Wet op de omzetbelasting 1968; wijz. ivm bestrijding van constructies met betrekking tot onroerende zaken; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24172, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

21-07-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

24172 nr. 4

05-07-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleidende opmerkingen2. Grote lijnen van het wetsvoorstel3. Optieregeling voor belaste verhuur van onroerende zaken4. Beperkte rechten op onroerende zaken5. Optieregeling voor belaste levering van onroerende
zaken6. Overdrachtsbelasting7. Overdracht economische eigendom8. Fiscale eenheid in de omzetbelasting9. Inwerkingtreding10. Budgettaire aspectenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24172Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 73 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 172Wijziging van de Wet op de omzetbelasting 1968, de Wet op belastingen
van rechtsverkeer en enkele andere belastingwetten in verband met de bestrijding
van constructies met betrekking tot onroerende zakennr. 4VERSLAGVastgesteld 5 juli 1995De vaste commissie voor Financien1, belast
met het voorbereidend onderzoek betreffende bovenstaand wetsvoorstel, brengt
als volgt verslag uit van haar bevindingen. Met een tijdige beantwoording
van onderstaande vragen en opmerkingen acht de commissie de plenaire behandeling
voldoende voorbereid. 1. Inleidende opmerkingenDe leden van de fractie van de Partij van de Arbeid hebben met grote belangstelling
kennis genomen van het wetsvoorstel ter bestrijding van belastingconstructies.
Deze leden danken de staatssecretaris voor zijn toelichtende brief van 27
juni 1995. Zij zijn benieuwd naar het budgettaire beslag van de voorgestelde
wijzigingen.De leden van de PvdA-fractie onderschrijven met kracht de kabinetsdoelstelling
om sober en zorgvuldig met geld van belastingbetalers om te gaan. Dat betekent
dat misbruik en oneigenlijk gebruik dan wel gebruik van belastingconstructies
niet kan worden getolereerd, aangezien het ongewenst is dat in Nederland ruimte
wordt geboden aan het op een dergelijke manier omgaan met geld van de burgers.
Deze gang van zaken ondermijnt bovendien de belastingmoraal. De leden hebben
een aantal vragen en opmerkingen die zij zullen stellen bij de verschillende
onderdelen van het wetsvoorstel.De leden van de CDA-fractie nemen met gemengde gevoelens kennis van onderhavig
wetsvoorstel. Het repareren van constructies die belastingplichtingen aangaan
louter om belastingheffing te ontgaan, achten zij een goede zaak. Bij reparatiewetgeving
is een goede maatvoering echter van essentieel belang, in die zin dat opgewekt
vertrouwen niet wordt geschaad en de goeden niet lijden met de kwaden. De
CDA-fractie heeft grote vraagtekens bij de maatvoering in het onderhavige
wetsvoorstel, zowel ten aanzien van de terugwerkende kracht van een groot
deel van de voorgestelde maatregelen, als met betrekking tot de mogelijke
overkill die in enkele reparatievoorstellen zit.De effecten van de voorgenomen maatregelen zijn groot. Er is veel kritiek
op de voorgestelde maatregelen. Deze reparatiewetgeving gaat aanzienlijk verder
dan het bestrijden van constructies. Voor de bestrijding van btw-constructies
die gericht zijn op het op oneigenlijke wijze besparen van btw en voor het
aanpakken van witwasoperaties bestaat begrip bij de leden van de CDA-fractie.
Maar de regelgeving treft ook bonafide onroerend-goedbeleggers.Alvorens enkele vragen bij het voorstel te formuleren willen de leden
van de CDA-fractie de staatssecretaris verzoeken om in de nota naar aanleiding
van het verslag in te gaan op de reacties die op het voorstel bij de Kamer
en/of bij het ministerie zijn binnengekomen, voorzover deze niet reeds zijn
verwerkt in dit verslag. Deze leden hebben eenzelfde verzoek ten aanzien van
reacties in de vakpers en andere media.Uit het advies van de Raad van State blijkt dat op verzoek van de staatssecretaris
op 3 mei jl. tussen hem en de raad overleg heeft plaatsgevonden over het wetsvoorstel.
Wat was de reden voor dit verzoek en tot welke wijzigingen in het voorstel
heeft dit gesprek geleid?Voor de leden van de VVD-fractie is de indiening van dit wetsvoorstel
geen verrassing na de aankondiging via een persbericht onder nummer 95/62
van 31 maart 1995. «Fiscaal regeren» per persbericht is echter
wel hoogst uitzonderlijk in Nederland. Terecht heeft de Raad van State dan
ook veel aandacht besteed aan de terugwerkende kracht in relatie tot het al
of niet voldoende kenbaar zijn van de maatregelen. Mogen de leden van de VVD-fractie
er vanuit gaan dat de regering met hen van mening is dat terugwerkende kracht
restrictief moet worden toegepast en een afwijking van deze regel slechts
kan worden gerechtvaardigd indien er bijzondere omstandigheden aanwezig zijn?
Bovendien ligt het uit het oogpunt van rechtszekerheid van de burger in de
rede dat er ter zake van belastende regelingen een nog grotere terughoudendheid
geldt dan ter zake van begunstigende regelingen. Deze leden vragen of de regering
kan aangeven welke budgettaire belangen ermee zijn gemoeid wanneer de terugwerkende
kracht niet verder zou reiken dan het tijdstip van indiening van dit wetsvoorstel.
De VVD-fractie meldt vele reacties te hebben ontvangen met als strekking dat
belastingen louter kunnen worden geheven uit kracht van formele wet. Terugwerkende
kracht zou derhalve indruisen tegen artikel 104 van de Grondwet. In het bijzonder
zou de literatuur aan deze bepaling de consequentie verbinden dat extra terughoudendheid
moet worden betracht met de toepassing van terugwerkende kracht. Ofschoon
er sprake is van een uitermate moeilijke afweging, willen de leden van de
VVD-fractie toch opmerken dat al diverse keren in het parlement uitvoerig
over deze kwesties van gedachten is gewisseld en dat de periode tussen de
indiening van dit wetsvoorstel en het persbericht van 31 maart 1995 zo kort
mogelijk is gehouden. Zeker op fiscaal gebied geldt – en met de snelle
toeneming van transacties die onder deze reparatiewetgeving vallen wordt dit
nogmaals bevestigd – dat een goed verstaander maar een half woord behoeft.Ten aanzien van de uitvoerbaarheid van deze nieuwe wetgeving merken de
leden van de VVD-fractie op dat hierover nog volstrekte onduidelijkheid bestaat.
In de memorie van toelichting wordt dit aspect vrijwel niet belicht. Zij vragen
de regering hierover meer duidelijkheid te verschaffen.Tenslotte willen de leden van de VVD-fractie gaarne een reactie op de
brief van het VNO van 30 juni 1995 gericht aan de vaste commissie voor Financiën.De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling van dit wetsvoorstel
kennis genomen. De regering is zeer voortvarend te werk gegaan, wat er toe
heeft geleid dat als gevolg van het desbetreffende persbericht van 31 maart
1995 met onmiddellijke ingang een radicaal einde is gemaakt aan constructies
in de omzetbelasting en de overdrachtsbelasting. Het wesvoorstel zelf is eerst
op 10 april 1995 voor advies aan de Raad van State aangeboden. Kan de regering
aangeven of het wetsvoorstel op 31 maart 1995 reeds geheel gereed
was of is het eerst later tot stand gekomen?In de memorie van toelichting merkt de regering op dat indien deze reparaties
niet zouden worden getroffen, de budgettaire schade verder zou oplopen en
op termijn een miljard gulden zou kunnen overschrijden. Kan worden aangegeven
hoe deze budgettaire schade wordt berekend? In de voorgestelde reparatiewetgeving
wordt thans rekening gehouden met een budgettaire opbrengst van f 520
miljoen. Kan van dit bedrag een cijfermatige onderbouwing worden gegeven?
Vervolgens rijst bij deze leden de vraag waarom het dan zo lang heeft geduurd
voordat uiteindelijk werd ingegrepen? Constructies met btw en overdrachtsbelasting,
toegepast door onder andere gemeenten, ziekenhuizen en verzekeraars, zijn
immers niet nieuw. In het algemeen werden deze zelfs vooraf afgestemd met
de Belastingdienst. Kan de regering hier nader op in gaan?De Zesde btw-richtlijn geeft de lidstaten een aantal keuzemogelijkheden
omtrent belastingheffing of vrijstelling, waarvan Nederland met het oog op
een flexibele benadering van belanghebbenden meer dan sommige andere lidstaten
gebruik heeft gemaakt. Wat was destijds de reden dat Nederland heeft gekozen
voor deze flexibele benadering, zo vragen de leden van de fractie van D66.Door de Raad van de Centrale Ondernemingsorganisaties RCO, de Nederlandse
Federatie van Belastingadviseurs alsmede in het artikel van B.G. van Zadelhoff
in het Weekblad voor Fiscaal Recht worden een aantal serieuze alternatieven
aangereikt om de knelpunten die in dit wetsvoorstel zitten op te lossen. De
leden van de D66-fractie verzoeken de regering uitvoerig in te gaan op deze
voorstellen.De leden van de AOV-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het feit dat de staatssecretaris van plan is oneigenlijke btw-constructies
tegen te gaan. De leden van deze fractie spreken hun waardering uit voor het
wetsvoorstel.Zij zijn met de staatssecretaris van mening dat waar sprake is van misbruik
door middel van constructies een gedegen aanpak nodig is. Het bestaan van
deze constructies leidt tot een aanzienlijke schadepost. Dat deze schadepost
beduidend op kan lopen achten zij een gegronde reden om de wetswijzigingen
met terugwerkende kracht van toepassing te verklaren.Deze leden wensen een enkele kanttekening bij het wetsvoorstel te plaatsen,
en wel bij het onderwerp overdrachtsbelasting.De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling van het wetsvoorstel
en de daarbij behorende toelichting kennis genomen. Deze leden onderkennen
het belang van een effectieve bestrijding van oneigenlijk gebruik van wet-
en regelgeving, in casu de belastingwetgeving. In die zin kunnen zij zich
vinden in de intenties van de regering, zoals deze naar voren komen uit het
voorliggende maatregelenpakket, dat gericht is op het tegengaan van btw-constructies.
Ondanks de positieve grondhouding van de leden van de SGP-fractie tegenover
de voorgestelde maatregelen hebben deze leden bij sommige onderdelen nog enkele
vragen. Daarvoor verwijzen zij naar de verschillende onderdelen van hun inbreng. 2. Grote lijnen van het wetsvoorstelDe leden van de fractie van de PvdA vragen of het juist is dat het wetsvoorstel
mogelijkheden biedt voor nieuwe constructies ofwel dat de bestaande constructies
door belastingadviseurs zo kunnen worden gemodelleerd dat er misbruik of oneigenlijk
gebruik van kan worden gemaakt. Deze leden hebben begrepen dat inmiddels bestaande
contracten worden gesplitst in deelcontracten waardoor de beoogde nieuwe
wet kan worden ontdoken. Ook namen deze leden kennis van de zogenaamde Ierland-constructie,
waarbij met gekunstelde constructies via Ierland de Nederlandse btw wordt
ontgaan. Zijn er al meerdere van dergelijke nieuwe gekunstelde contructies
bij het kabinet bekend? Wat gaat het kabinet doen om deze ontwikkelingen een
halt toe te roepen? De leden van de fractie van de Partij van de Arbeid begrijpen
uit de advieswereld dat nog niet alle lekken zijn gedicht en pleiten ervoor
ook ten aanzien hiervan snel en doortastend met regelgeving te komen. Zij
vragen de staatssecretaris in dit verband de mogelijkheid te bezien van de
invoering van een algemene anti-misbruikbepaling in de wet waarmee snel en
adequaat kan worden gereageerd op nieuwe vormen van misbruik en oneigenlijk
gebruik.Hoewel de leden van de fractie van de Partij van de Arbeid dus vinden
dat het misbruik en oneigenlijk gebruik terecht wordt aangepakt zijn zij van
mening dat oplossingen moeten worden gevonden voor lopende reële probleemsituaties.
Uit de brief van 27 juni jongstleden begrijpen zij dat door de voorgestelde
overgangsmaatregelen deze situaties kunnen worden ontzien. Is deze zienswijze
juist? Daarnaast vragen zij het kabinet in te gaan op een aantal alternatieven
voor de maatregelen in het wetsvoorstel. Daarbij vragen zij het kabinet ook
in te gaan op de budgettaire consequenties, de consequenties voor het uitgavenkader
en voor het beleid van het kabinet op het punt van het tegengaan van fraude
en oneigenlijk gebruik.De staatssecretaris komt bij zijn eerder genoemde brief tegemoet aan de
situatie dat lopende contracten voor de belastingheffing niet kunnen worden
gecorrigeerd door de overgangsregeling voor bestaande huurcontracten aan te
passen. Naar de mening van de leden van de fractie van de Partij van de Arbeid
betekent dit dat het financiële nadeel voor partijen beperkt blijft.
Hieruit blijkt dat het kabinet bereid is voor schrijnende gevallen, waar duidelijk
sprake is van onbillijkheid, een regeling te treffen.De leden van de CDA-fractie zeggen nog niet overtuigd te zijn van de noodzaak
om de btw-reparatie en de wijzigingen in de overdrachtsbelasting in een voorstel
te behandelen. De koppeling kan zoals de Raad van State zegt tot een oneigenlijke
afweging leiden, zo niet in de Tweede Kamer, dan zeker in de Eerste Kamer,
die geen amenderingsmogelijkheid heeft. Dit oneigenlijke aspect wordt bovendien
versterkt doordat de staatssecretaris aan het voorstel direct een lijst met
«mooie dingen voor de mensen» heeft toegevoegd. De staatssecretaris
noemt het risico dat de economische eigendomsoverdracht een alternatief voor
de OB-constructie zou kunnen vormen. Als echter het voorstel gesplitst wordt
betekent dit niet dat een van beide niet behandeld kan worden. De CDA-fractie
verzoekt de staatssecretaris hier nader op in te gaan.Deze leden wensen voorts een nader oordeel van de staatssecretaris omtrent
groeiend-eigendomsconstructies en koopappartementen met betrekking tot de
btw-problematiek. Ook brengen zij naar voren dat voor de horeca een administratief
onuitvoerbare situatie ontstaat bij de bestrijding van de btw-constructies.
Hoe tracht de staatssecretaris dit probleem op te lossen?De leden van de VVD-fractie merken hier op dat de voortschrijdende discussies
in de Eerste en Tweede Kamer duidelijk hebben gemaakt dat ten departemente
op het terrein van constructies met betrekking tot onroerende zaken het nodige
denkwerk werd verricht. Deze kunnen zelfs beschouwd worden als een aankondiging
van de aanpak van de btw-constructies met onroerende zaken op de kortst mogelijke
termijn. In dit verband mag ook verwezen worden naar de brief aan de gemeenten
van 23 december 1994 van staatssecretaris Tommel. De leden van de VVD-fractie
willen weten of er in het verleden vaak op de voet van artikel 22
van de Wet op de Raad van State beraad heeft plaats gevonden over fiscale
wetsvoorstellen. Wel vragen de leden van de VVD-fractie of met name de rijksoverheid
ook vaak gebruik heeft gemaakt van de zgn. btw-constructie, bijv. bij de bouw
van belastingkantoren. Waarom heeft het voorbeeld van het college van burgemeester
en wethouders van Amsterdam geen navolging gekregen om van dergelijke constructies
geen gebruik te maken. Zelden is in een inleiding van een wetsvoorstel zoveel
malen de VVD genoemd. Jammer dat er niet bij is vermeld dat opbrengsten van
oneigenlijk gebruik terug moeten vloeien naar de burger/het bedrijfsleven,
bijvoorbeeld via een verlaging van de overdrachtsbelasting.Bij de behandeling van dit wetsvoorstel hebben de leden van de VVD-fractie
nadrukkelijk gebruik gemaakt van de brief van de staatssecretaris van Financiën
van 27 juni 1995 aan de voorzitter van de vaste commissie voor Financiën
die een reactie inhield op binnen gekomen commentaren. Een dergelijke handelwijze
leidt tot een doelmatige gedachtenwisseling.De leden van de SGP-fractie constateren dat meerdere van de voorgestelde
maatregelen in het wetsvoorstel effecten hebben die verder reiken dan de bedoeling
van de wetgever kan zijn, namelijk het bestrijden van ongewenste constructies.
In de toelichting vinden deze leden met betrekking tot deze onbedoelde neveneffecten
niet veel met zoveel woorden. Zij betreuren het dat de regering hieraan niet
met zoveel woorden aandacht heeft besteed. Bij de afzonderlijke onderdelen
zullen deze leden hierop terugkomen.Ook de leden van de SGP-fractie vragen aandacht voor de opmerking van
de Raad van State dat het wenselijker ware geweest, dat de verschillende onderwerpen
uit het wetsvoorstel in afzonderlijke voorstellen zouden zijn geregeld. In
dit geval betekent dit volgens deze leden dat de bepalingen met betrekking
de overdrachtsbelasting beter in een afzonderlijk wetsvoorstel hadden kunnen
worden geregeld. Op die wijze had er ook ten principale een discussie kunnen
worden gevoerd over de toekomst van de overdrachtsbelasting. Gaarne ontvangen
zij hierop een nadere toelichting van de regering. 3. Optieregeling voor belaste verhuur van onroerende zakenDe leden van de fractie van de PvdA wijzen op de «oplossing»
die in verschillende reacties wordt genoemd voor het probleem van de materieel
terugwerkende kracht van de 90-%norm. In de brief van 27 juni wordt weerlegd
dat het alternatief van het verlengen van de herzieningstermijn van tien naar
twintig jaar in combinatie met een minimummaatstaf van heffing een voldoende
oplossing is. De leden van de fractie van de Partij van de Arbeid vragen de
staatssecretaris nader in te gaan op de omvang van het speelveld dat openblijft
voor btw-constructies. Deze vraag geldt ook voor de optie belast verhuur met
als voorwaarde het bestaan van een normale verhuurprijs en verlenging van
de herzieningsperiode. Deze leden willen graag weten wat voor machtiging is
gevraagd ten aanzien van de zakelijke verhuurprijs. Beperkt deze aanvraag
zich tot dit onderwerp of betreft het een uitgebreider verzoek?Welke handelwijze verwacht het kabinet van ondernemers die in achtereenvolgende
jaren wel en niet de optieregeling kunnen toepassen? De leden van de fractie
van de Partij van de Arbeid begrijpen uit de brief van 27 juni dat hiervoor
een referentieperiode wordt ingevoerd. Aan welke periode wordt gedacht? De
staatssecretaris schrijft in deze brief dat bij aanschrijving is goedgekeurd
dat bij onroerende zaken die in gedeelten worden verhuurd de optie kan worden
uitgeoefend per gedeelte dat onderwerp is van een overeenkomst van huur en
verhuur. Naar aanleiding waarvan en wanneer is deze aanschrijving uitgevaardigd? Kan het kabinet ingaan op de reikwijdte van de uitspraken van de Hoge
Raad in deze. In hoeverre wordt hierdoor het wetsvoorstel aangetast?De staatssecretaris meent dat – daar waar sprake is van verhuur
waarbij voor belaste verhuur is geopteerd – door de omslag naar vrijgestelde
verhuur pas per 1 januari 1996 te doen ingaan, een wettelijke regeling om
verhuurders te vrijwaren voor claims van huurders als de BTW over de verhuurde
na 31 maart 1995 onverschuldigd zou zijn betaald, niet meer nodig is. De CDA-fractie
vraagt of dergelijke claims inderdaad uitgesloten zijn volgens de staatssecretaris.
Wat gebeurt er als het overleg tussen huurder en verhuurder niets oplevert?
Weet de staatssecretaris al wat de lijn van de Rijksgebouwendienst zal zijn
richting verhuurder die de huur ex-btw zullen willen verhogen? De geluiden
van deskundigen op dit terrein doen grote mogelijke problemen vermoeden. Kan
de staatssecretaris hier op in gaan en wil hij eventuele wijzigingen overwegen?Tevens heeft de reparatiewetgeving consequenties voor nogal wat sportverenigingen,
waaronder hockeyverenigingen. Is bekend wat de financiële consequenties
zijn en hoe daar in de praktijk een oplossing voor gevonden moet worden?Deze leden merken op dat het gebruik van btw-constructies blijkbaar veel
voorkwam bij (semi)overheidsinstanties. In hoeverre verwacht de staatssecretaris
dat dergelijke instanties hierdoor financieel in de problemen komen en sluit
hij uit dat deze instanties hiervoor worden gecompenseerd? Is een globale
duiding te geven van welke reparatie-opbrengst bij welke sectoren wordt verwacht?In de commentaren op dit wetsvoorstel wordt uitvoerig ingegaan op de relatie
van de verhuurder en huurder op de vastgoedmarkt. Door de inperking van de
optiemogelijkheid zullen zich grote problemen voordoen ten aanzien van het
openbreken van huurcontracten, concurrentieverstoring en onzekerheid vooraf.
Dit veroorzaakt negatieve effecten voor de markt. Zijn deze negatieve effecten
niet te vermijden door verlenging van de herzieningstermijn, invoering van
een minimummaatstaf van heffing en verzachting in verband met overkill bij
onder andere erfpacht, zo vragen de leden van de CDA-fractie.Op welke termijn mag een verlenging van de herzieningsperiode voor de
aftrek van voorbelasting bij onroerende investeringszaken worden verwacht?
Biedt verlenging van de herzieningsperiode niet een betere oplossing voor
bestrijding van oneigenlijke constructies?Als de optieregeling voor belaste huurder slechts mogelijk blijft voor
huurders met een (nagenoeg) volledig aftrekgerechtigd gebruik, levert dit
volgens de staatssecretaris een in de praktijk werkbare situatie op. Heel
anders zijn de geluiden die vanuit de praktijk in reactie op het voorstel
op dit punt binnenkomen. Zou een lager percentage niet toch overwogen moeten
worden om te voorkomen dat er «overkill» optreedt?De CDA-fractie verzoekt de staatssecretaris voorts nader te motiveren
waarom uit het oorspronkelijk drietal reparatiemaatregelen voor belaste verhuurconstructies
is gekozen. Was daarmee niet de kans op overkill minder groot dan met de huidige
voorstellen? Worden – naast verlenging van de herzieningsperiode –
ook de andere twee maatregelen nog «boven de markt» gehouden?De leden van de VVD-fractie vragen zich af of de uitbreiding van de optieregeling
onder omstandigheden wel als «oneigenlijk gebruik» kan worden
gekenschetst. Mocht zulks niet het geval zijn dan is de aanpassing van de
optieregeling huns inziens overbodig.Wat zijn de gevolgen van onderschrijding van het 90%-criterium na verloop
van tijd bij verhuur van onroerende zaken? En wat bij een daaropvolgende overschrijding?
Herleeft het ingediende optieverzoek of moet er opnieuw worden geopteerd? Volgens de leden van de VVD-fractie moet ten aanzien van de keuze van
de regering voor het percentage van 90% worden toegegeven dat elk percentage
arbitrair is en dat elk percentage leidt tot de gesignaleerde «grensproblematiek».
Bij een zo hoog percentage zullen vele ondernemers met incidentele vrijgestelde
omzet al snel met cumulatie van btw op onroerende zaken worden geconfronteerd.
Voor hen is het opteren voor belaste verhuur of belaste levering niet meer
mogelijk. Dit effect zal zich voordoen bij makelaars die in hypotheken bemiddelen,
reisbureaus die provisies voor afgesloten verzekeringen ontvangen, ondernemers
die een gedeelte van hun pand onderverhuren, congrescentra, expositieruimten
en andere zaalverhuurders, en waarschijnlijk nog bij vele anderen. Aangezien
de btw-constructies in de praktijk voornamelijk toegepast zijn en worden door
personen die niet of nauwelijks recht op aftrek van voorbelasting hebben,
zoals overheden, banken en verzekeringsmaatschappijen, komt het deze leden
voor dat met een percentage van meer dan 50% («voor het merendeel»)
of ten minste 70% («hoofdzakelijk») de doelstelling van constructiebestrijding
wordt gehaald, terwijl «gewone» ondernemers daarmee voor een belangrijk
gedeelte uit de zorgen zouden zijn. Kan worden aangegeven waarom voor het
percentage van 90% wordt gekozen?De praktische toepassing van het 90%-criterium zal naar de mening van
deze leden in de praktijk tot vele vragen en problemen gaan leiden. Is het
juist, zo vragen zij, dat er op dit punt geen uitvoeringsvoorschriften worden
gegeven. Op welk moment moet er nu voldaan zijn aan het 90%-criterium? Wordt
te dezen artikel 12, tweede lid, of artikel 12, derde lid, van de Uitvoeringsbeschikking
omzetbelasting 1968 toegepast?De leden van de fractie van D66 lezen in de memorie van toelichting dat
het opteren voor belaste verhuur zal worden beperkt tot huurders die de onroerende
zaak volledig dan wel nagenoeg volledig gebruiken voor doeleinden waarvoor
recht op aftrek van omzetbelasting bestaat. Hieronder dient 90% of meer te
worden verstaan. Deze maatregel leidt ertoe dat bij huurders die voor minder
dan 90% belaste prestaties verrichten een cumulatie van omzetbelasting optreedt.Deze leden begrijpen dat voor wat betreft bestaande overeenkomsten belaste
verhuur – indien niet wordt voldaan aan het 90%-criterium – zal
worden omgezet in vrijgestelde verhuur. In het verleden heeft de Hoge Raad
dergelijke constructies meer dan eens niet in strijd met de wet geacht. De
regering erkent in de memorie van toelichting dat een zekere verzachting van
de effecten van de inwerkingtreding wel op haar plaats is. De regering stelt
daarom nu een eerbiedigende werking voor voor reeds bestaande contracten waarbij
is geopteerd voor belaste verhuur, mits wordt voldaan aan een tweetal voorwaarden.Partijen moeten een reële huurprijs zijn overeengekomen c.q. overeenkomen,
die op bedrijfseconomische wijze verband houdt met de kostprijs van de onroerende
zaak. De tweede voorwaarde houdt in dat deze huurprijs ten minste voor een
vaste termijn van een nog nader te bepalen aantal jaren moet worden betaald.
Aan hoeveel jaren moet hierbij worden gedacht, zo vragen de leden van de D66-fractie.Verhuurders die belast verhuren zonder dat er sprake is btw-constructies,
zoals onroerend-goedexploitanten, worden door het wetsvoorstel op dezelfde
wijze getroffen als verhuurders bij wie wel sprake is van een btw-constructie.
Het is immers maar zeer de vraag of, en zo ja in hoeverre de te herziene omzetbelasting
kan worden doorberekend aan de huurder. Indien dat niet of slechts voor een
deel mogelijk is, zullen onroerend-goedexploitanten worden geconfronteerd
met lagere rendementen. Voor veel huurders zal een (gedeeltelijke) doorberekening
van de herziene omzetbelasting tot hogere huurlasten leiden. Zoals hierboven
is vermeldt treft het wetsvoorstel ook verhuurders en huurders, waarbij
geen btw-constructies in het geding zijn. De vraag rijst dan of ook in deze
gevallen de herziening van de omzetbelasting gerechtvaardigd is.Ook nieuwe huurovereenkomsten kunnen een herziening van omzetbelasting
tot gevolg hebben. Deze leden concluderen dat hier wederom de vraag speelt
of, en zo ja in hoeverre de te herziene omzetbelasting in de huurprijs kan
worden doorberekend. Met andere woorden: net als bij reeds bestaande overeenkomsten
kunnen we ook hier te maken krijgen met lagere rendementen en hogere huren.In het geval van vrijgestelde verhuur van een nieuw vervaardigd onroerend
goed zal de onroerend-goedexploitant de niet aftrekbare omzetbelasting dienen
te financieren. Ook dit leidt tot een verlaging van het rendement voor de
verhuurder, of, bij doorberekening van de omzetbelasting inclusief financieringskosten,
tot hogere huurderslasten, of een combinatie van die twee. De vraag rijst
bij deze leden of de thans voorgestelde beperking van de optieregeling de
werking van het marktmechanisme zal gaan verstoren. Kan de regering daar nader
op ingaan?Voor nieuwe contracten zal het 90%-criterium zonder meer van toepassing
zijn. Er kan hierbij echter ook worden gedacht aan de invoering van een gedifferentieerd
percentage van bijvoorbeeld 100% voor gelieerde bedrijven en een percentage
van bijvoorbeeld 50% voor niet gelieerde bedrijven. Hoe oordeelt de regering
over de invoering van een gedifferentieerd percentage?Een ander alternatief voor de 90%-maatregel dat nog naar voren is gebracht
is de aanpassing van het BUA. Een van de gevallen waarop het BUA van toepassing
is betreft situaties waarin aangeschafte goederen of diensten worden gebezigd
voor giften artikel 1(1)(b) en (2). In een enkel geval heeft de Belastingdienst
inmiddels reeds een beroep op het BUA gedaan, teneinde verhuurconstructies
te beëindigen. (Hof Amsterdam 25 juni 1991 nr. 563/90 VN 1992 blz. 281)
Een herdefiniering van het begrip «gift» zou de aftrek van btw
kunnen voorkomen in gevallen waarbij een partij die een onroerende zaak ter
beschikking stelt aan een derde, dit doet tegen een prijs die niet aansluit
bij de economische levensduur van die zaak. Dit zou zowel voor de verhuurstructuur
als voor zakelijk recht constructies uitkomst kunnen bieden. Hoe oordeelt
de regering over dit voorstel?De memorie van toelichting bevat geen verwijzing naar de artikelen 52
en 53 van de Wet op de omzetbelasting. Deze twee «vergeten»-bepalingen
zijn reeds meer dan veertig gelden in de (vorige) wet terecht gekomen en regelen
de civielrechtelijke gevolgen van btw-wetswijzigingen.In deze artikelen is bepaald dat hetgeen bij wetswijziging door de overheid
meer of minder wordt gevorderd dient te worden doorberekend aan de huurder.
Indien partijen een andersluidende afspraak maken dan is deze zelfs nietig.
Genoemde artikelen waren in het verleden vooral van belang bij tariefswijzigingen.
Uit de wetsgeschiedenis kan echter worden afgeleid dat ook bij andere wetswijzigingen
het btw-voordeel bij de huurder terecht komt. Het lijkt echter niet redelijk
om altijd het volledige btw-deel van de verhuurder aan de huurder door te
berekenen. Een oplossing kan worden bereikt door de artikelen 52 en 53 uit
de Wet op de omzetbelasting te schrappen, dan wel aan te vullen met een bepaling
dat artikel 258 (boek 6) BW prevaleert. In deze bepaling van het BW is geregeld
dat de burgelijke rechter de mogelijkheid heeft om lopende contracten te wijzigen
op grond van onvoorziene omstandigheden. De toepassingverklaring van dit artikel
is noodzakelijk omdat de specifieke regeling van de Wet op de omzetbelasting
prevaleert boven de algemene regeling van het BW. Indien de burgelijke rechter
de mogelijkheid heeft om de huurovereenkomsten aan te passen op grond van
onvoorziene omstandigheden, dan kan hij rekening houden met de standpunten
van huurder en verhuurder en in redelijkheid een beslissing nemen. De regering
heeft inmiddels aangegeven dat partijen een beroep kunnen doen
op genoemd artikel 258 (boek 6) BW, hetgeen de instemming van de leden van
de D66-heeft.Met betrekking tot het 90%-criterium hebben de leden van de D66-fractie
nog de volgende vragen:1. Op welk moment dient het percentage aftrek te worden vastgesteld?2. Wie draagt het risico van een onjuiste vaststelling?3. Hoe dient te worden gehandeld bij een jaarlijks wisselend percentage?4. Hoe dient te worden gehandeld wanneer sprake is van steeds wisselende
huurders, zoals bijvoorbeeld bij zaalverhuur?5. Indien achteraf blijkt dat ten onrechte belast is verhuurd, is dan
sprake van op grond van artikel 37 van de Wet verschuldigde omzetbelasting?De leden van de SGP-fractie erkennen, zoals zij reeds aangegeven hebben,
de noodzaak van bestrijding van oneigenlijk gebruik van de btw-regelgeving.
In dit opzicht hebben zij begrip voor de maatregelen die erop gericht zijn
dit oneigenlijk gebruik te bestrijden of te minimaliseren. Het meest ingrijpend
is in dit verband de beperking van de optieregeling voor belaste verhuur en
levering van onroerende zaken aan niet-aftrekgerechtigde huurders en afnemers.
Met deze maatregel wordt de zogenaamde btw-constructie in het hart geraakt.
Zo blijft de optieregeling voor belaste huur slechts mogelijk voor huurders
met een volledig dan wel nagenoeg volledig aftrekgerechtigd gebruik. Duidelijk
wordt uit de memorie van toelichting dat hiermee een gebruik wordt bedoeld
van 90% of meer. Naar aanleiding hiervan stellen de leden van de SGP-fractie
enkele vragen. Zo kunnen zij zich voorstellen dat het belaste gebruik schommelt
rond de 90%. Wat zijn de gevolgen hiervan? Wordt de 90%-norm eenmalig of jaarlijks
getoetst? Welke consequenties zijn er verbonden aan het verstrekken van onjuiste
informatie over de 90%-norm? Hoe is het 90%-gebruik overigens te meten? Welke
controle-instrumenten kunnen hierbij worden ingezet?De leden van de SGP-fractie merken op dat deze maatregel bovendien in
bepaalde gevallen ongewenste – en naar zij aannnemen onbedoelde –
effecten kan hebben. Zij voeren hiervoor als voorbeeld aan een kantoorgebouw,
waar zich onder de belaste huurders een of meer onbelaste huurders bevinden.
Op dit moment is het zo dat voor kantoorpanden in het algemeen integraal voor
btw-belaste verhuur wordt gekozen. De 90%-maatregel zal op deze situaties
een ongunstige en onbedoelde uitwerking hebben. Zal de regering maatregelen
nemen om dergelijke situaties te voorkomen? Verdient het geen aanbeveling
in deze gevallen de optie mogelijk te maken voor zelfstandig te gebruiken
gedeelten van een onroerende zaak? 4. Beperkte rechten op onroerende zakenDe leden van de PvdA-fractie constateren een probleem met betrekking tot
de uitgifte in erfpacht in plaats van verkoop in volle eigendom. In gemeentes
waar geen keuze is tussen erfpacht of volle eigendom kunnen betrokkenen in
de problemen raken. De leden van de fractie van de Partij van de Arbeid zijn
verheugd dat hiervoor nu, na overleg met betrokkenen, een oplossing is gevonden
die wordt verwerkt in een nota van wijziging. Wanneer kunnen de leden deze
nota verwachten?De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat in de vakliteratuur vraagtekens
worden gezet bij de voorgestelde wijzigingen ten aanzien van beperkte rechten.
Deze zouden in strijd zijn met de Zesde btw-richtlijn. Graag ontvangt de CDA-fractie
een reactie hierop.Nu uitgifte van erfpacht, opstal en dergelijke voortaan als verhuur wordt
aangemerkt, vragen deze leden of daardoor geen ongelijke situaties ontstaan
bij gemeenten die in eigendom grond verkopen en gemeenten die in erfpacht
grond afstaan.De leden van de VVD-fractie achten het niet uitgesloten dat het aanmerken
van beperkte rechten als verhuur tot onwenselijke situaties kan leiden. Zij
vragen of het niet juister is beperkte rechten korter dan bijvoorbeeld 30
jaar als zodanig aan te merken.De belaste uitgifte in erfpacht van bouwrijpe grond aan particulieren
blijkt een veel voorkomende handelwijze bij gemeenten te zijn (geweest). Door
deze leveringsfictie hadden gemeenten recht op aftrek van voorbelasting ter
zake van het bouwrijp maken van deze grond en, onder voorwaarden, ter zake
van de ten behoeve van het betreffende bestemmingsplan aangelegde gemeenschapsvoorzieningen.
Onder het wetsvoorstel worden deze belaste leveringen geconverteerd naar vrijgestelde
verhuur. De particulieren zijn immers niet aftrekgerechtigd. Het gevolg is
dat de gemeenten geconfronteerd worden met een additionele btw-heffing (de
interne levering van artikel 3, eerste lid, onderdeel h, Wet OB) over de voortbrengingskosten
van de grond. Bovendien ziet het er naar uit dat de btw op gemeenschapsvoorzieningen
in dit soort gevallen niet langer aftrekbaar is. Een en ander kan leiden tot
een aanzienlijk hogere prijs voor de uitgifte van gronden in erfpacht. Door
de gemeente zal bepaald moeten worden welk bedrag aan de erfpachters zal moeten
worden doorberekend bovenop de «kale» canon. De kans is bovendien
groot dat de kopers van bouwgrond in de gemeenten die alles in erfpacht uitgeven
duurder uit zullen zijn ten opzichte van voorheen alsmede ten opzichte van
buurgemeenten die de grond «gewoon» leveren. De leden van de VVD-fractie
vragen of deze (ongewenste) neveneffecten door de regering zijn voorzien en
beoogd. Zijn er op dit punt flankerende maatregelen te verwachten, bijvoorbeeld
aanpassing van Resolutie BTW-28? Wat is de waarde van de grond die de gemeenten
voor de toepassing van de interne levering in aanmerking hebben te nemen?Ook de leden van de fractie van D66 gaan nader in op de gelijkstelling
van het vestigen van een beperkt recht op een onroerende zaak met de verhuur
van die zaak. Deze maatregel kan grote gevolgen hebben voor gemeenten die
(bouw)grond in erfpacht uitgeven. Op dit moment is de erfpachtuitgifte van
nieuw vervaardigde bouwgrond nog belast met btw. Het wetsvoorstel brengt daarin
met terugwerkende kracht verandering. Door de vestiging van het erfpachtrecht
gaat de gemeente, behoudens bij optie voor belaste verhuur, de grond gebruiken
voor niet belaste prestaties waarvoor geen recht op aftrek bestaat. Dit heeft
tot gevolg dat de gemeente wordt geconfronteerd met de zogenaamde integratieheffing
van artikel 3(1)(h) Wet OB; de aanwending van de grond voor belaste prestaties
wordt aangemerkt als een met btw belaste levering. Alleen indien de erfpachter
de grond voor ten minste voor 90% voor belaste prestaties gebruikt is nog
een optie voor belaste verhuur mogelijk.Dit kan tot de volgende consequenties leiden:1. Er treedt een cumulatie van btw en overdrachtsbelasting op. Gemeenten
worden geconfronteerd met de integratieheffing. Daarnaast zal de erfpachter
wellicht overdrachtsbelasting verschuldigd zijn;2. Bij grondexploitatie met een negatief resultaat leidt de integratieheffing
tot een hoger bedrag aan af te dragen btw dan onder de huidige regelgeving
het geval is;3. De terugwerkende kracht van het wetsvoorstel ten aanzien van de vestiging
van beperkte rechten heeft tot gevolg dat nu nog met btw belaste transacties
met terugwerkende kracht worden vrijgesteld van btw. Gemeenten lopen hierbij
het risico dat erfpachters de btw terugvorderen, terwijl zij zelf te maken
krijgen met de integratieheffing; 4. De beperking van de mogelijkheid om te opteren voor een belaste vestiging
van een erfpachtrecht leidt tot een cumulatie van btw-heffing bij erfpachters/ondernemers
die de in erfpacht verkregen zaak voor minder dan 90% voor belaste prestaties
gebruiken.De VNG is van oordeel dat deze effecten tot gevolg zullen hebben dat gemeenten
die grond in erfpacht uitgeven in een financieel ongunstiger positie komen.
In veel gevallen zal de koper in «erfpachtgemeenten» duurder uit
zijn dan in «koopgemeenten». Zij acht in dit verband een aanpassing
van het wetsvoorstel noodzakelijk. Inmiddels heeft de regering aangekondigd
dat in de gevallen waarin slechts het recht van gebruik van de grond wordt
gegund door middel van de vestiging van een beperkt recht, doch dit op een
wijze geschiedt die economisch gezien gelijkwaardig is aan de overdracht van
de juridische eigendom van de grond, de vestiging toch als levering wordt
beschouwd. Gaat dit gelden voor elke vorm van vestiging van zakelijke rechten
of heeft de aankondiging van de regering op dit punt slechts betrekking op
de vestiging van erfpacht? Kan de regering tevens aangeven wat concreet wordt
bedoeld met de zinsnede dat de vestiging van beperkte recht economisch gezien
gelijkwaardig moet zijn aan de overdracht van de juridische eigendom van de
grond?Voorts verzoeken de leden van de D66-fractie de regering om de volgende
vragen te beantwoorden:a. onduidelijk is of de integratieheffing bij de gemeente leidt tot een
gehele of gedeeltelijke vrijstelling van overdrachtsbelasting bij de verkrijger
van het erfpachtrecht. De vraag is of hier de samenloopregeling van art. 13
of art. 15(1)(a) van de Wet BRV van toepassing is.b. onduidelijk is wat de maatstaf van heffing is voor de integratieheffing
bij de gemeente. De integratieheffing is verschuldigd over de voortbrengingskosten.
Bij bouwgrond is onduidelijk waaruit die voortbrengingskosten bestaan. Dienen
ook kosten van de gemeenschapsvoorzieningen te worden toegerekend aan de uit
te geven bouwpercelen (complexbenadering) of dienen de voortbrengingskosten
van een bouwkavel te worden vastgesteld exclusief de kosten van de gemeenschapsvoorzieningen
(kavelbenadering)? Als via een analoge toepassing van art. 13 Wet BRV slechts
een vrijstelling overdrachtsbelasting geldt voor het bedrag waarover de gemeente
integratieheffing is verschuldigd, is het vaststellen van de maatstaf van
heffing voor de integratieheffing tevens van groot belang voor het vaststellen
van de eventueel verschuldigde overdrachtsbelasting door de verkrijger.c. Is er een discrepantie tussen het gestelde in de resolutie van augustus
1980 nr. 208-10178 en het wetsvoorstel? In hoeverre leidt de integratieheffing
tot hetzelfde resultaat als belaste grondverkoop? Met andere woorden, heeft
de gemeente door toepassing van de integratieheffing recht op vooraftrek ter
zake van de gemeenschapsvoorzieningen?d. In stadsvernieuwingsgebieden en gebieden met een ernstige bodemverontreiniging
komt het veel voor dat een gemeente een bouwterrein met verlies bouwrijp maakt.
Onder het nieuwe regime kan dit tot gevolg hebben dat de gemeente door toepassing
van de integratieheffing btw is verschuldigd over een veel hoger bedrag dan
waarover zij op dit moment btw moet betalen. Is dat juist en acht de regering
deze uitkomst gewenst?e. Kan worden aangegeven hoe de belastingheffing verloopt bij een ABC-uitgifte
van een erfpachtrecht, bijvoorbeeld in de volgende situatie: de gemeente stelt
grond ter beschikking aan een aannemer die er een woning op bouwt en het geheel
doorverkoopt aan een particulier. Vervolgens vestigt de gemeente juridisch
het erfpachtrecht ten behoeve van de uiteindelijke koper.f. Als de gemeente grond uitgeeft aan een aannemer die er huizen op bouwt
die vervolgens worden verhuurd, wordt ook de aannemer geconfronteerd
met een integratieheffing. Kunnen partijen door de integratieheffing bij de
erfpachter opteren voor belaste verhuur?g. Indien een gemeente grond in erfpacht uitgeeft aan een ondernemer die
de grond in het eerste jaar 100% belast gebruikt, kan geopteerd worden voor
belaste verhuur. Er geldt dan een vrijstelling van overdrachtsbelasting. Loopt
het gebruik in het volgende jaar terug naar bijv. 80%, dan vervalt de optie.
Blijft de vrijstelling van overdrachtsbelasting dan in stand? Als dat niet
het geval is, wordt de gemeente dan hoofdelijk aansprakelijk voor de overdrachtsbelasting?
Het omgekeerde is ook mogelijk. In het tweede jaar kan alsnog geopteerd worden
voor belaste verhuur. Komt de verkrijger dan alsnog in aanmerking voor een
vrijstelling van overdrachtsbelasting?De uitgifte van grond in erfpacht roept veel vragen op en leidt wellicht
tot een cumulatie van heffingen. Volgens de VNG ligt de uitgifte van grond
in erfpacht op dit moment praktisch stil wegens de angst voor een cumulatie
van btw en overdrachtsbelasting. Ook als een dergelijke cumulatie wordt voorkomen,
leiden de voorgestelde maatregelen in bepaalde situaties tot een lastenverzwaring,
bijvoorbeeld als er sprake is van een verliesgevende grondexploitatie. Volgens
de VNG kunnen gemaakte afspraken inzake Vinex-lokaties hierdoor op losse schroeven
komen te staan. Acht de regering deze uitkomsten wenselijk en is zij van mening
dat ook in deze situaties sprake is van oneigenlijk gebruik?De VNG is van mening dat de problemen rond de uitgifte van grond in erfpacht
niet binnen het kader van dit wetsvoorstel zijn op te lossen. Zij pleit er
daarom voor om het wetsvoorstel zodanig aan te passen dat de vestiging van
langlopende erfpachtrechten op bouwgrond net als onder het huidige regime
als levering wordt aangemerkt. Hoe oordeelt de regering over dit voorstel?
Welke budgettaire consequenties zullen hiermee zijn gemoeid? 5. Optieregeling voor belaste levering van onroerende
zakenOok bij deze leveringen roept het 90%-criterium bij de leden van de fractie
van D66 een aantal vragen op:Zij verzoeken de regering daarom de volgende vragen te beantwoorden:1. Op welk moment dient het percentage aftrek te worden vastgesteld?2. Wie draagt het risico van een onjuiste vaststelling van het percentage?3. Indien achteraf blijkt dat ten onrechte belast is geleverd, is dan
sprake van op grond van artikel 37 Wet OB verschuldigde omzetbelasting? De leden van de D66-fractie vragen of het geen aanbeveling verdient om
de optie mogelijk te maken voor zelfstandig te gebruike gedeelten van een
onroerende zaak. Alsdan kan bijvoorbeeld de levering van een pand bestaande
uit winkels met daarboven gelegen woningen, slechts ten aanzien van de winkels
voor een belaste levering worden geopteerd. Hoe oordeelt de regering over
deze suggestie? Wordt daarmee niet beter recht gedaan aan het oogmerk van
de optieregeling, zijnde het vermijden van cumulatie van btw? 6. OverdrachtsbelastingDe leden van de PvdA-fractie vragen wat het kabinet vindt van het voorstel
om een dubbele heffing van overdrachtsbelasting te voorkomen door een aanvulling
op de bestaande anti-cumulatiebepaling van artikel 15, lid 1, letter a van
de Wet op Belastingen van rechtsverkeer. De werking van deze bepaling zou
kunnen worden uitgebreid met de overdracht van zaken die zijn bestemd voor
vervaardiging van nieuwe onroerende zaken. In zijn brief komt de staatssecretaris
tegemoet aan het probleem van de dubbele heffing. In dit verband vragen deze
leden in hoeverre het nog noodzakelijk is de bestaande anti-cumulatiebepaling
aan te vullen. Deze leden vragen of niet ook bij de groeiende eigendomsconstructies,
waarbij huurders stapsgewijs eigenaar worden van een sociale huurwoning, naar
een oplossing kan worden gezocht. Deze leden maakten zich ook zorgen over
de gevolgen in de sfeer van bijvoorbeeld samenlevingscontracten. Tot hun vreugde
komt de staatssecretaris in zijn brief van 27 juni tegemoet aan deze zorgen.
Overigens vragen deze leden of deze tegemoetkoming ook in de genoemde nota
van wijziging opgenomen zal worden.De leden van de VVD-fractie vragen of er geen sprake is van cumulatie
van overdrachtsbelasting en omzetbelasting in het geval dat de omzetbelasting
slechts voor een zeer klein gedeelte in aftrek kan worden gebracht. Wanneer
alle overdrachtsbelasting dient te worden voldaan omdat slechts een fractie
van de omzetbelasting kan worden afgetrokken, wordt de ratio die in de memorie
van toelichting wordt genoemd om cumulatie te voorkomen niet gehaald.Leidt de afschaffing van de vrijstelling ex artikel 15, eerste lid, sub
g WBR altijd tot een redelijk resultaat? De leden van de VVD-fractie vragen
of het juist is dat als samenlevenden samen verkrijgen de verdeling die daarop
volgt niet is vrijgesteld en dat als echtgenoten gaan verdelen de verdeling
wél is vrijgesteld. In dat geval zou er een ongewenste verslechtering
voor samenlevenden onstaan.De leden van de fractie van D66 constateren dat volgens het wetsvoorstel
in bepaalde gevallen ook natrekking als belastbaar feit voor de overdrachtsbelasting
zal gaan gelden. De heffing van overdrachtsbelasting ter zake van natrekking
lijkt een inperking tot gevolg te hebben van de thans bestaande faciliteit
bij de uitvoering van bestemmingsplannen door bouwondernemers en projectontwikkelaars,
waarbij aangelegde gemeenschapsvoorzieningen tegen een symbolisch bedrag aan
gemeenten worden overgedragen. De leden van de D66-fractie vragen waarom de
regering hierbij is afgeweken van deze door de Tweede Kamer destijds gewenste
faciliteit (Tweede Kamer, vergaderjaar 1967–1968, 9324, nr. 10, blz.
28). De voorgestelde wettekst voorziet slechts in de heffing van overdrachtsbelasting
indien de verschuldigde btw ter zake van de levering krachtens welke de natrekking
plaatsvindt, niet of niet nagenoeg geheel in aftrek kan worden gebracht. Dientengevolge
zal deze bepaling niet zonder meer toepassing vinden indien de natrekking
plaatsvindt bij een ondernemer. Een ondernemer die een aan hem opgeleverde
nieuwe zaak gaat gebruiken voor van btw-vrijgestelde prestaties, zal ter zake
van de oplevering immers aftrek genieten. Pas bij ingebruikneming zal vanwege
de integratieheffing als bedoeld in art. 3(1)(h) Wet OB niet aftrekbare btw
optreden. Is hier sprake van een bewust door de regering gemaakt onderscheid
en zo ja, waarom is dat gedaan? Voorts is het curieus dat in het wetsvoorstel
wordt gesproken over een vergoeding in de zin van de btw welke lager is dan
de waarde. In gevallen waarin geen recht bestaat op btw-aftrek, dient de niet
aftrekbare btw in de waarde te worden begrepen.In de vergoeding in de zin van de btw is de btw immers zelf nooit begrepen.
In de situaties waarop het wetsvoorstel ziet zal de vergoeding altijd lager
zijn dan de waarde, zodat de te bestrijden situatie zich per definitie voordoet.
Is dat ook de bedoeling van de regering? Kan dit nader worden verduidelijkt?In de memorie van toelichting wordt aangegeven dat heffing van overdrachtsbelasting
achterwege kan blijven indien de resterende btw alsnog wordt voldaan. Het
is de leden van de fractie van D66 niet duidelijk op grond waarvan en door
wie de resterende btw alsnog zou moeten worden voldaan. Een heffing van btw
over een ander bedrag dan de vergoeding zelf is bovendien in strijd met de
Zesde richtlijn, zoals in de memorie van toelichting zelf wordt
aangegeven. Kan de regering hier nader op ingaan?De leden van de fractie van D66 begrijpen uit het wetsvoorstel dat de
verkrijging krachtens een verdeling van een gemeenschap door een of meer van
de gezamenlijke verkrijgers niet langer zal zijn vrijgesteld. Volgens de regering
dient de vrijstelling te vervallen omdat daarvan volgens de belastingdienst
en het notariaat oneigenlijk gebruik wordt gemaakt. In de memorie van toelichting
wordt dit oneigenlijk gestaafd met een voorbeeld, dat de leden van de D66-fractie
niet erg overtuigt. Bij hoeveel verkrijgers zal al duidelijkheid bestaan over
een toekomstige verkrijger, terwijl dan ook al de bereidheid bestaat tot een
gemeenschappelijke verkrijging? Het vermeende misbruik wordt in de memorie
van toelichting in het geheel niet nader gekwalificeerd of gekwantificeerd.
De leden van de D66-fractie plaatsen dan ook vraagtekens bij het komen te
vervallen van de vrijstelling. Kan de regering nog eens nader onderbouwen
waarom zij vindt dat de vrijstelling moet komen te vervallen? Is in dat geval
een adequate overgangsregeling niet noodzakelijk?De leden van de AOV-fractie wensen een kanttekening te plaatsen bij het
wetsvoorstel, en wel voor wat betreft het schrappen van artikel 15, lid 1,
letter g. Zij vragen zich af of door het schrappen van dit artikel geen rechtsongelijkheid
ontstaat tussen individuele burgers.Door het schrappen van dit artikel worden naar de inschatting van de leden
van deze fractie niet alleen lease-maatschappijen getroffen, maar ook ongehuwd
samenwonenden, die hun relatie beëindigen. Zij vragen zich af of dit
ook de bedoeling van de staatssecretaris is.In dit verband verwijzen de leden van de AOV-fractie naar de ontwikkeling
van een meer gelijke behandeling van samenwonenden met gehuwden. Althans in
de fiscale wetgeving is deze ontwikkeling bespeurbaar. Zij vragen de staatssecretaris
of het schrappen van artikel 15,1,g van de Wet op belastingen van rechtsverkeer
niet een stap terug is op dit pad.Bij gehuwden vindt na een echtscheiding geen heffing van overdrachtsbelasting
plaats. Deze wordt voor de verdeling van een huwelijksgemeenschap niet belast
op grond van artikel 3 van de WBR. Indien ongehuwd samenwonenden hun relatie
beëindigen en de ene partner die de onroerende zaak verlaat en 50% van
zijn aandeel overdraagt aan zijn of haar voormalige partner, dan dient deze
laatste overdrachtsbelasting te betalen voor deze verkrijging. Ongehuwd samenwonenden,
waaronder relatief veel ouderen en mensen van hetzelfde geslacht, worden op
deze wijze door de wetgever ongelijk behandeld, hetgeen niet de bedoeling
van de wetgever kan zijn.De leden van de AOV-fractie zouden graag zien dat de staatsecretaris samenwonenden
uitzondert van de regel tot het betalen van overdrachtsbelasting. Tevens vernemen
zij graag de zienswijze van de staatsecretaris of deze ongelijkheid kan worden
weggenomen door aansluiting te zoeken bij de systematiek zoals die voor gehuwden
geldt. Met betrekking tot de maatregelen in verband met de overdrachtsbelasting
merken de leden van de SGP-fractie op dat de uitbreiding van de heffing van
overdrachtsbelasting met verkrijging van de economische eigendom veel commotie
heeft opgeroepen. Deze leden erkennen dat deze maatregel gezien kan worden
als aanvulling van de maatregelen in de btw-sfeer met betrekking tot het bestrijden
van ongewenste constructies.Onbedoelde effecten van deze maatregel doen zich echter gelden in bijvoorbeeld
de bouwsector. Door economisch te leveren blijft in de bouw- en handelsfase
een cumulatie van btw en overdrachtsbelasting achterwege. Hieraan zal ten
gevolge van de voorgestelde maatregelen een einde worden gemaakt. Dit betekent
naar de mening van de leden van de SGP-fractie dat de woningbouw
aanzienlijk duurder zal kunnen worden. Welke consequenties trekt de regering
uit dit gegeven? 7. Overdracht economische eigendomEen specifiek probleem bij de overdrachtsbelasting betreft de reikwijdte
van de maatregel om overdrachtsbelasting te heffen over de economische overdracht
van eigendom. De leden van de fractie van de Partij van de Arbeid vinden dat
in principe binnen concernverband (het zogenaamde «verhangen van bordjes»)
overdracht van onroerende goederen belastingvrij moet kunnen plaatshebben.
Tijdens het overleg over het fiscaal vestigingsklimaat hebben deze leden echter
aangegeven dat het budgettaire beslag een probleem kan zijn. De staatssecretaris
zegt in zijn brief van 27 juni toe dat terzake een vrijstelling wordt ingevoerd,
zodat dit onbedoelde gevolg van het wetsvoorstel in concernverhoudingen terug
wordt genomen. Er blijven bij deze leden nog twee vragen over. Ten eerste
vragen zij welke gevolgen dit volgens de staatssecretaris moet hebben ten
aanzien van de juridische eigendomsoverdracht. Ten tweede vragen deze leden
of het niet alsnog mogelijk is deze vrijstelling in dit wetsvoorstel te regelen
in plaats van later, bij een nieuw wetsvoorstel.Al eerder hebben de leden van de CDA-fractie naar voren gebracht dat zij
weinig zien in het idee om overdrachtsbelasting te heffen bij economische
eigendomsoverdracht.Zij vragen de staatssecretaris om nader in te gaan op het «witwasaspect»
bij economische eigendomsoverdracht. Kunnen voorbeelden worden gegeven? Zijn
er kwantitatieve schattingen van dergelijk misbruik? Zou de staatssecretaris
in willen gaan op de controleerbaarheids- en handhaafbaarheidsaspecten van
de meldingsplicht bij overdracht van economische eigendom?In hoeverre mag worden verwacht dat het vermeende misbruik voor witwaspraktijken
met een meldingsplicht zal verdwijnen? In de praktijk wordt veel gebruik gemaakt
van economische eigendomsoverdracht bij bouwprojecten waarbij gedurende de
bouwperiode van meerdere eigenaarswisselingen sprake is. Dit ter voorkoming
van een cummulatie van overdrachtsbelasting. De CDA-fractie vraagt de staatssecretaris
in te gaan op de klacht van branche-organisaties dat een termijn van 6 maanden
voor opeenvolgende verkrijgingen praktisch niet werkbaar is, omdat bouwprojecten
gemiddeld meer tijd in beslag nemen. De CDA-fractie verzoekt de staatssecretaris
deze termijn te verlengen. Acht de staatssecretaris het uitgesloten dat met
de gegevens definitie van economich eigendom toch situaties te creeren zijn
waarbij de overdrachtsbelasting wordt ontgaan? Zo nee, heeft de staatssecretaris
al een idee van eventueel nader door hem te nemen stappen?Belasten van economische eigendomsoverdracht heeft forse lastenverzwarende
gevolgen bij overdrachten in concernverband, familiesfeer (samenwonen, huwelijkse
voorwaarden), handel in vastgoed en ABC schakel. Is dit ook de bedoeling van
de staatssecretaris? Op welke wijze kan deze lastenverzwaring voorkomen worden?Is voor het bestrijden van verhuurconstructies het belasten van economische
eigendomsoverdracht werkelijk nodig?Waarom wordt niet naar een marktconforme hoogte van de vastgestelde huurprijs
en herziening na 20 jaar gekeken?Met onderhavig wetsvoorstel loopt de staatssecretaris het risico dat de
creativiteiten van de praktijk alweer op het wetsvoorstel vooruitlopen, aldus
de leden van de CDA-fractie.Het inhoud van het begrip economische eigendom is eerst bekend geworden
op het moment van indiening van dit wetsvoorstel. Zijn er wel argumenten,
zo vragen de leden van de VVD-fractie, om in de periode tussen
de indiening van het wetsvoorstel en het persbericht van 31 maart 1995 de
economische eigendom met terugwerkende kracht te belasten, terwijl feitelijk
niemand heeft geweten hoe dit begrip zou worden gedefinieerd. Ook komt de
vraag bij deze leden op of het gerechtvaardigd is economische eigendom die
obligatoir overeengekomen is voor 31 maart 1995 en geëffectueerd wordt
daarna (en niet onder de overgangsmaatregel valt) te belasten. Hoe wordt ingeval
van ontbinding van de obligatoire overeenkomst tegen eventuele schadevergoedingsverplichtingen
aangekeken?De huurkoper wordt geacht economisch eigenaar te zijn en wordt dus belast.
Is hiervoor het moment van totstandkoming van de overeenkomst bepalend? Is
het wel reëel om iemand die wellicht het eigendom nooit zal verwerven,
bijvoorbeeld ingeval van ontbinding van de overeenkomst bij niet-tijdige of
niet-voldoening van de termijnen, overdrachtsbelasting verschuldigd te laten
zijn?In de voorgestelde regeling lijkt van een tegenstrijdigheid sprake te
zijn wanneer enerzijds niet wordt bedoeld bezit te belasten maar anderzijds
«bezit» wel uit artikel 5 wordt geschrapt. Op grond van welke
bepaling blijft het gewone bezit buiten de overdrachtsbelasting?De leden van de VVD-fractie hebben in het overleg van de vaste commissie
voor Financiën op 15 maart 1995 aangedrongen op de invoering van een
registratieplicht voor de economische eigendomsoverdracht. Kan de regering
aangeven waarom dit vooralsnog een te zware belasting voor de betrokkenen
wordt geacht? De praktijk wijst volgens deze leden op het tegendeel, aangezien
bij economische eigendomsoverdracht over het algemeen toch al de notaris wordt
geraadpleegd.Kan worden aangegeven welke gedachte schuil gaat achter het hoofdelijk
aansprakelijk stellen van de vervreemder voor de betaling van de belasting,
terwijl de verkrijgende partij belasting is verschuldigd?Deelt de staatssecretaris de conclusie van de leden van de VVD-fractie
dat de definitie van economische eigendom voor de overdrachtsbelasting ruimer
is dan die van de omzetbelasting? In dat geval zouden er problemen kunnen
onstaan met de toepassing van de vrijstelling van artikel 15, eerste lid,
onderdeel a WBR. De vrijstelling zou dan niet kunnen worden toegepast, omdat
een btw-levering ontbreekt. Deze situatie wordt volgens de leden van de VVD-fractie
niet beoogd en zij vragen dan ook op welke manier deze kan worden tegengegaan.De fractie van D66 brengt naar voren dat de Raad van State van oordeel
is dat het niet gewenste gebruik in de sfeer van de omzetbelasting slechts
een beperkt deel van de voorgestelde wijzigingen in de overdrachtsbelasting
raakt. De overdrachtsbelasting wordt ingrijpend gewijzigd met het verlaten
van de aanknopingspunten van de heffing bij het civielrechtelijke eigendomsbegrip.
De voorstellen gaan naar het oordeel van de Raad dan ook veel verder dan nodig
is; zij treffen de overdrachtsbelasting in de kern. De regering is echter
een andere mening toegedaan. Dit leidt ertoe dat de overdracht van de economische
eigendom voor de heffing van omzetbelasting – de overgang van de macht
om als eigenaar over een zaak te beschikken – niet spiegelbeeldig is
geformuleerd aan de verkrijging van de economische eigendom voor de heffing
van de overdrachtsbelasting. Door de introductie van de voorgestelde definitie
zullen er voor de fiscale behandeling drie verschillende begrippen economische
eigendom komen (directe belastingen, omzetbelasting en overdrachtsbelasting).
De leden van de D66-fractie vragen zich af of het wel wenselijk is om een
derde begrip economische eigendom te introduceren. Is het niet veel logischer
om aansluiting te zoeken bij het begrip economische eigendom zoals dat zich
heeft ontwikkeld voor de omzetbelasting (de macht om over een zaak als eigenaar
te beschikken)? Voor het bestrijden van de verhuur- en leveringsconstructies
zou dit naar het oordeel van de leden van de D66-fractie meer voor de hand
liggen, terwijl hiermee ook in zeer veel gevallen het in de ogen
van de regering ongewenste ontgaan van overdrachtsbelasting door «slechts»
economisch te leveren onmogelijk zou zijn. Deze kritiek wordt blijkens de
op het wetsvoorstel ingekomen commentaren in ruime mate gedeeld.De definitie van het nieuwe belastbare feit is ruim gekozen, maar ook
enigszins vaag. De leden van de D66-fractie vragen zich af of een dergelijke
ruime werking daadwerkelijk door de regering is beoogd.Beoordeeld naar het doel van de regering – het in de heffing van
overdrachtsbelasting betrekken van economische eigendom teneinde oneigenlijk
gebruik tegen te gaan – kan een onderscheid worden gemaakt tussen een
aantal situaties waaronder die:1. waar er sprake is van koop en verkoop en overgang van alle risico's
en opbrengsten, waarbij na de economische eigendomsoverdracht de economische
eigenaar die zaak verder gebruikt/exploiteert en handelt als ware hij eigenaar.
Een dergelijke overdracht wordt vrijwel altijd zeker gesteld met de vestiging
van en hypotheekrecht ten gunste van de economische eigenaar om zodoende,
zonodig de juridische levering te kunnen afdwingen;2. waar de economische overdracht fungeert als anti-cumulatiemaatregel
in het proces van het bouwrijp maken/vervaardigen van nieuw onroerend goed,
waarbij terzake van de van de (op)levering van de nieuw vervaardigde zaak
btw verschuldigd is over de gehele waarde van de zaak. Gelet op de strekking
van art. 15(1)(a) Wet BRV komt het oneigenlijk voor om zaken die worden aangeschaft
in het kader van een dergelijk bouwtraject zowel overdrachtsbelasting als
omzetbelasting te heffen over de waarde van de grond;3. waarin er sprake is van samenwerkingsverbanden waarin het economisch
belang van een zaak is ondergebracht, zoals in maatschappen, vennootschappen
onder firma, maar ook samenlevingscontracten.Naar het oordeel van de leden van de D66-fractie komt het oneigenlijk
gebruik met name in de onder 1 omschreven vorm voor en zal zonder meer onder
de heffing van de overdrachtsbelasting moeten worden gebracht. Kan de regering
aangeven in welke mate er oneigenlijk gebruik bekend is bij de hierboven onder
2 en 3 beschreven vormen?Wat betreft de onder 2 omschreven gevallen zou overwogen kunnen worden
om een vrijstelling op te nemen voor verkrijgingen van zaken met het uiteindelijk
oog op de vervaardiging van nieuwe onroerende zaken. Blijft zo'n vrijstelling
achterwege dan kan dit tot gevolg hebben dat nieuwe woningen in prijs zullen
stijgen. Hoe oordeelt de regering over deze suggestie? Acht zij het in het
kader van het woningbouwbeleid geoorloofd dat nieuwe woningen in prijs zullen
stijgen ten gevolge van dit wetsvoorstel?De onder 3 bedoelde gevallen zullen eventueel kunnen worden afgedekt met
de introductie van een aantal vrijstellingen en door de deelname/wijzigingen
in personenvennootschappen op eenzelfde wijze te behandelen zoals bedoeld
in artikel 4 Wet BRV. Alleen de verkrijging van een aanmerkelijk belang in
een onroerend goed vennootschap leidt dan tot de verschuldigdheid van overdrachtsbelasting.
De leden van de D66-fractie verzoeken de regering hier nader op in te gaan.De leden van de D66-fractie merken voorts op dat in de praktijk de economische
overdracht als oplossing wordt gehanteerd voor situaties waarin sprake is
van overdrachten binnen concernverband, dan wel voor de inbreng van onroerende
zaken door een directeur/groot aandeelhouder in zijn eigen BV. Ook bij toe-
en uittreding van vennoten bij bijvoorbeeld maatschappen biedt de economische
eigendomsoverdracht een oplossing. De vraag die hierbij rijst is of in dit
soort gevallen de heffing van overdrachtsbelasting niet achterwege dient te
blijven. De onroerende zaken blijven immers, direct of indirect, binnen dezelfde
invloedssfeer. Is hier naar het oordeel van de regering geen sprake van ongewenste overkill en is zij bereid om bijvoorbeeld in de uitvoeringssfeer deze
overkill weg te nemen?Indien de verkrijging van de economische eigendom niet is vastgelegd in
een notariële akte, dan is degene die de economische eigendom overdraagt
hoofdelijk aansprakelijk. Is de economische eigendomsoverdracht wel vastgelegd
in een notariele akte, dan is de notaris die de akte opstelt hoofdelijk aansprakelijk
voor de verschuldigde overdrachtsbelasting. Ook voor deze wijzigingsvoorstellen
wordt terugwerkende kracht tot 31 maart 1995 voorgesteld. In het persbericht
van 3 april 1995 nr. 95/62a, is aangekondigd dat enigszins met de bijzondere
positie van de notarissen rekening zal worden gehouden. Thans wordt echter
zonder overgangsregeling voor hun aansprakelijkheid in terugwerkende kracht
voorzien. 8. Fiscale eenheid in de omzetbelastingDe leden van de VVD-fractie zijn benieuwd naar de praktische relevantie
van het organiseren van niet-bedrijfsmatige verhuurders in een fiscale eenheid.Degene die een vermogensbestanddeel exploiteert om er duurzaam opbrengst
uit te verkrijgen, zoals een verhuurder van een onroerende zaak, is ondernemer
voor de btw. Momenteel kan een dergelijke ondernemer geen deel uitmaken van
een fiscale eenheid. Het wetsvoorstel voorziet er in dat een dergelijke ondernemer
wel van een fiscale eenheid deel kan uitmaken.Hiermee wordt het onderscheid tussen verschillende soorten ondernemers,
zoals dat door de Hoge Raad (BNB 1987/203) is aangegeven, beëindigd.
Onder voorbehoud van raadpleging van het Raadgevend Comité, biedt de
Zesde Richtlijn de mogelijkheid voor de heffing van btw een fiscale eenheid
aan te nemen. De leden van de fractie van D66 vragen of de regering kan aangeven
of raadpleging heeft plaatsgevonden c.q. of dat noodzakelijk is voor de voorgestelde
uitbreiding van de fiscale eenheid.Kan de regering voorts aangeven of het verruimen van de mogelijkheid om
voor de heffing van btw een fiscale eenheid aan te nemen, een zelfstandige
betekenis heeft voor het bestrijden van btw-constructies?De onderdelen van een fiscale eenheid zijn hoofdelijk aansprakelijk voor
de btw-schulden van die eenheid. Het wetsvoorstel voorziet in een zodanige
tekstuele aanpassing van de desbetreffende bepaling, dat de ondernemers aansprakelijk
zijn voor de btw schulden van de fiscale eenheid. Omdat slechts de fiscale
eenheid, en niet de onderdelen daarvan, voor de btw als ondernemer geldt,
kan op grond van een grammaticale interpretatie van de voorgestelde tekst
wellicht worden geconcludeerd dat de hoofdelijke aansprakelijkheid vervalt.
De leden van de D66-fractie verzoeken de regering hier nader op in te gaan. 9. InwerkingtredingHet kabinet heeft aan dit wetsvoorstel terugwerkende kracht verleend.
Hoewel zij, met het kabinet, van mening zijn dat hiermee terughoudendheid
moet worden betracht vinden de leden van de fractie van de Partij van de Arbeid
dat het kabinet voldoende vooraf heeft aangekondigd dat belastingconstructies
een halt zou worden toegeroepen en heeft er begrip voor dat terugwerkende
kracht nodig was om een toename van het gebruik te voorkomen. Zij vragen het
kabinet om een nadere reactie op de kritiek van de Raad van State waar het
gaat om de zogenaamde «losse econoom». Kan het kabinet aangeven
waarom ook dit onderdeel een terugwerkende kracht moet hebben? Kan een indicatie
worden gegeven van de toename van gebruik voor zowel de btw-constructies als
de overdrachtsbelasting? Was het niet mogelijk twee verschillende
wetsvoorstellen te maken?In de brief van 27 juni staat dat uit beperkt onderzoek naar de ingekomen
notariële akten is gebleken dat 31 maart 1995 na 18.00 uur aanmerkelijk
meer «economen» zijn gepasseerd dan voor 18.00 uur. Het betrof
hier bijna allemaal grote projecten. Kan aangegeven worden of de handelwijze
van deze notarissen op enigerlei wijze strijdig is met regelgeving?De terugwerkende kracht van een groot deel van de voorstellen is naar
de mening van leden van de CDA-fractie niet steeds verdedigbaar. Zij kunnen
zich situaties voorstellen waarin terugwerkende kracht alles afwegende niet
te vermijden is, bijvoorbeeld als forse aankondigingseffecten verwacht mogen
worden die in ernstige mate de schatkist schaden of marktverstoring tot gevolg
hebben.De Raad van State heeft t.a.v. de overdrachtsbelasting geadviseerd af
te zien van terugwerkende kracht. Slechts voorzover er samenhang met btw-constructies
is zou uit het advies van de Raad instemming kunnen worden gelezen. Het verbaast
de CDA-fractie dat de staatssecretaris een persbericht heeft uitdoen gaan
dat voorbij gaat aan deze fundamentele kritiek. Heeft hierover contact plaatsgevonden
met de Raad, c.q. heeft de Raad op dit persbericht gereageerd? De weergave
van het advies van de RvS door de staatssecretaris lijkt positiever dan het
advies zelf.De CDA-fractie verzoekt de staatssecretaris uiteen te zetten wanneer hij
terugwerkende kracht van maatregelen die een verzwaring van belastingheffing
inhouden geoorloofd acht en wanneer niet. De CDA-fractie betreurt het dat
pas in antwoord op schriftelijke vragen van een lid van deze fractie daartoe
een definitie van economisch eigendom werd gegeven. Deelt de staatssecretaris
de mening dat juist als van terugwerkende kracht sprake is duidelijkheid over
wat de wijzigingen exact inhouden essentieel is? Heeft de staatssecretaris
andere reparatiemaatregelen in petto waarbij terugwerkende kracht wordt overwogen?
Kan de staatssecretaris nader verklaren waarom hij van het persbericht van
31-03-95 en de speculaties rond de methode van terugsluiting van opbrengst
van de reparatie geen marktverstoring verwacht, en wel als het wetsvoorstel
geen terugwerkende kracht zou hebben gehad? Acht de staatssecretaris het mogelijk
in te grijpen in met de inspecteur afgesloten zogenaamde convenanten?De staatssecretaris zegt dat de witwaspraktijken invloed hebben gehad
op de vormgeving van de inwerkingtredingsbepalingen. De CDA-fractie verzoekt
hem uit te leggen wat hij hier meer bedoeld.Overdracht van economische eigendom is altijd vrij geweest van overdrachtsbelasting.
Dit wetsvoorstel introduceert materieel een nieuwe belasting. Is terugwerkende
kracht bij nieuwe belasting niet in strijd met rechtszekerheid en opgewekt
vertrouwen?De leden van de SGP-fractie stellen vast dat het invoeren van regelgeving
met terugwerkende kracht in het algemeen niet hun instemming heeft. In dit
opzicht verbaast het deze leden dan ook niet dat op dit punt van veel kanten
kritiek op het voorstel is geleverd.De fractieleden van de SGP constateren dat de regering in hoofdzaak twee
argumenten aanvoert ter rechtvaardiging van haar besluit om de (meeste van
de) voorgestelde maatregelen met terugwerkende kracht in te voeren. Allereerst
wijst de regering op de aanzienlijke budgettaire belangen en de mogelijk optredende
marktverstoringen. In hoeverre deze zaken een zelfstandig argument kunnen
vormen om terugwerkende kracht te rechtvaardigen is voor de leden van de SGP-fractie
niet op voorhand duidelijk. Zij zouden overigens gaarne van de regering vernemen
welk budgettair belang ermee gemoeid zou zijn, indien geen terugwerkende kracht
wordt toegepast en waarop deze schatting gestoeld is. In de tweede
plaats verdedigt de regering haar besluit door te verwijzen naar eerdere aankondigingen,
dat zij van plan was de bwt-constructies aan te gaan pakken. Hoezeer de aan
het woord zijnde leden van de SGP-fractie weliswaaar begrip hebben voor deze
praktische stellingname van de regering, toch mag de regering naar hun oordeel
niet de vraag ontwijken of het invoeren van wetgeving met terugwerkende kracht
op principiële gronden te rechtvaardigen is. Zij achten in dit verband
derhalve een discussie over de toelaatbaarheid van het invoeren van wet- en
regelgeving met terugwerkende kracht onontkoombaar.Om deze discussie te voeden brengen de leden van de SGP-fractie een aantal
bepalingen voor het voetlicht, die naar hun mening in deze discussie van belang
zijn. Allereerst wijzen zij erop dat de Wet van 15 mei 1829, houdende algemeene
bepalingen der wetgeving van het Koningrijk (Stbl. 1829, nr. 28), welke tot
op heden nog steeds van kracht is, in artikel 4 bepaalt: «De wet verbindt
alleen voor het toekomende, en heeft geene terugwerkende kracht». Daaruit
vloeit naar de mening van deze leden dat een algemeen uitgangspunt van regelgeving
dient te zijn, dat maatregelen in welke sfeer dan ook – i.c. belastingmaatregelen –
in beginsel slechts kunnen worden genomen met het oog op de bestrijding van
ongewenst gedrag in de toekomst. Zij beseffen weliswaar dat in veel gevallen
wetgeving een reactie is op bestaande situaties. Om diezelfde situaties in
de toekomst tegen te kunnen gaan is een daarop toegesneden wetgeving onontbeerlijk.
Dit is echter principieel anders dan regelgeving met terugwerkende kracht
te introduceren. Dit brengt de aan het woord zijnde leden op een een tweede
uitgangspunt. Zij wijzen op het in het strafrecht bestaande nulla poena-beginsel,
dat inhoudt dat geen veroordeling kan plaatsvinden voor overtreding van een
later vastgestelde norm. De analogie met het voorliggende wetsvooorstel moge
duidelijk zijn. Tenslotte – en wellicht ten overvloede – wijzen
de aan het woord zijnde leden op artikel 104 van de Grondwet, waarin bepaald
wordt dat belastingen van het Rijk worden geheven uit kracht van een wet.
Deze overwegingen in aanmerking genomen, vragen de leden van de SGP-fractie
de regering omstandig in te gaan op de betekenis van deze bepalingen in relatie
tot het voorliggende wetsvoorstel. Zij vragen de regering op dit punt ook
de beschouwing van mr. dr. B.G. van Zadelhoff (Placebo erger dan de kwaal;
reparatiewetgeving btw en overdrachtsbelasting) in het Weekblad voor Fiscaal
Recht, waarin hij ingaat op de verenigbaarheid met de Zesde richtlijn, te
betrekken. 10. Budgettaire aspectenVolgens de leden van de PvdA-fractie lijkt ten aanzien van de wijze waarop
afgerekend moet worden met de belastingdienst dat sprake is van een gecompliceerde
maatregel. De manier waarop de garanties voor de belastingdienst worden geregeld
bevestigt dit vermoeden (naheffingstermijn van 12 jaar, boete van de derde
categorie voor de vervreemder – verkoper – en de hoofdelijke aansprakelijkheid
van de vervreemder). Vooralsnog vragen deze leden of de afweging tussen rechtszekerheid
voor de belastingbetaler en de gerechtvaardigde belangen van de belastingdienst
evenwichtig is gemaakt. Ziet de staatssecretaris oplossingen die beter uitvoerbaar
zijn en dus ook beter aan de budgettaire doelstellingen voldoen?De leden van de CDA-fractie hebben bezwaren tegen het tegelijk met het
wetsvoorstel presenteren van een zeer gedetailleerde lijst met maatregelen
die uit de opbrengst van het wetsvoorstel gefinancierd moeten worden. Dit
schept verwachtingen bij degenen die van deze maatregelen kunnen profiteren
en kan een goede afweging van het wetsvoorstel in de weg staan. Bezwaren tegen
het wetsvoorstel of onderdelen daarvan die tot een lagere opbrengst leiden,
verminderen immers direct de ruimte voor de «mooie dingen»
die uit deze opbrengst gefinancierd moeten worden.De opbrengst van belastingmiddelen dient in eerste instantie te gaan naar
de kas van de Minister van Financien. Het vergt daarna een brede afweging
over wat de regering vervolgens met deze middelen doet. Daarbij scoren lastenverlichting
en financieringstekort hoog. Nu reeds in dit wetsvoorstel opnemen dat de middelen
worden aangewend voor lastenverlichting in het belang van de werkgelegenheid
en versterking van de culturele en economische structuur is niet juist.De staatssecretaris zegt in de memorie van toelichting aan welke fiscale
maatregelen de opbrengst wordt besteed. Nagelaten wordt deze fiscale maatregelen
te onderbouwen. Wetgeving met betrekking tot genoemde maatregelen wordt op
korte termijn ingediend. Om welke wetgeving gaat het precies, welke doelen
worden beoogd en om welke financiele middelen gaat het per onderdeel?Voorgestelde maatregelen kunnen alleen in werking treden indien het onderhavige
reparatiewetsvoorstel de benodigde opbrengst heeft. Daarover heeft de CDA-fractie
ernstige twijfel, gezien de overkill.Er ontstaat tevens een budgettair voordeel doordat een groot deel van
het wetsvoorstel per 31/3/95 ingaat, terwijl andere aanwending op een later
tijdstip ingaat. Welke middelen komen in 1995 beschikbaar?De CDA-fractie zag graag een nadere onderbouwing van de gemelde snelle
toename van transacties met btw-constructies. Heeft de staatssecretaris hier
cijfers over? Tevens vragen zij de geschatte belastingopbrengst van beide
onderdelen van het voorstel te expliciteren en te onderbouwen, evenals de
verwachte derving van bijna 1 mrd als niet tot aankondiging van dit wetsvoorstel
zou zijn overgegaan.Voorts vragen deze leden waarom de opbrengst van dit voorstel niet binnen
de sfeer wordt gehouden waarin het opkomt, d.w.z. OB en overdrachtsbelasting.Is overwogen het tarief van de overdrachtsbelasting te verlagen, zoals
ook gesuggereerd is door diegenen die de staatssecretaris op het spoor van
belasting van economisch eigendom hebben gezet?De regering becijfert de budgettaire opbrengst op ± f 520
miljoen. Tijdens een algemeen overleg op 15 maart 1995 werd nog opgemerkt
dat het belasten van de economische eigendom f 85 miljoen meer zou opleveren.
Nu blijkt uit de memorie van toelichting dat dit reeds op f 150 miljoen
wordt geschat. De leden van de VVD-fractie vragen of nader aangegeven kan
worden waarom die opbrengst geen f 250 miljoen kan zijn? Wil de regering
toezeggen dat er over de opbrengst van de overdrachtsbelasting de komende
periode iedere drie maanden aan de Tweede Kamer zal worden gerapporteerd?Bij de indiening van dit wetsvoorstel aan de Tweede Kamer werd een persbericht
uitgegeven, onder nummer 95/90, waarin is aangegeven welke mogelijkheden er
zijn om te komen tot een extra fiscale lastenverlichting ter grote van de
opbrengst van dit wetsvoorstel. Er is uitgegaan van fiscale maatregelen die
de bevordering van de werkgelegenheid beogen en de economische en culturele
infrastructuur versterken. Echter de leden van de VVD-fractie zouden gaarne
zien dat er ook naar andere fiscale lastenverlichting wordt gekeken, bijv.
verhoging van de rente- en dividendvrijstelling. De vrijstellingsbedragen
zijn al jaren niet verhoogd en de leden van de VVD-fractie willen van de Regering
weten wat een verhoging van 50% of een verdubbeling van de rente- en dividendvrijstelling
kost. Hebben in het concept-persbericht dergelijke maatregelen wel gestaan
en zijn die doelbewust niet meegenomen? Is een verhoging van deze vrijstellingsbedragen
niet belangrijker dan het verlagen van het btw-tarief voor voorbehoedsmiddelen?
Tevens dient in de discussies ook betrokken te worden of een verhoging van
de vrijstelling van de vermogensbelasting niet alleen een fiscale lastenverlichting met zich mee zal brengen, maar ook een doelmatiger functioneren
van de Belastingdienst, omdat naar de mening van de leden van de VVD-fractie
door de WOZ binnenkort veel meer burgers in de vermogensbelasting zullen vallen.Welke bedragen worden gederfd met betrekking tot een verhoging van de
vrijstelling in de vermogensbelasting tot f 200 000? Hoeveel mensen
zullen door WOZ in de toekomst voor het eerst een aanslag krijgen voor vermogensbelasting
rekening houdend met de huidige vrijstelling? Waarom is door de Regering in
het persbericht niet opgemerkt dat ook overwogen zou kunnen worden om de overdrachtsbelasting
te verlagen naar 5% of 5,5%? Wat zijn hiervan de budgettaire consequenties?
Wat is er op tegen om de overdrachtsbelasting te verlagen in plaats van het
voor de werkgever fiscaal aantrekkelijker maken van werk-gerelateerde verhuizingen?
De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat met een verlaging van de overdrachtsbelasting
een groter draagvlak voor dit wetsvoorstel kan ontstaan.Dat de geraamde opbrengst zal worden aangewend voor fiscale maatregelen
die bijdragen aan de doelstellingen van het regeerakkoord, wekt bij de fractie
van D66 niet echt verbazing. Dat wil evenwel niet zeggen dat de opgesomde
maatregelen geen keuze behelzen uit een in pricipe zeer groot scala van mogelijkheden.
De fractie van D66 zou graag een nadere onderbouwing ontvangen van juist deze
selectie, waarbij ook aandacht dient te worden besteed aan de vraag waarom
een deel van die opbrengst niet wordt ingezet voor lastenverlichting direct
bij de burger. Voorts wijst de fractie van D66 erop dat een deel van de voorgestelde
aanwendingen betrekking heeft op maatregelen die de Staatssecretaris van Financien
reeds heeft toegezegd, d.w.z. zonder te beschikken over deze financieringsbron:
afschaffing c.q. verlaging van de omzetbelasting op kinderopvang, thuiszorg
en condooms. Hoe valt dit te verklaren?Kan de regering bovendien een overzicht verstrekken van de bedragen die
met elk van de voorgestelde maatregelen zijn gemoeid? En welke prioriteiten
legt de regering in dit verband? Immers, het is niet ondenkbaar dat de behandeling
van het wetsvoorstel en/of de uitvoering ervan tot andere (lagere) opbrengsten
leidt.De fractie van D66 heeft begrip voor het voorstel om te onderzoeken of
fiscaal ruimere mogelijkheden zijn te creëren bij verhuizingen ten behoeve
van het werk. Daarnaast zouden deze leden onderzocht willen zien welke mogelijkheden
er zijn om fiscale maatregelen te treffen die de zgn. «doorstroming»
op de woningmarkt bevorderen. De fractie van D66 denkt daarbij aan een vrijstelling
of verlaging van de overdrachtsbelasting voor degenen die van een huur- naar
een koopwoning gaan. Kan de regering op de mogelijkheden op de front, alsmede
de eventuele budgettaire implicaties ingaan? Wat is de mening van de regering
over de mogelijkheid voor sociale huurwoningen het btw-tarief op 6% te brengen?De leden van de SGP-fractie stellen vast dat de budgettaire opbrengst
van de voorgestelde maatregelen circa 520 mln. zullen bedragen, waarvan 370
mln. omzetbelasting en 150 mln. overdrachtsbelasting. Waarop zijn deze gegevens
gebaseerd? Kan een nadere onderbouwing hiervan worden gegeven? Kan hierbij
tevens worden aangegeven in hoeverre de afzonderlijke maatregelen hiertoe
bijdragen? Met betrekking tot de besteding van deze gelden zullen nadere maatregelen
woren voorgesteld. Wanneer zullen deze voorstellen de Kamer bereiken?
Kan de regering nu al aangeven voor welk percentage de genoemde doelen zullen
delen in de opbrengsten van dit wetsvoorstel? Wat indien de opbrengsten uit
het voorliggende voorstel tegenvallen? Is er dan nog gelegenheid om de wetgeving
met betrekking tot de aangekondigde maatregelen te wijzigen?De voorzitter van de commissie,YbemaDe griffier van de commissie,Van Overbeeke XNoot1Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), De Korte (VVD), ondervoorzitter,
Van Rey (VVD), Terpstra (CDA), Smits (CDA), Reitsma (CDA), Vliegenthart (PvdA),
Ybema (D66), voorzitter, De Jong (CDA), Schimmel (D66), Van Gijzel (PvdA),
Witteveen-Hevinga (PvdA), Hillen (CDA), Van Heemst (PvdA), Van Wingerden (WING),
Rabbae (GroenLinks), Giskes (D66), Kamp (VVD), Zonneveld (CD), Van Dijke (RPF),
Hoogervorst (VVD), Van der Ploeg (PvdA), B. M. de Vries (VVD), Van Zuijlen
(PvdA), Van Walsem (D66).Plv. leden: Van der Vlies (SGP), Hofstra (VVD), Van Hoof (VVD), De Hoop
Scheffer (CDA), Van der Linden (CDA), Wolters (CDA), Noorman-den Uyl (PvdA),
Bakker (D66), Van de Camp (CDA), vacature (D66), Van Zijl (PvdA), Liemburg
(PvdA), Boers-Wijnberg (CDA), Crone (PvdA), Verkerk (AOV), Rosenmöller
(GroenLinks), Assen (CDA), M. M. H. Kamp (VVD), Marijnissen (SP), Leerkes
(U55+), Voûte-Droste (VVD), Verspaget (PvdA), Hessing (VVD), Van Nieuwenhoven
(PvdA), vacature (D66). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24172-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl