Enquête Bouwnijverheid; Lijst van vragen en antwoorden over de brief van 9 maart inzake het schikken van verhaalsacties inzake bouwfraude
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28244, nr. 96

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

08-04-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

28244 nr. 96

04-04-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInleidingVragenInbreng van de leden van de CDA-fractie1234567891011Inbreng van de leden van de PvdA-fractie:12131415161718192021222324252627Inbreng van de leden van de VVD-fractie2728293031323334353637383940Inbreng van de leden van de SP-fractie414243444546474849Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie505152Inbreng van de leden van de fractie van de ChristenUnie54555657585960616263AntwoordenVerloop van de procedures rond verhalen van schadeMandaat met betrekking tot schikkenSchikkingsbedragKabinetsbesluitKoninklijke weg: rechtsproceduresRaad van Arbitrage voor de BouwNMa-boetesSanctiesOverige vragen:Kunt u uitleggen wat het verschil is tussen schikken bij
overtredingen van wetten en regels en het schikken bij het betalen van een
schadevergoeding? (vraag 21 deels)Vragen aanbestedende diensten bij aanbestedingen nog steeds
om inzicht in de financiële positie van bouwbedrijven? (vraag 34)Wat is de visie van de Landsadvocaat op het verloop tot
nu toe van de proefprocessen en op de beslissing van het kabinet om niet in
te stemmen met de schikking? (vraag 37)Wat is uw reactie op het onderzoek van Transparency International
(TI) waaruit blijkt dat de bouwfraude overal en nog steeds plaats vindt en
de bouwwereld ongebruikelijk sterk vatbaar is voor corruptie? (bron: Volkskrant
17 maart jl.) Vermoedt u dat dit ook nog steeds in Nederland het geval
is? Deelt u de mening van TI dat dit komt doordat bouwprojecten weinig gestandaardiseerd
zijn en met de hoeveelheid benodigde handtekeningen en vergunningen de kat
op het spek wordt gebonden? Welke oplossing ziet u voor deze problemen? (vraag
46)Is de oprichting van een «goodwillfonds» na
het kabinetsbesluit van 4 maart jl. nog in beeld? (vraag 60)Kan de Kamer de kabinetsreactie omtrent de klokkenluidersregeling
nog het voor Algemeen Overleg over de bouwfraude van 5 april a.s. verwachten?
(vraag 49)Overzicht lopende bezwaarzaken:
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28244Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 67 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 244Enquête Bouwnijverheidnr. 96LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 4 april 2005De commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft een aantal vragen voorgelegd aan de regering naar
aanleiding van de brief van 9 maart 2005 inzake het schikken van verhaalsacties
inzake bouwfraude (kamerstuk 28 244, nr. 94).De regering heeft deze vragen beantwoord bij brief van 1 april 2005.
Vragen en antwoorden, voorzien van een inleiding, zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,BuijsDe griffier van de commissie,Van der LeedenInleidingHierbij doen wij u mede namens de minister van Economische Zaken de antwoorden
toekomen op de schriftelijke vragen en opmerkingen van uw Kamer naar aanleiding
van de brief van de minister van VROM van 9 maart 2005 (Tweede Kamer
28 244, nr. 94) over het schikken van verhaalsacties inzake bouwfraude.
Vanwege de overlap tussen de verschillende vragen geven wij hieronder per
hoofdthema een antwoord. Specifieke vragen die niet onder een bepaald thema
vallen beantwoorden wij aan het einde van deze brief. Wij starten met een
korte chronologische beschrijving van de gang van zaken rondom het verhalen
van schade.Vragen1Inbreng van de leden van de CDA-fractie1Wie hebben namens het kabinet onderhandeld met Bouwend
Nederland en de andere betrokken overheden en welk mandaat hadden de onderhandelaars?2Klopt het bericht dat alle betrokken partijen het in
principe eens waren over een schikking of regeling ter grootte van € 65
miljoen?3Op welke wijze zou het bedrag van € 65miljoen
tussen de verschillende overheden worden verdeeld?4Waarom ziet het kabinet nu af van een schikking? In
de op 22 maart jl. door de Kamer georganiseerde hoorzitting liet onderhandelaar
S. Schaap van de Unie van Waterschappen weten dat het weigeren van een schikking
is gebaseerd op de hoogte van het bedrag dat het rijk tegemoet zou kunnen
zien en vanwege een «principiële opstelling». Als dit laatste
het geval is, waarom heeft minister Brinkhorst tijdens debatten met de Kamer
dan steeds aangedrongen op een snelle oplossing en de gesuggereerde schikking?5Kan een inschatting gemaakt hoeveel juridische procedures
gevoerd moeten worden, wat de beoogde inzet is en hoe lang dergelijke procedures
mogelijk kunnen duren?6Namens de Stichting Regres deelde onderhandelaar J.
van Zanen tijdens bovengenoemde hoorzitting mee dat de juridische kosten inmiddels
68 maal € 4000 bedragen. Hoeveel geld heeft het rijk reeds moeten
uitrekken voor juridische procedures?7Wat wordt de rol van de Raad van Arbitrage in de discussie
over de vaststelling van de te vergoeden bedragen?8Bent u bereid alsnog aan de onderhandelingstafel plaats
te nemen om tot een schikking of regeling te komen? 9Hoe oordeelt u over de mogelijkheid dat bij de «principiële
benadering» door het rijk de andere overheden afzonderlijk met Bouwend
Nederland tot een schikking zullen komen? Is het u bekend dat de andere overheden
dit laatste niet uitsluiten en acht u een «alleingang» van het
rijk wenselijk?10Kunt u een totaaloverzicht geven van het aantal bedrijven
dat inmiddels een boete en/of sanctie opgelegd heeft gekregen en om welke
bedragen het daarbij gaat? Kunt u tevens een indicatie geven van het aantal
lopende juridische procedures tegen bouwbedrijven?11Wat betekenen de opgelegde sancties voor het midden-
en kleinbedrijf in de bouw? Komt de continuïteit van deze bedrijven in
gevaar?Inbreng van de leden van de PvdA-fractie:12Wanneer heeft het kabinet besloten te gaan onderhandelen
om zo te komen tot een schikking met het bedrijfsleven over het terugbetalen
van de geleden schade? Was dit een kabinetsbesluit? Zo neen, van welke minister(s)
was dit dan wel en besluit?13Welke stappen zijn gezet sinds de start van de onderhandelingen?
Wanneer hebben welke ministers hierbij aan tafel gezeten? Is er tussentijds
ruggespraak geweest met andere kabinetsleden?14Op 24 januari 2004 verklaarden de ministers van
Economische Zaken (EZ), Verkeer en Waterstaat (VW) en Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer (VROM) dat wanneer er voor 15 februari jl. overeenstemming
zou worden bereikt over een substantiële tegemoetkoming van de bouwsector
aan overheidsopdrachtgevers, alle rijksopdrachtgevers de civiele procedures
stop zullen zetten. Is dat waar?15In november 2004 was de boetesystematiek van de NMa
al bekend. Daarin zijn de kortingspercentages opgenomen bij terugbetalen van
de geleden schade aan de opdrachtgevers. Wisten de leden van het kabinetsleden
in respectievelijk november en januari jl. van de wens van de ministers van
EZ, VW en VROM om tot schikken over te gaan? Hebben de overige ministers zich
hier tegen verzet? Zo neen, hoe is dan de uitspraak van de Minister-President
op 4 maart 2005 te duiden dat om principiële reden besloten is niet
te schikken maar de gang naar de rechter te maken? Wat waren die principes
waar de Minister-President het tijdens de wekelijkse persconferentie over
had?16Met welke insteek zijn de ministers van VW en VROM
de onderhandelingen begonnen? Wat had de hoogste prioriteit, het verhalen
van de geleden schade of het snel normaliseren van de verhoudingen met de
sector? Tijdens de bovengenoemde hoorzitting verklaarden o.a. de vertegenwoordigers
van de waterschappen en de provincies dat de insteek van de betreffende minister
sterker lag op het normaliseren van de verhoudingen in de sector dan het vergoeden
van de schade. Wat was de reden van het kabinet om deze afweging zo te maken? 17Hebben de ministers van VW en VROM tijdens het onderhandelen
een voorbehoud gemaakt?18In bovengenoemde de hoorzitting in de Kamer is door
verschillende personen gesproken over een conceptakkoord. Is de regering bereid
dit conceptakkoord sturen naar de Kamer te sturen?19In uw brief spreekt u over een potentiële claim
van € 150 miljoen. Is het terugkrijgen van dit bedrag het vertrekpunt
van de regering geweest bij de onderhandelingen? Zo neen, waarom is dit bedrag
niet als vertrekpunt gekozen? Heeft dit bedrag een rol gespeeld in de onderhandelingen?
Zo ja welke?20Hoe is het bedrag van de principeovereenkomst van € 50
miljoen totstandgekomen? Klopt de rekensom van Bouwend Nederland dat dit ongeveer
1% van de door de NMa gehanteerde aanbestedingsomzet is? Welke rol heeft deze
systematiek in de onderhandelingen gespeeld? Is het waar dat Bouwend Nederland
bereid was een bedrag van € 50 miljoen aan schade terug te betalen?
Wat heeft de betaling van € 15 miljoen aan het PISB-programma te
maken met het betalen van schadevergoedingen van bouwbedrijven aan opdrachtgevers?21Kunt u uitleggen wat het verschil is tussen schikken
bij overtreding van wetten en regels en het schikken bij het betalen van een
schadevergoeding? Wat is dit geval aan de orde? Heeft bij de afweging van
het kabinet op 4 maart jl. een rol gespeeld dat de Kamer zich negatief
heeft uitgelaten over het schikken van strafzaken in het kader van de bouwfraude?22De heer Schaap van de Unie van Waterschappen verklaarde
in de hoorzitting van de Kamer dat het kabinet met een lager rijksdeel van
de overeengekomen €50 miljoen voor de gezamenlijke overheden genoegen
nam, om de deal rond te krijgen. Klopt dat?23Wat zijn de te verwachten kosten voor de overheid voor
de gang naar de rechter?24Klopt het dat wanneer de boetes van de NMa hoger uitvallen,
er daardoor een hoger schikkingsbedrag vanuit Bouwend Nederland op tafel komt?
Oftewel als de NMA-boetes hoger uitvallen stijgt dan het bedrag dat Bouwend
Nederland als schadevergoeding betaalt? Klopt het dat Bouwend Nederland € 5
miljoen van de € 50 miljoen schadevergoeding terugkrijgt door een
lagere NMA-boete? Klopt het dat daardoor er per saldo maar een schadevergoeding
van € 45 miljoen wordt betaald?25De Kamer en het kabinet hebben de conclusies van de
Parlementaire Enquêtecommissie Bouwnijverheid onderschreven dat het
beter is aanbestedingsgeschillen voor te leggen aan de rechter in plaats van
aan de Raad van Arbitrage. Verwacht u dat er voldoende expertise bestaat om
deze rechtszaken tot een goed einde te brengen? En is de samenstelling van
de Raad van Arbitrage zo gewijzigd dat tegemoet gekomen is aan de kritiek
van de Enquêtecommissie? Zo ja, is die Raad dan wel toegerust om aanbestedingsgeschillen te beslechten? Zo neen, is de samenstelling
dan niet onevenwichtig?26Hoe beoordeelt u de uitspraak van de heer Schaap van
de Unie van Waterschappen in de Cobouw van 9 maart jl., waarin hij stelt
dat «van een minister toch wordt verwacht dat die daar met enig mandaat
zit»? Wat was het mandaat van de betrokken ministers? Was de ministerraad
op 4 maart jl. de eerste gelegenheid dat u over uw mandaat gesproken
heeft?27Heeft u op 1 maart jl. gezegd dat u het akkoord
met een positief advies zou voorleggen aan het kabinet?Inbreng van de leden van de VVD-fractie27In de brief van 11 juli 2003 heeft het kabinet
een fasegewijze aanpak uiteengezet voor het verhalen van de schade ten gevolge
van prijsafspraken in de bouw. Eerst worden proefprocessen gestart en op basis
van de uitkomst daarvan stelt het kabinet een vervolglijn vast. In de brief
van 9 maart 2005 geeft het kabinet aan deze aanpak te blijven volgen.In de afgelopen twee jaar is volgens deze leden weinig
voortgang geboekt met de proefprocessen. Op grond van welke kennis en ervaringen
denkt het kabinet dat binnen afzienbare tijd de proefprocessen tot een (goed)
einde gebracht kunnen worden? Hoe groot acht het kabinet de kans om, bij een
negatieve evaluatie van deze proefprocessen, alsnog tot een schikking te komen?28Op welke wijze heeft het kabinet bij de beslissing
om af te zien van een schikking, laten meewegen hoe hoog de proceskosten zullen
zijn voor de gerechtelijke stappen die opdrachtgevers (in het bijzonder kleine
gemeenten) moeten nemen om de geleden schade via de rechterlijke weg te verhalen?29Is het kabinet van mening dat het treffen van een schikking
had bijgedragen aan een goede (betere) verhouding tussen overheidsopdrachtgevers
en Bouwend Nederland? Welk belang hecht het kabinet aan deze relatie?30Tijdens de hoorzitting in de Tweede Kamer d.d. 22 maart
2005 kwam naar voren, dat de overheidspartijen (Stichting Regres, IPO en Unie
van Waterschappen) het bedrag van € 50 miljoen aan de lage kant
vinden. In de brief van 9 maart jl. geeft het kabinet aan dat het lage
schikkingsbedrag één van de redenen was om af te zien van de
schikking. Kortom, geen van de overheidsopdrachtgevers was tevreden met het
bereikte bedrag. Is het kabinet van mening dat alle middelen zijn benut om
tot een voor de opdrachtgevers aanvaardbare hoogte van het schikkingsbedrag
te komen, maar dat meer dan €50 miljoen «er niet in zat»?31Namens de rijksoverheid zijn de ministers van VROM
en VW direct betrokken geweest bij de onderhandelingen met Bouwend Nederland.
Hoe (in)direct waren ook de ministers van EZ en Financiën hierbij betrokken? 32Het schikkingsbedrag (of dat nu € 50 miljoen
zou zijn of meer) zou op een bepaalde manier verdeeld moeten worden tussen
de betrokken overheden. Was hiervoor een vaste verdeelsleutel afgesproken
tussen de overheidsopdrachtgevers? Of was de onderlinge verdeling mede afhankelijk
van de hoogte van het uiteindelijke schikkingsbedrag?33Tijdens de hoorzitting d.d. 22 maart 2005 heeft
Bouwend Nederland aangegeven hoe tot het bedrag van € 50 miljoen
is gekomen. Hiervoor hebben het ministerie van VROM (ambtelijk niveau) en
Bouwend Nederland om de tafel gezeten. Het bedrag van € 50 miljoen
is ontstaan, door 1% te nemen van de totale omzet van de bedrijfstak. Deze
omzet is gesteld op circa 5 miljard euro. 1% hiervan levert het bedrag op
van € 50 miljoen.Kan meer gedetailleerd worden aangegeven hoe, en op
basis van welke uitgangspunten, deze berekeningen zijn gemaakt? Heeft het
kabinet (bij monde van haar vertegenwoordigers aan de onderhandelingstafel)
kanttekeningen geplaatst bij deze berekeningsmethode? Zo ja, welke kanttekeningen
waren dit en op welk moment in het onderhandelingsproces zijn deze opmerkingen
ingebracht? Zo neen, waarom is dit niet gebeurd?34De aanpak van de bouwfraude heeft gevolgen voor de
liquiditeit en solvabiliteit van bouwbedrijven (of de schade nu uiteindelijk
wordt verhaald via een schikking, dan wel via rechtszaken). Vragen overheidsopdrachtgevers
bij aanbestedingen nog steeds om inzicht in de financiële positie van
bouwbedrijven?35Hoe verklaart het kabinet zijn beslissing om eerst
deel te nemen aan overleg met Bouwend Nederland (met de inzet om tot een schikking
te komen), om vervolgens om principiële redenen af zien van zo'n schikking?
Als op principiële gronden niet ingestemd kan worden met een schikking,
zou overleg over een schikking toch nooit van start moeten zijn gegaan?36Hoeveel geld heeft de rijksoverheid tot op dit moment
besteed aan advocatenkosten in deze kwestie?37Wat is de visie van de landsadvocaat op het verloop
tot nu toe van de proefprocessen en op de beslissing van het kabinet om niet
in te stemmen met de schikking?38Welke consequenties heeft het gegeven dat niet tot
een schikking is gekomen, voor de afspraken die met de NMa zijn gemaakt over
kortingen op boetes?39Op welke wijze is becijferd dat totale potentiële
claims ongeveer € 150 miljoen bedragen? Is dit, zoals in de brief
van 9 maart jl. is aangegeven, op basis van de selectie van 1000 zaken
uit de schaduwboekhouding? Of speelt hierbij ook de 8,5% uit het rapport van
de Parlementaire Enquêtecommissie Bouwnijverheid een rol?40Hoeveel geld dient er uiteindelijk in totaal in de
«pot» van het PSIB-fonds te stromen? Wat is de verdeling tussen
de publieke en private financiële bijdrage aan het PSIB-programma, is
die 50%-50% of anders? Hoe verhoudt de € 15 miljoen
die Bouwend Nederland via de schikking aan dit programma zou bijdragen zich
tot de private bijdragen?Inbreng van de leden van de SP-fractie41De leden van de SP-fractie weten wat de ontbindende
voorwaarden van het akkoord zijn. Is er sprake van een voorlopig akkoord of
is het werkelijk definitief?42De leden van de SP begrijpen niet waarom is gekozen
voor een schikking van € 50 miljoen. Wat is de reden van deze beperking
en hoe valt dit bedrag te rijmen met de potentiële claim van € 150
miljoen (blijkende uit de brief van 9 maart jl.) en/of de potentiële
claim van € 360 miljoen volgens het ministerie van Economische Zaken
en de Parlementaire Enquêtecommissie Bouwnijverheid?43Kunt u een overzicht sturen van alle verschillende
regelingen met bijbehorende kortingen?44Bent u voorstander van het stellen van minimum standaarden
voor openbare aanbestedingen om paal en perk te stellen aan de frauduleuze
praktijken in de bouwwereld? Wat vindt u van harde sancties tegen bedrijven
die betrapt worden op omkoping, zoals zwarte lijsten met frauderende bouwbedrijven
en het subiet annuleren van contracten als van omkoping sprake is?45Wat vindt u van het feit dat slechts één
procent van de bedrijven opdraait voor de schikking en de boetes en dus een
grote groep de dans ontspringt? Bent u van mening dat er nog energie gestoken
moet worden om de overige 99% te onderzoeken en ook op te laten draaien voor
hun gedrag? Wat is uw reactie op het artikel in de Cobouw van 7 februari
jl.waarin wordt gesteld dat «spreken is zilver, zwijgen is goud»?
Past deze uitlating volgens u in het idee van snel «schoon schip»
maken? Hoe kan volgens u de schadelast evenwichtiger worden verdeeld over
de bedrijven?46Wat is uw reactie op het onderzoek van Transparency
International (TI) waaruit blijkt dat de bouwfraude overal en nog steeds plaats
vindt en de bouwwereld ongebruikelijk sterk vatbaar is voor corruptie? (bron:
Volkskrant 17 maart jl.) Vermoedt u dat dit ook nog steeds in Nederland
het geval is? Deelt u de mening van TI dat dit komt doordat bouwprojecten
weinig gestandaardiseerd zijn en met de hoeveelheid benodigde handtekeningen
en vergunningen de kat op het spek wordt gebonden? Welke oplossing ziet u
voor deze problemen?47Komen bedrijven die zich niet vrijwillig voor 1 mei
2004 bij de NMa hebben gemeld op een zwarte lijst te staan?48Is er volgens u een verband tussen het overtreden van
de Mededingingswet (waar inmiddels veel bedrijven voor veroordeeld zijn door
de NMa) en prijsopdrijving oftewel economisch geleden schade? 49Kan de Kamer de kabinetsreactie omtrent de klokkenluidersregeling
nog vòòr het Algemeen Overleg over de bouwfraude van 5 april
a.s. verwachten?Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie50Deze leden vragen u een concreet overzicht te bieden
van de tijdstippen waarop onderhandeld is met ondernemingen om tot een schadevergoeding
te komen en welke resultaten qua hoogte van het bedrag geambieerd werden.
Op welk moment hebben de overheidsorganen de selectie van zaken uitgevoerd
en op welk moment stond het schadebedrag van € 150 miljoen vast
voor de potentiële claims? Wanneer zijn welke bedragen als onderhandelingsinzet
gekozen? Welke redenen bestonden er om te kiezen voor deze schikkingsbedragen?51Wat bedoelt u met de opmerking: «in eerste aanleg
heeft de civiele rechter zich niet bevoegd geacht om over zijn bevoegdheid
te oordelen»? Houdt dit in dat de rechter onbevoegd was om zijn bevoegdheid
te beoordelen, wat volgens deze leden onbestaanbaar is, of houdt dit in dat
de rechter zich onbevoegd heeft verklaard kennis te nemen van de zaken?52Kunt u aangeven op welke gronden de Raad van Arbitrage
zich wél bevoegd heeft geacht om kennis te nemen van deze zaken? Vindt
u – gezien de constatering van de Parlementaire Enquêtecommissie
Bouwnijverheid dat de scheidsgerechten van de Raad van Arbitrage, althans
in de ogen van menige opdrachtgever, door hun samenstelling de schijn van
partijdigheid blijken te wekken (28 244, nrs 5–6, pag. 279) –
wenselijk dat de Raad van Arbitrage zich in dit soort zaken als forum opwerpt?Inbreng van de leden van de fractie van de ChristenUnie54Hoe hard zijn de potentiële claims van ongeveer € 150
miljoen?55In hoeverre bestaat er een relatie tussen de in het
vooruitzicht gestelde boetevermindering door NMa en het bod van Bouwend Nederland
van in totaal € 65 miljoen?56Hadden de onderhandelaars namens het rijk die zijn
betrokken bij het schikkingsvoorstel een duidelijk mandaat meegekregen? Zo
ja, kan dat nader worden onderbouwd?57Wat verstaat u onder een adequaat voorstel met betrekking
tot de hoogte van het bedrag en het risico dat overheidspartijen lopen?58Dat de bedrijven niet genoeg zouden willen betalen
is «niet het punt», stelt de Minister-President: «Wij denken
dat de gang naar de rechter de beste methode is om recht te doen aan datgene
wat we altijd tegen elkaar hebben gezegd: zorgen dat je je maximaal inzet
om de schade te verhalen.» Sluit het streven naar een maximale inzet
het instrument schikken eigenlijk niet uit? Hoe verhoudt het standpunt van
de Minister-President zich tot de opmerking in de brief dat schikken
alleen in overweging kan worden genomen indien sprake zou zijn van een adequaat
voorstel?59Op welke wijze zijn de andere betrokken overheden gekend
in de stappen die het kabinet heeft gezet, tot en met het besluit te kiezen
voor de juridische route?60Is de oprichting van een «goodwillfonds»
na het kabinetsbesluit van 4 maart jl. nog in beeld?61Hoe zwaar hebben, gelet op het kabinetsbesluit de «koninklijke
route» te gaan volgen, de belangen van het midden- en kleinbedrijf meegewogen?62Hoe groot acht het kabinet de kans dat de rechtsprocedure
uiteindelijk tot een groter bedrag dan € 65 miljoen zal leiden?63Valt niet te voorzien dat claimende partijen die relatief
geringe claimbedragen hebben (zoals provincies en waterschappen), zullen afhaken,
terwijl ze bij een schikking tenminste nog op een bedrag kunnen rekenen?AntwoordenVerloop van de procedures rond verhalen van schadeIn maart 2003 publiceert de Parlementaire Enquêtecommissie Bouwnijverheid
de zgn. Bos-schaduwboekhouding op internet. Vervolgens besluit het kabinet
om schade door prijs- of kartelafspraken te verhalen op betrokken aannemers.
In juli 2003 spreekt het kabinet hiervoor een algemene lijn af en wel in de
vorm van een fasegewijze aanpak. Op basis van de resultaten van enkele proefprocessen
zal het kabinet een besluit nemen over de resterende (geselecteerde) zaken.
De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd bij brief van 11 juli 2003
(Tweede Kamer 28 244, nr. 51).In september 2003 hebben de betrokken departementen ten behoeve van deze
proefprocessen vier zaken geselecteerd, die vervolgens in de loop van 2003
bij de rechter aanhangig zijn gemaakt. Omdat het in de ogen van de Landsadvocaat
om een onrechtmatige daad gaat en niet om een geschil rondom aanbesteden,
zijn deze vier zaken aanhangig gemaakt bij de civiele rechter en niet bij
de Raad van Arbitrage. De redenen om niet naar de Raad te stappen hebben dus
geen relatie met de in het kader van de bouwenquête genoemde schijn
van partijdigheid van de Raad. Het gaat hier om een juridische keuze. (vraag 52 deels)Ook andere overheden hebben dezelfde aanpak gevolgd als de rijksoverheid,
i.c. eerst proefprocessen en ook via de civiele rechter.Gedurende het verloop van procedures heeft er onder coördinatie van
VROM afstemming plaatsgevonden tussen de procederende departementen en ook
met de Stichting Regres, de Unie van Waterschappen en de procederende provincies.Pas in mei 2004 komt de rechtbank Den Haag tot een uitspraak over de zaak
van het Zuiveringschap Hollandse Eilanden en Waarden (tegenwoordig Hollandse
Delta) met betrekking tot zijn bevoegdheid. Die was namelijk aangevochten
door de gedagvaarde aannemers. De rechter oordeelt dat hij pas tot een oordeel
over zijn bevoegdheid mag komen nadat de Raad van Arbitrage over
zijn bevoegdheid heeft geoordeeld. Het gaat hier in de ogen van de rechter
om een zaak die eerst voorgelegd moet worden aan de Raad. Pas als de Raad
oordeelt niet bevoegd te zijn zal hij zich gaan buigen over zijn bevoegdheid.
Ook in een zaak van Rijkswaterstaat komt de rechtbank Groningen in september
2004 tot een vergelijkbaar vonnis. Tegen beide zaken is beroep ingesteld. (vraag 51)Intussen is de Raad van Arbitrage ook de vraag voorgelegd over de bevoegdheid,
nu op instigatie van de overheidsopdrachtgevers. De eerste uitspraak van de
Raad van Arbitrage is recent, 4 februari 2005, bekend geworden. De Raad
acht zich wel bevoegd op grond van zijn uitleg van het arbitraal beding dat
is opgenomen in een van toepassing verklaard aanbestedingsreglement (het UAR
EG 1991). (vraag 52 deels)Tot nu toe is in geen enkele zaak de inhoud aan bod gekomen.De proefprocessen verlopen dus tot nu toe zeer traag.Mandaat met betrekking tot schikkenIn oktober 2004 publiceert de NMa de wijze waarop de GWW-sector voor geconstateerde
overtredingen van de mededingingswet zal worden beboet. Daarin staat onder
andere dat de directeur-generaal van de NMa bij het vaststellen van de hoogte
van de boete rekening kan houden met de schadeloosstelling die bedrijven betaald
hebben. Dit is gebaseerd op de algemene boeterichtsnoeren van de NMa. In de
publicatie van oktober 2004 worden geen kortingpercentages genoemd. (vraag 15 deels) Dit is aanleiding voor Bouwend Nederland
om informeel bij diverse overheidsopdrachtgevers (Rijkswaterstaat, Stichting
Regres, UvW en de gemeente Amsterdam) te polsen of men interesse heeft in
een regeling van alle procedures die betrekking hebben op het verhalen van
schade. De eerste zeer informele en aftastende gesprekken vinden – met
ons goedvinden – eind december 2004 plaats. Namens de rijksoverheid
waren daarbij alle procederende departementen en het Centraal Orgaan opvang
asielzoekers (COA) betrokken en verder ook de Stichting Regres, de UvW, het
IPO, Prorail en de gemeente Amsterdam. In een latere fase sluiten zich hier
ook de gemeenten Rotterdam en Haarlemmermeer bij aan. Ook hierbij functioneert
VROM als coördinator. Gezien de relatie met de NMa-boetes wordt het ministerie
van EZ ambtelijk op de hoogte gehouden van de gang van zaken. Ook zijn er
contacten met de NMa. Vanuit de rijksoverheid worden de besprekingen met de
bouw getrokken door de departementen van VROM en V&W gezamenlijk vanuit
hun mandaat voor het verlenen van bouwopdrachten en de daaruit voortvloeiende
rechtshandelingen. In dit stadium gaat het slechts om verkennende gesprekken. (vragen 1, 15 deels en 26)Deze eerste besprekingen leveren het beeld op dat het de moeite waard
is om te trachten tot een collectieve regeling te komen. De bouwsector legt
een bepaald bedrag op tafel om tegemoet te komen aan door de overheid ervaren
nadelen van de kartelafspraken. De overheidsopdrachtgevers zien collectief
af van verdere verhaalsacties, ook op basis van nog niet openbare boekhoudingen
c.q. prijsafspraken, die betrekking hebben op de periode voor 1 januari
2003. De insteek van de rijksoverheid is vanaf het begin iets meer gericht
op het verbeteren c.q. normaliseren van de verhoudingen, dan bij de andere
overheden, waar de financiële tegemoetkoming veeleer de bovenhand voert.
Langdurige procedures zijn niet bevorderlijk voor goede verstandhoudingen
en kunnen ook remmend werken voor het werk van de Regieraad Bouw, een initiatief
van de rijksoverheid. (vraag 16)Op 24 januari 2005 komt de NMa met de uitgangspunten naar buiten
ten aanzien van de versnelde procedure voor de GWW-sector. Daarin is nader
ingegaan op de mogelijkheden om rekening te houden met betaalde schadevergoedingen.
Als bouwbedrijven en overheidsopdrachtgevers tot een collectieve regeling
komen, dan zal de NMa 10% van de betaalde schadevergoeding (financiële
tegemoetkoming) in mindering brengen op de boete in de versnelde procedure.
In de overwegingen stelt de NMa nadrukkelijk dat het komen tot een collectieve
regeling beschouwd wordt als een belangrijk onderdeel van het schoon schip
maken (Tweede Kamer 28 244, nr. 92).Gelijktijdig met deze publicatie van de NMa brengt de minister van EZ
mede namens zijn collega's van VROM en V&W een persbericht uit met als
kernboodschap dat de door de NMa geboden mogelijkheid deze drie ministers
aanspreekt. Daarbij wordt benadrukt dat dit voorstel aangegrepen moet worden
om een akkoord te bereiken om zo de verhoudingen te verbeteren. Als de bouwsector
een substantieel bedrag betaalt dan zijn deze bewindslieden bereid alle lopende
civiele procedures stop te zetten. (vragen 14, 31 en 56)Vanaf dat moment worden de onderhandelingen concreter en wordt toegewerkt
naar een bestuurlijk overleg waarin een principe-akkoord kan worden besproken.
Uiteindelijk vindt dit bestuurlijk overleg op 1 maart 2005 plaats. Tussentijds
vindt afstemming plaats met de procederende departementen en worden EZ en
de NMa op de hoogte gehouden. In het bestuurlijk overleg, waaraan de ministers
van VROM en V&W namens de rijksoverheid deelnamen, is met Bouwend Nederland
overeenstemming bereikt over een principe-akkoord. Hierbij is door alle partijen,
ook door Bouwend Nederland, een voorbehoud gemaakt van goedkeuring door de
verschillende besturen. Dit geldt ook voor de rijksoverheid. Expliciet is
gezegd dat het akkoord tijdens de ministerraad van 4 maart 2005 besproken
zou worden. Daarbij is ook gesteld dat de ministers van VROM en V&W positief
staan tegenover het akkoord. Alle betrokken overheden waren op de hoogte van
deze gang van zaken. (vragen 12, 13, 17, 27 (PvdA), 41
en 59)Waar Minister Brinkhorst tijdens debatten met de Tweede Kamer heeft aangedrongen
op een snelle oplossing, heeft hij met name de bouwbedrijven willen oproepen
te kiezen voor de versnelde sanctieprocedure van de NMa. Het kabinet streeft
ernaar dat bouwbedrijven (snel) schoon schip maken en dat de verhoudingen
met de bouwsector zich spoedig normaliseren. Compensatie van opdrachtgevers
in de vorm van een schikking kan ook deel uitmaken van dat proces. (vraag 4 deels)SchikkingsbedragZoals in elk onderhandelingstraject is gezocht naar dat resultaat dat
voor beide partijen aanvaardbaar is. Bij de afweging aan de kant van de overheidsopdrachtgevers
over de hoogte van een eventuele tegemoetkoming aan maatschappelijk geleden
schade is het totale bedrag aan claims een belangrijk referentiepunt geweest.
Alle betrokken overheidspartijen tezamen hebben in ruim duizend zaken de claims
opgeteld, die zij zelf maximaal haalbaar zagen. Dit leverde een beeld op van
een bedrag tussen de € 120 en € 150 miljoen. De onderbouwing
van deze bedragen is deels afgeleid van de bedragen die in de Bos-schaduwboekhouding
genoemd zijn en deels op basis van de door de enquêtecommissie berekende
8,8% schade voor 200 specifieke gevallen. De bandbreedte is het resultaat
van enig gevoel van relativering bij de verschillende overheden voor de beschikbare
gegevens bij het berekenen van de maximaal haalbare claim. (vragen 39 en 54)Op basis van deze gegevens hebben de overheden gezamenlijk, nog tijdens
de aftastende fase, een bedrag van € 100 miljoen genoemd. Op dat
moment was niet bekend welk kortingspercentage de NMa zou gaan hanteren en
ook waren het boetebedrag en de hoogte van de grondslag voor de NMa-boetes
volledig onbekend. Van de kant van Bouwend Nederland werd erg afhoudend gereageerd
op dit bedrag. (vragen 19 en 50 deels)In de verdere onderhandelingen – na 24 januari 2005 –
heeft zowel voor de overheid als voor Bouwend Nederland als belangrijk referentiepunt
de grondslag voor de boetes van de NMa een rol gespeeld en daarnaast ook de
kortingspercentages voor betaalde tegemoetkomingen. Verder werd door eenieder
het feit dat er een collectieve regeling diende te zijn voordat de NMa deze
korting zou willen geven als een belangrijke randvoorwaarde gezien.Uiteindelijk is een bedrag overeengekomen van € 50 miljoen,
bij elkaar te brengen door een bijdrage van 1% van de grondslag van de NMa-boetes,
te weten de aanbestedingsomzet voor het jaar 2001. Dit bedrag is het resultaat
van een intensief onderhandelingstraject waarin beide partijen noodgedwongen
concessies moeten doen. De overheidspartijen vinden het bedrag weliswaar aan
de lage kant maar nog net aanvaardbaar en Bouwend Nederland zegt dat het bedrag
het maximaal haalbare is. (vraag 30)Het bedrag is dus op 1% van deze omzet gesteld met een minimale –
gezamenlijke – opbrengst van € 50 miljoen. De verwachting
is dat de omzet van de vier bouwsectoren op ongeveer € 5 miljard
ligt. Op deze manier is het voor Bouwend Nederland mogelijk om ook andere
sectoren dan alleen de GWW-sector te betrekken bij een bijdrage aan het schikkingsbedrag.
Een vanaf het begin onderkend nadeel van deze opzet is dat het onzeker is
of wel een totaalbedrag van € 50 miljoen gehaald zou worden. Daar
komt nog bij dat Bouwend Nederland geen harde garantie wilde geven voor de
genoemde € 50 miljoen. In het principe-akkoord staat dan ook dat
pas wanneer € 50 miljoen wordt gehaald de overheid afziet van verder
procederen. (vragen 24 deels, 33, 42 en 50 deels)De boetevermindering door de NMa en het bod van Bouwend Nederland zijn
in zoverre met elkaar verbonden dat de NMa de bouwsector eenincentive heeft willen bieden om een bedrag te betalen aan overheidsopdrachtgevers
ter compensatie van financiële claims. De NMa heeft hierbij een boetevermindering
in het vooruitzicht gesteld van 10% van het betaalde compensatiebedrag met
een maximum van 10% van de boete. De vermindering zal steeds per individueel
bedrijf worden berekend aan de hand van de bijdrage van dat bedrijf aan het
totale compensatiebedrag. Bij een totaal compensatiebedrag van € 50
miljoen zou de boetevermindering bij de NMa op ongeveer € 5 miljoen
zijn uitgekomen. Daarnaast is nog van belang dat de NMa een aantal eerder
(in 2003) opgelegde boetes in de GWW-sector met 45% wil bijstellen. Ook deze
aanpassing is echter afhankelijk van overeenstemming over een collectieve
compensatieregeling (Tweede Kamer 28 244, nr. 89). (vragen 24 deels en 55)Als onderdeel van de schikking, maar bovenop het bedrag van € 50
miljoen, zal Bouwend Nederland een bijdrage van € 15 miljoen geven
aan het onderzoeksprogramma PSIB. De totale omvang van dit onderzoeksprogramma
bedraagt ruim € 40 miljoen. Er is een BSIK-subsidie verleend van € 15
miljoen. Het gelijke bedrag moet ingebracht worden door private partijen,
terwijl daarnaast nog circa € 13 miljoen wordt gezocht voor projecten buiten BSIK-verband. Met de bijdrage van Bouwend Nederland
zou een omvangrijk aandeel hierin zijn veiliggesteld. (vragen
20 en 40)In het bestuurlijk overleg tussen alle betrokken overheidspartijen en
Bouwend Nederland is een principe-akkoord bereikt over een voorstel waarin
beide elementen zitten: € 50 miljoen, te verdelen onder de opdrachtgevers
en € 15 miljoen als een bijdrage van de bouwsector voor PSIB. Wel
is nog aangedrongen op garantie van de bijdrage van € 50 miljoen
van de kant van Bouwend Nederland, maar deze kon op 1 maart niet gegeven
worden. (vraag 2)Het principe-akkoord kan in principe ingezien worden door uw Kamer. Het
gaat echter over een principe-akkoord. Dit houdt in dat over details nog gesproken
moet worden. Wanneer uw Kamer een andere opstelling van het kabinet zal vragen
dan geven wij de voorkeur eraan nu het principe-akkoord nog niet te openbaren.
De hoofdlijnen van het akkoord worden in onze ogen voldoende in de antwoorden
op de vragen van uw Kamer beschreven. (vraag 18)Voor de verdeling van het schikkingsbedrag tussen de verschillende overheden
is een sleutel afgesproken onafhankelijk van de hoogte van het uiteindelijke
bedrag. Deze verdeelsleutel wordt voor ongeveer 50% bepaald door de hoogte
van de (gemiddelde) claim en ook voor ongeveer 50% door de gemiddelde aanbestedingsomzet
van elk van de deelnemende partijen.Toen echter bleek dat het schikkingsbedrag niet meer dan € 50
miljoen zou bedragen hebben de andere overheden het Rijk verzocht met een
kleiner deel uit de opbrengst genoegen te nemen. Dit verzoek is gedaan ook
met oog op het feit dat PSIB door de andere overheden beschouwd wordt als
een programma van het Rijk. Met een kleinere opbrengst voor het Rijk hebben
we op 1 maart 2005 in beginsel ingestemd. Hierbij speelde wederom de
wens om schoon schip te maken een belangrijke rol. (vragen
3, 22 en 32)KabinetsbesluitAan schikkingen zijn onlosmakelijk principiële elementen verbonden.
De reeks van gebeurtenissen die uiteindelijk de aanloop hebben gevormd naar
de Parlementaire Enquête Bouwnijverheid heeft dit laten zien. In de
reactie op de bevindingen van de Enquêtecommissie Bouwnijverheid heeft
het kabinet aangegeven zich ook via het civiele spoor maximaal in te zetten
om de geleden schade op de bouwbedrijven te verhalen. Een algemene schikking
is toen expliciet van de hand gewezen. Het kabinet heeft voor deze opstelling
brede steun gehad in de Tweede Kamer.Om die reden is in dit verband gesproken over het voeren van procedures
als de «koninklijke weg». Dit laat onverlet dat de afweging om
deze weg tot het einde te bewandelen versus het treffen van een schikking
bij voortduring gecompliceerd is. Daarbij spelen verschillende elementen een
rol.In de eerste plaats is daar de wens om de geleden benadeling te verhalen
op degenen die illegaal hebben gehandeld en hen met hun fouten te confronteren.
De – ook maatschappelijke – genoegdoening is hierbij in het geding.
Dit klemt vanuit de overheid bezien te meer waar het hier gaat om grote maatschappelijke
benadeling en derving van algemene middelen. Los van het bedrag dat gemoeid
is met een eventuele schikking en los van alle andere afwegingen, pleit deze
wens vóór het voeren van juridische procedures. Mede omdat hierbij
sprake is van de objectieve vaststelling van de geleden schade door een onpartijdige
derde. Hierbij speelt tevens een rol, dat de overheid ook in fraudeprocedures
verwikkeld is in andere sectoren. Hoe de overheid zich opstelt
in de ene sector kan gevolgen hebben voor de afwikkeling van zaken in andere
sectoren.Daartegenover staat dat er tevens de wens is om «schoon schip»
te maken met de bouwsector. Hiermee is ook een beleidsmatig belang gediend.
Juridische procedures, zeker als deze lang voortslepen en kostbaar zijn, kunnen
dit in de weg staan.De kosten van de procedures nopen daarnaast ook tot een zelfstandige afweging.
Uit de brief van de minister van VROM van 9 maart jl. heeft u op kunnen
maken dat in totaal circa 1000 zaken zijn geselecteerd. Hiermee zullen –
voor alle partijen – aanzienlijke advocaat- en proceskosten gemoeid
zijn.En tot slot moet uiteraard ook een inschatting worden gemaakt van het
bedrag dat middels een schikking op de sector kan worden verhaald, versus
het bedrag dat mogelijk via de rechter kan worden verhaald.Alles overwegend is het kabinet van mening dat de voortzetting van de
proefprocessen conform de eerder afgesproken gedragslijn op dit moment de
voorkeur verdient. Mocht blijken dat de Tweede Kamer in deze afweging inmiddels
tot een andere conclusie komt, dan is het kabinet vanzelfsprekend bereid de
discussie hierover aan te gaan.Uiteraard staat het andere overheden dan de rijksoverheid vrij om van
deze lijn af te wijken. Het kabinet zou dit in dit stadium evenwel betreuren.
De geleden schade is immers in alle gevallen op de belastingbetaler afgewenteld.
Een gezamenlijke aanpak zou daarom in alle gevallen de voorkeur van het kabinet
genieten. (vragen 4 deels, 8, 9, 15, 21 deels, 28, 29,
35, 57 en 58)De belangen van het midden- en kleinbedrijf hebben niet op een specifieke
manier meegewogen bij het kabinetsbesluit over de schikking. De positie van
het midden- en kleinbedrijf wordt wel op een bijzondere manier meegewogen
in de sanctieprocedure van de NMa. (vraag 61)Koninklijke weg: rechtsproceduresDoor de verschillende overheden zijn tot nu toe 11 proefprocessen gestart
bij de civiele rechter. Als de Raad van Arbitrage bevoegd is, dan zullen de
overheden zeer waarschijnlijk gedwongen worden, ook reeds in de proeffase,
tot een relevant groter aantal proefprocedures. Waarschijnlijk ligt dit in
de orde van grootte van 50 tot 100.Vooral in de fase van de proefprocessen moet rekening gehouden worden
met een lange duur. Wanneer bij de civiele rechter en de Raad van Arbitrage
wordt geprocedeerd dan moet rekening gehouden worden met een doorlooptijd
van 4 tot 6 jaar, eventueel verlengd met 2 jaar wanneer in cassatie gegaan
wordt. (vragen 5 en 27 (VVD) deels)De lange duur van de processen kan een reden zijn voor overheden om af
te haken; zeker wanneer het geclaimde bedrag aan de lage kant is. In het traject
tot nu toe hebben in feite al enkele overheidspartijen zich teruggetrokken
of op het laatst besloten toch maar niet te gaan procederen. (vraag 63)Als blijkt dat de proefprocessen voor de overheden succesvol zijn verlopen
dan is een regeling op basis van de verwachte uitkomst van de overige zaken
een gebruikelijke gang van zaken. Als de proefprocessen een negatief resultaat
laten zien dan ligt het voor de hand dat de overheden de overige zaken intrekken
en zal er zeker geen sprake kunnen zijn van een schikking o.i.d. (vraag 27 (VVD) deels)Het merendeel van de kosten van de gerechtelijke procedures is verbonden
aan de proeffase. Dit is zeker het geval wanneer de overheden gedwongen worden
om het aantal proefprocedures fors uit te breiden. Voor alle overheden tezamen
wordt geschat dat de totale kosten (juridische kosten en apparaatskosten)
tussen € 7,5 en € 15 miljoen liggen. (vraag 23) Overigens heeft de rijksoverheid tot dusverre in totaal
bijna € 200 000,– met betrekking tot de vier gevoerde
proefprocessen betaald. (vragen 6 en 36)Of een groter bedrag dan € 65 miljoen toegewezen wordt via rechtsprocedures
is zeer lastig te beantwoorden. Eerlijkheidshalve moeten we erkennen dat uitgaande
van de thans bekende claims er een kans bestaat op een groter bedrag dan € 65
miljoen, maar uiteraard is er ook de kans op gehele of gedeeltelijke afwijzing
van de vorderingen. (vraag 62)Raad van Arbitrage voor de BouwEr zijn ook enkele vragen gesteld over de rol en de positie van de Raad
van Arbitrage voor de Bouw. Naar aanleiding van de Parlementaire Enquête
Bouwnijverheid zijn twee gescheiden acties uitgevoerd die beide betrekking
hebben op de Raad van Arbitrage.Met de komst van het ARW 2004 worden aanbestedingsgeschillen voorgelegd
aan de rechtbank in plaats van de Raad van Arbitrage. Voor zover bekend heeft
deze wijziging geen problemen qua rechtsgang of anderszins opgeleverd. Over
het algemeen gaat het bij aanbestedingsgeschillen om rechtsvragen. Bovendien
biedt het Wetboek van Rechtsvordering in art. 194 de mogelijkheid om getuige-deskundigen
in te schakelen. Overigens heeft deze wijziging geen betrekking op de zaken
waarover in het kader van de besproken regeling geprocedeerd wordt. (vraag 25)Daarnaast is door het departement van V&W een proces in gang gezet
om de structuur van de Raad van Arbitrage zo te wijzigen dat de samenstelling
evenwichtiger wordt. Voor de afronding van dit proces heeft de minister van
V&W een onafhankelijke adviseur ingeschakeld om bestuur en voorzitter
te selecteren. De kern van de nieuwe structuur behelst het opnemen van opdrachtgevers
in het bestuur van de Raad van Arbitrage en ook in het College van Arbiters. (vraag 52 deels)Omdat de Raad van Arbitrage zich bevoegd acht met betrekking tot de schadeclaims
zal de Raad zich ook uit gaan spreken over de hoogte van het te vergoeden
bedrag. (vraag 7)NMa-boetesDe NMa heeft in de afgelopen jaren (met name in 2003) een groot aantal
bouwbedrijven in verschillende sectoren beboet wegens kartelgedrag. In een
bijlage bij dit stuk vindt u een overzicht. Daarnaast is op dit moment de
afronding van de definitieve boetebeschikkingen in de versnelde procedure
naar aanleiding van het grote kartelonderzoek in de GWW-sector aan de orde.
Hierbij zijn ongeveer 340 ondernemingen betrokken. Eind april is de NMa voornemens
om de onderzoeken in de installatiebranche af te ronden. De NMa is voornemens
ook hierbij een versnelde sanctieprocedure toe te passen. De NMa streeft ernaar
om in april ook de eerste onderzoeken in de categorie «overige deelsectoren»
af te ronden en eind juni de onderzoeken in de woning- en utiliteitsbouw.
Op het moment dat de onderzoeken zijn afgerond, starten de (versnelde) sanctieprocedures.
Onderzoek en sanctieprocedure zijn gescheiden trajecten. (vraag 10)De NMa heeft in haar boetesystematiek rekening gehouden met de positie
van het midden- en kleinbedrijf. Ten eerste wordt de hoogte van de boete berekend
aan de hand van de (aanbestedings)omzet van het desbetreffende bedrijf. Op
deze manier wordt steeds rekening gehouden met de omvang en de draagkracht
van de bouwbedrijven. Ten tweede heeft de NMa bedrijven met een jaaromzet
van minder dan € 10 miljoen (MKB) een 15% lagere boete in het vooruitzicht
gesteld ten opzichte van bedrijven met een hogere omzet. Hiermee wordt voorkomen
dat een groot aantal kleinere bedrijven in financiële problemen komt
en om die reden niet kiest voor de versnelde procedure. Voor zover bedrijven
hebben aangegeven dat hun continuïteit in gevaar komt als gevolg van
de NMa-boete, gaat de NMa dit na en neemt zonodig passende maatregelen, zoals
een betalingsregeling. (vraag 11)De Kamer verzoekt om een overzicht van de verschillende regelingen met
bijbehorende kortingen. Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar
de brief van de NMa die de Minister van Economische Zaken op 4 februari
heeft doorgestuurd naar de Tweede Kamer (Tweede Kamer 28 244, nr. 89).
In deze brief wordt uiteengezet hoeveel bouwbedrijven in de GWW-sector een
boete kunnen verwachten van de NMa, wat de berekeningsgrondslag voor de bruto-boete
(bepaalde percentages van de aanbestedingsomzet in 2001) zal zijn en met welke
percentages de boete vervolgens verminderd wordt. Hierbij zijn onder meer
genoemd: clementie, kiezen voor de versnelde procedure (incl. een extra regeling
voor het MKB, zie ook het antwoord op vraag 11), het doorzenden van informatie
aan de Belastingdienst en compensatie van opdrachtgevers. (vraag 43)De NMa is inmiddels doorgegaan met de sanctieprocedure. Onlangs zijn boetes
vastgesteld in de versnelde procedure. De NMa zal daar zeer binnenkort mededelingen
over doen. Indien er op korte termijn toch een collectieve regeling met opdrachtgevers
komt, dan is de NMa bereid om haar eerdere toezegging om 10% van het bedrag
dat een onderneming bijdraagt aan de collectieve regeling in mindering te
brengen op de boete (met een maximum van 10% van die boete) alsnog gestand
te doen. De NMa zal dan nieuwe besluiten nemen waarin de boetevermindering
is verwerkt. (vraag 38)Het idee dat een grote groep bouwbedrijven de dans ontspringt is niet
juist. Zoals reeds is aangegeven heeft aanzienlijk meer dan de helft van de
Nederlandse bouwbedrijven (gemeten naar omzet) zich vrijwillig gemeld bij
de NMa naar aanleiding van de 1-mei-oproep (zie het antwoord op Schriftelijke
Kamervragen van de vaste commissie voor Economische Zaken over de brief van
de Minister van Economische Zaken d.d. 14 oktober 2004, Tweede Kamer
28 244, nr. 85). Daartoe behoren alle grote bouwbedrijven. Bedrijven
die zich vrijwillig hebben gemeld krijgen, onder voorwaarden, een reductie
van de boete. Naar aanleiding van die meldingen zijn in de onderzoeken van
de NMa in de GWW-sector nog eens circa 300 andere bedrijven in beeld gekomen.
Het is dus zeker niet zo dat zwijgen beter is dan spreken, integendeel. De
onderzoeken in de woning- en utiliteitsbouw, de installatiebranche en andere
sectoren zullen later door de NMa worden afgerond.Voor het overige geldt natuurlijk dat de NMa steeds moet kunnen bewijzen
dat een onderneming betrokken is bij een kartelafspraak. Een enkele aanwijzing
of vermelding is daarvoor onvoldoende. Indien de NMa in de toekomst nieuwe
informatie zal verkrijgen over bedrijven die nu nog niet bekend zijn bij de
NMa dan kan tegen die bedrijven alsnog ook een onderzoek worden gestart. (vraag 45)Het verband tussen een overtreding van de mededingingsregels en prijsopdrijving
zal steeds van geval tot geval bekeken moeten worden waarbij alle relevante
omstandigheden meegewogen dienen te worden. Prijsopdrijving vertaalt zich
niet altijd ondubbelzinnig in hogere winsten. Het prijseffect leidt tot maatschappelijke
doelmatigheidsverliezen die niet altijd in de resultatenrekening van een bedrijf
zijn terug te vinden. Daarbij hoeft het niet alleen te gaan om een afname
van de productie, maar ook om inefficiënt produceren en om onderlinge
betalingen buiten de boeken om. Deze inefficiënties komen uiteindelijk
als kosten in de officiële boekhoudingen terecht. Slechts de netto-kartelwinst,
de daadwerkelijke prijsopdrijving, zal leiden tot een waarneembaar hogere
winst. (vraag 48)SanctiesBij het eventueel opleggen van sancties door de overheidsopdrachtgevers
is de regel dat het Europese en nationaal aanbestedingsrecht kaderstellend
is. Dit houdt in dat er geen algemene zwarte lijst mag worden opgesteld maar
dat per aanbesteding beoordeeld moet worden of een sanctie zoals uitsluiten
is toegestaan. Bedrijven die zich niet vrijwillig gemeld hebben bij de NMa
voor 1 mei 2004 mogen niet per definitie uitgesloten worden. Er zal altijd
eerst een overtreding (van bijvoorbeeld de mededingingswet) geconstateerd
moeten worden. Dit kan bijvoorbeeld aan de hand van de lijst van bedrijven
die de NMa beboet. Deze lijst is op dit moment nog niet bekend. Op basis van
deze lijst moet de aanbestedende dienst nagaan of uitsluiting een adequaat
en proportioneel middel is. Daarbij kan ook rekening gehouden worden met de
omvang van het werk en met maatregelen die door het desbetreffende bedrijf
intussen zijn genomen. (vraag 47)Ook het stellen van minimum standaarden vooraf om paal en perk te stellen
aan frauduleuze praktijken moet geplaatst worden in een Europees kader. Om
dit beleid vorm te geven zijn in februari 2004 beleidsregels integriteit en
uitsluiting voor bouw, milieu en ict gepubliceerd, waar het Rijk zich aan
dient te houden. Een vragenlijst over integriteitsaspecten die vooraf door
inschrijvers ingevuld moet worden en het leveren van harde bewijzen voor eigen
verklaringen op het moment van gunning zijn daarmee normale praktijk geworden
bij aanbestedingen door de rijksoverheid. Als omkoping geconstateerd wordt
ook tijdens het contract dan is uitsluiting of annuleren van het contract
wel mogelijk. (vraag 44)Overige vragen:Kunt u uitleggen wat het verschil is tussen schikken bij
overtredingen van wetten en regels en het schikken bij het betalen van een
schadevergoeding? (vraag 21 deels)Bij wetsovertredingen kan het OM een zogenaamde transactie aanbieden,
waarbij de verdachte aan vervolging kan ontkomen door de voorgestelde sanctie,
veelal een boete, te accepteren. Ten onrechte wordt in plaats van het begrip
transactie nogal eens de term schikking gebezigd, die niet thuishoort in het
straf- of bestuursrecht. Met een schikking of beter gezegd een vaststellingsovereenkomst
wordt beoogd een civiel geschil tussen partijen te beëindigen in plaats
van het aan de civiele rechter voor te leggen.Vragen aanbestedende diensten bij aanbestedingen nog steeds
om inzicht in de financiële positie van bouwbedrijven? (vraag 34)Ja. Wat is de visie van de Landsadvocaat op het verloop tot
nu toe van de proefprocessen en op de beslissing van het kabinet om niet in
te stemmen met de schikking? (vraag 37)De Landsadvocaat is op aanvraag adviseur van de regering voor in het algemeen
juridische aangelegenheden. De Landsadvocaat adviseert niet in politieke aangelegenheden
en beleidskeuzes. Daarom is de eventuele visie van de Landsadvocaat op deze
beslissing van het kabinet niet van belang. Aan de Landsadvocaat is de kabinetsbeslissing
voor het niet schikken dan ook niet voorgelegd.Over het verloop van de proefprocedures heeft de Landsadvocaat de volgende
visie:In de proefprocessen is tot dusverre uitsluitend aan de orde geweest of
de civiele rechter dan wel de Raad van Arbitrage tot berechting bevoegd is.
Dat is op zichzelf niet verrassend, gezien de grote achterliggende belangen.
Eén van die belangen is dat aannemers verwachten dat zij zich in arbitrage
kunnen beroepen op een zeer korte termijn voor het aanhangig maken van de
vorderingen tot schadevergoeding, hetgeen in voorkomende gevallen tot een
extra verweer kan leiden ten opzichte van de civiele procedure. Hoewel het
debat over de bevoegdheidsvraag de nodige tijd heeft gevergd en onvermijdelijk
nog zal vergen, is van groot belang dat ondubbelzinnig wordt vastgesteld wie
tot het berechten van de geschillen bevoegd is, alvorens inhoudelijk wordt
voortgeprocedeerd. Aldus wordt zoveel mogelijk voorkomen dat achteraf nog
discussie plaatsvindt over de vraag of een inhoudelijk vonnis bevoegd is gewezen.Wat is uw reactie op het onderzoek van Transparency International
(TI) waaruit blijkt dat de bouwfraude overal en nog steeds plaats vindt en
de bouwwereld ongebruikelijk sterk vatbaar is voor corruptie? (bron: Volkskrant
17 maart jl.) Vermoedt u dat dit ook nog steeds in Nederland het geval
is? Deelt u de mening van TI dat dit komt doordat bouwprojecten weinig gestandaardiseerd
zijn en met de hoeveelheid benodigde handtekeningen en vergunningen de kat
op het spek wordt gebonden? Welke oplossing ziet u voor deze problemen? (vraag
46)Het onderzoek van Transparancy International geeft aan dat de bouwfraude
zich niet alleen in Nederland voordoet maar een wereldwijd voorkomend probleem
is. Van belang is om een onderscheid te maken tussen kartelafspraken bij aanbestedingen
enerzijds en corruptie en omkoping anderzijds. Het onderzoek van Transparancy
International richt zich met name op het laatste. Ook in Nederland heeft zich
in de afgelopen jaren een aantal gevallen van corruptie en omkoping voorgedaan.
Deze zaken zijn of worden via het strafrecht vervolgd. Ten aanzien van kartelafspraken
is de NMa de bevoegde instantie.Het kabinet hecht aan een goed functionerende bouwsector. De noodzakelijke
verandering moet primair van de sector zelf komen, maar er is ook een belangrijke
rol voor de overheid weggelegd. Zo wordt in het kader van de herziening van
de aanbestedingsregels een verplichting in het leven geroepen voor alle aanbestedende
diensten om de integriteit van potentiële opdrachtnemers in o.a. de bouw
te onderzoeken. Indien een potentiële opdrachtnemer niet-integer blijkt
te zijn, dient hij in beginsel uitgesloten te worden van de aanbestedingsprocedure.
Ook vanuit het Kennisnet Aanbesteden dat opgericht is met het oogmerk alle
overheidsopdrachtgevers te professionaliseren wordt aandacht geschonken aan
het aspect van integriteit. Ook het instellen van de Regieraad Bouw dient
het veranderingsproces op gang te brengen en te houden.Is de oprichting van een «goodwillfonds» na
het kabinetsbesluit van 4 maart jl. nog in beeld? (vraag 60)In het principe-akkoord tussen overheidsopdrachtgevers en Bouwend Nederland
is geen sprake van een «goodwillfonds» of iets dergelijks. Als
er tot betaling zou komen dan zou dit niet via een fonds gaan. Kan de Kamer de kabinetsreactie omtrent de klokkenluidersregeling
nog het voor Algemeen Overleg over de bouwfraude van 5 april a.s. verwachten?
(vraag 49)Ja. \ {bijl}Bijlage}De NMa heeft in april 2003 een boete opgelegd van in totaal EUR 1 232 000,-
(vier maal EUR 308 000,-) aan de volgende bedrijven: Koninklijke Wegenbouw
Stevin B.V., Ballast Nedam Infra Noord Oost, Gruno Wegenbouw B.V. en Koop
Tjuchem B.V. voor het maken van onderlinge afspraken rond een onderhandse
aanbesteding van de Groningse gemeente Scheemda.De NMa heeft in december 2003 aan 22 bouwbedrijven boetes opgelegd voor
overtredingen van het kartelverbod. Het ging hier om de volgende zaken:1. Negen bouwondernemingen wegens verboden aanbestedingsafspraken met
betrekking tot het onderhoud van wegen in de provincies Groningen, Friesland
en Drenthe. Het gaat in deze zaak om de volgende bedrijven: Ballast Nedam
Infra Noord Oost B.V. (EUR 240 000), Koop Tjuchem B.V. (EUR 677 000),
Oosterhof-Holman Infra B.V. (EUR 313 000), Reef Infra B.V. (EUR 429 000),
Wegenbouwmaatschappij J. Heijmans B.V. (EUR 289 000), Koninklijke Wegenbouw
Stevin B.V. (EUR 240 000), BAM NBM Wegenbouw Noordoost B.V. (EUR 585 000),
Vermeer Infrastructuur B.V. (EUR 327 000);2. In de zaak van de zogenoemde Noord Holland Acht of Schiphol Acht gaat
het om een voortdurend proces van verboden afspraken rond de aanbesteding
van vijftien grote infrastructurele projecten in de regio Haarlemmermeer/Schiphol.
Hiervoor zijn aan de volgende bedrijven boetes opgelegd: Ballast Nedam Infra
Noord West B.V. en Ballast Nedam Infra B.V. (EUR 14 548 000 gezamenlijk),
HBG Civiel B.V. en Hollandsche Wegenbouw Zanen B.V. (EUR 14 436 000
gezamenlijk), Vermeer Infrastructuur B.V. (EUR 11 248 000), Koninklijke
Wegenbouw Stevin B.V. (EUR 18 429 000), NBM Noord-West B.V. (EUR
12 190 000), Wegenbouwmaatschappij J. Heijmans B.V. (EUR 13 874 000),
Koop Tjuchem B.V. (EUR 6 283 000), Ooms Avenhorn B.V. (EUR 3 604 000);3. Bij de aanbesteding van atletiekbanen gaat het om een jarenlange verboden
marktverdelingsafspraak tussen de vijf belangrijkste ondernemingen op het
gebied van de aanleg, renovatie en onderhoud van kunststof atletiekbanen.
De afspraak had betrekking op atletiekbanen die in het hele land werden aangelegd
of onderhouden. Hiervoor zijn aan de volgende bedrijven boetes opgelegd: Groenewoud
Sport & Recreatie B.V. (EUR 450 000), Arcadis PlanRealisatie B.V.
(EUR 369 000), Van Gelder Cultuurtechniek B.V. (EUR 67 000), Ingenieursbureau
Oranjewoud B.V. (EUR 1 213 000), Aannemingsbedrijf Van Lee B.V en
Heijmans Sport en Groen B.V. (EUR 610 000 gezamenlijk);4. De NMa beboet een mededingingsbeperkende overeenkomst tussen Heijmans
Beton- en Waterbouw B.V. en Solétanche Bachy France S.A. met betrekking
tot de structurele uitwisseling van concurrentiegevoelige informatie over
en het uitsluiten van concurrentie bij de uitvoering van civiele betonwerken
met toepassing van bijzondere funderingstechnieken. Hiervoor zijn boetes opgelegd
aan Heijmans N.V. (EUR 50 000) en Solétanche Bachy France S.A.
(EUR 50 000). De NMa onderzocht de relatie tussen Heijmans en Solétanche
naar aanleiding van een klacht van de gemeente Amsterdam in het kader van
de aanbesteding van onderdelen van de Noord-Zuidmetrolijn;5. De recente aanbestedingsafspraak met betrekking tot de herprofilering
van de Mokerstraat en de Aambeeldstraat in Amsterdam-Noord betreft een relatief
klein project. Hiertegen is de NMa opgetreden omdat de verboden afspraken
werden gemaakt op het moment dat de parlementaire enquête vrijwel was
afgerond en de NMa ook al uitdrukkelijk had aangegeven op te treden tegen
verboden aanbestedingsregelingen in de bouw. In deze zaak zijn
aan de volgende bedrijven boetes opgelegd: Floris Aannemingsmaatschappij B.V.
(EUR 14 400), Zandrema B.V. (EUR 8 900), Aannemingsbedrijf AC de
Groot B.V. (EUR. 2 600).Daarnaast hebben een aantal ondernemingen en personen in 2003 boetes gekregen
wegens niet-meewerken aan de onderzoeken van de NMa. Het gaat hier meestal
om enkele duizenden euro's.De NMa heeft in juni 2004 aan 12 dakbedekkingsbedrijven boetes opgelegd
voor het maken van onderlinge afspraken rond vijf aanbestedingen in de dakbedekkingsbranche.
De opgelegde boetes variëren in hoogte van € 3 900 tot € 326 800
en bedragen in totaal € 1 056 600. Het betreft de volgende
ondernemingen:– Cazemier Dakbedekking Rotterdam B.V. (€ 3 900 i.v.m.
aanbesteding Vestia in 2003).– Consolidated Nederland B.V. (€ 4 200 i.v.m. aanbesteding
Vestia in 2003, € 232 000 i.v.m. aanbesteding AMC, € 39 000
i.v.m. aanbesteding door Gouda en € 23 000 i.v.m. aanbesteding
Emmtec, in totaal € 298 200).– Dakbedekkingsbedrijf Boko B.V. (€ 93 000 i.v.m.
aanbesteding AMC).– Erdo B.V. (€ 232 000 i.v.m. aanbesteding AMC, € 19 000
i.v.m. aanbesteding Gouda, € 70 000 i.v.m. aanbesteding Emmtec
en € 5 800 i.v.m. aanbesteding Philips, in totaal € 326 800).– Smid en Hollander Bouw B.V. (€ 32 000 i.v.m. aanbesteding
Emmtec).– Spuitco, Asfalt en Spuitwerk, Dakbedekking B.V. (€ 19 000
i.v.m. aanbesteding Gouda).– Strijland Dakbedekking B.V. (€ 93 000 i.v.m. aanbesteding
door AMC).– Swindak B.V. (€ 93 000 i.v.m. aanbesteding door
AMC).– Templefields 505 B.V. (voorheen handelend onder de naam Kimmenade)
(€ 23 000 i.v.m. aanbesteding Emmtec).– Texa Dakbedekkingen B.V. (€ 3 900 i.v.m. aanbesteding
Vestia in 2003).– Van Venrooy B.V. te Hoogeveen (€ 44 000 i.v.m.
aanbesteding Emmtec).– Witteveen Daktechniek Noord B.V. (€ 21 000 i.v.m.
aanbesteding Emmtec en € 5 800 i.v.m. aanbesteding Philips,
in totaal € 26 800).Overzicht lopende bezwaarzaken:– Scheemda (4 ondernemingen)– Heymans/Soletanche (2 ondernemingen)– Atletiekbanen (3 ondernemingen)– Asfalt zware wegenprojecten Noord-Nederland (9 ondernemingen)– Noord-Holland Acht (7 ondernemingen)– Dakdekkers (24 bezwaarschriften, aantal van dezelfde ondernemingen)Verder is nog in 6 niet-medewerking zaken bezwaar aangetekend.XNoot1Samenstelling: Leden: Duivesteijn (PvdA), Hofstra (VVD), Buijs (CDA),
Voorzitter, Schreijer-Pierik (CDA), Van Gent (GL), Geluk (VVD), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Depla (PvdA), Van Oerle-van der Horst (CDA), Van As (LPF), Van Bochove
(CDA), De Ruiter (SP), Duyvendak (GL), Huizinga-Heringa (CU), Koopmans (CDA),
Spies (CDA), Van Lith (CDA), van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Fierens (PvdA),
Ondervoorzitter, Timmer (PvdA), De Krom (VVD), Verdaas (PvdA), Kruijsen (PvdA),
Samsom (PvdA), Hermans (LPF), Veenendaal (VVD).Plv. leden: Crone (PvdA), Dezentjé Hamming (VVD), Mastwijk (CDA),
Ormel (CDA), Halsema (GL), Luchtenveld (VVD), Örgü (VVD), Dubbelboer
(PvdA), Hessels (CDA), Van den Brink (LPF), Ten Hoopen (CDA), Vergeer (SP),
Vos (GL), Van der Staaij (SGP), Vietsch (CDA), Sterk (CDA), Haverkamp (CDA),
Koser Kaya (D66), Gerkens (SP), Boelhouwer (PvdA), Verbeet (PvdA), Balemans
(VVD), Waalkens (PvdA), Van Heteren (PvdA), Dijsselbloem (PvdA), Varela (LPF),
Oplaat (VVD).XNoot1In de numerieke volgorde van de vragenlijst is de aanduiding 27 tweemaal
gebruikt. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28244-96.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl