Wet publieke gezondheid; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31316, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

14-01-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31316 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI ALGEMEEN1 Inleiding2 Internationale Gezondheidsregeling2.1 AchtergrondJuridische binding2.2 De verplichtingen van de IGRMeldingsplicht aan de WHO: van ziekte naar risicoEén contactpuntMinimale basiscapaciteitenPositie van de WHO – uitvaardigen van aanbevelingenPlaatsen van binnenkomstBijzondere gezondheidsmaatregelen voor vervoermiddelen,
containers en vervoersexploitantenGezondheidsdocumentenKosten3 Van Wet collectieve preventie volksgezondheid,
Infectieziektenwet en Quarantainewet naar Wet publieke gezondheid3.1 De huidige infectieziekteregelgevingWet collectieve preventie volksgezondheidInfectieziektenwetQuarantainewet3.2 Eén nieuwe wet met aangepaste verantwoordelijkheidsverdeling
tussen Rijk en gemeente3.3 Herziene indeling infectieziektenGroep AGroep B1 en groep B2Groep C3.4 MeldingsplichtenUitbreiding meldingsplicht voor artsenUitbreiding meldingsplicht van het hoofd van het laboratoriumRol RIVMDoorgifte van gegevens en privacybescherming.Seksueel overdraagbare infectieziektenBurgerservicenummerNader onderzoek door laboratorium3.5 Plaatsen van binnenkomstAan te wijzen plaatsen van binnenkomst in NederlandExtra voorzieningenniveau bij de plaatsen van binnenkomstMeldingsplichten bij de plaatsen van binnenkomstSamenspel tussen Rijk, gemeenten en (lucht)havenexploitanten
en vervoersexploitantenMaatregelen ten aanzien van personenMaatregelen ten aanzien van goederenRelatie met de Wet op de lijkbezorging en de Gezondheids-
en welzijnswet voor dierenRelatie met de Vervoersnoodwet en de HavennoodwetGezondheidsdocumentenEuropese context4 Centrale sturing bij infectieziektecrisis4.1 Nieuwe elementenTaak voor de burgemeesterTaak voor de minister van Volksgezondheid, Welzijn en
SportBestuurlijk afstemmingsoverlegInformeren van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties4.2 Relatie tot de Wet rampen en zware ongevallen
en de voorgenomen Wet veiligheidsregio’sRol van de voorzitter van de veiligheidsregio bij een
infectieziektecrisis5 Administratieve lastenMeldingslasten voor de artsMeldingslasten voor het laboratoriumOverzicht bestaande en te verwachten administratieve lasten6 Financiële gevolgenDrie nieuwe financiële arrangementen7 Toezicht en handhaving8 Digitale gegevensopslag bij de jeugdgezondheidszorgII ARTIKELSGEWIJSHOOFDSTUK I ALGEMENE BEPALINGENArtikel 1Publieke gezondheidszorgMedisch toezichtBesmetting en infectieGebouwGoedArtikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Eerste lidTweede lidArtikel 7Eerste lid, onder aEerste lid, onder bTweede lidDerde lidVierde en vijfde lidZesde lidArtikel 8Artikel 9Artikel 10Artikel 11Artikel 12Artikel 13Artikel 14Artikel 15Artikel 16Artikel 17Artikel 18Artikel 19Artikel 20Artikel 21Artikel 22Artikel 23Artikel 24Artikel 25Artikel 26Artikel 27Artikel 28Artikel 29Artikel 30Artikel 31Artikel 32Artikel 33Artikel 34Artikel 35Artikel 36Artikel 37Artikel 38Artikel 39 tot en met 46Artikel 47Artikelen 48 en 49Artikel 50Artikel 51Artikel 52Artikel 53Artikelen 54, 55 en 56Voorlichting aan reizigers en onderzoeken van reizigersOnderzoeken op besmetting, maatregelen ter voorkoming-
en ter bestrijding van besmettingArtikel 57Artikel 58Artikel 59Artikel 60Artikel 61Artikel 62Artikel 63Artikelen 64Artikel 65Artikelen 66, 67 en 68Artikel 69Artikelen 70, 71 en 72Artikel 73Artikel 75OndertekeningBIJLAGE IBIJLAGE IIAchtergrondgegevens per ziekteAnthrax (miltvuur)BofBotulismeBuiktyfusBrucelloseCholeraDifterieGele koortsHantavirusinfectieHepatitis AHepatitis BHepatitis CHumane infectie met Aviaire influenzaInvasieve Heamophilus influenzae infectie.Invasieve pneumokokkenziekteInvasieve groep A streptokokkeninfectieKinkhoestLegionelloseLeptospiroseListerioseMalariaMazelenMeningokokkenziekteMRSA infectieParatyfusPestPokkenPolioPsittacoseQ-koortsRabiesRubellaSARSShigelloseSTEC/enterohemorragische E. coli-infectieTetanusTrichinoseTuberculoseVirale hemorrhagische koortsWest-Nile virusinfectieZiekte van Creutzfeldt-Jakob
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31316Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 165 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 316Bepalingen over de zorg voor de publieke gezondheid (Wet publieke gezondheid)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGI ALGEMEEN1 InleidingDit voorstel van wet dient om de op 23 mei 2005 door de Wereldgezondheidsvergadering
van de Wereldgezondheidsorganisatie aangenomen Internationale Gezondheidsregeling
te implementeren (Trb. 2007, 34). De regeling vervangt de op 25 juli
1969 vastgestelde Internationale Gezondheidsregeling (Trb. 1970, 30). Deze
nieuwe internationale afspraken op het terrein van de infectieziektebestrijding
noodzaken tot aanpassing van de nationale infectieziekteregelgeving.De reden voor het tot stand brengen van de nieuwe Internationale Gezondheidsregeling
(hierna: IGR) is de dringende noodzaak voor internationale afspraken om mondiale
dreigingen van infectieziektecrises het hoofd te kunnen bieden. De reikwijdte
van de IGR is aanzienlijk verruimd. Zo omvat zij veel meer ziekten, roept
zij meer informatieverplichtingen in het leven voor de partijen bij deze regeling
en kent zij meer bevoegdheden aan de Wereld Gezondheidsorganisatie (hierna:
WHO) toe. Hierop wordt in hoofdstuk 2 ingegaan.De implementatie van de IGR maakt dat de infectieziekteregelgeving, die
nu is verspreid over drie wetten: de Wet collectieve preventie volksgezondheid,
de Infectieziektenwet en de Quarantainewet, grondig dient te worden herzien.
Die herziening zou ook los van de implementatieplicht dringend zijn gewenst.
De versnippering van de infectieziekteregelgeving en de deels achterhaalde
inhoud ervan, staan een adequate bestrijding van een infectieziektecrisis
in de weg. Een goede operationele uitvoering van de infectieziektebestrijding
in tijden van crisis staat of valt met duidelijke afspraken over verantwoordelijkheden
en bevoegdheden. Het bieden van die duidelijkheid is dringend nodig. Aangezien
dat naadloos past in de nationale uitwerking van de verplichtingen van de
IGR, is de implementatie van de IGR de overkoepelende aanleiding voor dit
voorstel van wet.De volgende aanpassingen dienen te worden aangebracht. Er is noodzaak
tot wijziging van zowel de organisatie van de infectieziektebestrijding als
van de verplichtingen en bevoegdheden die met de uitvoering hiervan gepaard
gaan. De gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de infectieziektebestrijding
blijft onaangetast, maar het is wel noodzakelijk om tot meer centrale
aansturing te komen. Verder dient de meldingssystematiek te worden veranderd,
met inbegrip van de rol voor een nationaal coördinatiepunt, en dienen
er meer bevoegdheden tot optreden te worden geschapen, vooral bij de plaatsen
van binnenkomst. Op dit alles wordt in hoofdstuk 3 ingegaan. Daarbij wordt
eerst de huidige regelgeving kort behandeld om daarna in te gaan op de diverse
aan te passen onderwerpen van de infectieziektebestrijding.Om te komen tot een toegankelijk en overzichtelijk geheel van regels is
ervoor gekozen om alle bepalingen op het niveau van een formele wet terzake
van de infectieziekteregelgeving bijeen te zetten in één wet
in plaats van de versnippering ervan over drie of twee wetten voort te zetten.
De noodzakelijke samenhang tussen de organisatie van de infectieziektebestrijding
en de daarmee gepaard gaande verplichtingen en bevoegdheden voor de infectieziektebestrijding
wordt in de huidige regelgeving onvoldoende tot uiting gebracht. De voorgestelde
Wet publieke gezondheid biedt deze samenhang wel. Met deze nieuwe wet op het
terrein van de publieke gezondheidszorg kunnen de Wet collectieve preventie
volksgezondheid, de Infectieziektenwet en de Quarantainewet worden ingetrokken.De mondiale dreigingen van infectieziektecrises, zoals het SARS-virus
en de vogelgriep, die hebben geleid tot de totstandkoming van de IGR, hebben
in diverse landen, waaronder Nederland, al geleid tot diverse ontwikkelingen
om tot meer centrale sturing bij een dergelijke crisis te komen. Deze in de
praktijk al gehanteerde instrumenten worden in hoofdstuk 4 in relatie gebracht
met hetgeen dit voorstel aan nieuwe sturingselementen beoogt aan te brengen
in de regelgeving. Ook wordt in dat hoofdstuk ingegaan op de relatie met de
openbare orde en de Wet rampen en zware ongevallen alsook de voorgenomen Wet
veiligheidsregio’s.In de hoofdstukken 5, 6 en 7 wordt respectievelijk op de met dit voorstel
verbonden administratieve lasten, financiële gevolgen en de handhaving
ingegaan. De bij deze toelichting gevoegde bijlagen bieden enerzijds inzicht
over waar in dit voorstel bepalingen uit de IGR zijn verwerkt (Bijlage I met
transponeringstabel) en anderzijds een overzicht, met onderbouwing, van de
nieuwe indeling van infectieziekten zoals die wordt gehanteerd in dit voorstel
(Bijlage II).De Infectieziektebestrijding is één van de onderwerpen van
de publieke gezondheidszorg. De overige onderwerpen van de publieke gezondheidszorg,
zoals opgenomen in de Wet collectieve preventie volksgezondheid, zijn inhoudelijk
ongewijzigd overgenomen. Er wordt met dit voorstel één nieuw
element toegevoegd aan de gemeentelijke taak voor de jeugdgezondheidszorg
en dat betreft de verplichte digitale gegevensopslag. Hierop wordt in hoofdstuk
8 ingegaan.2 Internationale Gezondheidsregeling2.1 AchtergrondDe op 23 mei 2005 door de Wereldgezondheidsvergadering van de WHO
vastgestelde IGR vervangt de IGR van 25 juli 1969. Laatstgenoemde regeling
was al geruime tijd aan herziening toe. Sinds 1969 is het internationale reizigers-
en vrachtverkeer immers fors toegenomen. Mensen, dieren en dierlijke producten
gaan in hoog tempo de wereld over. Hierdoor kunnen (nieuwe) gevaarlijke infectieziekten
zich snel verspreiden. De recente ervaringen met het SARS-virus in Azië
en Canada vormen hiervan een bewijs. Ook dierziekten zoals de vogelgriep vormen
een actuele bijzondere dreiging. Hierbij bestaat het risico dat door mutatie
een nieuw en voor mensen gevaarlijk griepvirus ontstaat. Daarnaast is er de
onverminderde dreiging van het moedwillig inzetten van micro-organismen voor
terroristische doeleinden. Als een ernstige infectieziekte zich daadwerkelijk
manifesteert, zal dat zorgen voor grote en acute maatschappelijke onrust,
mogelijk zelfs op mondiaal niveau. Deze ontwikkelingen, en dan vooral het
SARS-virus en de dreigende grieppandemie, hebben het proces om te komen tot
een nieuwe IGR een flinke impuls gegeven.Juridische bindingNederland heeft als lid van de Wereldgezondheidsvergadering op 23 mei
2005 ingestemd met de IGR. De IGR is een regeling op grond van de artikelen
2, onderdeel k, 21, onderdeel a, en 22 van het Statuut van de Wereldgezondheidsorganisatie
(Trb. 1952, 7). Voor de binding voor Nederland van de IGR is geen goedkeuring
van de Staten-Generaal vereist, omdat het hier om een uitvoeringsregeling
van een eerder gesloten verdrag gaat. In overeenstemming met artikel 22 aan
dit Statuut en artikel 65 van de IGR heeft de WHO op 15 juni 2005 de
aangenomen IGR bekendgemaakt. Op grond van artikel 22 van het Statuut in samenhang
met artikel 59, tweede lid, van de IGR treedt de IGR daarmee in werking na
het verstrijken van 24 maanden vanaf deze datum van bekendmaking. Dat moment
is op 15 juni 2007 gepasseerd. De leden zijn vanaf deze datum gebonden
de IGR uit te voeren, tenzij een lid binnen deze periode van 24 maanden de
IGR verwerpt of ten aanzien daarvan een voorbehoud maakt. Nederland heeft
daarvan geen gebruik gemaakt. Op grond van artikel 59, derde lid, van de IGR
kan een lidstaat een jaar extra gebruiken om de nationale wettelijke aanpassingen
in overeenstemming te brengen met de IGR. Nederland heeft van deze mogelijkheid
wel gebruik gemaakt. De IGR noodzaakt tot een grondige herziening van het
huidige systeem van infectieregelgeving en het extra jaar is nodig voor een
zorgvuldig proces. De Nederlandse regelgeving dient daarmee per 15 juni
2008 in overeenstemming met de IGR te zijn gebracht.2.2 De verplichtingen van de IGRDe nieuwe IGR beoogt «het voorkomen van, beschermen tegen, beheersen
van en het voorzien in maatregelen op het gebied van de volksgezondheid naar
aanleiding van de internationale verspreiding van ziekte op een wijze die
toegesneden is op en beperkt is tot volksgezondheidsrisico’s, en die
onnodige belemmering van het internationale verkeer en de internationale handel
vermijden» (artikel 2 IGR). Hoewel, naar de letter bezien, dit ook ziekten
omvat die een andere bron hebben dan van infectueuze aard, zoals van chemische
of nucleaire aard, is de IGR toch primair gericht op het tegengaan van de
internationale verspreiding van infectieziekten. Het doel van de nieuwe IGR
is daarmee niet fundamenteel gewijzigd ten opzichte van de oude IGR. De reikwijdte
van de regeling en de mate waarin er waarborgen zijn opgenomen om dit doel
te behalen, zijn echter wel fundamenteel gewijzigd.Hieronder wordt in deze paragraaf kort ingegaan op de bepalingen uit de
IGR die leiden tot de in dit voorstel opgenomen wijzigingen van de infectieziekteregelgeving.Meldingsplicht aan de WHO: van ziekte naar risicoDe nieuwe IGR ziet in tegenstelling tot de regeling uit 1969 niet meer
op een limitatief aantal omschreven ziekten (de regeling uit 1969 ziet enkel
op cholera, gele koorts en pest). Het gaat in de nieuwe IGR om allerlei gebeurtenissen
die een ernstig internationaal volksgezondheidsrisico kunnen vormen. Strikt
genomen kan het dus ook gaan om chemische en nucleaire gebeurtenissen die
deze risico’s met zich meebrengen. Voor deze gebeurtenissen gelden al
internationale afspraken binnen de desbetreffende domeinen. Omdat op voorhand
niet altijd duidelijk is of er sprake is van een infectieziekte of niet, is
er in de IGR een ruime definitie gehanteerd. Op deze manier is beoogd alle
potentiële internationale volksgezondheidsdreigingen in elk geval internationaal
gemeld te krijgen. De IGR vormt geen vervanging van deze bestaande
internationale afspraken maar een aanvulling daarop.Ieder ziektegeval van pokken, polio, SARS en «humane influenza veroorzaakt
door een nieuw subtype» dient direct te worden gemeld aan de WHO. Bij
andere ziekten moet eerst een inschatting gemaakt worden of er een sprake
is van «een acuut gevaar voor de volksgezondheid met een internationale
impact». Welke situaties dat precies zijn, dient te worden beoordeeld
aan de hand van een beslisboom. Deze is in bijlage 2 van de IGR omschreven.
Daarbij moet worden afgewogen of het incident a) ernstig, ongewoon of onverwacht
is, dan wel b) ongewoon of onverwacht is en een significant risico in zich
draagt op internationale verspreiding, dan wel c) een beperking van internationaal
verkeer of handel met zich mee kan brengen. De ervaring uit 2003 van de SARS-epidemie
heeft geleerd dat de meldingsplicht niet dient te worden beperkt tot bekende
ziekten. Ook een ernstig ziektebeeld van infectueuze aard waarvoor eerst geen
verklaring gevonden kan worden, dient onder de internationale meldingsplicht
te vallen.Eén contactpuntDat de WHO geïnformeerd dient te worden, is niet nieuw. Wel nieuw
is dat de partijen hiervoor één meldingspunt, een «nationaal
coördinatiepunt», dienen aan te wijzen dat namens de nationale
autoriteit de communicatie van- en naar de WHO verzorgt (artikel 4 IGR). De
open norm die nu vervat is in de internationale meldingsplicht en die noodzaakt
tot een deskundige afweging van het risico, was een van de redenen om te verplichten één
nationaal coördinatiepunt in te stellen. Aldus wordt bewerkstelligd dat
niet alleen de melding maar ook de afweging plaats vindt op centraal niveau
en wordt het risico op een verkeerde inschatting van de risico’s kleiner.Minimale basiscapaciteitenDe lidstaten dienen te zorgen voor een minimale basiscapaciteit waarmee
een adequate infectieziektebestrijding kan worden gegarandeerd (artikelen
5 en 13, bijlage 1, onderdeel A, IGR). Deze minimumeisen zijn van toepassing
op de gehele keten van de infectieziektebestrijding en zijn functioneel omschreven.
Het houdt kort gesteld in dat een land in staat moet zijn om gebeurtenissen
met een ernstig volksgezondheidsrisico snel te ontdekken, goed te beoordelen
en tot slot door te melden aan de WHO. Speciale aandacht krijgen de zogenaamde «plaatsen
van binnenkomst», waarop hieronder nader wordt ingegaan.Aan deze basisvereisten dienen de lidstaten zo spoedig mogelijk te voldoen,
zo stelt de IGR. Niettemin hebben zij tot uiterlijk 15 juni 2012 om hieraan
werkelijk te voldoen. Zij dienen vóór 15 juni 2009 te onderzoeken
of de bestaande nationale structuren en middelen voldoen aan de bedoelde minimumvereisten
(bijlage I, onder A, onderdeel 2, IGR). Indien uit dat onderzoek zou blijken
dat hier niet (in voldoende mate) aan wordt voldaan, heeft de desbetreffende
lidstaat dus nog uiterlijk tot 15 juni 2012 voor het treffen van maatregelen
om dit te bereiken.Positie van de WHO – uitvaardigen van aanbevelingenDe positie van de WHO als internationale autoriteit op het gebied van
internationale gezondheidsdreigingen komt in de nieuwe regeling sterker naar
voren. In de eerste plaats bepaalt de WHO, met het vastleggen van vereiste
minimumcapaciteiten, als het ware de internationale kwaliteitsnorm voor de
infectieziektebestrijding.In de tweede plaats zijn er verschillende bepalingen opgenomen die moeten
garanderen dat de WHO snel op de hoogte is van een dreiging of uitbraak van
een ernstige infectieziekte. Dit blijkt onder andere uit de verplichting tot
het aanwijzen van één nationaal coördinatiepunt en de verplichting
om urgente gebeurtenissen direct te melden aan de WHO. In de derde plaats heeft de WHO in de nieuwe regeling ook de mogelijkheid
om aanbevelingen te doen aangaande de infectieziektebestrijding, inclusief
de voorbereiding. Deze kunnen een tijdelijk of een meer permanent karakter
hebben, afhankelijk van de situatie. Tijdelijke aanbevelingen worden uitgevaardigd
als er zich een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid van internationaal
belang voordoet (artikel 15 IGR). Permanente aanbevelingen kunnen ook in andere
situaties worden uitgevaardigd en zullen een meer stelselmatig karakter hebben
(artikel 16 IGR). Aanbevelingen kunnen betrekking hebben op personen. Daarbij
kan onder meer worden gedacht aan het vereisen van medische onderzoeken bij
vertrek of binnenkomst, het vereisen van (een bewijs van) inenting of profylaxe,
het toepassen van quarantainemaatregelen bij mogelijk besmette personen, het
isoleren en behandelen van besmette personen en het opleggen van beperkingen
aan personen uit getroffen gebieden. Aanbevelingen kunnen ook betrekking hebben
op goederen, containers en vervoermiddelen. Daarbij kan onder meer worden
gedacht aan het uitvoeren van inspecties, het toepassen van ontsmettingsmaatregelen,
het isoleren en het vernietigen van besmette goederen. Het blijven overigens
aanbevelingen, met andere woorden: de lidstaat hoeft deze niet op te volgen.
Niettemin zal er zeker sprake zijn van grote internationale politieke druk
om dit wel te doen.Overigens sluit deze formeel nieuwe positie van de WHO, zoals neergelegd
in de IGR, aan bij de al bestaande praktijk. Dit is vooral gebleken uit het
optreden van de WHO bij uitbraken van SARS en vogelgriep. Staten accepteerden
deze sterkere rol van de WHO over het algemeen goed en in veel landen was
er grote waardering voor het optreden van de WHO.Plaatsen van binnenkomstDe IGR eist dat lidstaten plaatsen aanwijzen waar het risico op import
van besmettelijke ziekten vanuit het buitenland dusdanig groot is dat hier
specifieke eisen voor moeten worden gesteld vanuit het oogpunt van het voorkómen
en bestrijden van infectieziekten. Wat betreft deze specifieke eisen gaat
het onder meer om het hebben van bepaalde sanitaire voorzieningen, medische
faciliteiten, beschikbaar gekwalificeerd personeel om toezicht te houden op
vervoermiddelen, opdat daar aanwezige ziektebronnen kunnen worden geconstateerd
en vernietigd, en voorzieningen voor het onderzoeken van een persoon die mogelijk
besmet is (artikel 20, bijlage 1, onderdeel B, IGR).De IGR vereist verder dat een lidstaat ervoor zorgt dat de aangewezen
plaatsen van binnenkomst vrij worden gehouden van besmettingsbronnen, alsook
dat goederen, lijken en vervoermiddelen die komen uit of gaan naar gebieden
waarvoor de WHO specifieke maatregelen heeft aanbevolen, worden gecontroleerd
opdat zij vrij zijn van besmettingsbronnen (artikel 22 IGR). In de IGR van
1969 zijn vergelijkbare bepalingen opgenomen. Deze zijn echter gericht op
het bestrijden van cholera, gele koorts en pest.Bijzondere gezondheidsmaatregelen voor vervoermiddelen,
containers en vervoersexploitantenDe lidstaten dienen ervoor te zorgen dat vervoersexploitanten voldoen
aan de door de WHO aanbevolen gezondheidsmaatregelen, dat vervoersexploitanten
de reizigers op de hoogte stellen van de door de WHO aanbevolen en door de
lidstaat aangenomen maatregelen, en dat vervoersexploitanten hun vervoermiddelen
vrij houden van besmettingsbronnen (artikel 24, bijlagen 4 en 5 IGR). Vervoersexploitanten
zijn natuurlijke of rechtspersonen die verantwoordelijk zijn voor een schip
of luchtvaartuig dat een internationale reis maakt en waarbij gebruik wordt
gemaakt van een aangewezen plaats van binnenkomst.De lidstaten dienen ervoor te zorgen dat vervoersexploitanten die gebruik maken van containers, deze containers vrij houden van besmettingsbronnen.
Datzelfde geldt voor de laadzones voor de containers (artikel 34 IGR).GezondheidsdocumentenVanwege het voorkómen van infectieziekten kunnen lidstaten bepaalde
vaccinaties of het gebruik van profylaxe verplicht stellen voor reizigers
die deze landen willen binnenkomen. Hiervoor zijn in de IGR bepalingen gesteld.
Zo dient de inenting van personen of de toediening van profylaxe aan personen
ter verkrijging van een internationaal geldig certificaat te voldoen aan bepaalde
voorschriften (artikel 36, bijlagen 6 en 7 IGR). De lidstaten dienen centra
aan te wijzen die inentingen tegen gele koorts aanbieden opdat de kwaliteit
en veiligheid van de gebruikte procedures en materialen worden gewaarborgd.Certificaten van sanitaire controle van schepen en certificaten tot vrijstelling
van sanitaire controle van schepen dienen op verzoek door de lidstaten te
worden afgegeven indien het schip vrij is van besmetting. De certificaten
dienen te worden opgesteld conform een model (artikel 39, bijlage 3 IGR).
De lidstaat dient aan de WHO mee te delen welke havens bevoegd zijn om deze
certificaten af te geven (artikel 20 IGR).De IGR maakt het mogelijk om van gezagvoerders van schepen en luchtvaartuigen
die een internationale reis maken te verlangen dat zij de maritieme gezondheidsverklaring
respectievelijk het gezondheidsgedeelte van de algemene verklaring voor luchtvaartuigen
overleggen. Het gaat hier om het verstrekken van bepaalde gegevens over de
gezondheidstoestand van zich de aan boord bevindende passagiers. Het is aan
lidstaten om te besluiten hoe om te gaan met deze verklaringen. Er zijn drie
mogelijkheden. Een lidstaat kan besluiten deze verklaringen standaard te laten
overleggen door gezagvoerders. Een lidstaat kan besluiten om de verklaringen
alleen te verlangen indien daar aanleiding toe is. Bijvoorbeeld bij verkeer
uit (bewezen) risicogebieden, waarbij de verklaring ook kan dienen als een
hulpmiddel voor de gezagvoerder om specifieke risico’s te bepalen. Tot
slot kan een lidstaat ook besluiten om geheel af te zien van het overleggen
van de verklaringen.KostenDe kosten van quarantainemaatregelen, medisch onderzoek of vereisten van
inenting of profylaxe, ten aanzien van personen die een internationale reis
maken en die geen tijdelijk of permanent verblijf wensen, dienen niet in rekening
te worden gebracht aan deze personen. Dat geldt ook voor maatregelen die op
de bagage van deze personen worden toegepast. Indien deze maatregelen worden
getroffen ten aanzien van werknemers van vervoersexploitanten mogen deze kosten
wel aan de vervoersexploitant in rekening worden gebracht (artikel 40 IGR).3 Van Wet collectieve preventie volksgezondheid,
Infectieziektenwet en Quarantainewet naar Wet publieke gezondheid3.1 De huidige infectieziekteregelgevingDe huidige taken en bevoegdheden voor de infectieziektebestrijding zijn
verdeeld over drie wetten: de Wet collectieve preventie volksgezondheid, de
Infectieziektenwet en de Quarantainewet. Deze wetten hebben alle drie een
verschillende invalshoek en zijn van verschillende datum.Wet collectieve preventie volksgezondheidDe Wet collectieve preventie volksgezondheid is een organisatiewet op
het terrein van de publieke gezondheidszorg. De wet kent op dit terrein medebewindstaken
toe aan gemeenten. Dat geldt ook voor het onderdeel van de publieke
gezondheidszorg dat betrekking heeft op de infectieziektebestrijding. Ten
aanzien van de publieke gezondheidszorg is er voor het Rijk (de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport) in deze wet slechts een ondersteunende
taak neergelegd. De Wet collectieve preventie volksgezondheid kent wel een
aanwijzingsbevoegdheid voor de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
richting het college van burgemeester en wethouders. Hiervan kan de minister
gebruik maken op het moment dat het college inadequaat optreedt bij de bestrijding
van een ernstige epidemie, terwijl er ernstig gevaar voor de volksgezondheid
dreigt en bovenregionale verspreiding te verwachten is. De Wet collectieve
preventie volksgezondheid gaat dus vooral uit van een lokale verantwoordelijkheid
en maakt ook voor de infectieziektebestrijding geen onderscheid tussen een
normale situatie en een (dreigende) crisissituatie. Alleen bij taakverwaarlozing
door het college kan het Rijk ingrijpen.De Wet collectieve preventie volksgezondheid kent voor de infectieziektebestrijding
alleen aan het college van burgemeester en wethouders een algemene taak toe.
De burgemeester is geen taak toegekend. Op grond van de Infectieziektenwet
heeft de burgemeester evenmin een taak. Wel kent de Infectieziektenwet de
burgemeester bevoegdheden toe. Op grond van de Quarantainewet heeft de burgemeester
naast bevoegdheden wel een taak als «gezondheidsautoriteit». Hoewel
dit niet als zodanig is geformuleerd in de Wet collectieve preventie volksgezondheid,
mag hieruit worden geconcludeerd dat wel is beoogd dat de burgemeester een
taak heeft bij de infectieziektebestrijding in brede zin, indien inzet van
dwingende maatregelen vereist kan zijn.InfectieziektenwetDe in 1999 in werking getreden Infectieziektenwet (Stb. 1998, 394) heeft
betrekking op een limitatief omschreven aantal infectieziekten. Ter bestrijding
daarvan kent de wet bevoegdheden toe aan de burgemeester. Daarnaast bevat
de wet terzake van deze infectieziekten informatieverplichtingen voor artsen
aan de gemeentelijke gezondheidsdiensten. Nieuwe infectieziekten of ziektebeelden
kunnen via een in de wet omschreven procedure snel onder de werking van de
wet worden gebracht. Dat kan bij ministeriële regeling waarna binnen
acht weken na vaststelling van de regeling een voorstel van wet dient te worden
ingediend bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Van deze procedure is overigens
slechts eenmaal gebruik gemaakt ten tijde van de recente SARS-crisis. Deze
ziekte is per 1 april 2003 in de groep A gebracht (Stcrt 2003, 64). De
Infectieziektenwet is niet bedoeld als een algemeen bestuurlijk kader waarbinnen
de bestrijding van infectieziekten gestalte krijgt. Dat laatste is dus geregeld
in de Wet collectieve preventie volksgezondheid. Niettemin is met de wijziging
van de Infectieziektenwet in 2004 (Stb. 2004, 154) een aantal bepalingen aan
de wet toegevoegd met een coördinerend en aansturend karakter. De reden
hiervoor was de dreiging van een opzettelijke verspreiding van het pokkenvirus
en de eerder genoemde SARS-crisis. Deze zijn te vinden in hoofdstuk IVA van
de Infectieziektenwet en omvatten een aanwijzingsbevoegdheid van de Minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport richting burgemeesters in het geval
van bepaalde ernstige infectieziekten. Ook omvatten zij de mogelijkheid tot
het stellen van nadere regels voor de minister omtrent de toepassing van bepaalde
instrumenten bij de bestrijding van ziekten behorend tot groep A of B, alsook
de mogelijkheid om via een in de wet omschreven procedure in bijzondere situaties
snel nadere, zo nodig van de wet afwijkende, regels te stellen.QuarantainewetDe Quarantainewet is in werking getreden op 1 januari 1964 (Stb.
1963, 408). De reden daarvoor was de op 25 mei 1951 door de WHO van de
Wereldgezondheidsorganisatie tot stand gebrachte Internationale Sanitaire
Regeling met Bijlagen (Trb. 1952, 145). Deze internationale regeling was de voorloper van de eerste op 25 juli 1969 vastgestelde IGR.
De Quarantainewet richt zich op de bescherming tegen infectieziekten die door
internationaal verkeer kunnen worden verspreid. De wet bevat onder meer informatieverplichtingen,
bepalingen aangaande havens en luchthavens, verplichtingen voor gezagvoerders
van schepen en luchtvaartuigen en kent bevoegdheden toe aan de burgemeester
om op te treden opdat de verbreiding van quarantainabele ziekten (cholera,
gele koorts en pest) door het internationale verkeer wordt tegengegaan. Op
diverse plekken in de wet wordt verwezen naar de IGR van 25 juli 1969. 3.2 Eén nieuwe wet met aangepaste verantwoordelijkheidsverdeling
tussen Rijk en gemeenteIn dit voorstel worden alle bepalingen over de infectieziektebestrijding
in één wet geplaatst en de Wet collectieve preventie volksgezondheid,
de Infectieziektenwet en de Quarantainewet ingetrokken. Hiervoor is gekozen
omdat zo de noodzakelijke samenhang tussen de organisatie van de infectieziektebestrijding
en de daarmee gepaard gaande verplichtingen en bevoegdheden het best tot uiting
komen. Uit het oogpunt van transparantie en toegankelijkheid is het beter
om alle taken en bevoegdheden ter zake in één wet onder te brengen.De infectieziektebestrijding in Nederland is van oudsher een sterk lokale
aangelegenheid. Deze kan goed via de bestaande lokale uitvoeringsstructuren
worden voortgezet. Dat sluit ook goed aan bij de Gemeentewet, waarin de burgemeester
is belast met de handhaving van de openbare orde. De IGR vormt geen reden
om de gemeentelijke uitvoeringsverantwoordelijkheid voor de infectieziektebestrijding
als zodanig te wijzigen. Een adequate bestrijding van infectieziekten die
de publieke gezondheid ernstig kunnen bedreigen, vereist wel dat er landelijk
uniform wordt opgetreden. Dat maakt dat het dus nodig is dat de burgemeesters
in bepaalde gevallen kunnen worden aangestuurd door de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport. Het gaat dan zowel om de voorbereiding op infectieziekte-uitbraken
als om de bestrijding ervan. De IGR versterkt deze noodzaak. De WHO kan in
de toekomst op grond van de IGR aanbevelingen doen voor de infectieziektebestrijding.
Deze aanbevelingen kunnen personen of goederen, lijken en vervoermiddelen
betreffen en kunnen zowel de voorbereiding als de daadwerkelijke bestrijding
aangaan. De WHO zal tijdelijke aanbevelingen uitvaardigen bij infectieziektecrises
met een mondiale ernstige dreiging van de volksgezondheid. Permanente aanbevelingen
kunnen door de WHO ook in andere omstandigheden worden uitgevaardigd. Al deze
aanbevelingen kunnen alleen op zinvolle wijze worden omgezet in nationale
maatregelen indien daar centrale verantwoordelijkheid voor is. Omdat de aanbevelingen
zich zullen richten over landelijk te nemen maatregelen, kan het niet aan
individuele gemeenten worden overgelaten om te besluiten over het al dan niet
opvolgen van deze aanbevelingen.Met de in paragraaf 3.1 aangehaalde wijziging van de Infectieziektenwet
in 2004 is een aantal bepalingen toegevoegd met een coördinerend en aansturend
karakter. Zoals daar al gesteld, is de Infectieziektenwet evenwel niet bedoeld
als een algemeen bestuurlijk kader waarbinnen de bestrijding van infectieziekten
gestalte krijgt. Daarvoor dient de Wet collectieve preventie volksgezondheid.
In laatstgenoemde wet wordt evenwel geen verband gelegd met de rol van de
burgemeester op grond van de Infectieziektenwet en Quarantainewet en de rol
van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. In dit voorstel wordt
dat verband wel gelegd.In dit voorstel wordt dus uitgegaan van een voortzetting van de uitvoeringsverantwoordelijkheid
van de gemeenten bij de infectieziektebestrijding. Daarnaast wordt er een
taak toegevoegd voor de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om
een geharmoniseerde aanpak mogelijk te maken in bepaalde nader
omschreven situaties. Het moet dan gaan om zeer ernstige infectieziekten of
om de aanbevelingen van de WHO. Ter uitvoering van die taak krijgt de minister
de bevoegdheid om de gemeenten op te dragen om gebruik te maken van de gemeentelijke
bevoegdheden. In paragraaf 5 van dit hoofdstuk en in hoofdstuk 4 wordt
hier verder op ingegaan.3.3 Herziene indeling infectieziektenZoals eerder aangegeven, wordt het toepassingsgebied van de meldingsverplichtingen
aan de WHO bepaald aan de hand van een beslisboom die in bijlage 2 van de
IGR is omschreven. Deze meldingsplicht wordt niet meer beperkt tot bekende
ziekten. Het is het potentiële risico dat de doorslag dient te geven.
Het nationale meldingssysteem dient hierop te worden afgestemd. Dat dient
onder meer tot een aanpassing van de indeling van infectieziekten te leiden.
Naast deze aanpassing (een herziening van de groepen A, B en C) wordt een
drietal nieuwe meldingsplichten geformuleerd, die niet aan bekende ziekten
zijn gekoppeld. Verder zijn de meldingsplichten uit de Quarantainewet geactualiseerd.
Op de nieuwe meldingsplichten wordt in paragraaf 3.4 ingegaan. De aangepaste
meldingsplichten van de Quarantainewet komen in paragraaf 3.5 aan de
orde.Het systeem van indeling in groepen van infectieziekten, zoals nu ook
wordt gehanteerd in de Infectieziektenwet, blijft gehandhaafd. Deze indeling
in groepen heeft betrekking op zowel de meldingsplichten als de maatregelen
die aan burgers kunnen worden opgelegd. Via tussenkomst van het Centrum Infectieziektebestrijding,
onderdeel van het Rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu van het Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (hierna: RIVM) heeft een brede groep
van deskundigen een advies uitgebracht over de manier waarop de ziekten behorende
tot de groepen A, B en C uit de Infectieziektenwet, in overeenstemming kunnen
worden gebracht met de eisen van de IGR. Daarbij is natuurlijk gelet op de
stand van het wetenschappelijk inzicht. Dit heeft ertoe geleid dat in dit
voorstel ziekten van groep zijn veranderd, ziekten uit deze groepen zijn geschrapt
en ziekten aan de groepen B en C zijn toegevoegd. In totaal is het aantal
ziekten in de groepen A, B en C uitgebreid van 34 naar 42 ziekten. De huidige
groep B is opgesplitst in de groepen B1 en B2. Dat laatste is een redactionele
kwestie. Bij de ziekten behorende tot groep A en B1 kan de maatregel van isolatie
van personen worden toegepast, bij de ziekten behorende tot groep B2 niet.
Dit onderscheid bestaat ook al in de Infectieziektenwet, maar is anders vormgegeven.
In artikel 14 van de Infectieziektenwet, dat de maatregel van isolatie mogelijk
maakt, zijn in het tweede lid een grote groep ziekten behorende tot groep
B uitgezonderd van toepassing van de maatregel. In dit voorstel komt die uitgezonderde
groep terug als groep B2. Zoals ook nu is bepaald in de Infectieziektenwet,
kan bij ziekten behorende tot groep B2 overigens wel de maatregel van het
verbod van beroeps- of bedrijfsuitoefening worden toegepast.Nieuw in dit voorstel is verder dat groep C bij algemene maatregel van
bestuur kan worden vastgesteld. Op grond van de Infectieziektenwet dient deze
groep bij wet te worden vastgesteld. Bij infectieziekten behorende tot deze
groep kunnen geen dwingende maatregelen worden toegepast die zijn gericht
op het individu. Wel kunnen op grond van artikel 26 van de Infectieziektenwet
bij ziekten behorende tot groep C maatregelen worden toegepast met betrekking
tot gebouwen en goederen. Om te voldoen aan de IGR kunnen maatregelen voor
gebouwen en goederen evenwel niet worden beperkt tot groepsgewijs beschreven
ziekten, maar dient dit te worden gekoppeld aan het begrip «besmetting».
Zie voor meer uitleg hierover paragraaf 3.5. Met de hantering van het
brede begrip «besmetting» heeft de hantering van ziekten behorende
tot groep C voor toepassing van deze maatregelen dus geen betekenis
meer. De hantering van ziekten behorende tot groep C blijft in dit voorstel
enkel direct van belang voor de meldingsplichten. De gegevens die uit de melding
voortkomen zijn nodig voor het bron- en contactonderzoek en ook vanwege de
inzet van collectieve maatregelen op basis van vrijwillige medewerking van
de bevolking. Om daarbij meer flexibiliteit te verkrijgen, kan met dit voorstel
deze groep bij algemene maatregel van bestuur worden vastgesteld. Dit is van
belang als een ziekte tijdelijk onder de meldingsplicht moet gebracht worden.
Dit kan nodig zijn als surveillancesystemen zonder meldingsplicht onvoldoende
inzicht geven of collectieve (vrijwillige) maatregelen noodzakelijk zijn.Voor de ziekten behorende tot groep A, B1 en B2 blijft vaststelling bij
wet noodzakelijk. Het in artikel 3 van de Infectieziektenwet neergelegde systeem
blijft in essentie, maar in redactioneel aangepaste vorm, gehandhaafd. De
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport blijft aldus de mogelijkheid
behouden om – in afwachting van wettelijke regeling – op korte
termijn een infectieziekte die niet behoort tot groep A, B1, B2 of C of een
onbekend ziektebeeld met een vermoedelijk epidemisch karakter aan te merken
als behorend tot groep A, B1 of B2, alsook om een infectieziekte uit groep
B1, B2 of C aan te merken als behorend tot een hogere groep. De minister dient
vervolgens ook in de regeling te bepalen welke bepalingen van deze wet voor
de infectieziekten behorende tot de desbetreffende groep van toepassing zijn.
In vergelijking met artikel 3 van de Infectieziektenwet worden daarbij twee
verbeteringen doorgevoerd. Ten eerste wordt de mogelijkheid opgenomen om zonodig
een ziekte behorend tot groep C ook direct aan te merken als behorend tot
groep A. Ten tweede wordt de mogelijkheid opgenomen om, indien een onverwijlde
voorziening noodzakelijk is, te bepalen dat een dergelijke «opschaling»
onmiddellijk na bekendmaking in werking treedt. Die bekendmaking kan dan op
andere wijze dan via de Staatscourant geschieden.Groep AIn groep A blijven onveranderd opgenomen: polio, pokken en severe acute
respiratory syndrome (SARS). Dit komt overeen met de groep ziekten waarvan
de WHO heeft vastgesteld dat reeds één incident altijd direct
via de WHO aan de internationale gemeenschap moet worden gemeld. In de IGR
is in de eerste groep van bijlage 2 naast deze drie ziekten ook «humane
influenza veroorzaakt door een nieuw subtype» opgenomen. De reden daarvoor
is de actuele dreiging van een grieppandemie. Dit nieuw subtype Influenza
is niet in groep A opgenomen, maar valt onder de meldingsplicht van artikel
21, eerste lid, dat ziet op onverwachte en/of onverklaarbare ziektebeelden
die een bedreiging voor de volksgezondheid vormen. Wordt een dergelijk geval
bevestigd, of is elders in de wereld een nieuwe vorm van Influenza beschreven,
dan kan dit ziektebeeld of deze ziekte zeer snel in groep A worden verplaatst.Groep B1 en groep B2In de groepen B1 en B2 komen minder ziekten terug. Vier ziekten zijn naar
groep C verplaatst (botulisme, legionellose, meningokokkenziekte en de ziekte
van Creutzfeldt-Jacob). Voorts zijn drie ziekten (ziektebeelden) geschrapt:
febris recurrens, vlektyphus en individuele gevallen van voedselinfectie (clusters
van voedselinfecties blijven wel meldingsplichtig). De reden daarvoor is dat
hierbij naar huidig inzicht geen maatregelen behoeven te worden ingezet. Twee
ziekten behorende tot groep C (rubella en shiga toxine producerende escherichia
(STEC)) en twee nieuwe ziekten (aviaire influenza en invasieve groep A-streptokokkeninfectie)
zijn respectievelijk aan groep B1 en groep B2 toegevoegd: humane besmetting
met aviaire influenza (vogelgriep) en invasieve groep A streptokokkeninfecties. Groep CIn de bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen groep C zullen
twintig ziekten worden opgenomen. Vier ziekten zullen dan afkomstig zijn uit
de oude groep B. Om te voldoen aan de IGR in samenhang met recent verworven
epidemiologische inzichten zullen zeven nieuwe ziekten in groep C worden opgenomen.
Deze zijn: bof, hantavirusinfecties, invasieve haemophilus influenza-infecties,
invasieve pneumokokkenziekte, listeriose, MRSA-infecties en West-Nile virusinfecties.
Om de meldingslasten te beperken, zal een aantal infectieziekten behorende
tot groep C op grond van artikel 22, vierde lid, alleen onder speciaal aangegeven
omstandigheden behoeven te worden gemeld. Zo zullen bijvoorbeeld alleen clusters
van MRSA-infectie meldingsplichtig zijn en beperkt de meldingsplicht van invasieve
pneumokokkenziekte zich tot kinderen jonger dan 5 jaar.Een nadere inhoudelijke onderbouwing van deze wijzigingen is te vinden
in bijlage II bij deze toelichting.3.4 MeldingsplichtenUitbreiding meldingsplicht voor artsenOm aan de nieuwe open internationale meldingsvereisten uit de IGR (van
ziekte naar risico) te kunnen voldoen, dienen de interne nationale meldingsverplichtingen
te worden gewijzigd. Zoals in paragraaf 3.3 beschreven, worden hiervoor
de uit de Infectieziektenwet bekende groepen van infectieziekten opnieuw samengesteld.
Een open internationale norm impliceert evenwel ook een (deels) open normstelling
voor de in Nederland geldende meldingsverplichtingen. De infectieziektenwet
kent een limitatieve opsomming van te melden infectieziekten en de Quarantainewet
ziet alleen op cholera, gele koorts en pest. Twee typen van internationaal
te melden incidenten worden zo niet afdoende afgedekt, namelijk: nieuwe infectieziekten
waarvoor (nog) geen verklaring gegeven kan worden (vergelijk SARS in 2003)
en een plotseling vóórkomen of ernstige verheffing van een besmettelijke
ziekte die niet voorkomt op de lijst van infectieziekten met een meldingsplicht.Daarom zijn in dit voorstel van wet de volgende twee algemene situaties
opgenomen, die door de arts aan de gezondheidsdienst en via de gezondheidsdienst
bij het RIVM gemeld moeten worden:– gevallen van besmettelijke infectieziekten waarvoor de arts naar
het heersende wetenschappelijke inzicht geen verklaring kan vinden, en– een in één artsenpraktijk ongewoon (en dus ook onverwacht)
aantal gevallen van een besmettelijke infectieziekte die niet op de meldingslijst
staat maar wel een gevaar vormt voor de volksgezondheid.Op grond van de eerstgenoemde verplichting dienen ook gevallen van «humane
influenza veroorzaakt door een nieuw subtype» te worden gemeld. Mondiaal
gezien is het melden van deze ziekte aan de WHO belangrijk omdat dit tot een
nieuwe grieppandemie kan leiden. Bij gebrek aan een onderscheidende casusdefinitie
en gegeven het grote aantal «gewone» gevallen van griep dat jaarlijks
voorkomt, is opname in groep A ongewenst, aangezien een vermoeden van het
zich voordoen van een ziekte behorend tot groep A de mogelijkheid opent van
vergaand ingrijpen in burgerlijke vrijheden.Onder de tweede verplichting valt de melding van bijvoorbeeld exotische
ziekten of een in Nederland nog niet geconstateerde zoönose. Deze zijn
vanuit het oogpunt van doelmatigheid niet opgenomen in de groepen A, B1, B2
en C. Het is door het toegenomen internationale verkeer evenwel niet uitgesloten
dat zij in Nederland opduiken. Indien deze ziekten zich voordoen is het waarschijnlijk
dat zij onder de meldingsplicht van de IGR vallen. Dit is de reden voor deze
nationale meldingsplicht in dit voorstel.Daarnaast is de IGR ook aanleiding geweest om te voorzien in de meldingsplicht
voor een arts bij constatering van een lijk met een besmetting waardoor
een ernstig gevaar voor de volksgezondheid kan ontstaan. Dit is nodig opdat
een burgemeester tijdig de nodige maatregelen kan treffen op grond van de
Wet op de lijkbezorging. Zie hiervoor verder paragraaf 3.5 en de toelichting
bij artikel 73.De meldingsplicht van de arts wordt in het voorstel ook uitgebreid met
de ziekten behorende tot groep C. Nu is de meldingsplicht voor deze groep
beperkt tot het hoofd van het laboratorium (artikel 6 Infectieziektenwet).
De arts heeft alleen een informatieplicht op verzoek van de gemeentelijke
gezondheidsdienst, indien de melding door het laboratorium daartoe naar de
mening van de gemeentelijke gezondheidsdienst aanleiding geeft. Omwille van
de belangen van een goede collectieve infectieziektebestrijding is het nodig
om een directe meldingsplicht aan de arts op te leggen. Dit wordt nog versterkt
door de gewijzigde samenstelling van groep C. Aan groep C worden ziekten toegevoegd
waarbij altijd bron- en contactonderzoek of contactwaarschuwing nodig is.
Met een melding door het hoofd van het laboratorium van de vaststelling van
de ziekteverwekker kan dan niet worden volstaan, omdat al eerder actie moet
worden ingezet. De behandelend arts is als enige op de hoogte van de relevante
gegevens van de patiënt en van eventuele risicovolle omstandigheden in
de omgeving. Voor infectieziekten behorende tot groep C waarbij de meldingsplicht
op een gegeven moment geen direct toegevoegde waarde heeft, kan overigens
op grond van artikel 22, vierde lid, de actieve meldingsplicht van de arts
in wezen beperkt worden tot een informatieplicht op verzoek van de gemeentelijke
gezondheidsdienst. Onder meer hiervoor stelt het RIVM een vademecum op voor
de arts. Hierin worden de criteria geformuleerd voor de diagnostiek en de
interpretatie van de omstandigheden waaronder ziekten behorende tot de groepen
A, B1, B2 en C dienen te worden vastgesteld. Hierbij wordt rekening gehouden
met de internationaal aanbevolen casusdefinities.Uitbreiding meldingsplicht van het hoofd van het laboratoriumDe meldingsplicht voor het hoofd van het laboratorium wordt uitgebreid
tot alle ziekten behorende tot de groepen A, B1, B2 en C. Tussen artsen en
vertegenwoordigers van laboratoria zijn de afgelopen jaren op veel plaatsen
al zogeheten «medebehandelaarconstructies» getroffen. Deze constructies
dienen ertoe om een vooraanmelding bij de gemeentelijke gezondheidsdienst
door het hoofd van het laboratorium van ziekteverwekkers behorende tot de
groepen A en B te realiseren. Behalve dat hiermee symptoomloze dragers van
een ziekteverwekker effectiever worden opgespoord, heeft onderzoek aangetoond
dat hiermee ook de meldingssnelheid en algehele medewerking beduidend wordt
verbeterd (A. Rietveld, P.M. Schneeberger, C.J. Wijkmans; Nederlands Tijdschrift
voor Geneeskunde 2005, nr. 149, 304–7). Deze constructies zijn echter
omslachtig en complex. Om de toepassing ervan in alle gevallen gewaarborgd
te krijgen, worden deze met dit voorstel wettelijk verplicht gesteld.Voor zover niet reeds tot stand gebracht, vereist de melding van ziekteverwekkers
behorende tot groep A, B1 of B2 van de laboratoria een eenmalige aanpassing
van hun interne systematiek. Omdat dergelijke meldingen voor hen, méér
dan voor de behandelend arts, een relatief eenvoudige routine zijn, zijn de
extra lasten die hiermee gepaard gaan, beperkt.Een melding door het laboratorium laat onverlet de meldingsplicht van
de arts, omdat: a) soms al bij een vermoeden gemeld moet worden; b) soms alleen
al op het klinische beeld tot een positieve diagnose moet worden besloten;
c) vals-negatieve uitslagen niet tot een laboratoriummelding leiden en alleen
door de behandelaar opgemerkt kunnen worden; en d) de behandelend arts als
enige over alle relevante gegevens van de patiënt beschikt en de gemeentelijke
gezondheidsdienst nooit in contact mag treden met de patiënt zonder overleg
te hebben gehad met de behandelend arts. Rol RIVMDe Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wordt met dit voorstel
verantwoordelijk voor de informatieverplichtingen uit de IGR. De uitvoering
van deze verplichtingen zal door het RIVM geschieden. Het RIVM fungeert als
nationaal coördinatiepunt in de zin van de IGR en via het RIVM zullen
de verplichte meldingen aan de WHO worden gedaan. Binnen het RIVM is ook de
kennis aanwezig om ontwikkelingen en incidenten op het terrein van infectieziekten
in Nederland te beoordelen volgens de in de IGR opgenomen beslisboom. Het
RIVM dient te worden voorzien van informatie om deze ontwikkelingen voor de
binnenlandse en de internationale bestrijding adequaat te kunnen beoordelen.
Met dit voorstel wordt het centrale meldingspunt van gevallen van meldingsplichtige
infectieziekten daarom verlegd van de hoofdinspecteur van het Staatstoezicht
op de volksgezondheid naar het RIVM.Het RIVM voegt de van de gemeentelijke gezondheidsdienst ontvangen meldingen
samen met meldingen van de WHO en van de Europese surveillancenetwerken waarmee
het RIVM direct contact onderhoudt. Bij signalering van een onverwachte toename
van infectieziekten, bij een dreiging van een uitbraak of bij belangrijke
incidenten worden de gemeentelijke gezondheidsdiensten en overige professioneel
betrokkenen geïnformeerd en geadviseerd hoe eventueel te handelen. Bij
ernstige incidenten of potentieel internationale implicaties informeert het
RIVM onverwijld de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en worden
er zonodig verdere stappen ondernomen.Overigens geeft het RIVM de meldingen die daar worden ontvangen door aan
het Staatstoezicht op de volksgezondheid, ten behoeve van de uitoefening van
de toezichthoudende taak door deze dienst.Doorgifte van gegevens en privacybescherming.De arts dient bij een melding van een infectieziekte behorend tot groep
A, B1 of B2, alsmede bij een melding van een besmettelijke ziekte met onbekende
oorzaak, naast gegevens over de ziekte ook de naam, het adres, het geslacht,
de geboortedatum, het burgerservicenummer en de verblijfplaats van de betrokken
persoon te melden. De reden hiervoor is dat bronen contactonderzoek moet worden
gestart en mogelijk dwingende maatregelen gericht op het individu alsook (vrijwillige)
collectieve maatregelen moeten worden toegepast.De (anonieme) systematiek voor de ziekten behorende tot groep C is in
1998 in de Infectieziektenwet opgenomen. Aangenomen werd dat vele infectieziekten
in de gemeenschap onder controle waren en het nominatief melden voor deze
ziekten achterwege kon blijven. Bij deze ziekten werd het verzamelen van enkele
standaardgegevens op anonieme basis omtrent de gezondheidsstatus afdoende
geacht ter bewaking van de publieke gezondheid. Deze opvatting moet echter
worden herzien. Interventie ten behoeve van de bescherming van de contacten
van de patiënt is in wezen bij constatering van iedere infectieziekte
behorend tot groep C nodig. Actie dient dan in de omgeving van de patiënt
dan wel in de meer brede context van de samenleving te worden ondernomen opdat
er niet meer ziektegevallen ontstaan. Ziektegevallen die uiteindelijk ernstige
gevolgen met zich kunnen meebrengen. Daarom is in dit voorstel ook bij infectieziekten
behorende tot groep C opgenomen dat de arts bij deze meldingen de naam en
het adres van de betrokken persoon dient te melden. De patiënt dient
door de gemeentelijke gezondheidsdienst te worden gecontacteerd en om medewerking
te worden verzocht opdat kan worden overgegaan tot bijvoorbeeld:– medisch onderzoek van personen die met dezelfde bron van infectie
in aanraking zijn geweest;– snelle vaccinatie of profylactische medicatie van groepen rondom
de patiënt ter voorkoming van uitbreiding van de ziekte; – ontsmetting of vernietiging van goederen waardoor de patiënt
is geïnfecteerd, ter voorkoming van verspreiding van de infectie;– acute aanpassing van het profylactisch beleid voor reizigersadvies,
opdat er geen inadequate medicatie wordt voorgeschreven;– tijdelijke sluiting van installaties die een gevaarlijk pathogeen
uitstoten;– het uit de handel nemen van partijen vaccins en het oproepen en
opnieuw vaccineren van personen na vaststellen van vaccinfalen.Zie verder ook Bijlage II bij deze toelichting.In de Infectieziektenwet is nu bepaald dat de melding van een ziekteverwekker
behorend tot groep C door het hoofd van het laboratorium aan de gemeentelijke
gezondheidsdienst anoniem dient plaats te vinden. Alleen de naam van de behandelende
arts wordt vermeld. De arts van de gemeentelijke gezondheidsdienst kan zonodig
de behandelend arts verzoeken om nadere gegevens te overleggen. Deze gegevens
zijn limitatief omschreven en de behandelend arts dient aan het verzoek te
voldoen. De gedachte hierachter was dat voor het tiental infectieziekten behorende
tot groep C de bescherming van de volksgezondheid voldoende kon worden gerealiseerd,
zonder dat de naam van de betrokkene bekend hoefde te zijn bij de gemeentelijke
gezondheidsdienst. Zoals hierboven aangegeven, is deze systematiek niet meer
afdoende.De nieuwe systematiek zal overigens ook een gunstig praktisch neveneffect
opleveren. Er doen zich nu regelmatig grote problemen en misverstanden voor
bij de communicatie tussen de behandelend arts, het laboratorium en de gemeentelijke
gezondheidsdienst over de juiste koppeling van gegevens en de vraag over welke
patiënt het nu gaat. Vooral voor de behandelend artsen is de belasting
aan uitzoekwerk onevenredig groot. Daar komt bij dat door nieuwe technieken
en wetenschappelijke inzichten het laboratorium meer nog dan voorheen een
centrale rol speelt in de infectieziektebestrijding. De vermelding van de
naam, het burgerservicenummer en de geboortedatum van de patiënt bij
elke melding door zowel de behandelend arts als het hoofd van het laboratorium
aan de gemeentelijke gezondheidsdienst, zal dit soort praktische problemen
sterk beperken. Met de uitbreiding van de meldingsplicht voor het hoofd van
het laboratorium tot ziekten behorende tot groep A, B1 en B2 geldt het bovenstaande
ook hiervoor.De gemeentelijke gezondheidsdienst blijft de enige publieke instantie
die over de niet-anonieme persoonsgegevens van betrokkenen beschikt. De persoonsgegevens
betreffende de meldingen van ziekten behorende tot groep C worden in dezelfde
registraties ondergebracht als de meldingen betreffende ziekten behorende
tot groep A, B1 en B2. De doormelding door de gemeentelijke gezondheidsdienst
naar het RIVM (en via het RIVM naar het Staatstoezicht op de volksgezondheid)
dient anoniem te geschieden. Nieuw bij de centrale doormelding is wel dat
ook de geboortemaand en de eerste drie cijfers van de postcode van de betrokkene
dienen te worden doorgegeven. De geboortemaand is van belang voor situaties
waarbij jonge kinderen betrokken zijn. Met de eerste drie cijfers van de postcode
kan elk gemeld ziektegeval landelijk in kaart worden gebracht. Daardoor wordt
een eventuele ongewone toename van het aantal infecties zichtbaar die de gemeentelijke
gezondheidsdiensten afzonderlijk niet op kunnen merken.Ten opzichte van het te dienen publieke gezondheidsbelang wordt de persoonlijke
levenssfeer van betrokkenen op deze wijze niet meer belast dan strikt noodzakelijk
is. Het voorstel is per brief van 2 april 2007 (PG/CBV 2759906) voorgelegd
aan het College bescherming persoonsgegevens. Het College heeft per brief
van 7 juni 2007 (z2006–00781)1 een
aantal opmerkingen gemaakt. Deze zijn aanleiding geweest tot het doorvoeren
van een paar (lichte) aanpassingen in de tekst, alsook tot een betere onderbouwing
van wat wordt voorgesteld. Hierover is het College per brief van 29 juni
2007 (PG/CBV2778882)1 geïnformeerd. Seksueel overdraagbare infectieziektenDe behandeling van personen met deze aandoeningen vindt nu anoniem plaats
om ervoor te zorgen dat de drempel voor deze personen om behandeling te vragen
zo laag mogelijk is. Dat dient zo te blijven. Het is dan ook niet de bedoeling
om via de algemene maatregel van bestuur dergelijke infectieziekten toe te
voegen aan de infectieziekten behorende tot groep C. Indien het nodig is om
seksueel overdraagbare infectieziekten via plaatsing in groep C onder de meldingsplicht
te brengen, zal dat gepaard dienen te gaan met een anonimisering van de melding.
Daarvoor zal dan eerst een wijziging van de wet nodig zijn.BurgerservicenummerDe arts en het hoofd van het laboratorium dienen bij alle meldingen, naast
de naam en de geboortedatum van de betrokken persoon, ook het burgerservicenummer
van betrokkene te melden. Dit zal een belangrijke extra bijdrage leveren aan
het verkrijgen van de zekerheid dat door de tijd heen gemelde gegevens, van
behandelaar(s) en laboratoria, ook werkelijk bij één en dezelfde
patiënt behoren. Vooral in situaties waarbij sprake is van gelijkluidende
achternamen zal het gebruik van het burgerservicenummer hierbij een extra
waarborg opleveren. De bepalingen uit de Wet gebruik burgerservicenummer in
de zorg zijn van toepassing op artsen die zorg leveren als hier bedoeld. Op
grond van die wet dient een arts de patiënt te identificeren en het burgerservicenummer
te controleren. Hoewel het op grond van het onderhavige voorstel bij de melding
te hanteren burgerservicenummer niet onder de Wet burgerservicenummer in de
zorg valt, werken op die manier de waarborgen van de Wet burgerservicenummer
in de zorg toch door voor het gebruik van het burgerservicenummer in dit voorstel.
Wel is het nodig om voor het gebruik van het burgerservicenummer in de meldingsrelatie
tussen arts, laboratorium en gemeentelijke gezondheidsdienst, specifieke regels
te stellen voor de beveiliging van de gegevensverwerking. Die meldingsrelatie
valt immers in generlei zin onder de werking van de Wet burgerservicenummer
in de zorg. Daarom zijn in de artikelen 24, vijfde lid, en 25, zevende lid,
delegatiebepalingen opgenomen op grond waarvan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport regels dient te stellen voor de beveiliging van de gegevensverwerking.
Los van de Wet burgerservicenummer in de zorg wordt overigens in artikel 12
van de voorgenomen Wet algemene bepalingen burgerservicenummer bepaald, dat
indien bij het verwerken van persoonsgegevens een burgerservicenummer wordt
gebruikt, de gebruiker zich ervan dient te vergewissen dat het burgerservicenummer
betrekking heeft op de persoon wiens persoonsgegevens hij verwerkt.Nader onderzoek door laboratoriumNieuw in dit voorstel is dat het hoofd van het laboratorium ervoor dient
zorg te dragen dat op verzoek van de directeur van de gemeentelijke gezondheidsdienst
nader onderzoek wordt gedaan naar de ziekteverwekker en dat de directeur hiervan
op de hoogte wordt gesteld. De directeur mag hierom alleen vragen als het
belang van de volksgezondheid dit vereist. Voor de bescherming van de omgeving
van de geïnfecteerde patiënt, alsook om een grootschalige uitbraak
van de ziekte te voorkomen, kunnen meer gegevens nodig zijn over de aard van
de ziekteverwekker dan in eerste instantie bij de vaststelling ervan voor
handen zijn. Soms vereist dit gespecialiseerde diagnostiek in een referentielaboratorium.
Gegevens over de moleculair biologische structuur van een ziekteverwekker
of over de resistentie tegen bepaalde medicatie kunnen van groot belang zijn
voor het bestrijdingsbeleid. Clustering met ziekteverwekkers van andere patiënten
kan dan vastgesteld of juist uitgesloten worden. Dit kan directe aanwijzingen
geven aan de bestrijders over de wijze waarop de ziekte zich verspreidt. Bij
besmetting via vectoren kan – afhankelijk van de ziekteverwekker
waarom het gaat – door moleculair biologische typering met een aan zekerheid
grenzende waarschijnlijkheid een bron van besmetting worden vastgesteld of
uitgesloten. Resistentiebepalingen tegen bepaalde medicijnen zijn van direct
belang voor de bescherming of behandeling van contacten. Door de snelle toename
van moderne technieken kan nu veel doeltreffender dan voorheen de identificatie
en behandeling van de bron en de preventieve behandeling van personen worden
ingezet en aangepast. Bij de tuberculosebestrijding, de bronopsporing van
legionellabesmettingen, infecties met hepatitis en sommige voedselvergiftigingen,
is de microbiologische typering niet meer weg te denken als instrument voor
de infectieziektebestrijding. Om die reden mag het onderzoek naar de microbiologische
gegevens – en de tijdspanne waarin dit gebeurt – niet afhankelijk
zijn van de vrijwillige medewerking van de patiënt of zijn behandelaar
en is deze verplichting nodig.3.5 Plaatsen van binnenkomstSommige ernstige infectieziekten kunnen zich gemakkelijk internationaal
verspreiden. Om dit risico tegen te gaan, is het zinvol extra waakzaam te
zijn op die plaatsen waar veel internationaal verkeer plaatsvindt van mensen
of goederen. Juist op deze plaatsen moeten in geval van besmettelijke ziekten
snel maatregelen getroffen kunnen worden om de introductie of export van deze
ziekten te voorkomen. Daarom bepaalt de IGR dat lidstaten plaatsen van binnenkomst
dienen aan te wijzen waarvoor speciale extra eisen gelden. Ook de in hoofdstuk
2.2 beschreven aanbevelingen van de WHO zullen gericht zijn op de plaatsen
waar het internationale verkeer plaatsvindt en dus vooral betrekking hebben
op de door de lidstaten aangewezen plaatsen van binnenkomst. Nu kunnen geïnfecteerde
mensen en besmette goederen Nederland ook via andere plaatsen binnenkomen
dan die welke zijn aangewezen als plaats van binnenkomst. Vanuit risicogebieden
in bijvoorbeeld Azië of Afrika kunnen mensen en goederen naar havens
en luchthavens in de ons omliggende landen reizen en vervolgens over land
of via kleinere havens en luchthavens naar ons land te reizen. Ook kunnen
geïnfecteerde mensen en besmette goederen, als deze niet worden gedetecteerd
in de in Nederland aangewezen plaatsen van binnenkomst, zich snel verspreiden
naar andere plaatsen in Nederland alsook naar de ons omringende landen. In
wezen zou daarom een klein land als Nederland, met zijn internationaal belangrijke
logistieke rol, in zijn geheel als plaats van binnenkomst kunnen worden beschouwd.
Vanuit het oogpunt van risicobeheersing in relatie tot de haalbaarheid van
in te stellen voorzieningen en te nemen maatregelen, is het evenwel het meest
zinvol te kiezen voor een beperkt aantal plaatsen van binnenkomst in de zin
van de IGR. De plaatsen van binnenkomst dienen voor Nederland de plaatsen
te zijn waar de risico’s het grootst zijn en de bulk van het internationaal
verkeer van mensen en goederen plaatsvindt. Voor die plaatsen dienen ten opzichte
van de eisen en bevoegdheden die gelden voor de overige plaatsen in Nederland
extra eisen te gelden en zijn extra bevoegdheden nodig om te kunnen optreden.Overigens is de verwachting dat de kans op (grootschalig) optreden weliswaar
aanwezig is, maar niet erg groot is. Het is een kwestie van balanceren tussen «er
klaar voor zijn» enerzijds en overtrokken voorbereiding vermijden anderzijds.
Er zullen uit dit voorstel voor de plaatsen van binnenkomst geen activiteiten
voortvloeien met een louter routinematig karakter. Dit voorstel beoogt te
waarborgen dat de bevoegdheden en voorzieningen die nodig zijn om op te treden,
er ook werkelijk zijn, mocht zich onverhoopt een (grootschalige) uitbraak
van infectieziekten voordoen. Verder is de effectiviteit van de maatregelen
die Nederland treft ook afhankelijk van de maatregelen die elders getroffen
worden, vooral binnen Europa. Het werkt niet als Nederland strenge maatregelen
neemt en buurlanden niet of andersom. In dat geval zal er alsnog
uitwisseling plaatsvinden en dus ook infectie of besmetting.Aan te wijzen plaatsen van binnenkomst in NederlandHet Rijk heeft ervoor gekozen de blik in eerste instantie te richten op
de luchthaven Schiphol en de haven van Rotterdam. Daarnaast zal waarschijnlijk
ook een aantal andere regionale luchthavens en havens, waar regelmatig internationaal
verkeer plaatsvindt, als plaats van binnenkomst worden aangewezen. Het voorzieningenniveau
voor deze plaatsen zal bij algemene maatregel van bestuur worden vastgesteld.
Dat voorzieningenniveau kan per plaats van binnenkomst verschillen. De hoogste
eisen zullen echter worden gesteld aan de luchthaven Schiphol en de haven
van Rotterdam. Welke eisen aan de overige aan te wijzen plaatsen van binnenkomst
zullen worden gesteld, hangt af van de hoeveelheid internationaal verkeer,
de mogelijkheden van de (lucht)haven en de mate waarin afspraken kunnen worden
gemaakt over het uitwijken van besmette (lucht)vaartuigen naar de luchthaven
Schiphol of de haven van Rotterdam.Extra voorzieningenniveau bij de plaatsen van binnenkomstDe aangewezen (lucht)havens dienen in ieder geval te beschikken over de
faciliteiten en voorzieningen die de IGR vereist. Deze zijn gericht op het
snel kunnen bestrijden en indammen van de infectie- en besmettingsbronnen
en het adequaat en veilig kunnen opvangen van (verdachte) patiënten.
Bij mensen gaat het om diagnostiek, vervoer en isolatie van geïnfecteerde
personen alsook om voorlichting. Bij goederen gaat het om voorzieningen en
kennis voor het toepassen van maatregelen voor ontsmetting.Vergelijkbare voorzieningen moeten ook nu al beschikbaar zijn, krachtens
de IGR uit 1969 en de artikelen 9, 10 en 12 van de Quarantainewet. Deze zijn
weliswaar beperkt tot de preventie en bestrijding van de drie infectieziekten
waarop de Quarantainewet betrekking heeft, maar voor het type voorzieningen
maakt het nauwelijks uit of zij voor drie of meer ziektes beschikbaar moeten
zijn. Het belangrijkste verschil met de huidige Quarantainewet is dat er naast
voorzieningen voor de infectieziektebestrijding bij mensen, ook voorzieningen
aanwezig moeten zijn voor het ontsmetten van vervoermiddelen en goederen.
Het gaat dan om het kunnen toepassen van insectenverdelging, of het ontsmetten
van bagage, containers en vervoermiddelen op locaties die voor dit doel zijn
aangewezen en uitgerust.Meldingsplichten bij de plaatsen van binnenkomstHet risico van het binnenkomen van zieke personen die een ernstig gevaar
voor de volksgezondheid kunnen opleveren, is bij de plaatsen van binnenkomst
het grootst. Daarom is het van groot belang dat de bevoegde autoriteiten tijdig
op de hoogte zijn als er iets gaande is. Naast de reguliere meldingsplicht
van artsen aan de gemeentelijke gezondheidsdiensten, dienen er daarom aparte
meldingsplichten te gelden voor de gezagvoerders van een schip of luchtvaartuig
bij (verdenking van) een dergelijke besmettelijke infectieziekte aan boord.
In de Quarantainewet bestaat er al een dergelijke meldingsplicht voor de gezagvoerder
aan de burgemeester. Deze is beperkt tot de drie ziekten waarop de Quarantainewet
ziet. In dit voorstel wordt opnieuw een meldingsplicht opgenomen voor de gezagvoerder.
Ziektegevallen die wijzen op een ernstige ziekte van besmettelijke aard die
een gevaar voor de volksgezondheid kan opleveren, dienen te worden gemeld
aan de verkeersleiding van de haven of luchthaven. De verkeersleiding van
de burgerhaven of burgerluchthaven dient vervolgens de Minister van Verkeer
en Waterstaat en de (lucht)havenexploitant in te lichten. De (lucht)havenexploitant
dient de gemeentelijke gezondheidsdienst in te lichten. Laatstgenoemde instantie
dient de burgemeester en het RIVM in te lichten. Samenspel tussen Rijk, gemeenten en (lucht)havenexploitanten
en vervoersexploitantenDe verantwoordelijkheidsverdeling tussen Rijk en gemeenten, zoals uiteengezet
in paragraaf 3.2, geldt ook voor de plaatsen van binnenkomst. De gemeente
is ook hier verantwoordelijk voor de infectieziektebestrijding en de voorbereiding
daarop. Ook bij deze plaatsen kan goed gebruik worden gemaakt van de kennis
en ervaring van de gemeentelijke diensten. De gemeentelijke inzet op dit terrein
waarborgt ook de nodige samenhang met de gemeentelijke taken op het terrein
van de openbare orde en veiligheid. De Minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport zal met dit voorstel ook voor de plaatsen van binnenkomst in bepaalde
situaties verantwoordelijk worden voor de aansturing van de infectieziektebestrijding.
Het gaat om de voorbereiding op en de bestrijding van een beperkt aantal ernstige
infectieziekten, alsook om het beslissen over aanbevelingen van de WHO. In
die situaties kan de minister de burgemeester opdracht geven bepaalde maatregelen
toe te passen. Voor het geval dat een schip of luchtvaartuig mensen naar Nederland
vervoert die een infectieziekte hebben waardoor een gevaar voor de volksgezondheid
kan ontstaan, krijgt de Minister van Verkeer en Waterstaat met dit voorstel
de bevoegdheid om te bepalen in welke burger(lucht)haven het schip of luchtvaartuig
dient aan te komen.Het uitoefenen van die bevoegdheid, dat overigens pas mag geschieden na
overleg met de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, kan uit het
oogpunt van een adequate infectieziektebestrijding en risicobeperking nodig
zijn. Nadat het schip of luchtvaartuig vervolgens is aangekomen dient op grond
van dit voorstel de burgemeester verder te bepalen welke maatregelen met betrekking
tot de toelating tot het vrije verkeer moeten worden genomen.De IGR vereist dat een lidstaat bij de plaatsen van binnenkomst bepaalde
maatregelen neemt voor de faciliteiten en de aanwezige goederen en vervoermiddelen.
Zo dienen de faciliteiten voor reizigers vrij te worden gehouden van besmettingsbronnen.
Goederen, stoffelijke overschotten en vervoermiddelen die komen uit of gaan
naar gebieden waarvoor de WHO maatregelen heeft aanbevolen, dienen te worden
gecontroleerd op besmettingsbronnen. Zonodig dienen ontsmettingsmaatregelen
te worden genomen. Een lidstaat moet er ook voor zorgen dat vervoersexploitanten
voldoen aan de door de WHO aanbevolen – en door de lidstaat aangenomen –
gezondheidsmaatregelen en dat de vervoersexploitanten de reizigers hiervan
op de hoogte stellen. Verder dient een lidstaat ervoor te zorgen dat vervoersexploitanten
hun vervoermiddelen vrij houden van besmettingsbronnen, voor zover dit praktisch
uitvoerbaar is.De medewerking van (lucht)havenexploitanten en vervoersexploitanten is
voor de uitvoering van deze maatregelen noodzakelijk. In de praktijk functioneert
dit overigens al redelijk goed, mede omdat deze partijen vanuit hun bedrijfsbelang
en maatschappelijke functie belang hebben bij een adequate infectieziektebestrijding.
Het is wel nodig dat er kan worden opgetreden, mocht de medewerking niet vanzelf
tot stand komen. Daarom dient de burgemeester, verantwoordelijk voor de desbetreffende
plaats van binnenkomst, over voldoende bevoegdheden te beschikken om een en
ander te kunnen realiseren.Maatregelen ten aanzien van personenOp grond van de huidige wetgeving beschikt iedere burgemeester al over
voldoende bevoegdheden om op te treden bij personen met een infectieziekte
die een ernstig risico voor de volksgezondheid met zich mee kan brengen. Deze
infectieziekten, voor zover die voor Nederland voldoende risicovol zijn, staan
in de groepen A, B1 en B2. Op grond van artikel 20 van dit voorstel kunnen
op zeer korte termijn infectieziekten behorende tot groep B1 worden aangemerkt
als behorende tot groep A, infectieziekten behorende tot groep B2 worden aangemerkt
als behorende tot groep A of B1, of infectieziekten behorende
tot groep C worden aangemerkt als behorende tot groep A, B1 of B2. Ook kan
op grond van artikel 20 op zeer korte termijn een infectieziekte die niet
behoort tot groep A, B1, B2 of C of een onbekend ziektebeeld met een vermoedelijk
epidemisch karakter worden aangemerkt als behorende tot groep A, B1 of B2.
De in te zetten maatregelen bestaan uit isolatiemaatregelen, het verbod van
het beroeps- of bedrijfsmatig verrichten van werkzaamheden (beide bij groep
A en B1) en quarantainemaatregelen (bij groep A), alsook het onder dreiging
van het inzetten van deze middelen verkrijgen van medewerking bij het diagnosticeren.
Deze maatregelen zijn – enigszins aangepast – in dit voorstel
overgenomen. Voor de plaatsen van binnenkomst behoeven voor de burgemeester
dus geen beperkende extra bevoegdheden ten aanzien van personen te worden
geschapen.Het bovenstaande staat er niet aan in de weg dat de burgemeesters wel
meer armslag dienen te hebben om medewerking van de autoriteiten bij de aangewezen
havens en luchthavens te verkrijgen bij het onderzoeken van vertrekkende en
aankomende reizigers. Datzelfde betreft het verschaffen van informatie aan
reizigers. De medewerking van de haven- en luchthavenexploitanten alsook van
vervoersexploitanten hieraan dient te kunnen worden afgedwongen.Maatregelen ten aanzien van goederenTen aanzien van goederen en vervoermiddelen zijn de huidige bevoegdheden
uit de Quarantainewet en Infectieziektenwet ontoereikend om te kunnen voldoen
aan de IGR. Dat geldt voor iedere plaats in Nederland en in het bijzonder
voor de plaatsen van binnenkomst. Daarom zijn in het voorstel extra bevoegdheden
opgenomen voor de burgemeester. Zo krijgt iedere burgemeester in Nederland
meer mogelijkheden om besmettingen van goederen, gebouwen en vervoermiddelen
aan te pakken. Ontsmettingsmaatregelen, inclusief de vernietiging van vectoren,
moeten niet zijn beperkt tot situaties waarbij een ernstig gevaar dreigt voor
de verspreiding van een infectieziekte behorend tot groep A, B1, B2 of C,
zoals nu geregeld in de Infectieziektenwet. Ontsmettingsmaatregelen dienen
mogelijk te zijn bij het optreden van een besmetting van welke vector of infectueus
of giftig agens of infectueuze of giftige stof dan ook die een volksgezondheidsrisico
kan vormen. Daarin wordt met dit voorstel voorzien. Voor de burgemeesters
verantwoordelijk voor de plaatsen van binnenkomst dienen nog extra bevoegdheden
te worden geschapen. Deze dienen er vooral toe om (lucht)havenen vervoersexploitanten
zonodig te dwingen om bepaalde handelingen te verrichten – bijvoorbeeld
het nemen van ontsmettingsmaatregelen, dan wel om eventueel zelfstandig in
te grijpen via de gemeentelijke diensten.Tot op heden is er weinig casuïstiek voorhanden voor wat betreft
het overheidsoptreden aangaande besmette goederen (inclusief het vernietigen
van vectoren), behalve dan de verdelging van ratten ter bestrijding van pest.
Een voorbeeld is wel het onschadelijk maken van pakketjes verdacht op besmetting
met anthrax (miltvuur). Een ander voorbeeld is de vernietiging van bepaalde
muggen. In sommige delen van de wereld kunnen muggen dragers zijn van besmettelijke
ziekten en ook in Nederland hebben we recent te maken gehad met besmette muggenlarven
die meegevoerd werden bij de import van bamboeplantjes uit China.Voor zover het gaat om het treffen van een handelsverbod van bij voorbaat
van besmetting verdachte goederen, is optreden op grond van de Warenwet mogelijk.
Deze wet stelt eisen aan de productveiligheid met als doel de bescherming
van mensen die met het product werken en de consument. Artikel 18 van de Warenwet
verbiedt het verhandelen van waren, niet zijnde eet- of drinkwaren, waarvan
degene die deze verhandelt, weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat zij
bij het gezien hun bestemming te verwachten gebruik bijzondere gevaren kunnen
opleveren voor de gezondheid van de mens. Daarnaast is het op grond van de
artikelen 4 en 9 van de Warenwet mogelijk om bij algemene maatregel
van bestuur te verbieden om waren te verhandelen, respectievelijk in te voeren,
die bij aanwending overeenkomstig redelijkerwijze te verwachten gebruik een
gevaar voor de gezondheid kunnen opleveren. Artikel 15 van de Warenwet bepaalt
dat, als een spoedige voorziening op grond van artikel 4 of 9 dringend
is geboden en de totstandkoming van een daartoe strekkende algemene maatregel
van bestuur niet kan worden afgewacht, dit vooruitlopend daarop bij ministeriële
regeling kan worden geregeld. De direct bevoegde autoriteit is in die gevallen
niet de burgemeester, maar de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
De toezichthoudende en handhavende uitvoeringsdienst is de Voedsel en Warenautoriteit.
Het is onvoorspelbaar wat er zich in de toekomst kan voordoen en welke aanbevelingen
de WHO voor goederen zal uitvaardigen. Van geval tot geval zal moeten worden
bezien wat het gepaste instrumentarium is.Relatie met de Wet op de lijkbezorging en de Gezondheids-
en welzijnswet voor dierenDit voorstel zondert lijken in de zin van de Wet op de lijkbezorging en
dieren uit van het begrip goederen. Daarmee is de werkingssfeer van hetgeen
in dit voorstel wordt geregeld afgebakend van hetgeen in de Wet op de lijkbezorging
en de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren wordt geregeld.De IGR verplicht ertoe dat een lidstaat lijken die komen uit of gaan naar
gebieden waarvoor de WHO specifieke maatregelen heeft aanbevolen, worden gecontroleerd
opdat zij vrij zijn van besmetting. Dit is reden geweest om de regelgeving
ter zake te bezien op de mogelijkheid om maatregelen te nemen ten aanzien
van besmette lijken. De bijzondere wet terzake, de Wet op de lijkbezorging,
biedt hiervoor geen aanknopingspunten. Daarom wordt deze wet via dit voorstel
aangepast opdat de burgemeester de nodige maatregelen kan treffen. Daarmee
wordt overigens niet alleen voldaan aan de IGR, maar wordt ook voorzien in
een leemte die in de huidige regelgeving op dit punt bestaat.De Gezondheids- en welzijnswet voor dieren voorziet in de mogelijkheden
voor de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit om snel maatregelen
te treffen met betrekking tot dieren ter preventie en bestrijding van besmettelijke
dierziekten. Centraal staat de gezondheid van dieren, maar de wet is ook van
toepassing op dierziekten die een gevaar kunnen opleveren voor de gezondheid
van de mens, de zoönosen. De maatregelen ter preventie en bestrijding
van besmettelijke dierziekten die op grond van die wet kunnen worden getroffen,
zijn zeer ruim. Deze maatregelen kunnen onder meer een vervoersverbod van
besmette dieren inhouden, een verplichting tot het afzonderen of ophokken
van dieren, het reinigen en ontsmetten van gebouwen, terreinen en voorwerpen,
het vernietigen van zieke en verdachte dieren, alsook het onschadelijk maken
van voorwerpen die een gevaar voor de verspreiding van ziekteverwekkers kunnen
opleveren. Bovendien zijn op basis van de wet regels gesteld over het binnen
Nederland brengen van dieren, dierlijke producten, en andere producten of
voorwerpen die drager kunnen zijn van een ziekteverwekker. Ten aanzien van
dieren en producten die afkomstig zijn van een land dat geen lid is van de
Europese Unie gelden in dit verband allerlei beperkingen. Zo mogen dieren
en producten alleen via een beperkt aantal zogenoemde grensinspectieposten
in Nederland worden gebracht, dienen er controles te worden uitgevoerd, en
moet de overheid maatregelen treffen, zoals terugsturen of vernietigen, als
er een risico voor de diergezondheid bestaat of wordt vermoed.Zoals hierboven aangegeven kunnen met dit voorstel geen maatregelen worden
getroffen voor dieren. Daarvoor biedt de Gezondheids- en welzijnswet voor
dieren het instrumentarium. Op grond van die wet kan ook worden opgetreden
ter bestrijding van zoönosen, dierziekten die een gevaar voor de gezondheid
van mensen opleveren. In sommige gevallenkan eenzelfde bestrijding
plaatsvinden op grond van de maatregelen in dit voorstel. Zo zijn met dit
voorstel ontsmettingsmaatregelen met betrekking tot gebouwen en vervoermiddelen
mogelijk. Bij een dergelijke samenloop dient een goede afstemming tussen de
betreffende autoriteiten plaats te vinden. Een onnodig overlappende of mogelijk
zelfs tegenstrijdige aanpak dient immers te worden vermeden. Indien in het
kader van de bestrijding van een zoönose ten aanzien van gebouwen en
vervoermiddelen zowel op grond van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren
als op grond van dit voorstel maatregelen nodig en mogelijk zijn, dan dient
de bestrijding primair op grond van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren
plaats te vinden. Die wet biedt ruimere mogelijkheden voor een integrale bestrijding
van zoönosen dan dit voorstel. Die bestrijding is bovendien ook in het
belang van de volksgezondheid. Pas als er onvoldoende aanleiding is om in
het kader van de bestrijding van een zoönose ten aanzien van gebouwen
en vervoermiddelen op te treden op grond van de Gezondheids- en welzijnswet
voor dieren, dan wel vanuit volksgezondheidsbelang aanvullende maatregelen
nodig zijn die niet op grond van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren
kunnen worden getroffen, is optreden op grond van dit voorstel aangewezen.Relatie met de Vervoersnoodwet en de HavennoodwetMet dit voorstel kan de burgemeester ter bestrijding van een besmetting
maatregelen treffen met betrekking tot vervoermiddelen alsook maatregelen
treffen voor gebouwen en terreinen van havens en luchthavens. De Minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport kan de burgemeester in bepaalde gevallen
opdragen die maatregelen te (doen) treffen. Het is evenwel niet de bedoeling
dat aldus wordt opgetreden waar de Vervoersnoodwet of de Havennoodwet voor
de Minister van Verkeer en Waterstaat exclusieve bevoegdheden heeft neergelegd.
Op grond van artikel 8 van de Vervoersnoodwet kan de Minister van Verkeer
en Waterstaat een vervoersverbod opleggen. Op grond van de artikelen 6 en
8 van de Havennoodwet kan de Minister van Verkeer en Waterstaat de nodige
aanwijzingen geven aan de havenautoriteiten over het gebruik van de haven
en kan de minister de toegang tot en het verlaten van de burgerhaven, alsmede
het verkeer daarbinnen, regelen, beperken of verbieden. Zou de inzet van dergelijke
verstrekkende maatregelen nodig zijn ter bestrijding van een besmetting, iets
wat alleen in uiterst bijzondere gevallen denkbaar is, dan zal daarvoor dus
de Vervoersnoodwet en de Havennoodwet worden benut.GezondheidsdocumentenDe verplichtingen die uit de IGR voortvloeien voor gezondheidsdocumenten
zijn in dit voorstel als volgt verwerkt. Bepaald is dat de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport de voorwaarden vaststelt waaraan moet worden voldaan bij
de inenting van personen of de toediening van profylaxe aan personen ter verkrijging
van een internationaal geldig certificaat als bedoeld in IGR. De minister
stelt ook vast welke instellingen tegen gele koorts mogen inenten. Voor wat
betreft de certificaten van sanitaire controle van schepen en certificaten
tot vrijstelling van sanitaire controle van schepen is bepaald dat de burgemeester
deze op verzoek van de gezagvoerder van een schip afgeeft indien het schip
vrij is van besmetting. De minister wijst de havens aan waarvoor de burgemeester
bevoegd is tot afgifte van de certificaten.Voor wat betreft de Maritieme gezondheidsverklaring en het gezondheidsgedeelte
van de algemene verklaring voor luchtvaartuigen is het volgende voorzien.
Het overleggen daarvan is als bevoegdheid opgenomen voor de burgemeester van
de plaats van binnenkomst. Dat houdt in dat de burgemeester hiervan gebruik
wil maken, hij de gezagvoerder van een schip of luchtvaartuig dat een internationale
reis maakt kan verplichten om deze verklaring te overleggen. Ter opvolging
van aanbevelingen van de WHO kan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport de burgemeester opdragen om van zijn bevoegdheid gebruik
te maken.Europese contextInfectieziekten houden niet halt bij de landgrens. De bestrijding van
infectieziekten, en zeker die van een infectieziektecrisis, vergt een aanpak
waarbij landen samenwerken. Dat is ook het doel van de IGR. Het bestaan van
de Europese Unie biedt voor de Europese regio extra mogelijkheden om hierover
afspraken te maken. Dat is ook de reden dat de Europese Commissie bij de totstandkoming
van de IGR, naast de individuele lidstaten van de Europese Unie, heeft deelgenomen
aan de onderhandelingen. De Europese Commissie heeft ter zake van de IGR een
mededeling gedaan aan het Europees Parlement en de Raad dat zij zal onderzoeken
hoe de IGR op gecoördineerde wijze in de hele Europese Unie kan worden
geïmplementeerd (26 september 2006, COM 552). Daarbij zijn een aantal
uitgangspunten gedefinieerd om de implementatie van de IGR zo goed mogelijk
te laten aansluiten bij de communautaire afspraken.Zo dient het nationaal coördinatiepunt voor de IGR ook het contactpunt
te zijn voor het Europese «Early Warning and Response System»
voor de melding van infectueuze ziekten. Dat is in Nederland het geval. Hiermee
wordt aansluiting tussen de Europese en mondiale communicatie over deze ziekten
gewaarborgd. Door het gebruik van het «Early Warning and Response System»
worden alle lidstaten simultaan geïnformeerd.Er is ook een rol weggelegd voor het Europees Centrum voor ziektepreventie
en -bestrijding (hierna: ECDC). Het ECDC is opgericht bij verordening (EG)
nr 851/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 ((PbEU
L 142), en heeft tot taak om onder meer adviezen te verschaffen en technische
bijstand te verlenen aan de lidstaten op het terrein van de infectieziektebestrijding.
Het ECDC heeft ook een rol om, samen met de Europese Commissie, afstemming
te bereiken binnen de Europese Unie over de inzet van maatregelen ter zake
van een adequate grensoverschrijdende infectieziektebestrijding. In dat verband
beziet het ECDC ook de wijze waarop binnen de Europese Unie op een noodsituatie
op het terrein van infectieziekten zou moeten worden gereageerd, alsook hoe
in communautair verband op afgestemde wijze op aanbevelingen van de WHO zou
moeten worden gereageerd.Grensmaatregelen die het verkeer van personen of goederen raken, vallen
onder de bevoegdheid van de Europese Unie. De communautaire implicaties van
grensmaatregelen houdt in dat coördinatie daarvan op het niveau van de
Europese Unie voor de hand ligt. Nationale grensmaatregelen, zowel aan de
grenzen van de Europese Unie als intracommunautair, zijn alleen mogelijk binnen
de grenzen die het primaire en secundaire communautaire recht stelt. Dat is
het geval bij zeer bijzondere omstandigheden waarbij de nationale volksgezondheid
in het geding is. Dit blijkt bijvoorbeeld uit richtlijn 2004/38/EG van het
Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende het recht
van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers
van de Unie en hun familieleden (PbEU L 158). De richtlijn staat het de lidstaat
toe om burgers van de EU en hun gezinsleden de toegang te weigeren indien
zij als een bedreiging voor de volksgezondheid worden beschouwd, vooropgesteld
dat dit in verhouding staat tot het risico. Ook blijkt dit uit de Schengengrenscode
(verordening (EG) nr 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart
2006 tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding
van de grenzen door personen – Pb EG L 105). De Schengengrenscode staat
het de lidstaat toe om aan de communautaire buitengrens reizigers uit landen
buiten de Europese Unie de toegang te weigeren indien zij als een bedreiging
voor de volksgezondheid worden beschouwd. 4 Centrale sturing bij infectieziektecrisis4.1 Nieuwe elementenEen van de belangrijke wijzigingen die met dit voorstel in de infectieziektebestrijding
wordt aangebracht, is de mogelijkheid voor de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport om in bepaalde situaties het college van burgemeester en
wethouders en vooral de burgemeester centraal aan te kunnen sturen. In hoofdstuk
3 is aangegeven waarom dit nodig is.De mondiale dreigingen van infectieziektecrises, die hebben geleid tot
de totstandkoming van de IGR, hebben in Nederland al geleid tot diverse ontwikkelingen
van centrale coördinatie. Zoals al gemeld, zijn er in 2004 bepalingen
aan de Infectieziektenwet toegevoegd met een coördinerend en aansturend
karakter. Er zijn nationale draaiboeken ontwikkeld ter voorbereiding op een
mogelijke terroristische aanslag met het pokkenvirus. Ook zijn er draaiboeken
tot stand gebracht naar aanleiding van de uitbraken van SARS en vogelgriep,
alsook betreffende de voorbereiding op de dreigende grieppandemie. Voorts
is per 1 januari 2005 het Centrum Infectieziektebestrijding bij het RIVM
actief. Het bureau van de Landelijke Coördinatiestructuur Infectieziektebestrijding
is per dezelfde datum hierin opgegaan. Het RIVM zorgt voor dagelijkse ondersteuning
van de beroepsbeoefenaren binnen de infectieziektebestrijding en beoogt de
inhoudelijke kwaliteit en uniformiteit van de uitvoering te bevorderen. Het
Centrum Infectieziektebestrijding zal ook een centrale rol vervullen bij een
pandemie of ernstige epidemie.Zoals al in hoofdstuk 3.2 aangegeven worden met dit voorstel de bestaande
lokale uitvoeringsstructuren bij de infectieziektebestrijding voortgezet.
Wat aan nieuwe elementen bij de centrale sturing bij een infectieziektecrisis
wordt toegevoegd, sluit aan bij de reguliere praktijk van de infectieziektebestrijding.
Behalve met deze nieuwe sturingselementen wordt aldus ook in tijd van crisis
niet afgeweken van de bestaande bestuurlijke infrastructuur, wat de bestrijding
van een infectieziektecrisis ten goede zal komen.Taak voor de burgemeesterDe burgemeester blijft met dit voorstel een cruciale rol vervullen bij
de infectieziektebestrijding. Zoals al in hoofdstuk 3.2 gesteld, past dit
goed bij de taken en bevoegdheden die de burgemeester heeft op grond van de
Gemeentewet. Op grond van artikel 172 van de Gemeentewet is de burgemeester
belast met de handhaving van de openbare orde en kan hij bij verstoring daarvan,
of ernstige vrees daarvoor, de bevelen geven die hij noodzakelijk acht voor
de handhaving ervan. Op grond van artikel 175 van de Gemeentewet kan de burgemeester
in geval van een oproerige beweging, van andere ernstige wanordelijkheden
of van rampen of zware ongevallen, of een ernstige vrees daarvoor, alle bevelen
geven die hij ter handhaving van de openbare orde of ter beperking van gevaar
nodig acht.In dit voorstel krijgt de burgemeester ook formeel een taak bij de infectieziektebestrijding.
Deze is beperkt tot enerzijds het geven van leiding aan de bestrijding van
een epidemie van een infectieziekte, en anderzijds het ook los van een epidemie
toepassen van maatregelen die ingrijpen in de vrijheden van burgers. Die taak
en de daarmee gepaard gaande, op grond van de Infectieziektenwet en Quarantainewet
al bestaande en met dit voorstel uit te breiden bevoegdheden, zijn complementair
aan de eerder genoemde taken en bevoegdheden op grond van de Gemeentewet.
Er zijn immers veel situaties die onder de taak en bevoegdheden van de burgemeester
voor de infectieziektebestrijding vallen waarin nog geen sprake is van een
(dreigende) ernstige wanordelijkheden of van een (dreigende) verstoring van
de openbare orde, maar waarin toch dwingend moet kunnen worden opgetreden.
Juist indien zo’n optreden achterwege zou blijven vanwege onvoldoende
toegekende bevoegdheden, zou erger kunnen ontstaan. Zelfs al
zou een infectieziektecrisis een dusdanige vorm hebben dat sprake is van een
(dreigende) ernstige wanordelijkheden of van een (dreigende) verstoring van
de openbare orde in de zin van de artikelen 172 en 175 van de Gemeentewet,
dan nog kan specifiek optreden, zoals het nemen van isolatie- of quarantainemaatregelen,
beter op basis van daartoe toegesneden regelgeving geschieden. Specifieke
regelgeving ten aanzien van de infectieziektebestrijding waarborgt immers
zowel de onmisbare medisch-epidemiologische advisering en deskundige uitvoering,
als de rechtszekerheid bij de burgers bij soms zeer ingrijpende maatregelen.
Het optreden van de burgemeester op grond van met name de Gemeentewet ter
handhaving van de openbare orde, zal wel nodig zijn indien maatregelen ter
voorkoming of ter bestrijding van een infectieziektecrisis de inzet van de
sterke arm vereisen. Een dergelijk optreden zal naar verwachting al snel aan
de orde komen bij ingrijpende maatregelen zoals quarantaine.Door het (ook formeel) toekennen van een taak bij de infectieziektebestrijding
aan de burgemeester kan de verhouding tussen burgemeester en Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport goed worden weergegeven. Aldus heeft de
burgemeester een omschreven zelfstandige verantwoordelijkheid met bijbehorende
bevoegdheden. De minister kan de burgemeester, in bepaalde hieronder omschreven
gevallen, opdracht geven om maatregelen toe te passen waarvoor de burgemeester
dus ook zelfstandig verantwoordelijk en bevoegd is. Deze taak en bevoegdheid
van de minster beperkt die zelfstandige taak en bevoegdheid van de burgemeester.
De burgemeester kan dan alleen in dat kader optreden voor zover hij binnen
de grenzen blijft die de minister hem stelt. Overigens zal in de situatie
dat de minister de burgemeester opdraagt bepaalde maatregelen te treffen er
altijd nog ruimte (dienen te) zijn voor de burgemeester om nadere op de individuele
omstandigheden toegesneden uitvoeringsbeslissingen te nemen.Taak voor de minister van Volksgezondheid, Welzijn en
SportDe minister wordt met dit voorstel in bepaalde situaties verantwoordelijk
voor de aansturing van de infectieziektebestrijding. Deze verantwoordelijkheid
beperkt zich tot een aantal nauw omschreven situaties, waarbij altijd eenheid
van beleid is gewenst.Op de eerste plaats gaat het om de algemene voorbereiding op de bestrijding
van infectieziekten behorende tot groep A of een nieuw subtype humaan influenzavirus,
waarbij ernstig gevaar voor de volksgezondheid bestaat. Laatstgenoemd griepvirus
bestaat nog niet, maar is er gegronde vrees dat dit virus zich zal ontwikkelen
in de wellicht nabije toekomst (de dreigende grieppandemie). De minister krijgt
de bevoegdheid om het college van burgemeester en wethouders op te dragen
maatregelen toe te passen bij de algemene voorbereiding. In dat verband dient
vooral te worden gedacht aan het opstellen en onderhouden van bestrijdingsplannen
alsook het oefenen van potentiële scenario’s. De minister draagt
het college op de maatregelen te treffen omdat het college het aangewezen
orgaan is en blijft dat belast is met de algemene voorbereiding van de infectieziektebestrijding.
Dit sluit goed aan met de taak die het college heeft ter voorbereiding van
de bestrijding van rampen en zware ongevallen, voor zover niet bij of krachtens
de wet anders is bepaald, op grond van artikel 2 van de Wet rampen en zware
ongevallen.Op de tweede plaats gaat het om de bestrijding van een uitbraak van een
infectieziekte behorend tot groep A of bij een directe dreiging van zo’n
uitbraak. De minister krijgt dan de verantwoordelijkheid om de leiding van
de burgemeester over te nemen, en dus de centrale leiding te nemen, bij de
bestrijding van deze infectieziekte of bij de directe voorbereiding op de
bestrijding. Dat de minister de leiding overneemt houdt niet in dat de burgemeester
geen verantwoordelijkheid meer zal dragen voor de bestrijding. Het wordt dan
een gezamenlijke verantwoordelijkheid van burgemeester en minister,
maar de verantwoordelijkheid van de burgemeester wordt dan beperkt door de
opdrachten die de minister geeft. Het gaat in deze situatie ook om de directe
voorbereiding van deze bestrijding, bijvoorbeeld indien er een reëel
gevaar is dat een dergelijke uitbraak zich hier op korte termijn gaat voordoen,
omdat de ziekte elders op de wereld al is uitgebroken.In de derde plaats wordt de minister verantwoordelijk voor de centrale
leiding bij de bestrijding van een epidemie van een infectieziekte behorend
tot groep B1 of B2, indien een burgemeester die het aangaat daarom vraagt.
Een dergelijk verzoek zal worden gedaan als de burgemeester een zodanige toename
van geïnfecteerde personen constateert, dat voor verspreiding buiten
de gemeente of regio moet worden gevreesd en hij moet constateren dat hij
de controle op de bestrijding dreigt te verliezen.Ziekten behorende tot groep B1, B2 of C kunnen op grond van artikel 20
van dit voorstel op zeer korte termijn worden aangemerkt als behorende tot
groep A en daarmee onder de centrale leiding van de minister worden gebracht.
Infectieziekten die niet in deze groepen zitten, alsook nieuwe ziektebeelden,
kunnen op grond van artikel 20 eveneens zeer snel worden aangemerkt als behorende
tot groep A, B1 of B2. In laatstgenoemd geval kan de bestrijding van zo’n
ziekte ook onder de centrale leiding van de minister worden gebracht.Indien de minister de centrale leiding heeft, kan deze de burgemeester
opdragen maatregelen toe te passen. Daarbij kan het gaan om de maatregelen
uit hoofdstuk V van dit voorstel, zoals het nemen van quarantaine- of ontsmettingsmaatregelen,
maar het kan ook gaan om maatregelen die voor de burger geen bindend karakter
hebben. De maatregelen kunnen betrekking hebben op de plaatsen van binnenkomst,
maar vanzelfsprekend ook op de rest van Nederland.Tot slot krijgt de minister ook een verantwoordelijkheid voor de aansturing
bij de infectieziektebestrijding indien het gaat om het opvolgen van de aanbevelingen
van de WHO, zoals bedoeld in de artikelen 15 en 16 van de IGR. De minister
kan de burgemeester op grond van dit voorstel opdragen om deze aanbevelingen
op te volgen. Deze aanbevelingen zullen vooral gericht zijn op de plaatsen
van binnenkomst. De minister kan deze aanbevelingen direct overnemen en opdragen
aan de burgemeesters van de plaatsen van binnenkomst als het gaat om goederen,
stoffelijke overschotten en vervoermiddelen. Als het gaat om aanbevelingen
voor bepaalde vrijheidsbeperkende maatregelen voor personen, is die weg alleen
begaanbaar als het om een ziekte behorend tot groep A, B1 of B2 gaat. Bij
een andere infectieziekte of een ziektebeeld dient via artikel 20 deze ziekte
of dit ziektebeeld eerst onder de werking van de wet te worden gebracht.Bestuurlijk afstemmingsoverlegVoordat de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport leiding gaat
geven aan de bestrijding van bepaalde infectieziekten of toepassing gaat geven
aan bepaalde aanbevelingen van de WHO, dient de minister een bestuurlijk afstemmingsoverleg
(hierna: BAO) te voeren. In ieder geval zal de gemeente of de gemeenten die
het aangaat worden betrokken. Bij dreigingen die direct het nationale belang
raken en dus vele gemeenten tegelijk aangaan, worden vaste leden van het BAO,
zoals de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de Raad van coördinerende
GHOR-burgemeesters, als vertegenwoordiging van het lokaal bestuur worden beschouwd.
Vanwege de rol die de Minister van Verkeer en Waterstaat op grond van dit
voorstel krijgt bij de plaatsen van binnenkomst, zoals is bepaald in de artikelen
50 en 52, is ook gesteld dat de Minister van Verkeer en Waterstaat dient te
worden betrokken in het BAO. Die betrokkenheid in BAO-verband is verder ook
nog van belang vanwege de beoordeling van de mogelijke inzet van de bevoegdheden
die de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op grond van dit voorstel
heeft versus de bevoegdheden die de Minister van Verkeer en Waterstaat
heeft op grond van de Vervoersnoodwet en de Havennoodwet.Het voeren van een BAO is nu al praktijk indien er sprake is van ernstige
incidenten op het terrein van infectieziekten of indien er een bovenregionale
of internationale implicatie op dat terrein dreigt. Sinds de oprichting van
de Landelijke Coördinatiestructuur Infectieziektebestrijding in 1995
is hiermee goede ervaring opgedaan. De organisatie van de Landelijke Coördinatiestructuur
Infectieziektebestrijding is, zoals al eerder aangegeven, opgegaan in het
RIVM.Voorafgaand aan een BAO roept de directeur van het RIVM een zogeheten «outbreak
management team» (hierna: OMT) bijeen. Naast vertegenwoordigers van
de belangrijkste surveillance- en bestrijdingseenheden nemen in zo’n
OMT deskundigen deel die zijn gespecialiseerd op het terrein van de desbetreffende
infectieziekte.Informeren van de Minister van Binnenlandse Zaken en KoninkrijksrelatiesZodra de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport leiding gaat geven
aan de bestrijding van een infectieziekte behorend tot groep A, zal hij de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties informeren. Op die
wijze is verzekerd dat de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
al in een vroegtijdig stadium wordt betrokken voor het geval deze in een later
stadium een cruciale rol krijgt, indien de bestrijding van de infectieziektecrisis
en de handhaving van de openbare orde samenkomen.4.2 Relatie tot de Wet rampen en zware ongevallen
en de voorgenomen Wet veiligheidsregio’sAls het gaat om centrale sturing bij de infectieziektebestrijding in relatie
tot de centrale sturing bij het handhaven van de openbare orde en veiligheid
zijn diverse situaties te onderscheiden.Een ernstige uitbraak van een infectieziekte kan een zodanige omvang aannemen
dat het maatschappelijke leven erdoor wordt ontwricht of dreigt te ontwrichten.
Voor een aantal infectieziekten moet op voorhand rekening worden gehouden
dat een dergelijke ontwrichting kan plaatsvinden. Het gaat dan om de ziekten
behorende tot groep A, alsook om een nieuw subtype humaan influenzavirus dat
een grieppandemie kan veroorzaken (laatstgenoemde ziekte bestaat nu nog niet,
maar zal dan in groep A wordt geplaatst). De Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport is in deze situaties verantwoordelijk voor de inhoud van
het nationaal aangestuurde bestrijdingsbeleid, maar dient zijn optreden interdepartementaal
goed af te stemmen. De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zal
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in de bovengenoemde
situatie terstond op de hoogte stellen indien de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport in die situatie maatregelen wenst te treffen. Daarmee wordt
ook overeenkomstig het bepaalde in de (nu nog voorgenomen) Wet veiligheidsregio’s
gehandeld. Verder zal de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport beoordelen
of de benodigde maatregelen dermate ingrijpend en omvangrijk zijn dat hij
zijn collega van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zal verzoeken de
algemene coördinatie over te nemen. Omdat infectieziekten zich altijd
in fasen ontwikkelen, is aan een dergelijke situatie vanzelfsprekend al de
nodige communicatie en informatie voorafgegaan. Gedurende die periode vindt
interdepartementale coördinatie plaats conform het nationaal handboek
crisisbesluitvorming, waarbij de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport zorg blijft dragen voor deskundige inhoudelijke advisering voor het
te voeren beleid.Ook al valt het te verwachten dat de samenleving door een infectieziektecrisis
heftig zal worden geraakt, het is daarmee nog niet gesteld dat zo’n
infectieziektecrisis verder hoeft te reiken dan een noodsituatie op het terrein van de publieke gezondheid. Tijdig en deskundig ingrijpen
door de gezondheidsautoriteiten gecombineerd met een bevolking die vertrouwen
heeft in de aanbevelingen en maatregelen van het bestuur zal voorkomen dat
situaties uit de hand lopen. Maatregelen als isolatie en quarantaine kunnen
nodig zijn, maar deze maatregelen zullen falen als de meerderheid van de bevolking
niet getuigt van een bereidheid tot coöperatie. Van groot belang is daarom
dat in de periode die volgt op het moment waarop de eerste verschijnselen
van een infectieziektecrisis zich voordoen – in Nederland of elders
ter wereld – er zoveel mogelijk helderheid is wat de te volgen lijn
dient te zijn. Die lijn zal in die eerste fase primair door medisch-inhoudelijke
afwegingen worden bepaald.Bij een uitbraak van andere infectieziekten dan die van groep A zal het
pas gedurende de ontwikkeling naar een epidemie duidelijk worden of en hoezeer
dit ontwrichtende effecten heeft op de samenleving. Ook dan zal de minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zijn collega van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties vanzelfsprekend op de hoogte stellen indien dit effect
zich dreigt voor te doen.De voorgenomen Wet veiligheidsregio’s beoogt onder meer om de rampenbestrijding
en de crisisbeheersing op regionaal niveau te integreren. Onder crisisbeheersing
wordt in die wet verstaan het geheel van (voorbereidende) maatregelen dat
wordt getroffen ter handhaving van de openbare orde, zonodig in samenhang,
dus ter ondersteuning, van de maatregelen die op grond van enige andere wet
worden getroffen ter zake van een crisis. Een crisis in de zin van de Wet
veiligheidsregio’s is een situatie waarin een vitaal belang van de samenleving
is aangetast of dreigt te worden aangetast. Een infectieziektecrisis kan dus
ook een crisis zijn in de zin van de Wet veiligheidsregio’s. Indien
zo dan zal er op het punt van de ondersteuning door maatregelen van openbare
orde van de andere (voorbereidende) maatregelen ter bestrijding van infectieziektecrisis
op het niveau van de veiligheidsregio(’s) gecoördineerd worden
opgetreden.Rol van de voorzitter van de veiligheidsregio bij een
infectieziektecrisisDe bevoegdheden om op te treden bij een infectieziektecrisis zijn in handen
van de burgemeester. Deze is in die situatie ook bevoegd om op te treden ter
handhaving van de openbare orde op grond van de gemeentewet. Eén bestuursorgaan,
de burgemeester dus, kan bij een infectieziektecrisis zowel de specifieke
maatregelen voor de infectieziektebestrijding als de maatregelen ter handhaving
van de openbare orde uitoefenen. De minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport kan bij een infectieziektecrisis de burgemeester aansturen. Omwille
van een effectieve ministeriële aansturing is het nodig dat deze systematiek
niet wordt doorbroken. Het zou bijvoorbeeld niet effectief zijn indien bij
een (dreigende) infectieziektecrisis de voorzitter van de veiligheidsregio
de bevoegdheden voor de handhaving van de openbare orde zou overnemen van
de burgemeester. De minister zou die voorzitter immers niet kunnen aansturen.
Dat zou pas kunnen als de voorzitter wel bevoegdheden ter zake van de infectieziektebestrijding
zou hebben. Met andere woorden: congruentie van bevoegdheden dient ook bij
crisis het uitgangspunt te zijn.Het bovenstaande in acht genomen, valt het alleszins te overwegen om,
indien de burgemeester op grond van enige wet bevoegdheden in tijd van (dreigende)
crisis heeft, deze bevoegdheden over te hevelen naar de voorzitter van de
veiligheidsregio. Dat is ook bij de bestrijding van een infectieziektecrisis
een te overwegen optie. In dat geval zouden de naar de voorzitter van de veiligheidsregio
over te hevelen bevoegdheden natuurlijk duidelijk moeten worden afgebakend.
Het zou voor de infectieziektebestrijding logisch zijn om daarvoor het domein
te hanteren waarvoor de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport met
het onderhavige voorstel een bevoegdheid tot aansturing van de burgemeester
verkrijgt. De minister zou dan vervolgens in plaats van de burgemeester
de voorzitter van de veiligheidsregio kunnen aansturen bij een infectieziektecrisis.
Het aansturen van één bestuurder op niveau van een veiligheidsregio
is natuurlijk wel zo praktisch.Het realiseren van deze overheveling is echter wel aan voorwaarden verbonden.
Ten eerste moet dit verenigbaar zijn met het geheel van bestuurlijke verantwoordelijkheden
zoals deze op decentraal niveau gelden. Dat wil zeggen dat een dergelijk optreden
ook afdoende democratisch kan worden gelegitimeerd en overeenkomstig kan worden
verankerd in de (nu nog voorgenomen) Wet veiligheidsregio’s. Ten tweede,
en dit speelt in ieder geval specifiek voor de infectieziektebestrijding,
moet dit ook verenigbaar zijn met de operationele praktijk. In verband met
dat laatste speelt voor wat betreft de positie van de gemeentelijke gezondheidsdiensten
de wens om de werkgebieden van de gemeentelijke gezondheidsdiensten te doen
samenvallen met die van de veiligheidsregio’s. Die congruentie in werkgebieden
is nu nog niet overal het geval. Het is van belang dat er bij de bestrijding
van een infectieziektecrisis nauwe samenwerking is tussen de gemeentelijke
gezondheidsdiensten en de krachtens de Wet geneeskundige hulpverlening bij
ongevallen en rampen ingestelde regionaal geneeskundig functionarissen en
ondersteunende GHOR-organisaties (straks geschiedt dit op grond van de Wet
veiligheidsregio’s, waarbij de functie van regionaal geneeskundig functionaris
wordt vervangen door die van directeur GHOR). De voorgenomen Wet veiligheidsregio’s
voorziet al in een waarborg voor die samenwerking doordat daarin staat bepaald
dat de directeur GHOR deel uitmaakt van de directie van de gemeentelijke gezondheidsdienst.
Aansluitend daaraan zou ook de samenvoeging van alle werkgebieden van deze
diensten gunstig zijn. De indeling van de gemeentelijke gezondheidsdiensten
is op dit moment nog een zaak van het lokaal bestuur. Er is overwogen om in
dit voorstel gemeenten te verplichten tot een samenvoeging van deze werkgebieden.
Daartoe is evenwel niet overgegaan omdat eerst nog nader dient te worden bedacht
over hoe een aantal hiermee samenhangende praktische problemen dienen te worden
aangepakt. Zodra echter de bedoelde werkgebieden, via een – eventueel
gelijktijdig te regelen – wettelijke verplichting, overeenstemmen en
voorzien kan worden in een goede bestuurlijke verankering van de hierboven
bedoelde overheveling van bevoegdheden, lijkt deze overheveling aangewezen.5 Administratieve lastenMeldingslasten voor de artsDe overwegingen voor opname in de groepen A, B1, B2 en C werden opgesteld
door een brede groep van deskundigen. In de bijlage bij deze Memorie van Toelichting
is per ziekte de ratio en de verwachte meldingslast opgenomen.Voor de arts neemt het totaal aantal meldingsplichtige ziekten toe met
10 tot 42. Op grond van het voorgestelde artikel 22, vierde lid, zal voor
een deel van de ziekten uit groep C die nu al in deze categorie zijn opgenomen,
via een vast te stellen ministeriële regeling de actieve meldingsplicht
in wezen worden beperkt tot een informatieplicht op verzoek van de gemeentelijke
gezondheidsdienst. Daarmee zal de meldingsplicht voor dat deel van de infectieziekten
behorende tot groep C voor de arts feitelijk niet toenemen. Daarmee resteren
de ziekten die nieuw zijn toegevoegd aan de groepen B1, B2 en C. Het RIVM
heeft op grond van historische cijfers berekend dat voor deze ziekten het
aantal meldingen door alle artsen tezamen ongeveer 700 zal bedragen op een
totaal van 14 200 meldingen per jaar. Daartegenover staat dat het nadere
uitzoekwerk bij infectieziekten behorende tot groep C sterk vereenvoudigd
wordt omdat het laboratorium op naam van de betrokkene gaat melden. De verwachting
is daarmee dat per saldo de toename van de administratieve last
voor de arts van geringe omvang zal zijn.Meldingslasten voor het laboratoriumDe meldingsplicht van het hoofd van het laboratorium wordt uitgebreid
van de ziekten behorende tot groep C met de infectieziekten behorende tot
de groepen A, B1 en B2. Zoals eerder aangegeven, is hiermee op veel plaatsen
in het land al ervaring opgedaan en werd er onderzoek uitgevoerd naar de doeltreffendheid
en de belasting. De conclusie is dat de te melden gegevens bij het laboratorium
standaard al voorhanden zijn en de invoer in het administratieve systeem geen
extra werk oplevert. De melding aan de directeur van de gemeentelijke gezondheidsdienst
vraagt een eenmalige aanpassing van het interne (elektronische) systeem. Omdat
vervolgens de bedoelde melding voor het laboratorium, méér dan
voor de behandelende arts, een relatief eenvoudige routine is, zijn de extra
lasten die hiermee gepaard gaan beperkt.Overzicht bestaande en te verwachten administratieve lastenOp grond van de Infectieziektenwet zijn de volgende administratieve lasten
te kwantificeren: aantal ziekten aantal meldingen tijd uurtarief kosten meldingen
artsen  aantal ziektenaantal meldingentijduurtariefkostenmeldingen artsen2513 5000,083 uur€ 60€ 67 500 meldingen artsen10 (verschaffen aanvullende informatie) 9250,33 uur€ 60 € 18 500meldingen laboratoria 109250,02 uur€ 30 500 €Op grond van dit voorstel kunnen de volgende administratieve lasten worden
gekwantificeerd:  aantal ziekten aantal meldingen tijd uurtarief kostenmeldingen artsen 4214 200 (toename van 700)0,083 uur€ 60 € 71 500 meldingen laboratoria4214 200 (toename
van 13 275)0,02 uur€ 30€ 8 500De berekening van de administratieve lasten is aan het Adviescollege toetsing
administratieve lasten (Actal) voorgelegd. Actal heeft het voorstel niet geselecteerd
voor een toets.6 Financiële gevolgenBeknopt gesteld, worden ter implementatie van de IGR de volgende nieuwe
elementen geïntroduceerd. Ten eerste worden de meldingsplichten aangepast.
Zoals in hoofdstuk 6 aangegeven, zullen de lasten voor de degenen die moeten
melden naar verwachting nauwelijks toenemen. Ten tweede worden de bevoegdheden
van de burgemeester verruimd. Dat geldt ook voor toepassing bij de plaatsen
van binnenkomst, waarbij de burgemeester de inzet van private partijen kan
verlangen. Ten derde wordt er een tot specifieke situaties beperkte aansturingstaak
voor de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport geschapen.Voor de gemeenten worden met dit voorstel geen nieuwe taken geschapen
of taken uitgebreid. Daarom wordt het nu bepaalde voor de kostentoebedeling
uit de Wet collectieve preventie volksgezondheid onveranderd overgenomen.
De gemeente blijft de kosten dragen voor de algemene taak voor de infectieziektebestrijding.
De gemeente ontvangt hiervoor financiering via het gemeentefonds. De extra
maatregelen die de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
kan opleggen bij de algemene voorbereiding worden geacht te behoren tot de
normale kosten die in dat verband dienen te worden gemaakt.Het uitgangspunt van Infectieziektenwet blijft ook gelden. De gemeente
dient de kosten te dragen van de door haar opgelegde maatregelen. Dat blijft
ook zo indien de gemeente besluit om een tegemoetkoming te betalen aan degenen
die tengevolge van de maatregelen inkomsten mislopen. De ratio daarachter
blijft onverminderd dat onzekerheid over de kostentoedeling het nemen van
maatregelen niet in de weg dient te staan. De uitzondering op bovengenoemd
uitgangspunt blijft ook bestaan: de gemeente blijft de publiekrechtelijke
bevoegdheid behouden om de kosten verbonden aan de maatregelen te verhalen
op de persoon ten aanzien van wie de maatregel is getroffen. Ook de ratio
daarachter blijft immers onverminderd gelden: iemand die zich opzettelijk
onttrekt aan maatregelen waardoor een volksgezondheidsrisico ontstaat of die
op dat punt grove nalatigheid is te verwijten, dient hiervoor te kunnen worden
aangesproken. De verhaalsbevoegdheid dient te worden uitgeoefend met inachtneming
van de eisen van redelijkheid en billijkheid.Het uitgangspunt van de Quarantainewet blijft eveneens van kracht. De
kosten van het basisvoorzieningenniveau van de IGR bij aangewezen havens en
luchthavens blijven ten laste komen van de haven- en luchthavenexploitant.
Ook hier zullen overigens naar verwachting weinig extra kosten ontstaan. In
Nederland zijn deze voorzieningen veelal al aanwezig, vanuit de normale zorg
voor de reizigers en het personeel alsook vanwege de vereisten die nu al gelden
op grond de Quarantainewet.De maatregelen zullen worden toegepast via het bestaande uitvoeringsapparaat.
Het niveau daarvan is van goede kwaliteit. Daarin is in de laatste jaren ook
geïnvesteerd door gemeenten en Rijk. Hiervoor hoeven dus geen extra kosten
gemaakt te worden.Drie nieuwe financiële arrangementenTen aanzien van bovengenoemde structuur worden met dit voorstel drie nieuwe
arrangementen geïntroduceerd. Ten eerste komen de kosten van de maatregel
van isolatie, die moet wordt toegepast bij iemand die lijdt aan tuberculose,
voortaan ten laste van het Rijk. Personen met tuberculose die onvrijwillig
moeten worden geïsoleerd, dienen doorgaans langdurig te worden opgenomen.
De kosten hiervoor kunnen dusdanig oplopen dat het niet meer redelijk wordt
geacht om de gemeenten hiermee te belasten.Ten tweede is in dit voorstel bepaald dat de gemeente een beroep kan doen
op financiële ondersteuning door het Rijk indien de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport gebruik maakt van de bevoegdheid om de burgemeester te verplichten
om maatregelen te treffen. De minister kan en zal van deze bevoegdheid alleen
gebruik maken in zeer bijzondere situaties, zoals bij een uitbraak van een
infectieziekte behorend tot groep A of bij een aanbeveling van de WHO. Vooraf
is niet aan te geven welke kosten hiermee gepaard zullen gaan. Deze kunnen
aanzienlijk zijn. Afhankelijk van de omstandigheden van het geval kan het
dan in de rede liggen dat de kosten mede of geheel door het Rijk worden gedragen.
Met het oog op artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet zal in zo’n
geval met de desbetreffende gemeente(n) in overleg worden getreden over de
afwikkeling van de kosten en de eventuele wijze van bekostiging.Ten derde dienen met dit voorstel bij de plaatsen van binnenkomst de exploitanten
van de burgerhavens en burgerluchthavens en de vervoersexploitanten de kosten
te dragen van de maatregelen die door de burgemeester op grond van de artikelen
54 en 55 worden opgelegd. Nu dienen op grond van de Quarantainewet enkel de
kosten van ontratting door de exploitant van de haven te worden gedragen.
De ratio achter deze kostentoedeling is de volgende. Deze partijen vergroten
met hun bedrijfsmatige activiteiten het risico op de invoer van
besmette goederen die een volksgezondheidsrisico kunnen opleveren. Het wordt
geacht op het terrein van deze partijen te liggen om de kosten te dragen die
gepaard gaan met het elimineren van deze risico’s. Eenzelfde uitgangspunt
wordt gehanteerd in de Warenwet en de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren.
Voor het geval dat een exploitant van een burgerhaven of burgerluchthaven,
dan wel een vervoersexploitant vanwege de naleving van de maatregelen die
krachtens de artikelen 54 of 55 in samenhang met artikel 7, derde lid,
zijn opgedragen, buitengewone kosten dient te maken, is in dit voorstel bepaald
dat de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aan deze een naar billijkheid
te bepalen vergoeding kan toekennen ter dekking van die kosten.7 Toezicht en handhavingHet toezicht op de naleving van de Wet collectieve preventie volksgezondheid,
de Infectieziektenwet en de Quarantainewet, is neergelegd bij de ambtenaren
van de Inspectie voor de Gezondheidszorg van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport. Deze taak blijven zij met dit voorstel uitvoeren voor hetgeen
bij of krachtens dit voorstel wordt geregeld. Voor wat betreft het toezicht
bij de plaatsen van binnenkomst zal het Staatstoezicht op de volksgezondheid
samenwerken met de Inspectie Verkeer en Waterstaat van het Ministerie van
Verkeer en Waterstaat.De strafbepalingen in dit voorstel zijn ontleend aan de Infectieziektenwet.
De bepalingen over de bestuurlijke boete zoals die in de Infectieziektenwet
zijn opgenomen voor het niet naleven van de meldingsplichten, komen in dit
voorstel niet meer terug. De redenen hiervoor zijn de volgende. De bestuurlijke
boete dient op grond van de Infectieziektenwet te worden opgelegd door de
burgemeester. De directeur van de gemeentelijke gezondheidsdienst is toezichthouder
en zal de burgemeester hierover adviseren. Artsen en hoofden van laboratoria
voldoen in overwegende mate aan de meldingsplichten. Het belang van de meldingsplichten
wordt met dit voorstel versterkt door de nodige uitbreiding met bepaalde meldingsplichten.
Bij verzuim daarvan is het betwijfelbaar of het instrument van een boete van € 90,
op te leggen door een burgemeester wiens directeur een samenwerkingsrelatie
heeft met de artsen en laboratoria in de regio, wel het aangewezen middel
is om dit aan te pakken. De bestuurlijke boete is in de praktijk ook nooit
toegepast, terwijl er soms toch onderrapportage is. Het signaal dat moet uitgaan
naar degenen die de verplichtingen moeten nakomen, lijkt minder goed te functioneren
met een mogelijk door de burgemeester op te leggen bestuurlijke boete, dan
van een mogelijk op te leggen strafrechtelijke sanctie. Hoewel het uitvaardigen
van een strafrechtelijke sanctie naar verwachting hoogst zelden zal zijn aangewezen,
dient in een voorkomend geval voldoende afschrikwekkend te kunnen worden opgetreden.
Daar komt bij dat het belang van de meldingsplichten met dit voorstel wordt
versterkt door de nodige uitbreiding met bepaalde meldingsplichten. Het belang
van (tijdig) melden neemt dus toe. De gevolgen van niet (tijdig) melden kunnen
zeer groot zijn voor de samenleving. Een dergelijk verzuim rechtvaardigt het
afdoen met een strafrechtelijke sanctie in plaats van met een bestuurlijke
sanctie. Een extra argument is het gegeven dat de Quarantainewet nu wel strafrechtelijke
sancties kent voor het niet naleven van meldingsplichten. Gezagvoerders die
verzuimen om bepaalde ziektegevallen (tijdig) te melden kunnen nu worden gestraft
met een hechtenis van maximaal één jaar of een geldboete van
de derde categorie. Het laat zich niet rijmen dat een gezagvoerder voor een
meldingsverzuim kan worden gestraft met een hechtenis van maximaal één
jaar of een geldboete van de derde categorie, terwijl een arts voor een vergelijkbaar
meldingsverzuim er met een boete van € 90 zou kunnen afkomen. Dit
voorstel voegt beide wetten tot één geheel waardoor de discrepantie
tussen beide sanctiestelsels des te pregnanter in het oog springt.
Daarom is in dit voorstel ervoor gekozen het niet naleven van alle meldingsplichten
strafrechtelijk te sanctioneren en een verzuim daarvan, zowel voor arts als
gezagvoerder, strafbaar te stellen met een maximale hechtenis van twee maanden
of een geldboete van de tweede categorie. De toezichthoudende rol van de directeuren
van de gemeentelijke gezondheidsdiensten, zoals nu geregeld in de Infectieziektenwet,
kan hiermee ook komen te vervallen. Deze taak zal door het Staatstoezicht
op de volksgezondheid worden uitgeoefend.8 Digitale gegevensopslag bij de jeugdgezondheidszorgVoor een optimale jeugdgezondheidszorg is het wenselijk dat daarbij gegevens
op digitale wijze uniform worden opgeslagen, in een elektronisch kinddossier.
Dit moet bijdragen aan het verbeteren van de informatieoverdracht binnen de
jeugdgezondheidszorg als een kind vier jaar wordt of verhuist en een andere
behandelaar de zorg overneemt. Dit voornemen wordt ondersteund door de betrokken
koepelorganisaties (ActiZ, GGD-NL en VNG). De programmaminister voor Jeugd
en Gezin heeft met hen afgesproken dat er zal worden gewerkt aan het digitaliseren
van de papieren patiëntendossiers die nu bij de jeugdgezondheidszorg
worden gebruikt. Om te waarborgen dat in alle gevallen hiertoe wordt overgegaan,
is in dit voorstel bepaald dat de colleges van burgemeester en wethouders
verantwoordelijk worden dat de instellingen die de jeugdgezondheidszorg feitelijk
uitvoeren, gebruik maken van deze digitale gegevensopslag.Er zijn nu diverse softwarepakketten op de markt die hiervoor kunnen worden
gebruikt. Om overdracht van gegevens mogelijk te maken tussen de verschillende
systemen, dienen deze te voldoen aan landelijke standaarden. De programmaminister
voor Jeugd en Gezin zal deze samen met de betrokken koepelorganisaties ontwikkelen.
Deze standaarden worden bij ministeriële regeling vastgesteld.De toepassing van de digitale gegevensopslag in een elektronisch kinddossier
met de daarbij te hanteren standaarden zal voor alle duidelijkheid geheel
geschieden binnen de regels inzake de geneeskundige behandelingsovereenkomst,
zoals opgenomen in het Burgerlijk Wetboek, en de Wet bescherming persoonsgegevens.
Alle privacyeisen zijn dus onverkort van toepassing.II ARTIKELSGEWIJSHOOFDSTUK I ALGEMENE BEPALINGENArtikel 1Publieke gezondheidszorgDit begrip vervangt het begrip «collectieve preventie», zoals
geformuleerd in artikel 1, eerste lid, van de Wet collectieve preventie volksgezondheid.
Er wordt enkel een redactionele wijziging en geen inhoudelijke wijziging beoogd.
Het publieke karakter van deze gezondheidszorg is complementair op de curatieve
zorg die wordt bepaald door de hulpvraag van een individu. Het karakter van
de publieke gezondheidszorg wordt bepaald door de gemeenschap, de uitvoering
daarvan kan wel individueel zijn gericht.Medisch toezichtIn de Infectieziektenwet wordt een onderscheid gemaakt tussen waarneming
en medisch toezicht. Door vereenvoudiging van de bijzondere maatregelen bij
ernstige infectieziekten van hoge besmettelijkheid (zie artikel 35) is het
onderscheid tussen beide begrippen niet meer zinvol. Om redactionele
redenen wordt het begrip medisch toezicht in dit voorstel gehanteerd voor
het begrip waarneming uit de Infectieziektenwet.Besmetting en infectieHet begrip besmetting is in dit voorstel voorbehouden voor gebouwen, goederen
of vervoermiddelen, terwijl het begrip infectie is voorbehouden voor mensen.GebouwUit de definitie van gebouw is de zinsnede «vaar- of voertuig»
verwijderd. Daarnaast is in dit voorstel het begrip vervoermiddelen gedefinieerd.
De zinsnede «voor mensen toegankelijke» is verwijderd opdat ook
niet direct voor mensen toegankelijke met pathogenen besmette installaties
hieronder vallen, bijvoorbeeld met legionella besmette koeltorens.GoedIn dit begrip zijn naast vervoermiddelen ook lijken in de zin van artikel
2, eerste lid, onder a, van de Wet op de lijkbezorging en dieren uitgezonderd.
De reden om lijken uit te zonderen, is het bestaan van de Wet op de lijkbezorging.
De op grond van de IGR noodzakelijke aanpassing op dat terrein wordt in die
wet doorgevoerd. De reden om dieren uit te zonderen is het bestaan van de
Gezondheids- en welzijnswet voor dieren. Die wet behoeft omwille van de IGR
geen aanpassing.Artikel 2Dit artikel komt overeen met artikel 2 van de Wet collectieve preventie
volksgezondheid. Zonder dat inhoudelijke wijziging wordt beoogd, is het artikel
redactioneel gecomprimeerd. In het tweede lid, onderdeel d, is «gezondheidsvoorlichting
en -opvoeding» vervangen door het begrip gezondheidsbevordering, omdat
eerstgenoemde omschrijving is verouderd.Op grond van het eerste lid blijft het college van burgemeester en wethouders
ervoor verantwoordelijk dat de publieke gezondheidszorg wordt bevorderd. Dat
impliceert dat het college van burgemeester en wethouders actief naar buiten
treedt om samen met anderen, die hiervoor functioneel het meest zijn aangewezen,
de benodigde activiteiten op te zetten. Het is tevens van belang dat de continuïteit
en de samenhang tussen de verschillende aspecten in dit brede gebied worden
gewaarborgd. Daarnaast is het van belang, opdat gescheiden circuits worden
vermeden, dat de afstemming met de curatieve gezondheidszorg ter hand wordt
genomen. Hieraan is nieuw toegevoegd dat het college ook dient te zorgen voor
de afstemming met de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen.
De publieke gezondheidszorg dient immers ook in dat opzicht goed te worden
afgestemd. De organisatie van de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen
en rampen wordt nu geregeld op grond van de Wet geneeskundige hulpverlening
bij ongevallen en rampen en straks op grond van de voorgenomen Wet veiligheidsregio’s.In het tweede lid wordt omschreven welke werkzaamheden het college dient
uit te voeren ter uitvoering van de bevorderingstaak, bedoeld in het eerste
lid. Op grond van het derde lid zullen deze werkzaamheden bij algemene maatregel
van bestuur nader worden uitgewerkt. Daarbij zullen ook de werkzaamheden betreffende
de bevordering van de medisch-milieukundige zorg, de technische hygiënezorg
en de psychosociale hulp bij rampen nader worden uitgewerkt.Naast de in dit artikel omschreven bevorderingstaak worden in de artikelen
5 en 6 van dit voorstel de terreinen aangewezen waarbij de gemeente zelf verantwoordelijk
is voor de uitvoering: de jeugdgezondheidszorg en de infectieziektebestrijding.
Deze twee artikelen komen overeen met de artikelen 3 en 3a van
de Wet collectieve preventie volksgezondheid.In het derde lid komt tevens artikel 8, eerste en derde lid, van de Wet
collectieve preventie volksgezondheid terug. Bij algemene maatregel van bestuur
kan worden bepaald dat met het oog op de hierboven genoemde bevorderingstaak
personen en instellingen die werkzaam zijn op het terrein van de volksgezondheid
aan het college van burgemeester en wethouders bepaalde gegevens dienen te
worden verstrekt. Het gaat hier om de situatie dat op basis van vrijwillige
informatie-uitwisseling in kwalitatief of kwantitatief opzicht onvoldoende
gegevens voorhanden zijn om deze taak uit te voeren. Opdat het duidelijk is
dat het hier niet om tot een persoon herleidbare gegevens mag gaan, is dit
expliciet in het artikellid tot uitdrukking gebracht.Artikel 3Dit artikel komt overeen met artikel 7 van de Wet collectieve preventie
volksgezondheid. De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zorgt via
zijn dienstonderdeel RIVM voor de landelijke ondersteuning van de publieke
gezondheidszorg.Artikel 4Dit artikel komt overeen met artikel 8, tweede lid, van de Wet collectieve
preventie volksgezondheid en maakt het mogelijk om zonodig bij algemene maatregel
van bestuur van het college van burgemeester en wethouders te vereisen dat
systematische informatie over de uitvoering van deze wet aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport wordt verschaft. Deze eventueel op te leggen
verplichting dient ertoe dat de minister verzekert is van de nodige informatie
om de beleidsontwikkeling ter hand te nemen. Opdat het duidelijk is dat het
hier niet om tot een persoon herleidbare gegevens mag gaan, is dit expliciet
in het artikellid tot uitdrukking gebracht.Artikel 5Dit artikel komt overeen met artikel 3a van de Wet collectieve preventie
volksgezondheid en maakt het college van burgemeester en wethouders verantwoordelijk
voor de uitvoering van de jeugdgezondheidszorg. Het derde lid, dat digitale
gegevensopslag bij de jeugdgezondheidszorg verplicht stelt, is nieuw.De in het tweede lid genoemde werkzaamheden ter uitvoering van de taak,
bedoeld in het eerste lid, zullen op grond van het vierde lid bij algemene
maatregel van bestuur nader worden bepaald. Op die wijze zal ook de differentiatie
van de werkzaamheden bij de jeugdgezondheidszorg tussen een uniform deel en
een maatwerk deel worden gehandhaafd. Het uniform deel omvat zorg die aan
iedereen in de doelgroep op uniforme wijze moet worden aangeboden en waarbij
geen gemeentelijke beleidsvrijheid bestaat. Het algemeen deel omvat zorg die
op de plaatselijke omstandigheden en op de behoefte van de jeugdige is afgestemd.Het aanbieden van vaccinaties en het perinatale onderzoek op phenylketonurie
(PKU), congenitale hypothyroïdie (CHT) en adrenogenitaal syndroom (AGS)
blijven expliciet uitgezonderd van de werkzaamheden. De financiering daarvan
blijft vooralsnog lopen via de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten. Artikel 6Eerste lidHet eerste lid van dit artikel komt overeen met artikel 3, eerste lid,
van de Wet collectieve preventie volksgezondheid en maakt het college van
burgemeester en wethouders verantwoordelijk voor de uitvoering van de infectieziektebestrijding.Een van de in dat kader te verrichten werkzaamheden is het nemen van algemene
preventieve maatregelen, bijvoorbeeld in het kader van de voorbereiding op
een grieppandemie. Het gaat hier om maatregelen waarvoor het college van burgemeester
en wethouders zelf verantwoordelijk is en waarbij het voor de hand ligt dat
de gemeentelijke gezondheidsdienst een belangrijke rol speelt. Deze taak is
dus een andere dan het bevorderen van technische hygiënezorg. Bij technische
hygiënezorg gaat het om het nagaan waar een verhoogd risico bestaat op
verspreiding van pathogene micro-organismen en nemen van maatregelen om die
risico’s in te dammen. Het college dient in het kader van die bevorderingstaak
er zoveel mogelijk voor te zorgen dat bedrijven, bijvoorbeeld scholen of tatoeage-
en piercingstudio’s, waar dergelijke risico’s bestaan, dit onderzoek
en deze maatregelen ook treffen. Die bedrijven zijn hier echter uiteindelijk
zelf verantwoordelijk voor. Indien er daadwerkelijk een volksgezondheidsrisico
ontstaat, zal de burgemeester dienen op te treden. Deze heeft ook de bevoegdheden
om de dwingende maatregelen, vervat in hoofdstuk V van dit voorstel, toe te
passen.Bron- en contactopsporing is als werkzaamheid voor het college van burgemeester
en wethouders in het kader van de algemene infectieziektebestrijding ook overgenomen
uit de Wet collectieve preventie volksgezondheid. Hoewel de Wet collectieve
preventie volksgezondheid dit beperkt tot de situaties dat er een vermoeden
op een epidemie van een infectieziekte aanwezig is, vindt er in de praktijk
altijd bron- en contactopsporing plaats wanneer er sprake is van een infectueuze
ziekte die zich onder de bevolking kan verspreiden. Daarom is het eerste lid,
onder b en c, bron- en contactopsporing als taak gekoppeld aan de meldingen,
als bedoeld in de artikelen 21, 22, 25 en 26, alsook aan de bestrijding van
tuberculose en seksueel overdraagbare aandoeningen. In alle gevallen vindt
bron- en contactopsporing plaats op grond van vrijwillige medewerking van
de betrokkenen. Alleen in geval van bronopsporing waarbij gebouwen, vervoermiddelen,
goederen of waren verdacht zijn van besmetting, kan op grond van artikel 47
in samenhang met artikel 65 betrokkenen worden gedwongen om medewerking te
verlenen.Tweede lidDe in het tweede lid opgenomen taak voor de burgemeester vormt een neerslag
van waar de Quarantainewet expliciet en de Infectieziektenwet impliciet al
in voorzien. Het formuleren ervan is nodig vanwege de in artikel 7 van het
voorstel opgenomen taak en bevoegdheid voor de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport om in bepaalde gevallen de burgemeester aan te sturen.De burgemeester geeft op grond van het tweede lid, als eenhoofdig bestuursorgaan,
leiding aan de bijzondere bestrijding van infectieziekten, waarbij inzet van
dwingende maatregelen kan zijn vereist. Daaronder valt in ieder geval de bestrijding
van een epidemie. Dit is in lijn met de leidinggevende positie die aan de
burgemeester is toegekend bij calamiteiten of crisissituaties van andere aard,
waarbij deze leiding geeft aan het optreden van de politie en de brandweer.
Van bijzondere bestrijding is sprake zodra ter afwending van een acute bedreiging
van de volksgezondheid maatregelen gericht op de bevolking in overweging moeten
worden genomen. Dit kan vanzelfsprekend ook een individueel geval van infectiegevaar
voor de omgeving betreffen. Natuurlijk hoeft de burgemeester ter uitvoering
van de bijzondere infectieziektebestrijding niet altijd over te gaan tot het
inzetten van dwingende maatregelen. De medewerking van de bevolking op vrijwillige
basis aan te treffen noodzakelijke maatregelen staat immers voorop bij de
infectieziektebestrijding. Als vrijwillige medewerking echter niet voldoende
is om het gevaar af te wenden, dan zal de inzet van de maatregelen uit hoofdstuk
V zijn aangewezen.Artikel 7Dit artikel bepaalt de verantwoordelijkheidsverdeling bij de infectieziektebestrijding
tussen de gemeenten en de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor
het Rijk.Eerste lid, onder aDe minister neemt de leiding over van de burgemeester indien er sprake
is van een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A. Daarmee wordt
dus bedoeld dat de minister centraal leiding gaat geven. Ook bij een directe
dreiging van zo’n epidemie neemt de minister de leiding over. Een directe
dreiging doet zich al voor bij de aanwezigheid van een enkel geval in Nederland,
maar ook indien op grond van de situatie in het buitenland er voor moet worden
gevreesd dat de ziekte ons land in korte tijd kan bereiken. Het gaat immers
om een ziekteverwekker van zodanig hoge letaliteit en besmettelijkheid dat
reeds een eerste geval van zo’n ziekte een nationale dreiging op een
epidemie ervan impliceert.Een infectieziekte behorend tot groep B1, B2 of C kan op grond van artikel
20 bij ministeriële regeling snel worden aangemerkt als behorende tot
groep A. Een infectieziekte die niet in groep B1, B2 of C is opgenomen, of
een ziektebeeld met een volgens de stand van de wetenschap onbekende oorzaak,
waarbij een gegrond vermoeden bestaat van besmettelijkheid en ernstig gevaar
voor de volksgezondheid, kan ook op grond van artikel 20 bij ministeriële
regeling snel worden aangemerkt als behorende tot groep A, B1 of B2 en aldus
onder de werking van de wet worden gebracht. De minister zal bij een uitbraak
daarvan in Nederland ook de leiding van de burgemeester overnemen.Eerste lid, onder bEen uitbraak van een infectieziekte behorend tot groep B1 of B2 kan zich
ondanks maatregelen door de burgemeester uitbreiden tot zodanige proporties
dat de burgemeester moet constateren dat meer inzet van deskundigheid, coördinatie
of maatregelen nodig is dan de gemeente kan leveren. Hierop ziet het eerste
lid, onder b. Als een burgemeester de minister op grond hiervan verzoekt de
leiding over te nemen, verkrijgt de minister de centrale leiding van de bestrijding
van de desbetreffende ziekte.Tweede lidIn de situatie dat de minister centraal leiding geeft aan de bestrijding
kan deze op grond van het tweede lid de burgemeester opdragen hoe de bestrijding
ter hand moet worden genomen. Afhankelijk van de inhoud van de opdracht kan
dit een landelijke opdracht zijn, dus gericht tot alle burgemeesters, dan
wel een opdracht met een regionale beperking, dus gericht tot enkele burgemeesters.
Het kan dan bijvoorbeeld gaan om de inzet van niet-dwingende maatregelen,
zoals bron- en contactopsporing, vaccinatie of het informeren van de burger,
maar het kan ook gaan om de inzet van maatregelen uit hoofdstuk V van dit
voorstel, zoals isolatie, quarantaine of ontsmetting. Overigens kan de minister
op grond van deze bepaling ook de burgemeester opdragen om bepaalde maatregelen
(nog) niet te treffen. Vermeden moet worden dat een burgemeester bijvoorbeeld
besluit om nodeloos tot vaccinatie over te gaan of bepaalde gebouwen
te sluiten, waardoor andere burgemeesters dit voorbeeld volgen en er een kettingreactie
volgt van onnodige onrust.Indien een luchtvaartuig het Nederlandse luchtruim binnenkomt en er blijkt
van een besmettelijke infectieziekte met een ernstig gevaar voor de volksgezondheid,
zal het volgende scenario in werking dienen te treden, voor zover het om een
civiele luchthaven gaat. Via de meldingsplichten van artikel 50 dienen de
minister van Verkeer en Waterstaat, de Minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport en de burgemeester die het aangaat, te worden geïnformeerd.
De nationale luchtverkeersleiding zal volgens de gebruikelijke procedures
bepalen waar het luchtvaartuig dient te landen. Indien op grond van de bijzondere
omstandigheden daarvan dient te worden afgeweken, kan de minister van Verkeer
en Waterstaat na overleg met de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
op grond van artikel 52 bepalen dat daarvan dient te worden afgeweken en aangeven
in welke luchthaven dat luchtvaartuig vervolgens dient te landen. De burgemeester
dient vervolgens op grond van artikel 53, eerste lid, te bepalen welke maatregelen
met betrekking tot het vrije verkeer moeten worden genomen, waarmee wordt
bedoeld of de passagiers of goederen van boord mogen en of anderen aan boord
mogen. Indien er blijkt van een geval van een ziekte behorend tot groep A,
neemt de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de leiding over van
de burgemeester. Dat geldt ook indien er sprake is van een ziekte die of een
ziektebeeld dat op grond van artikel 20 wordt aangemerkt als behorende tot
groep A.Indien er een directe dreiging is van een epidemie van een infectieziekte
behorend tot groep A heeft de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
op grond van het tweede lid ook de bevoegdheid om de burgemeester van de plaats
van binnenkomst op te dragen om (op bepaalde wijze) toepassing te geven aan
artikel 53, tweede lid. Artikel 53, tweede lid, geeft de burgemeester van
de plaats van binnenkomst de bevoegdheid om bij een directe dreiging van een
epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A te bepalen welke maatregelen
met betrekking tot het vrije verkeer moeten worden genomen. Derde lidIndien de WHO op grond van de IGR tijdelijke of permanente aanbevelingen
uitvaardigt, zal de minister besluiten hoe hiermee om te gaan. Zulke aanbevelingen
zullen zich vooral richten op de aangewezen plaatsen van binnenkomst. De minister
kan de burgemeesters die het aangaat, opdragen de maatregelen toe te passen,
bedoeld in de artikelen 51, 54 en 55. De WHO kan ook aanbevelingen uitvaardigen
ten aanzien van lijken. Daarom is ook voorzien in de mogelijkheid voor de
minister om de burgemeester op te dragen de maatregelen toe te passen, bedoeld
in artikel 22a van de Wet op de lijkbezorging. Artikel 22a wordt met artikel
73 van dit voorstel in de Wet op de lijkbezorging ingevoegd.Vierde en vijfde lidVoordat de minister de leiding van de infectieziektebestrijding overneemt
van de burgemeester of aan deze een opdracht geeft ter uitvoering van de aanbevelingen
van de WHO, dient er op grond van het vierde lid een bestuurlijk afstemmingsoverleg
te worden gevoerd. In ieder geval dient daarbij de minister van Verkeer en
Waterstaat en de gemeente of gemeenten die het aangaat, te worden betrokken.
Op het functioneren van het BAO en het daaraan voorafgaande medisch-inhoudelijke
advies is in hoofdstuk 4.1 ingegaan.Zodra de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport leiding gaat geven
aan de bestrijding van een infectieziekte behorend tot groep A, dient hij
op grond van het vijfde lid de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
te informeren. Zesde lidHet zesde lid verplicht de burgemeester ertoe om de minister op verzoek
te voorzien van bepaalde informatie. Het gaat om de informatie die de minister
nodig heeft in het kader van zijn leidinggevende taak bij de infectieziektebestrijding,
dan wel de informatie die de minister nodig heeft voor het geven van een opdracht
ter uitvoering van de aanbevelingen van de WHO.Artikel 8Het college van burgemeester en wethouders draagt de verantwoordelijkheid
voor het nemen van algemene preventieve maatregelen ter voorkoming van infectieziekten.
Daartoe behoort ook de voorbereiding op de bestrijding van besmettelijke infectieziekten
met een ernstig gevaar voor de volksgezondheid. In dit artikel is bepaald
dat de minister het college bij de voorbereiding op de bestrijding van infectieziekten
behorende tot groep A of de voorbereiding op de bestrijding van een nieuw
subtype humaan influenzavirus opdracht kan geven tot het toepassen van bepaalde
maatregelen. Dit is nodig opdat ook bij de voorbereiding op de bestrijding
van deze ziekten een landelijk geharmoniseerde aanpak wordt gevolgd en deze
bevoegdheid komt ook overeen met de leidinggevende taak van de minister terzake.
Met een nieuw subtype humaan influenzavirus wordt het virus bedoeld dat mogelijk
voor een nieuwe grieppandemie gaat zorgen. Dit virus bestaat nog niet, maar
zodra dat wel het geval is, zal deze infectieziekte in groep A worden opgenomen.Wanneer er sprake is van een concrete (directe) dreiging van de uitbraak
in Nederland van een ziekte behorend tot groep A, bijvoorbeeld door de uitbraak
van zo’n ziekte elders in de wereld, zal de minister op grond van artikel
7, eerste lid, onder a, in samenhang met artikel 6, tweede lid, de burgemeester
opdracht geven om bepaalde maatregelen te treffen.Artikel 9Dit artikel komt overeen met artikel 5, tweede lid, van de Quarantainewet.
Op grond van laatstgenoemd artikellid worden de taken van de gezondheidsautoriteit
voor Schiphol nu door de burgemeester van Amsterdam uitgevoerd. Dat geldt
ook ten aanzien van schepen die te IJmuiden aankomen indien deze schepen Amsterdam
of Zaanstad als bestemmingshaven hebben.Artikel 10Dit artikel komt overeen met artikel 3, tweede lid, van de Wet collectieve
preventie volksgezondheid. Los van hetgeen de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport aan de burgemeester(s) kan opdragen op grond van artikel
7, tweede en derde lid, van dit voorstel, kan de minister aldus ook een burgemeester
een aanwijzing geven indien deze onvoldoende maatregelen treft ter bestrijding
van een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep B1, B2 of C, terwijl
er ernstig gevaar voor de volksgezondheid dreigt. In tegenstelling tot artikel
7, tweede en derde lid, gaat het hier om een voorziening bij taakverwaarlozing.Artikel 11Dit artikel regelt de bevoegdheid van de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport om regels te stellen over de verdeling van vaccins, profylaxe
middelen en andere medicijnen. Daarvan kan worden gebruik gemaakt indien er
bij een (dreigende) epidemie van een ziekte behorend tot groep A er schaarste
is of dreigt van deze middelen. Het gaat hierbij vooral om de aanwijzing van
groepen in de bevolking die als eerste in aanmerking komen voor
de bedoelde beschermende middelen. De besluitvorming over de verdeling zal
geschieden conform het nationaal handboek crisisbesluitvorming. Uit oefeningen
ter voorbereiding op een grieppandemie is de noodzaak van zo’n bevoegdheid
gebleken.Het besluit zal voorafgegaan worden door een zorgvuldig medisch advies
van de zijde van medisch deskundigen (OMT) en een bestuurlijk afstemmingsoverleg.
Ook zal de minister eerst zijn collega van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
raadplegen. Er valt immers te verwachten dat deze situatie veel onrust onder
de bevolking teweeg zal brengen waarbij ook de openbare orde mogelijk zal
worden verstoord. Verder zal de minister onverwijld de beide Kamers der Staten-Generaal
op de hoogte brengen van de regeling.Artikel 12Hoewel de verwachte meldingen aan de WHO in verreweg de meeste gevallen
infectieziekten zullen betreffen, heeft de meldingsplicht op grond van de
IGR ook betrekking op gezondheidsincidenten die worden veroorzaakt door een
chemische of nucleaire oorzaak. Het RIVM dient dus ook ernstige incidenten
op dit terrein direct te melden aan de WHO, indien dit gevolgen kan hebben
voor het internationaal verkeer van personen of goederen. Op grond van het
EURATOM-verdrag (Trb. 1957, 75/Trb. 1995, 78), het Statuut van het International
Atomic Energy Agency (1956) en het Verdrag van Helsinki (Trb. 1992, 143/Trb.
1994, 50), dienen potentieel grensoverschrijdende chemische en nucleaire incidenten
ook internationaal te worden gemeld. De verantwoordelijkheid hiervoor is belegd
bij (de Stafafdeling crisismanagement van) het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. Voorafgaande de melding aan de WHO zal
door het RIVM hierover afstemming plaatsvinden met deze afdeling.Artikel 13Dit artikel komt overeen met de artikelen 3b en 7, tweede lid, van de
Wet collectieve preventie volksgezondheid en regelt de verplichting voor de
gemeenteraad om elke vier jaar een nota gemeentelijk gezondheidsbeleid vast
te stellen. Daarin dient de raad in ieder geval aan te geven hoe het college
van burgemeester en wethouders uitvoering geeft aan de algemene taak ter zake
van de publieke gezondheidszorg en de specifieke taken betreffende de jeugdgezondheidszorg
en de infectieziektebestrijding. Aansluitend op de huidige cyclus waarin uitvoering
wordt gegeven aan deze verplichting, dient, op grond van artikel 13 de volgende
nota vóór 1 juli 2011 te verschijnen.Artikel 14Het eerste lid van dit artikel komt overeen met artikel 5, eerste lid,
van de Wet collectieve preventie volksgezondheid. De verplichte instandhouding
van de gemeentelijke gezondheidsdienst dient ertoe opdat de gemeenten de gestelde
taken ter zake van de publieke gezondheidszorg naar behoren kunnen vervullen.Het tweede lid van dit artikel komt overeen met artikel 5a van de Wet
collectieve preventie volksgezondheid. De verwijzing naar artikel 16 van het
Besluit zorgaanspraken AWBZ is niet teruggekeerd in dit voorstel, omdat die
verwijzing niet juist is. In plaats daarvan is bepaald dat het college van
burgemeester en wethouders de uitvoering van de jeugdgezondheid ook aan een
ander dan de gemeentelijke gezondheidsdienst mag overlaten. Hoewel het gezien
de strekking van het eerste lid aangewezen is dat het college eerst naar de
gemeentelijke gezondheidsdienst kijkt voor de uitvoering, wordt
aldus tot uitdrukking gebracht dat de uiteindelijke keuze aan het college
is.Artikel 15Dit artikel komt overeen met artikel 6 van de Wet collectieve preventie
volksgezondheid. Bij het voorgestelde eerste lid van artikel 15 is tandzorg
niet meer als vereiste deskundigheid genoemd. De Wet collectieve preventie
volksgezondheid draagt immers geen taken op betreffende tandzorg, ook niet
voor de jeugdgezondheidszorg.In plaats van geneeskunde en verpleegkunde worden verder de begrippen
sociale geneeskunde en sociale verpleegkunde ingevoegd. De sociale geneeskunde
en sociale verpleegkunde hebben zich inmiddels als erkende specialismen binnen
de publieke gezondheid ontwikkeld, zowel vanuit het oogpunt van opleiding
als van uitvoering. Vandaar dat het meer aangewezen is om de deskundigheid
op deze terreinen voor te schrijven, opdat eenzelfde hoge kwaliteit van zorg
wordt gegarandeerd. Bij algemene maatregel van bestuur zullen de vereiste
subspecialisties (voor infectieziekten, jeugd en dergelijke) nader worden
uitgewerkt.Deskundigheid op het terrein van de informatica is niet meer teruggekeerd
in dit artikel omdat het apart benoemen van deze deskundigheid gedateerd is
en inmiddels tot de algemene bedrijfsvoering behoort.Artikel 16Dit artikel komt overeen met artikel 5, tweede lid, van de Wet collectieve
preventie volksgezondheid en strekt ertoe dat het college van burgemeester
de deskundige raad van de gemeentelijke gezondheidsdienst inwint voordat belangrijke
besluiten betreffende de publieke gezondheidszorg worden genomen.Artikel 17Dit artikel komt inhoudelijk overeen met artikel 1, onder c, van de Infectieziektenwet.
Bij het beoordelen van de meldingen, het geven van advies aan de burgemeester
en het toepassen van de maatregelen gericht op het individu, bedoeld in hoofdstuk
V, is specifieke geneeskundige deskundigheid vereist.Artikel 18Dit artikel komt overeen met artikel 12 van de Infectieziektenwet. Op
deze wijze is de deskundige inbreng van de gemeentelijke gezondheidsdienst
bij de besluitvorming over de in hoofdstuk V omschreven maatregelen gewaarborgd.
Ook indien de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op grond van
artikel 7 besluit om de burgemeester op te dragen een maatregel als bedoeld
in hoofdstuk V te treffen, blijft deze verplichting voor de burgemeester bestaan.
Ook in zo’n situatie zullen immers door de burgemeester nog nadere op
de individuele omstandigheden toegesneden uitvoeringsbeslissingen moeten worden
genomen, waaraan een geneeskundige afweging vooraf dient te gaan.Artikel 19Zoals al aangegeven in het algemeen deel van de toelichting, is het belang
van het scheppen van de mogelijkheid om de ziekten behorende tot groep C bij
algemene maatregel van bestuur te doen vaststellen, gelegen in de gewenste
mogelijkheid om een ziekte tijdelijk onder de meldingsplicht te brengen. Artikel 20Dit artikel komt in essentie, maar in redactioneel aangepaste vorm, overeen
met artikel 3 van de Infectieziektenwet. Zoals al aangegeven in het algemeen
deel van de toelichting worden hierin twee verbeteringen doorgevoerd: de mogelijkheid
om een ziekte behorend tot groep C ook direct aan te merken als behorend tot
groep A alsook om een voorziening die geen uitstel kan lijden onmiddellijk
na bekendmaking in werking te doen treden, waarbij die bekendmaking ook via
andere media dan de Staatscourant kan geschieden.Artikel 21Het eerste lid van dit artikel dient ertoe om te kunnen voldoen aan de
verplichting van de IGR om ook ziektegevallen aan de WHO te melden die naar
de stand van de wetenschap een onbekende oorzaak of bron hebben en die een
ernstig gevaar voor de volksgezondheid zouden kunnen opleveren (vergelijk
het begin van de SARS-epidemie in 2003 in Azië). Juist wanneer de oorzaak
niet bekend is, kan een zeer gevaarlijke situatie ontstaan voor de bevolking.
Hiervoor bestaat nu geen meldingsplicht, omdat lange tijd uitgegaan werd van
de veronderstelling dat de gevaren bekend waren en het gezondheidsrisico dat
uitgaat van infectieziekten eerder af- dan toenam. Het afgelopen decennium
heeft evenwel laten zien dat nieuwe, en opnieuw opkomende infectieziekten
wel degelijk een ernstig probleem vormen. Ook de melding van een nieuw humaan
subtype influenzavirus valt onder de werking van dit artikel. Een zuiver,
objectief criterium voor het moment waarop de meldingsplicht op grond van
het eerste lid van dit artikel in werking treedt, is daarmee niet gegeven.
Het diagnosticeren van een infectieziekte vraagt immers altijd tijd en is
een proces van in- en uitsluiten van mogelijke oorzaken c.q. mogelijke ziekteverwekkers.
De meldingsplicht is in ieder geval aanwezig op het moment dat bij de arts
ernstige twijfel post vat of hij tot een diagnose zal kunnen komen en er zich
meer patiënten hebben gepresenteerd met hetzelfde ziektebeeld.Het tweede lid voorziet in de meldingsplicht bij constatering van een
lijk met een besmetting waardoor een ernstig gevaar voor de volksgezondheid
kan ontstaan. Dit is nodig opdat een burgemeester tijdig de nodige maatregelen
kan treffen op grond van de Wet op de lijkbezorging. Zie hiervoor verder de
toelichting bij artikel 73.Bij de in het derde lid opgenomen verplichting dient op de eerste plaats
te worden gedacht aan ziektes die in Nederland niet voorkomen, maar elders
in de wereld endemisch zijn, zoals bijvoorbeeld dengué of Rift Valley
koorts, alsook aan enkele elders in Europa voorkomende zoönosen. Daarnaast
zullen op grond van deze meldplicht voortaan ook gevallen van bijvoorbeeld
lymfogranuloma venerum (LGV) moeten worden gemeld. Deze nog zeldzame seksueel
overdraagbare aandoening met ernstige complicaties deed zich in 2005 in Nederland
voor, maar werd toen niet gemeld. De publieke gezondheid werd hiermee mogelijk
geschaad omdat preventieve voorlichting van de bevolking op dit terrein van
bijzonder belang kan zijn. Met de verplichting van het derde lid wordt dan
ook tevens beoogd dit soort situaties te vermijden.De situaties, bedoeld in het eerste en tweede lid, kunnen een zeer hoog
risico voor de volksgezondheid doen ontstaan. Bron- en contactopsporing, en
mogelijk ook isolatie- of quarantainemaatregelen, dienen met de grootste spoed
te worden ingezet. Om die reden dient er onverwijld, dus zonder enige vertraging,
te worden gemeld. Bij de situaties, bedoeld in het derde lid, kan worden volstaan
met een melding binnen de ook in de Infectieziektenwet gehanteerde termijn
van 24 uur. Artikel 22Het eerste lid van dit artikel komt overeen met het eerste lid van artikel
4 van de Infectieziektenwet. Wel is ook hier bepaald dat de melding onverwijld
dient te geschieden. Dezelfde redenering als bij artikel 21 is uiteengezet,
geldt ook hier. Het gaat immers om ziekten van de hoogste letaliteit en besmettelijkheid,
waarbij bron- en contactopsporing, alsook isolatiemaatregelen meteen moeten
worden toegepast. Zoals ook in artikel 4 van de Infectieziektenwet is voorzien,
stelt het eerste lid dat ook bij een vermoeden van een infectie met een infectieziekte
behorend tot groep A dient te worden gemeld. De ernstige dreiging voor de
volksgezondheid van ziekten behorende tot groep A rechtvaardigt dit.Het tweede lid komt overeen met het tweede lid van artikel 4 van de Infectieziektenwet.
Er zijn evenwel enkele wijzigingen aangebracht. In de eerste plaats zijn de
ziekten behorende tot groep C toegevoegd. Daarmee vallen deze onder de meldingsplicht
van de arts. Zoals aangegeven in het algemeen deel van de toelichting is groep
van ziekten behorende tot groep C gewijzigd en uitgebreid met een groot aantal
ziekten die nu nog behoren tot groep B. Voor deze nieuwe in groep C op te
nemen ziekten zijn geen gedwongen maatregelen aangewezen maar is wel bron-
en contactopsporing nodig. De termijn van melden binnen 24 uur is overeenkomstig
de Infectieziektenwet gehandhaafd. Nieuw is ook de toevoeging aan het tweede
lid betreffende difterie, rabies en virale hemorragische koorts. In tegenstelling
tot de andere infectieziekten behorende tot groep B1, B2 en C waarnaar in
dit lid wordt verwezen, valt reeds een vermoeden bij een onderzocht persoon
van de tot groep B behorende infectieziekten difterie, rabies en virale hemorragische
koorts onder de meldingsplicht. De reden van de wijziging is dat het ernstig
verlopende ziekten zijn, die snel tot de dood kunnen leiden. Effectieve maatregelen
bij personen die in contact met een patiënt zijn gekomen, zijn mogelijk
indien deze binnen enkele dagen na het contact worden genomen. Dit betekent
dat reeds bij een vermoedelijk geval van deze ziekten een contactonderzoek
door de gemeentelijke gezondheidsdienst moet worden gestart.Het derde lid komt overeen met het derde lid van artikel 4 van de Infectieziektenwet.
Het gaat hier om de situatie dat een arts een persoon niet kan onderzoeken
omdat deze persoon dat onderzoek weigert te ondergaan. Indien in die situatie
de arts een gegrond vermoeden heeft dat deze persoon lijdt aan een infectieziekte
behorende tot groep B1 of B2, dient de arts dat vermoeden te melden als er
door het gedrag van de betrokken persoon een ernstig gevaar voor de volksgezondheid
kan ontstaan door de verspreiding van die infectieziekte.Het vierde lid komt qua strekking overeen met het zesde lid van artikel
4 van de Infectieziektenwet, maar is nu geformuleerd als een vrijstelling.
Op die wijze kunnen de meldingslasten onder te stellen voorwaarden worden
beperkt. Nieuw is dat deze mogelijkheid ook op infectieziekten behorende tot
groep C ziet.Artikel 23Dit artikel komt overeen met artikel 4, vierde en vijfde lid, van de Infectieziektenwet
en bepaalt aan welke gemeentelijke gezondheidsdienst de arts moet melden.
Deze gemeentelijke gezondheidsdienst geeft zonodig de melding onverwijld door
aan de gemeentelijke gezondheidsdienst van de gemeente van de verblijfplaats
van betrokkene.Artikel 24Dit artikel geeft een limitatieve opsomming van de gegevens die een melding,
gedaan op grond van de artikelen 21 en 22, dient te bevatten. Deze gegevens
dienen als basis voor de beslissing of het noodzakelijk is maatregelen
te treffen en zo ja welke. Het eerste lid van dit artikel komt overeen met
artikel 5 van de Infectieziektenwet. Nieuw daarin is dat het lid nu ziet op
alle ziekten behorende tot de groepen A, B1, B2 en C plus de ziektebeelden,
bedoeld in artikel 21, eerste lid, van het voorstel. Nieuw is ook de verplichting
het burgerservicenummer te melden. Het is denkbaar dat bepaalde gegevens niet
bekend zijn bij de arts, bijvoorbeeld omdat de patiënt geen vaste woon-
of verblijfplaats heeft, het burgerservicenummer niet bekend is (bijvoorbeeld
bij toeristen of in Nederland illegaal verblijvende personen), dan wel de
patiënt simpelweg weigert deze gegevens te verschaffen. Dit dient de
melding echter niet te vertragen en de arts dient de gegevens te verschaffen
die deze redelijkerwijs heeft kunnen achterhalen.Het tweede en derde lid zien op de meldingsplichten van artikel 21, tweede
en derde lid, van het voorstel.Het vierde lid komt overeen met artikel 6, derde lid, van de Infectieziektenwet
en legt ook een relatie met artikel 30 van het voorstel, dat overeenkomt met
artikel 13 van de Infectieziektenwet. De gegevensverstrekking door de arts
die op grond van artikel 6, tweede lid, van de Infectieziektenwet door de
gemeentelijke gezondheidsdienst kan worden verlangd, is niet meer nodig vanwege
de meldingsplicht van ziekten behorende tot groep C voor de arts.Het vijfde lid is opgenomen vanwege de verplichte melding van het burgerservicenummer.
Artikel 10 van de Wet gebruik burgerservicenummer in de zorg is een vergelijkbare
bepaling. Dat artikel heeft echter alleen betrekking op het gebruik van het
burgerservicenummer als bedoeld in die wet en niet op de meldingsplicht in
deze wet.Artikel 25Dit artikel komt overeen met artikel 6 van de Infectieziektenwet. Het
tweede lid bepaalt dat het hoofd van een laboratorium de vaststelling van
een ziekteverwekker van een infectieziekte behorend tot groep A, B1, B2 of
C aan de gemeentelijke gezondheidsdienst dient te melden, onverminderd de
meldingsplicht van de arts op grond van artikel 22. Het hoofd van een laboratorium
kan slechts de vaststelling van een ziekteverwekker melden, omdat het vaststellen
van de betrokken infectieziekte steeds door een arts moet geschieden. Opdat
de gemeentelijke gezondheidsdienst de gegevens verkregen op grond van de melding
van de arts en van het laboratorium kan koppelen, is het eerste lid opgenomen.
Ten aanzien van het ontbreken van bepaalde persoonsgegevens geldt hetzelfde
als is gesteld bij artikel 24, eerste lid.Het vierde lid is opgenomen opdat, overeenkomstig artikel 23, tweede lid,
de gemeentelijke gezondheidsdienst van de verblijfplaats van betrokkene wordt
ingelicht.In het vijfde lid wordt het nadere onderzoek geregeld naar de microbiologische
gegevens van de ziekteverwekker. Indien dit al niet in het kader van de behandeling
plaatsvond, gebeurt dit op verzoek van de gemeentelijke gezondheidsdienst.
De financiering hiervan vindt plaats via de reguliere Rijksbijdrage aan de
laboratoria voor bron- en contactonderzoek bij infectieziektebestrijding.Het zesde lid komt overeen met artikel 6, vierde lid, van de Infectieziektenwet.De reden voor het zevende lid is dezelfde als aangegeven bij het vijfde
lid van artikel 24.Artikel 26Dit artikel komt overeen met artikel 7 van de Infectieziektenwet. Het
ziet op ziekenhuizen, verpleeghuizen, plaatsen voor kinderopvang en andere
instellingen waar voor infectieziekten kwetsbare populaties verblijven of samenkomen voor een of meer dagdelen per etmaal. Jonge kinderen, hoogbejaarden
en zieken zijn extra kwetsbaar voor infectieziekten. Infecties kunnen voor
deze groepen ernstige gevolgen hebben. Bij instellingen waar deze groepen
samenkomen of verblijven kan het optreden van een ongewoon aantal ziektegevallen
vroegtijdig worden opgemerkt. Door de gemeentelijke gezondheidsdienst daarvan
op de hoogte te brengen, kan in een vroeg stadium worden onderzocht om welke
ziekte het gaat en de ernst van de situatie worden beoordeeld, opdat de gevolgen
kunnen worden beperkt door het treffen van hygiënemaatregelen of vaccinaties.
In ernstige gevallen kan de burgemeester overgaan tot het treffen van dwingende
maatregelen als bedoeld in artikel 47, tweede of derde lid. De aandoeningen
die worden genoemd, zijn ook door niet geneeskundigen te constateren. Het
is vanzelfsprekend niet de bedoeling dat infecties zoals verkoudheid worden
gemeld.Zoals gesteld, ziet het artikel ook op ziekenhuizen. Daar bestaat weliswaar
voldoende deskundigheid op het terrein van hygiëne, maar ook daar kan
inschakeling van de gemeentelijke gezondheidsdienst nuttig zijn bij een ongewone
toename van ziektegevallen van infectueuze aard. De gemeentelijke gezondheidsdienst
heeft immers de benodigde epidemiologische deskundigheid om de bron te helpen
identificeren of te adviseren omtrent hygiënische maatregelen. Bovendien
wordt de gemeentelijke gezondheidsdienst aldus in de gelegenheid gesteld om
ook buiten het ziekenhuis bestrijdingsmaatregelen te treffen. Dat laatste
speelt bijvoorbeeld bij een epidemie van schurft, in welk geval ook bezoekers
van ziekenhuispatiënten moeten worden behandeld.Artikel 27Dit artikel komt overeen met de artikelen 9 en 11 van de Infectieziektenwet.
Het artikel beoogt dat de gemeentelijke gezondheidsdienst de burgemeester
inlicht die er het meeste belang bij heeft om op de hoogte te worden gehouden
van het voorkomen van infectieziekten in zijn gemeente. Dat is degene die
verantwoordelijk is voor het treffen van de noodzakelijke maatregelen.Het is aan de verantwoordelijke burgemeesters om samen met de uitvoerende
gemeentelijke gezondheidsdiensten afspraken te maken over de omgang met meldingen
van ziekten behorende tot groep B2 en C, alsook omtrent meldingen op grond
van de artikelen 21, derde lid, en 26. Het is immers niet altijd nodig om
in al dit soort gevallen de burgemeester op de hoogte te brengen. Alleen al
het zeer grote aantal meldingen van kinkhoest zou bij doormelding ervan door
de gemeentelijke gezondheidsdienst naar de burgemeester tot onnodige belasting
van het bestuurlijke apparaat leiden. In de praktijk worden de meeste meldingen
door de gemeentelijke gezondheidsdienst dan ook zelf afgedaan en niet doorgemeld
aan de burgemeester. Het precieze moment waarop wel of niet moet worden doorgemeld
is in zijn algemeenheid niet goed aan te geven, omdat de gevolgen, vragen
en onrust onder de bevolking afhankelijk zijn van de lokale omstandigheden.
Heldere afspraken tussen de burgemeester en de gemeentelijke gezondheidsdienst
zijn hier dus aangewezen. In het geval een gemeentelijke gezondheidsdienst
meerdere gemeenten bedient, kunnen mogelijk verschillende afspraken met de
onderscheiden besturen worden getroffen.De gegevens die de gemeentelijke gezondheidsdienst aan de burgemeester
dient te verstrekken, zijn in het zesde lid omschreven. Dat zijn de gegevens,
bedoeld in artikel 24, eerste, tweede en derde lid. De verstrekking dient
echter te worden beperkt tot de gegevens die de burgemeester nodig heeft voor
de uitoefening van de hem bij deze wet toegekende bevoegdheden. Dat houdt
veelal in dat tot de persoon herleidbare gegevens (zoals naam en adres) niet
dienen te worden verstrekt omdat deze niet relevant zijn bij de afweging een
maatregel moet worden genomen. Op voorhand kan niet worden aangegeven
of er gegevens moeten worden verstrekt, en zo ja, welke dat dan moeten zijn
(behoudens dan dat dit beperkt wordt door de verwijzing naar artikel 24, eerste,
tweede en derde lid). Het gaat er in ieder geval altijd om dat de gegevensverstrekking
wordt beperkt tot de situaties dat zulks nodig is. Het belang van het goed
informeren van de burgemeester is overigens niet alleen in het belang van
de publieke gezondheid, maar ook in het belang van de betrokkene. Het gaat
er immers uiteindelijk om dat de betrokkene aan de lichtst denkbare, de minst
belastende, maatregel wordt onderworpen.Artikel 28De centrale melding van gegevens geschiedt op grond van artikel 9 van
de Infectieziektenwet aan het Staatstoezicht op de volksgezondheid. Sinds
1 september 2005 heeft het RIVM de bewakende – niet toezichthoudende –
rol (surveillance) bij de infectieziektebestrijding overgenomen van de inspectie.
Daarnaast fungeert het RIVM als nationaal coördinatiepunt voor de meldingen
aan de WHO. Daarom is in dit artikel het RIVM benoemd als degene aan wie de
gemeentelijke gezondheidsdiensten gegevens dienen door te melden. Zoals al
eerder gesteld, zullen de meldingen aan het RIVM door het RIVM worden doorgezonden
aan het Staatstoezicht op de volksgezondheid ten behoeve van de uitoefening
van de toezichthoudende taak.Het derde, vierde en vijfde lid bepalen welke gegevens moeten worden verstrekt.
Deze gegevens zijn geanonimiseerd. De vermelding van geslacht, geboortemaand,
geboortejaar en eerste drie cijfers van de postcode is voldoende om dubbele
gegevens te voorkomen. De vermelding van de geboortemaand is daarnaast van
belang in geval het een uitbraak betreft onder zeer jonge kinderen. De eerste
drie cijfers van de postcode stellen het RIVM in staat om de landelijke verspreiding
in kaart te brengen en het verloop van een epidemie te volgen, zodat tijdig
centrale richtlijnen voor de bestrijding kunnen worden gegeven. De doorgifte
van de uitslag van het nader onderzoek van de ziekteverwekker stelt het RIVM
in staat om in voorkomende gevallen de bronopsporing te coördineren,
het falen van vaccintoepassing vast te stellen en adviezen te verstrekken
omtrent resistentie en medicatie.Artikel 29Dit artikel komt overeen met artikel 8 van de Infectieziektenwet. Op de
door de gemeentelijke gezondheidsdienst te voeren registratie van persoonsgegevens
is uiteraard de Wet bescherming persoonsgegevens van toepassing. Op grond
van die wet mogen deze gegevens niet langer worden bewaard dan nodig is voor
de verwerkelijking van de doeleinden waarvoor zij worden verzameld. Indien
de gemeentelijke gezondheidsdienst van oordeel is dat het bewaren van de persoonsgegevens
met het oog op de infectieziektebestrijding niet langer noodzakelijk is, dan
dient de organisatie ze uit de registratie te verwijderen. Als verwijdering
op grond van dit criterium nog niet heeft plaatsgevonden, dan dient dit in
ieder geval te gebeuren na het verloop van vijf jaar vanaf het moment van
opname van de gegevens.Artikel 30Dit artikel komt overeen met artikel 13 van de Infectieziektenwet en stelt
de burgemeester in staat om ter voorkoming van de verdere verspreiding van
een infectieziekte alle noodzakelijke patiëntgegevens op te vragen. In
het artikel is nu voor alle duidelijkheid bepaald dat het om medische of epidemiologische
gegevens dient te gaan. Voorbeelden daarvan zijn of de patiënt zich onder
(verdere) medische behandeling heeft gesteld, of deze de aanwijzingen
van de arts opvolgt, alsmede aan gegevens die gericht contactonderzoek mogelijk
maken. De burgemeester kan van deze bevoegdheid slechts gebruik maken voor
zover verstrekking van deze gegevens noodzakelijk is voor de vaststelling
van de aard en de omvang van het gevaar van verspreiding. Bovendien dient
de betrokkene naar zijn oordeel gevaar op te leveren voor de overbrenging
van de infectieziekte. Dat zal bij een infectieziekte behorend tot groep A
altijd het geval zijn. De verstrekking van deze aanvullende gegevens is, evenals
de daaraan voorafgaande melding zelf, uiteraard niet afhankelijk van de toestemming
van betrokkene.Op voorhand kan niet verder worden aangegeven welke gegevens er precies
moeten worden verstrekt. De aard van de gegevens die opgevraagd moeten worden,
kan per geval bijzonder uiteen lopen. Dit is bijvoorbeeld afhankelijk van
de ziekte waar het om gaat, de daarvan bekende transmissieroutes en de ziektegeschiedenis
van de patiënt.Artikel 31Het eerste lid van dit artikel komt overeen met artikel 14 van de Infectieziektenwet
en regelt de bevoegdheid van de burgemeester om een persoon, tegen zijn wil,
onverwijld ter isolatie in een ziekenhuis te doen opnemen. Voordat de maatregel
kan worden getroffen, dient aan de voorwaarden, zoals omschreven in het eerste
lid, te zijn voldaan. De maatregel kan alleen worden getroffen bij infectieziekten
behorende tot groep A en B1. Bij infectieziekten behorende tot groep A is
er een directe ernstige bedreiging voor de volksgezondheid. De infectieziekten
behorende tot groep B1 zijn ook dermate ernstig en besmettelijk dat het uit
het oogpunt van de bescherming van de volksgezondheid noodzakelijk is om daarmee
geïnfecteerde personen, die niet vrijwillig de nodige beschermende maatregelen
nemen, tegen hun wil te isoleren.Het tweede en derde lid van dit artikel komen overeen met artikel 16 van
de Infectieziektenwet. Het onderzoek, bedoeld in het tweede lid, dient ertoe
om zonodig vast te stellen of de ter isolatie opgenomen persoon daadwerkelijk
lijdt aan de infectieziekte. Het is mogelijk dat een persoon ter isolatie
is opgenomen terwijl dit nog niet onomstotelijk vast is komen te staan. Indien
voor het afwenden van het onmiddellijke gevaar voor de gezondheid van derden
een dergelijk onderzoek niet nodig is omdat het gevaar voor de volksgezondheid
al afdoende is afgewend door de isolatie. In die situatie blijft het onderzoek
achterwege als de betrokkene blijft weigeren om het onderzoek te ondergaan.Het derde lid bepaalt dat onderzoek in het lichaam pas mag worden uitgevoerd
nadat daartoe rechterlijke machtiging is verkregen. Voorbeelden van dergelijk
onderzoek zijn de huid penetrerende ingrepen zoals het afnemen van bloed,
biopsie-ingrepen, onderzoek via lichaamsopeningen en onderzoek met gebruik
van ioniserende straling, echografie of nuclear magnetic resonance onderzoek.Het vierde lid stelt dat het onderzoek niet meer omvat dan nodig is ter
afwending van het gevaar voor derden. Daarmee wordt gedoeld op de situatie
dat indien minder ingrijpende vormen van onderzoek volstaan, zoals onderzoek
op faeces, urine of sputum, daarvoor moet worden gekozen.Artikel 32Dit artikel komt overeen met artikel 15, eerste, tweede, vierde en vijfde
lid, van de Infectieziektenwet en bevat enige bepalingen omtrent de beschikking
tot opneming ter isolatie. Die beschikking dient aan de betrokkene in persoon
te worden uitgereikt en daarin dient te worden aangegeven in welk ziekenhuis
de opneming ter isolatie moet worden uitgevoerd. Dat dient een ziekenhuis
te zijn dat op grond van artikel 34, eerste lid, daartoe door
de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is aangewezen. Nieuw is
de bepaling in het derde lid dat de toevoeging van een raadsman pas hoeft
te geschieden nadat de beschikking is uitgereikt en de maatregel uitvoerbaar
is verklaard. Omdat in de situaties waarbij isolatie is aangewezen snel moet
worden gehandeld, is het logischer en handiger om het formeel nemen van de
beschikking tot oplegging van de maatregel niet afhankelijk te maken van deze
toevoeging, maar deze toevoeging nadien te realiseren.Het vierde lid bepaalt dat als redelijkerwijs kan worden aangenomen dat
het gevaar voor de volksgezondheid door verspreiding van de infectieziekte
is geweken of op minder ingrijpende wijze kan worden afgewend, de burgemeester
onverwijld de maatregel opheft. Bij het beoordelen of het gevaar voor verspreiding
van de infectieziekte is geweken worden uiteraard de specifieke omstandigheden
van het geval betrokken. Zo kan bij tuberculose de isolatie van een persoon
met een reputatie van therapietrouw gewoonlijk worden opgeheven zodra deze
niet meer besmettelijk is, terwijl dat bij een reputatie van therapieontrouw
nog niet verantwoord is.Artikel 33Dit artikel komt overeen met artikel 17 van de Infectieziektenwet en bepaalt
dat de beschikking om een ter isolatie opgenomen persoon in het lichaam te
doen onderzoeken aan de betrokkene dient te worden uitgereikt. De burgemeester
dient verder in die beschikking de omvang van het gedwongen onderzoek te bepalen.Artikel 34Dit artikel komt overeen met de artikelen 15, vierde lid, tweede volzin,
en 18 van de Infectieziektenwet. Het derde lid dient ertoe om eisen te kunnen
stellen betreffende de voorwaarden waaronder de isolatie en het onderzoek
in het ziekenhuis dienen plaats te vinden. Te denken valt daarbij aan regels
over de hygiëne en het ontvangen van bezoek. Het vierde lid strekt ertoe
om zonodig met bestuursdwang de opname van te isoleren patiënten af te
dwingen, alsook om de voorwaarden toe te passen die bij algemene maatregel
van bestuur worden gesteld.Artikel 35Dit artikel komt overeen met artikel 18a van de Infectieziektenwet. In
artikel 35 wordt de maatregel «quarantaine» genoemd in plaats
van «afzondering», waarmee wordt aangesloten bij het internationaal
gebruikelijke taalgebruik. Gedwongen quarantaine blijft mogelijk bij vooralsnog
gezonde personen die in contact zijn geweest met een geïnfecteerde persoon,
om te bezien of zij geïnfecteerd zijn geraakt en ziekteverschijnselen
ontwikkelen. Juist omdat het om gezonde personen gaat, is quarantaine een
zeer ingrijpende maatregel die snel tot ernstige onrust onder de bevolking
kan leiden. Om die reden is in dit voorstel de inzet van de quarantainemaatregel
beperkt tot het vermoeden van een ziekte behorend tot groep A. Het toepassen
van zo’n maatregel zal alleen gebeuren als er een directe en ernstige
dreiging is dat een dergelijke ziekte zich in Nederland kan gaan voordoen.
De ziekten behorende tot groep A zijn dermate besmettelijk dat aldus ook een
epidemie ervan dreigt. Dat is een situatie waarbij de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport de leiding van de bestrijding van de burgemeester overneemt.Thuisquarantaine blijft op grond van het tweede lid mogelijk omdat dit
een uitvoeringsmodaliteit betreft waarbij potentieel besmette personen niet
in één ruimte worden samengebracht, en die dus naar verwachting
tot minder onrust zal leiden. De maatregel van medisch toezicht, zoals gesteld in artikel 18d van de
Infectieziektenwet, komt met dit voorstel te vervallen. De maatregel van medisch
toezicht zal in de praktijk alleen worden opgelegd aan degene die niet bereid
is tot vrijwillige medewerking. De medewerking kan in die situatie echter
feitelijk alleen worden afgedwongen als tevens gedwongen toezicht wordt uitgeoefend
op de plaats van het verblijf van betrokkene. Indien iemand niet bereid is
tot medewerking is het opleggen van quarantaine derhalve het aangewezen instrument.
De bepaling dat tijdens de duur van de quarantainemaatregel waarneming zal
worden verricht, blijft inhoudelijk gehandhaafd. De bepaling «waarneming»
wordt evenwel vervangen door «medisch toezicht». Zie verder de
toelichting bij artikel 1 onder «medisch toezicht». De mogelijkheid
van medisch onderzoek van degene die onderworpen is aan de quarantainemaatregel,
blijft op grond van het vijfde lid bestaan. Onderzoek in het lichaam is niet
mogelijk, daarvoor zal de betrokkene eerst onderworpen moeten worden aan de
maatregel van isolatie.De specifieke bepalingen over de duur van de maatregel uit artikel 18b
van de Infectieziektenwet komen in dit voorstel te vervallen. De bepalingen
zijn van medisch-inhoudelijke aard en horen meer thuis in richtlijnen en protocollen
die daartoe door de beroepsgroep zijn opgesteld. Wel is in het vierde lid
opgenomen dat de quarantaine en het medisch toezicht dienen plaats te vinden
onder zodanige voorwaarden en omstandigheden en gedurende een zodanige periode
als noodzakelijk is om het gevaar voor de volksgezondheid af te wenden. Volledigheidshalve
is daaraan de bestaande bepaling toegevoegd dat, als redelijkerwijs kan worden
aangenomen dat dit gevaar is geweken of op minder ingrijpende wijze kan worden
afgewend, de burgemeester de maatregel onverwijld dient op te heffen.Artikel 36Dit artikel komt overeen met de artikelen 18a, vierde lid, en 18 g van
de Infectieziektenwet en bevat enige bepalingen omtrent de beschikking tot
onderwerpen aan de maatregel van quarantaine. Nieuw is dat bij het opleggen
van een quarantainemaatregel, evenals bij het opleggen van de maatregel van
isolatie, dient te worden voorzien in de verplichte bijstand van een raadsman,
tenzij betrokkene daartegen bedenkingen heeft. De ingrijpendheid van de maatregel
is erg groot, volledig gezonde mensen kunnen er immers aan worden onderworpen.
Evenals bij de maatregel van isolatie behoeft de toevoeging van een raadsman
pas te geschieden nadat de beschikking is uitgereikt en de maatregel uitvoerbaar
is verklaard.De situatie kan zich voordoen dat een uitbraak van een infectieziekte
een dermate epidemische vorm aanneemt, dat zeer grote aantallen mensen in
quarantaine moeten worden gebracht. De SARS-uitbraak in Azië en Canada
heeft hiervan voorbeelden laten zien. Verwacht mag worden dat het overgrote
deel van de getroffen mensen de aanwijzingen van de overheid vrijwillig op
zal volgen. Een dwingende maatregel zal naar verwachting dus slechts ten aanzien
van een gering aantal personen moeten worden getroffen. Niettemin is het denkbaar
dat door capaciteitsgebrek en tijdsgebrek zowel de juridische bijstand als
de toetsing door de Officier van Justitie en de rechter voor het individu
in het gedrang komen. In die situaties zal zo goed als mogelijk is, geïmproviseerd
moeten worden met de beschikbare capaciteit aan menskracht en zullen vormen
van collectieve rechtsbijstand moeten worden toegepast. Artikel 37Dit artikel komt overeen met de artikelen 15, derde lid, en 18a, vijfde
lid, van de Infectieziektenwet en bepaalt, in samenhang met artikel 17, dat
de tenuitvoerlegging van de maatregelen van isolatie en quarantaine door de
burgemeester moet worden opgedragen aan door de directeur van de gemeentelijke
gezondheidsdienst aangewezen artsen in dienst van de gemeentelijke gezondheidsdienst
die gespecialiseerd zijn in infectieziektebestrijding.Artikel 38Dit artikel komt overeen met artikel 25 van de Infectieziektenwet. Iedere
vorm van beroeps- en bedrijfsuitoefening valt onder de werking van dit artikel.
Het is dus niet voorbehouden tot betaalde arbeid, maar betreft ook vrijwilligerswerk.
Een eventueel te treffen werkverbod op grond van dit artikel zal evenwel vooral
beroepen in de levensmiddelenbranche, de medische en verplegende sector of
de piercing- en tatoeagebranche betreffen.Indien de betrokkene in dienstverband werkt, dient eerst zijn werkgever
te worden gehoord voordat de maatregel kan worden genomen. De reden daarvan
is dat mogelijk door aanpassing van de werkzaamheden de verspreiding van een
infectieziekte al kan worden voorkomen. In dat geval kan worden volstaan met
het opleggen van een werkverbod voor bepaalde activiteiten.Artikel 39 tot en met 46Deze artikelen komen overeen met de artikelen 19 tot en met 24a, en 40
en 41 van de Infectieziektenwet. Vanwege het ingrijpende karakter van de maatregelen
van isolatie, gedwongen onderzoek en quarantaine is in de Infectieziektenwet
een van de Algemene wet bestuursrecht afwijkend regime van rechtsbescherming
neergelegd. Deze zijn in dit voorstel overgenomen. Zo is bepaald dat de maatregelen
van isolatie en quarantaine slechts mogen worden voortgezet en de maatregel
van gedwongen onderzoek slechts ten uitvoer mag worden gelegd, nadat, op vordering
van een officier van justitie, daartoe rechterlijke machtiging is verkregen.
Verder is voorzien in een procedure volgens welke degene ten aanzien van wie
een beschikking tot opneming ter isolatie, tot gedwongen onderzoek of tot
onderwerping aan de maatregel van quarantaine is genomen, de rechter kan verzoeken
de maatregel op te heffen. Ook is voorzien in procedures volgens welke de
betrokkene de rechter kan verzoeken om schadevergoeding, waarbij is gekozen
voor het regime van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Hiermee wordt
aangesloten bij de uitvoeringspraktijk van de Wet bijzondere opnemingen in
psychiatrische ziekenhuizen, waar de rechtspraktijk mee is vertrouwd.Op de besluitvorming ten aanzien van andere maatregelen dan isolatie,
gedwongen onderzoek en quarantaine is de Algemene wet bestuursrecht van toepassing.Artikel 47Dit artikel komt overeen met artikel 26 van de Infectieziektenwet. Ter
implementatie van de IGR kan niet meer worden volstaan met de koppeling van
de maatregelen aan de ziekten behorende tot groep A, B1, B2 en C, maar dient
dit gerelateerd te worden aan het begrip «besmetting». Bij het
toepassen van deze maatregelen, waar het betreft de uitvoering van de IGR
kan bijvoorbeeld worden gedacht aan ontsmettingsmaatregelen voor containers
met goederen afkomstig uit risicogebieden indien aanbevelingen van de WHO
zijn uitgevaardigd. Het kan voorkomen dat containers niet bij
de aangewezen plaatsen van binnenkomst worden behandeld, bijvoorbeeld omdat
ze niet tijdig waren gedetecteerd. Verder kan het ook gebeuren dat containers
over de weg of per spoor naar bepaalde plaatsen in Nederland worden verplaatst.
Om toch te kunnen ingrijpen in deze gevallen voorziet dit artikel.Het eerste lid is opgenomen om, indien geen vrijwillige medewerking wordt
verleend, toch onderzoek mogelijk te maken om besmetting vast te kunnen stellen.
De definitie van gebouwen, in artikel 1, onderdeel r, van dit voorstel, is
zo geformuleerd dat hieronder ook installaties vallen, zoals koeltorens en
dergelijke. De maatregelen van het derde lid zijn omwille van de ingrijpendheid
ervan wel voorbehouden voor de situaties waarin een besmetting ernstig gevaar
voor de volksgezondheid veroorzaakt.De rechtsbescherming tegen optreden op grond van dit artikel loopt via
de Algemene wet bestuursrecht. Dit impliceert dat de burgemeester de betrokken
eigenaar hoort voordat hij de maatregel neemt, tenzij de vereiste spoed zich
hiertegen verzet.Artikelen 48 en 49Deze artikelen komen overeen met de artikelen 9, 10 en 12 van de Quarantainewet.
De belangrijkste plaatsen van binnenkomst zijn Schiphol en de haven van Rotterdam.
Daarvoor zal het verplichte voorzieningenniveau het meest uitgebreid zijn.
Voor de eventueel verder aan te wijzen plaatsen van binnenkomst zal kunnen
worden volstaan met een beperkter voorzieningenniveau. Over het voor te schrijven
voorzieningenniveau zal overleg worden gevoerd met betrokkenen uit de bedrijfssector.De artikelen bieden ook de basis om eisen te stellen aan militaire haven
en militaire luchthavens. Deze zullen worden aangewezen door de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport in overeenstemming met de Minister van Defensie.
Over de aanpak van ernstige infectieziekten bij militaire havens en luchthavens
en het zoveel als mogelijk reduceren van risico’s van de volksgezondheid
ten gevolge van uit het buitenland komend militair verkeer, worden nadere
operationele afspraken gemaakt tussen de Minister van Defensie en het RIVM,
namens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.Verder wordt in artikel 49, alsook in sommige volgende artikelen, gerefereerd
aan de burgerexploitant. Een begrip dat in artikel 1 van dit voorstel is gedefinieerd
waarbij wordt verwezen naar artikel 1.1, eerste lid, van de Wet luchtvaart.
Overigens is de verkeersleiding van dat deel van een militaire luchthaven
in militaire handen. De verantwoordelijkheid daarvoor berust dan ook bij de
Minister van Defensie.Artikel 50Dit artikel beschrijft de verplichte meldingsketen voor schepen of luchtvaartuigen
die een internationale reis maken, een aangewezen burgerhaven of militaire
haven dan wel burgerluchthaven of militaire luchthaven aandoen en (mogelijk)
mensen vervoeren die een infectieziekte hebben waarbij een gevaar voor de
volksgezondheid kan ontstaan. De meldingsplicht voor de gezagvoerder komt
overeen met artikel 19 van de Quarantainewet, alsook met het op artikel 34
van de Quarantainewet gebaseerde artikel 1, eerste lid van het Besluit toelating
tot het vrije verkeer luchtvaartuigen. De gezagvoerder van het schip of luchtvaartuig
dient de (lucht)verkeersleiding op de hoogte te stellen. De gezagvoerder van
het schip dient tevens de aan boord komende loods te informeren. De (lucht)verkeersleiding
dient de Minister van Verkeer en Waterstaat en de exploitant van de burgerhaven
of burgerluchthaven te informeren. De verkeersleiding van de burgerhaven dient
tevens het samenwerkingsverband van registerloodsen te informeren. De exploitant
van de burger(lucht)haven dient vervolgens de gemeentelijke gezondheidsdienst
op de hoogte te stellen, die verder de burgemeester en het RIVM op de hoogte
moet brengen.De verkeersleiding van de militaire haven of militaire luchthaven dient
na een melding van de gezagvoerder de gemeentelijke gezondheidsdienst en het
RIVM op de hoogte te brengen. De gemeentelijke gezondheidsdienst dient vervolgens
de burgemeester in te lichten. Via het RIVM wordt de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport geïnformeerd.Alle meldingsplichten dienen binnen de korst mogelijke termijnen te worden
uitgevoerd opdat de nodige voorbereidingen tijdig kunnen worden getroffen.Dit artikel dient niet te worden gelezen als een operationeel draaiboek.
Het mag worden verondersteld dat in de praktijk soms sneller wordt gemeld
dan via de verplichte meldingsketen. Niettemin ontslaat dat niemand van het
(alsnog) volgen hiervan. De verplichte meldingsketen is er immers op gericht
dat degenen die formeel verantwoordelijk zijn voor het nemen van beslissingen,
ook over de juiste informatie beschikken om die beslissingen (tijdig) te kunnen
nemen.Artikel 51Dit artikel komt overeen met artikel 21 van de Quarantainewet. Het gaat
hier om het op verzoek verplicht verstrekken door de gezagvoerder van een
schip of luchtvaartuig dat een internationale reis maakt van bepaalde gegevens
over de gezondheidstoestand van de zich aan boord bevindende passagiers. Dit
staat als zodanig los van de meldingsplicht van artikel 50. Een lidstaat kan
al dan niet gebruik maken van deze te verstrekken verklaringen. Normaliter
zal er in Nederland door de burgemeesters van de aangewezen burgerhavens en
burgerluchthavens geen gebruik worden gemaakt van deze bevoegdheden, omdat
er geen toegevoegde waarde van wordt verwacht. Niettemin kan het gebruik ervan
wel opportuun zijn in bijzondere omstandigheden. Bijvoorbeeld bij verkeer
uit (bewezen) risicogebieden, waarbij de verklaring ook kan dienen als een
hulpmiddel voor de gezagvoerder om specifieke risico’s te bepalen. De
inzet van de verklaringen kan ook worden aanbevolen door de WHO. De Minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport kan de burgemeester dan ook ter opvolging
van de aanbevelingen, bedoeld in de artikelen 15 en 16 van de IGR, op grond
van artikel 7, derde lid, van dit voorstel opdragen om gebruik te maken van
deze verklaringen en deze te verlangen van de gezagvoerders.Artikel 52Dit artikel komt overeen met de artikelen 17 en 20 van de Quarantainewet
alsmede het op grond van artikel 34 van die wet gestelde in artikel 1, vierde
lid, van het Besluit toelating tot het vrije verkeer luchtvaartuigen.In verband met dit artikel alsook met artikel 53 is het volgende van belang.
In overeenstemming met internationale afspraken is voor het luchtruim het
gezag van een staat absoluut. Bovendien geldt aan boord van het luchtvaartuig
op grond van afspraken inzake het internationale luchtvaartverkeer het recht
van de staat van bestemming. Voor de territoriale zee is het gezag van de
staat echter niet absoluut, maar relatief. Zo blijkt uit het Zeerechtverdrag
(Trb. 1984, 55). De territoriale zee reikt tot twaalf zeemijlen (een zeemijl
is 1853 meter) vanaf de zogeheten basislijn. Schepen varend onder vreemde
vlag hebben in de territoriale zee een recht van onschuldige doorvaart. Een
schip bevindt zich in onschuldige doorvaart als het zich door de territoriale
zee begeeft van of naar de havens van de kuststaat dan wel de territoriale
zee alleen gebruikt als doorvaarroute. Een staat mag in de territoriale zee
alleen in bijzondere omstandigheden, bij een niet onschuldige passage, zijn
jurisdictie over dat schip uitoefenen. Op grond van artikel 25 van het verdrag
mag een staat dan de noodzakelijke stappen ondernemen om te voorkomen
dat een zo’n passage geschiedt (waaronder weigering van de passage).
Van een niet onschuldige passage is op basis van een – limitatieve –
opsomming in het verdrag in ieder geval sprake indien vracht of personen aan
boord worden gehaald dan wel worden gelost in strijd met regelgeving op het
terrein van de gezondheid. Verder kan een staat op grond van artikel 21 van
het verdrag regelgeving vaststellen op onder meer het terrein van de gezondheid
waaruit naar zijn mening sprake is van niet onschuldige doorvaart. Op grond
van de onderhavige regelgeving wordt hier op dit punt uitwerking aan gegeven.In het geval van een schip dat mensen vervoert die een infectieziekte
hebben waarbij een ernstig gevaar voor de volksgezondheid kan ontstaan, kan
de minister van Verkeer en Waterstaat op grond van dit artikel bepalen in
welke burgerhaven het schip dient aan te komen, alsook de wijze van loodsdienstverlening
aan het schip. Loodsen zijn al op zee actief buiten de gemeentegrens. De minister
van Verkeer en Waterstaat dient voordat deze de bevoegdheid uitoefent eerst
overleg te voeren met de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Voorafgaand
aan het eventueel uitoefenen van deze bevoegdheid zal er voor een juiste risico-inschatting
in de praktijk een consultatie plaatsvinden tussen de verkeersleiding van
de burgerhaven, de loodsdienstverleners, de havenexploitant en de dienstdoende
infectieziektenarts bij de gemeentelijke gezondheidsdienst, ondersteund door
het RIVM.Op grond van dit artikel heeft de minister van Verkeer en Waterstaat eenzelfde
bevoegdheid bij luchtvaartuigen waar mensen aan boord zijn die een infectieziekte
hebben waarbij een ernstig gevaar voor de volksgezondheid kan ontstaan. De
minister kan, na consultatie van de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport, bepalen in welke burgerluchthaven het luchtvaartuig dient aan te
komen. De bevoegdheid ziet onder meer op de situatie dat de gezagvoerder van
een luchtvaartuig met als bestemming bijvoorbeeld luchthaven Rotterdam meldt
dat er aan boord personen zijn met een ziekte die een ernstig gevaar voor
de volksgezondheid kan opleveren. Het kan dan zijn aangewezen dat het luchtvaartuig
niet op luchthaven Rotterdam maar op Schiphol aankomt. Andersom is het ook
denkbaar dat een luchtvaartuig met als bestemming Schiphol dient uit te wijken
naar een regionale burgerluchthaven, omdat de beheersing van de dreiging van
een volksgezondheidcrisis dat gebiedt. Voorafgaand aan het eventueel uitoefenen
van deze bevoegdheid zal er voor een juiste risico-inschatting in de praktijk
een consultatie plaatsvinden tussen de verkeersleiding van de luchthaven,
de luchthavenexploitant en de dienstdoende infectieziektenarts bij de gemeentelijke
gezondheidsdienst(en), ondersteund door het RIVM.De bevoegdheden kunnen worden uitgeoefend nadat een melding als bedoeld
in artikel 50 heeft plaatsgevonden. Zij kunnen echter ook worden uitgeoefend
indien een dergelijke melding is uitgebleven, maar de minister van Verkeer
en Waterstaat via een andere weg op de hoogte is gebracht van omstandigheden
aan boord die een ernstig gevaar voor de volksgezondheid kunnen meebrengen.
Dat zou zich bijvoorbeeld kunnen voordoen indien een melding is gedaan door
een op een buitenlandse (lucht)haven gevestigde medische dienst aan een op
een Nederlandse civiele (lucht)haven gevestigde medische dienst, waarbij de
gezagvoerder – onterecht – meent van zijn meldingsplicht te zijn
ontheven.Artikel 53Indien een melding als bedoeld in artikel 50 heeft plaatsgevonden of anderszins
is gebleken van omstandigheden aan boord van een schip of luchtvaartuig dat
een internationale reis maakt, die een ernstig gevaar voor de volksgezondheid
kunnen opleveren, dient de burgemeester, verantwoordelijk voor de desbetreffende
aangewezen plaats van binnenkomst, nadat het schip of luchtvaartuig
is aangekomen op grond van het eerste lid van dit artikel te bepalen waar
het schip of luchtvaartuig precies moet dokken. Ook dient de burgemeester
in die situatie te bepalen wanneer er personen of goederen van of aan boord
mogen.Het tweede lid geeft de burgemeester, verantwoordelijk voor de desbetreffende
aangewezen plaats van binnenkomst, de bevoegdheid om dezelfde maatregelen
te treffen ten aanzien van een schip of luchtvaartuig dat een internationale
reis maakt, indien er een directe dreiging is van een epidemie van een infectieziekte
behorend tot groep A. Een directe dreiging doet zich al voor indien op grond
van de situatie in het buitenland ervoor moet worden gevreesd dat de ziekte
ons land in korte tijd kan bereiken. Deze bevoegdheid ziet dan ook op de situatie
dat er (nog) geen melding als bedoeld in artikel 50 heeft plaatsgevonden en
ook niet anderszins is gebleken van omstandigheden aan boord van het schip
of luchtvaartuig die een ernstig gevaar voor de volksgezondheid kunnen opleveren,
maar er niettemin al voldoende aanleiding is om voorzorgsmaatregelen te treffen.
Daarbij moet worden gedacht aan het doen dokken van het schip of luchtvaartuig
op een bepaalde plaats waar de passagiers aan onderzoek kunnen worden onderworpen.
Bij een directe dreiging van een infectieziekte behorend tot groep A heeft
de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op grond van artikel 7,
eerste lid, van dit voorstel de leiding over de bestrijding. Dat houdt voor
deze situatie in dat de minister voor zover nodig, op grond van artikel 7,
tweede lid, de burgemeester van de plaats van binnenkomst zal aansturen om
(op bepaalde wijze) toepassing te geven aan artikel 54.Het derde lid, onder a, bepaalt uitdrukkelijk dat in bovenbedoelde situaties
de gezagvoerder ervoor dient te zorgen dat niemand aan of van boord gaat en
er geen goederen mogen worden geladen of gelost, tenzij de burgemeester daartoe
opdracht geeft. De gemeentelijke gezondheidsdienst kan vervolgens het schip
of het vliegtuig betreden om het nodige onderzoek uit te voeren. Zodra de
ernst van het gevaar duidelijk is en er is gebleken van de noodzaak tot het
treffen van quarantainemaatregelen zullen deze op grond van artikel 35 moeten
worden getroffen.Het derde lid, onder b, bepaalt dat in bovenbedoelde situaties de gezagvoerder
op verzoek van de burgemeester een overzicht dient te geven van de persoonsgegevens
en de bestemming van de passagiers, voor zover deze gegevens bekend zijn bij
de gezagvoerder. Voor de begeleiding van passagiers, de eventuele uitvoering
van quarantaine, het beleid ten aanzien van doorreizen naar andere bestemmingen
en de informatie aan andere luchthavens, alsmede latere bronopsporing en informatie
aan contacten, zijn deze gegevens van groot belang. De verplichting tot medewerking
richt zich op de gezagvoerder. De passagiers leveren hun gegevens op basis
van vrijwilligheid aan. De gezagvoerder dient de gegevens te verzamelen voordat
de passagiers van boord gaan. Een formulier dat door de passagiers kan worden
ingevuld, zal hiervoor volstaan.Het vierde lid bepaalt dat de burgemeester de maatregelen niet langer
dient toe te passen dan nodig is om het onderzoek uit te voeren om de ernst
van het gevaar vast te stellen. Voorkomen moet worden dat het toepassen van
de maatregelen gaat leiden tot het feitelijk toepassen van quarantainemaatregelen.
Indien deze maatregelen nodig zijn, dan dienen zij, zoals al gesteld, op grond
van artikel 35 van dit voorstel te worden toegepast.Artikelen 54, 55 en 56Artikel 54 komt qua strekking overeen met de artikelen 13, eerste lid,
en 16 van de Quarantainewet. De artikelen 55 en 56 zijn nieuw. Artikel 56
maakt de toepassing van bestuursdwang mogelijk; de desbetreffende artikelen
uit de Algemene wet bestuursrecht zijn van toepassing. Voorlichting aan reizigers en onderzoeken van reizigersVan de haven- en luchthavenexploitant alsook de vervoersexploitant kan
op grond van de artikelen 54, onder a, en 55, onder a, door de burgemeester
een inzet worden verlangd bij het voorlichten van reizigers over het nemen
van maatregelen ter voorkoming van een infectie of besmetting van de bagage.Op grond van artikel 54, onder b, kan de burgemeester de haven- en luchthavenexploitant
tot medewerking dwingen bij het onderzoeken van vertrekkende of aankomende
reizigers op symptomen die wijzen op de aanwezigheid van een ziekte van infectueuze
aard die een ernstig gevaar voor de volksgezondheid kan opleveren. Het is
denkbaar dat de WHO vanwege een elders ter wereld uitgebroken besmettelijke
ernstige infectieziekte een aanbeveling uitvaardigt om passagiers uit risicogebieden
tijdelijk te onderzoeken. De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
kan de burgemeester op grond van artikel 7, derde lid, van dit voorstel opdragen
om dit onderzoek vervolgens uit te voeren. De burgemeester zal dit onderzoek
in de haven of luchthaven met behulp van de gemeentelijke gezondheidsdienst
uitvoeren. Van de haven- en luchthavenexploitant kan vervolgens worden verlangd
om medewerking aan het onderzoek te verlenen. Daarbij kan het gaan om het
plaatsen van bepaalde onderzoeksapparaten die de haven of luchthaven, vanwege
het op grond van artikel 49, eerste lid, op te leggen verplichte voorzieningenniveau,
toch al aanwezig dient te hebben. De medewerking van de reiziger aan zo’n
onderzoek kan niet direct worden afgedwongen. Wel kan de burgemeester besluiten
om reizigers te onderwerpen aan de maatregel van quarantaine op grond van
artikel 35, indien aan de ter zake geldende voorwaarden is voldaan.Onderzoeken op besmetting, maatregelen ter voorkoming-
en ter bestrijding van besmettingOp grond van de artikelen 54, onder c, en 55, onder b, kan de burgemeester
van de haven- en luchthavenexploitant of de vervoersexploitant verlangen om
maatregelen ter voorkoming van een besmetting te nemen. Op grond van artikel
55, onder c, kan de burgemeester van de vervoersexploitant verlangen om vervoermiddelen
en goederen te controleren op de aanwezigheid van een besmetting. Op grond
van artikel 54, onder d, kan van de haven- en luchthavenexploitant worden
verlangd dat ter bestrijding van een besmetting gebouwen of terreinen dan
wel gedeelten daarvan worden gesloten. Op grond van artikel 55, onder d, kan
van de vervoersexploitant worden verlangd dat ten aanzien van een schip of
luchtvaartuig en de hierin aanwezige goederen ontsmettingsmaatregelen worden
doorgevoerd.Deze inzet zal alleen in bijzondere omstandigheden nodig zijn. Daarbij
dient vooral te worden gedacht aan de situatie dat de WHO aanbevelingen uitvaardigt
voor het vervoer van goederen of personen van en naar risicogebieden. In hoeverre
inzet van de haven- of luchthavenexploitant dan wel van de vervoersexploitant
nodig is, is sterk afhankelijk van welke maatregelen precies nodig zijn, en
zal van geval tot geval moeten worden bezien.Artikel 57Dit artikel komt overeen met artikel 11 van de Quarantainewet. Zoals al
in het algemeen deel van de toelichting gesteld, verplicht de IGR ertoe om
certificaten van sanitaire controle van schepen en certificaten tot vrijstelling
van sanitaire controle van schepen af te geven op verzoek van de gezagvoerder
indien het schip vrij is van besmetting. De certificaten dienen te worden
opgesteld conform een door de IGR voorgeschreven model. Op grond van het vierde
lid wijst de minister van volksgezondheid, Welzijn en Sport de
havens aan waarvoor de burgemeester bevoegd is tot afgifte van de certificaten.Artikel 58Dit artikel komt overeen met de artikelen 23 tot en met 26 van de Quarantainewet.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport stelt op grond van dit artikel
de voorwaarden vast waaraan moet worden voldaan bij de inenting van personen
of de toediening van profylaxe aan personen ter verkrijging van een internationaal
geldig certificaat als bedoeld in IGR. Op grond van het derde lid wijst de
minister de organisaties aan die tegen gele koorts mogen inenten. Op grond
van artikel 66, zesde lid, is overtreding van artikel 58 strafbaar gesteld. Artikel 59Dit artikel komt overeen met artikel 4 van de Wet collectieve preventie
volksgezondheid. Het eerste lid beoogt te bewerkstelligen dat een eventueel
door de gemeente te heffen eigen bijdrage geen negatief effect heeft op de
werkzaamheden in het kader van de publieke gezondheidszorg. Een voorbeeld
is het verwerven van, op epidemiologische analyse gebaseerd, inzicht in de
gezondheidssituatie van de bevolking. Op grond van epidemiologische overwegingen
dient een zo groot mogelijke doelgroep te worden bereikt. Het bereiken van
dat doel zou worden belemmerd door een te heffen eigen bijdrage die immers
de deelneming aan het onderzoek hoogstwaarschijnlijk zou beperken.Artikel 60Het eerste lid komt overeen met artikel 27, eerste lid, van de Infectieziektenwet.
Het tweede lid is nieuw en bepaalt dat de kosten van de maatregel van isolatie,
die moet wordt toegepast bij iemand die lijdt aan Tuberculose, voortaan ten
laste van het Rijk komen. Het derde lid is eveneens nieuw. Op grond daarvan
dragen de exploitanten van de aangewezen havens of luchthavens en de vervoersexploitanten
de kosten van de maatregelen die door de burgemeester worden opgedragen. De
minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport kan in bepaalde gevallen de
burgemeester hiertoe opdragen. Naast het verschaffen van voorlichting aan
passagiers gaat het bij deze maatregelen om ontsmettingsmaatregelen voor goederen,
vervoermiddelen en gebouwen. Het zal alleen in bijzondere omstandigheden zijn
dat hiervan door de burgemeester, respectievelijk de minister, gebruik zal
worden gemaakt. Daarbij dient vooral gedacht te worden aan het opvolgen van
WHO-aanbevelingen bij een internationale volksgezondheidscrisis, dan wel aan
de situatie dat een volksgezondheidscrisis met mogelijk internationale impact
in Nederland ontstaat. Het vierde lid vervangt artikel 28 van de Infectieziektenwet.
Het vijfde lid vervangt artikel 27, tweede lid, van de Infectieziektenwet.
Voor alle duidelijkheid is expliciet opgenomen dat de mogelijkheid om de kosten
te verhalen alleen ziet op personen, ten aanzien van wie een maatregel is
getroffen, die niet op vrijwillige basis medewerking wensten te verlenen.Op grond van het zesde lid kan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport aan een exploitant van een burgerhaven of burgerluchthaven- of vervoersexploitant
een naar billijkheid te bepalen vergoeding toekennen ter dekking van buitengewone
kosten die samenhangen met het uitvoeren van maatregelen als bedoeld in de
artikelen 15 en 16 van de Internationale Gezondheidsregeling.Artikel 61Dit artikel komt overeen met artikel 28, eerste lid, van de Quarantainewet. Artikel 62De maatregelen die door een burgemeester in opdracht van de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport moeten worden getroffen, kunnen financieel
dermate ingrijpend zijn voor een gemeente dat de gemeente deze niet zelf kan
dragen. Het hangt van nu nog niet te bepalen omstandigheden af welke maatregelen
zullen worden opgedragen en wat de financiële impact daarvan zal zijn.
Het artikel ziet niet op de situatie dat de minister leiding geeft aan de
bestrijding van een ziekte behorend tot groep B1 of B2.De delegatiebepaling in het tweede lid dient ertoe om, analoog aan artikel
25, vierde lid, van de Wet rampen en zware ongevallen, nadere voorwaarden
te stellen over de bekostiging.Artikel 63Het eerste en tweede lid komen overeen met de artikelen 30 en 31 van de
Quarantainewet. Met het derde lid, inhoudende dat bij besluit van de Minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de tarieven worden vastgesteld, wordt
beoogd te voldoen aan de artikelen 40 en 41 van de IGR. Daarin staat dat een
lidstaat bij toepassing van gezondheidsmaatregelen uit hoofde van IGR slechts één
tarief dient toe te passen dat niet hoger ligt dan de werkelijk gemaakte kosten.Artikelen 64Dit artikel komt overeen met de bepalingen over het toezicht in de Wet
collectieve preventie volksgezondheid, de Infectieziektenwet en de Quarantainewet.
De ambtenaren van het Staatstoezicht op de volksgezondheid van het Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport blijven verantwoordelijk voor het toezicht
op de naleving. Voor wat betreft de toezichthoudende taak bij de plaatsen
van binnenkomst, zal deze inspectie nauw samenwerken met de Inspectie verkeer
en waterstaat van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat.De toezichthoudende taak van de directeur van de gemeentelijke gezondheidsdienst
voor het naleven van de meldplichten in de Infectieziektenwet is in dit voorstel
komen te vervallen. Die taak van de directeur hangt samen met de mogelijkheid
van de burgemeester om terzake bestuurlijke boeten op te leggen. Aangezien
laatstgenoemde mogelijkheid in dit voorstel is komen te vervallen, kan ook
de daarop gerichte toezichthoudende taak van de directeur komen te vervallen.Artikel 65Dit artikel komt overeen met artikel 30 van de Infectieziektenwet. Voor
het binnentreden van een woning zonder toestemming van de bewoner door de
aangewezen ambtenaren van de gemeentelijke gezondheidsdienst en het Staatstoezicht
op de volksgezondheid, is op grond van artikel 2 van de Algemene wet op het
binnentreden een machtiging vereist. Deze machtiging kan op grond van artikel
3 van laatstgenoemde wet worden verleend door de burgemeester, voor zover
het een woning betreft binnen zijn gemeente, of de (hulp)officier van justitie.
Een schriftelijke machtiging is niet vereist indien ter voorkoming of bestrijding
van ernstig en onmiddellijk gevaar voor de veiligheid van personen terstond
in de woning moet worden binnengetreden. Artikelen 66, 67 en 68Deze artikelen komen overeen met de strafsancties uit de Infectieziektenwet
en de Quarantainewet, alsook vervangen zij de bestuurlijke boete uit de Infectieziektenwet.
De sancties voor het niet naleven van vergelijkbare verplichtingen zijn zoveel
mogelijk gelijkgesteld. De zwaarte van de sanctie voor het niet naleven van
opdrachten die krachtens artikel 53, eerste en tweede lid, zijn gegeven en
het niet naleven door de gezagvoerder van artikel 53, derde lid, onder a,
is gebaseerd op het potentieel grote belang voor de volksgezondheid van het
naleven van deze verplichtingen. Zoals in het algemeen deel van de toelichting
al is gesteld, zal het uitvaardigen van een strafrechtelijke sanctie bij het
niet naleven van de meldingsplichten voor artsen naar verwachting hoogst zelden
worden opgelegd. Indien echter in alle redelijkheid kan worden gesteld dat
er sprake is van grove nalatigheid op dit punt, dan dient er wel voldoende
afschrikwekkend te kunnen worden opgetreden. Datzelfde geldt voor de meldingsplichten
van anderen zoals gezagvoerders van schepen of luchtvaartuigen.Artikel 69De rechtsbescherming tegen de maatregelen die op grond van de artikelen
31 en 35 kunnen worden opgelegd, is in de Wet publieke gezondheid zelf geregeld.
Vandaar de plaatsing van deze artikelen op de negatieve lijst van de bijlage
van de Algemene wet bestuursrecht.Artikelen 70, 71 en 72Deze artikelen bevatten redactionele wetstechnische wijzigingen in andere
wetten.Artikel 73Dit artikel wijzigt de Wet op de lijkbezorging. Op grond van het eerste
lid van het voorgestelde artikel 22a van de Wet op de lijkbezorging kan de
burgemeester de nodige maatregelen treffen voor een lijk dat is besmet met
een infectueuze of giftige agens of stof, of indien er een gegrond vermoeden
daarvan bestaat, waardoor een ernstig gevaar voor de volksgezondheid kan ontstaan.
Te denken valt bijvoorbeeld aan een besmetting met anthrax (miltvuur) of een
virale hemorragische koorts. Welke maatregelen nodig zijn, hangt af van de
situatie. Veelal zal kunnen worden volstaan met het behandelen of verpakken
van het lijk op dusdanige wijze dat het gevaar van besmetting geweken is.Het tweede lid voorziet erin dat de burgemeester de maatregel pas oplegt
nadat deze de directeur van de gemeentelijke gezondheidsdienst heeft gehoord.
In overeenstemming met artikel 17 van dit voorstel dient dit advies te worden
gegeven door een door de directeur van de gemeentelijke gezondheidsdienst
aangewezen arts van de gemeentelijke gezondheidsdienst die gespecialiseerd
is in de infectieziektebestrijding.Het derde lid legt het toezicht op de naleving van artikel 22a bij de
ambtenaren van het Staatstoezicht op de volksgezondheid. De reden daarvoor
is dat de WHO terzake van het controleren van stoffelijke overschotten op
besmetting en het nemen van maatregelen terzake, aanbevelingen kan uitvaardigen.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport kan de burgemeester op dit
punt op grond van artikel 7, derde lid, van dit voorstel aansturen. Artikel 75De reden voor bepaling om de wet in werking te doen treden bij koninklijk
besluit is gelegen in de wens om de wet samen met de krachtens de wet vast
te stellen regelgeving op hetzelfde moment, op 15 juni 2008 of, indien
die datum niet gehaald kan worden, zo kort mogelijk daarna, in werking te
doen treden.De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,A. Klink BIJLAGE IIGRVoorstel Wet publieke gezondheid Artikel 1 begripsomschrijvingenArtikel 1 Artikel 2 doel en reikwijdteBehoeft geen wettelijke implementatieArtikel 3 beginselenBehoeft geen wettelijke implementatieArtikel 4 aanwijzing IGR-coördinatiepuntArtikel 12Artikel 5 bewakingHoofstuk
V, § 2 Melding Artikel 6 kennisgevingArtikel 12 Artikel 7 delen van informatie bij bijzondere gebeurtenissen
volksgezondheidArtikel 12 Artikel 8 overlegBehoeft
geen wettelijke implementatie Artikel 9 overige verslagenArtikel 12 Artikel 10 verificatieArtikel 12Artikel 11 informatieverschaffing door WHOBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 12 vaststelling van een noodsituatieBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 13 maatregelen volksgezondheidHoofdstuk II, § 3 Infectieziektebestrijding; hoofstuk
V, § 2 Melding; artikelen 31, 35 en 47; hoofdstuk V, § 6
Haven en luchthavens Artikel 14 samenwerkingBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 15 tijdelijke aanbevelingenArtikelen 6, tweede lid, 7, tweede en derde lid, 31, 35, 47;
hoofdstuk V, § 6 Haven en luchthavens Artikel 16 permanente aanbevelingenArtikelen 6, tweede lid, 7, derde lid, 31, 35, 47, 51, 54, 55,
56 Artikel 17 criteria voor aanbevelingenBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 18 soort aanbevelingenBehoeft geen wettelijke implementatieArtikel 19 algemene verplichtingen plaatsen van binnenkomstArtikel 49 Artikel 20 aanwijzing luchthavens en havensArtikel 48 Artikel 21 Grensovergangen op landWordt niet toegepast Artikel 22 Rol van de bevoegde autoriteitenArtikelen 54, 55, 56 Artikel 23 Gezondheidsmaatregelen bij aankomst en
vertrekBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 24 VervoersexploitantenArtikelen 55, 56 Artikel 25 Schepen en luchtvaartuigen op doorreisBehoeft geen wettelijke implementatieArtikel 26 Civiele vrachtwagens, treinen en autobussen
op doorreisBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 27 Getroffen vervoermiddelenArtikelen 54, 55 en 56 Artikel 28 Schepen en luchtvaartuigen bij plaatsen
van binnenkomstArtikelen 52, 53 Artikel 29 Civiele vrachtwagens, treinen en autobussen
bij plaatsen van binnenkomstBehoeft geen wettelijke
implementatieArtikel 30 Reizigers die ten behoeve van de volksgezondheid
ter observatie staanBehoeft geen wettelijke implementatie Artikerl 31 Gezondheidsmaatregelen met betrekking
tot de binnenkomst van reizigersArtikelen 31,
35 Artikel 32 Behandeling van reizigersBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 33 Goederen in doorvoerBehoeft geen wettelijke implementatieArtikel 34 Containers en laadzones voor containersArtikelen 54, 55, 56 Artikel 35 Algemene regel gezondheids-documentenBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 36 Bewijs van inenting of van een andere
profylaxeArtikel 58 Artikel 37 Maritieme gezondheidsverklaringWordt niet toegepast Artikel 38 Gezondheidsgedeelte van de algemene verklaring
voor luchtvaartuigenWordt niet toegepast Artikel 39 Certificaten van sanitaire controle van
schepenArtikel 58 Artikel 40 Kosten van gezondheidsmaatregelen met
betrekking tot reizigersArtikelen 60, 63Artikel 41 Kosten voor bagage, vracht, containers,
vervoermiddelen, goederen of postpakkettenArtikel
60 Artikel 42 Implementatie van gezondheidsmaatregelenBehoeft geen wettelijke implementatieArtikel 43 Aanvullende gezondheidsmaatregelenToepassing alleen in crisissituaties, via: hoofdstuk II, § 3
Infectieziektebestrijding; hoofstuk V, § 2 Melding; artikelen 12,
31, 35 en 47; hoofdstuk V, § 6 Haven en luchthavens Artikel 44 Samenwerking en assistentieBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 45 Behandeling van persoonsgegevensBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 46 Vervoer en omgang met biologische stoffen,
reagens en materialen voor diagnostische doeleindenBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 47 Samenstelling commissiesBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 48 Mandaat en samenstellingBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 49 ProcedureBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 50 Mandaat en samenstellingBehoeft geen wettelijke implementatieArtikel 51 Gang van zakenBehoeft geen wettelijke implementatieArtikel 52 VerslagenBehoeft geen wettelijke implementatieArtikel 53 Procedures permanente aanbevelingenBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 54 Verslaglegging en toetsingBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 55 WijzigingenBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 56 Regeling van geschillenBehoeft geen wettelijke implementatieArtikel 57 Verhouding tot andere internationale overeenkomstenBehoeft geen wettelijke implementatie Artkel 58 Internationale sanitaire verdragenBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 59 InwerkingtredingBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 60 Nieuwe lidstatenBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 61 VerwerpingBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 62 VoorbehoudenBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 63 Intrekking van verwerping en voorbehoudenBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 64 Staten die geen lid van de WHO zijnBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 65 Kennisgevingen door de Directeur-GeneraalBehoeft geen wettelijke implementatie Artikel 66 Authentieke tekstenBehoeft geen wettelijke implementatieBIJLAGE IIAchtergrondgegevens per ziekteAnthrax (miltvuur)Verwekker: Bacillus anthracis.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte
waarbij de kans op verspreiding van mens op mens niet groot is. Op de persoon
terug te voeren gegevens zijn nodig omdat ontsmettingsmaatregelen of vernietiging
van de besmettingsbron vereist kan zijn.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 0.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1976.BofVerwekker: Bofvirus.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een matig ernstige infectieziekte.
Collectieve – vrijwillige – maatregelen kunnen zijn geboden (bijvoorbeeld
vaccinatiecampagnes). In dit verband zijn op de patiënt te herleiden
gegevens nodig.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: geen meldingsplicht.
De jaren voor de afschaffing van de meldingsplicht (in 1999) ongeveer 40 per
jaar.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: 1976–1999.BotulismeVerwekker: Clostridium botulinum.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige voedselvergiftiging.
Geen verspreiding van mens op mens. Het opsporen van het besmette levensmiddel
kan nodig zijn. In dit verband zijn op de patiënt te herleiden gegevens
nodig.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 1.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1985.BuiktyfusVerwekker: Salmonella Typhi.Voorgestelde categorie: B2.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
Kans op verspreiding van mens tot mens. Op de patiënt terug te voeren
gegevens zijn noodzakelijk in verband met bron- en contactonderzoek en eventueel
te nemen maatregelen, waaronder een tijdelijk verbod op beroepsuitoefening.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 33.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: gehele periode.BrucelloseVerwekkers: Brucella abortus, Brucella melitensis,
Brucella suis, Brucella canis.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een (matig) ernstige (voedsel)infectie
waarbij het nodig kan om besmette melk(producten) op te sporen en te vernietigen.
In dit verband zijn op de patiënt te herleiden gegevens nodig.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 4.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: gehele periode.CholeraVerwekker: Vibrio choleraeVoorgestelde categorie: B2.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte. Kans op verspreiding van mens op mens. Besmetting vindt meestal
plaats door besmet water of voedsel. Op de patiënt terug te voeren gegevens
zijn noodzakelijk in verband met bron- en contactonderzoek en eventueel te
nemen maatregelen, waaronder tijdelijk verbod op beroepsuitoefening.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 2.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: gehele periode.DifterieVerwekker: Corynebacterium diphteriae.Voorgestelde categorie: B1.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte
met grote kans op verspreiding van mens op mens. Op de patiënt terug
te voeren gegevens zijn noodzakelijk in verband met bron- en contactonderzoek
en eventueel te nemen maatregelen, waaronder isolatie.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 0.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: gehele periode.Gele koortsVerwekker: Gele koorts virus.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
In Nederland is geen verspreiding mogelijk door de Aedes aegypti mug. Wel
is verspreiding mogelijk via de Aedes Albopictus mug, die regelmatig in Nederland
wordt geïntroduceerd via import van goederen. In overleg met arts en
patiënt dient over gegevens te worden beschikt die voor de rapportage
aan de WHO nodig zijn (o.a. gebied waar de ziekte werd opgelopen, vaccinatietoestand
van de patiënt). Eventueel zijn ontsmettingsmaatregelen nodig ter verwijdering
van de vectoren. Op de patiënt te herleiden gegevens zijn nodig.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 0.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: gehele periode.HantavirusinfectieVerwekkers: Hantavirussen.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
Geen verspreiding vindt plaats van mens op mens. Reservoir van besmetting
wordt gevormd door dieren. Eventuele ontsmettingsmaatregelen kunnen nodig
zijn (vernietiging reservoirs). Daarom zijn op de patiënt te herleiden
gegevens nodig.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: geen meldingsplicht,
o.g.v. virologische weekstaten circa 4 per jaar.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: niet.Hepatitis AVerwekker: Hepatitis A virus.Voorgestelde categorie: B2.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een vooral bij volwassenen
ernstige infectieziekte. Wordt verspreid van mens op mens en door water en
levensmiddelen. Op de patiënt terug te voeren gegevens zijn noodzakelijk
in verband met bron- en contactonderzoek en eventueel te nemen maatregelen,
waaronder een tijdelijk verbod op beroepsuitoefening.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 469.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1951.Hepatitis BVerwekker: Hepatitis B virus.Voorgestelde categorie: B2. Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte
met kans op levenslang dragerschap. Wordt verspreid van mens op mens. Op de
patiënt terug te voeren gegevens zijn noodzakelijk in verband met bron-
en contact onderzoek en eventueel te nemen maatregelen, waaronder een tijdelijk
verbod op beroepsuitoefening.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 1777 (waarvan
260 acuut).Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1951.Hepatitis CVerwekker: Hepatitis C virus.Voorgestelde categorie: B2.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een infectieziekte met
kans op ernstige gevolgen door levenslang dragerschap. Wordt verspreid via
bloed en bloedcontacten. Op de patiënt terug te voeren gegevens zijn
noodzakelijk in verband met bron- en contactonderzoek en de te nemen maatregelen,
waaronder een tijdelijk verbod op beroepsuitoefening.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: ca. 500 (waarvan
ca. 30 acuut).Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1999.Humane infectie met Aviaire influenzaVerwekker: Influenzavirus.Voorgestelde categorie: B1.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een soms ernstige infectie
die moeilijk van mens op mens overdraagbaar is. De bron van besmetting is
doorgaans pluimvee. Op de patiënt terug te voeren gegevens zijn noodzakelijk
in verband met bron- en contactonderzoek en eventueel te nemen maatregelen,
waaronder isolatie.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: geen meldingsplicht.
H5N1: 0. H7N7: bij een epidemie in 2003 89 bevestigde gevallen.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: niet.Invasieve Heamophilus influenzae infectie.Verwekker: Haemophilus influenzae.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
Verspreiding vindt plaats van mens op mens. Het vaccin tegen type b deze ziekte
is opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Maatregelen binnen het gezin
(behandeling) zijn soms noodzakelijk. In dit verband zijn op de patiënt
te herleiden gegevens nodig.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: geen meldingsplicht.
Volgens surveillance Referentielab Bacteriële Meningitis ongeveer 100
per jaar waarvan circa 50 type b.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: niet.Invasieve pneumokokkenziekteVerwekker: Streptococcus pneumoniae.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
Verspreiding vindt plaats van mens op mens. Het vaccin tegen deze ziekte is
opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Voor vaccinatie in de omgeving
en onderkenning van vaccin-falen zijn op de patiënt herleidbare gegevens
nodig.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: Totaal ca. 4200
per jaar, kinderen t/m 5 jaar ruim 200 per jaar. Dit aantal zal ongeveer halveren
na invoeren van vaccinatie.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: niet. Invasieve groep A streptokokkeninfectieVerwekker: Streptococcus pyogenes.Voorgestelde categorie: B2.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
Verspreiding vindt plaats van mens op mens. Op de patiënt terug te voeren
gegevens zijn noodzakelijk in verband met maatregelen in het gezin.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: geen meldingsplicht,
naar schatting ruim 300 per jaar.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: niet.KinkhoestVerwekkers: Bordetella pertussis, Bordetella parapertussis.Voorgestelde categorie: B2.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een vooral bij zuigelingen
ernstige infectieziekte. Verspreiding van mens op mens. Op de patiënt
terug te voeren gegevens zijn noodzakelijk in verband met bron- en contactonderzoek
en eventueel te nemen maatregelen, waaronder een tijdelijk verbod op beroepsuitoefening.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 6012.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1976.LegionelloseVerwekkers: Legionella pneumophila, Legionellanon-pneumophila.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
Verspreiding hoofdzakelijk door water (o.a. airconditioning, douches). Brononderzoek
en ontsmettingsmaatregelen zijn noodzakelijk. Daarom zijn op de patiënt
te herleiden gegevens nodig.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 231.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1987.LeptospiroseVerwekker: Leptospira interrogans.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
Geen verspreiding vindt plaats van mens op mens. Reservoir van besmetting
wordt gevormd door dieren. Ontsmettingsmaatregelen zijn vaak noodzakelijk
(bijvoorbeeld knaagdierenbestrijding). In dit verband zijn op de patiënt
te herleiden gegevens nodig.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 27.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: gehele periode.ListerioseVerwekker: Listeria monocytogenes. Voorgestelde
categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
Op de patiënt terug te voeren gegevens zijn noodzakelijk in verband met
brononderzoek en te nemen maatregelen voor de bevolking.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: geen meldingsplicht.
Volgens surveillance: ca. 65 per jaar.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: niet.MalariaVerwekkers: Plasmodium falciparum, Plasmodium vivax,
Plasmodium ovale, Plasmodium malariae. Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
De vector is de malariamug (in Nederland geëlimineerd). In het kader
van preventie (malariaprofylaxe, resistentiebepalingen malariaparasiet) bij
reizigers naar malariagebieden, is het belangrijk zo snel mogelijk van de
patiënt epidemiologische informatie te verkrijgen. Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 436.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: gehele periode.MazelenVerwekker: MazelenvirusVoorgestelde categorie: B2.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een matig ernstige infectieziekte
met niet zelden ernstige complicaties. Verspreiding van mens op mens. Collectieve
maatregelen kunnen geboden zijn (bijv. vaccinatiecampagnes bij mazelenexplosies
onder bepaalde bevolkingsgroepen). In dit verband kunnen op de patiënt
terug te voeren gegevens nodig zijn. Een tijdelijk verbod op beroepsuitoefening
kan in sommige gevallen nodig zijn.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 176 (epidemie
in 2000: 1019, andere jaren gemiddeld: 8) Meldingsplicht in Nederland sinds
1945: vanaf 1976.MeningokokkenziekteVerwekker: Neisseria meningitidis.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
Verspreiding vindt plaats van mens op mens. Op de patiënt terug te voeren
gegevens zijn noodzakelijk in verband met individuele (vrijwillige) maatregelen
in het gezin (therapie, vaccinatie). Ook collectieve maatregelen kunnen nodig
zijn.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 478.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: gehele periode.MRSA infectieVerwekker: Meticillineresistente-Staphylococcus aureus.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een matig tot ernstige
infectieziekte. Verspreiding vindt plaats van mens op mens. Op de patiënt
terug te voeren gegevens zijn noodzakelijk in verband met bron- en contactonderzoek
en te nemen maatregelen (individueel en collectief).Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: ca. 1300 isolaten
per jaar. Welk deel infectie is en welk deel kolonisatie is niet bekend. Clusters
van infecties (abcessen) zijn zeldzaam, maar komen wel voor.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: niet.ParatyfusVerwekkers: Salmonella Paratyphi A, Salmonella Paratyphi B, Salmonella Paratyphi C.Voorgestelde categorie: B2.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte
met kans op verspreiding van mens op mens. Op de patiënt terug te voeren
gegevens zijn noodzakelijk in verband met bron- en contactonderzoek en eventueel
te nemen maatregelen (individueel en collectief), waaronder een tijdelijk
verbod op beroepsuitoefening.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 31.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: B gehele periode, A en C vanaf 1999.PestVerwekker: Yersinia pestis.Voorgestelde categorie: B1.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
Verspreiding via vlooien van ratten en andere knaagdieren en bij longpest
ook van mens op mens. Op de patiënt terug te voeren gegevens zijn
noodzakelijk in verband met bron- en contactonderzoek en eventueel te nemen
maatregelen (individueel en collectief), waaronder isolatie.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 0.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: gehele periode.PokkenVerwekker: Variolavirus.Voorgestelde categorie: A.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte
met verspreiding van mens op mens. Op de patiënt terug te voeren gegevens
zijn noodzakelijk in verband met bron- en contactonderzoek en eventueel te
nemen maatregelen (individueel en collectief), waaronder quarantaine en isolatie.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 0.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: tot 1988 en vanaf 2004.PolioVerwekkers: Poliovirus type 1, Poliovirus type 2, Poliovirus type 3.Voorgestelde categorie: A.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte
waarbij de verspreiding van mens op mens plaatsvindt. Op de patiënt terug
te voeren gegevens zijn noodzakelijk in verband met bron- en contactonderzoek
en eventueel te nemen maatregelen (individueel en collectief), waaronder quarantaine
en isolatie.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 0.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: gehele periode.PsittacoseVerwekker: Chlamydophila psittaci.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een matig ernstige infectieziekte
die bij oudere mensen ernstiger kan verlopen. Verspreiding vindt plaats via
vogels (vooral papegaai-achtigen). Collectieve maatregelen zijn vaak nodig.
In dit verband zijn op de patiënt te herleiden gegevens nodig.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 31.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1952.Q-koortsVerwekker: Coxiella burnetii.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een matig ernstige infectieziekte.
Verspreiding via landbouwhuisdieren zoals schapen, geiten en koeien (melk!)
en andere dieren, ook kleine huisdieren. Brononderzoek en collectieve maatregelen
zijn nodig. In dit verband zijn op de patiënt te herleiden gegevens nodig.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 12.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1976.RabiesVerwekker: Rabiesvirus.Voorgestelde categorie: B1.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
Verspreiding via besmette dieren (vossen, honden, vleermuizen etc.). Op de
patiënt terug te voeren gegevens zijn noodzakelijk in verband met bron-
en contactonderzoek en eventueel te nemen maatregelen (individueel en collectief),
waaronder isolatie.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 0.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1976. RubellaVerwekker: Rubellavirus.Voorgestelde categorie: B2.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: geen ernstige infectieziekte,
maar levert wel gevaar op van congenitale rubella bij niet-immune zwangeren.
Verspreiding geschiedt van mens op mens. Collectieve maatregelen kunnen nodig
zijn, waaronder het opsporen van mogelijk aan de ziekte blootgestelde niet-immune
zwangeren, alsook een tijdelijk verbod op beroepsuitoefening.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 71. (epidemie
in 2005: 364, andere jaren gemiddeld: 12).Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1952.SARSVerwekker: SARS coronavirus.Voorgestelde categorie: A.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte
die zich verspreidt van mens op mens. Op de patiënt terug te voeren gegevens
zijn noodzakelijk in verband met bron- en contactonderzoek en eventueel te
nemen maatregelen (individueel en collectief), waaronder quarantaine en isolatie.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 0.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 2004.ShigelloseVerwekkers: Shigella dysenteriae, Shigella flexneri,
Shigella boydii, Shigella sonnei.Voorgestelde categorie: B2.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte
met kans op verspreiding van mens op mens. Op de patiënt terug te voeren
gegevens zijn noodzakelijk in verband met bron- en contactonderzoek en eventueel
te nemen maatregelen (individueel en collectief), waaronder een tijdelijk
verbod op beroepsuitoefening.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 325.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: gehele periode.STEC/enterohemorragische E. coli-infectieVerwekker: Shigatoxine producerende Escherichia coli.Voorgestelde categorie: B2.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte
met kans op verspreiding van mens op mens. Op de patiënt terug te voeren
gegevens zijn noodzakelijk in verband met bron- en contactonderzoek en eventueel
te nemen maatregelen (individueel en collectief), waaronder een tijdelijk
verbod op beroepsuitoefening.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 50.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1999.TetanusVerwekker: Clostridium tetani.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
Geen verspreiding vindt plaats van mens op mens. Collectieve maatregelen kunnen
zijn geboden (bijv. vaccinatiecampagnes). In dit verband zijn op de patiënt
terug te voeren gegevens nodig.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: geen meldingsplicht,
naar schatting circa 2 gevallen per jaar.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: 1945–1999.TrichinoseVerwekkers: Trichinella spiralis, andere Trichinella soorten. Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een (matig) ernstige infectieziekte.
Geen verspreiding van mens op mens. Collectieve maatregelen kunnen nodig zijn
(ontsmetting vlees). In dit verband zijn op de patiënt te herleiden gegevens
nodig.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 1.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1976.TuberculoseVerwekkers: Mycobacterium tuberculosis -complex.Voorgestelde categorie: B1.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
Verspreidt van mens op mens. Op de patiënt terug te voeren gegevens noodzakelijk
in verband met bron- en contactonderzoek en eventueel te nemen maatregelen
(individueel en collectief), waaronder isolatie.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 1344.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1980.Virale hemorrhagische koortsVerwekkers: Crimean-congo Haemorrhagic Fever virus, Lassavirus, Ebolavirus,
Marburgvirus.Voorgestelde categorie: B1.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
Verspreiding vindt plaats van mens op mens of indirect door met menselijk
materiaal besmette voorwerpen. Op de patiënt terug te voeren gegevens
zijn noodzakelijk in verband met bron- en contactonderzoek en eventueel te
nemen maatregelen (individueel en collectief), waaronder isolatie.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: 0, (1 Lassa in
2000).Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1979.Voedselinfectie, voorzover vastgesteld bij twee of meer patiënten
met een onderlinge relatie wijzend op voedsel als bron.Verwekkers: divers.Voorgestelde categorie: B2.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een (matig) ernstige groep
van infectieziekten. Op de patiënt terug te voeren gegevens noodzakelijk
in verband met brononderzoek en eventueel te nemen maatregelen (individueel
en collectief), waaronder een tijdelijk verbod op beroepsuitoefening.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: Salmonella 20–40,
Campylobacter 10–15, Norovirus 10–20 uitbraken. Overige verwekkers:
0–5 uitbraken per jaar.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 1976.West-Nile virusinfectieVerwekker: West Nile virus.Voorgestelde categorie: C.Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte.
Geen verspreiding van mens op mens. Verspreiding via besmette muggen. Het
reservoir wordt gevormd door vogels. Collectieve maatregelen kunnen geboden
zijn. In dit verband zijn op de patiënt terug te voeren gegevens nodig.Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: geen meldingsplicht,
tot op heden enkele importgevallen in Nederland.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: niet.Ziekte van Creutzfeldt-JakobVerwekker: een prion.Voorgestelde categorie: C. Reden voor de meldingsplicht in deze categorie: een ernstige infectieziekte
met zeer kleine kans op verspreiding van mens op mens via bloed. Op de patiënt
terug te voeren gegevens zijn noodzakelijk in verband met bron- en contactonderzoek
en te nemen maatregelen (individueel en collectief).Gemiddeld aantal per jaar in de periode 2000–2005: variant vorm
0, (1 in 2005), klassieke vorm 15.Meldingsplicht in Nederland sinds 1945: vanaf 2002. XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31316-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl