Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit; Lijst van vragen en antwoorden over verhandelbare rechten
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24036, nr. 291

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

08-09-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

24036 nr. 291

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVragen naar aanleiding van de brief van de ministers van
Justitie en Economische Zaken123, 4 en 5678 en 13910111214151617181920212223 en 45242526272829Vragen naar aanleiding van het tweede rapport van de werkgroep
verhandelbare rechten:303132333435 en 363738394041424344
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24036Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 49 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 036Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteitnr. 291LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 27 augustus 2003Bij brief van 24 november 2000 (24 036, nr. 182) heeft de Minister
van Justitie het tweede rapport van de werkgroep verhandelbare rechten aan
de Tweede Kamer toegezonden voorzien van het kabinetsstandpunt inzake dit
rapport.De vaste commissie voor Justitie1 heeft naar
aanleiding van deze brief en het daaraan ten grondslag liggende rapport de
navolgende vragen aan de regering gesteld.Vragen en antwoorden zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,Van de CampDe griffier van de vaste commissie voor Justitie,PeVragen naar aanleiding van de brief van de ministers van
Justitie en Economische Zaken1Een stelsel van verhandelbare rechten moet zoveel mogelijk
worden gevrijwaard van beleidswijzigingen, aldus de regering. Hoe kunnen er,
ondanks de genoemde nadelen, toch noodzakelijke beleidswijzigingen worden
doorgevoerd? Is het bij de verdeling van rechten omtrent bijvoorbeeld vervuilingsrechten
«eens gegeven, altijd gegeven», of is er nog een mogelijkheid
tot wijziging van beleid, bijvoorbeeld op grond van voortschrijdend inzicht?In beginsel dient met ingrijpen in een nieuwe markt terughoudendheid te
worden betracht. Om vertrouwen te bewerkstelligen en te behouden is immers
in beginsel een stabiele beleidsomgeving nodig. Dit algemene uitgangspunt
sluit echter niet uit dat een beleidswijziging toch noodzakelijk blijkt, bijvoorbeeld
vanwege onvoorziene omstandigheden. Er zal een afweging moeten worden gemaakt
of de voordelen van de beleidswijziging opwegen tegen de omstandigheid dat
door het ingrijpen de stabiliteit van de markt wordt verstoord, waardoor het
vertrouwen kan afnemen. Er is derhalve een spanningsveld. Wat betreft een
markt voor verhandelbare vervuilingsrechten geldt hetzelfde uitgangspunt.
Ook hier geldt in beginsel dat als op grond van voortschrijdend inzicht of
om bepaalde beleidsdoelen (emissieplafonds) te realiseren, de milieueisen
worden aangescherpt, het vertrouwen in de markt onder druk komt te staan.
Dit ligt echter anders indien reeds op voorhand de omstandigheden bekend zijn
waaronder ingrijpen mogelijk is. Bij de in voorbereiding zijnde systemen van
NOx- en CO2-emissiehandel worden in de regelgeving de
omstandigheden aangegeven die kunnen nopen tot ingrijpen. De milieueis die
centraal staat in het systeem van NOx-emissiehandel kan naar aanleiding
van een tussentijdse evaluatie worden aangescherpt als het beleidsdoel anders
niet zou worden gehaald. Bij CO2-emissiehandel worden de emissierechten
per tijdvak toegewezen. De criteria aan de hand waarvan die toewijzing plaatsvindt,
zijn opgenomen in een bijlage bij de Richtlijn handel in broeikasgasemissierechten
en betreffen o.a. de Kyoto-verplichtingen van Nederland (beleidsdoel) en de
recentste milieuhygiënische inzichten. Aan het aantal CO2-emissierechten
dat in de voorafgaande periode is toegewezen, kunnen derhalve geen harde verwachtingen
worden ontleend met betrekking tot de toewijzing voor de komende periode.2Volgens de Werkgroep verschilt het karakter van een
verhandelbaar recht niet wezenlijk van dat van een vergunning, daar waar het
gaat om publiekrechtelijk geconditioneerde vermogensrechten. In hoeverre gaat
de regering mee in deze redenering? Acht de regering het opportuun om de mogelijkheid
te geven om voorschriften aan verhandelbare rechten te verbinden?Dit vervolgrapport over Verhandelbare rechten bouwt voort op een eerder
MDW rapport daarover. In het eerste rapport heeft de werkgroep terecht uiteengezet
dat een verhandelbaar recht verschillende karakters kan hebben. Het kán
gaan om een verhandelbare vergunning – bijvoorbeeld een telecommunicatievergunning –
maar het verhandelbare recht kan ook een ander karakter hebben, bijvoorbeeld
dat van een quotum of een recht sui generis. Veel vergunningen zijn echter
niet verhandelbaar. De regering acht het inderdaad opportuun om de mogelijkheid
te geven om voorschriften aan verhandelbare rechten te verbinden.3, 4 en 5Kan de regering beargumenteren waarom aanbeveling 3
in paragraaf 4.3.4 uit het Rapport van de MDW Werkgroep verhandelbare
rechten 2e fase, niet is overgenomen? Kan de regering hierbij ingaan op de
verhouding tussen de drie benaderingen? Mag uit het niet overnemen van de
aanbeveling worden aangenomen dat de regering terughoudend wil zijn met het
toekennen van compenserende maatregelen?De regering neemt alle aanbevelingen van de Werkgroep
verhandelbare rechten over, behalve één. Het gaat hierbij om
aanbeveling 3 van paragraaf 4.3.4 van het rapport van de Werkgroep. Wat
is er in de ogen van de regering mis met deze aanbeveling? Wat stelt de regering
hier tegenover?Waarom denkt de Werkgroep dat de regering het niet
eens is met de aanbeveling 3 in paragraaf 4.3.4 van de werkgroep? Kan
de Werkgroep dit nader uitleggen?In aanbeveling 3 van par. 4.3.3, die door de regering niet is overgenomen,
geeft de werkgroep de verhouding tussen de drie door haar gekozen benaderingen:
de juridische, de economische en de politiek-bestuurlijke benadering. De werkgroep
spreekt daarbij een voorkeur uit voor de meest vergaande variant. Dat wil
zeggen dat reeds indien één van de benaderingen tot compensatie
leidt zonder dat de andere dat doen, de werkgroep compensatie aanbeveelt.
In de opvatting van de regering is het een stap te ver deze aanbeveling tot
regeringsbeleid te maken. Hoewel de opvatting van de werkgroep een goed aanknopingspunt
biedt voor beoordelingen in concrete gevallen, acht de regering het een stap
te ver om zich daar bij voorbaat aan te binden. De omstandigheden van het
concrete geval kunnen leiden tot andere beslissingen. Dit houdt mede verband
met de daarmee gemoeide financiële consequenties, als gevolg van juridische
aanspraken die daaruit voort zouden kunnen vloeien.6In hoeverre voorziet de huidige wettelijke regeling
al in compensatie? In hoeverre kunnen gedupeerden zich op grond van het huidige
recht wenden tot de civiele rechter voor compensatie?Er is niet een alomvattende wettelijke regeling voor verhandelbare rechten
van publieke herkomst. Wel zijn allerlei nadeelcompensatieregelingen, maar
die hebben geen betrekking op verhandelbare rechten. In dit MDW-rapport wordt
onderzocht of en wanneer compenserende maatregelen noodzakelijk zijn. In beginsel
kunnen gedupeerden indien zij geen toegang hebben tot de bestuursrechter altijd
terecht bij de burgerlijke rechter. De gedupeerde moet aldaar aantonen dat
de ingreep jegens hem onrechtmatig is en de overheid derhalve aansprakelijk
is. Voor de rechtzoekende is de kans op succes bij de burgerlijke rechter
niet al te groot, zoals tamelijk recent de spraakmakende Varkenszaak uiteindelijk
heeft laten zien. (HR 16 november 2001, AB 2002, 25).7In beginsel gaat de regering uit van volledige compensatie
bij een ingreep in geval van het veilen van verhandelbare rechten. Onder welke
omstandigheden wordt hier van afgeweken en waarom?Vanuit economisch perspectief is het opnemen van een bepaling in de bijzondere
wettelijke regeling, waarin wordt aangekondigd dat de overheid bij ingrijpen
volledig zal compenseren, het voordeligst, mits de houders van de rechten
meer risico-avers zijn dan de overheid zelf (blz. 42–49 van het tweede
rapport). Wanneer een dergelijke bepaling is opgenomen, zal de overheid ook
juridisch gehouden zijn om bij ingrijpen te compenseren.8 en 13In beginsel gaat de regering uit van geen compensatie
bij een ingreep in geval van grandfathering, tenzij het recht daartoe dwingt.
Betekent dit dat de regering andere, niet-juridische gronden voor compensatie
uitsluit?Waarom wordt, indien grandfathering als allocatiemechanisme
is gebruikt, slechts in de situatie dat het recht daartoe dwingt gecompenseerd?
Betekent dit dat slechts de juridische benadering opgeld doet en niet de economische
en/of de politiek-bestuurlijke benadering? Zo ja, waarom?De overheid kan altijd op grond van politiek-bestuurlijke overwegingen
overgaan tot compensatie. Indien het recht niet tot compensatie dwingt, is
compensatie geen vanzelfsprekendheid en zal de noodzaak van compensatie op
andere dan juridische gronden moeten worden aangetoond (zie ook het antwoord
op vraag 28).9In hoeverre zal bij ingrepen in de quotasystemen door
de Europese Unie schadevergoeding verschuldigd zijn? Is dan de lidstaat eventueel
tot vergoeding gehouden of de Europese Unie?Voor ingrepen in quotasystemen door de Europese Unie geldt in beginsel
hetzelfde als voor ingrepen door de nationale overheid. Daar waar de ingrepen
via richtlijnen tot stand komen, zal de ingreep door de nationale overheid
worden uitgevoerd en kan deze in voorkomende gevallen door de getroffenen
worden aangesproken.10Het rapport gaat over nadeelcompensatie door ingrijpen
in een stelsel van verhandelbare rechten. Kan de regering aangeven hoe met
voordelen voor houders van rechten door ingrijpen in het stelsel wordt of
kan worden omgegaan?De invoering van een stelsel van verhandelbare rechten beoogt doorgaans
de efficiëntie van productie en handel te bevorderen. Dat gebeurt dan
door grenzen aan die productie of handel te stellen, in de vorm van een bepaald
kwantum. Daarmee worden de productiemogelijkheden dus beperkt. Soms worden
de rechten in kwestie geveild, in andere gevallen worden zij uitgedeeld. In
bepaalde gevallen treden er initiële voordelen op. Gezien het feit dat
deze voortvloeien uit opgelegde beperkingen, is er in het algemeen geen reden
om daarbij in te grijpen en deze voordelen te ontnemen.11In drie omstandigheden (veranderde beleidsopvattingen,
internationale verplichtingen, onvoorziene omstandigheden van externe aard)
kan onvoorzien ingrijpen optreden. In welke gevallen wil de regering het risico
voor de nadelen hiervan bij de houder van het recht laten?Het is niet gemakkelijk in het algemeen aan te geven in welke gevallen
de regering het risico voor de nadelen van onvoorzien ingrijpen bij de houder
van het recht wil laten. Wel streeft de regering ernaar zoveel mogelijk bij
de introductie van een stelsel van verhandelbare rechten aan te geven in welke
gevallen bij ingrijpen zal worden gecompenseerd. Daarbij speelt een aantal
factoren een rol. De voornaamste zijn: de mate waarin het vertrouwen in het
stelsel zou kunnen worden geschaad, de hoogte van de schade, de gerechtvaardigdheid
van de verwachtingen van de houders en de wijze waarop de rechten zijn toegedeeld.
Bij de gerechtvaardigheid van de verwachtingen van de houders van de rechten
speelt een rol in hoeverre in de regeling die betrekking heeft op het betreffende verhandelbare recht uitdrukkelijk ruimte is gelaten voor beleidswijzigingen.
Verder geldt hetzelfde als voor andere eigendomsrechten. Dat wil zeggen, dat
het genot ervan in het algemeen mag worden beperkt. Noodzaak tot compensatie
kan ontstaan, als sommige rechthebbenden door een ingreep onevenredig worden
getroffen (zie ook het antwoord op vraag 18).12Hoe wordt de waardevermindering van een recht bepaald
indien de totstandkoming van de waarde in niet-transparante omstandigheden
geschiedt?De waardevermindering van een recht in niet-transparante omstandigheden
zal nader moeten worden onderzocht. Daarbij zal recht moeten worden gedaan
aan de specifieke omstandigheden waarin de waardevermindering zich voordoet.
Een algemene uitspraak in deze is dan ook niet goed mogelijk.14Verwacht de regering dat ingrijpen wegens onvoorziene
omstandigheden het vertrouwen van de markt in dit instrument zou kunnen schaden?Ingrijpen wegens onvoorziene omstandigheden hoeft het vertrouwen van de
markt in dit instrument niet te schaden, indien betrokken partijen kunnen
worden overtuigd van de eenmaligheid van het ingrijpen. Dat kan ten dele reeds
worden bewerkstelligd door a priori zo veel mogelijk duidelijkheid te verschaffen
over de omstandigheden waarin ingrijpen gerechtvaardigd is, overigens met
de kanttekening dat deze omstandigheden nooit uitputtend kunnen worden omschreven.15Kan de regering grandfathering als allocatiemiddel
nader toelichten?Grandfathering betekent dat de verhandelbare rechten om niet worden verdeeld.
Dit impliceert dat een ander verdelingscriterium wordt gebruikt dan het financiële
veilingbod. Het kan daarbij bijvoorbeeld gaan om een verdeling van de rechten
op grond van historische criteria (bijv. uitstoot in het verleden).16Indien een niet-overdraagbaar recht toch praktisch
en feitelijk is verkocht, verhuurd, in bruikleen overgedragen en/of verpand,
welke gevolgen heeft dit dan voor de omgang met schade die door ingrijpen
in het stelsel ontstaan voor respectievelijke de kopers/verkopers, huurders/verhuurders,
leners/uitleners en/of pandgevers/-nemers?Het is niet mogelijk om in algemene zin aan te geven wat de gevolgen zijn
voor de omgang met schade die ontstaat door ingrijpen in een stelsel als hier
bedoeld. De vraag of in dat geval sprake is van aansprakelijkheid, recht op
schadevergoeding, etc. zal telkens moeten worden beantwoord in het licht van
de omstandigheden van het geval. Dat het gaat om niet-overdraagbare rechten
kan daarbij in die zin mede een rol spelen, dat de eventuele schade van de
koper, pandnemer, etc. die bij ingrijpen in het stelsel aan de orde komt,
doorgaans reeds het gevolg zal zijn van de beperkingen die aan de niet-overdraagbaarheid
van het desbetreffende recht inherent zijn. Dergelijke schade zal als regel
(via de figuur van wanprestatie) moeten worden afgewikkeld binnen de verbintenisrechtelijke
relatie die bestaat tussen de contractsluitende private partijen.17Welke definitie of omschrijving geeft de regering aan
het begrip «betrouwbare overheid»?Onder een betrouwbare overheid verstaat het kabinet in dit verband een
overheid die een bestendig beleid voert en opgewekte verwachtingen zoveel
mogelijk waarmaakt.18Kan de regering van elk van de algemene beginselen
van behoorlijk bestuur aangeven hoe zij in deze situatie van toepassing zijn?
In hoeverre is in dit kader nadere regulering aan de orde?Alvorens in te grijpen in een stelsel van verhandelbare rechten dient
te worden bezien in hoeverre de nadelige effecten van de mogelijke ingreep
voor bepaalde betrokkenen dienen te worden gecompenseerd. De werkgroep noemt
de volgende acht rechtsbeginselen die in dit verband van belang zijn: het
noodzakelijkheidsvereiste, het proportionaliteitsbeginsel, het beginsel van
de fair balance, het vertrouwensbeginsel, het zorgvuldigheidsbeginsel, het
evenredigheidsbeginsel, de égalité devant les charges publiques,
het beginsel van het normaal maatschappelijk risico. De ingreep dient noodzakelijk
en voldoende proportioneel (evenredig) te zijn ten opzichte van het ermee
nagestreefde doel. Er dient sprake te zijn van «fair balance»
tussen algemeen en individueel belang. Het vertrouwensbeginsel dwingt de overheid –
alvorens daadwerkelijk op te treden – haar ingreep in de markt van verhandelbare
rechten zo voorzienbaar mogelijk te doen zijn. Wanneer in de regeling die
betrekking heeft op het verhandelbare recht uitdrukkelijk ruimte wordt gelaten
voor beleidswijzigingen, draagt dat eraan bij dat de omvang van eventuele
compensatie meer beperkt kan blijven. De betrokkene diende dan immers rekening
te houden met deze mogelijkheid. Op grond van het zorgvuldigheidsbeginsel
is het bestuur gehouden alvorens in te grijpen aan te geven aan de hand van
welke maatstaven de omvang van de compensatie zal worden vastgesteld en in
welke vorm de compensatie zal worden toegekend.In beginsel mag het genot van eigendom in het algemeen belang worden beperkt.
Op grond van het evenredigheidsbeginsel, de égalité devant les
charges publiques en het beginsel van het normaal maatschappelijk risico zijn
bestuursorganen echter gehouden tot compensatie van onevenredige, buiten het
normale maatschappelijke risico vallende en op een beperkte groep burgers
of instellingen drukkende schade. Als deze beginselen voldoende in acht worden
genomen bij de ingreep in de markt moet nadere regulering die betrekking heeft
op eventuele compensatie niet nodig worden geacht.19Is er een relatie tussen de wijze van ingrijpen en
de wijze en omvang van nadeelcompensatie?De omvang van de schade is een feitelijke kwestie. De compensatie bestaat
uit de gehele schade of een gedeelte daarvan. Er is in zoverre een relatie
tussen de wijze van ingrijpen en de wijze en omvang van de compensatie, dat
wanneer de voorgenomen ingreep in een zo vroeg mogelijk stadium wordt bekendgemaakt,
de mogelijke gedupeerde maatregelen kan treffen om (verdergaande) schade zoveel
mogelijk te beperken.20Wat verstaat de regering onder het begrip marktconform?
Welke verschillen bestaan tussen reguliere marktpartijen en de overheid en welke gevolgen heeft dit voor de toepassing van en neveneffecten bij
marktconforme oplossingsrichtingen? Welke invloeden zijn er op marktprocessen
als de overheid zich als marktpartij opstelt, terwijl zij geen gebruik zal
maken van opgekochte rechten?Een marktconform instrument beoogt een beleidsdoel te realiseren via het
arkt(prijs)mechanisme. Belangrijk verschil tussen reguliere marktpartijen
en de overheid is dat de overheid uiteindelijk ook dwangmiddelen (weten regelgeving)
ter beschikking heeft die de reguliere marktpartijen niet kunnen gebruiken.
Wanneer de overheid zich als marktpartij opstelt en geen gebruik maakt van
de opgekochte rechten, zal dit een prijsopdrijvend effect hebben. Potentiële
gegadigden voor de rechten zullen dan geen rechten kunnen verwerven, wat betekent
dat niet efficiënt gebruik wordt gemaakt van de hoeveelheid beschikbare
rechten.21Voor zover compensatiemaatregelen worden genomen dient
steeds te worden bezien of zij in Brussel moeten worden aangemeld in verband
met het Europese steunregime. In welke gevallen is aanmelding algemeen noodzakelijk?Aanmelding is noodzakelijk indien er mogelijk sprake is van staatssteun
die concurrentievervalsing met zich meebrengt binnen de Europese Unie.22Waarom is er niet veel aandacht besteed aan de spanning
tussen beleidsdoelstellingen en het ingrijpen in een systeem van verhandelbare
rechten als niet aan deze doelstellingen wordt voldaan?In het rapport en in het kabinetsstandpunt is ruime aandacht gegeven aan
de voorwaarden waaronder ingrepen in stelsels gerechtvaardigd k unnen zijn.
Belangrijk is, dat het ingrijpen proportioneel moet zijn ten opzichte van
de gevolgen. In voorkomende gevallen kan het niet halen van de beleidsdoelstellingen
zo'n situatie opleveren. Het blijft daarbij echter steeds van belang voor
ogen te houden, dat ingrijpen ernstige consequenties kan hebben, zowel voor
wat betreft eventueel te compenseren schade op korte termijn, met name voor
personen die door de ingreep onevenredig worden getroffen, als voor de ontwikkeling
van de markt op langere termijn. Rapport en kabinetsstandpunt beogen te bewerkstelligen,
dat de regering een beleid voert dat zo voorspelbaar mogelijk is, zodat marktpartijen
daar adequaat op kunnen inspelen.23 en 45Is de neiging tot ingrijpen afhankelijk van het wel
of niet realiseren van een aantal beleidsdoelen?Waarom is ingrijpen niet gedefinieerd in het kader
van het willen realiseren van beleidsdoelstellingen?De neiging tot ingrijpen kan samenhangen met het wel of niet realiseren
van beleidsdoelen, maar ook met het wijzigen van beleidsopvattingen. Die opvattingen
kunnen strekken tot het willen aanscherpen van het beleid, of juist tot het
afzwakken daarvan, of tot het willen bewandelen van andere wegen die tot hetzelfde
of een beter resultaat leiden, of bij nader inzien een efficiënter middel
lijken op te leveren om de nagestreefde doelen te bereiken. Het rapport abstraheert
in zekere zin van de redenen tot ingrijpen, in die zin, dat het beoogt een
kader voor ingrijpen te scheppen, waarin de markt zo goed mogelijk kan blijven
functioneren, de gebruikers zo min mogelijk schade lijden en de overheid zo
min mogelijk tot compensatie wordt gedwongen.24Kan de regering aangeven hoe de vragen 2 en 7 zich
tot elkaar verhouden?Vraag 2 van de checklist heeft betrekking op de proportionaliteit. Vraag
7 heeft betrekking op de fair balance. Deze twee eisen liggen in elkaars verlengde.
Op grond van de proportionaliteiteis dient de ingreep geschikt te zijn voor
het ermee beoogde doel en mogen de gevolgen ervan niet onevenredig zijn in
verhouding tot de met de ingreep te dienen doelen. Op grond van het vereiste
van fair balance dient er een rechtvaardig evenwicht te bestaan tussen de
eisen van het algemeen belang, op grond waarvan de ingreep plaatsvindt, en
de belangen van de rechthebbende; er mag geen individuele en excessieve last
worden gelegd op het betrokken individu. Vraag 2 betreft dus de afweging tussen
ingreep en doel, terwijl vraag 7 betrekking heeft op de afweging tussen ingreep
en gevolgen voor betrokkenen.25Hoe wordt aangegeven met welk oogmerk de ingreep noodzakelijk
is?Het oogmerk van de ingreep kan worden verwoord in de toelichting. Indien
de ingreep bij wet in formele zin plaatsvindt, zal het oogmerk kunnen blijken
uit de inhoud en de strekking van de regeling zelf, de considerans en de memorie
van toelichting.26Wat zijn de mogelijkheden van een belanghebbende indien
hij het niet eens is met afwegingen die zijn gemaakt inzake een eventuele
aanspraak op compensatie?Indien een belanghebbende het niet eens is met de afwegingen die zijn
gemaakt inzake een eventuele aanspraak, kan hij het bestuur verzoeken hem
daarvoor te compenseren. Indien het bestuur dit verzoek afwijst, kan hij naar
de rechter stappen. Dit MDW-rapport is erop gericht inzichtelijk te maken
wanneer op het bestuur een plicht tot compensatie rust.27Op welke ongeschreven rechtsregels wordt in vraag 13
gedoeld?De eerste twaalf vragen van de checklist hebben betrekking op bijzondere
eisen ten aanzien van de ingreep in een reeds bestaand stelsel. Vraag 13 van
de checklist behelst een algemeen juridische slotvraag. Van iedere overheidsmaatregel,
dus ook van ingrepen in een stelsel van verhandelbare rechten, dient te worden
bezien of deze niet in strijd komt met overige geschreven en ongeschreven
rechtsregels. Bij ongeschreven rechtsregels dient te worden gedacht aan voor
een bepaald onderwerp geldende rechtsregels die louter uit de jurisprudentie
zijn af te leiden.28Kan de regering aan de hand van een concreet voorbeeld
nader toelichten wat zij bedoelt met de zinsnede dat overwegingen van politiek-bestuurlijke
aard tot andere beslissingen kunnen leiden?De werkgroep heeft in eerste instantie vooral de juridische en economische
redenen voor compensatie in kaart gebracht. Er kunnen ook andere redenen zijn
om tot compensatie over te gaan. Deze zijn door de werkgroep als «politiek-bestuurlijke»
redenen aangeduid. In het rapport wordt een aantal van die redenen genoemd.
Zij liggen vooral op sociaal-maatschappelijk terrein, zoals het verminderen
van de nadelige sociale gevolgen van het ingrijpen, het creëren van draagvlak
voor de ingreep, het geven van een impuls ter stimulering van
het aanpassingsproces, en het rekening houden met persoonlijke omstandigheden
van de gedupeerden. Een voorbeeld van dit laatste biedt het sociaal flankerend
beleid bij de herstructurering varkenshouderij waar een verruiming werd geboden
van de mogelijkheid tot toetreding tot de IOAZ (Wet inkomensvoorziening oudere
en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen) voor personen waarvoor
reïntegratie in het arbeidsproces geen perspectief was.29Welke ander compensatiemiddelen kan de regering hanteren
indien partijen niet vrijwillig hun rechten aanbieden tegen een reële
vergoeding en nadeelcompensatie niet mogelijk is?De werkgroep noemt vier soorten van compensatie. In de eerste plaats het
aanbieden van een reële vergoeding («aankopen»). In de tweede
plaats het aanbieden van nadeelcompensatie. In de derde plaats het nemen van
fiscale maatregelen en in de vierde plaats het verstrekken van subsidies en
andere uitkeringen. Indien partijen niet vrijwillig hun rechten aanbieden
en nadeelcompensatie niet aan de orde is, resteren de fiscale weg en de weg
van de subsidiëring. De regering neemt de visie van de werkgroep over
dat directe maatregelen de voorkeur hebben boven indirecte en marktconforme
boven niet-marktconforme.Vragen naar aanleiding van het tweede rapport van de werkgroep
verhandelbare rechten:30Is het mogelijk om al de verschillende systemen van
verhandelbare rechten te vergelijken om een oordeel te vellen over ingrijpen?Het is niet onmogelijk om verschillende systemen van verhandelbare rechten
te vergelijken en een oordeel te geven over ingrijpen. Dit is ook zinvol,
nu de praktijk laat zien dat stelsels van verhandelbare rechten kwetsbaar
zijn en zich op dit terrein relatief vaak juridische procedures voordoen.
Die procedures hebben zich op uitleenlopend terreinen voorgedaan zoals bijvoorbeeld
omtrent de varkensrechten en de taxivergunningen. Een vergelijking van de
mogelijkheden tot ingrijpen in de verschillende systemen is ook vanuit economisch
perspectief zinvol, omdat daardoor mogelijk de efficiëntie van de diverse
vormen van ingrijpen naar voren kan komen én omdat dit lessen kan opleveren
voor de vormgeving van systemen van verhandelbare rechten in de toekomst.
De regering heeft echter eerst een algemeen beleidskader willen ontwikkelen
en heeft daarom de werkgroep bewust deze brede opdracht verstrekt. Wel is
de keerzijde van deze aanpak dat de checklistst en aanbevelingen niet anders
dan tamelijk abstract kunnen zijn.31Is het niet zo dat het ene systeem het andere niet
is, en ook nog afhankelijk is van een eigen marktdynamiek?Systemen van verhandelbare rechten verschillen inderdaad van elkaar, zodat
het veelal niet mogelijk is – anders dan in abstracte termen –
om algemene uitspraken over deze systemen te doen. Bij het beleid ten aanzien
van concrete systemen van verhandelbare rechten zal altijd rekening moeten
worden gehouden met de specifieke kenmerken van die systemen en de concrete
omstandigheden waarin het instrument wordt benut.32De Werkgroep doet haar onderzoek binnen het kader van
MDW, maar volgt de Werkgroep ook recente ontwikkelingen, zoals de Commissie
Plafonnering en het NOx-systeem van kostenverevening?De werkgroep heeft vele systemen geïnventariseerd en was op de hoogte
van het NOx-kostenvereveningssysteem. De werkgroep is opgeheven
na afronding van het project en heeft dan ook geen taak in het volgen van
recente ontwikkelingen.33Is de Werkgroep niet bij de Commissie Plafonering betrokken,
gegeven het feit dat er mogelijk sprake is van een wezenlijk ander systeem
(verhandelbare reducties)?De werkgroep is opgeheven en dus niet betrokken bij de Commissie Plafonnering.
Overigens is de regering van mening dat een systeem van verhandelbare reductierechten
niet wezenlijk verschilt van een systeem van verhandelbare rechten, maar dat
beide kunnen worden gezien als varianten van één instrument.34Waarom is de analyse over ingrijpen niet uitgesplitst
per specifiek beleidsterrein (bijvoorbeeld, milieu) zoals in bijlage IV van
het eerste rapport om lering te kunnen trekken van mislukkingen?Een dergelijke uitsplitsing is niet aangebracht omdat dit voor de analyse
en de conclusies van de Werkgroep geen zelfstandige betekenis of meerwaarde
bleek te hebben.35 en 36Waarom is er geen aandacht geschonken aan bestaande
systemen die zouden overlappen met een eventueel systeem van verhandelbare
rechten waarbij verschillende beginselen gelden?Waarom is er bijvoorbeeld geen aandacht geschonken
aan milieubepalingen, zoals het ALARA beginsel (as low as reasonably acheivable)
of BATs (best available techniques)?Omdat de vragen 35 en 36 in elkaars verlengde liggen, worden zij tezamen
behandeld. Aan de in de vragen 35 en 36 genoemde onderwerpen is in het rapport
geen aandacht geschonken omdat die onderwerpen buiten het kader van het onderzoek
vielen. Niettemin wordt hieronder inhoudelijk aangegeven op welke wijze in
de voorgenomen systemen van emissiehandel op milieugebied wordt omgegaan met
bestaande systemen waarmee zich mogelijk een overlap zou kunnen voordoen.Kernpunt in de discussie over de invoering van het systeem van verhandelbare
NOx-emissierechten is de vraag wat de toegevoegde waarde ten opzichte
van het bestaande instrumentarium in de Wet milieubeheer is en hoe het nieuwe
instrument zich in juridische zin verhoudt tot het bestaande instrumentarium.Wat betreft NOx is om verschillende redenen geconcludeerd dat
Nederland met het bestaande instrumentarium, met name hoofdstuk 8 van de Wet
milieubeheer, niet kan voldoen aan zijn communautaire verplichtingen tot vergaande
reductie van NOx-emissies. De redenen hiervan zijn uitgebreid toegelicht
in de brief van de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal van 19 februari 2001
(Kamerstukken II 2000/01, 26 578, nr. 3).Als belangrijkste reden kan hier worden genoemd dat met het bestaande
instrumentarium bedrijven alleen kunnen worden aangesproken op het treffen
van emissiereducerende maatregelen binnen het eigen bedrijf. Veel
van de maatregelen die op dit moment nodig zijn om tot verdergaande emissiereductie
te komen, kunnen op grond van hoofdstuk 8 van de Wet milieubeheer niet worden
voorgeschreven omdat dit in strijd zou zijn met het Alara-beginsel. Dit beginsel
houdt in dat van het bedrijf alleen mag worden vereist dat het binnen het
eigen bedrijf de beste maatregelen neemt die redelijkerwijs van hem kunnen
worden gevergd, rekening houden met hetgeen haalbaar is voor een normaal bedrijf
in de desbetreffende bedrijfstak, en met de afschrijvingstermijn van eerder
gedane investeringen ten behoeve van installaties.Bedrijven die verdergaande emissiereducerende maatregelen zouden kunnen
nemen of emissiereducerende maatregelen eerder zouden kunnen nemen dan wettelijk
vereist op grond van het Alara-beginsel, worden door de huidige regelgeving
niet gestimuleerd dit te doen. Dit gegeven maakt het realiseren van de taakstelling
op grond van de Europese NEC-richtlijn (Richtlijn 2001, 80 of 81 pm)
bijzonder onzeker.Een dergelijke stimulans is er in het systeem van emissiehandel wel. Een
bedrijf, dat verdergaande maatregelen neemt, kan namelijk de emissierechten
die het niet zelf nodig heeft om aan de wettelijke emissienorm te voldoen,
verkopen aan een ander bedrijf. Dit laatste bedrijf kan dan afzien van het
nemen van dure reductiemaatregelen en toch aan de emissienorm voldoen. Er
wordt zodoende een kosteneffectieve realisatie van de NEC-richtlijn gewaarborgd.Genoemd wetsvoorstel dient mede ter uitvoering van de Richtlijn handel
in broeikasgasemissierechten van de EU (die vooralsnog feitelijk alleen voor
CO2 geldt). Wat betreft de handel in CO2-emissierechten
is de reden van invoering simpel: de richtlijn schrijft het instrument emissiehandel
dwingend voor. Het bestaande instrumentarium wordt door het nieuwe instrument
emissiehandel opzij gezet, zoals uitdrukkelijk in de richtlijn is bepaald.
Van het bestaande instrumentarium wordt voor CO2 overigens tot
nu toe geen direct gebruik gemaakt. Reductie van CO2-emissies wordt
op dit moment alleen indirect bereikt door het stellen van eisen inzake de
energie-efficiëntie. Ingevolge de richtlijn mogen in het kader van hoofdstuk
8 van de Wet milieubeheer geen emissienormen voor CO2 meer worden
gesteld, terwijl de lidstaten de mogelijkheid wordt geboden in hun regelgeving
te bepalen dat er ook geen eisen meer worden gesteld aan de energie-efficiëntie
van bedrijven die aan CO2-emissiehandel deelnemen.Bij NOx is (vooralsnog) niet voorzien in een uitzondering als
hiervoor bedoeld. Dit betekent dat het voorgenomen systeem van NOx-emissiehandel
voorlopig naast het bestaande instrumentarium van hoofdstuk 8 van de Wet milieubeheer
gaat functioneren. Er worden wel vanuit Nederland in het kader van het ENAP-project
inspanningen gedaan om emissiehandel voor andere dan broeikasgassen een volwaardige
plaats in de EU-regelgeving, met name de IPPC-richtlijn (richtlijn 96/61/EG
inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging), te
geven.37Is het mogelijk om een systeem van verhandelbare rechten
naast verschillende andere systemen te plaatsen in verband met mogelijke strijdigheid?In het algemeen is het niet wenselijk dat er verschillende systemen naast
elkaar worden geplaatst, die min of meer hetzelfde doel hebben. Daarom is
er in de Europese richtlijn handel in broeikasgasemissierechten een bepaling
opgenomen, die de afstemming regelt tussen deze richtlijn, waarmee voor broeikasgassen
(vooralsnog alleen voor CO2)-emissiehandel wordt ingevoerd, en
de zogenaamde IPPC-richtlijn, die verplicht tot invoering van een integrale
milieuvergunning. De afstemming komt er op neer dat in het kader van de IPPC-richtlijn
geen aandacht meer hoeft te worden geschonken aan CO2-emissies
en de daaraan gerelateerde energie-efficiency. Voor NOx geldt deze
afstemmingsregeling niet, omdat NOx geen broeikasgas
is. Hierdoor staan voor NOx emissiehandel en de milieuvergunning
naast elkaar. Emissiehandel is gericht op de totale hoeveelheid NOx
die in een jaar wordt geëmitteerd (de jaarvracht), terwijl de milieuvergunning
is gericht op de concentratie van NOx in het rookgas. Het naast
elkaar staan van twee verschillende systemen voor onderwerpen die nauw met
elkaar verband houden, is wat betreft emissies van NOx dus helaas
onvermijdelijk. Het beleid van de Nederlandse regering is er op gericht dat
de IPPC-richtlijn zodanig wordt gewijzigd, dat het niet nodig is twee systemen
naast elkaar te handhaven.38Moet het stelsel van milieuvergunningen worden vervangen
door een systeem van verhandelbare rechten?Deze vraag berust waarschijnlijk op een misverstand. Het onderwerp van
de vraag is een van de belangrijkste aandachtspunten bij de voorbereiding
van het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet milieubeheer, waarbij emissiehandel
wordt ingevoerd. Aan beide systemen liggen dezelfde algemene milieubeginselen
ten grondslag.39Wat zullen de consequenties zijn als een EU systeem
van verhandelbare rechten gevormd wordt?De gevolgen zullen zijn dat het beleidsdoel in kwestie op een effectieve
en efficiënte manier wordt gerealiseerd. Het voordeel van systemen van
verhandelbare rechten op Europees niveau is dat daardoor nog beter gebruik
kan worden gemaakt van verschillen die tussen partijen bestaan ten aanzien
van het vermijden van de activiteit waar het recht zich op richt.40Zou een EU-systeem niet voor inpassingproblemen kunnen
zorgen, zoals bijvoorbeeld wanneer een emissiehandelssysteem voor CO2 komt in 2005?Voor wat betreft de relatie tussen een Europees emissiehandelssysteem
voor CO2 en het bestaande instrumentarium wordt verwezen naar het
antwoord op vraag 36.Ten aanzien van de mogelijkheid van ingrijpen door de overheid in een
emissiehandelssysteem voor CO2 en de eventuele verplichting tot
vergoeding van schade die van dat ingrijpen het gevolg is, wordt het volgende
opgemerkt. De Richtlijn handel in broeikasgasemissierechten van de EU kent
een systeem van toewijzing van emissierechten per periode van 3 of 5
jaar. Het nationale toewijzingsbesluit voor een bepaalde periode is gebaseerd
op een nationaal toewijzingsplan dat voor het begin van de periode wordt opgesteld
aan de hand van criteria die in een bijlage bij de richtlijn zijn opgenomen.
Een van die criteria is de verplichting tot emissiereductie op grond van het
Kyoto-protocol. De toegewezen emissierechten zijn gedurende de gehele periode
geldig, vanaf het moment dat ze feitelijk zijn verstrekt. Het is denkbaar
dat vanwege de Kyoto-verplichtingen in een volgende periode minder emissierechten
(kunnen) worden verstrekt dan in de daaraan voorafgaande periode het geval
was. Een dergelijk overheidsingrijpen is echter voor de betrokken bedrijven
voorzienbaar, omdat de criteria aan de hand waarvan de toewijzing van emissierechten
plaatsvindt, tevoren bekend zijn. Aan de hand van deze criteria wordt voor
het begin van iedere periode de balans als het ware opnieuw opgemaakt. Deze
duidelijkheid over de omstandigheden waaronder ingrijpen kan plaatsvinden,
in combinatie met de beperkte looptijd van de emissierechten, brengt met zich
mee dat het toewijzen van minder rechten dan in een vorige periode
in beginsel niet gepaard gaat met een compensatieplicht jegens degenen die
daarvan nadeel ondervinden.41Wordt monitoring van de overheid ook als onderdeel
van transactiekosten gezien en dus ook voor de hoogte van de compensatie?Transactiekosten betreffen kosten die marktpartijen moeten maken ten einde
rechten te kunnen verwerven c.q. te verkopen. De kosten van monitoring door
de overheid vallen daar onder indien de marktpartijen een vergoeding moeten
betalen voor het registreren van het eigendom en de overdracht van het recht.
Wanneer de marktpartijen door het overheidsingrijpen worden geconfronteerd
met dergelijke kosten, bijvoorbeeld in het geval de overheid de rechten tegen
een redelijke vergoeding koopt, ligt het in de rede om dergelijke kosten niet
voor rekening van de gedupeerde onderdeel te laten zijn van de compensatie
in geval van eventueel ingrijpen.42Is het mogelijk dat bedrijven individueel kiezen of
ze onder het vergunningsysteem willen blijven vallen, dan wel dat zij in een
systeem van verhandelbare rechten vallen?Wat betreft CO2-emissiehandel is volgens de Richtlijn handel
in broeikasgasemissierechten een emissiehandelsvergunning verplicht. Zonder
een dergelijke vergunning mag een inrichting geen CO2 emitteren.
Voor de inrichting is voorts ingevolge de IPPC-richtlijn een milieuvergunning
vereist. Zoals bij de beantwoording van vraag 37 is toegelicht, moet het CO2-aspect hierin buiten beschouwing worden gelaten. Of een inrichting
aan CO2-emissiehandel wil deelnemen, bepaalt zij zelf. In elk geval
moet zij na afloop van een kalenderjaar wel voldoende emissierechten inleveren
ter dekking van de emissie van CO2 die zij dat jaar heeft veroorzaakt.
Indien binnen de inrichting zodanige emissiereducerende maatregelen zijn genomen,
dat het bedrijf voldoende emissierechten kan inleveren, is het niet nodig
om aan emissiehandel deel te nemen, tenzij de inrichting emissierechten die
zij niet nodig heeft, wil verkopen. Indien de inrichting daarentegen emissierechten
tekort komt, is deelname aan emissiehandel een van de instrumenten waarvan
zij gebruik kan maken om het tekort op te heffen. Het treffen van extra emissiereducerende
maatregelen is een andere mogelijkheid.43Kan de werkgroep de grote hoeveelheid aanbevelingen
uitwerken in een concreet voorbeeld?De werkgroep is opgeheven. De aanbevelingen worden toegepast in stelsels
die sindsdien worden ontwikkeld en uitgevoerd, zoals het stelsel van het wetsvoorstel
emissiehandel dat in voorbereiding is.44Wordt de concrete uitwerking een onderdeel van de geplande
voorlichting?Voorlichting heeft plaatsgevonden in de vorm van het uitbrengen van een
handleiding en door middel van een symposium.XNoot1Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), Voorzitter, De Vries (PvdA), Van Heemst (PvdA),
Dittrich (D66), Vos (GL), Rouvoet (CU), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Albayrak
(PvdA), Van Fessem (CDA), Luchtenveld (VVD), Wilders (VVD), Weekers (VVD),
Çörüz (CDA), Verbeet (PvdA), Ondervoorzitter, Lazrak (SP),
Wolfsen (PvdA), Tonkens (GL), De Vries (CDA), Van Haersma Buma (CDA), Eerdmans
(LPF), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Varela (LPF), Straub (PvdA), Griffith (VVD),
Visser (VVD) en De Pater-van der Meer (CDA).Plv. leden: Van Hijum (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Timmer (PvdA), Van der
Laan (D66), Halsema (GL), Van der Staaij (SGP), Kalsbeek (PvdA), Van Velzen
(SP), Tjon-A-Ten (PvdA), Ormel (CDA), Van Baalen (VVD), Blok (VVD), Hirsi
Ali (VVD), Jager (CDA), Van Heteren (PvdA), Vergeer-Mudde (SP), Arib (PvdA),
Karimi (GL), Buijs (CDA), Sterk (CDA), Nawijn (LPF), Joldersma (CDA), Hermans
(LPF), Van Dijken (PvdA), Örgü (VVD), Rijpstra (VVD) en Aasted-Madsen-van
Stiphout (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24036-291.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl