stelt de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak voor deze uit te breiden
met uitsluitend de getuigen. Zij zouden zich desgevraagd moeten identificeren
tegenover rechterlijke ambtenaren (in het bijzonder voor de rechter-commissaris).
In dit wetsvoorstel wordt aan de behoefte van de rechterlijke macht gehoor
gegeven, voor zover het de behoefte aan verificatie van de identiteit van
getuigen betreft. Ook ten aanzien van getuigen acht ik het van belang dat
zekerheid bestaat over hun identiteit en dat de rechter de geschikte bevoegdheden
heeft om deze te kunnen vaststellen. In dit wetsvoorstel wordt daarom dan
ook aan de rechter de bevoegdheid toegekend van getuigen inzage van een identiteitsbewijs
als bedoeld in artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht te bevelen (zie
artikel I, onder B, C, N, R en T), indien bij de rechter twijfels zijn gerezen
over hun identiteit. Indien de rechter een dergelijke bevel geeft, zijn deze
personen verplicht zich te legitimeren. Dit geldt ook ten aanzien van deskundigen
en slachtoffers die als getuigen optreden.In het wetsvoorstel is verder geen afzonderlijke rechterlijke bevoegdheid
opgenomen om de identiteit van slachtoffers en deskundigen die niet als getuigen
deelnemen aan het proces, te kunnen controleren. Slachtoffers of hun nabestaanden
die tijdens de terechtzitting gebruik maken van hun spreekrecht,
hebben er geen redelijk belang bij om zich voor een ander voor te doen. Slachtoffers
of hun nabestaanden die zich in het strafproces voegen als benadeelde partij
ter zake van hun vordering tot schadevergoeding, hebben zo’n belang
ook niet. In die situaties dient de rechter er veeleer voor te waken dat er
een direct verband is tussen de schade en het strafbare feit en dat de hoogte
van de vordering in overeenstemming is met de werkelijke kosten. Het creëren
van een bevoegdheid voor de rechter om de identiteit van deskundigen te kunnen
verifiëren heeft evenmin toegevoegde waarde. Bij deskundigen staan veeleer
hun kwalificaties en specifieke of bijzondere kennis op een bepaald terrein
voorop. In het verleden is meermalen aandacht gevraagd voor de noodzaak van
aanscherping van de eisen die aan deskundigen kunnen worden gesteld en de
controle die daarop door de rechter kan worden uitgeoefend. Dit heeft aanleiding
gegeven in het voorstel van wet tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering
tot verbetering van de regeling van de positie van de deskundige in het strafproces
(Wet deskundige in strafzaken)1 er in te voorzien
dat aan deskundigen betrouwbaarheids- en bekwaamheidseisen kunnen worden gesteld
alvorens zij tot deskundige worden benoemd en dat hun specifieke deskundigheid
kan worden getoetst.De huidige leeftijdsgrens voor de identificatieplicht ligt op veertien
jaar. Deze grens geldt ook ten aanzien van jeugdigen op wie een verdenking
rust van een strafbaar feit. De politie kan van jeugdigen in de leeftijdscategorie
van twaalf tot veertien jaar niet vorderen dat zij een legitimatiebewijs tonen,
ondanks het feit dat zij wel strafrechtelijk vervolgd kunnen worden. Anders
dan de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming voorstelt, beoogt
dit wetsvoorstel geen wijziging te brengen in de thans geldende leeftijdsgrens.
Het zou niet logisch zijn als in latere fases van het strafrechtelijk traject
de leeftijdsgrens waarvoor een legitimatieplicht geldt, wel op twaalf jaar
zou worden gesteld, terwijl hij aan het begin van dat traject op veertien
jaar is gesteld. De Wet op de identificatieplicht zal in 2008 worden geëvalueerd.
Daarbij zal nadrukkelijk aandacht worden besteed aan de vraag of het leeftijdscriterium
in de praktijk voldoet. Mocht uit de evaluatie naar voren komen dat jeugdigen
zich bijvoorbeeld veelvuldig met een beroep op een jeugdiger leeftijd aan
de identificatieplicht proberen te onttrekken en dat het voor de politie lastig
is ten aanzien van jeugdigen onder de veertien jaar de juiste naam en het
goede adres te achterhalen, dan zal ik de leeftijdsgrens van veertien jaar
in heroverweging nemen.Bij de Wet op de uitgebreide identificatieoplicht (Stb. 2004, 300) is
geregeld dat degene die niet voldoet aan de eerste vordering van een politieambtenaar
tot inzage in een identiteitsbewijs, hem opgelegd in artikel 2 op de Wet op
de identificatieplicht, strafbaar is op grond van artikel 447e Sr. In aansluiting
daarop zorgt artikel II, onder P, van het wetsvoorstel ervoor dat de justitiabele
die niet voldoet aan de verplichting om een identiteitsbewijs ter inzage aan
te bieden op eerste vordering van een rechterlijk ambtenaar, een reclasseringsmedewerker,
een medewerker van de raad voor de kinderbescherming, of een directeur of
hoofd van een inrichting of een psychiatrisch ziekenhuis, eveneens een overtreding
begaat als bedoeld in artikel 447e Sr. Uiteraard kunnen deze functionarissen
alleen maar inzage vorderen in een identiteitsbewijs binnen de grenzen die
in het Wetboek van Strafvordering en andere strafrechtelijke wetgeving, zoals
de Penitentiaire beginselenwet worden gesteld. 6.4. Procedure van identificatie en verificatie van
verdachten en veroordeeldenIn paragraaf 5.2 is melding gemaakt van de voorlopige vaststelling
van het Protocol identiteitsvaststelling strafrechtsketen (verdachten en veroordeelden).
Dit protocol beschrijft de eisen waaraan de identiteitsvaststelling in de
strafrechtsketen moet voldoen. Het is modulair opgebouwd. De modules of bouwstenen
zijn:1. controle van de identiteit op basis van een identiteitsdocument, waar
mogelijk ondersteund met technische apparatuur,2. verificatie met behulp van een enkele vingerafdruk,3. identificatie met behulp van tien vingerafdrukken en een foto,4. afnemen van vingerafdrukken met inkt en papier,5.  recherche-onderzoek.Deze bouwstenen kunnen afzonderlijk worden toegepast dan wel worden gecombineerd
tot een aantal procedures. Uitgangspunt daarbij is dat het onderhavige wetsvoorstel
op hoofdlijnen bepaalt welke middelen in welke situaties worden ingezet. De
preciese invulling wordt overgelaten aan het protocol. Zo bepaalt dit wetsvoorstel
wanneer vingerafdrukken (mogen) worden afgenomen, maar wordt in het protocol
geregeld in welke gevallen dat een vinger of tien vingers moet betreffen en
wanneer digitaal of «met inkt en papier».In het genoemde protocol zijn voorshands vijf procedures beschreven. Procedure
1 beperkt zich tot de controle van een identiteitsdocument. Procedure 2 heeft
als kern het afnemen van een vingerafdruk, al dan niet gekoppeld aan de controle
van een identiteitsdocument. Procedure 3 heeft als kern het (digitaal) afnemen
van tien vingerafdrukken en het (digitaal) nemen van een foto, eveneens al
dan niet gekoppeld aan de controle van een identiteitsdocument. Bij de huidige
stand van de techniek kan voor de identificatie van personen niet worden volstaan
met digitale vingerafdrukken. Daarom voorziet procedure 4 in het afnemen van
vingerafdrukken «met inkt en papier». Indien tien vingerafdrukken
aanwezig zijn en bovendien een echt, eigen, geldig en gekwalificeerd identiteitsdocument,
is sprake van een zogenaamde gevalideerde identiteit. Een identiteitsdocument
is «echt» indien het niet valselijk opgemaakt of vervalst is.
Met «eigen» wordt bedoeld dat het document inderdaad toebehoort
aan degene die beweert dat het zijn document is en zich ermee wil identificeren.
Met «geldig» wordt bedoeld dat de geldigheidsduur van het document
niet verstreken is. Met «gekwalificeerd identiteitsdocument» wordt
bedoeld een document als aangewezen in artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht.Nader rechercheonderzoek naar de personalia van de betrokkene is de kern
van procedure 5. Deze bouwt voort op de eerdere procedures in die zin dat
zij pas aan de orde is indien geen echt, eigen, geldig en gekwalificeerd identiteitsdocument
voorhanden is; uitgangspunt is dan de set van vingerafdrukken die in procedure
3 of 4 is verkregen. Dergelijke onderzoeken kunnen in de praktijk in
omvang en diepgang sterk variëren, van onderzoeken die binnen enkele
uren afgerond zijn tot onderzoeken die maanden in beslag nemen.De onderscheiden procedures kunnen eenvoudig gekoppeld worden aan onderscheiden
situaties. Uitgangspunt van dit wetsvoorstel is dat bij verdenking van een
strafbaar feit waarvoor geen voorlopige hechtenis is toegelaten, alleen gewerkt
wordt met een document. Dat betekent toepassing van procedure 1. Bij staande
houden «op straat» moet voorshands worden volstaan met visuele
controle van een identiteitsdocument . Wordt de verdachte aangehouden en overgebracht
naar een plaats voor verhoor, dan wordt deze controle ondersteund met de daarvoor
beschikbare apparatuur. Deze apparatuur stelt de opsporingsambtenaar in staat de gegevens uit het document digitaal in te lezen in het door hem
op te maken proces-verbaal, alsook de echtheid en geldigheid van het document
digitaal te controleren. Deze procedure berust op artikel 2 van de Wet op
de identificatieplicht, dat bepaalt dat een ieder verplicht is een document
als bedoeld in artikel 1 van die wet desgevraagd te tonen aan de in dat artikel
genoemde ambtenaren. Deze verplichting geldt ook voor de verdachte. Indien
de vergelijking van de verdachte met de foto op het document en het onderzoek
van het document naar het oordeel van de opsporingsambtenaar positief uitvalt,
is daarmee de identiteitsvaststelling voltooid. In het proces-verbaal wordt
de uitkomst van het identiteitsonderzoek vastgelegd met vermelding van de
aard en het kenmerk van het document waarop dat is gebaseerd.Indien de verdachte geen identiteitsdocument toont of het door hem getoonde
document niet in orde is, kan hij op grond van het Wetboek van Strafvordering
aan zijn kleding worden onderzocht en kunnen voorwerpen die hij bij zich draagt
of met zich meevoert, worden onderzocht op de aanwezigheid van een identiteitsdocument.
Indien een dergelijk onderzoek geen of geen adequaat document oplevert, wordt
de verdachte aan een zwaarder identiteitsonderzoek onderworpen. Dit zwaardere
onderzoek is ook van toepassing indien de verdachte wel een identiteitsbewijs
overlegt, maar dit niet echt, eigen en geldig is dan wel het geen document
betreft als bedoeld in artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht. Dit
identiteitsonderzoek houdt in dat van de verdachte (digitaal) een vingerafdruk
(in geval van verificatie) of tien vingerafdrukken en een foto (in geval van
identificatie) worden genomen. Dit is in het protocol procedure 2 respectievelijk
3. Deze procedure zal na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel eveneens van
toepassing zijn in alle gevallen van verdenking van een misdrijf waarvoor
voorlopige hechtenis is toegelaten, ook als er wel een adequaat document is
overgelegd. Mede uit een oogpunt van proportionaliteit wordt namelijk voorgesteld
om aan de identiteitsvaststelling zwaardere eisen te stellen indien sprake
is van een vermoeden van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten.
Slechts indien de identiteitsvaststelling betrekking heeft op personen op
wie een verdenking rust van zo’n misdrijf, wordt voorgesteld altijd
een foto en vingerafdrukken te nemen. Voor nadere uitleg hierover wordt verwezen
naar paragraaf 6.2.De foto en de vingerafdrukken worden in deze procedure 3 rechtstreeks,
digitaal naar de strafrechtsketendatabank respectievelijk HAVANK verstuurd.
In HAVANK worden de vingerafdrukken vergeleken met de andere vingerafdrukken
die daarin zijn verwerkt. Het resultaat van die vergelijking wordt terstond
teruggemeld aan de opsporingsambtenaar. Die vergelijking kan een van de volgende
twee situaties opleveren.De eerste situatie is dat de vergelijking een hit oplevert met een persoon
wiens identiteit reeds eerder overeenkomstig de systematiek van dit wetsvoorstel
en het protocol is vastgesteld. In dat geval wordt vanuit HAVANK en de strafrechtsketendatabank
het hem reeds toegekende SKN teruggemeld, alsmede zijn NAW-gegevens en de
eventuele aliassen waaronder hij in het verleden heeft geopereerd. Daarmee
is de identiteitsvaststelling voltooid.De tweede situatie houdt in dat de vergelijking van de vingerafdrukken
van de verdachte een hit geeft met een persoon wiens identiteit nog niet overeenkomstig
het systeem van dit wetsvoorstel en het protocol is vastgesteld. Die situatie
kan zich voordoen indien de vingerafdrukken in HAVANK zijn verwerkt voor de
inwerkingtreding van deze wet en voor de introductie van het protocol. Ook
kan het zijn dat van betrokkene nog in het geheel geen vingerafdrukken bekend
zijn. In beide gevallen worden de vingerafdrukken in HAVANK opgeslagen en
wordt de betrokkene in de strafrechtsketendatabank geregistreerd. De Justitiële
Informatiedienst kent de betrokkene namens de Minister van Justitie
een SKN toe. In HAVANK wordt bij de vingerafdrukken van de betrokkene het
SKN opgenomen, zodat een onlosmakelijk verbinding ontstaat tussen de vingerafdrukken
in HAVANK en de persoonsregistratie in de strafrechtsketendatabank.Voorts wordt in het geval er van de betrokkene nog geen vingerafdrukken
bekend waren, «opgeschaald» naar procedure 4, het nemen van vingerafdrukken «met
inkt en papier». Ook in dit geval kan zich weer een van de twee volgende
situaties voordoen.Indien in de voorgaande situatie een echt, eigen, geldig en gekwalificeerd
identiteitsdocument voorhanden is, is daarmee de identiteitsvaststelling voltooid.
De identiteit is «gevalideerd» en betrokkene is geregistreerd
in HAVANK en de strafrechtsketendatabank. In die databank is vermeld op welke
gegevens de identiteitsvaststelling is gebaseerd en wat de herkomst van die
gegevens is.Indien daarentegen geen echt, eigen, geldig en gekwalificeerd identiteitsdocument
voorhanden is, is nader rechercheonderzoek nodig; in termen van het protocol
wordt «opgeschaald» naar procedure 5. Tot het onderzoek kan behoren
een verhoor van betrokkene en/of anderen, alsmede onderzoek van overgelegde
of aangetroffen, al dan niet in beslag genomen, voorwerpen of documenten waaraan
aanwijzingen over de identiteit van de verdachte kunnen worden ontleend, zowel
van overheidswege uitgegeven documenten als bijvoorbeeld ook bank- of lidmaatschapspasjes,
toegangspassen, agenda, mobiele telefoon, notities en sleutels. Op basis van
de opgegeven of ontdekte naam en eventuele aliassen of valse namen worden
gericht de nodige registraties bevraagd of geraadpleegd. Dit kunnen zowel
gegevensverzamelingen van de overheid zijn die dienstig kunnen zijn voor het
identificeren van personen, zoals de GBA en de Basisvoorziening Vreemdelingen,
of open bronnen. Verder kan gebruik worden gemaakt van alle andere wettige
opsporingsbevoegdheden. In voorkomende gevallen kunnen de gevonden identiteitsaanwijzingen,
waaronder ook de afgenomen vingerafdrukken, via Interpol aangeboden worden
aan buitenlandse autoriteiten met het verzoek om nader onderzoek in buitenlandse
systemen ten behoeve van het verkrijgen van identificerende gegevens. Verder
kan onderzoek worden gedaan naar contacten met personen of instanties, die
door de verdachte zijn onderhouden voor zijn aanhouding (bijvoorbeeld familierelaties,
vrienden, kennissen, werkgevers, clubs, opleidingsinstituten en verenigingen).
Indien het onderzoek afdoende opheldering verschaft over de identiteit van
de betrokkene, worden de onderzoeksresultaten door middel van een proces-verbaal
van bevindingen aangeboden aan de Justitiële Informatiedienst. Indien
het onderzoek gegevens heeft opgeleverd die niet overeenstemmen met de gegevens
over betrokkene in de GBA, neemt de Justitiële Informatiedienst de verdachte
niet met zijn NAW-gegevens in de strafrechtsketendatabank op, maar met de
code «NN». Die code beoogt aan te duiden dat het een verdachte
betreft wiens NAW-gegevens onbekend zijn. Alle verzamelde identificerende
persoonsgegevens worden als «verschijningsvormen» in de strafrechtsketendatabank
bewaard ten behoeve van eventueel later onderzoek.De vorenstaande procedures zijn van toepassing bij ieder eerste contact
van een justitiabele met de strafrechtsketen naar aanleiding van een (vermoedelijk)
gepleegd strafbaar feit. Dit betreft doorgaans zijn staandehouding of aanhouding
en voorgeleiding voor de hulpofficier van justitie of de officier van justitie.
Bij dit eerste contact in een traject vindt «identificatie» van
betrokkene plaats. Bij ieder volgend contactmoment in hetzelfde traject kan
worden volstaan met «verificatie» van de identiteit van betrokkene.
Hierbij moet met name worden gedacht aan de volgende momenten: – de inverzekeringstelling en de voorlopige hechtenis,– het onderzoek in raadkamer en op de terechtzitting,– de insluiting in en het verlaten van een penitentiaire inrichting
en– de tenuitvoerlegging van een taakstraf.Voor deze situaties worden in het onderhavige wetsvoorstel regels gegeven
voor de verificatie van de identiteit van betrokkene. Verificatie houdt in
dat wordt vastgesteld dat de handeling die later in het traject wordt verricht
of de beslissing die later wordt genomen, de juiste persoon betreft, namelijk
de persoon die aan het begin van het traject als verdachte is geïdentificeerd.
Bij deze latere contactmomenten in het traject is in beginsel altijd sprake
van een van overheidswege opgesteld document waarin op basis van een set van
identificerende gegevens de betrokkene wordt aangeduid. Dat kan bijvoorbeeld
een dagvaarding of oproeping, een oproep, een arrestatiebevel, een bevel tot
medebrenging of een uitleveringsverzoek zijn. Verificatie bestaat, ten aanzien
van diegene van wie reeds vingerafdrukken in HAVANK bekend zijn, in beginsel
uit controle van een vingerafdruk van betrokkene die terstond, dat wil zeggen
via een on-line verbinding, met HAVANK worden vergeleken (procedure 2 van
het protocol). Tevens kan het noodzakelijk zijn het identiteitsbewijs van
de betrokkene te controleren op de wijze zoals hiervoor reeds beschreven.Indien de vergelijking van de vingerafdrukken slaagt en de identiteit
van de justitiabele reeds conform dit wetsvoorstel en het protocol is vastgesteld,
wordt aan de betrokken ambtenaar op zijn computerscherm de set van identificerende
persoonsgegevens getoond alsmede een foto van de justitiabele.Indien daarentegen de verificatie niet slaagt, dient onder omstandigheden
alsnog volgens de hiervoor beschreven procedures tot identificatie te worden
overgegaan.Ten aanzien van diegene van wie geen vingerafdrukken in HAVANK bekend
zijn, bestaat de verificatie uit de visuele controle van een identiteitsdocument
als bedoeld in artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht. Indien de controle
wordt uitgevoerd op een lokatie waar geautomatiseerde apparatuur beschikbaar
is voor het controleren van identiteitsdocumenten, wordt van die apparatuur
gebruik gemaakt.De in dit wetsvoorstel voorgestelde wijze van identiteitsvaststelling
binnen de strafrechtsketen sluit aan op de maatschappelijke ontwikkelingen,
waarbij een digitale foto nu reeds op Nederlandse identiteitsdocumenten wordt
opgeslagen; medio 2009 zullen daaraan de vingerafdrukken worden toegevoegd.
Ook het opslaan van biometrische kenmerken op identiteitsdocumenten moet de
integriteit van de identiteitsvaststelling verbeteren.Het College van procureurs-generaal heeft gevraagd in te gaan op de wetenschappelijke
inzichten over de kans op het maken van fouten bij de vergelijking van afgenomen
met reeds opgeslagen vingerafdrukken. Het College bescherming persoonsgegevens
waarschuwt tegen te hoge verwachtingen van toepassingen van biometrie zoals
vingerafdrukken. Volgens het College bescherming persoonsgegevens zijn er
aanwijzingen dat het gebruik van vingerafdrukken voor de identiteitsvaststelling
niet 100% betrouwbaar is. Het is op zich juist dat een geautomatiseerde
vergelijking van vingerafdrukken niet 100% betrouwbaar is.Bij het identificeren van een verdachte worden de afgenomen vingerafdrukken
vergeleken met alle vingerafdrukken die reeds in HAVANK zijn opgeslagen. Hoe
groter het bestand van HAVANK is, hoe groter de kans is dat een geautomatiseerde
vergelijking tot verkeerde conclusies leidt: een verdachte wordt niet gevonden
terwijl de persoon wel bekend is of de verdachte wordt ten onrechte voor een
ander persoon aangezien. Omdat een geautomatiseerde vergelijking tot fouten
kan leiden, voorziet het protocol erin dat er ook nog handmatig
wordt vergeleken. De dactyloscopen van het Korps landelijke politiediensten –
de beheerder van HAVANK – controleren het resultaat van een geautomatiseerde
vergelijking om fouten te voorkomen. Niet in alle gevallen is het nodig dat
een dactyloscoop het resultaat van een geautomatiseerde vergelijking controleert.
Indien overeenkomstige vingerafdrukken zijn gevonden, geeft HAVANK aan wat
de waarschijnlijkheid van deze overeenkomst is. Bij een hoge waarschijnlijkheid
is handmatige controle overbodig, terwijl bij een lagere waarschijnlijkheid
handmatige controle wel nodig is.Bij het verifiëren van de identiteit van een verdachte of veroordeelde
wordt de geautomatiseerde vergelijking anders uitgevoerd. In dit geval is
bekend wie de verdachte of veroordeelde zou moeten zijn en is bekend onder
welk SKN de persoon en zijn eerder afgenomen vingerafdrukken geregistreerd
staan. De vingerafdrukken worden dan niet tegen het hele bestand van HAVANK
gehouden maar slechts tegen de vingerafdrukken die bij het betreffend SKN
zijn opgeslagen, waardoor de kans op een onterechte match of mismatch nagenoeg
is uitgesloten. Voorwaarde is echter wel dat de kwaliteit van de afgenomen
en de reeds opgeslagen vingerafdrukken goed is. Dit wordt bewerkstelligd door
de vingerafdrukken digitaal af te nemen en direct softwarematig op kwaliteit
te controleren.Aan de beschikbaarheid en de performance van de te realiseren technische
voorzieningen worden hoge eisen gesteld. Zoals opgemerkt door het College
bescherming persoonsgegevens, de Raad voor de rechtspraak, de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak en de Nederlandse Orde van Advocaten kan er zich,
hoe zorgvuldig de technische voorzieningen ook zijn ingericht, altijd een
probleem met deze voorzieningen voordoen. De risico’s op storingen dienen
zo klein mogelijk te zijn en als er een storing zich voordoet dienen er «fall-back»-procedures
te zijn om het reguliere proces zo min mogelijk te verstoren. Om de risico’s
op storingen zo klein mogelijk te houden, wordt gebruik gemaakt van zogenaamde «proven
technology». Apparatuur voor het nemen van vingerafdrukken wordt reeds
wereldwijd op grote schaal toegepast, onder meer bij grenspassages waar hoge
eisen worden gesteld aan betrouwbaarheid en snelheid. De systematiek voor
de identiteitsvaststelling is relatief eenvoudig, waardoor fouten in het systeem
minder snel kunnen voorkomen. Het bevat weinig verschillende gegevens (slechts
identificerende persoonsgegevens), heeft slechts een beperkt aantal functies
(identificeren en verifiëren) en slechts enkele interne regels (het waarborgen
van de koppeling tussen de personalia, vingerafdrukken en foto). Voor het
geval er zich toch een technische storing voordoet, wordt ervoor gezorgd dat
er procedures voorhanden zijn om het normale proces zo min mogelijk te verstoren.
Welke procedure ingezet moet worden, hangt ervan of er sprake is van een kortdurende
storing of een storing die veel tijd vergt om te verhelpen. Indien duidelijk
is dat de storing binnen het uur voorbij is, kunnen de politie en de Koninklijke
marechaussee de verdachte gedurende die tijd ophouden. Indien het er naar
uitziet dat de storing langer gaat duren, dient de identiteitsvaststelling
handmatig plaats te vinden door het visueel controleren van het identiteitsdocument
en, indien sprake is van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten,
het met inkt en papier afnemen van de vingerafdrukken. De vingerafdrukken
kunnen dan later, als de voorzieningen weer beschikbaar zijn, worden gecontroleerd
en gedigitaliseerd.Indien de technische voorzieningen binnen een penitentiaire inrichting
niet beschikbaar zijn, kan de veroordeelde alvast worden ingesloten en kan
de verificatie nadien plaatsvinden als de voorzieningen weer beschikbaar zijn.De rechterlijke macht is minder afhankelijk van de technische voorzieningen
ten aanzien van de vingerafdrukken omdat de verificatie van de identiteit
op een zitting in eerste instantie op basis van een kopie van het identiteitsdocument
en de foto in het dossier wordt uitgevoerd. Alleen bij twijfel over de identiteit
van de verschenen persoon, zal buiten de zittingszaal verificatie ofwel met
behulp van de vingerafdrukken ofwel aan de hand van een identiteitsdocument
plaatsvinden. Indien in die situatie de technische voorzieningen niet werken,
zal de zaak worden aangehouden of bij verstek worden afgedaan. De reclassering
kan, indien de voorzieningen niet beschikbaar zijn, terugvallen op het visueel
controleren van het identiteitsdocument en het controleren van de foto die
in het dossier beschikbaar is. Indien vervolgens twijfel rijst over de identiteit
kan de reclassering besluiten om een nieuwe afspraak te maken met de cliënt,
zodat de vingerafdrukken alsnog kunnen worden geverifieerd.6.5. Verificatie van de identiteit van verdachten
en veroordeelden door de functionarissen in de strafrechtsketenZoals in de vorige paragraaf is uiteengezet, begint de vaststelling van
de identiteit aan het begin van het strafrechtelijk traject (het eerste contactmoment).
In de praktijk is dat in de regel de staandehouding of aanhouding van de verdachte.
Vervolgens dient op een aantal nader te bepalen momenten de identiteit van
de verdachte of nadien veroordeelde met gebruikmaking van de eerder genomen
foto’s en vingerafdrukken te worden geverifieerd. Het gaat daarbij om
bijvoorbeeld het verhoor door een rechter, het onderzoek op de terechtzitting,
de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf of vrijheidsbenemende maatregel
en de uitvoering van een taakstraf. Indien de identiteitsvaststelling aan
het begin van de keten zorgvuldig is uitgevoerd, kunnen via deze latere verificaties
persoonsverwisselingen nagenoeg worden uitgesloten.In deze paragraaf worden de cruciale momenten in de strafrechtelijke procedure
en gedurende de tenuitvoerlegging van een vrijheidsbenemende ofbeperkende
straf en vrijheidsbenemende maatregel beschreven waarop verificatie van de
identiteit van een verdachte of veroordeelde van wezenlijk belang is.6.5.1. Verificatie van de identiteit tijdens verhoor
door een rechterlijk ambtenaarZoals uiteengezet is in paragraaf 5.1.1, hebben ambtenaren van politie,
aangesteld voor de uitvoering van de politietaak, opsporingsambtenaren van
de bijzondere opsporingsdiensten, buitengewoon opsporingsambtenaren en militairen
van de Koninklijke marechaussee, ingevolge artikel 8a van de Politiewet 1993
de bevoegdheid, voor zover dat redelijkerwijs noodzakelijk is voor de uitoefening
van hun taak, naar een identiteitsbewijs als bedoeld in artikel 1 van de Wet
op de identificatieplicht te vragen. Het past in de uitoefening van hun taak
dat zij voordat zij met het verhoren van de verdachte beginnen, hem vragen
zich te legitimeren. Verder hebben opsporingsambtenaren ingevolge dit wetsvoorstel
de plicht om bij verdachten wegens een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis
mogelijk is, altijd een of meer foto’s en vingerafdrukken te nemen.Een officier van justitie, een rechter-commissaris en een zittingsrechter
beschikken nog niet over de wettelijke bevoegdheid om verdachten te verzoeken
hun identiteitsbewijs te tonen. Wel is de voorzitter van de kamer die de strafzaak
behandelt, ingevolge artikel 273, eerste lid, Sv verplicht de personalia van
de aanwezige verdachte te controleren door hem te vragen naar zijn naam, voornamen,
geboortedatum en geboorteplaats, het adres waarop hij als ingezetene in de
basisadministratie persoonsgegevens staat ingeschreven en zijn verblijfplaats.
Het doel daarvan is vast te stellen of degene die als verdachte is verschenen,
de verdachte is die in de dagvaarding of oproeping wordt vermeld. De verdachte
is niet verplicht op de vragen naar de personalia te antwoorden. Indien
de aanwezige persoon aangeeft niet de verdachte te zijn of indien er twijfels
bestaan over de door hem opgegeven personalia, heeft de voorzitter thans geen
wettelijke bevoegdheid zelf de identiteit van de verdachte te verifiëren.
Een rechter moet echter uit een oogpunt van effectiviteit en de efficiëntie
van de rechtsgang en het gezag van de rechterlijke macht kunnen nagaan of
de voor hem verschenen persoon inderdaad de verdachte in de aanhangige strafzaak
is. Mede om die reden is het de bedoeling dat de foto van de verdachte van
wie in het kader van dit wetsvoorstel een foto is genomen, in het strafdossier
wordt opgenomen. Dat biedt de rechter in de raadkamer of op de terechtzitting
een middel om na te gaan of de voor hem verschenen persoon gelijkt op de foto
van de verdachte in het strafdossier. Echter, een enkele foto biedt soms onvoldoende
houvast om de identiteit van de verdachte te verifiëren. Dat geldt in
het bijzonder wanneer de verdachte behoort tot een andere etniciteit dan de
rechter of in de gevallen waarin de verdachte een op hem gelijkend familielid
heeft weten te bewegen zijn plaats in te nemen. Voor iemand die geconfronteerd
wordt met een persoon van een andere etniciteit, is het immers dikwijls lastig
de ene persoon van de andere te onderscheiden. Verder zal van personen op
wie een verdenking rust van een misdrijf waarvoor geen voorlopige hechtenis
is toegelaten, geen foto in het dossier worden opgenomen, omdat van hen bij
de aanhouding geen foto is genomen.Daarom is bezien welke aanvullende instrumenten nodig zijn. Daarbij is
mede gelet op de adviezen die zijn ontvangen van de Nederlandse Vereniging
voor Rechtspraak en de Raad voor de rechtspraak. In die adviezen wordt terughoudendheid
bepleit ten aanzien van het introduceren van door de rechter uit te voeren
onderzoekshandelingen in geval van een verhoor van de verdachte door een rechter.
Met name de Raad is, kort samengevat, van oordeel dat het uitvoeren van onderzoekshandelingen,
zoals het nemen van vingerafdrukken, niet past bij de taak van de rechter,
en dat een verplichte routinematige verificatie van vingerafdrukken bij een
verhoor door een rechter geen belangrijke toegevoegde waarde heeft maar wel
leidt tot lastige complicaties. Aannemelijk is dat in beginsel diegene veroordeeld
wordt die als verdachte respectievelijk veroordeelde in het vonnis vermeld
is. Als de aanduiding van de veroordeelde in het vonnis dezelfde is als de
aanduiding van de verdachte in de dagvaarding, terwijl op de zitting in werkelijkheid
een ander is verschenen zonder dat dit is opgemerkt, richt de tenuitvoerlegging
zich dus op degene die in de dagvaarding en het vonnis als verdachte is aangemerkt.
Ervan uitgaande dat dat ook degene is die oorspronkelijk als verdachte is
aangemerkt en aangehouden, treft de tenuitvoerlegging dan dus uiteindelijk
toch de juiste persoon. Wel kunnen er complicaties optreden rond het instellen
van en de behandeling in hoger beroep (en cassatie), indien daar alsnog vragen
rijzen over de identiteit van degene die in eerste aanleg als (vermeende)
verdachte aanwezig was. Deze stand van zaken onderstreept uiteraard het belang
van een goede identiteitsvaststelling in het vooronderzoek, maar relativeert
tegelijk het belang van mogelijke persoonsverwisselingen op de terechtzitting.
Bovendien biedt een terechtzitting naar haar aard geen gelegenheid om veel
aandacht te besteden aan de identiteit van de verschenen persoon. Een rechter
die twijfelt aan de identiteit van de voor hem verschenen persoon zal ten
slotte niet veel anders kunnen doen dan de zaak in handen stellen van de parketpolitie
voor nader onderzoek. In het wetsvoorstel is daarom gekozen voor de volgende
systematiek. Aan de verplichting van de rechter, zoals neergelegd in artikel
273, eerste lid, Sv, om de verschenen verdachte te vragen naar diens personalia
wordt niets veranderd. Toegevoegd wordt de bevoegdheid van de rechter om bij
twijfel over de identiteit van de voor hem verschenen persoon zijn identiteit
primair te laten verifiëren met behulp van vingerafdrukken en secundair
met behulp van een identiteitsbewijs, indien van hem in de desbetreffende
strafzaak of in een eerdere strafzaak niet eerder vingerafdrukken
zijn genomen. Deze laatste activiteit zal worden uitgevoerd buiten de zittingzaal.
Voor verdachten die vanuit detentie worden aangevoerd, zal het probleem zich
nauwelijks voordoen: zij worden door de Dienst Justitiële Inrichtingen
aangevoerd vanuit een penitentiaire inrichting (waar hun identiteit overeenkomstig
dit wetsvoorstel gedegen is bepaald) en komen vanaf binnenkomst in het gerechtsgebouw
naar de zittingszaal via een gesloten circuit. In de praktijk zullen zich
dus naar verwachting alleen bij verdachten die niet in detentie zitten, complicaties
kunnen voordoen met betrekking tot de identiteit. Het is dan aan de parketpolitie
om, indien de rechter twijfelt aan de identiteit van de voor hem verschenen
persoon, op verzoek van de rechter het nadere identiteitsonderzoek uit te
voeren. Complicaties op de zitting (tijdverlies, aanhouding of schorsing van
de zitting en ordeverstorende incidenten) worden aldus vermeden, de rechter
wordt niet belast met het uitvoeren van onderzoekshandelingen en de werklastconsequenties
en investeringen blijven beperkt.Overigens kan de twijfel over de identiteit van de verschenen persoon
voor de rechtbank wellicht ook aanleiding zijn om verstek te verlenen en de
zaak op die voet te behandelen. De rechtbank zou kunnen overwegen dat zij
niet heeft kunnen vaststellen of de verschenen persoon de verdachte is die
in de tenlastelegging is vermeld, en derhalve niet heeft kunnen bepalen of
de verdachte op de terechtzitting is verschenen. Bij haar beslissing zal de
rechtbank uiteraard het belang bij een voortvarende afhandeling van de zaak
(dienen) af (te) wegen tegen andere belangen, zoals de complicaties die zich
kunnen voordoen bij de tenuitvoerlegging van een bij verstek gewezen vonnis.De nieuwe bevoegdheden zullen ook van toepassing zijn in vergelijkbare
situaties als de behandeling van een strafzaak door de rechtbank. Voor een
aantal van die situaties is geen wetswijziging nodig omdat artikel 273, eerste
lid, juncto het voorgestelde artikel 27a Sv automatisch van overeenkomstige
toepassing zijn. Het betreft hier: verzet tegen een strafbeschikking (artikel
257f, derde lid, Sv), een rechtsgeding voor de politierechter (artikel 367
Sv), een rechtsgeding voor de kantonrechter (artikel 398 Sv), een rechtsgeding
voor het gerechtshof (artikel 415 Sv), een rechtsgeding voor de kinderrechter
(artikel 499, eerste lid, Sv), de behandeling van een vordering tot toepassing
van de artikelen 38b, 38c, 38i of 38k Sr (artikel 509m, eerste lid, Sv),
de behandeling van een vordering tot plaatsing in een inrichting voor stelselmatige
daders (artikel 509dd, tweede lid, Sv), een ontnemingsprocedure (artikel 511d,
eerste lid, Sv), een rechtsgeding tot herkenning van een veroordeelde of een
andere gevonniste persoon (artikel 581, eerste lid, Sv) en behandeling van
een vordering tot tenuitvoerlegging vonnis of arrest bij niet-naleving voorwaarden
(artikel 14i, vierde lid, Sr). In een aantal andere situaties waarin het van
belang is dat de rechter weet of de juiste persoon op de zitting is verschenen,
is wel wetswijziging vereist. Het gaat hier om uiteenlopende verhoorsituaties,
zoals het verhoor van een persoon wiens vervolging wordt verlangd (artikel
12, tweede lid, Sv), van het verhoor van een verdachte in een raadkamerprocedure
(artikel 23, tweede lid, Sv), van een verdachte tegen wie de officier van
justitie een strafbeschikking als bedoeld in artikel 257c, eerste lid, Sv
wenst uit te vaardigen, van een ter beschikking gestelde tegen wie uitvaardiging
van een last tot overbrenging ter observatie in een psychiatrisch ziekenhuis
wordt overwogen (artikel 509o, vijfde lid) of van degene op wie een verzoek
tot strafvervolging van een buitenlandse autoriteit betrekking heeft (552aa,
tweede lid, Sv). Om het vaststellen van de identiteit in deze verhoorsituaties
mogelijk te maken wordt voorgesteld in het Wetboek van Strafvordering en het
Wetboek van Strafrecht twee typen wijzigingen aan te brengen. Allereerst wordt
een artikel 29a in het Wetboek van Strafvordering (zie artikel I, onder E,
van het wetsvoorstel) ingevoegd. Deze algemene bepaling ziet op
alle situaties waarin een verdachte wordt gehoord en verschaft de bevoegde
verhorende autoriteit in combinatie met het voorgestelde artikel 27a Sv instrumenten
om de identiteit van de verdachte te achterhalen die gelijk zijn aan de instrumenten
die zijn vastgelegd in artikel 273, eerste lid, Sv. Verder wordt in artikel
I, onder A en X, in die bepalingen uit het Wetboek van Strafvordering die
betrekking hebben op verhoorsituaties die verwantschap vertonen met die waarin
een verdachte wordt gehoord, artikel 273, eerste lid, Sv van overeenkomstige
toepassing verklaard als gevolg waarvan de instrumenten ter identiteitsvaststelling
uit het voorgestelde artikel 27a Sv eveneens van toepassing zijn. Hierbij
valt te denken aan het verhoor van een ter beschikking gestelde of degene
op wie een verzoek tot strafvervolging van een buitenlandse autoriteit betrekking
heeft.6.5.2. Verificatie van de identiteit in penitentiaire
inrichtingen, inrichtingen voor verpleging van ter beschikking gestelden en
justitiële jeugdinrichtingenZoals in paragraaf 5.1.2 is beschreven, bevatten artikel 28 van de
Penitentiaire beginselenwet, artikel 22 van de Beginselenwet verpleging ter
beschikking gestelden en artikel 33 van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen
reeds de wettelijke grondslag voor het treffen van identificatiemaatregelen
en het vragen van een identiteitsbewijs. Bij de artikelen VI, onder B, VII,
onder A, en VIII van dit wetsvoorstel worden de genoemde bepalingen uit de
beginselenwetten aangepast.In de eerste plaats voorzien de bepalingen erin dat van iedereen die wordt
ondergebracht in een inrichting de vingerafdrukken worden genomen. De afname
van de vingerafdrukken geschiedt derhalve ongeacht de titel waarop iemand
in een inrichting wordt opgenomen. Ook iemand die in een penitentiaire inrichting
zijn vervangende hechtenis dient te ondergaan omdat hij de hem opgelegde administratieve
sanctie, hem opgelegd krachtens de Wet administratiefrechtelijke handhaving
verkeersvoorschriften, niet heeft voldaan, dient zijn vingerafdrukken af te
staan. Hiermee wordt aangesloten bij de huidige systematiek van de genoemde
bepalingen op grond waarvan van iedereen vingerafdrukken kunnen worden genomen.
Deze vingerafdrukken worden opgeslagen in een centrale vingerafdrukkendatabank
van de Dienst Justitiële Inrichtingen. In die databank worden de vingerafdrukken
van alle gedetineerden die in de inrichtingen zijn ondergebracht, verwerkt.
Deze databank wordt gebruikt voor de verificatie van de identiteit van gedetineerden
en ter beschikking gestelden binnen de inrichting.Voor het verifiëren binnen de inrichting wordt geen gebruik gemaakt
van HAVANK en wel om de volgende redenen. Het interne proces binnen de inrichtingen
verlangt een databank die met een hoge snelheid vele vergelijkingen aankan.
Voorafgaand aan en na afloop van het bezoek dienen binnen een paar minuten
veel gedetineerden geverifieerd te kunnen worden met behulp van hun vingerafdrukken.
Vertragingen op dat punt leiden tot onrust en mogelijk tot risicovolle situaties.
Immers, iedere minuut die een gedetineerde kwijtraakt aan verificatie, gaat
af van zijn bezoektijd. Als de databank op het eigen netwerk staat en in eigen
beheer is, kunnen de vergelijkingen sneller worden uitgevoerd omdat het aantal
vingerafdrukken van de inrichtingenpopulatie vele malen lager ligt dan de
vingerafdrukken van alle justitiabelen in HAVANK. Bovendien wordt met een
eigen databank voor de inrichtingen voorkomen dat er onnodige netwerkschakels
zijn die uit kunnen vallen en die tot vertragingen in het verificatieproces
kunnen leiden. Voorts verlangt het interne proces dat van alle gedetineerden
vingerafdrukken voor verificatie beschikbaar zijn, niet alleen van de personen
die op strafrechtelijke titel in een inrichting verblijven. Om al deze redenen
is – anders dan de Raad van Hoofdcommissarissen adviseert – een
eigen vingerafdrukkendatabank voor de penitentiaire inrichtingen
wenselijk en noodzakelijk. Wel kan worden ingestemd met het advies van deze
Raad dat bij het voor de eerste maal insluiten van personen die op een strafrechtelijke
titel in een inrichting verblijven de identiteit op HAVANK geverifieerd dient
te worden. De procedures en de voorzieningen voorzien hierin.In de tweede plaats regelen de artikelen 28, 22 en 33 van de beginselenwetten
dat de identiteit van de (jeugdige) gedetineerden en de ter beschikking gestelden
wordt geverifieerd.In de praktijk betekent dit dat, zoals in de rest van de strafrechtsketen,
de verificatie primair geschiedt door een vergelijking van de vingerafdrukken
van de veroordeelde indien zijn vingerafdrukken reeds eerder op grond van
het Wetboek van Strafvordering zijn genomen en in HAVANK zijn verwerkt. Indien
het een persoon betreft die in vreemdelingenbewaring wordt geplaatst in een
penitentiaire inrichting of een inrichting voor jeugdigen, worden zijn vingerafdrukken
vergeleken met de vingerafdrukken die zijn opgeslagen in de Basisvoorziening
Vreemdelingen. Uit de on-line vergelijking van zijn vingerafdrukken kan blijken
dat hij de juiste persoon is. Het resultaat van die vergelijking kan echter
ook zijn dat hij een ander is dan wel dat zijn vingerafdrukken niet in HAVANK
of de Basisvoorziening Vreemdelingen voorkomen. In de situatie dat degene
die zich heeft gemeld, niet de verwachte persoon is, wordt van het negatieve
resultaat van de verificatie melding gemaakt aan het openbaar ministerie,
als verantwoordelijke voor de tenuitvoerlegging. De officier van justitie
beslist over verdere stappen; in de regel zal dit inhouden dat een nader identiteitsonderzoek
moet worden ingesteld. In de situatie dat de vingerafdrukken van betrokkene
niet in HAVANK voorkomen, is hij op grond van dit wetsvoorstel verplicht een
identiteitsbewijs als bedoeld in artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht
te tonen met behulp waarvan kan worden vastgesteld of hij degene is die hij
aangeeft te zijn. Deze tweede stap bestaat uit het controleren van de gegevens
op het identiteitsbewijs alsmede het vergelijken van de foto op het identiteitsbewijs
met het gelaat van de verschenen persoon. Bij de controle van het identiteitsbewijs
wordt gebruik gemaakt van een documentscanner. Indien het identiteitsbewijs
echt, eigen, geldig en gekwalificeerd is, is de verificatie geslaagd. Indien
iemand geen dan wel twijfelachtige of valse papieren toont, is hij verdachte
van overtreding van artikel 447e Sr dan wel artikel 225 Sr of artikel 231
Sr en zal hij worden overgedragen aan de politie voor toepassing van de maatregelen
ter identificatie op grond van het voorgestelde artikel 55c Sv.In dit wetsvoorstel is geregeld dat in ieder type inrichting de identiteit
bij de eerste opname in de inrichting en bij de tenuitvoerlegging van een
bevel als bedoeld in artikel 2, eerste lid, aanhef, van de Wet DNA-onderzoek
bij veroordeelden wordt gecontroleerd. Voor de argumentatie voor het verifiëren
van de identiteit bij het afnemen van celmateriaal ten behoeve van DNA-onderzoek
wordt verwezen naar paragraaf 6.5.7. Bij personen die in een penitentiaire
inrichting verblijven of in een justitiële jeugdinrichting die geen behandelinrichting
is, zal de identiteit ook nog worden geverifieerd bij ieder ander moment van
binnenkomst dan de eerste opname, het verlaten van de inrichting en voorafgaand
aan en na afloop van bezoek. In het wetsvoorstel bestaat hierop één
uitzondering. De identiteit van een (jeugdige) gedetineerde behoeft niet te
worden vastgesteld voorafgaand aan en na afloop van bezoek, indien op hem
voortdurend en persoonlijk toezicht wordt gehouden. Indien op een gedetineerde één
op één toezicht wordt gehouden, is persoonsverwisseling immers
nagenoeg uitgesloten.Extra controle van de identiteit bij ieder ander moment van binnenkomst
dan de eerste opname is in een inrichting voor verpleging van ter beschikking gestelden en een justitiële jeugdinrichting die een behandelinrichting
is, niet nodig, omdat de kans op persoonsverwisseling als verwaarloosbaar
wordt ingeschat. Het wordt verder niet voorstelbaar geacht dat iemand in de
plaats van een ander in een tbs-inrichting of een behandelinrichting voor
jeugdigen wil verblijven, omdat een stoornis niet gemakkelijk te veinzen is
en van tevoren niet duidelijk is wanneer iemand weer op vrije voeten komt.
Tbs zou zelfs levenslang kunnen duren. Persoonsverwisseling in een later stadium
dan bij de eerste opname in de inrichting is niet aan de orde omdat het personeel
de patiënten vanwege de intensieve behandelrelatie en het vaak langdurige
verblijf goed kent. Met het beperken van de verificatie tot de eerste opname
wordt tevens tegemoet gekomen aan het advies van de Raad voor Strafrechtstoepassing
en Jeugdbescherming. De Raad onderschrijft in zijn advies de noodzaak om bij
opname in en bij het definitieve vertrek uit de inrichting de identiteit te
verifiëren. Het tussentijds verifiëren van de identiteit, zoals
voor en na bezoek, verlof of andere kortdurende vrijheden is echter onnodig,
frustreert de verlof- en vrijhedenpraktijk en legt een disproportionele last
op aan de tbs-inrichtingen, aldus de Raad. Anders dan in het oorspronkelijke
wetsvoorstel was voorgesteld, is er in dit wetsvoorstel van afgezien om ook
bij het definitieve vertrek uit de inrichting de identiteit te controleren,
omdat betrokkene bij zijn vertrek door een van zijn begeleiders tot aan de
buitendeur wordt gebracht. De kans op persoonsverwisseling is in die fase
dan ook nagenoeg nihil.6.5.3. Verificatie van de identiteit in psychiatrische
ziekenhuizenJaarlijks worden ongeveer 500 personen met een strafrechtelijke titel
in psychiatrische ziekenhuizen opgenomen1. Het
gaat hier om uiteenlopende categorieën van personen. Er zijn verdachten
of veroordeelden wier geestelijke gezondheid tijdens het verblijf in een justitiële
inrichting noodzaakt tot overplaatsing naar een psychiatrisch ziekenhuis (zie
artikel 15, vijfde lid, van de Penitentiaire beginselenwet, artikel 14, eerste
lid, van de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden en artikel
16, zesde lid, van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen). In
een psychiatrisch ziekenhuis verblijven echter vooral personen die daar direct
op basis van een strafrechtelijke titel worden geplaatst, zoals veroordeelden
met een strafrechtelijke last tot plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis
(artikel 37, eerste lid, Sr) of veroordeelden tot tbs met dwangverpleging
(artikel 37b, eerste lid, Sr), alsmede personen met wier toestemming opname
in zo’n inrichting op grond van een voorwaarde geschiedt, bijvoorbeeld
verdachten van wie de voorlopige hechtenis is geschorst onder de voorwaarde
van opname in een psychiatrisch ziekenhuis (artikel 80, eerste lid, Sv).Ten aanzien van personen die met een strafrechtelijke titel in een psychiatrisch
ziekenhuis zijn geplaatst, draagt de Minister van Justitie medeverantwoordelijkheid.
Deze medeverantwoordelijkheid komt tot uitdrukking in de artikelen 51 en 52
van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen. De Minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport handelt in overeenstemming met de Minister
van Justitie ten aanzien van de uitvoering van het bij of krachtens de Wet
bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen bepaalde, voor zover
het personen betreft waarvoor de Minister van Justitie medeverantwoordelijkheid
draagt. Bij die medeverantwoordelijkheid past de zorg voor een deugdelijke
en betrouwbare identiteitsvaststelling van de personen die vanuit het strafrechtelijk
circuit in een psychiatrisch ziekenhuis worden geplaatst. Alhoewel verwacht
mag worden dat in geval van plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis niet
snel persoonsverwisseling zal plaatsvinden omdat een psychische stoornis niet
gemakkelijk te veinzen is en een ander niet snel – al dan niet tegen
betaling – de plaats van een justitiabele in een psychiatrisch
ziekenhuis zal innemen, vereist niettemin de zorgvuldigheid dat onomstotelijk
wordt vastgesteld dat de persoon die zich meldt of wordt gebracht bij een
psychiatrisch ziekenhuis, ook degene is ten aanzien van wie de strafrechtelijke
(over)plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis geldt. Deze gedachte sluit
aan bij de verplichting voor de psychiatrische ziekenhuizen om de identiteit
van de aan hun zorg toevertrouwde cliënt te controleren. Deze plicht
ligt vast in de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en de Ziekenfondswet
en in het voorstel van Wet gebruik burgerservicenummer in de zorg (zie de
artikelen 5 en 61 ). De introductie van het gebruik
van vingerafdrukken bij de verificatie van justitiabelen in psychiatrische
ziekenhuizen en de verplichte medewerking aan de verificatie door hen, zoals
in het voorgestelde artikel 51a van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische
ziekenhuizen (zie artikel X van dit wetsvoorstel) wordt voorgesteld, zullen
de lasten die voor psychiatrische ziekenhuizen nu al verbonden zijn aan de
identificatie van de aan hun zorg toevertrouwde cliënt, naar verwachting
alleen maar verlichten. Zodra de justitiabele een vinger op de vingerafdrukkenscan
heeft neergelegd, kan namelijk aan de hand van een foto met bijbehorende NAW-gegevens
die aan de andere kant van de vingerafdrukkenscan verschijnen, direct worden
gezien of betrokkene degene is die opgenomen dient te worden.Daartegen zou kunnen worden aangevoerd dat als gevolg van de verplichte
verificatie van justitiabelen in een psychiatrisch ziekenhuis deze personen
op een andere manier worden behandeld dan de personen die daar met een civielrechtelijke
titel verblijven. Die ongelijke behandeling is echter gerechtvaardigd omdat
de ene patiënt op grond van een strafrechtelijke titel opgenomen is en
de andere patiënt niet. In de verdenking wegens een ernstig misdrijf
als gevolg waarvan voorlopige hechtenis is bevolen of de veroordeling wegens
een ernstig misdrijf waarbij een vrijheidsbenemende straf of strafrechtelijke
maatregel is opgelegd, ligt de legitimatie besloten om tijdens de tenuitvoerlegging
van de vrijheidsontneming of sanctie, maatregelen te nemen die gericht zijn
op de verificatie van de verdachte of veroordeelde die in een psychiatrisch
ziekenhuis wordt opgenomen.De adviezen van GGZ Nederland, de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming
en de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak over het oorspronkelijke wetsvoorstel
en gesprekken met GGZ Nederland, alsmede met een aantal behandelaars en patiënten
uit GGZ-instellingen hebben ertoe geleid dat de identiteit van een justitiabele
slechts bij de eerste opname in het psychiatrisch ziekenhuis zal worden geverifieerd,
en niet ook tijdens andere momenten. Hiervoor kunnen dezelfde argumenten worden
aangevoerd als in paragraaf 6.5.2 ten aanzien van personen die in een
tbs-inrichting of een justitiële behandelinrichting voor jeugdigen zijn
gehanteerd. Als extra argumenten gelden hier nog dat patiënten met een
strafrechtelijke titel met enige regelmaat in een zeer open setting verblijven
en dat zij gelijktijdig met patiënten met een civielrechtelijke titel
bijvoorbeeld in dezelfde ruimte zijn of buitenshuis dezelfde bewegingsvrijheid
kunnen hebben. De verwachting bestaat dat het de onderlinge verhoudingen negatief
zal beïnvloeden, indien de eerste groep wel telkens op hun identiteit
zou worden gecontroleerd en de laatste niet.Het controleren van de identiteit, ook als dat gebeurt met behulp van
vingerafdrukken, raakt naar mijn mening, anders dan GGZ Nederland stelt, de
vertrouwensrelatie tussen behandelaar en patiënt niet. Het is immers
de bedoeling dat de identiteit direct bij de eerste opname door niet-behandelend
personeel van de inrichting wordt geverifieerd, dus nog voordat hij met een
behandelaar in aanraking is geweest. Adequate voorlichting over nut en noodzaak
van de maatregel vanuit de inrichting aan de patiënt, zal ongetwijfeld
bijdragen aan begrip bij de patiënt alsmede het besef dat
identiteitsvaststelling niet zijn behandeling betreft maar louter een administratieve
handeling is. Dat de patiënt nu eenmaal een strafrechtelijke achtergrond
heeft, is een realiteit en dat dit bepaalde – in dit geval administratieve –
gevolgen heeft eveneens.6.5.4. Verificatie van de identiteit bij reclasseringsinstellingenIngevolge artikel 8 van de Reclasseringsregeling 1995 heeft de reclassering
drie kerntaken. In de eerste plaats verleent de reclassering hulp en steun
aan verdachten en veroordeelden, bijvoorbeeld in geval van oplegging van een
bijzondere voorwaarde door een rechter of officier van justitie. In de tweede
plaats doet de reclassering onderzoek met betrekking tot verdachten en veroordeelden
ten behoeve van beslissingen die dienen te worden genomen over de vervolging
en brengt voorlichtingsrapporten daarover uit. Voorlichtingsrapporten kunnen
op diverse momenten in de strafrechtelijke procedure worden aangevraagd. Zo
kan de officier van justitie op grond van artikel 147 Sv de reclassering in
het belang van het onderzoek in strafzaken opdracht geven tot het opstellen
van een voorlichtingsrapport. In de derde plaats heeft de reclassering tot
taak de uitvoering van de taakstraf (werkstraf of leerstraf of een combinatie
van beide straffen) en, voor zover daarvoor in aanmerking komend, van andere
rechterlijke beslissingen voor te bereiden en te begeleiden, alsmede daarop
toezicht te houden en daarover aan de bevoegde autoriteit informatie te verschaffen.Met het oog op een goede uitvoering van deze drie taken is het van belang
dat de reclasseringsinstelling mogelijkheden heeft om na te gaan of degene
ten aanzien van wie zij onderzoek doen, aan wie zij hulp en steun bieden of
die zij begeleiden bij de tenuitvoerlegging van de rechterlijke beslissing
ook de persoon is die onderzocht dient te worden dan wel aan wie hulp en steun
dient te worden geboden. De geloofwaardigheid van de rechtsstaat vereist bijvoorbeeld
dat de justitiabele zelf zijn taakstraf ondergaat en wordt begeleid.Verificatie van de identiteit van een verdachte of veroordeelde door de
reclassering is alleen maar nodig voor zover zij haar werkzaamheden verricht
buiten een politiebureau of een inrichting. Indien de verdachte is ingesloten
in een politiecel of in bijvoorbeeld een penitentiaire inrichting verblijft,
is de politie respectievelijk de directeur van de inrichting verplicht zorg
te dragen voor een juiste identiteitsvaststelling van betrokkene. Zo is verificatie
door de reclassering niet aan de orde indien de reclassering tijdens de inverzekeringstelling
de verdachte zogenaamde vroeghulp biedt of in het geval dat zij betrokken
is bij het forensisch psychiatrisch toezicht in de fase van het proefverlof
van een ter beschikking gestelde. In het laatste geval is de inrichting voor
verpleging van de ter beschikking gestelde namelijk voor het toezicht en de
identiteitsvaststelling verantwoordelijk (zie artikel 54a van het Reglement
verpleging ter beschikking gestelden).Binnen de werkzaamheden die de reclassering buiten een politiebureau of
een inrichting verricht, zijn – zo onderschrijven Reclassering Nederland,
de Stichting Verslavingszorg GGZ en het Leger des Heils, Jeugdzorg en Reclassering –
vele momenten te onderscheiden waarop het van belang is dat reclasseringsmedewerkers
de identiteit van de verdachte of de veroordeelde verifiëren. Zo verleent
de reclassering op verschillende momenten hulp en steun, onder meer bij de
naleving van de voorwaarden die aan de schorsing van de voorlopige hechtenis
zijn verbonden (artikel 80, eerste lid, Sv) of van de voorwaarden die zijn
opgelegd bij een voorwaardelijke veroordeling (artikel 14d, tweede lid, Sr),
aan veroordeelden aan wie vervroegde invrijheidstelling is verleend (artikel
16 Sr), bij de uitvoering van de hem opgelegde taakstraf (artikel 22k Sr)
en bij de naleving van de voorwaarden die ten aanzien van het gedrag van de
ter beschikking gestelde zijn gesteld in geval van terbeschikkingstelling
met voorwaarden (artikel 38, eerste lid, Sr). Verder geeft de reclassering
op een aantal momenten advies, bijvoorbeeld ten aanzien van de ter beschikking
gestelde van wie de verpleging voorwaardelijk beëindigd is (artikel 509o,
derde lid, Sv).Buiten het politiebureau of een inrichting vindt het eerste contact van
de justitiabele – bijvoorbeeld in het kader van de naleving van een
straat- of een stadionverbod – met de reclassering op een van de kantoren
van een reclasseringsinstelling plaats. Het is de bedoeling dat tijdens dat
eerste contactmoment de identiteit van de betrokkene wordt geverifieerd. Hiervoor
wordt verwezen naar de artikelen I, onder J, K, M, P en Q, II, onder B, D,
F, H tot en met K en O, VI, onder A, en VII, onder B en C. Verificatie is
niet noodzakelijk indien het eerste contactmoment in een politiebureau of
inrichting tot stand is gekomen en de reclasseringsmedewerker die toen contact
heeft gehad, de justitiabele ook nu weer begeleidt. Verificatie geschiedt
ten aanzien van diegene van wie reeds vingerafdrukken in HAVANK bekend zijn,
primair door het afnemen van een vingerafdruk en het on-line vergelijken daarvan
met HAVANK. Binnen enkele seconden komt het antwoord of de aangeboden combinatie
van vingerafdrukken en SKN in HAVANK bekend is. Indien dat het geval is, is
de verificatie geslaagd. In alle andere gevallen wordt van het niet slagen
van de verificatie melding gemaakt aan het openbaar ministerie, als verantwoordelijke
voor de tenuitvoerlegging. De officier van justitie beslist over verdere stappen;
in de regel zal dit inhouden dat een nader identiteitsonderzoek moet worden
ingesteld. In het geval dat de vingerafdrukken van de justitiabele niet in
HAVANK zijn opgeslagen, geschiedt – zo kan mede in reactie op een opmerking
daarover van de Nederlandse Orde van Advocaten worden opgemerkt – de
verificatie door het controleren van het identiteitsdocument. De medewerker
vergelijkt de personalia in het document met de personalia van degene ten
aanzien van wie een onderzoek moet worden ingesteld, een taakstraf moet worden
tenuitvoergelegd dan wel aan wie hulp en steun verleend moet worden. Tevens
vergelijkt hij de foto in het document met het gelaat van de betrokkene. Indien
een en ander klopt en het document is gecontroleerd met behulp van een documentscanner,
is de verificatie geslaagd; in alle andere gevallen wordt van het niet slagen
van de verificatie melding gemaakt aan het openbaar ministerie. Van het identiteitsbewijs
wordt een kopie gemaakt, die gevoegd wordt in het dossier van de reclassering.In een aantal gevallen is verificatie van de identiteit op het kantoor
van de reclassering onvoldoende. Zo is bijvoorbeeld bij de uitvoering van
een taakstraf het risico aanwezig dat de justitiabele na een geslaagde verificatie
bij de reclassering alsnog – al dan niet tegen betaling – een
ander in zijn plaats de hem opgelegde taakstraf laat ondergaan. Om dat risico
zo klein mogelijk te laten zijn, zal de reclassering allereerst aan de organisatie
waar de taakstraf wordt uitgevoerd, een foto van de justitiabele, afkomstig
uit de strafrechtsketendatabank of van het identiteitsbewijs, verstrekken,
alsmede zijn NAW-gegevens. Met behulp van die persoonsgegevens kan de betrokken
organisatie nagaan of degene die zich bij haar meldt, ook de justitiabele
is die verwacht wordt. In aanvulling daarop is het de bedoeling dat de reclassering
de plaatsen bezoekt waar de justitiabelen hun straf ondergaan en daar steekproefsgewijs
hun identiteit verifieert. Indien de vingerafdrukken van de veroordeelde reeds
in HAVANK zijn verwerkt, zal zijn identiteit met behulp van zijn vingerafdrukken
worden gecontroleerd. Daarvoor zal gebruik worden gemaakt van mobiele apparatuur.
In het geval dat zijn vingerafdrukken niet in HAVANK zijn opgeslagen, zal
zijn identiteit worden geverifieerd door controle van zijn identiteitsdocument. In reactie op een vraag van Reclassering Nederland, de Stichting Verslavingszorg
GGZ en het Leger des Heils, Jeugdzorg en Reclassering kan worden opgemerkt
dat er van is afgezien om de verdachte en de veroordeelde in dit wetsvoorstel
de verplichting op te leggen om medewerking te verlenen aan het nemen van
zijn vingerafdrukken of te verplichten zijn identiteitsbewijs te tonen. Een
dergelijke verplichting is niet nodig omdat in de bij het Wetboek van Strafvordering
of het Wetboek van Strafrecht genoemde gevallen waarin het van belang is dat
de justitiabele zijn vingers op een daarvoor bestemd apparaat plaatst of zich
tegenover een reclasseringsmedewerker legitimeert en dat weigert, daarvan
melding wordt gedaan aan de officier van justitie omdat hij niet aan de voorwaarden,
hem opgelegd ter uitvoering van een bevel of sanctie heeft voldaan.Tot slot verdient vermelding dat op dit moment een pilot «elektronische
meldingsplicht door stemherkenning» onder leiding van het openbaar ministerie
loopt1. Deze pilot heeft tot doel te achterhalen
of een strafrechtelijk stadionverbod met meldplicht dat als bijzondere voorwaarde
bij een voorwaardelijke veroordeling kan worden opgelegd, kan worden gehandhaafd
met behulp van stemherkenning.Indien de resultaten van de pilot positief zijn en besloten wordt de meldplicht
met stemherkenning landelijk in te voeren, zal de verhouding tussen verificatie
van de veroordeelde overeenkomstig de procedure van dit wetsvoorstel en verificatie
met behulp van de stem als volgt zijn. Nadat op het kantoor van de reclassering
de identiteit van de betrokkene is geverifieerd aan de hand van zijn vingerafdrukken
of identiteitsdocument, op de wijze zoals hierboven is beschreven, wordt aanvullend
ten behoeve van de meldplicht een opname van de stem gemaakt. De reclassering
gebruikt deze opname om op afstand te kunnen controleren of de persoon die
zich telefonisch via de daarvoor voorgeschreven apparatuur ten tijde van een
bepaalde voetbalwedstrijd moet melden, degene is op wie het stadionverbod
en de meldingsplicht van toepassing zijn.6.5.5. Verificatie van de identiteit bij de raad
voor de kinderbeschermingDe raad voor de kinderbescherming voert een gedeelte van zijn werkzaamheden
uit binnen een inrichting. Verificatie van de identiteit van een jeugdige
veroordeelde door de raad voor de kinderbescherming is dan niet nodig omdat
ingevolge het voorgestelde artikel 33 van de Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen (zie artikel VIII van dit wetsvoorstel) op de directeur
van de inrichting de verplichting rust voor een deugdelijke en betrouwbare
identiteitsvaststelling van de jeugdige te zorgen. Een voorbeeld daarvan is
de situatie dat de raad ingevolge artikel 77s, achtste lid, Sr gevraagd wordt
advies uit te brengen over de voorwaardelijke of onvoorwaardelijke beëindiging
van de maatregel van plaatsing in een inrichting voor jeugdigen. Voor zover
de raad zijn werkzaamheden uitvoert buiten een inrichting, is verificatie
van de identiteit van de jeugdige veroordeelde – in overeenstemming
met het advies van de raad voor de kinderbescherming – slechts noodzakelijk
in geval van de voorbereiding en ondersteuning van de tenuitvoerlegging van
de aan een jeugdige veroordeelde opgelegde taakstraf (artikel 77o, eerste
lid, Sr). Verificatie van zijn identiteit zal in die situatie overeenkomstig
de procedure geschieden die een reclasseringsinstelling volgt bij de identiteitsvaststelling
van een verdachte of veroordeelde en die beschreven is in paragraaf 6.5.4
(zie artikel II, onder L). Op advies van de raad voor de kinderbescherming
zal verificatie van de identiteit van een jeugdige taakgestrafte niet beperkt
blijven tot het moment waarop hij zich voor het eerst bij het kantoor van
een vestiging van de raad voor de kinderbescherming meldt. Ook bij de organisatie
waar de jeugdige de taakstraf ondergaat, zal wederom zijn identiteit
worden geverifieerd. Dat zal plaatsvinden conform de procedure die in paragraaf 6.5.4
beschreven is ten aanzien van meerderjarige taakgestraften.Verificatie van de identiteit van de jeugdige is niet relevant in de omstandigheid
dat de raad een gesprek heeft met een verdachte teneinde – ingevolge
artikel 494, eerste of vierde lid, Sv of artikel 498 Sv – aan de officier
van justitie, de rechter-commissaris of het gerecht advies te kunnen uitbrengen
over de persoonlijkheid en de levensomstandigheden van de verdachte en het
gaat om een gesprek met een verdachte die zich niet in voorlopige hechtenis
bevindt of niet in een psychiatrisch ziekenhuis, bedoeld in artikel 509f Sv,
of een inrichting tot klinische observatie verblijft. Verificatie van de identiteit
voorafgaand aan het gesprek is overbodig omdat daarbij in de regel de ouders
aanwezig zijn en het derhalve niet aannemelijk is dat met de identiteit van
de jongere gefraudeerd wordt.6.5.6. Verificatie van de identiteit bij de Halt-bureausArtikel 77e Sr biedt een handvat om verdachten in de leeftijd tussen de
12 en 18 jaar die strafbare feiten van betrekkelijk geringe ernst hebben gepleegd,
buiten het strafrechtelijk circuit te houden. Dit artikel maakt het mogelijk
dat aan jeugdige verdachten die zijn aangehouden voor het plegen van een strafbaar
feit als bedoeld in het Besluit aanwijzing Halt-feiten en die voldoen aan
de criteria uit de Aanwijzing Halt-afdoening van het College van procureurs-generaal
(Stcrt. 2004, 215), onder verantwoordelijkheid van de officier van justitie
een buiten-justitiële afdoening, de zogenaamde Halt-afdoening, kan worden
aangeboden. Een dergelijk aanbod kan ook worden gedaan aan verdachten van
18 tot 21 jaar die samen met een of meer verdachten onder de 18 jaar een strafbaar
feit hebben gepleegd. Een Halt-bureau ziet erop toe dat betrokkene zich houdt
aan de afspraken die zijn gemaakt over de Halt-afdoening.Onder de strafbare feiten die voor een Halt-afdoening in aanmerking komen,
vallen ook misdrijven waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten. Het betreft
hier voorlopige-hechtenis-misdrijven die zich in een lichte vorm hebben gemanifesteerd.
Te denken valt hierbij aan brandstichting, vernieling of openbare geweldpleging
waarbij per dader de schade niet meer dan 900 euro mag bedragen en de totale
schade de 4500 euro niet te boven mag gaan, of diefstal, voor zover het een
ontvreemd goed betreft van maximaal 150 euro of de waarde van het goed maximaal
dat bedrag is.Op het moment dat de jongere door een opsporingsambtenaar wordt aangehouden,
is nog niet bekend of hij voor een Halt-afdoening in aanmerking komt. Zo mag
een opsporingsambtenaar een jongere alleen naar Halt verwijzen indien de jongere
maximaal eenmaal eerder aan een Halt-project heeft deelgenomen en die verwijzing
moet minstens een jaar geleden zijn. Van een jongere die naar Halt is doorverwezen,
staat na doorverwijzing verder nog niet vast of hij het voorstel tot een Halt-afdoening
zal accepteren en of hij de afspraken over de Halt-afdoening volledig zal
nakomen. De opsporingsambtenaar maakt daarom altijd proces-verbaal op van
het gepleegde strafbare feit. Dit proces-verbaal zal naar de officier van
justitie worden gestuurd zodra de verdachte niet in aanmerking komt voor een
Halt-afdoening, niet ingaat op het aanbod van een Halt-afdoening of de gemaakte
afspraken niet nakomt. In dat licht past het ook om tegelijkertijd met het
opmaken van het proces-verbaal een of meer foto’s en vingerafdrukken
van de jeugdige te nemen, indien op hem een verdenking rust van een misdrijf
waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten. Dat sluit ook aan op de huidige
situatie waarin artikel 61a Sv van toepassing is op verdachten van twaalf
jaar en ouder. Voor kinderen onder de 12 jaar geldt dit artikel
ingevolge artikel 487, eerste lid, Sv niet. Zij zijn dan ook uitgesloten van
de voorgestelde identificatiemaatregelen (zie verder de toelichting op artikel
I, onder V, die in paragraaf 9 is gegeven).De vraag die in het kader van dit wetsvoorstel is gerezen, is of het Halt-bureau
waar de jongere wordt uitgenodigd voor een intake-gesprek, vervolgens ook
aan de hand van de vingerafdrukken zou dienen zorg te dragen voor de verificatie
van de identiteit van de jongere. Anders dan de Raad voor Strafrechtstoepassing
en Jeugdbescherming voorstelt, heb ik besloten daarvan af te zien omdat ik
daarvoor geen noodzaak aanwezig acht en het als disproportioneel beschouw.
In zijn advies onderschrijft Halt Nederland mijn keuze. Verificatie van de
identiteit is overbodig omdat bij de afspraken over de inhoud van de Halt-afdoening
in de regel de ouders betrokken zijn en het derhalve niet aannemelijk is dat
met de identiteit van de jongere gefraudeerd wordt. 71,3% van de ouders
is aanwezig bij de gesprekken die Halt met de jongere voert. Ouders van jongeren
vanaf 16 jaar worden schriftelijk op de hoogte gesteld van de afspraken
over de inhoud van de Halt-afdoening. Voor jongeren tussen de 12 en 16 jaar
geldt bovendien dat de ouders schriftelijk toestemming dienen te verlenen
aan deelname aan het Halt-project. Verificatie van de identiteit wordt als
een disproportionele maatregel beschouwd omdat een Halt-afdoening juist tot
doel heeft jongeren buiten het strafrecht te houden. Indien betrokkene naar
behoren aan het Halt-project heeft deelgenomen, wordt er geen proces-verbaal
toegezonden aan de officier van justitie en vervalt in beginsel het recht
tot strafvordering. Thans wordt aan hem ook geen VIP-nummer toegekend en wordt
geen aantekening van het strafbare feit in de justitiële documentatie
gemaakt. In dat opzicht past het niet om Halt-bureaus toe te rusten met vingerafdrukkenscans
en hun de wettelijke plicht te geven de identiteit van de jongere met behulp
van zijn vingerafdrukken na te gaan en jongeren te dwingen medewerking te
verlenen aan het nemen van hun vingerafdrukken. Tegen deze achtergrond zal
in de algemene maatregel van bestuur die op grond van de voorgestelde artikelen
27b, vijfde lid, en 55c, vijfde lid, Sv zal worden opgesteld, worden geregeld
dat de foto’s en de vingerafdrukken die van de jongere zijn genomen,
worden vernietigd, zodra hij de Halt-afdoening met goed gevolg heeft afgerond. 6.5.7. Verificatie van de identiteit in geval van een
DNA-onderzoekNiet alleen op de in deze paragraaf opgesomde momenten in de strafrechtelijke
procedure waarop contact is met een verdachte of veroordeelde, maar ook in
het kader van het afnemen van celmateriaal voor DNA-onderzoek is het noodzakelijk
te controleren of betrokkene de juiste persoon is. Deze identiteitscontrole
is nodig om te voorkomen dat het DNA-profiel van de verkeerde persoon of van
de juiste persoon maar onder een alias in de DNA-databank wordt opgenomen.
De DNA-databank zou daardoor aan betrouwbaarheid inboeten. Het gevaar van
vervuiling van deze databank is niet denkbeeldig. Van de iets meer dan 23 000
DNA-profielen die in maart 2007 in de DNA-databank waren opgeslagen, bestond
bij 23 DNA-profielen twijfel over de identiteit omdat er twee of drie namen
bij die profielen zijn genoteerd. Bij 9 van die 23 DNA-profielen gaat het
waarschijnlijk om identiteitsfraude omdat de namen die bij de profielen zijn
geregistreerd, in geen enkel opzicht overeenkomen. Bij de andere 14 DNA-profielen
is er mogelijk slechts sprake van verschrijvingen. Overigens geeft het feit
dat het overgrote deel van de DNA-profielen wel voorzien is van een naam die
niet ook voorkomt bij de andere DNA-profielen, geen garantie dat die naam
juist is en dat het DNA-profiel ook bij die naam hoort. Een goede fraudeur
blijft immers onopgemerkt. Ook als het niet mogelijk blijkt redelijke zekerheid te verkrijgen omtrent
de identiteit van een geregistreerde, moet om voor de hand liggende redenen
in ieder geval voorkomen worden dat een persoon onder verschillende identiteiten
geregistreerd wordt in de verschillende databanken van de strafrechtsketen,
met name de DNA-databank en HAVANK.In paragraaf 6.5 zijn de voorstellen toegelicht die dienen om de
kwaliteit en de betrouwbaarheid van de identiteitsvaststelling te verhogen.
In artikel I, onder L en O, respectievelijk artikel IX wordt voorgesteld de
in die paragraaf beschreven wijze van verificatie ook toe te passen bij verdachten
bij wie op basis van het Wetboek van Strafvordering celmateriaal voor DNA-onderzoek
wordt afgenomen, alsmede bij veroordeelden bij wie dat geschiedt ter uitvoering
van de Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden. Dat betekent dat voorafgaand aan
het afnemen van celmateriaal, vingerafdrukken worden genomen, teneinde hun
identiteit te verifiëren. Ook indien niet reeds eerder van de verdachte
of veroordeelde vingerafdrukken zijn genomen en verwerkt overeenkomstig het
voorgestelde artikel 55c Sv, wordt niet volstaan met controle van zijn identiteitsdocument,
maar worden van hem voorafgaand aan het nemen van zijn celmateriaal altijd
vingerafdrukken genomen en verwerkt in HAVANK. Alleen op die manier is verzekerd
dat de biometrische gegevens van de betrokken verdachte of veroordeelde onlosmakelijk
aan een en dezelfde persoon zijn verbonden.De bevoegdheid tot het nemen van vingerafdrukken voorafgaand aan een DNA-onderzoek
beperkt zich tot verdachten en veroordeelden wegens een misdrijf waarvoor
voorlopige hechtenis is toegelaten. Daarmee wordt niet alleen aangesloten
bij de categorie verdachten ten aanzien waarvan in dit wetsvoorstel het voorstel
wordt gedaan standaard ter identificatie vingerafdrukken te nemen, maar ook
bij de categorie verdachten en veroordeelden waarbij onder dwang celmateriaal
voor DNA-onderzoek kan worden afgenomen.6.6. De Justitiële Informatiedienst; de voor
de identiteitsvaststelling relevante gegevensverwerkingenDe Justitiële Informatiedienst fungeert als een centrale voorziening
voor het verwerken van persoonsgebonden strafrechtelijke informatie ten behoeve
van (alle partners in) de strafrechtsketen. Het betreft in de eerste plaats
de justitiële documentatie die voor 1 april 2006 namens de Minister
van Justitie in beheer was bij de Centrale Justitiële Documentatie. De
justitiële documentatie waarin justitiële gegevens als bedoeld in
het Besluit justitiële gegevens zijn verwerkt, is vooral bedoeld om een
historisch overzicht van het strafrechtelijk verleden van een persoon te geven.
Het is derhalve een belangrijke informatiebron voor onder meer de rechterlijke
macht.Het betreft in de tweede plaats de strafrechtsketendatabank, de nieuwe
naam die in dit wetsvoorstel wordt gehanteerd voor het informatiesysteem VIP
(Verwijsindex Personen). Zoals in paragraaf 6.1 uiteengezet is, bevat
deze databank identificerende persoonsgegevens van verdachten en veroordeelden
alsmede verwijzingen met betrekking tot de geregistreerde personen naar andere
systemen, zoals Compas. Alle actoren binnen de strafrechtsketen hebben een
aansluiting op deze verwijsindex opdat zij op een snelle en gemakkelijke wijze
kunnen zien in welke informatiesystemen betrokkene op het moment van raadplegen
voorkomt, dat wil zeggen bij welke actor in de keten betrokkene op dat moment «in
behandeling» is.De Justitiële Informatiedienst is op 1 april 2006 opgericht
(Stcrt. 2006, 119). In deze dienst zijn met ingang van diezelfde datum het
Bureau VIP, dat ondergebracht was bij het Centraal Justitieel
Incassobureau te Leeuwarden, en de Centrale Justitiële Documentatie te
Almelo opgegaan.Een specifieke wettelijke grondslag voor de gegevensverwerking in de justitiële
documentatie is opgenomen in artikel 2, eerste lid, van de Wet justitiële
en strafvorderlijke gegevens. Daarin is aan de Minister van Justitie de opdracht
verleend in de justitiële documentatie justitiële gegevens te verwerken
ten behoeve van een goede strafrechtspleging. Met ingang van 1 april
2006 ondersteunt de Justitiële Informatiedienst de minister bij de vervulling
van deze taak.De gegevensverwerking in de strafrechtsketendatabank vindt een wettelijke
grondslag in het voorgestelde artikel 27b, vierde lid. Deze gegevensverwerking
is uitsluitend gericht op de vaststelling van de identiteit van verdachte
en veroordeelden. Daartoe is de gegevensverwerking beperkt tot identificerende
persoonsgegevens. Dit betreft onder meer gegevens over de personalia (naam,
adres en woon- of verblijfplaats) en foto’s. Net als het huidige VIP
valt de gegevensverwerking door de strafrechtsketendatabank onder het regime
van de Wet bescherming persoonsgegevens. Ingevolge artikel 2 van de Wbp is
die wet van toepassing op alle geheel of gedeeltelijk geautomatiseerde gegevensverwerkingen
en op de handmatige gegevensverwerkingen die een bestand vormen of die zijn
bestemd om in een bestand te worden opgenomen. Het begrip «bestand»
is in artikel 1, onder c, van die wet omschreven als «elk gestructureerd
geheel van persoonsgegevens, ongeacht of dit geheel van persoonsgegevens gecentraliseerd
is of verspreid is op een functioneel of geografisch bepaalde wijze, dat volgens
bepaalde criteria toegankelijk is en betrekking heeft op verschillende personen».
De strafrechtsketendatabank voldoet aan deze criteria, als gevolg waarvan
de Wbp daarop dus van toepassing is. De persoonsgegevens die in de databank
worden verwerkt, hebben betrekking op verdachten en veroordeelden en behoren
dan ook tot de categorie «strafrechtelijke persoonsgegevens».
Dat is een van de categorieën van bijzondere persoonsgegevens die de
Wbp onderscheidt (zie artikel 16 van de Wbp). Voor verwerkingen van bijzondere
persoonsgegevens kent de Wbp een strenger regime dan voor verwerkingen van «gewone»
persoonsgegevens. Het verwerken van bijzondere persoonsgegevens is niet toegestaan,
tenzij er sprake is van een van de uitzonderingen, bedoeld in artikel 22 of 23
van de Wbp. De uitzondering die in het kader van dit wetsvoorstel relevant
is, is de uitzondering die neergelegd is in artikel 22, eerste lid, die inhoudt
dat het verbod om persoonsgegevens te verwerken niet van toepassing is voor
zover de verwerking geschiedt door organen die krachtens de wet zijn belast
met de toepassing van het strafrecht, alsmede door verantwoordelijken die
deze hebben verkregen krachtens de Wet politiegegevens of de Wet justitiële
en strafvorderlijke gegevens. De Minister van Justitie is niet alleen krachtens
het voorgestelde artikel 27b Sv, maar ook bijvoorbeeld krachtens 553 Sv aan
te merken als een orgaan dat met de toepassing van het strafrecht is belast.
Dat laatste artikel geeft hem, naast het openbaar ministerie, een rol bij
de tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen in strafzaken in alle fasen
van de zaak. De Wbp is op de gegevensverwerking van toepassing, voor zover
de algemene normen uit die wet niet bij dit wetsvoorstel zijn ingevuld of
bij (of krachtens) algemene maatregel van bestuur, gebaseerd op de artikelen
27b, vijfde lid, en 55c, vijfde lid, Sv, worden geconcretiseerd.Omdat zij geen betrekking heeft op verwerking van justitiële gegevens
ten behoeve van de strafrechtspleging en geen persoonsgegevens betreft die
inzicht geven in het strafrechtelijk relevant verleden van personen, valt
de gegevensverwerking door de strafrechtketendatabank niet onder het regime
van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens. In de strafrechtsketendatabank worden, zoals is aangegeven, ook de foto’s
opgeslagen die van verdachten en veroordeelden in het kader van de vaststelling
van hun identiteit zijn genomen, en door de Justitiële Informatiedienst
namens de Minister van Justitie worden beheerd. De foto’s zijn een van
de categorieën gegevens die bij – de op artikel 27b, vierde lid,
Sv gebaseerde – algemene maatregel van bestuur zullen worden aangewezen
als gegevens die in deze databank worden verwerkt.De foto’s zullen langs twee wegen digitaal aan de strafrechtsketendatabank
worden aangeleverd. In de eerste plaats worden de foto’s aangeleverd
door de politie of de Koninklijke marechaussee. Zoals in paragraaf 6.2
is aangegeven, zullen de politie en de Koninklijke marechaussee van een ieder
op wie een verdenking rust van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis
is toegelaten, alsmede van de verdachte die zijn identiteit niet bekend wil
maken en de verdachte ten aanzien van wie twijfels over zijn identiteit bestaan,
standaard een foto nemen die zij rechtstreeks langs geautomatiseerde weg aan
de strafrechtsketendatabank aanleveren. De foto’s van verdachten die
in die databank worden verwerkt, hebben tot doel bij te dragen aan de vaststelling
van hun identiteit.De tweede wijze waarop de foto’s worden verkregen, is via de penitentiaire
inrichtingen en tbs-inrichtingen voor zover het foto’s van veroordeelden
en gedetineerde verdachten betreft (zie de bij artikel VI, onder B, artikel
VII, onder A, respectievelijk artikel VIII van dit wetsvoorstel ingevoegde
artikelen 28, vijfde lid, van de Penitentiaire beginselenwet, 22, vierde lid,
van de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden en 33, vijfde lid,
van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen). Deze foto’s
worden eveneens in de strafrechtsketendatabank opgeslagen.De foto’s van verdachten die de politie of de Koninklijke marechaussee
heeft genomen, zijn politiegegevens als bedoeld in artikel 1, onder a, van
de Wet politiegegevens, maar vallen voor wat betreft de regels over de verdere
verwerking, zoals de bewaartermijnen en de regels over het gebruik van de
gegevens, onder het regime van het voorgestelde artikel 27b Sv en de algemene
maatregel van bestuur, gebaseerd op de artikelen 27b, vijfde lid, en 55c,
vijfde lid, Sv. Op grond van artikel 55c, tweede of derde lid, Sv worden de
foto’s genomen ten behoeve van de identiteitsvaststelling in de strafrechtsketen
en op grond van artikel 27b, vierde lid, Sv worden ze verwerkt in de strafrechtsketendatabank.Op de verwerking van de verstrekte foto’s zijn de algemene basisprincipes
voor gegevensverwerking van de Wbp van toepassing, voor zover deze principes
niet bij of krachtens algemene maatregel van bestuur, gebaseerd op artikel
27b, vijfde lid, worden geconcretiseerd en daaraan in artikel 55c, vijfde
lid, Sv geen nadere uitwerking is gegeven. De foto’s zijn «strafrechtelijke
persoonsgegevens» en vormen, zoals hiervoor reeds is aangegeven, een
van de categorieën bijzondere persoonsgegevens die de Wbp onderscheidt.
Foto’s zijn ook bijzondere persoonsgegevens omdat deze de raciale of
etnische afkomst van iemand zichtbaar maken. Verwerking van gegevens over
iemands ras is ingevolge artikel 18, onder a, van de Wbp geoorloofd, voor
zover dit met het oog op de identificatie onvermijdelijk is.Op de foto’s die de inrichtingen van veroordeelden en gedetineerde
verdachten maken, is eveneens de Wbp van toepassing.Zoals eerder uiteengezet is, is het de bedoeling dat de politie en de
Koninklijke marechaussee van verdachten wegens een misdrijf waarvoor voorlopige
hechtenis is toegelaten, alsmede van verdachten die zijn identiteit niet bekend
wil maken en de verdachten ten aanzien van wie twijfels over hun identiteit
bestaan, niet alleen een foto, maar ook vingerafdrukken nemen. Deze vingerafdrukken
worden, anders dan de foto’s, opgeslagen in het vingerafdrukkenbestand
HAVANK waarvoor de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
de verantwoordelijkheid draagt en waarover het Korps landelijke politiediensten
het beheer voert. Op deze vingerafdrukken is de Wet politiegegevens van toepassing.Met het handhaven van de verantwoordelijkheid van de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties voor de in HAVANK verwerkte vingerafdrukken,
is niet het advies opgevolgd van het College bescherming persoonsgegevens.
Het College acht het niet wenselijk dat de Minister van Justitie de verantwoordelijkheid
toekomt voor de foto’s van verdachten en veroordeelden en de andere
identificerende gegevens die in de strafrechtsketendatabank worden verwerkt,
terwijl de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties als korpsbeheerder
van het Korps landelijke politiediensten de verantwoordelijkheid blijft houden
voor het verwerken van de vingerafdrukken van verdachten in HAVANK. Het is
volgens het College logischer dat deze laatste verantwoordelijkheid ook komt
te liggen bij de Minister van Justitie nu deze minister ID-autoriteit wordt
op het terrein van de identiteitsvaststelling van verdachten en veroordeelden
(zie paragraaf 6.7) en het nemen en verwerken van vingerafdrukken primair
tot doel heeft bij te dragen aan de vaststelling van iemands identiteit. Hoewel
met dit laatste wordt ingestemd, ben ik van mening dat er redenen zijn geen
wijziging te brengen in verantwoordelijkheden en het beheer van de vingerafdrukken
te laten berusten bij het Korps landelijke politiediensten. De eerste reden
is dat de verwerking van de vingerafdrukken mede gebeurt in het belang van
de voorkoming, opsporing en vervolging van strafbare feiten. Het vergelijken
van gevonden sporen van vingerafdrukken met de vingerafdrukken die zijn opgenomen
in HAVANK vormt voor de politie en het openbaar ministerie een belangrijk
middel bij de opsporing van strafbare feiten. De tweede reden is dat de uitwisseling
van gegevens over vingerafdrukken in internationaal verband zeer veel voorkomt
en plaatsvindt tussen politieorganen in veschillende landen. Het is gewenst
dat in dit opzicht geen veranderingen worden gebracht in de bestaande situatie
waarin de vingerafdrukken worden beheerd door de politie. De derde reden is
dat de politie sinds jaar en dag belast is met het beheer van de vingerafdrukken
en beschikt over de daarvoor benodigde deskundigheid. Tot slot kan worden
opgemerkt dat de voorwaarden voor de verdere verwerking van de gegevens over
vingerafdrukken, zoals de bewaartermijnen en de regels over het gebruik van
de gegevens, geregeld worden in het voorgestelde artikel 55c Sv en de op het
vijfde lid van dat artikel gebaseerde algemene maatregel van bestuur. In dit
opzicht gelden eigen regels op basis van het Wetboek van Strafvordering, die
afwijken van de regels van de Wet politiegegevens.Het bovenstaande verhoudt zich – in reactie op een opmerking van
het College bescherming persoonsgegevens – met het bepaalde in beginsel
3.3 uit de Aanbeveling R(17)85 van het Comité van Ministers van de
Raad van Europa van 17 september 1987 voor de politiesector («Where
data which have been collected for administrative purposes are to be stored
permanently, they should be stored in a separate file. In any case measures
should be taken so that administrative data are not subject to rules applicable
to police data».) Bij gegevens die voor administratieve doeleinden worden
verzameld, moet blijkens de toelichting op dit beginsel worden gedacht aan
gegevens over wapens en verloren voorwerpen. Vingerafdrukken kunnen hier niet
onder worden begrepen. Zij zijn blijkens de in de Aanbeveling gegeven definitie
van «for police purposes» te beschouwen als «data which
have been collected for police purposes». Het zijn immers gegevens die
mede worden verwerkt om strafbare feiten te voorkomen en op te sporen. Het
feit dat foto’s en vingerafdrukken primair ten behoeve van de identiteitsvaststelling
worden opgeslagen, neemt niet weg dat daarmee ook het voorkomen en bestrijden
van strafbare feiten is gediend. Immers, door de identiteit van een verdachte
op een goede wijze vast te stellen, kan hij effectiever en efficiënter
worden opgespoord en door hem gepleegde strafbare feiten worden bestreden.Bij de directeuren van de inrichtingen berust de bevoegdheid om de vingerafdrukken
van veroordeelden en gedetineerde verdachten te nemen. Deze bevoegdheid ligt
vast in de drie beginselenwetten. Hiervoor wordt verwezen naar de bij dit
wetsvoorstel gewijzigde artikelen 28, derde en vierde lid, van de Penitentiaire
beginselenwet, 22, tweede en derde lid, van de Beginselenwet verpleging ter
beschikking gestelden en 33, derde en vierde lid, van de Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen. De vingerafdrukken van veroordeelden en gedetineerde verdachten,
worden, zoals in paragraaf 6.5.2 is beschreven, in een afzonderlijke
vingerafdrukkendatabank verwerkt die de Dienst Justitiële Inrichtingen
onder verantwoordelijkheid van de Minister van Justitie beheert. Op deze vingerafdrukken
is de Wbp van toepassing. 6.7. Aanwijzing van de Minister van Justitie als
ID-autoriteit voor de strafrechtsketenVoor een effectieve en efficiënte identiteitsvaststelling is het
van groot belang dat de identiteitsvaststelling van verdachten en veroordeelden
op een centraal punt wordt gecoördineerd. In dit wetsvoorstel wordt voorgesteld
de Minister van Justitie als dit centrale punt te laten fungeren en hem de
functie van ID-autoriteit voor de gehele strafrechtsketen toe te bedelen.
Deze functie sluit aan bij zijn coördinerende rol voor de zorg van het
strafrechtelijk systeem en de bewaking van de coherentie tussen de verschillende
onderdelen van dat systeem.De functie van de minister van ID-autoriteit wordt tot uitdrukking gebracht
in het voorgestelde artikel 27b Sv. In het eerste en vierde lid van dat artikel
wordt de minister de verantwoordelijkheid toebedeeld voor de toekenning en
het beheer van de SKN’s en de overige identificerende gegevens die in
de strafrechtsketendatabank worden verwerkt. Door het toekennen van een SKN
aan een verdachte verklaart de minister de identiteit van de verdachte bindend
voor alle functionarissen en organen die met de toepassing van het strafrecht
zijn belast.De Justitiële Informatiedienst ondersteunt de minister bij de vervulling
van zijn functie van ID-autoriteit en verricht de feitelijke werkzaamheden
die uit die functie voortvloeien. Dit houdt in dat deze dienst namens de Minister
van Justitie bindende oordelen geeft over de registratie van verdachten en
veroordeelden in de strafrechtsketen, in het bijzonder in gevallen waarin
onzekerheden bestaan ten aanzien van de identiteit van een verdachte of veroordeelde.
Indien de Justitiële Informatiedienst naar aanleiding van signalen vanuit
de ketenpartners (bijvoorbeeld een vergelijking van de vingerafdrukken van
de verdachte met de in HAVANK opgeslagen vingerafdrukken) of op basis van
eigen constatering nader identiteitsonderzoek nodig oordeelt, richt deze dienst
een daartoe strekkend verzoek tot de officier van justitie aangezien hij als
verantwoordelijke voor het opsporingsonderzoek bevoegd is aan opsporingsambtenaren
opdracht te verstrekken om nader identiteitsonderzoek te verrichten (artikel
148, tweede lid, Sv). De resultaten van het uitgevoerde onderzoek worden gemeld
aan de Justitiële Informatiedienst. Deze beoordeelt de resultaten en
verklaart – indien hij zich met de uitkomst van het onderzoek kan verenigen –
de vastgestelde identiteit bindend voor alle ketenpartners. De ketenpartners
gebruiken vanaf dat moment de bindend verklaarde gegevens in hun eigen werkprocessen
en bij de uitwisseling van gegevens tussen de partners onderling. De oude
identificerende persoonsgegevens worden daarbij echter niet weggegooid of
overschreven, maar in de strafrechtsketendatabank bewaard als «aliassen»
of «verschijningsvormen» met het oog op eventueel later gebruik. De hier geschetste rol van ID-autoriteit van de Minister van Justitie
doet op geen enkele wijze afbreuk aan de wettelijke bevoegdheden die de rechter
krachtens het Wetboek van Strafvordering ten aanzien van de identiteitsvaststelling
heeft. Zo blijft de rechter ingevolge artikel 579 Sv respectievelijk artikel
584 Sv onverkort bevoegd te oordelen over de vraag of degene die tot het ondergaan
van een straf of maatregel is aangehouden, wel of niet de juiste veroordeelde
persoon is. Wel mag worden verwacht dat indien de identiteitsvaststelling
overeenkomstig de systematiek van dit wetsvoorstel plaatsvindt, er niet snel
behoefte zal zijn het oordeel van de rechter te vernemen over de identiteit
van de aangehouden persoon.6.8. Bewaren en vernietigen van foto’s, vingerafdrukken,
strafrechtsketennummers, justitiële en strafvorderlijke gegevens en DNA-profielenArtikel 10, eerste lid, van de Wbp kent als stelregel dat persoonsgegevens
niet langer worden bewaard dan noodzakelijk is voor de verwerkelijking van
de doeleinden waarvoor zij worden verwerkt. Dit uitgangspunt ligt ook ten
grondslag aan de termijnen die in de Wet justitiële en strafvorderlijke
gegevens zijn vastgelegd voor het bewaren van justitiële en strafvorderlijke
gegevens en aan de bewaartermijnen uit de Wet politiegegevens.Standaard afname van foto’s en vingerafdrukken bij verdachten en
veroordeelden wegens een ernstig misdrijf en introductie van het SKN als persoonsnummer
voor de gehele strafrechtsketen heeft, zoals is aangegeven, tot doel een juiste,
betrouwbare en zorgvuldige vaststelling van de identiteit van verdachten en
veroordeelden te bewerkstelligen. Het is omwille van een eenduidige systematiek
en voor zover de drie typen persoonsgegevens hetzelfde doel dienen, van belang
dat de bewaartermijnen overeenkomen. Zoals hierna nog zal worden uiteengezet,
dienen foto’s en vingerafdrukken niet alleen het belang van identiteitsvaststelling
maar ook het belang van opsporing c.q. waarheidsvinding. Bovendien is het
belangrijk dat deze termijnen overeenkomen met de termijnen voor het bewaren
van justitiële en strafvorderlijke gegevens. Immers, als de identiteit
van betrokkene eenmaal overeenkomstig de systematiek van dit wetsvoorstel
is vastgesteld, zal met behulp van zijn SKN worden nagegaan of er nog zaken
van hem openstaan en of er nog zaken tegen hem lopen. Gelijke termijnen voor
justitiële en strafvorderlijke gegevens zijn van belang omdat de justitiële
documentatie wordt gevoed met strafvorderlijke gegevens en deze gegevens naast
elkaar moeten kunnen worden gelegd indien betrokkene de verantwoordelijke
voor de justitiële documentatie te kennen heeft gegeven dat de justitiële
gegevens niet juist zijn.Foto’s en vingerafdrukken dienen, behalve voor identiteitsvaststelling,
ook voor de opsporing c.q. de waarheidsvinding. Wat dat laatste betreft dienen
zij dus hetzelfde doel als de DNA-profielen. Het is in zoverre dan ook logisch
indien de bewaartermijnen van foto’s en vingerafdrukken en DNA-profielen
zoveel mogelijk worden geharmoniseerd.Huidige bewaartermijnenArtikel 7, eerste lid, van het Reglement landelijk politieregister vingerafdrukken
(Stcrt. 1998, 137) bevat vier termijnen van verwijdering, te weten het overlijden
van de verdachte, dertig jaar na opname, op verzoek van de geregistreerde,
indien de vingerafdrukken op zijn verzoek in HAVANK zijn opgenomen, alsmede
indien zich een van de omstandigheden voordoet uit de Aanwijzing afloopberichten
van het College van procureurs-generaal aan de beheerders van politieregisters
van 29 juni 1999 (Stcrt. 1999, 137). In die aanwijzing worden vier omstandigheden
vermeld, te weten sepot 01 (waaronder wordt verstaan de situatie dat iemand
achteraf ten onrechte als verdachte is aangemerkt), vrijspraak of ontslag
van rechtsvervolging, onrechtmatig verkregen bewijs en aanzienlijke discrepantie tussen de gegevens die zijn opgeslagen in de registratie en
de veroordeling.Het VIP-nummer, het nummer waarvoor het SKN in de plaats treedt, wordt
vernietigd, zodra de laatste verwijzing bij een verdachte of veroordeelde
in het informatiesysteem VIP is verwijderd.Op justitiële en strafvorderlijke gegevens over misdrijven is een
gedifferentieerd systeem van bewaren van toepassing. In beginsel blijven deze
gegevens dertig jaar bewaard (artikelen 4, eerste lid, en 39d, eerste lid,
onder a, van de de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens). Wanneer
er echter sprake is van een ernstig misdrijf, wordt deze termijn op twee manieren
verlengd. In de eerste plaats wordt de termijn verhoogd met de bij de uitspraak
bepaalde duur van de opgelegde onvoorwaardelijke vrijheidsstraf indien deze
meer dan drie jaar bedraagt, en met de duur van de terbeschikkingstelling
of van de plaatsing in een inrichting voor jeugdigen (artikelen 5, eerste
lid, en 39d, tweede lid). In de tweede plaats wordt de termijn met tien jaar
verhoogd, indien er sprake is van een misdrijf waarop naar de wettelijke omschrijving
een gevangenisstraf van acht jaar of meer staat (artikelen 5, tweede lid,
en 39d, tweede lid).Justitiële en strafvorderlijke gegevens worden in ieder geval verwijderd
op het moment waarop degene op wie de gegevens betrekking hebben, de leeftijd
van tachtig jaar heeft bereikt (artikelen 5, derde lid, en 39d, tweede lid),
dan wel twintig jaar na het overlijden van betrokkene (artikelen 4, eerste
en tweede lid, en 39d, eerste lid, onder a) of het recht tot strafvordering
door verjaring is komen te vervallen (artikelen 4, eerste lid, en 39d, eerste
lid, onder a).Los van het vorenstaande is het van belang in ogenschouw te nemen dat
de bewaartermijnen van vingerafdrukken van bekende verdachten op een viertal
punten afwijken van de termijnen die gelden voor het bewaren van DNA-profielen.
In de eerste plaats wijken de termijnen voor het bewaren van DNA-profielen
af van de bewaartermijnen van vingerafdrukken doordat deze gedifferentieerd
zijn naar de zwaarte van het misdrijf terzake waarvan een verdenking bestaat
of waarvoor veroordeeld is. De bewaartermijn is dertig jaar voor misdrijven
waarop een gevangenisstraf van zes jaar of meer staat en twintig jaar voor
misdrijven waarop een gevangenisstraf van minder dan zes jaar staat (zie artikel
18, eerste en tweede lid, van het Besluit DNA-onderzoek in strafzaken). De
termijn van twintig of dertig jaar wordt op verzoek van het openbaar ministerie
verlengd met twintig of dertig jaar indien tegen de verdachte of veroordeelde
wiens DNA-profiel in de DNA-databank is vastgelegd, een veroordeling wegens
een ander misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, in kracht
van gewijsde is gegaan (artikel 18, derde lid, van dat besluit).In de tweede plaats worden DNA-profielen niet – zoals voor vingerafdrukken
geldt – direct na het overlijden van de verdachte of veroordeelde vernietigd,
maar, al naar gelang de zwaarte van het misdrijf, twaalf of twintig jaar na
diens overlijden.In de derde plaats worden DNA-profielen anders dan vingerafdrukken niet
standaard vernietigd bij ontslag van rechtsvervolging. Indien er sprake is
van een onherroepelijk ontslag van rechtsvervolging waarbij een maatregel
als bedoeld in artikel 37, 37a juncto 37b of 38, 38m of 77s Sr is
opgelegd, blijven de DNA-profielen, afhankelijk van de zwaarte van het misdrijf,
twintig of dertig jaar bewaard.In de vierde en laatste plaats is de opsomming van de omstandigheden waarin
een DNA-profiel moet worden vernietigd vanwege het feit dat betrokkene niet
langer als verdachte van een strafbaar feit kan worden aangemerkt, uitgebreider
dan de opsomming van de omstandigheden waarin vingerafdrukken moeten worden
vernietigd. Van dergelijke omstandigheden is in ieder geval sprake bij een
verdachte die een kennisgeving van niet verdere vervolging heeft
gekregen, onherroepelijk buiten vervolging is gesteld, een rechterlijke verklaring
heeft ontvangen dat de zaak geëindigd is, dan wel die onherroepelijk
is vrijgesproken of ontslagen van alle rechtsvervolging en aan wie geen maatregel
als hiervoor is genoemd, is opgelegd.Voorgestelde bewaartermijnenDe bovenstaande uiteenzetting van de geldende bewaartermijnen laat zien
dat de systematiek van de bewaartermijnen niet eenduidig is en soms ook ingewikkeld
is. Gelet op de in de inleiding van deze paragraaf uiteengezette samenhang
tussen de hierboven beschreven persoonsgegevens vind ik het enerzijds belangrijk
dat hun bewaartermijnen zoveel mogelijk worden geharmoniseerd. Omdat echter
artikel 8, tweede lid, van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten
van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) rechtstreeks van toepassing
is, dienen deze termijnen aan de vereisten van dat artikellid te voldoen.
Dat betekent dat de termijnen niet langer dienen te zijn dan noodzakelijk
is voor het opsporen en vervolgen van strafbare feiten, en dat deze in overeenstemming
dienen te zijn met de beginselen van proportionaliteit (de inmenging in het
privé-leven staat in verhouding tot het beoogde doel: afweging van
het opsporings- en vervolgingsbelang en het recht op bescherming van de persoonlijke
levenssfeer) en subsidiariteit (de verplichting om binnen redelijke grenzen
een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen te vermijden dan
wel zo beperkt mogelijk te houden). Deze beginselen dwingen er toe de termijnen
voor het bewaren, verwijderen en vernietigen van de onderhavige gegevens tot
op zekere hoogte te differentiëren. Ook het gelijkheidsbeginsel noopt
daartoe. Dit beginsel houdt in dat ongelijkheden gerechtvaardigd moeten zijn
en dat gevallen die zozeer met elkaar overeenstemmen dat een ongelijke behandeling
niet op zijn plaats is, niet ongelijk worden behandeld. En ten slotte moet
de overheid er ook voor zorgen dat iemand met een strafrechtelijk verleden
niet duurzaam van deelname aan de samenleving wordt uitgesloten. Deze resocialisatiegedachte
brengt met zich dat de termijnen waarbinnen gegevens worden bewaard, niet
langer zijn dan noodzakelijk is.Belangrijk uitgangspunt bij de harmonisatie van de termijnen is –
samenvattend – dan ook dat met die termijnen recht wordt gedaan enerzijds
aan het belang gegevens beschikbaar te houden ten behoeve van het opsporen
en vervolgen van de dader van een strafbaar feit en het gerechtvaardigde belang
van het wegnemen van onrust in de samenleving, en anderzijds aan het recht
van de verdachte of de veroordeelde op bescherming van zijn persoonlijke levenssfeer
en de mogelijkheid om weer met een schone lei aan de samenleving te kunnen
deelnemen. En ten slotte zijn ook de uitvoeringslasten van belang. Bewaartermijnen
dienen bewaakt te worden. Dit brengt werk met zich mee. Uiteraard dient dit
zoveel mogelijk geautomatiseerd te worden. Niettemin valt te verwachten dat
de lasten hoger worden (en de risico’s op fouten groter) naarmate het
stelsel ingewikkelder wordt.Op basis van deze uitgangspunten en met inachtneming van de hiervoor beschreven
geldende bewaarsystemen stel ik voor de volgende bewaarsystematiek te hanteren
voor vingerafdrukken, foto’s, SKN’s, DNA-profielen en justitiële
en strafvorderlijke gegevens. Het eerste kenmerk van die systematiek is dat
de gegevens over een verdachte of veroordeelde minder lang worden bewaard
indien betrokkene een lichter misdrijf heeft begaan en langer indien hij verdacht
wordt of veroordeeld is wegens een zwaarder misdrijf. In geval van een verdenking
van of een veroordeling voor een misdrijf waarop een gevangenisstraf van minder
dan zes jaar staat, wordt voorgesteld de termijn op twintig jaar te stellen
en voor misdrijven waarop een gevangenisstraf van zes jaar of meer is gesteld,
op dertig jaar. Met deze differentiatie van termijnen wordt aangesloten
bij de systematiek van het bewaren van DNA-profielen en ook bij die van de
justitiële en strafvorderlijke gegevens. Weliswaar is de huidige algemene
bewaartermijn van deze laatste categorieën gegevens bij wet van 30 juni
2004 tot wijziging van de Wet justitiële gegevens in verband met het
verwerken van strafvorderlijke gegevens en wijziging van het Wetboek van Strafvordering,
het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Wet tarieven in strafzaken
in verband met het verstrekken van een afschrift van een vonnis of een arrest
aan de verdachte en zijn raadsman of een derde (Stb. 2004, 315) en de Reparatiewet
II Justitie (Stb. 2006, 24) op dertig jaar in plaats van 20 jaar gesteld,
maar achteraf kan worden geconstateerd dat hier sprake is van een onterechte
verhoging. Oorspronkelijk bedroeg de algemene bewaartermijn voor justitiële
gegevens twintig jaar. Deze termijn is bij artikel XXVIII, onderdeel A, van
de Reparatiewet II Justitie tot dertig jaar verhoogd, omdat de algemene bewaartermijn
voor strafvorderlijke gegevens bij de eerder genoemde wet van 30 juni
2004 op dertig jaar was gesteld en het van belang werd geacht de twee algemene
bewaartermijnen op elkaar af te stemmen. Aanvankelijk bedroeg ook de termijn
voor strafvorderlijke gegevens twintig jaar. Deze is bij nota van wijziging
bij het voorstel van wet tot wijziging van de Wet justitiële gegevens
echter met tien jaar verlengd tot dertig jaar met als doel aan te sluiten
bij de maximale termijn die geldt voor het bewaren van DNA-profielen en vingerafdrukken1. Bij de verlenging van die termijn is echter over het
hoofd gezien dat met de verplichte verhoging van de algemene termijn met tien
jaar voor de ernstigere misdrijven de maximale termijn reeds op dertig jaar
uitkwam. Bij dit wetsvoorstel wordt de algemene bewaartermijn in overeenstemming
gebracht met de bedoeling van de wetgever door voor lichtere misdrijven de
termijn op twintig jaar te stellen en voor zwaardere misdrijven op dertig
jaar. Deze termijnen acht ik des te meer redelijk, gelet op het tweede kenmerk
van de voorgestelde bewaarsystematiek. Dit kenmerk dat is overgenomen van
de systematiek van het bewaren van DNA-profielen, impliceert dat de termijn
van twintig of dertig jaar met twintig of dertig jaar wordt verlengd afhankelijk
van de situatie of degene wiens gegevens worden bewaard, opnieuw veroordeeld
wordt wegens een misdrijf waarop een gevangenisstraf van minder dan zes jaar
staat, of een misdrijf waarop een gevangenisstraf van zes jaar of meer is
gesteld. Het gevolg hiervan kan bijvoorbeeld zijn dat de gegevens van degene
die in eerste instantie een lichter misdrijf heeft begaan, in de praktijk
langer opgeslagen blijven dan degene die in eerste instantie een zwaarder
misdrijf heeft begaan, maar ook dat de gegevens over iemand gedurende zijn
hele leven beschikbaar zijn. Met name voor de aanpak van veelplegers is dat
relevant. Personen hebben vaak al reeksen contacten met politie en justitie
en veroordelingen op hun naam staan voordat zij als veelpleger bestempeld
worden. Doordat de vingerafdrukken en het DNA-profiel van een recidivist gedurende
zeer lange tijd voorhanden zijn, kunnen deze gegevens ook worden gebruikt
voor de opheldering van strafbare feiten die hij mogelijkerwijs in de toekomst
begaat en andere strafbare feiten die hij reeds heeft gepleegd. Zijn vingerafdrukken,
foto en SKN kunnen worden gebruikt voor het vaststellen van zijn identiteit
en zijn justitiële en strafvorderlijke gegevens kunnen een rol spelen
bij de strafeis door de officier van justitie en bij het bepalen van (de hoogte
van) de straf door de rechter.Het derde kenmerk van de voorgestelde systematiek is dat de termijn van
dertig jaar, naast de verhoging die van toepassing is indien betrokkene opnieuw
veroordeeld wordt, met twintig jaar wordt verlengd indien de duur van de gevangenisstraf
of vrijheidsbenemende maatregel langer is dan twintig jaar. Een uitzondering
op deze regel geldt in het geval dat een levenslange gevangenisstraf is opgelegd
of de vrijheidsbenemende maatregel de duur van veertig jaar (dat wil zeggen
inclusief de verlengingen van die maatregel) overstijgt. In die situaties
mogen de gegevens eerst tachtig jaar na verwerking in de desbetreffende databank
verwijderd en vernietigd worden. Indien de totale duur van de
terbeschikkingstelling met inbegrip van de verlengingen bijvoorbeeld achtendertig
jaar bedraagt, blijven de gegevens over betrokkene na zijn vrijlating nog
tweeëntwintig jaar bewaard. De wetenschap dat zijn foto, vingerafdrukken
en DNA-profiel nog beschikbaar zijn, kan ervoor zorgen dat hij wordt weerhouden
van het plegen van nieuwe strafbare feiten. Verder is het belangrijk dat indien
hij opnieuw een strafbaar feit begaat, hij efficiënt kan worden opgespoord
en zijn identiteit betrouwbaar en juist kan worden vastgesteld en dat bij
zijn veroordeling met zijn strafrechtelijk verleden rekening kan worden gehouden.In de vierde plaats worden in de nieuwe bewaarsystematiek de gegevens
van betrokkene pas verwijderd en vernietigd indien het recht tot strafvordering
is verjaard. Verder worden zijn gegevens niet direct na zijn overlijden verwijderd
of vernietigd, zoals thans bij vingerafdrukken regel is, maar, afhankelijk
van de zwaarte van het misdrijf en in aansluiting op de systematiek van het
bewaren van DNA-profielen en van justitiële en strafvorderlijke gegevens,
twaalf of twintig jaar na zijn overlijden. Weliswaar heeft ingevolge artikel
69 Sr de dood van de betrokken verdachte of veroordeelde tot gevolg dat zijn
gegevens in beginsel niet meer kunnen leiden tot zijn vervolging of de tenuitvoerlegging
van een hem opgelegde straf of maatregel, maar deze kunnen ook daarna nog
wel bijdragen aan het oplossen van een bepaald strafbaar feit.Op de bovenstaande systematiek bestaan twee uitzonderingen. De eerste
uitzondering houdt in dat voor verdachten en veroordeelden wegens een of meer
zedenmisdrijven als bedoeld in de artikelen 240b tot en met 250 Sr een bewaartermijn
van tachtig jaar wordt gehanteerd. Deze termijn geldt dus ongeacht het feit
of op dat misdrijf een gevangenisstraf van zes of jaar of meer is gesteld
of een gevangenisstraf van kortere duur, en onafhankelijk van het feit of
hij recidiveert of de duur van de hem opgelegde straf of maatregel meer dan
twintig jaar bedraagt. Met de termijn van tachtig jaar wordt aangesloten bij
de huidige termijn die ingevolge artikel 4, tweede lid, van de Wet justitiële
en strafvorderlijk gegevens op het bewaren van justitiële gegevens van
zedendelinquenten van toepassing is. De rechtvaardiging voor deze afwijking
is gelegen in de aard van de betreffende misdrijven. Alhoewel het plegen van
andere misdrijven niet minder ernstig hoeft te zijn dan het plegen van zedenmisdrijven,
geldt bij het plegen van een zedenmisdrijf dat de schok die de rechtsorde
daardoor wordt toegebracht en de maatschappelijke verontwaardiging die daarop
volgt, doorgaans ernstiger is en langer aanhoudt dan bij andere misdrijven,
zeker wanneer daar kinderen of wilsonbekwamen (bijvoorbeeld verstandelijk
gehandicapten) bij zijn betrokken. Ook speelt een rol dat het plegen van zedenmisdrijven,
met name wanneer dit een pedofiele achtergrond heeft, vaak zijn grondslag
vindt in iemands seksuele geaardheid. Door het hanteren van een bewaartermijn
van tachtig jaar voor justitiële gegevens van zedendelinquenten wordt
verhinderd dat deze gegevens niet op enig moment kunnen worden meegewogen
bij de afgifte van een verklaring omtrent het gedrag. Het is immers van belang
dat het risico wordt geminimaliseerd dat iemand die zich ooit schuldig heeft
gemaakt aan een of meer van de hiervoor genoemde zedenmisdrijven, een functie
uitoefent, hetzij beroepsmatig, hetzij als vrijwilliger, waarbij hij in aanraking
komt met minderjarigen of wilsonbekwamen. Daarmee wordt tevens tegemoet gekomen
aan de wens van de Tweede Kamer om alles in het werk te stellen om seksueel
misbruik in afhankelijkheidsrelaties zoveel mogelijk te voorkomen.De tweede uitzondering houdt in dat de DNA-profielen van verdachten, conform
de huidige systematiek voor het bewaren van DNA-profielen, vernietigd worden
zodra er sprake is van een omstandigheid dat zij niet langer als verdachten
van een strafbaar feit kunnen worden aangemerkt. Deze regel zal – naar
aanleiding van het advies van de Raad van State, het College
bescherming persoonsgegevens en de Nederlandse Orde van Advocaten –
ook gelden voor de foto’s en vingerafdrukken die ten behoeve van de
identiteitsvaststelling zijn genomen. Er zal in worden voorzien dat de foto’s
en vingerafdrukken, in het geval zo’n omstandigheid zich voordoet, niet
meer bewaard mogen blijven voor de identiteitsvaststelling en dus ook niet
meer voor de opsporing en vervolging van strafbare feiten, tenzij betrokkene
verdacht wordt van een ander strafbaar feit of daarvoor veroordeeld is.Justiële en strafvorderlijke gegevens worden daarentegen uitgezonderd
van de regel dat deze vernietigd dienen te worden zodra er sprake is van een
omstandigheid dat betrokkene niet langer als verdachte van een strafbaar feit
kan worden aangemerkt. Sinds jaar en dag is het gebruikelijk dat deze gegevens
bewaard blijven, ongeacht het feit of er van een dergelijke omstandigheid
sprake is. De reden daarvoor is dat het bewaren van deze gegevens van belang
kan zijn om op een later moment volledig inzicht te kunnen hebben in het strafrechtelijk
verleden van betrokkene. Het SKN zal de sleutel vormen tot deze gegevens en
dient dus eveneens bewaard te blijven.Ik zal bevorderen dat de bovenstaande termijnen, voor zover deze betrekking
hebben op foto’s, vingerafdrukken en SKN’s, bij algemene maatregel
van bestuur, gebaseerd op de voorgestelde artikelen 27b, vijfde lid, en 55c,
vijfde lid, Sv worden vastgelegd. Bovendien zal ik bevorderen dat de termijnen,
neergelegd in artikel 18 van het Besluit DNA-onderzoek in strafzaken, waar
nodig, worden aangepast. Verder wordt de termijnen van de justitiële
en strafvorderlijke gegevens bij artikel XI van dit wetsvoorstel met de hierboven
voorgestelde systematiek in overeenstemming gebracht.Nu de bewaartermijnen van justitiële en strafvorderlijke gegevens,
foto’s, vingerafdrukken, SKN’s en de DNA-profielen zoveel mogelijk
gelijk worden getrokken en de Justitiële Informatiedienst over de informatie
beschikt die van belang is om vast te stellen of een bepaalde bewaartermijn
verstreken is, zal deze dienst, zodra dat noodzakelijk is, de beheerders van
de verschillende databanken op de hoogte stellen van het feit dat een of meer
gegevens vernietigd dienen te worden.7. Toetsing aan grondrechten en algemene rechtsbeginselenIn deze paragraaf is de vraag aan de orde of de voorgestelde identificatiemaatregelen
de toets aan relevante grondrechten en aan algemene rechtsbeginselen kunnen
doorstaan. Naast de Grondwet zijn in dit verband vooral het EVRM en het Internationaal
Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR) van belang.7.1. Gebruik van foto’s en vingerafdrukken
en identiteitsbewijs ten behoeve van identificatiedoeleindenBij de voorgestelde identificatiemaatregelen zijn twee grondrechten in
het geding. In de eerste plaats is het recht op onaantastbaarheid van het
lichaam aan de orde waar het gaat om het nemen van foto’s en vingerafdrukken.
Dit grondrecht is neergelegd in artikel 11 van de Grondwet en ligt besloten
in artikel 8 van het EVRM. In de tweede plaats is het recht op eerbiediging
van de persoonlijke levenssfeer in het geding voor zover het gaat om het nemen
van vingerafdrukken en foto’s en het verwerken daarvan en het tonen
van het legitimatiebewijs. Dit grondrecht is voorzien in artikel 10 van de
Grondwet, artikel 8 van het EVRM en artikel 17 van het IVBPR. Het recht op onaantastbaarheid van het lichaamBij het afnemen van vingerafdrukken en onder omstandigheden ook bij het
nemen van foto’s (met name wanneer de verdachte geen medewerking verleent
aan het maken van de foto en hij om die reden met de sterke arm gedwongen
wordt medewerking te verlenen), wordt inbreuk gemaakt op het recht op onaantastbaarheid
van het lichaam. Artikel 11 van de Grondwet en artikel 8 van het EVRM laten
op dit recht echter beperkingen toe die bij of krachtens de wet zijn voorzien
(«in accordance with the law»). Artikel 8 van het EVRM stelt aan
deze beperkingen de eis dat daar een legitiem doel mee wordt nagestreefd.
Als legitieme doelen worden in het tweede lid van dit artikel onder andere
erkend: het voorkomen van strafbare feiten en de bescherming van de rechten
en vrijheden van anderen. Verder eist artikel 8 dat beperkingen noodzakelijk
zijn in een democratische samenleving. Deze laatste eis houdt in dat voor
de inbreuk op het grondrecht een dringende maatschappelijk noodzaak aanwezig
is, dat de inbreuk op de minst ingrijpende wijze plaatsvindt en dat op de
inbreuk controle mogelijk is.Met het onderhavige wetsvoorstel wordt voldaan aan de eis dat de inbreuk
op het recht op onaantastbaarheid van het lichaam bij of krachtens de wet
is voorzien. Het wetsvoorstel vormt de basis voor de inbreuk en omschrijft
de grenzen van toepassing van de verplichting tot afname van foto’s
en vingerafdrukken. Het voorgestelde artikel 55c, tweede lid, Sv voorziet
erin dat van iedere verdachte wegens een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis
is toegelaten, bij aanhouding standaard foto’s en vingerafdrukken worden
genomen met als doel zijn identiteit onomstotelijk vast te stellen. De huidige
regeling staat een inbreuk op de lichamelijke integriteit al toe in geval
van verdenking van ieder strafbaar feit mits daarvoor een onderzoeksbelang
aanwezig is (artikel 61a, eerste lid, onder a en b, juncto tweede lid, Sv).
Bij verdachten wegens een misdrijf waarvoor geen voorlopige hechtenis mogelijk
is of een overtreding, worden onder meer om redenen van proportionaliteit,
foto’s en vingerafdrukken alleen maar genomen bij twijfel overde identiteit
van betrokkene (zie artikel 55c, derde lid, Sv). Op ieder ander moment in
de strafrechtelijke procedure worden geen foto’s, alleen maar vingerafdrukken
van de verdachte – en ook van de veroordeelde – genomen, teneinde
zijn identiteit te kunnen verifiëren.Met het onderhavige wetsvoorstel worden verder legitieme doelen als omschreven
in artikel 8, tweede lid, van het EVRM nagestreefd. Met foto’s en vingerafdrukken
wordt beoogd de identiteit van de justitiabele te kunnen vaststellen. Zoals
in de paragrafen 1 en 3 uiteengezet is, is het van belang dat aan iedere strafrechtelijke
interventie een betrouwbare en juiste identiteitsvaststelling van de justitiabele
vooraf gaat. Indien dat niet gebeurt, bestaat het risco dat de interventie
de verkeerde persoon treft. Indien politie en justitie weten met wie ze te
maken hebben komt dit de effectiviteit en legitimiteit van de opsporing, vervolging
en berechting van strafbare feiten ten goede. In de jurisprudentie van het
EHRM is aanvaard dat dit doel kan worden begrepen onder het in artikel 8 genoemde
voorkomen van strafbare feiten (vgl. bijvoorbeeld EHRM 16 december 1992,
NJ 1993, 400, de zaak Niemitz). Bovendien heeft het gebruik van foto’s
en vingerafdrukken de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen,
zoals slachtoffers van ernstige misdrijven, tot doel.Verder is het nemen van foto’s en vingerafdrukken, zoals voorzien
in het wetsvoorstel, «noodzakelijk in een democratische samenleving».
De inmenging in het recht op onaantastbaarheid van het lichaam van een verdachte
of veroordeelde wordt gerechtvaardigd door het zwaarwegende algemeen belang
van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde. De overheid dient ervoor
te zorgen dat de daders van misdrijven zoveel mogelijk worden opgespoord,
vervolgd en berecht en dat persoonsverwisseling bij de tenuitvoerlegging van
straffen en maatregelen wordt voorkomen. Een goede en betrouwbare
identiteitsvaststelling is in dat verband van fundamenteel belang, temeer
nu er, zoals in paragraaf 3 is beschreven, algemene en specifieke aanwijzingen
zijn dat identiteitsverwisseling in de strafrechtsketen voorkomt. Verder dient
boven elke twijfel verheven te zijn wie de verdachte of veroordeelde is. Vingerafdrukken
vormen op dit moment het meest effectieve en efficiënte instrument om
de identiteitsvaststelling in de strafrechtsketen te ondersteunen. Vingerafdrukken
zijn immers universeel, uniek identificerend en onveranderlijk en zijn daarom
een trefzeker en betrouwbaar hulpmiddel om de identiteit van de justitiabele
vast te stellen. Bovendien kan met vingerafdrukken niet gemakkelijk worden
gefraudeerd. Indien daarmee wel is gefraudeerd, is de kans op een succesvol
gebruik van die vingerafdrukken veel kleiner dan met documenten omdat het
nemen van vingerafdrukken binnen de strafrechtsketen altijd onder toeziend
oog van een functionaris plaatsvindt en omdat de functionaris aan de hand
van de foto en de personalia die op het scherm voor hem verschijnen indien
de justitiabele zijn vingers op de daarvoor bestemde apparatuur plaatst, kan
verifiëren of de aanwezige persoon de juiste justitiabele is. Tot slot
sluit het gebruik van vingerafdrukken in de strafrechtsketen aan bij de Europese
ontwikkelingen op het terrein van identiteitsdocumenten waarbij de vingerafdrukken
worden ingezet ter vaststelling van iemands identiteit. In dit wetsvoorstel
wordt het daarom als gerechtvaardigd beschouwd om de identiteit van een verdachte
of veroordeelde primair te verifiëren met behulp van vingerafdrukken
en secundair aan de hand van een identiteitsdocument, alhoewel – in
reactie op een opmerking daarover van de Nederlandse Orde van Advocaten –
onderkend wordt dat het nemen van vingerafdrukken een zwaardere inbreuk op
de lichamelijke integriteit vormt dan het overleggen van een identiteitsdocument.Met het oog op de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit is
gestreefd naar een zo beperkt mogelijke inbreuk op het recht op onaantastbaarheid
van het lichaam. Daarom wordt voorgesteld alleen aan de voorkant van de strafrechtelijke
procedure standaard foto’s en vingerafdrukken te nemen bij verdachten
wegens ernstige misdrijven (zie het voorgestelde artikel 55c, tweede lid,
Sv) teneinde hun identiteit te kunnen vaststellen. Deze taak is in het wetsvoorstel
neergelegd bij de opsporingsambtenaren die bij of krachtens artikel 141 Sv
zijn aangewezen. Bij verdachten wegens een misdrijf waarvoor geen voorlopige
hechtenis mogelijk is of een overtreding is, onder meer om redenen van proportionaliteit,
het nemen van foto’s en vingerafdrukken alleen toegestaan bij twijfel
overde identiteit van betrokkene (zie artikel 55c, derde lid, Sv); afname
geschiedt in zo’n geval slechts op bevel van de officier van justitie
of de hulpofficier van justitie. Controle op de naleving van de toepassing
van deze identificerende maatregelen is door de rechter mogelijk. Ter terechtzitting
kan de verdachte de rechtmatigheid van de afname van foto’s en vingerafdrukken
aan de orde stellen.Verder voorziet het wetsvoorstel erin dat in de andere fasen van de strafrechtelijke
procedure (met uitzondering van de in de paragrafen 6.5.2 en 6.5.7 genoemde
situaties) de identiteit slechts met behulp van vingerafdrukken wordt geverifieerd
indien zijn vingerafdrukken reeds eerder op grond van het Wetboek van Strafvordering
zijn genomen en in HAVANK zijn verwerkt. Uit het oogpunt van proportionaliteit
heeft het wetsvoorstel de momenten waarop de identiteit wordt gecontroleerd,
gedifferentieerd. Zo geldt deze verplichting voor een tbs-instelling of een
psychiatrisch ziekenhuis alleen bij de eerste opname, terwijl deze verplichting
in een penitentiaire inrichting op veel meer momenten geldt, bijvoorbeeld
ook voor en na afloop van het bezoek. Voor de reclassering geldt de verplichting
alleen maar voor zover zij haar werkzaamheden verricht buiten een politiebureau
of een inrichting. Daarbinnen is de politie of de inrichting verantwoordelijk. Het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeerFoto’s en vingerafdrukkenVoor de beoordeling van de afname en het gebruik van foto’s en vingerafdrukken
bij justitiabelen in het licht van het recht op eerbiediging van de persoonlijke
levenssfeer, zoals neergelegd in artikel 10 van de Grondwet, artikel 8 van
het EVRM en artikel 17 van het IVBPR, geldt voor een aantal aspecten (legitieme
doelen; noodzakelijk in een democratische samenleving) hetzelfde als hiervoor
bij het recht op onaantastbaarheid van het lichaam is gesteld. Ter uitwerking
van artikel 8 van het EVRM is het Verdrag van de Raad van Europa inzake de
bescherming van personen met het oog op de geautomatiseerde verwerking van
persoonsgegevens (Trb. 1988, 7) totstandgekomen dat in artikel 4 aan iedere
Verdragspartij de verplichting oplegt om in de nationale wetgeving een niveau
van gegevensbescherming te verwezenlijken dat ten minste gelijk is aan het
niveau dat voortvloeit uit de verwezenlijking van de algemene beginselen van
gegevensbescherming die zijn neergelegd in het verdrag. Verder is van belang
de richtlijn nr. 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese
Unie betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de
verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens
(PbEG van 24 oktober 1995, L 81). Deze richtlijn bouwt voort op het genoemde
verdrag en kent soortgelijke algemene beginselen van gegevensbescherming als
die het verdrag noemt. Het verdrag en de EU-privacyrichtlijn zijn geïmplementeerd
in de Wbp.Aan de eis van een wettelijke grondslag voor het bepalen en verwerken
van foto’s en vingerafdrukken wordt voldaan doordat enerzijds de Wbp
op de gegevensverwekingen van toepassing is, en anderzijds door de regeling
van de voorgestelde artikelen 27b, vijfde lid, en 55c, vijfde lid, Sv. In
de Wbp zijn algemene regels voor het verwerken van persoonsgegevens gesteld.
Verwerken in de zin van deze wet omvat onder andere het bewaren, vernietigen
en verstrekken van deze gegevens. In aanvulling op de Wbp bevat het wetsvoorstel
waarborgen voor een zorgvuldige verwerking van de foto’s en vingerafdrukken.
In de eerste plaats bevatten de artikel 27b, vijfde lid, en 55c, vijfde lid,
Sv het voorschrift dat bij of krachtens algemene maatregel van bestuur regels
worden gesteld voor het verwerken van deze persoonsgegevens. Hierin zal een
nadere invulling worden gegeven aan de algemene regels van de Wbp. Zo zal
in de op te stellen algemene maatregel van bestuur worden geregeld aan wie
de verwerkte foto’s en vingerafdrukken mogen worden verstrekt en zullen
daarin de termijnen voor het bewaren van de foto’s en vingerafdrukken
worden vastgelegd. Deze termijnen zullen overeenkomstig de systematiek als
beschreven in paragraaf 6.8 worden gedifferentieerd naar de zwaarte van
de misdrijven waarvoor een verdenking bestaat of is veroordeeld, en verhoogd
afhankelijk van de duur van de gevangenisstraf of de vrijheidsbenemende maatregel
en al naar gelang of er sprake is van recidive. Het gaat daarbij om een uitwerking
van de artikelen 10 en 11 van de Wbp. Met deze differentiatie van bewaartermijnen
wordt beoogd zo veel mogelijk recht te doen aan het in artikel 8, tweede lid,
van het EVRM besloten liggende beginsel van proportionaliteit.In de tweede plaats is het gebruik van de verkregen foto’s en vingerafdrukken
slechts mogelijk voor zover deze strookt met de doelen die in het voorgestelde
artikel 55c, tweede tot en met vierde lid, zijn omschreven. De doelen zijn
het vaststellen van de identiteit van verdachten en veroordeelden, het voorkomen,
opsporen, vervolgen en berechten van strafbare feiten en het vaststellen van
de identiteit van een lijk als bedoeld in artikel 2, eerste lid, onder a,
van de Wet op de lijkbezorging. Onder identiteitsvaststelling van een verdachte
of veroordeelde wordt tevens de verificatie van zijn identiteit verstaan op
de momenten in de strafrechtelijke procedure of de tenuitvoerlegging
van de straf of maatregel waarin dat noodzakelijk is.Uit deze doelomschrijvingen vloeit voort dat het niet is toegestaan foto’s
en vingerafdrukken voor een ander doel te gebruiken, ook niet indien dat andere
doel verenigbaar is met het aangegeven oorspronkelijke doel dan waarvoor deze
zijn verkregen. Verwerking van op strafvorderlijke grondslag afgenomen foto’s
en vingerafdrukken ten behoeve van een andere dan strafvorderlijke doelstelling
vereist derhalve wetswijziging.IdentificatieplichtHet introduceren van een identificatieplicht ten opzichte van een aantal
functionarissen in de strafrechtsketen, zoals voorgesteld in de paragraaf 6.3,
maakt een inbreuk op het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer
als verwoord in artikel 8 van het EVRM. Deze inbreuk is echter toelaatbaar,
omdat zij voldoet aan de criteria die zijn neergelegd in artikel 8, tweede
lid, van het EVRM. In de eerste plaats is de inbreuk «in overeenstemming
met het recht», nu dit wetsvoorstel voorziet in een wettelijke basis
daarvoor en de grenzen van de identificatieplicht aangeeft. Het overleggen
van een identiteitsbewijs is alleen verplicht in geval van identificatie en
indien verificatie van de identiteit van de justitiabele niet lukt met behulp
van een vergelijking van foto’s en vingerafdrukken. Op deze wijze wordt
bovendien beoogd zo veel mogelijk recht te doen aan het in artikel 8, tweede
lid, van het EVRM besloten liggende beginsel van proportionaliteit en subsidiariteit.In de tweede plaats wordt met de inbreuk «een legitiem doel»
nagestreefd. De voorgestelde identificatieplicht draagt bij aan de opsporing,
vervolging en berechting van strafbare feiten. Indien de partners in de strafrechtsketen
de identiteit van de justitiabele kennen, komt dit de opsporing, vervolging
en berechting van strafbare feiten ten goede. Dit doel kan worden begrepen
onder de in het tweede lid van artikel 8 genoemde legitieme doelen «het
voorkomen van strafbare feiten» en «de bescherming van de rechten
en vrijheden van anderen». Tot slot is de identificatieplicht als in
dit wetsvoorstel voorzien, ook noodzakelijk in een democratische samenleving.
Voor een motivering van deze stelling wordt kortheidshalve verwezen naar de
eerste alineas van paragrafen 1, en 6.2 en naar de paragrafen 3, 6.3 en 6.5.1
tot en met 6.5.5 waarin het belang van adequate maatregelen tegen identiteitsfraude,
waaronder uitbreiding van de identificatieplicht, uiteengezet is. Het is gerechtvaardigd
van een justitiabele te verwachten dat hij binnen redelijke grenzen het de
organisaties in de strafrechtsketen mogelijk maakt hun taken uit te oefenen.
In dit verband wordt gewezen op de uitspraak van het EHRM in de zaak van Vasileva
tegen Denemarken van 25 september 2003 (NJ 2004, 633). Het Hof overwoog
dat het voor de uitoefening van politietaken van fundamenteel belang is dat
de politie de identiteit van burgers kan vaststellen. Voor de uitoefening
van de taken van de partners in de strafrechtsketen is identiteitsvaststelling
evenzeer van cruciaal belang, omdat anders het niet ondenkbeeldige risico
bestaat dat strafrechtelijke interventies, zoals de toepassing van dwangmiddelen
of de tenuitvoerlegging van straffen of maatregelen de verkeerde persoon treffen.Het recht op een eerlijk procesMet de invoering van de verplichte verificatie van de identiteit van de
verdachte met behulp van zijn vingerafdrukken op verzoek van de rechter (zie
paragraaf 6.5.1) wordt geen inbreuk gemaakt op het recht op een eerlijke
en onpartijdige behandeling door een onafhankelijke rechter, zoals neergelegd
in artikel 6 van het EVRM. De verplichte medewerking door de verdachte aan
de verificatie van zijn identiteit is niet te beschouwen als een beperking
op dat recht. De verdachte wordt immers geen enkele drempel opgeworpen om
op de terechtzitting aanwezig te zijn. Wel kan hij, indien hij
gebruik maakt van zijn recht om op de terechtzitting aanwezig te zijn, onderworpen
worden aan een verificatie van zijn identiteit. Het is van fundamenteel belang
dat een rechter op efficiënte en effectieve wijze kan vaststellen of
de in de rechtszaal aanwezige persoon ook de verdachte in de aanhangige strafzaak
is. Voor een deugdelijke identiteitsvaststelling is het vragen naar zijn personalia
onvoldoende. Verificatie door middel van primair de vingerafdrukken en secundair
een identiteitsbewijs is noodzakelijk, indien bij de rechter twijfels zijn
gerezen over zijn identiteit. In dit verband wordt ook verwezen naar de hiervoor
genoemde uitspraak van het EHRM in de zaak van Vasileva tegen Denemarken van
25 september 2003 (NJ 2004, 633). Het EHRM overwoog daarin dat het voor
de uitoefening van politietaken van fundamenteel belang is dat de politie
de identiteit van burgers kan vaststellen. Voor de uitoefening van de taken
van de rechterlijke macht is, zoals hiervoor is geschetst, identiteitsvaststelling
evenzeer van cruciaal belang.7.2. Introductie van het SKN en de strafrechtsketendatabankDe invoering van het SKN als algemeen geldend nummer voor de justitiële
sector levert geen strijd op met het recht op bescherming van de persoonlijke
levenssfeer als bedoeld in artikel 8 EVRM. Zoals in paragraaf 7.1 is
beschreven, is beperking op dit recht toegestaan mits dit bij wet is voorzien
en in een democratische samenleving noodzakelijk is in het belang van met
name genoemde doelen, waaronder het voorkomen van strafbare feiten. Artikel
27b van dit wetsvoorstel bevat de grondslag voor het SKN en het verplicht
gebruik van dit nummer door de organisaties die deel uitmaken van de strafrechtsketen.
Het vormt, zoals in paragraaf 6.1 is beschreven, een uitwerking van artikel
11, tweede lid, onder a, van de Wet algemene bepalingen burgerservicenummer.
De noodzaak van de introductie van het SKN is uitgebreid in laatstgenoemde
paragraaf aangetoond. Met behulp van dit algemene persoonsnummer kan eenduidig
worden vastgesteld op welke justitiabele bepaalde gegevens betrekking hebben,
hetgeen noodzakelijk is ter verhoging van de kwaliteit, de doelmatigheid,
doeltreffendheid en rechtmatigheid van de strafrechtsketen en ter bestrijding
van identiteitsfraude. De toepassing van een algemeen persoonsnummer in de
strafrechtsketen is niet nieuw. Een groot aantal partijen die deel uitmaken
in de strafrechtsketen, maakt op basis van vrijwilligheid reeds gebruik van
het zogenaamde VIP-nummer, het nummer waarvoor het SKN in de plaats komt.Dit wetsvoorstel kent ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer
van de justitiabelen een gesloten systeem van gebruikers van het SKN. Alleen
functionarissen die behoren tot de justitiële sector, zijn verplicht
het SKN te gebruiken. Functionarissen buiten die sector mogen het SKN niet
gebruiken. Op deze regel bestaat een uitzondering. Functionarissen die met
de uitvoering van de Vreemdelingenwet 2000 zijn belast, zijn ingevolge artikel
27b, derde lid, Sv gerechtigd ter uitvoering van die wet het SKN te gebruiken.
Deze functionarissen en de functionarissen in de strafrechtsketen maken uitsluitend
gebruik van het SKN binnen de kaders die artikel 27b aangeeft, namelijk ten
behoeve van de onderlinge uitwisseling van informatie over verdachten en veroordeelden.
Het SKN is, evenals het huidige VIP-nummer, niet meer dan een administratief
hulpmiddel om deze gegevensuitwisseling effectief en efficiënt te laten
plaatsvinden. Het bevat geen informatie over justitiabelen. Aan dit nummer
kan dus geen informatie worden ontleend die de persoonlijke levenssfeer raakt.
Die informatie ligt vast in de gegevensverwerkingen in het kader waarvan het
SKN als hulpmiddel wordt gebruikt. Introductie van het SKN leidt derhalve
niet tot nieuwe eisen waaraan de gegevensverwerkingen van de organisaties
dienen te voldoen. Die liggen, afhankelijk van de gegevensverwerking, vast
in bijvoorbeeld de Wbp of de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens.
Het gebruik van het SKN is uiteraard slechts toegestaan wanneer
het om een gegevensverwerking gaat die wettelijk is toegestaan.De Minister van Justitie is verantwoordelijk voor de toekenning van en
het beheer over een SKN aan een justitiabele. Toekenning geschiedt in beginsel
pas wanneer de identiteit van de justitiabele op deugdelijke wijze is vastgesteld.
Het is de bedoeling dat daarmee een einde komt aan de situatie, zoals beschreven
in paragraaf 3, dat aan een persoonsnummer in de strafrechtsketen meer
identiteiten zijn gekoppeld, zoals thans het geval is bij het VIP-nummer.
Aan een justitiabele dient slechts één SKN te worden toegekend
en een SKN dient slechts aan één justitiabele te zijn verbonden.Op het SKN is artikel 24, eerste lid, van de Wbp van toepassing omdat
het een zogenoemd nummer ter identificatie van een persoon is. Dit artikellid
bepaalt dat het gebruik van zo’n nummer alleen maar geoorloofd is ter
uitvoering van de wet waarbij dat gebruik is voorgeschreven dan wel voor doeleinden
bij de wet bepaald. Zoals uit het voorgaande kan worden geconcludeerd, wordt
aan deze norm in het onderhavige wetsvoorstel voldaan, nu artikel 27b, tweede
lid, Sv erin voorziet dat het alleen maar geoorloofd is het SKN te gebruiken
bij het uitwisselen van gegevens over verdachten en veroordeelden ten behoeve
van de toepassing van het strafrecht en de uitvoering van de Vreemdelingenwet
2000.Het SKN is een van de gegevens die wordt verwerkt in de strafrechtsketendatabank
en vormt ook de sleutel tot de andere gegevens die in die databank worden
verwerkt. De strafrechtsketendatabank valt, zoals in paragraaf 6.6. is
aangegeven, onder de werking van de Wbp, zoals ook het geval is met het huidige
VIP. Omdat de hoofdzaken die gelden voor het bewaren en vernietigen van de
gegevens zijn vastgelegd in de Wbp, is in dit wetsvoorstel volstaan met de
in artikel 27b, vijfde lid, neergelegde bepaling dat bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur regels worden gesteld voor het verwerken van de gegevens
in de strafrechtsketendatabank. In deze regels zal een nadere uitwerking worden
gegeven van de artikelen 10 en 11 van de Wbp. Zo zullen daarin onder andere
de termijnen voor het bewaren van de gegevens worden bepaald. In paragraaf 6.8
is een uiteenzetting gegeven van deze termijnen. Deze termijnen, die gelijk
zullen zijn aan de termijnen voor het bewaren van foto’s en vingerafdrukken,
worden gedifferentieerd al naar gelang van de zwaarte van het misdrijf en
verhoogd afhankelijk van de duur van de gevangenisstraf of de vrijheidsbenemende
maatregel en verhoogd al naar gelang of er sprake is van recidive.Het recht op kennisneming van artikel 35 van de Wbp biedt iemand de mogelijkheid
te achterhalen of er gegevens over hem in de strafrechtsketendatabank zijn
verwerkt, en indien dat het geval is, of deze gegevens al dan niet terecht
of juist zijn verwerkt. Anders dan de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak
ben ik niet bevreesd dat dit recht op kennisneming zal leiden tot zogenaamde
fishing expeditions. Voor zover het gaat om de toepassing van artikel 35 geldt
in het algemeen dat verzoeken om kennisneming niet ongericht mogen zijn, daar
dit een onevenredige inspanning van de verantwoordelijke voor de databank
zou vergen. Daar komt bij dat verzoeken om kennisneming als bedoeld in de
onderhavige situatie alleen maar betrekking kunnen hebben op de gegevens die
in de strafrechtsketendatabank mogen worden verwerkt en die gegevens zullen
limitatief bij algemene maatregel van bestuur, gebaseerd op artikel 27b, vierde
lid, Sv, worden opgesomd. Hierdoor is er geen ruimte voor fishing expeditions.Het recht op kennisneming kan ingevolge artikel 43 van de Wbp buiten toepassing
blijven voor zover dit noodzakelijk is in het belang van onder meer de voorkoming,
opsporing en vervolging van strafbare feiten. Indien blijkt dat iemands gegevens
in strijd met de geldende regelgeving worden bewaard, kan betrokkene
de Minister van Justitie als verantwoordelijke voor deze databank verzoeken
zijn gegevens te laten vernietigen. Ook kan hij ingevolge artikel 60, eerste
lid, van de Wbp het College bescherming persoonsgegevens vragen te onderzoeken
of zijn gegevens in overeenstemming met de geldende regelgeving zijn verwerkt.8. Organisatorische en financiële consequentiesDe uitvoering van het wetsvoorstel heeft gevolgen voor de benodigde capaciteit
van de betrokken partijen in de strafrechtsketen en voor de technische infrastructuur
binnen de strafrechtsketen. De uitvoering legt verder beslag op de financiële
middelen.Capacitaire consequentiesZoals is aangegeven, wordt ingevolge dit wetsvoorstel de identiteitsvaststelling
van verdachten en veroordeelden uitgevoerd aan de hand van de controle van
een identiteitsbewijs, vingerafdrukken en een foto indien er sprake is van
verdachten wegens een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis mogelijk is of
indien de identiteit niet of niet met zekerheid aan de hand van het identiteitsbewijs
kan worden vastgesteld. In de huidige situatie worden vingerafdrukken handmatig
genomen, dat wil zeggen dat de vingerafdrukken met inkt op papier worden gemaakt.
In de nieuwe situatie wordt op twee fronten digitale apparatuur ingezet. Eerst
wordt door de politie of de Koninklijke marechausee het identiteitsdocument
geautomatiseerd gecontroleerd en worden de persoonsgegevens automatisch uitgelezen;
dit maakt handmatige invoer van deze gegevens overbodig. Voorts worden in
de nieuwe situatie de vingerafdrukken digitaal afgenomen en vergeleken. Indien
een verdachte onbekend blijkt, worden ook met inkt en papier vingerafdrukken
afgenomen. Door altijd eerst de digitale procedure te volgen wordt voorkomen
dat bij recidive telkens de handmatige procedure wordt toegepast. De handmatige
procedure vergt meer tijd dan de digitale.De verwachting is dan ook dat in het begin van de nieuwe situatie weliswaar
extra capaciteit bij de opsporingsdiensten nodig is, omdat het aantal verdachten
van wie vingerafdrukken moeten worden afgenomen, tijdelijk toeneemt, doch
dat na verloop van tijd de behoefte aan extra capaciteit zal afnemen, omdat
dan meer verdachten met de digitale procedure herkend worden, waardoor de
handmatige procedure niet meer nodig is. Daarnaast zal in het begin capaciteit
nodig zijn om een bestand van «gevalideerde» identiteiten op te
bouwen (zie paragraaf 6.4); verwacht mag worden dat dat betrekkelijk
snel zal gebeuren. Daarna zal in veel gevallen kunnen worden volstaan met
een eenvoudige verificatie (ten aanzien van die justitiabelen namelijk wier
identiteit reeds «gevalideerd» is), hetgeen op termijn tot besparingen
kan leiden.Ook in de andere fasen binnen de keten worden vingerafdrukken en foto’s
ingezet om de identiteit te verifiëren. Bij het insluiten van een veroordeelde
in een penitentiaire inrichting bijvoorbeeld wordt de identiteit van de veroordeelde
vastgesteld door van hem digitaal een of meer vingerafdrukken te nemen en
deze geautomatiseerd te vergelijken met zijn vingerafdrukken die in HAVANK
zijn opgeslagen. Tevens wordt de opgeslagen foto visueel gecontroleerd. Deze
vergelijking wordt uitgevoerd naast de controle van het identiteitsdocument.
De handeling om vingerafdrukken digitaal af te nemen en te vergelijken, kost
weinig tijd en zal ingepast kunnen worden in de bestaande werkprocessen.Organisatorische en financiële consequentiesVoor de afname van vingerafdrukken en foto’s hebben de ketenpartners apparatuur nodig. Ook voor het geautomatiseerd beoordelen en het uitlezen
van identiteitsdocumenten is apparatuur nodig. Als een persoon is aangehouden
op verdenking van een strafbaar feit, wordt het identiteitsdocument (indien
beschikbaar) gecontroleerd op een viertal vragen: is het echt, eigen, geldig
en gekwalificeerd? Om deze beoordeling te ondersteunen worden documentscanners
ingezet die in enkele seconden een identiteitsdocument onderzoeken op echtheid
en geldigheid en het document kunnen verifiëren bij het Nationaal Documenten
Register (NDS), het Nationaal Schengen Informatie Systeem (NSIS) of het signaleringssysteem
van Interpol (SLTD). Tevens kan ten behoeve van de verificatie van een Nederlands
document gebruik worden gemaakt van de beheervoorziening BSN.Voorts leest de documentscanner de machineleesbare strook en de chip,
indien deze in het document aanwezig is, uit, zodat de persoonsgegevens niet
meer handmatig ingevoerd hoeven te worden. Alhoewel deze apparatuur niet de
kennis en ervaring van documentspecialisten overbodig maakt, is het een goed
hulpmiddel om medewerkers die niet gespecialiseerd zijn in het beoordelen
van documenten snel en eenvoudig een signaal te geven als wordt vermoed dat
er iets mis is met het document. De documentscanners worden ingezet bij de
politie, de Koninklijke marechaussee, de Dienst Justitiële Inrichtingen,
de rechterlijke macht, de reclassering en de kinderbescherming. Verwacht wordt
voorshands dat circa 200 van deze apparaten nodig zijn voor de politie en
de Koninklijke marechaussee, circa 200 voor de Dienst Justitiële Inrichtingen,
circa 25 voor de rechterlijke macht, circa 80 voor de reclassering en circa
22 voor de kinderbescherming.Voor de afname van vingerafdrukken worden twee typen apparatuur ingezet.
Het ene type is in staat vingerafdrukken die met inkt en papier zijn afgenomen,
te digitaliseren en op te sturen naar HAVANK; deze apparatuur is nu al in
gebruik. Het andere, nieuwe type is in staat een vingerafdruk digitaal («live»)
te scannen en op te sturen naar HAVANK. Deze nieuwe apparatuur is eenvoudiger
in gebruik omdat papier en inkt niet meer nodig zijn. Alleen als iemand nog
niet bekend is in HAVANK, worden vingerafdrukken genomen met gebruikmaking
van inkt en papier. In alle andere gevallen volstaat digitale afname. Geschat
wordt voorshands dat ten behoeve van de politie, de Koninklijke marechaussee
en de Dienst Justitiële Inrichtingen circa 300 vingerafdrukkenscanners
nodig zijn, waarmee meer vingers gelijktijdig gescand kunnen worden, alsmede
300 fotocamera’s voor het nemen van digitale foto’s. Voorts zijn
ten behoeve van deze organisaties en de rechtbanken, de reclassering en de
raad voor de kinderbescherming ten minste 1000 kleinere, al dan niet mobiele,
scanners benodigd, waarmee ten behoeve van de verificatie één
vinger gescand kan worden.Voor het gebruik van de vingerafdrukkenscanners is – zo kan in reactie
op een vraag van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak worden opgemerkt –
geen specifieke deskundigheid vereist. Een kort durende training volstaat
om vertrouwd te raken met de apparatuur en de risico’s die aan het gebruik
daarvan verbonden zijn, door te nemen.Naast apparatuur bij de ketenpartners zijn er ook centrale voorzieningen
nodig, namelijk een nieuw op te zetten HAVANK en de strafrechtsketendatabank.
Voor HAVANK is reeds een vervangingstraject gestart, omdat deze databank technisch
verouderd is. Dit systeem is niet in staat de digitale werkwijze van afnemen,
verzenden en vergelijken van vingerafdrukken te ondersteunen. Het nieuwe HAVANK
zal een functionaliteit bevatten voor zowel de ondersteuning van de identiteitsvaststelling,
als de waarheidsvinding. Daarnaast wordt gewerkt aan de inrichting van de
strafrechtsketendatabank. Het aantal werkzaamheden dat daarvoor dient te worden
verricht, is beperkt doordat in de VIP, de voorganger van die databank, nu
al de verwerking van de gegevens van verdachten en veroordeelden
plaatsvindt. In deze databank zullen ook de foto’s van verdachten en
veroordeelden worden opgeslagen. Het fotobestand bevat de mogelijkheid om
geautomatiseerd na te gaan of de justitiabele in de strafrechtsketen bekend
is en visueel te controleren of betrokkene de juiste justitiabele is, dat
wil zeggen: of hij degene is die hij zegt te zijn.Verder is er een nieuwe voorziening nodig die de strafrechtsketendatabank
en HAVANK voor de ketenpartners ontsluit. Deze voorziening zorgt ervoor dat
de ketenpartners één toegangspoort hebben naar de achterliggende
databestanden en dat verdachten eenduidig in HAVANK en de strafrechtsketendatabank
worden geregistreerd.De kosten voor de invoering van dit wetsvoorstel zijn voor de periode
2008–2012 begroot op € 38 miljoen (minimum variant). De kosten
zijn te onderscheiden naar exploitatiekosten (rente en afschrijving over de
investeringen), projectkosten en beheerkosten. De investeringen worden in
eerste instantie bekostigd door de betrokken ketenpartners. Voor de rente
en afschrijvingen ontvangen zij een jaarlijkse vergoeding gedurende een periode
van vijf jaar. De investeringen betreffen de aanschaf van documentscanners,
vingerscanners, fotocamera’s, servers, koppelingen en de benodigde software.
De dekking wordt gevonden in toegezegde bedragen uit pijler 2 (Een innovatieve,
concurrerende en ondernemende economie) en pijler 5 (Veiligheid, stabiliteit
en respect) en de Aanvullende Post voor pijler 5. Daarnaast wordt een deel
gedekt uit het reguliere Justitiebudget.Het wetsvoorstel maakt onderdeel uit van een breed programma, waarin biometrische
kenmerken en nieuwe technologieën worden ingezet in de werkprocessen
bij de ketenpartners. Het gaat dan om de forensische opsporing bij de politiekorpsen
en bij het Korps landelijke politiediensten, de vervanging en aanpassing van
HAVANK, uitwisseling van persoonsgegevens van verdachten met de vreemdelingenketen,
gegevensuitwisseling over verdachten met andere landen en de controle van
bezoekers en de verplaatsing van gedetineerden. In het kader van het Coalitieakkoord
(pijlers 2 en 5) is een bedrag van € 95 miljoen toegezegd voor het
totale programma, inclusief de kosten voor de invoering van de wet.Inwerkingtreding en implementatie van het wetsvoorstelDe implementatie van de identiteitsvaststelling van verdachten en veroordeelden
overeenkomstig dit wetsvoorstel is een veelomvattend en complex proces. Om
tal van redenen wordt daarom gekozen voor een gefaseerde invoering. Zoals
in paragraaf 5.2 is beschreven, zijn reeds in het najaar van 2006 enkele
pilots uitgevoerd om de nieuwe werkwijze van gebruik van foto’s en vingerafdrukken
in de praktijk te testen.Met het College van procureurs-generaal ben ik van mening dat een absolute
voorwaarde voor het welslagen van de implementatie van het wetsvoorstel is
dat iedere partner in de strafrechtsketen in staat is overeenkomstig de systematiek
van het wetsvoorstel – en ook van het Protocol identiteitsvaststelling
strafrechtsketen (verdachten en veroordeelden) – te werken. Het wetsvoorstel
kan alleen maar overal, van politiebureau tot rechtbank en justitiële
inrichting gelijktijdig worden geïmplementeerd indien een stevige projectorganisatie
wordt opgericht. Een zo groot, veelomvattend project kan volgens de Nederlandse
Vereniging van Rechtspraak en het College van procureurs-generaal niet worden
overgelaten aan iedere ketenpartner. Het Ministerie van Justitie dient in
hoge mate het implementatieproces aan te sturen, zo vinden zij. In reactie
daarop kan worden opgemerkt dat de invoering van dit wetsvoorstel wordt begeleid
door een projectorganisatie die onder leiding van het Ministerie van Justitie
staat en waarin alle partners in de strafrechtsketen vertegenwoordigd
zijn. Inmiddels heeft deze organisatie een plan opgesteld waarin is beschreven
welke besturingsvorm en aanpak is gekozen en welke stappen dienen te worden
genomen om het wetsvoorstel op een eenduidige en goede manier in te voeren.
Vanuit de projectorganisatie wordt gecoördineerd en gefaciliteerd dat
de informatiesystemen worden aangepast, de procedures worden beschreven, opleidingsmateriaal
wordt ontwikkeld en apparatuur wordt aangeschaft. Verder worden er afspraken
gemaakt met iedere ketenpartner over de feitelijke implementatie van het wetsvoorstel.
De afspraken zullen worden vastgelegd in een convenant. De komende tijd zal
iedere ketenpartner deze afspraken verder uitwerken in een implementatieplan
dat toegespitst is op de eigen organisatie. Het gaat hier om het opleiden
van de functionarissen, het plaatsen van de apparatuur, onder omstandigheden
het aanpassen van de organisatie, en niet in de laatste plaats het verankeren
van een kwalitatief goede identiteitsvaststelling van justitiabelen in de
cultuur en de dagelijkse routine van de organisatie. De initiële kosten
voor de implementatie worden vergoed door de Ministeries van Justitie en van
Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties.In het Beleidsprogramma «Samen werken, samen leven»1 is aangegeven dat ernaar gestreefd wordt het nieuwe
identificatiesysteem in 2010 in gebruik te (kunnen) nemen. Dit omvat dan het
gaan werken overeenkomstig deze wet en het bijbehorende protocol en met gebruikmaking
van het nieuwe HAVANK. In mijn brief van 6 december 20062 werd er nog veronderstellenderwijs van uitgegaan dat het volledige
pakket van maatregelen reeds in 2008 geïmplementeerd zou kunnen zijn.
Dat de toen uitgesproken verwachting niet uitkomt, heeft te maken met de grote
complexiteit van de voorbereiding van het pakket van maatregelen en met externe
oorzaken, zoals een tegen de aanbesteding van de nieuwe HAVANK gevoerd kort
geding. De grote complexiteit is reden om, zoals hierna in de toelichting
op artikel XIII zal worden uiteengezet, het wetsvoorstel gefaseerd in te voeren.9. Artikelsgewijze toelichtingArtikel IDe Raad voor de rechtspraak is van oordeel dat de meest overzichtelijke
wijze waarop de onderhavige materie in het Wetboek van Strafvordering kan
worden opgenomen, een aparte afdeling is. Die afdeling zou volgens de Raad
een plaats kunnen krijgen in Boek I of Boek V van het wetboek. Alhoewel ik
met de Raad onderschrijf dat het voor de hanteerbaarheid van het Wetboek van
Strafvordering in de praktijk van groot belang is dat het wetboek zo overzichtelijk
mogelijk is samengesteld, heb ik het voorstel van de Raad niet overgenomen.
Plaatsing in een aparte afdeling van boek I van het wetboek verdient geen
voorkeur. Het raakt niet alleen verschillende onderdelen van Boek I, zoals
de positie van de verdachte (Titel II) en de bijzondere dwangmiddelen (Titel
IV), maar heeft ook consequenties voor de Boeken II, III en IV. Er is daarom
voor gekozen het onderwerp daar in het wetboek te regelen, waar dat het meest
passend is. Dat komt naar mijn oordeel de samenhang, stelselmatigheid en overzichtelijkheid
van het in het Wetboek van Strafvordering geregelde strafprocesrecht ten goede.Plaatsing van de onderhavige materie in boek V van het Wetboek van Strafvordering
wringt ook, omdat dit boek betrekking heeft op het einde van het proces. Het
bevat immers regels over de tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen
en beslissingen van het openbaar ministerie en een regeling voor de vergoeding
van proceskosten. Vaststelling van de identiteit van een justitiabele is juist
ook van belang aan het begin van en tijdens het proces, namelijk
tijdens het voorbereidend onderzoek en de terechtzitting.Artikel I, onder ABij artikel I, onder A, wordt voorgesteld dat van de persoon wiens vervolging
door middel van een beklagprocedure van artikel 12 Sv wordt verlangd, de identiteit
kan worden geverifieerd met behulp van zijn vingerafdrukken of identiteitsbewijs.
De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak vindt het wel op zijn plaats dat
deze persoon zich onder omstandigheden dient te identificeren, maar niet dat
hij zijn vingerafdrukken moet afstaan. Er is immers geen sprake van een strafrechtelijke
procedure en een verdachte. In de betreffende artikelen van het Wetboek van
Strafvordering wordt inderdaad niet gesproken over de verdachte, maar over
de persoon wiens vervolging wordt verlangd. Omdat het nemen van de vingerafdrukken,
evenals het ter inzage vragen van een identititeitsbewijs, niet meer dan een
middel is met behulp waarvan iemands identiteit kan worden vastgesteld, en
deze procedure kan leiden tot een (verdere) vervolging, is ervoor gekozen
dat ook de identiteit van degene wiens vervolging wordt verlangd en die op
grond van artikel 12e Sv door het gerechtshof wordt gehoord, op dezelfde wijze
wordt geverifieerd als in de andere procedures uit het Wetboek van Strafvordering.
Bovendien zal er niet, zoals in het oorspronkelijke wetsvoorstel was voorgesteld,
sprake zijn van een verplichting van de rechter om de identiteit van betrokkene
te verifiëren, maar een bevoegdheid. Degene wiens vervolging wordt verlangd,
zal niet standaard hoeven mee te werken aan zijn identiteitsvaststelling,
maar alleen indien de rechter twijfels heeft over zijn identiteit.Artikel I, onder DArtikel 27a, eerste en tweede lidArtikel 27a, eerste en tweede lid, Sv geeft aan hoe de identificatie en
verificatie van de identiteit van een verdachte plaatsvindt. Op andere plaatsen
in het Wetboek van Strafvordering (zie bijvoorbeeld het bij artikel I, onder
S, gewijzigde artikel 273, eerste lid, Sv) is de bevoegdheid voor de rechterlijk
ambtenaar neergelegd de identiteit van de verdachte overeenkomstig deze artikelleden
vast te stellen indien hij twijfels heeft over de identiteit van de voor hem
verschenen persoon. Zoals uit paragraaf 6.5 kan worden geconcludeerd,
is de rechterlijk ambtenaar de enige functionaris die in het wetsvoorstel
de bevoegdheid wordt toegekend om de identiteit van de justitiabele te verifiëren.
De andere functionarissen (bijvoorbeeld van de reclassering of de raad voor
de kinderbescherming) zijn verplicht op de daarvoor aangewezen relevante momenten
de identiteit van de justitiabele vast te stellen.In de paragrafen 6.2 en 6.4. is beschreven dat aan de voorkant van de
strafrechtelijke procedure de identiteit van een verdachte die is aangehouden
wegens een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, altijd met
zowel een identiteitsbewijs als vingerafdrukken dient te worden vastgesteld.
Deze taak is in het voorgestelde artikel 55c Sv neergelegd bij de opsporingsambtenaren
die bij of krachtens artikel 141 Sv zijn aangewezen. Zij zijn ten behoeve
van de identiteitsvaststelling ook verplicht te vragen naar de personalia
van de verdachte. De identiteit van iedere andere verdachte stellen zij enkel
en alleen met behulp van een identiteitsbewijs vast, tenzij over zijn identiteit
twijfels bestaan. In dat geval dient de officier van justitie of de hulpofficier
van justitie te bevelen dat van de verdachte vingerafdrukken worden genomen. In de andere fasen van de strafrechtelijke procedure (bijvoorbeeld bij
de rechter) wordt, zoals in de paragrafen 6.5.1 tot en met 6.5.6 is beschreven,
de identiteit van een verdachte of veroordeelde primair geverifieerd door
het vragen naar de personalia van verdachte of veroordeelde alsmede met behulp
van diens vingerafdrukken. Alleen indien zijn vingerafdrukken niet reeds eerder
op grond van het Wetboek van Strafvordering zijn genomen en in HAVANK zijn
verwerkt, geschiedt de identiteitsvaststelling met behulp van een identiteitsbewijs.
Dit geldt niet ten aanzien van de in de paragrafen 6.5.2 en 6.5.7 genoemde
situaties. In die situaties worden vanwege de in die paragrafen aangegeven
redenen altijd vingerafdrukken genomen.Anders dan de Nederlandse Orde van Advocaten ben ik van oordeel dat de
presumptie van onschuld en de rechterlijke onpartijdigheid tijdens de terechtzitting
niet negatief beïnvloed kunnen worden doordat op verzoek van de rechter
van de verdachte vingerafdrukken worden genomen. De zittingsrechter is volgens
huidig recht al verplicht de identiteit van de verdachte te verifiëren
door hem naar zijn personalia te vragen. Verificatie van de identiteit van
de voor hem verschenen persoon heeft louter tot doel om bij twijfel over zijn
identiteit na te gaan of die persoon de verdachte is die in de dagvaarding
of oproeping is vermeld, niet om de schuld of onschuld van die persoon vast
te stellen. Daarin komt geen verandering indien van de verdachte op verzoek
van de rechter de vingerafdrukken worden genomen. Het nemen van de vingerafdrukken
is, evenals het vragen naar de personalia, niet meer dan een middel met behulp
waarvan iemands identiteit kan worden vastgesteld. Vergelijking van de vingerafdrukken
van de verdachte levert geen enkele aanwijzing op dat hij het strafbare feit
al dan niet heeft begaan. De rechter mag ingevolge artikel 338, eerste lid,
Sv het telastegelegde feit slechts bewezen verklaren als hij uit het onderzoek
op de terechtzitting op grond van wettige bewijsmiddelen overtuigd is van
het feit dat de verdachte het telastegelegde feit heeft begaan.De Raad voor de rechtspraak geeft in overweging het wetsvoorstel zodanig
aan te passen dat de middelen waarmee de identiteit van verdachten en veroordeelden
kan worden vastgesteld bij algemene maatregel van bestuur worden geregeld
in plaats van bij wet. Op die manier kan sneller en efficiënter worden
ingespeeld op nieuwe technologische ontwikkelingen. Anders dan de Raad geeft
het College van procureurs-generaal niet in overweging het wetsvoorstel in
die zin te wijzigen, maar stelt het in zijn advies wel de vraag of eraan gedacht
is om de middelen waarmee de identiteit wordt vastgesteld, bij algemene maatregel
van bestuur aan te wijzen in plaats van bij wet. De Raad van Hoofdcommissarissen
stelt zich op het standpunt dat aanpassingen in de regelgeving aan toekomstige
ontwikkelingen op het gebied van biometrie eenvoudig mogelijk moeten zijn.
In reactie hierop kan het volgende worden opgemerkt. Artikel 1 Sv schrijft
de wetgever voor om strafvordering bij wet te regelen. Dit voorschrift brengt
met zich dat ter waarborging van een behoorlijk niveau van rechtsbescherming
van de verdachte, de inbreuken op zijn rechten en vrijheden een wettelijke
voorziening vereisen. Verder impliceert artikel 1 Sv dat de dwangmiddelen
waarmee dergelijke inbreuken kunnen worden gemaakt, binnen redelijke grenzen,
bij wet gespecificeerd worden en dat de wijze waarop de dwangmiddelen worden
toegepast met de nodige nauwkeurigheid wordt omschreven. Een verwijzing in
artikel 27a Sv – en ook in artikel 55c Sv – naar een bij algemene
maatregel van bestuur aan te wijzen middel of middelen met behulp waarvan
de identiteit kan worden vastgesteld, is in dit perspectief te weinig specifiek.
Belangrijk is dat gebruik wordt gemaakt van de middelen waarmee met de grootst
mogelijke kans de identiteit kan worden vastgesteld en die het minst ingrijpend
zijn voor betrokkenen. De afgelopen jaren is gebleken dat foto’s
en vingerafdrukken naast identiteitsbewijzen de meest effectieve en efficiënte
instrumenten zijn om de strafrechtsketen bij de identiteitsvaststelling te
ondersteunen. Verwacht wordt niet dat binnen enige jaren andere middelen,
zoals de irisscan of DNA-onderzoek, geïntroduceerd zullen worden die
dezelfde of betere resultaten opleveren dan deze instrumenten. Zonder problemen
kunnen zij daarom in het Wetboek van Strafvordering worden genoemd. Dat schept
niet alleen de duidelijkheid die artikel 1 Sv verlangt, maar is bovendien
ook in het belang van betrokkenen. Bovendien geldt dat technologische ontwikkelingen
zich niet van de ene op de andere dag voordoen. Tegen de tijd dat duidelijk
wordt dat ten behoeve van de identiteitsvaststelling in de strafrechtsketen
een nieuw, betrouwbaar middel beschikbaar komt, is er, ook indien dit middel
bij wet dient te worden geregeld, de mogelijkheid om daar flexibel en snel
op in te spelen.Het wijzigen van de identificatiemiddelen bij wet heeft daarbij nog het
voordeel dat als het ware automatisch ook wordt stilgestaan bij de vraag welke
inbreuk het nieuwe middel op de lichamelijke integriteit van verdachten en
veroordeelden maakt. Indien deze inbreuk geringer is dan bij de tot dan toe
gehanteerde methoden kan worden overwogen om de voorwaarden waaronder het
dwangmiddel wordt toegepast, aan te passen.Artikel 27a, eerste lid, tweede volzinZoals in paragraaf 4 is vermeld, verplicht de Verordening (EG) nr.
2252/2004 van de Raad van 13 december 2004 betreffende normen voor de
veiligheidskenmerken van en biometrische gegevens in door de lidstaten afgegeven
paspoorten en reisdocumenten die documenten te voorzien van een chip waarin
de gezichtsopname en twee vingerafdrukken van de houder zijn opgenomen. Artikel
4, derde lid, van deze verordening bepaalt dat het voor de toepassing van
deze verordening alleen maar gerechtvaardigd is deze biometrische kenmerken
te gebruiken voor het verifiëren van de authenticiteit van het reisdocument
en van de identiteit van de houder wanneer het overleggen van een paspoort
of een ander reisdocument vereist is. Uit de rechtstreekse werking van deze
EU-verordening vloeit voort dat het in de gevallen waarin dit wetsvoorstel
verplicht tot het overleggen van een identiteitsbewijs met als doel de identiteit
van een verdachte of veroordeelde te controleren, tevens geoorloofd is de
chip op het reisdocument uit te lezen teneinde de vingerafdrukken van degene
die het document overlegt te vergelijken met de vingerafdrukken in de chip.
Op die wijze kan worden vastgesteld of het document inderdaad aan hem toebehoort.Artikel 27b, eerste lidHet College van procureurs-generaal stelt in zijn advies dat het voor
de praktijk van groot belang is dat de structuur van het SKN overeenkomt met
het VIP-nummer. Zou er een nieuw of ander nummer met meer cijfers of letters
ingevoerd worden, dan kan dit grote consequenties hebben voor de geautomatiseerde
systemen. Zoals in paragraaf 6.1 is opgemerkt, is het SKN feitelijk hetzelfde
nummer als het huidige VIP-nummer. Of het SKN uit hetzelfde aantal cijfers
zal blijven bestaan als het VIP, hangt ervan of het technisch mogelijk is
een van deze cijfers te gebruiken als controlegetal of dat er een extra cijfer
aan moet worden toegevoegd dat als controlegetal zal gaan fungeren. Invoering
van een controlegetal is wenselijk omdat met behulp van dat getal op automatische
wijze kan worden berekend of het SKN juist is en kan worden voorkomen dat
een verkeerd SKN in de strafrechtsketendatabank wordt ingevoerd. Deze techniek
wordt bijvoorbeeld ook al toegepast bij de toekenning van een nummer aan een
reisdocument of bankbiljet. Samen met de partners in de strafrechtsketen
zal worden bezien of de introductie van het gebruik van een controlegetal
negatieve consequenties heeft voor hun automatiseringssystemen.Artikel 27b, tweede lidHet College bescherming persoonsgegevens stelt in zijn advies dat de ervaring
leert dat het SKN alleen al door zijn bestaan op korte of langere termijn
een behoefte zal creëren om ook voor andere dan de oorspronkelijke doelstellingen
te worden gebruikt. Dit fenomeen, dat ook wel wordt omschreven als «function
creep», mag naar het oordeel van het College niet worden onderschat.
Het College adviseert de Minister van Justitie reeds nu een richtinggevende
norm te formuleren aan de hand waarvan latere initiatieven tot gebruik van
het SKN voor buiten de strafrechtspleging gelegen doeleinden kunnen worden
beoordeeld. Naar aanleiding van dit advies is in artikel 27b, tweede lid,
Sv, bepaald dat het SKN binnen de strafrechtsketen slechts ten behoeve van
de uitwisseling van gegevens van verdachten en veroordeelden mag worden gebruikt
en buiten de strafrechtsketen alleen ten behoeve van het gegevensverkeer over
verdachten en veroordeelden met de vreemdelingenketen. De gevallen waarin
het SKN in het gegevensverkeer met de vreemdelingenketen mag worden gebruikt,
zullen naar aanleiding van het advies van de Raad van State bij algemene maatregel
van bestuur worden bepaald. Hierbij kan onder andere worden gedacht aan de
beoordeling van een aanvraag voor een verblijfsvergunning of een ongewenstverklaring.In het gegevensverkeer met de vreemdelingenketen is het nodig het SKN
te gebruiken en kan niet worden volstaan met het gebruik van het BSN. Een
BSN wordt namelijk niet aan alle vreemdelingen – bijvoorbeeld vreemdelingen
die illegaal in Nederland verblijven – toegekend. Met het oog op de
gegevensuitwisseling tussen de strafrechtsketen en de vreemdelingenketen is
het van belang dat aan de vreemdelingenketen het SKN van de verdachte of veroordeelde
vreemdeling wordt verstrekt, en dat aan de strafrechtsketen het vreemdelingennummer
(dat is het nummer waaronder een vreemdeling in de administratie wordt opgenomen)
wordt gegeven. Voor de strafrechtsketen is het immers van belang op de hoogte
te zijn van het feit dat een verdachte ook vreemdeling is opdat hij na het
ondergaan van zijn straf of maatregel kan worden overgedragen aan een van
de organisaties uit de vreemdelingenketen. De vreemdelingenketen dient daarentegen
te weten dat een vreemdeling een straf of maatregel ondergaat, opdat vreemdelingrechtelijke
consequenties kunnen worden verbonden aan de straf of maatregel en in de tussentijd
kan worden begonnen met de voorbereidingen voor de uitzetting indien hij hier
niet rechtmatig verblijft.Uit het aangepaste artikel 27b, tweede lid, Sv vloeit voort dat, indien
er in de toekomst onverhoopt behoefte ontstaat om het SKN voor andere doeleinden
buiten de strafrechtsketen te gebruiken, daarvoor wetswijziging vereist is.
Daarmee bevat het wetsvoorstel voldoende waarborgen om het door het College
bescherming persoonsgegevens genoemde risico van «function creep»
te voorkomen.Artikel 27b, derde lidOnder functionarissen en organen die zijn betrokken bij de toepassing
van het strafrecht worden niet alleen de politie en de rechterlijke macht
verstaan, maar ook de penitentiaire inrichtingen, de inrichtingen voor verpleging
van ter beschikking gestelden, de justitiële jeugdinrichtingen, de psychiatrische
ziekenhuizen, de reclasseringsinstellingen en de raad voor de kinderbescherming.
Voor een uitleg over hun rol bij de identiteitsvaststelling van een justitiabele
wordt verwezen naar de paragrafen 6.5.2 tot en met 6.5.5. Halt-bureaus vallen
om de redenen, die in paragraaf 6.5.6. zijn beschreven, buiten
de reikwijdte van de omschrijving van organen als hiervoor bedoeld.Uit de omschrijving van het doel van het gebruik van het SKN in het informatieverkeer
tussen strafrechtsketen en vreemdelingenketen vloeit voort dat het in de eerste
plaats de Minister van Justitie, als degene die beslist over het rechtmatig
verblijf hier te lande van vreemdelingen, is die kennis moet dragen van het
feit dat een vreemdeling wordt verdacht van of is veroordeeld wegens een strafbaar
feit. Om praktische redenen zullen ook de ambtenaren belast met de grensbewaking,
bedoeld in artikel 46 van de Vreemdelingenwet 2000, en de ambtenaren belast
met het toezicht op vreemdelingen, bedoeld in artikel 47 van die wet, hiervan
kennis moeten dragen. Immers, als zij contact hebben met de vreemdeling in
het kader van grensbewaking of toezicht, dienen zij te (kunnen) weten dat
tegen hem een strafzaak loopt of heeft gelopen, aangezien dit rechtstreeks
van belang kan zijn voor de beslissingen die zij jegens hem dienen te nemen.Artikel 27b, vijfde lidHet College bescherming persoonsgegevens adviseert om in het wetsvoorstel
een voldoende hoog niveau van beveiliging van de strafrechtsketendatabank
te verankeren. Juist bij ketensamenwerking waarin verschillende ketenpartners
zelf de verantwoordelijkheid dragen voor hun eigen gegevensbeheer, ontstaan
volgens het College risico’s indien gegevens over de grenzen van organisaties
en verantwoordelijkheden heen rechtstreeks langs geautomatiseerde weg moeten
worden uitgewisseld. Daarnaast geeft het College het advies om in het wetsvoorstel
vast te leggen wie verantwoordelijk is voor de beveiliging van de communicatiekanalen.
Onderdeel van een goede beveiliging is ook dat verstrekkingen van gegevens
worden vastgelegd oftewel gelogd. Aan de hand hiervan kan controle op de rechtmatigheid
van het gebruik van de gegevens in de strafrechtsketendatabank worden uitgeoefend
door de verantwoordelijke.Met het oog op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer zullen maatregelen
worden getroffen om de identificerende administratieve persoonsgegevens die
in de strafrechtsketendatabank worden verwerkt, te beveiligen. Beveiligingsmaatregelen
zijn nu ook al ten aanzien van de VIP – dat is, zoals eerder is aangegeven,
de huidige voorloper van de strafrechtsketendatabank – genomen. De noodzaak
om de persoonsgegevens in deze databank te beveiligen vloeit voort uit artikel
13 van de Wbp. Dit artikel legt de verantwoordelijke voor een gegevensverwerking
de verplichting op passende en organisatorische maatregelen te treffen om
persoonsgegevens te beveiligen tegen verlies of tegen enige vorm van onrechtmatige
verwerking. Deze maatregelen dienen, gelet op de risico’s die de verwerking
en de aard van de gegevens met zich brengen een passend beveiligingsniveau
te garanderen, rekening houdend met de stand van de techniek en de kosten
van de tenuitvoerlegging. De maatregelen dienen er verder op gericht te zijn
onnodige verzameling en verdere verwerking van persoonsgegevens te voorkomen.Ik acht het, nu artikel 13 van de Wbp ook van toepassing is op de strafrechtsketendatabank,
niet nodig, zoals het College bescherming persoonsgegevens adviseert, in dit
wetsvoorstel verder nog een voldoende hoog niveau van beveiliging van de strafrechtsketendatabank
neer te leggen. Wel is het de bedoeling dat de algemene maatregel van bestuur
die op basis van artikel 27b, vijfde lid, Sv zal worden opgesteld, erin voorziet
dat alleen daartoe aangewezen medewerkers van de Justitiële Informatiedienst
geautoriseerd worden om gegevens te verwerken in de strafrechtsketendatabank
en dat de gevallen waarin gegevens zijn verstrekt, worden vastgelegd. Dit
laatste maakt het mogelijk te controleren of de gegevens al dan niet rechtmatig
zijn verstrekt. Het College bescherming persoonsgegevens geeft in overweging te verplichten
tot een periodieke audit op de gegevensverwerking in en rond de strafrechtsketendatabank
en het gebruik dat van het SKN wordt gemaakt. Met het College ben ik van mening
dat het van groot belang is periodiek te laten onderzoeken of de gegevens
van verdachten en veroordeelden overeenkomstig de wettelijke bepalingen in
de strafrechtsketendatabank worden verwerkt. Naar mijn mening dient de Minister
van Justitie als verantwoordelijke voor deze databank dan ook te bewerkstelligen
dat privacy audits met regelmatige tussenpozen plaatsvinden door een onafhankelijke
auditor.Ingevolge artikel 27b, vijfde lid, Sv worden bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur regels gesteld over de gegevens die noodzakelijk zijn
voor de vaststelling van de identiteit van verdachten en veroordeelden en
die in de strafrechtsketendatabank worden verwerkt. Deze regels zullen onder
meer betrekking hebben op de bewaartermijnen van deze persoonsgegevens. Voor
de lengte van die termijnen wordt verwezen naar paragraaf 6.8.Artikel I, onder EArtikel 29a, eerste lidIn overeenstemming met het advies van het College van procureurs-generaal
is artikel 29a, eerste lid, Sv niet beperkt tot de situaties waarin de verdachte
wordt gehoord, maar strekt dit artikel zich uit ook tot de gevallen waarin
de verdachte een verhoor bijwoont (bijvoorbeeld bij een getuigen- of deskundigenverhoor
op grond van artikel 187, eerste lid, Sv).Artikel 257a, eerste lid, Sv kent de officier van justitie de bevoegdheid
toe strafzaken zelf af te doen door het uitvaardigen van een strafbeschikking.
De officier van justitie is ingevolge artikel 1, onder b, van de Wet op de
rechterlijke organisatie een rechterlijk ambtenaar. Artikel 126, eerste lid,
van die wet biedt de mogelijkheid een of meer van de bevoegdheden van de officier
van justitie over te dragen aan een andere bij het parket werkzame ambtenaar
voor zover het hoofd van het parket daarmee heeft ingestemd, tenzij de regeling
waarop de bevoegdheid steunt of de aard van de bevoegdheid zich daartegen
verzet. In dat geval verbiedt artikel 126, derde lid, van die wet de overdracht
van bevoegdheden. Daarvan is in ieder geval sprake voor zover het gaat om
de toepassing van de dwangmiddelen, genoemd in Titel IV van het Eerste Boek
van het Wetboek van Strafvordering. Het bevel tot het verlenen van medewerking
door de verdachte aan het nemen van vingerafdrukken en het verlenen van inzage
in een identiteitsbewijs, valt niet onder deze dwangmiddelen. Voorts kan worden
gesteld dat de aard van de bevoegdheid van artikel 29a, eerste lid, Sv zodanig
is dat deze zich niet verzet tegen uitoefening daarvan in mandaat. Het Besluit
reorganisatie openbaar ministerie en instelling landelijk parket dat de grenzen
aangeeft waarbinnen de bevoegdheden van de officier van justitie kunnen worden
overgedragen, staat namelijk ingevolge artikel 2, eerste lid, onder a, toe
dat een parketsecretaris namens de officier van justitie een strafbeschikking
uitvaardigt, indien de op te leggen taakstraf de duur van honderdtwintig uur
niet overstijgt, en daarmee ook dat hij voorafgaand aan het uitvaardigen van
een strafbeschikking zonodig de identiteit van de verdachte verifieert. De
verdachte is verplicht aan die verificatie mee te werken en zonodig op grond
van artikel 29a, tweede lid, Sv zijn identiteitsbewijs aan de parketsecretaris
te tonen. Weliswaar geldt de identificatieplicht blijkens dat artikellid uitsluitend
ten opzichte van een rechterlijk ambtenaar en is een parketsecretaris formeel
geen rechterlijk ambtenaar in de zin van artikel 1, onder b, van de Wet op
de rechterlijke organisatie, maar, voor zover hij in mandaat
strafbeschikkingen uitvaardigt, kan hij als een rechterlijk ambtenaar beschouwd
worden.Artikel 29a, tweede lidIn de situatie dat de vingerafdrukken van de verdachte niet in HAVANK
zijn verwerkt – omdat hij niet verdacht is van een misdrijf waarvoor
voorlopige hechtenis mogelijk is, omdat hij niet eerder veroordeeld is wegens
een dergelijk misdrijf of zijn vingerafdrukken niet eerder zijn genomen aangezien
geen twijfel bestond ten aanzien van zijn identiteit – is de verdachte,
indien een rechterlijk ambtenaar twijfels heeft over zijn identiteit, op grond
van artikel 29a, tweede lid, Sv verplicht op bevel van de rechterlijk ambtenaar
een identiteitsbewijs als bedoeld in artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht
ter inzage aan te bieden. Het identiteitsbewijs biedt de rechterlijk ambtenaar
niet alleen de gelegenheid om de identiteit van de verdachte te verifiëren,
maar tevens om na te gaan of de verdachte, degene is die op het bewijs staat
afgebeeld. Indien iemand geen dan wel twijfelachtige of valse papieren toont,
is hij verdachte van overtreding van artikel 447e Sr dan wel artikel 225 Sr
of artikel 231 Sr en kan hij op die verdenking worden aangehouden. Vervolgens
kunnen ten aanzien van hem de maatregelen ter identificatie op grond van het
voorgestelde artikel 55c Sv worden toegepast.Artikel 29a, tweede lid, Sv verplicht de verdachte op bevel van een rechterlijk
ambtenaar een identiteitsbewijs als bedoeld in artikel 1 van de Wet op de
identificatieplicht ter inzage aan te bieden en zijn medewerking te verlenen
aan het nemen van zijn vingerafdrukken. Het is niet – in reactie op
een opmerking van het College van procureurs-generaal in zijn advies –
de bedoeling dat de rechterlijk ambtenaar op ieder moment dat het hem goeddunkt,
een dergelijk bevel kan geven. Die verplichting voor de verdachte geldt alleen
maar indien er twijfels over zijn identiteit zijn gerezen. In die gevallen
dient de verdachte op bevel zijn vingerafdrukken af te staan en indien verificatie
van zijn identiteit niet lukt met behulp van een vergelijking van zijn vingerafdrukken,
een identiteitsbewijs te tonen.Het niet verlenen van medewerking aan het nemen van vingerafdrukken door
een verdachte kan worden opgevat als het opzettelijk niet nakomen van een
bevel of vordering krachtens wettelijk voorschrift gedaan door een ambtenaar
belast met de uitoefening van enig toezicht of het opsporen of onderzoeken
van strafbare feiten in de zin van artikel 184 Sr (vgl. HR 27-6-1927, NJ 1927,
blz. 975). Het doen van een vordering om vingerafdrukken af te staan, vindt
zijn grond in het voorgestelde artikel 29a Sv.Op grond van artikel 141, onder a, Sv is een officier van justitie met
de opsporing van strafbare feiten belast. In de – uitzonderlijke –
situatie waarin hij als opsporingsambtenaar optreedt, dient hij evenals de
opsporingsambtenaren, genoemd in artikel 8a van de Politiewet, de bevoegdheid
te hebben een verdachte naar een identiteitsbewijs te vragen. De officier
van justitie valt echter buiten de reikwijdte van artikel 8a van de Politiewet
1993. Het voorgestelde artikel 29a, tweede lid, Sv zorgt ervoor dat hem die
bevoegdheid ook toekomt, niet alleen in het uitzonderingsgeval dat hij zelf
opsporingshandelingen verricht, maar ook in andere situaties waarin het redelijkerwijs
noodzakelijk is voor de uitoefening van zijn taak dat een verdachte hem een
legitimatiebewijs toont.De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak is blijkens haar advies van
oordeel dat de – in artikel 29a, tweede lid, Sv voorgestelde –
identificatieplicht van verdachten tegenover een rechterlijk ambtenaar beter
opgenomen zou kunnen worden in de Wet op de identificatieplicht. De Nederlandse Orde van Advocaten gaat in haar advies nog een stap verder.
De Orde doet de suggestie om in artikel 2 van die wet naast de ambtenaar,
bedoeld in artikel 8a van de Politiewet 1993, en de toezichthouder niet alleen
de rechterlijk ambtenaar, maar ook de andere functionarissen ten opzichte
van wie in dit wetsvoorstel een identificatieplicht wordt geïntroduceerd
(zoals de hoofden van tbs-inrichtingen), op te nemen. Alhoewel ik de mening
van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak onderschrijf dat de identificatieplicht
uit het wetsvoorstel in het verlengde ligt van de Wet op de identificatieplicht,
zou het niet met de systematiek van deze wet stroken om de voorgestelde identificatieplicht
daarin een grondslag te geven. De Wet op de identificatieplicht bevat namelijk
uitsluitend de algemene identificatieplicht van de burger ten opzichte van
de overheid. Beperkte identificatieplichten vinden telkens regeling in de
wetgeving ter uitvoering waarvan die plichten in het leven worden geroepen.
Voorbeelden daarvan zijn de identificatieplicht in artikel 58, tweede lid,
van de Invorderingswet 1990 en artikel 10a van de Douanewet. De identificatieplicht
die in dit wetsvoorstel wordt voorgesteld, is ook zo’n beperkte identificatieplicht.
Deze dient alleen maar ter uitvoering van het Wetboek van Strafvordering,
het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten zoals de Penitentiaire beginselenwet.
Om die reden ben ik van mening dat deze identificatieplicht niet in de Wet
op de identificatieplicht dient te worden opgenomen.Artikel I, onder FArtikel 52Op grond van het huidige artikel 52 Sv is iedere opsporingsambtenaar bevoegd
de verdachte naar zijn personalia te vragen en hem daartoe staande te houden.
Artikel 8a, eerste lid, van de Politiewet 1993 kent hem ook de bevoegdheid
toe de verdachte bij staandehouding te vragen een identiteitsbewijs als bedoeld
in artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht te overleggen. Om die reden
wordt – zo kan in reactie op een opmerking van de Raad van Hoofdcommissarissen
in zijn advies worden vermeld – in het gewijzigde artikel 52 Sv slechts
verwezen naar de eerste volzin van artikel 27a, eerste lid, (vragen naar personalia
van de verdachte) en niet ook naar de tweede volzin van dat artikellid (vragen
naar identiteitsbewijs).Slechts een verdachte die is aangehouden wegens een misdrijf waarvoor
voorlopige hechtenis is toegelaten, is in alle gevallen verplicht ten behoeve
van zijn identiteitsvaststelling zijn foto en vingerafdrukken te laten nemen
(zie artikel 55c, tweede lid, Sv). Een verdachte die wordt staande gehouden,
kan niet tot medewerking aan het afstaan van deze persoonsgegevens, worden
verplicht. Een dergelijke verplichting zou zich niet verhouden tot de aard
van de bevoegdheid tot staande houden. Deze bevoegdheid gaat niet verder dan
het vragen naar zijn personalia en identiteitsbewijs en hem daartoe gedurende
enig moment staande te houden. De verdachte is niet verplicht op de vraag
naar zijn personalia te antwoorden. Wel rust op hem ingevolge artikel 2 van
de Wet op de identificatieplicht de verplichting zijn identiteitsbewijs ter
inzage aan te bieden, tenzij hij nog geen veertien jaar is.Artikel I, onder GArtikel 55b, eerste lid, Sv verleent de opsporingsambtenaren de bevoegdheid
een verdachte met het oog op de vaststelling van zijn identiteit naar zijn
BSN te vragen. Met behulp van dit nummer kan de opsporingsambtenaar bij de
GBA de naam, het adres en de woonplaats van de verdachte achterhalen.
Het vijfde lid van dit artikel bevat de verplichting het verkregen BSN na
raadpleging van de GBA te vernietigen.Bij dit artikelonderdeel wordt voorgesteld artikel 55b, eerste en vijfde
lid, Sv te schrappen. De reden daarvan is dat deze bepalingen overbodig zijn
geworden. Zoals in paragraaf 5.1.1 is uiteengezet, heeft een persoon
van veertien jaar of ouder op verzoek van een politieambtenaar de plicht een
geldig identiteitsbewijs te tonen als hij verdachte is van een strafbaar feit.
Dat vloeit voort uit artikel 8a, eerste lid, van de Politiewet 1993 juncto
artikel 2 van de Wet op de identificatieplicht. Deze toonplicht geldt ook
ten aanzien van een opsporingsambtenaar van een van de bijzondere opsporingsdiensten,
een buitengewoon opsporingsambtenaar als bedoeld in artikel 142, eerste lid,
Sv en de militair van de Koninklijke marechaussee (zie artikel 8a, tweede
en derde lid, van de Politiewet 1993).Op de Nederlandse paspoorten en identiteitskaarten wordt van de houder
het BSN verwerkt. Ook op het Nederlandse rijbewijs wordt het BSN opgenomen
van degene aan wie het rijbewijs is afgegeven. Gegeven de toonplicht is het
minder relevant de verdachte naar zijn BSN te vragen. Immers, de betrokken
ambtenaar kan dit nummer van het getoonde identiteitsbewijs overnemen met
behulp waarvan hij, indien gewenst, bij de GBA de door de verdachte opgegeven
identiteit kan verifiëren.Voor zover het gaat om een verdachte die wel over een BSN beschikt, maar
zich legitimeert met een ander geldig identiteitsbewijs dan de drie hiervoor
genoemde documenten waarop niet het BSN is verwerkt (bijvoorbeeld een vreemdelingendocument),
dan wel indien het gaat om een verdachte die weigert een identiteitsbewijs
te laten zien dan wel een twijfelachtig of vals bewijs overlegt, is de verwachting
gerechtvaardigd dat de bevoegdheid tot het vragen naar het BSN niet of nauwelijks
toegevoegde waarde heeft. De bevoegdheid van artikel 55b, eerste lid, Sv strekt
zich immers slechts uit tot het vragen naar het BSN van de verdachte, maar
creëert geen verplichting voor de verdachte de vraag naar zijn BSN te
beantwoorden. Indien hij bereid is deze vraag te beantwoorden, is het hoogst
onwaarschijnlijk dat hij deze direct beantwoordt, want praktijk is dat vrijwel
niemand zijn BSN uit het hoofd kent. De verdachte zal daartoe zijn identiteitsbewijs
raadplegen of tonen. Als hij zich legitimeert met een identiteitsbewijs waarop
zijn BSN niet is vermeld, kan hij de vraag, ook al zou hij daartoe bereid
zijn, niet beantwoorden indien hij het niet uit het hoofd kent. Indien hij
geen, dan wel een twijfelachtig of een vals bewijs overlegt, is het hoogst
onwaarschijnlijk dat hij wel zijn BSN zal verstrekken. Hij is er immers op
uit dat zijn identiteit niet wordt vastgesteld.Artikel I, onder HArtikel 55c, eerste lidIn dit artikellid is geregeld dat de bij of krachtens artikel 141 Sv aangewezen
opsporingsambtenaren verplicht zijn de identiteit van de verdachte vast te
stellen door naar zijn personalia te vragen en zijn identiteitsbewijs in te
zien. Deze bepaling vormt een aanvulling op artikel 8a van de Politiewet 1993,
waarin voor deze ambtenaren de bevoegdheid is neergelegd om inzage van een
identiteitsbewijs te vorderen, voor zover dat redelijkerwijs noodzakelijk
is voor de uitoefening van hun taak. Deze aanvulling wordt gerechtvaardigd
door het grote belang dat in de strafrechtsketen gemoeid is met een zo betrouwbaar
mogelijke vaststelling van de identiteit van de verdachte, zoals in het algemeen
deel van deze memorie uiteengezet is. Vanwege dat belang wordt voor alle gevallen
van verdenking van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten,
identificatie voorgeschreven met gebruikmaking van foto’s en vingerafdrukken
(zie het tweede lid van artikel 55c Sv). Voor de lichtere gevallen zal steeds
gebruik moeten worden gemaakt van het identiteitsdocument; daartoe dient de
verplichting die is neergelegd in het eerste lid van artikel 55c Sv. Inzage in en controle van het identiteitsdocument is daarnaast ook
nodig in geval van verdenking van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis
is toegelaten. Immers, een foto en/of vingerafdrukken leveren op zichzelf
nog geen naam, geboortedatum en andere voor de identiteitsvaststelling relevante
gegevens op zoals die wel in of op een identiteitsdocument zijn opgenomen
en die ook noodzakelijk zijn om een persoon te kunnen opnemen in een bestand
zoals de strafrechtsketendatabank. Daarom geldt voor opsporingsambtenaren
de verplichting om de identiteitsvaststelling te starten met (het vragen naar
de personalia en) inzage in een identiteitsdocument overeenkomstig het eerste
lid van artikel 55c Sv in alle gevallen van verdenking van een strafbaar feit.
Indien eenmaal de naam van de verdachte vaststaat en zijn vingerafdrukken
op grond van artikel 55c, tweede of derde lid, Sv zijn genomen, kan tijdens
latere momenten in het strafrechtelijk traject met behulp van de naam en het
daaraan gekoppelde SKN volstaan worden met het verifiëren van de biometrische
identiteit van de verdachte door het nemen van een of meer vingerafdrukken
en het vergelijken van die vingerafdrukken met de onder het desbetreffende
SKN opgeslagen vingerafdrukken.Artikel 55c, tweede lidHet is bij veel politiekorpsen gebruikelijk dat de foto’s en vingerafdrukken
van verdachten niet worden genomen door ambtenaren van politie die zijn aangesteld
voor de uitvoering van de politietaak en op grond van artikel 141, onder b,
Sv met de opsporing van strafbare feiten zijn belast, maar door zogenaamde
technisch assistenten of arrestantenbegeleiders onder verantwoordelijkheid
van een opsporingsambtenaar. Artikel 55c, tweede lid, Sv laat ruimte voor
deze praktijk. Het gaat hier om relatief eenvoudige handelingen. Mits de technisch
assistenten en arrestantenbegeleiders geleerd is op de juiste wijze foto’s
en vingerafdrukken te nemen en de eindverantwoordelijkheid voor deze handelingen
blijft liggen bij gekwalificeerde opsporingsambtenaren, zijn er voldoende
waarborgen aanwezig dat het nemen van de foto’s en vingerafdrukken door
technisch assistenten of arrestantenbegeleiders op zorgvuldige en deskundige
wijze plaatsvindt. Dat acht ik van groot belang omdat het uiteindelijk om
een inbreuk op de lichamelijke intregriteit van verdachten gaat.Artikel 55c, tweede lid, Sv gaat ervan uit dat alle misdrijven als omschreven
in artikel 67, eerste lid, Sv als ernstige misdrijven worden aangemerkt. Daarmee
wordt aangesloten bij de sinds jaar en dag gangbare, in het Wetboek van Strafvordering
vastgelegde onderscheiding van strafbare feiten in meer en minder ernstige.
Ernstige misdrijven zijn, anders dan de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak
veronderstelt, alle misdrijven waarvoor voorlopige hechtenis mogelijk is.Artikel 55c, tweede en derde lidIn artikel 55c, derde lid, Sv wordt onder de verdachte over wiens identiteit
twijfel bestaat, ook de verdachte verstaan van wie de vaste woon- of verblijfplaats
onbekend is en die geen misdrijf heeft gepleegd waarvoor voorlopige hechtenis
is toegelaten. Op de verdachte van wie geen vaste woon- of verblijfplaats
kan worden vastgesteld, maar die een misdrijf heeft gepleegd waarvoor wel
voorlopige hechtenis mogelijk is, is artikel 55c, tweede lid, Sv van toepassing.De Raad van Hoofdcommissarissen heeft in zijn advies opgemerkt dat het
zeer belangrijk is dat ook bij overlijden van de verdachte of veroordeelde
zijn identiteit wordt vastgesteld voordat de over hem verwerkte gegevens worden
vernietigd. De Raad stelt dat ultiem gesteld zou kunnen worden dat zijn gegevens
pas vernietigd zouden kunnen worden na vergelijking van zijn
biometrische gegevens met de van hem verwerkte gegevens. Uiteraard ben ik
met de Raad van mening dat het van groot belang is dat alleen de gegevens
van de juiste overleden verdachte of veroordeelde vernietigd dienen te worden.
Het gaat mij echter te ver om wettelijk te regelen dat van iedere overleden
verdachte of veroordeelde vingerafdrukken worden genomen teneinde na te gaan
of deze overeenkomen met de vingerafdrukken die van hem in HAVANK zijn opgeslagen.
Ook aan de afname van vingerafdrukken zijn naar mijn mening grenzen verbonden.
Alleen ten aanzien van degenen op wie een verdenking van een bepaald strafbaar
feit rust of die zijn veroordeeld voor een bepaald strafbaar feit, meen ik
dat het in het licht van artikel 8 van het EVRM te rechtvaardigen is dat vingerafdrukken
ten behoeve van de vaststelling van hun identiteit worden genomen. Daarbij
speelt mede een rol dat, zoals in paragraaf 6.8 is voorgesteld, iemands
gegevens niet direct na zijn overlijden worden vernietigd, maar, afhankelijk
van de zwaarte van het misdrijf, twaalf of twintig jaar na zijn overlijden.
Dat is een voldoende ruim tijdsbestek om duidelijkheid te verkrijgen of iemand
die als overleden is opgegeven, ook echt dood is. Indien hij namelijk nog
in leven is en opnieuw strafbare feiten pleegt, zal uit een vergelijking van
zijn vingerafdrukken met de in HAVANK verwerkte vingerafdrukken aan het daglicht
worden gebracht dat hij in werkelijkheid de persoon is van wie eerder is doorgeven
dat hij overleden is.Artikel 55c, vierde lidIn artikel 9, eerste lid, van de Wbp is het beginsel neergelegd dat persoonsgegevens
niet verder mogen worden verwerkt op een wijze die onverenigbaar is met het
doel waarvoor ze zijn verkregen. Dit betekent dat persoonsgegevens voor een
ander doel mogen worden gebruikt dan waarvoor zij zijn verzameld, mits dit
andere doel verenigbaar is met het oorspronkelijke doel. De vraag is of het
gebruik van de foto’s en vingerafdrukken die op basis van artikel 55c,
tweede lid, Sv met het oog op de vaststelling van de identiteit van een verdachte
worden verzameld, ten behoeve van de voorkoming, opsporing, vervolging en
berechting van strafbare feiten als verenigbaar gebruik kan worden aangemerkt.In zijn advies heeft het College bescherming persoonsgegevens opgemerkt
dat op voorhand niet kan worden uitgesloten dat de verdere verwerking van
identificerende persoonsgegevens voor de opsporing onverenigbaar is met het
identificatiedoel waarvoor deze gegevens werden verkregen. Naar het oordeel
van het College bieden de artikelen 9 en 43 van de Wbp toereikende mogelijkheden
voor verdere verwerking voor het opsporingsdoel van deze gegevens. Nu het
voorgestelde artikel 55c, vierde lid, Sv aldus kan worden verstaan dat het
zou legitimeren tot onverenigbare verwerking die bovendien niet noodzakelijk
is in het belang van de opsporing van strafbare feiten, adviseert het College
dit artikel uit het wetsvoorstel te schrappen. Voor zover dit artikel onderdeel
van het wetsvoorstel blijft uitmaken, adviseert het College de verhouding
ervan tot de artikelen 9 en 43 Wbp toe te lichten.Bij de beantwoording van de vraag in hoeverre persoonsgegevens verder
kunnen worden verwerkt met het oog op een ander doel, dienen de factoren die
in artikel 9, tweede lid, van de Wbp zijn genoemd, in onderling verband te
worden beoordeeld en gewogen. Daarvoor is het in de eerste plaats van belang
te kijken naar de verwantschap die is gelegen tussen beide doelen. Gesteld
kan worden dat er een grote mate van verwantschap bestaat tussen identiteitsvaststelling
en de opsporing en vervolging van strafbare feiten. Immers, de identiteitsvaststelling
dient er mede toe te verzekeren dat de juiste persoon wordt opgespoord, vervolgd
en berecht. De tweede factor die bij de toetsing van verenigbaar gebruik een
rol speelt, is de aard van de gegevens. Hoe gevoeliger het gegeven, hoe minder
snel mag worden aangenomen dat er sprake is van verenigbaar gebruik
indien bij enige verwerking wordt afgeweken van het oorspronkelijke doel.
De foto’s en vingerafdrukken die ingevolge artikel 55c, tweede of derde
lid, Sv worden genomen, zijn slechts te beschouwen als identificerende gegevens.
Wel geldt dat foto’s inzicht kunnen geven in het ras van de betreffende
persoon, dit betreft een gevoelig gegeven als bedoeld in artikel 16 van de
wet. Verwerking van dergelijke gegevens is slechts mogelijk onder de voorwaarden,
genoemd in artikel 23, eerste lid, van de Wbp.In de derde plaats is van belang in welke mate de betrokkene gevolgen
ondervindt van een doeluitbreiding. Indien de gegevens als basis voor mogelijke
beslissingen over betrokkene worden gebruikt, dan is onverenigbaar gebruik
eerder aanwezig dan wanneer deze gegevens worden benut voor bijvoorbeeld wetenschappelijk
onderzoek. Weliswaar worden foto’s en vingerafdrukken gebruikt om tegen
hem uiteindelijk een beslissing te nemen, maar dit dient afgewogen te worden
tegen het feit dat deze persoonsgegevens niet buiten de betrokkene om worden
verkregen en er bovendien met het oog op het belang van betrokkene passende
waarborgen worden geboden. Deze laatste twee criteria zijn eveneens factoren
die ingevolge artikel 9, tweede lid, van de Wbp in de overwegingen moeten
worden betrokken om te bepalen of er sprake is van verenigbaar gebruik.Zo er al twijfel bestaat of er in het onderhavige geval sprake is van
verenigbaar gebruik, kan het gebruik van de identificerende persoonsgegevens
voor de opsporing en vervolging van strafbare feiten toch uit hoofde van artikel
43 van de Wbp rechtmatig zijn. Op grond van dit artikel kan het beginsel van
verenigbaar gebruik uit artikel 9, eerste lid, van de Wbp worden doorbroken,
voor zover dit noodzakelijk is in het belang van een van de in artikel 43
genoemde gronden. Een van die gronden is het belang van de voorkoming, opsporing
en vervolging van strafbare feiten.Anders dan het College bescherming persoonsgegevens meen ik dat er goede
redenen zijn voor handhaving van het voorgestelde artikel 55c, vierde lid,
Sv. Dit artikellid beoogt – naar analogie van artikel 2 van de Wet documentatie
vennootschappen – te verhelderen in welke gevallen verdere verwerking
van de identificerende persoonsgegevens, zoals foto’s en vingerafdrukken,
kan plaatsvinden. Dit is in het belang van de kenbaarheid en voorzienbaarheid
van de gegevensverwerking. Artikel 55, vierde lid, Sv vormt aldus een uitwerking
van de meer algemene normen die voortvloeien uit de artikelen 9 en 43 van
de Wbp. Deze vorm van verdere verwerking van deze gegevens is, gelet op hetgeen
hierover in de vorige alinea’s is opgemerkt en in reactie op een vraag
van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak en het College van het procureurs-generaal,
verenigbaar met het doel waarvoor deze gegevens zijn verkregen en ook proportioneel
gelet op de aard van de gegevens. Het is bovendien thans ook gebruikelijk
dat de vingerafdrukken die op basis van het huidige artikel 61a Sv worden
genomen en verwerkt in HAVANK ten behoeve van de identiteitsvaststelling,
worden benut voor de opsporings- en vervolgingsdoeleinden.Het College bescherming persoonsgegevens heeft geadviseerd toe te lichten
hoe artikel 55c, vierde lid, Sv zich verhoudt met het in paragraaf 6.6
aangehaalde beginsel 3.3 uit de Aanbeveling R(17)85 van het Comité
van ministers van de Raad van Europa van 17 september 1987 voor de politiesector.
De identificerende persoonsgegevens, die op grond van het voorgestelde artikel
55c Sv worden verzameld, zijn, zoals in paragraaf 6.6 uiteengezet is,
geen persoonsgegevens die voor administratieve doelen worden verzameld, maar
voor politiële doelen. Het feit dat foto’s en vingerafdrukken primair
ten behoeve van de identiteitsvaststelling worden opgeslagen, neemt niet weg
dat daarmee ook het voorkomen en bestrijden van strafbare feiten is gediend.
Immers, door de identiteit van een verdachte op een goede wijze vast te stellen,
kan hij effectiever en efficiënter worden opgespoord en
door hem gepleegde strafbare feiten worden bestreden.Bij de Nederlandse Orde van Advocaten heeft zich blijkens haar advies
de gedachte opgedrongen dat de nadruk die in het wetsvoorstel wordt gelegd
op de vingerafdruk als primair middel voor de vaststelling van de identiteit
van verdachten en veroordeelden ten minste ten dele is geïnspireerd door
de wens het aantal opgeslagen en voor de opsporing beschikbare vingerafdrukken
zo groot mogelijk te maken. Om ieder misverstand weg te nemen: de in het wetsvoorstel
voorgestelde regeling om bij bepaalde categorieën verdachten aan het
begin van het strafrechtelijk traject standaard vingerafdrukken te nemen is
geenszins ingegeven door de gedachte op die wijze een goed gevuld HAVANK te
bewerkstelligen. Van een openlijke vermenging van identificatie- en opsporingsdoeleinden,
zoals de Nederlandse Orde van Advocaten in zijn advies stelt, is geen sprake.
De vingerafdrukken worden in eerste instantie genomen met het oog op een deugdelijke
vaststelling van de identiteit van verdachten en veroordeelden. Zoals hiervoor
al is beschreven, is het thans gebruikelijk dat de vingerafdrukken die op
basis van het huidige artikel 61a Sv worden genomen en verwerkt in HAVANK
ten behoeve van de identiteitsvaststelling, standaard ook worden benut voor
opsporings- en vervolgingsdoeleinden. Het voorgestelde artikel 55c, vierde
lid, Sv bevat een codificatie van deze praktijk. Deze vorm van verdere verwerking
van vingerafdrukken is, zoals hiervoor is aangegeven, verenigbaar met het
doel waarvoor deze gegevens zijn verkregen en ook proportioneel gelet op de
aard van de gegevens.Volgens het advies van de Raad van Hoofdcommissarissen worden de vingerafdrukken
van verdachten en veroordeelden, die op dit moment in HAVANK zijn opgenomen,
na het verstrijken van de bewaartermijn van dertig jaar overgeheveld naar
het landelijk politieregister vingerafdrukken historisch bestand. In dat bestand
worden de vingerafdrukken wederom dertig jaar bewaard. Omdat dit bestand volgens
de Raad zeer belangrijk is in geval van rampen en anonieme lijkvindingen,
heeft de Raad gevraagd aan dit onderwerp in dit wetsvoorstel aandacht te besteden.
Gelet op het maatschappelijk belang dat de identiteit van ongeïdentificeerde
overleden personen wordt achterhaald, is er naar aanleiding van dit verzoek
in artikel 55c, vierde lid, Sv in voorzien dat de vingerafdrukken van ongeïdentificeerde
overleden personen kunnen worden vergeleken met de vingerafdrukken van verdachten
en veroordeelden, die ten behoeve van identiteitsvaststelling in de strafrechtsketen
genomen zijn. Na het verstrijken van de termijnen, die in paragraaf 6.8
zijn voorgesteld, dienen de vingerafdrukken van verdachten en veroordeelden
te worden vernietigd. Zij mogen dus vervolgens niet – conform het huidige
Reglement landelijk politieregister vingerafdrukken historisch bestand –
wederom dertig jaar in een ander bestand worden bewaard.Het Wetboek van Strafvordering biedt geen grondslag voor het nemen van
de vingerafdrukken van personen, die bijvoorbeeld als gevolg van een ramp
zijn overleden en van wie de identiteit niet bekend is. Omdat deze vingerafdrukken
louter ter uitvoering van de hulpverleningstaak van de politie worden genomen,
ligt het in de rede dat die grondslag wordt gecreëerd in de Wet op de
lijkbezorging. Bij nota van wijziging bij het voorstel van wet tot wijziging
van de Wet op de lijkbezorging1 is daarom in
artikel 21 van die wet een vierde lid ingevoegd op grond waarvan bij een stoffelijk
overschot waarvan de identiteit niet kan worden vastgesteld, onder verantwoordelijkheid
van de burgemeester, vingerafdrukken kunnen worden genomen, indien dat noodzakelijk
is. Artikel 55c, vijfde lidDe huidige termijnen voor het bewaren van vingerafdrukken wijken af van
de termijnen die in paragraaf 6.8 zijn voorgesteld. Vingerafdrukken worden
thans in beginsel dertig jaar in HAVANK bewaard. Bij algemene maatregel van
bestuur, gebaseerd op artikel 55c, vijfde lid, zal er echter in worden voorzien
dat op vingerafdrukken verschillende bewaartermijnen van toepassing worden.
De termijnen worden, zoals uiteengezet is, gedifferentieerd naar de zwaarte
van het misdrijf terzake waarvan een verdenking bestaat of waarvoor veroordeeld
is en zijn voorts afhankelijk van recidive en de duur van de opgelegde gevangenisstraf
of vrijheidsbenemende maatregel. Omdat van de huidige verzameling vingerafdrukken
niet bekend is voor welke misdrijven degenen om wiens vingerafdrukken het
gaat, zijn verdacht of veroordeeld, en het een buitensporige inspanning vergt
om deze gegevens wel te achterhalen, zo dit al mogelijk is, zal – in
reactie op een opmerking van de Raad van Hoofdcommissarissen – in de
hiervoor bedoelde algemene maatregel van bestuur in een overgangsregeling
worden voorzien. Op grond van deze regeling zal voor de oude generatie vingerafdrukken
de huidige termijn van dertig jaar blijven gelden.De vingerafdrukken, foto’s en DNA-profielen van verdachten en veroordeelden
zullen, anders dan de Raad van Hoofdcommissarissen in zijn advies heeft voorgesteld,
niet in één databank worden verwerkt, maar in afzonderlijke
databanken opgeslagen blijven. De vingerafdrukken worden verwerkt in HAVANK,
de foto’s in de strafrechtsketendatabank en de DNA-profielen in de DNA-databank
voor strafzaken. Deze gegevens zullen wel door middel van het SKN met elkaar
in verbinding kunnen worden gebracht. Bovendien is het de bedoeling dat in
het centrale register van het Nederlands Forensisch Instituut waarin de –
in artikel 6, eerste lid, van het Besluit DNA-onderzoek in strafzaken –
opgesomde gegevens over het celmateriaal van verdachten en veroordeelden worden
verwerkt, tevens het biometrienummer wordt vermeld waaronder de vingerafdrukken
van betrokkene in HAVANK worden opgeslagen. Artikel 6, eerste lid, zal in
verband daarmee worden aangepast.Artikel I, onder IIn artikel 55c, tweede lid, Sv wordt geregeld dat altijd een of meer vingerafdrukken
worden genomen van ieder aangehouden persoon op wie een verdenking rust ter
zake van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtens is toegelaten. Indien over
de identiteit van de verdachte wegens een misdrijf waarvoor geen voorlopige
hechtenis mogelijk is of wegens een overtreding, twijfels bestaan, worden
op basis van artikel 55c, derde lid, Sv vingerafdrukken genomen. Als gevolg
daarvan is het niet langer nodig dat in de opsomming van maatregelen die ingevolge
artikel 61a, eerste lid, Sv in het belang van het onderzoek kunnen worden
genomen, het nemen van vingerafdrukken voor identificatiedoeleinden gehandhaafd
blijft. Vingerafdrukken die tot doel hebben de identiteit van de verdachte
vast te stellen, worden immers na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel, niet
langer op basis van 61a, eerste lid, onder b, Sv genomen, maar op grond van
artikel 55c, tweede of derde lid, Sv. Het is evenmin nodig deze maatregel
in artikel 61a, eerste lid, onder b, Sv te handhaven voor opsporings- en vervolgingsdoeleinden.
Nu vingerafdrukken standaard bij iedere verdachte wegens een misdrijf waarvoor
voorlopige hechtenis mogelijk is, worden genomen en deze ingevolge artikel
55c, vierde lid, Sv ook kunnen worden gebruikt voor opsporings- en vervolgingsdoeleinden,
zal er na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel geen noodzaak en behoefte
meer aanwezig zijn om vingerafdrukken te nemen op basis van artikel 61a, eerste lid, onder b, Sv te bevelen. Bij artikel I, onder I, wordt
dan ook voorgesteld deze maatregel in artikel 61a, eerste lid, Sv te laten
vervallen.Ook foto’s worden ingevolge het voorgestelde artikel 55c, tweede
lid, Sv altijd bij iedere aangehouden verdachte wegens een misdrijf waarvoor
voorlopige hechtenis mogelijk is, voor identificatiedoeleinden genomen. Artikel
55c, vierde lid, Sv regelt dat deze foto’s tevens mogen worden gebruikt
voor opsporings- en vervolgingsdoeleinden. Niettemin is het – zoals
het College van procureurs-generaal in zijn advies terecht opmerkt –
wel van belang dat de bevoegdheid tot het maken van foto’s in artikel
61a, eerste lid, onder a, gehandhaafd blijft. De reden daarvoor is dat de
foto’s die gemaakt zijn op basis van artikel 55, tweede of derde lid,
Sv, in bepaalde gevallen niet voor opsporings- en vervolgingsdoeleinden toereikend
zijn. Te denken valt hierbij aan de gevallen waarin het voor de opsporing
van belang is dat foto’s van de kleding of een tatoeage van de verdachte
worden genomen.Verder voorziet artikel I, onder I, erin dat in het tweede lid van artikel
61a Sv geen onderscheid meer wordt gemaakt tussen maatregelen die ter identificatie
of die ter opheldering van een strafbaar feit worden toegepast. Alle resterende
maatregelen uit artikel 61a, eerste lid, Sv kunnen voortaan alleen maar ter
opheldering van een strafbaar feit worden bevolen. De identificerende maatregelen
worden, indien dit wetsvoorstel tot wet is verheven en in werking is getreden,
op basis van het voorgestelde artikel 55c Sv genomen.Tot slot wordt van de gelegenheid gebruik gemaakt om aan de reeks van
onderzoeksmaatregelen in artikel 61a, eerste lid, Sv de maatregel «het
nemen van handpalm-, voet-, teen-, oor- of schoenzoolafdrukken» toe
te voegen. Het nemen van deze typen afdrukken valt nu al onder de werkingssfeer
van artikel 61a Sv. Het is immers aan te merken als een maatregel in het belang
van het onderzoek. Echter, omdat deze soorten afdrukken een gevestigde positie
innemen in de opsporingspraktijk, is van de gelegenheid van dit wetsvoorstel
gebruik gemaakt om deze maatregelen, mede vanwege de toegankelijkheid en voorzienbaarheid
van het recht, met zoveel woorden in artikel 61a, eerste lid, Sv te noemen.Op dit moment is het bij tal van politiekorpsen gebruikelijk dat tegelijk
met het nemen van de vingerafdrukken van de verdachte altijd zijn handpalmafdrukken
worden genomen. De Raad van Hoofdcommissarissen heeft in zijn advies aangegeven
dat het naar zijn mening een aanzienlijke achteruitgang voor de opsporing
is indien de huidige praktijk niet in het wetsvoorstel wordt gecodificeerd.
De verwachting bestaat dat indien het nieuwe HAVANK operationeel is en de
handpalmafdrukken van sporen en verdachten niet langer handmatig hoeven te
worden vergeleken, met behulp van de verzameling handpalmafdrukken in veel
gevallen de identiteit van de mogelijke dader van het misdrijf kan worden
achterhaald. Bovendien zijn handpalmafdrukken volgens de Raad niet alleen
relevant voor de opsporing, maar ook in geval van identificatie bij bijvoorbeeld
personen die in verregaande staat van ontbinding verkeren of verminkt zijn
of hun vingers verloren hebben als gevolg van een ongeluk of ramp.In reactie hierop kan worden vermeld dat in het kader van de identiteitsvaststelling
van verdachten en veroordeelden, zoals voorgesteld is in dit wetsvoorstel,
handpalmafdrukken geen enkele rol spelen, slechts foto’s en vingerafdrukken.
Voor het geval waarin het nodig is handpalmafdrukken te nemen ten behoeve
van de identificatie van personen bij rampen of ongevallen, is het niet passend
om daarvoor in het Wetboek van Strafvordering een voorziening te treffen.
Dit gebruik past immers niet binnen de doelstellingen van dat wetboek, maar
veeleer, zoals ook bij de toelichting op artikel 55c, vierde lid, Sv ten aanzien
van vingerafdrukken is gesteld, binnen de doelstellingen van
de Wet op de lijkbezorging. Bij nota van wijziging bij het voorstel van wet
tot wijziging van de Wet op de lijkbezorging1
is daarom in artikel 21 van die wet een vierde lid ingevoegd op grond waarvan
voor de identificatie van een stoffelijk overschot in een situatie van hulpverlening,
onder verantwoordelijkheid van de burgemeester, handpalmafdrukken kunnen worden
genomen, indien dat noodzakelijk is.Handpalmafdrukken worden in het kader van de toepassing van het strafrecht –
zo kan worden geconcludeerd – anders dan vingerafdrukken niet voor identificatiedoeleinden
genomen, maar louter voor opsporingsdoeleinden. Het nemen van handpalmafdrukken
is derhalve, zoals thans ook al het geval is, te beschouwen als een maatregel
in het belang van het onderzoek ter opheldering van een strafbaar feit als
bedoeld in artikel 61a, eerste lid, Sv, net als de andere maatregelen in het
belang van het onderzoek die in dat artikellid worden genoemd. Ook deze maatregelen
dragen bij aan de oplossing van strafbare feiten en zijn daarvoor ook bedoeld.
Het onderhavige wetsvoorstel perkt het afnemen van handpalmafdrukken derhalve
niet in. Het wetsvoorstel zorgt er alleen voor dat de afname van handpalmafdrukken
met zoveel woorden wordt opgenomen in de opsomming van maatregelen in het
belang van onderzoek. Afname van handpalmafdrukken blijft dus, net zoals dat
nu het geval is, mogelijk indien dat in het belang van het onderzoek is. Alhoewel
het criterium van het onderzoeksbelang geen standaardafname van handpalmafdrukken
toelaat, biedt dit criterium afdoende mogelijkheden om in die strafzaken waarin
dat voor het opsporingsonderzoek en het verzamelen van bewijs van belang is,
handpalmafdrukken te nemen.Artikel I, onder JIn het voorgestelde artikel 80, tweede lid, onderdeel 3, en zesde lid,
Sv wordt gesproken over het vaststellen van de identiteit van de verdachte.
Het betreft hier – in reactie op een vraag van Reclassering Nederland,
de Stichting Verslavingszorg GGZ en het Leger des Heils, Jeugdzorg en Reclassering –
identiteitsvaststelling tijdens een later contactmoment in een strafrechtelijk
traject en dus blijkens de in paragraaf 6.4 gegeven definitie van het
begrip «verificatie» verificatie van de identiteit. Ook uit het
feit dat de identiteit ingevolge artikel 80, zesde lid, Sv dient te worden
vastgesteld op de wijze, bedoeld in artikel 27a, eerste lid, eerste volzin,
en tweede lid, Sv kan worden afgeleid dat het in artikel 80 Sv gaat om het
vaststellen van de identiteit ter verificatie.Het bovenstaande geldt ook ten aanzien van de andere artikelen uit het
Wetboek van Strafvordering – en overigens ook met betrekking tot de
artikelen uit het Wetboek van Strafrecht – die als gevolg van dit wetsvoorstel
worden aangepast en waarin gesproken wordt over het vaststellen van de identiteit,
tenzij uit de context blijkt dat er sprake is van identiteitsvaststelling
ten aanzien van een verdachte bij het eerste contactmoment in een strafrechtelijk
traject (zie bijvoorbeeld het bij artikel I, onder F, aangepaste artikel 52
Sv). In het laatste geval is er sprake van identificatie.Artikel I, onder L en OZoals in paragraaf 6.5.7 is beschreven, strekt artikel I, onder L
en O, ertoe dat van een verdachte voorafgaand aan de afname van zijn celmateriaal
ten behoeve van een DNA-onderzoek, altijd vingerafdrukken worden genomen.
Dit heeft tot doel zijn identiteit te verifiëren teneinde te voorkomen
dat iemand onder een andere identiteit in de DNA-databank wordt opgenomen
dan in HAVANK. De verplichting voor de officier van justitie respectievelijk
de rechter-commissaris om vingerafdrukken van de verdachte te nemen wordt
bij artikel I, onder L en O, neergelegd in de artikelen 151a, eerste lid,
en 195a, eerste lid, Sv. Deze verplichting heeft zowel betrekking
op de situatie dat celmateriaal op vrijwillige basis – dat wil zeggen
met schriftelijke toestemming – van de verdachte wordt afgenomen, als
op de situatie dat celmateriaal van een verdachte wordt afgenomen door de
tenuitvoerlegging van een bevel als bedoeld in de artikelen 151b, eerste lid,
en 195d, eerste lid, Sv. Anders dan het College van procureurs-generaal van
oordeel is, is het niet nodig de verplichting tot het nemen van vingerafdrukken
bij een gedwongen afname ook in de artikelen 151b, eerste lid, en 195d, eerste
lid, Sv op te nemen. Uit het feit dat in de voorgestelde derde volzin van
de artikelen 151a, eerste lid, en 195a, eerste lid, Sv niet, zoals in de tweede
volzin van deze artikelleden is gebeurd, de artikelen 151b en 195d Sv zijn
uitgezonderd, vloeit voort dat de verplichting ook ziet op een verdachte die
op grond van een bevel zijn celmateriaal moet afstaan.Artikel I, onder VDe wijziging van artikel 487, eerste lid, Sv, zoals voorgesteld in artikel
I, onder V, heeft tot doel te voorkomen dat het nieuwe artikel 55c Sv op een
verdachte die beneden de twaalf jaar, van toepassing is. De formulering van
het huidige artikel 487, eerste lid, heeft tot consequentie dat artikel 61a
Sv niet ten aanzien van een beneden-twaalfjarige verdachte geldt. Een dergelijke
verdachte kan dus niet worden gedwongen zijn medewerking te verlenen aan het
nemen van foto’s en vingerafdrukken. Er is geen reden om in dit wetsvoorstel
in die situatie verandering te brengen. Jeugdigen die nog geen 12 jaar zijn
op het moment dat zij het strafbare feit plegen, kunnen niet strafrechtelijk
worden vervolgd (artikel 486 Sv).Artikel II, onder BIn artikel 14d, tweede lid, Sr dat bij artikel II, onder B, gewijzigd
wordt, wordt gesproken over «het verlenen van hulp en steun» en «de
bijzondere reclasseringsambtenaar». Met Reclassering Nederland, de Stichting
Verslavingszorg GGZ en het Leger des Heils, Jeugdzorg en Reclassering ben
ik van mening dat deze begrippen achterhaald zijn. Het verlenen van hulp en
steun wordt door de reclassering tegenwoordig aangeduid met het begeleiden
en houden van toezicht en een reclasseringsambtenaar is een reclasseringsmedewerker
geworden. Omdat de inmiddels niet meer gangbare termen «het verlenen
van hulp en steun» en «de bijzondere reclasseringsambtenaar»
nog wel in artikel 14d, tweede lid, Sr worden gehanteerd, en de eerste term
ook in verschillende andere artikelen van het Wetboek van Strafrecht en ook
in de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden wordt gebruikt, is
er niettemin voor gekozen in dit wetsvoorstel daarbij aan te sluiten. Bij
een passende gelegenheid zullen die termen in de wetgeving worden geactualiseerd.Artikel VI, onder BHet huidige artikel 28, tweede lid, van de Penitentiaire beginselenwet
kent drie methoden tot identificatie van een gedetineerde: het nemen van een
foto (in dat artikellid beeltenis geheten) en vingerafdrukken en het afnemen
van een handscan. De eerste twee methoden zijn overgenomen uit artikel 27
van de oude Gevangenismaatregel1. Het gebruik
van de handscan is ten tijde van de totstandkoming van de Penitentiaire beginselenwet
aan de andere twee identificatiemiddelen toegevoegd omdat de verwachting bestond
dat daarmee verwisseling van gedetineerden met bezoekers in verdergaande mate
kon worden voorkomen2. De handscan is enige tijd
in een aantal inrichtingen toegepast, maar is in de praktijk te onbetrouwbaar
gebleken en wordt om die reden niet meer ter identificatie van gedetineerden
toegepast.In dit wetsvoorstel is geregeld dat nadat tijdens de aanhouding de identiteit van een verdachte eenduidig is vastgesteld, in latere fases van
de strafrechtelijke procedure en tijdens de tenuitvoerlegging van een straf
of maatregel, de identiteit van een verdachte of veroordeelde slechts behoeft
te worden geverifieerd. In het gevangeniswezen zal verificatie gaan plaatsvinden
bijvoorbeeld bij binnenkomst in een inrichting, voorafgaand aan het afnemen
van celmateriaal voor DNA-onderzoek en voor en na bezoek. Het is de bedoeling
dat ketenbreed de verificatie geschiedt met behulp van een of meer vingerafdrukken.
De handscan zal als verificatiemiddel geen enkele rol spelen mede vanwege
de onbetrouwbaarheid daarvan voor het voorkomen van identiteitsfraude. Om
die reden en omdat een ketenbrede eenduidige systematiek van verificatie van
de identiteit van een verdachte of veroordeelde gewenst is en de handscan
in de praktijk niet meer ten aanzien van gedetineerden wordt toegepast, wordt
bij artikel VI, onder B, voorgesteld dit middel in artikel 28 van de Penitentiaire
beginselenwet te laten vervallen. Daarmee wordt bovendien aangesloten bij
de ontwikkelingen ten aanzien van de reis- en vreemdelingendocumenten waarin
de handscan voor de identiteitsvaststelling ook geen enkele rol zal spelen,
maar alleen foto’s en vingerafdrukken.Artikel IXIngevolge artikel 4, vierde lid, van de Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden
heeft de opsporingsambtenaar de bevoegdheid de aangehouden persoon van wie
celmateriaal voor DNA-onderzoek dient te worden afgenomen, te vragen naar
zijn BSN. Artikel IX heeft tot doel artikel 4, vierde lid, te laten vervallen.
Voor de overwegingen die tot dit voorstel hebben geleid, wordt verwezen naar
de toelichting op artikel I, onder G. Bij dat artikelonderdeel komt artikel
55b, eerste lid, Sv dat een soortgelijke bevoegdheid bevat als artikel 4,
vierde lid, van de Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden, te vervallen.Artikel XIDe overwegingen die ten grondslag hebben gelegen aan de bij artikel XI
in de artikelen 4 tot en met 6 en 39d van de Wet justitiële en strafvorderlijke
gegevens aangebrachte wijzigingen in de termijnen voor het bewaren van justitiële
en strafvorderlijke gegevens, zijn, evenals de inhoud van die termijnen, uiteengezet
in paragraaf 6.8. In aanvulling daarop wordt opgemerkt dat voor het geval
dat een levenslange gevangenisstraf is opgelegd of de vrijheidsbenemende maatregel
de duur van veertig jaar (dat wil zeggen inclusief de verlengingen van die
maatregel) overstijgt, niet gekozen is voor een onbepaalde, maar een bepaalde
termijn van tachtig jaar. De verwachting is gerechtvaardigd dat na het verstrijken
van die termijn de gegevens vanuit strafrechtelijk oogpunt niet meer relevant
zijn, omdat de persoon op wie die gegevens betrekking alsdan een dusdanige
hoge leeftijd – hij is dan over de negentig jaar – heeft bereikt
dat hij inmiddels is overleden of naar verwachting niet of nauwelijks meer
crimineel actief zal zijn. Bovendien biedt deze termijn het Korps landelijke
politiediensten, het Nederlands Forensisch Instituut en de Justitiële
Informatiedienst ook een goed houvast voor aanpassing van hun automatiseringssystemen
en, voor zover het gaat om het Nederlands Forensisch Instituut, het reserveren
van opslagcapaciteit van het celmateriaal waaruit de DNA-profielen zijn verkregen
die in de DNA-databank voor strafzaken zijn opgeslagen.Het College bescherming persoonsgegevens wekt in zijn advies de suggestie
dat het uitgangspunt, dat is neergelegd in artikel 10, eerste lid, van de
Wbp, dat persoonsgegevens niet langer mogen bewaard dan noodzakelijk, in het
wetsvoorstel niet op een goede manier in het wetsvoorstel is uitgewerkt. Het
College adviseert de minimale termijnen van twintig en dertig
jaar die worden voorgesteld voor het bewaren van justitiële en strafvorderlijke
gegevens – en ook van foto’s, vingerafdrukken, SKN’s en
DNA-profielen – te beschouwen als maximale in plaats van minimale termijnen.
Hierdoor wordt het volgens het College mogelijk dat in concrete gevallen rekening
kan worden gehouden met alle feiten en omstandigheden, in het bijzonder de
persoonlijke omstandigheden van degene wiens gegevens het betreffen. Maximale
termijnen laten naar mijn mening juist geen ruimte voor een afweging van individuele
omstandigheden. In de in het wetsvoorstel voorgestelde bewaarsystematiek is
die ruimte er daarentegen wel. Indien iemand maar eenmaal in zijn leven veroordeeld
wordt voor een strafbaar feit, worden zijn gegevens, indien de duur van de
hem opgelegde gevangenisstraf of vrijheidsbenemende maatregel minder dan twintig
jaar bedraagt, afhankelijk van de zwaarte van het misdrijf waarvoor hij is
veroordeeld, maximaal twintig of dertig jaar bewaard. Slechts indien hij wederom
veroordeeld wordt voor een of meer strafbare feiten of indien de duur van
de hem opgelegde gevangenisstraf of vrijheidsbenemende maatregel meer dan
twintig jaar bedraagt, is deze termijn geen maximale termijn. Voor de overwegingen
die aan deze afwijkende termijnen ten grondslag liggen, wordt verwezen naar
paragraaf 6.8. Deze systematiek is overigens niet nieuw, Zij wordt nu
ook al gehanteerd ten aanzien van justitiële en strafvorderlijke gegevens
en DNA-profielen.Van de gelegenheid is wel gebruik gemaakt om de leeftijdsgrens van tachtig
jaar, zoals deze wordt gehanteerd in de artikelen 5, derde lid, en 41, derde
lid, van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens, te laten vervallen.
Justitiële gegevens en persoonsdossiers worden niet meer verwijderd uit
de justitiële documentatie respectievelijk de documentatie persoonsdossiers
nadat betrokkene de leeftijd van tachtig jaren heeft bereikt. De reden daarvan
is dat in de praktijk is gebleken dat het aantal ouderen van tussen de tachtig
en negentig jaar dat zich schuldig maakt aan strafbare feiten toeneemt. Uit
gegevens die afkomstig zijn van het openbaar ministerie, blijkt dat jaarlijks
ongeveer 230 mensen van tachtig jaar en ouder door de meervoudige kamer worden
berecht, waarvan ongeveer 30 voor gewelds- en zedenmisdrijven. Met het oog
op het formuleren van een strafeis door de officier van justitie alsmede het
vaststellen van de strafmaat door de rechter is van belang dat ook van verdachten
van tachtig jaar en ouder het strafrechtelijk verleden bekend is. Voor een
compleet inzicht in dat verleden is ook van belang dat persoonsdossiers langer
beschikbaar blijven.Doordat justitiële gegevens van personen voortaan ook na hun tachtigste
levensjaar in de justitiële documentatie bewaard blijven, bestaat straks
de mogelijkheid aan personen van tachtig jaar en ouder na screening desgewenst
een verklaring omtrent het gedrag af te geven.Artikel XIIZoals in paragraaf 3 is vermeld, wordt er bij wijze van inhaalslag
van alle personen die voor de inwerkingtreding van deze wet een vrijheidsbenemende
straf of maatregel ondergaan, vingerafdrukken genomen. De grondslag voor het
afnemen van deze vingerafdrukken is het huidige artikel 28, tweede lid, van
de Penitentiaire beginselenwet, artikel 22, tweede lid, van de Beginselenwet
verpleging ter beschikking gestelden en artikel 33, tweede lid, van de Beginselenwet
justitiële jeugdinrichtingen. Op grond van deze artikelleden zijn de
justitiabelen verplicht hun medewerking te verlenen aan het nemen van hun
vingerafdrukken1 met als doel hun identiteit
te kunnen verifiëren. In het verleden werden de vingerafdrukken die binnen
een inrichting werden genomen, op basis van de Wet bescherming persoonsgegevens
verstrekt aan de beheerder van HAVANK teneinde in dat bestand te worden verwerkt.
Het huidige HAVANK is echter niet geschikt voor de opslag van
de digitale vingerafdrukken die in het kader van de inhaalslag worden genomen.
Daarom worden deze vingerafdrukken nu alleen verwerkt in het centrale vingerafdrukkendatabank
van de Dienst Justitiële Inrichtingen. Het is de bedoeling dat zij op
het moment dat het nieuwe HAVANK operationeel is en dit wetsvoorstel tot wet
is verheven en in werking is getreden, ook worden verwerkt in HAVANK en kunnen
worden gebruikt voor de vaststelling van hun identiteit op de momenten waarop
dat ten tijde van het ondergaan van hun straf of maatregel buiten de inrichting
noodzakelijk is of waarop zij buiten de inrichting – bijvoorbeeld na
de beëindiging van hun straf of maatregel of tijdens verlof – weer
met de politie in aanraking komen. Artikel XII strekt ertoe dit wettelijk
mogelijk te maken.Artikel XIIIZoals reeds op meer plaatsen in de memorie van toelichting is vastgesteld,
is de invoering van de wet een omvangrijke en gecompliceerde operatie. Een
gelijktijdige inwerkingtreding van de wet voor alle partners in de strafrechtsketen
is daarom niet haalbaar en ook niet voor iedere partner afzonderlijk. De wet
zal om die reden gefaseerd worden ingevoerd, waarbij er sprake zal zijn van
een functionele en een territoriale fasering. Functionele fasering betekent
dat niet alle onderdelen van de wet tegelijkertijd worden ingevoerd. Territoriale
fasering betekent dat (onderdelen van) de wet in verschillende delen van het
land op verschillende tijdstippen wordt ingevoerd. Artikel XIII strekt ertoe
deze gefaseerde invoering mogelijk te maken.De minister van Justitie,E. M. H. Hirsch Ballin XNoot*I.v.m. het toevoegen van leestekens, die in de eerder gepubliceeerde versie
zijn weggevallen.XNoot1Kamerstukken II 2002/03, 17 050, nr. 250.XNoot*Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1J.E.J. Prins en N.S. van der Meulen, Identiteitsdiefstal: lessen uit het
buitenland, Justitiële verkenningen, jrg. 32, nr. 7/2006, blz. 17.XNoot2European Commission. Joint Research Centre: Identity theft. A Discussion
Paper. Maart 2004, blz. 20; J.E.J. Prins en N.S. van der Meulen, Identiteitsdiefstal:
lessen uit het buitenland, Justitiële verkenningen, jrg. 32, nr. 7/2006,
blz. 8–22; U.R.M.Th de Vries, H. Tigchelaar, M. van der Linden en A.M.
Hol: Identiteitsfraude: een afbakening Een internationale begripsvergelijking
en analyse van nationale strafbepalingen. Utrecht, 20 juli 2007.XNoot3European Commission. Joint Research Centre: Identity theft. A Discussion
Paper. Maart 2004, blz. 21.XNoot1Idem, blz. 21.XNoot2Kamerstukken II 2003/04, 29 200 VI, nr. 166, blz. 1–2.XNoot3Kamerstukken II 2001/2002, 17 050, nr. 234.XNoot4Bron: OMDATA.XNoot1Bron: rapportage Basisregister Reisdocumenten.XNoot2Dit blijkt uit cijfers van de Justitiële Informatiedienst over 2005
naar aanleiding van het matchen van gegevens uit Compas met gegevens uit VIP,
de gemeentelijke basisadministratie en de Basisvoorziening Vreemdelingen.XNoot3Kamerstukken II 2006/07, 30 800 VI en 29 271, nr. 23, blz. 2.XNoot4Zie de kamerstukken die zijn aangehaald in noot 11, blz. 2.XNoot5Zie de kamerstukken die zijn aangehaald in noot 11, blz. 3–4.XNoot6Aldus een opgave van de Politie Zuid Holland-Zuid.XNoot7Aldus een opgave van de Politie AmsterdamAmstelland.XNoot8Zie de kamerstukken die zijn aangehaald in noot 11, blz. 4.XNoot1Aanhangsel Handelingen II, 2004/05, nr. 691.XNoot2Zie T. Koopmans: Het novum als ingang voor herziening. In: Delikt en Delinkwent
(DD) 2007, 33, p. 419.XNoot1Kamerstukken II 2007/08, 31 324 (R 1844), nr. 2.XNoot1Zie artikel 4.3. van het voorstel van wet houdende aanpassing van enige
wetten in verband met de invoering van het burgerservicenummer (Aanpassingswet
burgerservicenummer); Kamerstukken II 2006/07, 30 907, nr. 2.XNoot2Kamerstukken II 2005/06, 30 312, nr. 7, blz. 29.XNoot1Zie de kamerstukken in noot 6, blz. 4.XNoot1Ingesteld bij besluit van de Minister van Justitie van 13 april 2005,
Stcrt. 2005, 80.XNoot1Kamerstukken II 2002/03, 28 600 VII, nr. 21, blz. 4.XNoot1Zie Kamerstukken II 2005/06, 30 312, nr. 3, blz. 9 en 10.XNoot2Vgl. Kamerstukken II 2005/06, 30 312, nr. 3, blz. 15 en 35.XNoot1Kamerstukken II 2006/07, 31 116, nr. 2.XNoot1Evaluatie Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen, Deelonderzoek
9 De Wet Bopz in de forensische psychiatrie, Willem Pompe Instituut, Den Haag,
ZonMw, maart 2002, blz. 19.XNoot1Zie Kamerstukken I 2006/07, 30 380, nr. A.XNoot1Kamerstukken II 2005/06, 25 232, nr. 49, blz. 3.XNoot1Kamerstukken II 2003/04, 28 886, nr. 6, blz. 3.XNoot1Zie brief van de minister-president van 14 juni 2007, Kamerstukken
II 2006/07, 31 070, nr. 1.XNoot2Zie de kamerstukken die zijn aangehaald in noot 11, blz. 4.XNoot1Kamerstukken II 2007/08, 30 696, nr. 10.XNoot1Zie de kamerstukken die zijn aangehaald in noot 34.XNoot1Kamerstukken II 1994/95, 24 263, nr. 3, blz. 51.XNoot2Kamerstukken II 1996/97, 24 263, nr. 8, blz. 3 en 4.XNoot1Zie de uitspraak van de beroepscommissie, bedoeld in artikel 69, tweede
lid, van de Penitentiaire beginselenwet, van 7 januari 2008, nr. 07/2846/GA. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31436-3-h1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl