Financiële verantwoordingen over het jaar 2000; Rapport bij de financiële verantwoording 2000 van het Ministerie van VWS
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27700, nr. 41

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

22-05-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27700 nr. 41

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoud SAMENVATTINGOntwikkelingenAandachtspuntenJeugdhulpverleningKeuringsdienst van WarenWet- en regelgeving subsidiesEuropese aanbestedingsregels/Inspectie gezondheidszorgConclusiesOordeel financiële verantwoordingOordeel financieel beheerRecapitulatie aanbevelingenReactie minister en nawoord Rekenkamer1 INLEIDING2 FINANCIEEL BEHEER2.1 InleidingIJkpuntenOordelen2.2 Accountantscontrole2.2.1 Accountantscontrole financiële verantwoordingInleidingBevindingen2.2.2 Accountantscontrole financieel beheerInleidingBevindingenConclusie en aanbevelingen2.3 Beschrijving en onderhoudsorganisatie AO2.3.1 Inleiding2.3.2 BevindingenBeschrijving administratieve organisatieOpzet onderhoudsorganisatieWerking onderhoudsorganisatie2.3.3 Conclusie en aanbevelingen2.3.4 Reactie minister en nawoord Rekenkamer2.4 Automatisering2.4.1 Inleiding2.4.2 BevindingenVoorschrift Informatiebeveiliging RijksdienstEDP-AuditOrganisatie van de automatiseringGeautomatiseerde systemen2.4.3 Conclusies en aanbevelingen2.4.4 Reactie minister en nawoord Rekenkamer2.5 Financiële functie2.5.1 Inleiding2.5.2 BevindingenAudit CommitteeVerlening van mandaten en volmachtenInstrumenten financieel beheerDirectie-specifieke AOBeheersing (financiële) informatievoorziening2.5.3 Conclusie en aanbevelingen2.5.4 Reactie minister2.6 Planning- en Controlcyclus2.6.1 Inleiding2.6.2 BevindingenBesturingsfilosofiePlannings- en controlcyclus2.7 Administraties2.7.1 Inleiding2.7.2 Bevindingen2.7.3 Conclusie en aanbevelingen2.8 Wet- en regelgeving2.8.1 Inleiding2.8.2 BevindingenJeugdhulpverleningInleidingNormatiekRechtmatigheid bij provincies en gemeentenBehandeling verantwoordingsinformatieBeoordeling rechtmatigheid bijdrage 2000Beoordeling rechtmatigheid bijdrage 2001OuderbijdragenBekostigingsregelgevingOverige bevindingen2.8.3 Conclusies en aanbevelingenJeugdhulpverleningOuderbijdragen2.8.4 Reactie minister VWS en nawoord RekenkamerJeugdhulpverleningOuderbijdrage2.9 Agentschap Keuringsdienst van Waren2.9.1 Inleiding2.9.2 Bevindingen2.9.3 Conclusie en aanbevelingen2.10 Beheer subsidies2.10.1 Inleiding2.10.2 BevindingenVerbetertrajectCollegiale reviewsAfrekenen voorschotten2.10.3 Bevindingen subsidiebeheer 2000Directie SportIntermediairsWet- en regelgeving2.10.4 Conclusies en aanbevelingen2.10.5 Reactie minister VWS en nawoord Rekenkamer2.11 Beheer personele en materiële uitgaven en ontvangsten2.11.1 Personele uitgaven2.11.2 Materiële uitgavenEuropese aanbesteding2.11.3 Conclusie en aanbevelingen2.12 RIVM2.12.1 Inleiding2.12.2 BevindingenFinancieel beheerSVM2.12.3 Conclusies en aanbevelingen2.12.4 Reactie minister van VWS2.13 Conclusies over het financieel beheer3 MATERIEEL BEHEER3.1 Inleiding3.2 Bevindingen3.2.1 Algemeen3.2.2 Rijksinstituut voor Volksgezondheid en MilieuInleidingBevindingen3.3 Conclusies en aanbevelingen3.3.1 Reactie minister VWS en nawoord Rekenkamer4 FINANCIËLE VERANTWOORDING4.1 Inleiding4.2 Oordeel over de financiële verantwoording4.3 RekeningOverzicht 1Bedragen van de rekening 2000 , Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (x f 1 miljoen) 4.4 Toelichting bij de rekening4.4.1 Inleiding4.4.2 Oordeel toelichting bij de rekening4.4.3 BevindingenKengetallen4.4.4 Conclusie en aanbevelingen4.5 Mededeling over de bedrijfsvoering4.5.1 Inleiding4.5.2 BevindingenBijdrage gedachtegoed VBTBBruikbaarheid als verantwoordingsstuk4.5.3 Conclusie en aanbevelingen4.6 Saldibalans met toelichtingOverzicht 2Bedragen van de saldibalans per 31 december 2000, Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (bedragen x f 1 miljoen) 4.7 Financiële verantwoording agentschap College
ter Beoordeling van Geneesmiddelen4.8 Financiële verantwoording agentschap Keuringsdienst
van Waren4.9 Beleidsprioriteiten4.9.1 Inleiding4.9.2 Beleidsprioriteiten in de verantwoordingBIJLAGE Overzicht van geconstateerde tekortkomingen
2000 bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (bedragen x
1 miljoen*)
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27700Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 120 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 700Financiële verantwoordingen over het jaar 2000nr. 41RAPPORT BIJ DE FINANCIËLE VERANTWOORDING 2000 VAN HET MINISTERIE
VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTInhoud Samenvatting2   1Inleiding6   2Financieel beheer72.1Inleiding7 2.2Accountantscontrole82.3Beschrijving en onderhoudsorganisatie
AO92.4Automatisering10 2.5Financiële functie132.6Planning- en Controlcyclus152.7Administraties16 2.8Wet- en regelgeving172.9Agentschap Keuringsdienst van Waren23 2.10Beheer subsidies25 2.11Beheer personele en materiële
uitgaven en ontvangsten29 2.12RIVM29 2.13Conclusies over het financieel
beheer32   3Materieel beheer333.1Inleiding333.2Bevindingen33 3.3Conclusies en aanbevelingen34    4Financiële verantwoording354.1Inleiding35 4.2Oordeel over de financiële
verantwoording36 4.3Rekening374.4Toelichting bij de rekening37 4.5Mededeling over de bedrijfsvoering39 4.6Saldibalans met toelichting414.7Financiële verantwoording
agentschap College ter Beoordeling van Geneesmiddelen42 4.8Financiële verantwoording
agentschap Keuringsdienst van Waren424.9Beleidsprioriteiten43    Bijlage Overzicht van geconstateerde
tekortkomingen 2000 bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport45SAMENVATTINGOntwikkelingenVergeleken met voorgaand jaar constateert de Rekenkamer twee majeure ontwikkelingen.
Enerzijds constateert zij de toename in de kracht van de financiële functie
van VWS, met name het toezicht door de departementale leiding op het financieel
beheer op het kerndepartement, anderzijds houdt de Rekenkamer zorgen over
de ontwikkeling van het financieel beheer buiten het kerndepartement. Ook
vraagt het financieel beheer van de uitkering jeugdhulpverlening een meer
actieve benadering. Over het geheel genomen is de Rekenkamer positief gestemd,
zij meent dat per saldo sprake is van een duidelijk positieve ontwikkeling
in het financieel beheer bij VWS.Bij de toename in de kracht van de financiële functie doelt de Rekenkamer
vooral op het functioneren van het audit committee van VWS. Sterke punten
daarin zijn de betrokkenheid van SG en DG's bij de besluitvorming aangaande
de verbetertrajecten naar aanleiding van de uitkomsten van de collegiale reviews
bij de huisaccountants van de subsidieontvangers, de vastberadenheid om ook
weerbarstige disciplinaire zaken als het beschreven krijgen van diverse directiespecifieke
administratieve organisaties aan te pakken. Op snelle en adequate wijze zijn
de afgelopen twee jaar kwesties ten aanzien van de structuur van de financiële
functie aangepakt (in 1999 de mandaten bij projectmatig werken, in 2000 de
problematiek van ondermandaten). Maar ook de wijze waarop de verbeteracties
naar aanleiding van door de Rekenkamer geconstateerde tekortkomingen bewaakt
worden en de monitor voor het financieel beheer bij de beleidsdirecties, die
ontwikkeld is. Verder zijn het sterke punten dat VWS duidelijke input levert
aan verbetering van de verantwoording door het Rijk. Men brengt al enige jaren
een pilot jaarverslag uit en voert een pilot bedrijfsvoering uit. Samen met
de Rekenkamer worden pilots uitgevoerd gericht op vernieuwing van inzichten
in reviewmethoden (meewerken aan participatie Rekenkamer in departementale
accountantscontrole bij VWS, ook bij onderwerpen als het reviewbeleid bij
subsidieontvangers).Een tweetal zaken is naar de mening van de Rekenkamer in 2000 aan de aandacht
van de departementale leiding en het audit committee ontsnapt. Het betreft
de vormgeving van het financieel beheer rondom de doeluitkering jeugdhulpverlening
en de ontwikkeling van het financieel beheer bij de Keuringsdienst van Waren.
Verder signaleerde de Rekenkamer dat de ondersteuning van het financieel beheer
via goede wet- en regelgeving erodeert en nog een onduidelijkheid rondom het
van toepassing zijn van administratieve procedures bij inspecties.AandachtspuntenJeugdhulpverleningEvenals voorgaande jaren heeft de Rekenkamer over 2000 aandacht besteed
aan de rechtmatigheid van de doeluitkering jeugdhulpverlening. In 1999 is
de Wet op de jeugdhulpverlening aangepast. In de huidige wet wordt de ministeriële
verantwoordelijkheid expliciet en duidelijk beperkt tot de overdracht van
de gelden aan de provincies en grootstedelijke regio's. De gelden worden niet
verstrekt als voorschot waarop een afrekening volgt, maar direct als een definitieve
bijdrage. Mocht uit de controle door de provincies en grootstedelijke regio's
blijken dat sprake is van onzekerheden of onrechtmatigheden, dan dienen zij
dat aan de minister te melden. Die kan vervolgens overwegen daar consequenties
aan te verbinden bij de vaststelling van een volgende bijdrage. Hierbij is
van cruciaal belang dat in de accountantscontrole ten behoeve van de provinciale en gemeentelijke overheid op dezelfde wijze aandacht geschonken
wordt aan de rechtmatigheid van de besteding van de publieke middelen als
dat bij het Rijk het geval is.Het ministerie van VWS heeft eind 1999 en in het eerste halfjaar 2000
bij alle provincies en grootstedelijke regio's onder de aandacht gebracht
dat door de gewijzigde Wet op de jeugdhulpverlening de verantwoordelijkheidsverdeling
verduidelijkt wordt en dat de Ministers van VWS en Justitie het rechtmatigheidsoordeel
over de besteding van deze middelen doen plaatsvinden binnen het provinciale
systeem van democratische controle.Daarnaast heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
in april 2000 de Tweede Kamer geïnformeerd over het Kabinetsvoornemen
om een wetsvoorstel in procedure te brengen, waarin het rechtmatigheidsaspect
in de accountantsverklaring van gemeenten en provincies meer in het algemeen
expliciet voorgeschreven wordt (brief d.d. 5 april 2000).De Rekenkamer constateerde op basis van een beoordeling van de provinciale
verantwoordingen 1999 dat de beoogde structuur van rechtmatigheidscontrole
die het uitgangspunt vormde bij de vormgeving van de huidige wettelijke bepalingen
er nog niet is. De brieven van de ministers van Justitie en VWS bleken niet
het gewenste effect te hebben. De minister van VWS wordt op dit moment dus
nog niet voorzien van informatie over (mogelijke) onrechtmatigheden om daar
haar bestuurlijke afwegingen over te maken.Deze situatie openbaarde zich pas door de ontvangen verantwoordingen en
accountantsrapportages over het jaar 1999 in november en december 2000. De
omvang van de doeluitkering 2000 is veel eerder vastgesteld namelijk in maart
2000. Om die reden is de Rekenkamer van mening dat de rechtmatigheid van de
doeluitkering ad f 1181,5 mln. over 2000 zelf niet ter discussie staat.
Wel signaleert de Rekenkamer nu het risico dat zij over de uitkering 2001
niet anders dan tot onzekerheid over de rechtmatigheid zal kunnen komen. Zij
beveelt de minister dan ook aan om zo snel mogelijk in actie te komen en de
provincies er toe te bewegen haar alsnog in de benodigde informatie over 1999
te voorzien. Ook zullen aanvullende acties nodig zijn om voor de verantwoording
over 2000 te regelen dat er een verbetering in de opgeleverde informatie komt.Keuringsdienst van WarenBij de Keuringsdienst van Waren constateerde de Rekenkamer dat hoewel
de Keuringsdienst van Waren met ingang van 1 januari 2000 de status van agentschap
heeft verkregen, er nog sprake is van tekortkomingen in het financieel beheer.
Daarnaast kent de toelichting van de verantwoording nog enkele verbeterpunten.Het gaat bij de Keuringsdienst van Waren om een veelvoud aan tekortkomingen
die elk voor zich van beperkte aard zijn, maar wel al een drietal jaren zijn
gesignaleerd. Het financieel beheer van de Keuringsdienst van Waren is onvoldoende
sterk of de leiding geeft onvoldoende prioriteit aan het op orde brengen van
deze zaken.De Rekenkamer beveelt aan met voortvarendheid deze tekortkomingen op orde
te brengen.Wet- en regelgeving subsidiesSteeds duidelijker tekent zich het beeld af dat de bestaande ministeriële
regelgeving zoals gebaseerd op de Kaderwet Volksgezondheidssubsidies en de
Welzijnswet 1994 niet (meer) in alle gevallen passend is voor de doelstellingen
van het subsidiebeleid. Bij de vormgeving van de genoemde regelgeving is steeds
uitgegaan van bekostiging van werkelijke kosten voor specifieke gesubsidieerde
activiteiten. Veel subsidies zijn echter niet rechtstreeks aan specifiek benoemde te
bekostigen activiteiten verbonden (exploitatie-subsidies onderzoeksinstellingen,
dotaties aan fondsen, bijdragen voor sportverenigingen, financiering van doelgroepen
via (intermediaire) organisaties, etc.). In veel van die gevallen is nog op
provisorische wijze in de rechtmatigheid voorzien, meestal door een lijst
van uitzonderingsgevallen. Op die wijze zijn de betrokken subsidies niet langer
meer in strijd met het wettelijk kader, maar ze worden dan ook niet meer beheerst
door enig wettelijk bekostigingskader. In aansluiting op interne analyse van
VWS beveelt ook de Rekenkamer aan deze erosie van wet- en regelgeving structureel
aan te pakken.Europese aanbestedingsregels/Inspectie gezondheidszorgVoor de bewaking van de inkoopfunctie, onder andere dat deze ook voldoet
aan Europese aanbestedingsregels, beschikt VWS over steeds betere procedures.
Deze zijn van toepassing voor het kerndepartement (VWS exclusief RIVM, agentschappen
en inspecties). Bij een aanbesteding door de IGZ bleek dat er onduidelijkheid
bestond over de vraag of deze procedures ook voor een inspectie van toepassing
zijn, dan wel dat daar voorzien wordt in eigen specifieke procedures. De Rekenkamer
signaleert hier een risico van lacunes in het financieel beheer.ConclusiesOordeel financiële verantwoordingBij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) bestaan
de uitgaven hoofdzakelijk uit overdrachtsuitgaven zoals subsidies, specifieke
uitkeringen, rijksbijdragen voor de volksgezondheid en incidentele bijdragen
aan projecten. Verder kent het ministerie uitgaven voor de inspecties en de
onderzoeksinstellingen.De Rekenkamer komt tot het volgende oordeel over de financiële verantwoording
2000 van het Ministerie van VWS. In 99,9% van de aangegane verplichtingen,
100% van de uitgaven trof de Rekenkamer geen belangrijke fouten of onzekerheden
aan. De Rekenkamer had geen zekerheid over de volledigheid van het in de financiële
verantwoording 2000 opgenomen bedrag «ontvangsten jeugdhulpverlening»
ad f 14,6 mln.De verantwoording is een deugdelijke weergave van de uitkomsten van het
financieel beheer en is opgesteld volgens de voorschriften, met uitzondering
van beoogde afwijkingen die zijn ontstaan als gevolg van het streven om te
voldoen aan het gedachtegoed van de regeringsnota «Van beleidsbegroting
tot beleidsverantwoording» (VBTB). De formele basis voor deze beoogde
afwijkingen is bij suppletoire wet verkregen. Eén van de elementen
van het gedachtegoed VBTB is het afleggen van verantwoording over het gevoerde
beheer middels een «mededeling over de bedrijfsvoering». Deze
mededeling is bij VWS over 2000 geen object van accountantscontrole geweest.
De Rekenkamer kan dat billijken, omdat het Rijk nog opvattingen over de reikwijdte
van zo'n mededeling aan het ontwikkelen is. Maar de Rekenkamer vindt dat daar
wel een oplossing voor ontwikkeld moet worden. De Rekenkamer is van mening
dat voor deze mededeling een structuur van opstellen en intern controleren
gehanteerd kan worden zoals voor de rest van het jaarverslag het geval is.Oordeel financieel beheerDe afbeelding voorafgaand aan de samenvatting geeft een overzicht van
de onderzoeksresultaten voor de ijkpunten zowel over 2000 als over 1999.Uit de afbeelding blijkt allereerst dat het aantal ijkpunten waar tekortkomingen
zijn geconstateerd is afgenomen. Dat is een positief teken. Bovendien blijkt
dat er over 2000 geen ijkpunten meer te zijn met «ernstige tekortkomingen».
Deze verbetering in haar waardering van het financieel beheer
schrijft de Rekenkamer vooral toe aan de activiteiten van de departementale
leiding op de onderscheiden punten.De Rekenkamer vraagt nog wel nadrukkelijk aandacht voor die tekortkomingen
die nog over het verantwoordingsjaar 2000 zijn geconstateerd. Deze tekortkomingen
zijn opgenomen in de bijlage bij dit rapport. Zij wijst er in dit verband
op dat voortduren van de tekortkomingen aanleiding voor de Rekenkamer kan
zijn tot het maken van bezwaar als bedoeld in artikel 55 van de Comptabiliteitswet.Recapitulatie aanbevelingenNaar aanleiding van het rechtmatigheidsonderzoek 2000 beveelt de Rekenkamer
de minister van VWS aan:• de provincies zo spoedig mogelijk er toe te bewegen haar alsnog
in de benodigde informatie over de besteding van de doeluitkering jeugdhulpverlening
1999 te voorzien en voor de verantwoording over 2000 te regelen dat er een
verbetering in de opgeleverde informatie komt;• met voortvarendheid de bij de Keuringsdienst van Waren geconstateerde
tekortkomingen op orde te brengen;• uitvoering te geven aan de structurele aanpak van de zich aftekenende
erosie van wet- en regelgeving rondom de bekostiging van subsidies;• mogelijke onduidelijkheden over het buiten het kerndepartement
wel of niet van toepassing zijn van (centrale) procedures weg te nemen;• zich binnen het kader van de pilots jaarverslag en bedrijfsvoering
te bezinnen op mogelijke oplossingen waarbij de mededeling over de bedrijfsvoering,
op termijn, ook object van interne accountantscontrole wordt.Reactie minister en nawoord RekenkamerIn haar reactie gaf de minister aan blij te zijn met de constatering dat
de kracht van de financiële functie is toegenomen, met name door het
toezicht van de departementale leiding op het kerndepartement. De constatering
dat een tweetal punten aan de aandacht zou zijn ontsnapt acht de minister
niet terecht.Ten aanzien van het eerste punt «jeugdhulpverlening» gaf zij
aan onmiddellijk maatregelen te hebben genomen zodra duidelijk werd dat de
beoogde verantwoordingsstructuur wellicht niet vanaf 1999 volledig zou
functioneren. De nieuwe werkwijze zou voor het eerst over het jaar 2000 door
de met de uitvoering belaste medeoverheden worden toegepast. Daarom kan eerst
bij de departementale verantwoording en controle over 2001 een beoordeling
plaatsvinden. De minister geeft aan dat de aanbeveling om de medeoverheden
alsnog te bewegen tot het leveren van informatie over 1999 en tot aanvullende
acties voor de verantwoording over 2000 wordt opgevolgd.Ten aanzien van het tweede punt «Keuringsdienst van Waren»
gaf zij aan dat het tot de nodige correctieve maatregelen heeft geleid en
dat voor 2001 is voorzien in extra hulp en monitoring.Voor de overige aanbevelingen van de Rekenkamer gaf zij aan deze ter harte
te hebben genomen en met de implementatie van de maatregelen ter verdere verbetering
van het financieel beheer zo spoedig mogelijk te starten.De Rekenkamer heeft met instemming kennisgenomen van de positieve reactie
van de minister van VWS en ziet de implementatie van de verbeteringen met
belangstelling tegemoet. 1 INLEIDINGDit rapport bij de financiële verantwoording bevat de belangrijkste
resultaten van het rechtmatigheidsonderzoek over 2000 dat de Rekenkamer op
grond van artikel 51 van de Comptabiliteitswet heeft uitgevoerd bij het Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). De Rekenkamer heeft over dit
onderzoek gecorrespondeerd met de minister van VWS en de reactie van de minister
is in dit rapport verwerkt. Ingevolge artikel 68, eerste lid van de Comptabiliteitswet
wordt dit rapport uitgebracht aan de Staten-Generaal alsmede aan de betrokken
minister.Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) is te typeren
als een ministerie met vooral overdrachtsuitgaven en met daarnaast een belangrijke
toezichthoudende functie ten aanzien van de zorgsector. De totalen van de
gerealiseerde uitgaven en ontvangsten in de begroting bedroegen respectievelijk
f 12,0 miljard en f 0,6 miljard.Het ministerie kent enkele relatief zelfstandige onderdelen zoals de twee
onderzoeksinstellingen Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
en Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), twee agentschappen, te weten: het
Agentschap Directie College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (DCBG) en het
Agentschap Keuringsdienst van Waren (KvW) en de overige inspecties.Het rapport bij de financiële verantwoording 2000 van het Ministerie
van VWS richt zich vooral op de begrotingsuitgaven. Naast deze uitgaven kent
de zorgsector premiegefinancierde uitgaven tot een totaalbedrag van f 74,8
miljard (Zorgnota 2000). De beoordeling van uitgaven van deze sectoren geschiedt
op basis van specifieke, op de premiesector toegesneden onderzoeken, waarover
afzonderlijk wordt gepubliceerd. Een en ander sluit ook aan op de strategie
van de Rekenkamer. De Rekenkamer wil bevorderen dat verantwoordelijke bestuurders
van rechtspersonen met wettelijke taken de wetgever redelijke zekerheid verschaffen
dat zij hun taken naar behoren uitvoeren en dat publiek geld in hun sector
uitsluitend wordt besteed aan het doel waarvoor het ter beschikking is gesteld.Het ministerie van VWS heeft de financiële verantwoording uitgebracht
in de vorm van een jaarverslag volgens het gedachtegoed VBTB. In dat jaarverslag
is tevens bij wijze van pilot een mededeling over de bedrijfsvoering opgenomen.
In hoofdstuk vier van dit rapport wordt op beide punten nader ingegaan.De Rekenkamer heeft tevens aandacht geschonken aan het materieelbeheer.
Over de uitkomsten van dat onderzoek wordt gerapporteerd in hoofdstuk drie
van dit rapport en in het Algemeen gedeelte van de bundel Rechtmatigheidsonderzoek
2000.Dit rapport bestaat uit 4 hoofdstukken. Hoofdstuk 2 betreft het financieel
beheer. In hoofdstuk 3 rapporteert de Rekenkamer over het rijksbreed onderzoek
materieelbeheer en in hoofdstuk 4 over het onderzoek naar de financiële
verantwoording. Het rapport sluit af met de bijlage met de over 2000 geconstateerde
tekortkomingen. 2 FINANCIEEL BEHEER2.1 InleidingIJkpuntenVoor een uniforme en consistente beoordeling van het financieel beheer,
hanteert de Rekenkamer «ijkpunten». Om tot een totaaloordeel over
de hoofdlijnen van het financieel beheer te kunnen komen, streeft de Rekenkamer
ernaar uiteindelijk alle door haar geïdentificeerde dertien ijkpunten
te beoordelen. In het rechtmatigheidsonderzoek over 2000 is rijksbreed gekeken
naar de volgende zes ijkpunten:• accountantscontrole;• beschrijving en onderhoudsorganisatie van de administratieve organisatie;• automatisering;• financiële functie;• planning- en controlcyclus;• informatievoorziening en kengetallen.Het ijkpunt planning- en controlcyclus is dit jaar verkennend onderzocht.
De Rekenkamer geeft daarom dit jaar nog geen oordeel; er wordt alleen een
beschrijving gegeven van de stand van zaken.Het onderzoek naar het ijkpunt informatievoorziening en kengetallen is
tot op heden voornamelijk gericht op de kengetallen in de verantwoording.
De uitkomsten van dit ijkpunt zijn daarom opgenomen in paragraaf 4.4,
«Toelichting bij de rekening».De Rekenkamer verricht niet alleen rijksbreed onderzoek naar het financieel
beheer, maar maakt ook gebruik van de rapportages van de departementale accountantsdiensten.
Bovendien voert zij departementspecifiek onderzoek.Bij het Ministerie van VWS heeft de Rekenkamer in 2000 behalve aan bovengenoemde
«rijksbrede» ijkpunten ook aandacht besteed aan het agentschap
Keuringsdienst van Waren, het RIVM, beheer van subsidies en de kwaliteit van
wet- en regelgeving, in het bijzonder de doeluitkering jeugdhulpverlening.OordelenDe Rekenkamer hanteert als uitgangspunt dat de ministers hun financieel
beheer op orde dienen te hebben. Voor het signaleren van tekortkomingen gebruikt
zij drie categorieën. Dit zijn:• Geen noemenswaardige tekortkomingen.
Dit betekent dat uit het onderzoek geen tekortkomingen zijn gebleken die de
tolerantiegrenzen van de Rekenkamer overschrijden.• Tekortkomingen. Dit betekent dat uit
het onderzoek tekortkomingen zijn gebleken die de tolerantiegrenzen van de
Rekenkamer overschrijden.• Ernstige tekortkomingen. Hiervan spreekt
de Rekenkamer in de volgende situaties. Uit het onderzoek zijn tekortkomingen
gebleken, die:– kunnen leiden of hebben geleid tot disfunctioneren van het financieel
beheer;– betrekking hebben op kritische processen;– wijdverbreid zijn binnen het ministerie;– tot aanzienlijke risico's voor de rechtmatigheid van zeer grote
bedragen kunnen leiden of hebben geleid; of– die voor de Rekenkamer aanleiding zijn geweest om bezwaaronderzoek
in te stellen of bezwaar te maken. De Rekenkamer geeft tevens aan welke risico's voor rechtmatigheid en/of
doelmatigheid zij aan de gesignaleerde tekortkomingen verbonden acht en welke
mogelijkheden tot verbetering zij ziet.2.2 Accountantscontrole2.2.1 Accountantscontrole financiële verantwoordingInleidingOm vast te stellen of de Rekenkamer gebruik kan maken van de door de departementale
accountantsdienst (AD) verrichte werkzaamheden, voert zij een review uit.
Bij de beoordeling van de controle op de toelichting van de rekening heeft
de Rekenkamer in het bijzonder aandacht besteed aan de controle van de kengetallen.BevindingenDe departementale accountantsdienst (AD) heeft een goedkeurende accountantsverklaring
bij de financiële verantwoording van het ministerie van VWS over het
begrotingsjaar 2000 afgegeven.De Rekenkamer constateert dat de AD de in de toelichting opgenomen kengetallen
wel in zijn controle heeft betrokken. De AD beoordeelt of de kengetallen uit
de begroting ook in de verantwoording voorkomen, of de gebruikte basisgegevens
aansluiten bij de brongegevens en bij gegevens die in voorgaande jaren zijn
gebruikt, of gebruik is gemaakt van actuele gegevens en of de kengetallen
rekenkundig juist zijn.Oordeel accountantscontrole financiële verantwoording De controle
van de kengetallen vertoonde geen tekortkomingen.De Rekenkamer stelde vast dat de AD-controle voldoende basis vormt voor
haar oordeelsvorming over de financiële verantwoording 2000 van het ministerie
van VWS. Haar oordelen zijn dan ook mede tot stand gekomen op basis van de
AD-rapportages.2.2.2 Accountantscontrole financieel beheerInleidingTot de algemene controletaak van de AD behoort mede de controle van het
financieel beheer. De Rekenkamer heeft in het rechtmatigheidsonderzoek 2000
een inventariserend onderzoek verricht naar dit onderdeel van de accountantscontrole.
De uitkomsten van dit onderzoek bieden de Rekenkamer inzicht in de wijze waarop
de AD's de controle van het financieel beheer vorm geven. De Rekenkamer streeft
er naar om, op termijn, de AD-controle van het financieel beheer als basis
te kunnen hanteren voor haar oordeelsvorming over het financieel beheer en
wellicht de bedrijfsvoering.BevindingenDe AD beschouwt het financieel beheer als afzonderlijk controle-object.
Bij de controle financieel beheer besteedt de AD aandacht aan de volgende
onderwerpen:– de beheersing van de geldstromen– de budgetbewaking en -uitputting– de juiste en tijdige registratie van financiële mutaties– het beheer van de financiële geautomatiseerde systemen– de opzet en de werking van de administratieve organisatie– de handhaving van de rechtmatigheid van uitgaven, ontvangsten
en verplichtingen.Deze zes onderdelen van het financiële beheer leiden tot een oordeel
over het financiële beheer in enge zin; bij VWS is het financieel beheer
in enge zin goed. De AD onderzoekt het financieel beheer in elk geval voor zover noodzakelijk
voor de controle van de financiële verantwoording (controlerapport per
budgethouder) en voor de adviesbrief (tussentijdse managementletter).De AD/VWS streeft naar «integrated audit». Dit begrip is als
volgt toegelicht: De risico-analyse vindt plaats op het niveau van de bedrijfsvoering,
waarvan het financieel beheer en materieelbeheer onderdelen zijn. Vervolgens
wordt gekeken welke deskundigheden nodig zijn om deze risico's te audit-ten,
op het terrein van bijvoorbeeld «legal audits», accountancy en
management.Daarnaast verricht de AD ter ondersteuning van de bedrijfsvoering thematisch
onderzoek zonder daarbij volledigheid te pretenderen. In het samenvattend
AD-rapport 2000 wordt er over de volgende thema's gerapporteerd: materieelbeheer,
inkoopfunctie, personeelsbeheer, integriteits-beleid, voorschrift informatiebeveiliging
(VIR) en informatievoorzienig- en automatisering.Conclusie en aanbevelingenDe Rekenkamer heeft voor het melden van tekortkomingen en positieve bevindingen
inzake het financieel beheer in het verantwoordingsjaar 2000 gebruik gemaakt
van de resultaten van de accountantscontrole.2.3 Beschrijving en onderhoudsorganisatie AO2.3.1 InleidingEen actuele beschrijving van de administratieve organisatie (AO) is een
belangrijk instrument voor de sturing, beheersing en controle van de beheersprocessen
rondom de financiële zaken en daarnaast ook voor processen op andere
terreinen, zoals het materieel- en het personeelsbeheer. Als waarborg voor
een volledige en actuele beschrijving van de AO is een goede onderhoudsorganisatie
onontbeerlijk.De Rekenkamer heeft evenals voorgaande jaren onderzoek gedaan naar de
beschrijving en naar de onderhoudsorganisatie van de AO.2.3.2 BevindingenBeschrijving administratieve organisatieDe Rekenkamer constateerde diverse tekortkomingen in 12 van de 28 directiespecifieke
AO-beschrijvingen in 2000 (43%). Van deze 12 gevallen springen er twee uit:In het Handboek Administratieve Organisatie van de Inspectie voor de Gezondheidszorg
(IGZ) komt de rol van de budgetbeheerder onvoldoende tot uitdrukking. Er zijn
nog geen plannen voor de aanpassing van het handboek.Bij de drie adviesraden waren er opmerkingen over de beschrijving van
de administratieve organisatie. Overigens vormen de adviesraden een beperkt
financieel belang binnen VWS.Opzet onderhoudsorganisatieDe opzet van de onderhoudsorganisatie is niet problematisch.Werking onderhoudsorganisatieOmdat tekortkomingen in de beschrijvingen van de directiespecifieke AO-beschrijvingen
jaar in jaar uit worden geconstateerd is het duidelijk dat er sprake is van
een structureel probleem in de werking van de onderhoudsorganisatie.In maart 2001 stemde het Audit Committee in met een oplossing voor het kerndepartement waardoor de verplichtingen van de budgethouders op
dit punt worden versoepeld. De directiespecifieke beschrijvingen worden tot
een organogram en een handtekening en parafenlijst beperkt. De departementsbrede
processen worden uitgebreid met een aantal uniforme decentrale processen.
De directeuren mogen zelf beslissen of er directiespecifieke processen zijn
die beschreven moeten worden, maar worden door de AD op hun beslissing aangesproken.2.3.3 Conclusie en aanbevelingenDe Rekenkamer concludeert dat er sprake is van «tekortkomingen»
in de beschrijvingen van de AO. De ernst van de situatie is thans niet zodanig
dat nu substantiële risico's voor de rechtmatigheid bestaan.De opzet van de onderhoudsorganisatie is naar wens. Er is echter wel een
structureel probleem in de werking van de onderhoudsorganisatie van de directiespecifieke
AO-beschrijvingen.Er is ten opzichte van 1999 geen belangrijk verschil. Over 1999 concludeerde
de Rekenkamer dat belangrijke wijzigingen in wetgeving of departementale organisatie
in de AO-beschrijvingen waren verwerkt en dat de beschrijving van de onderhoudsorganisatie
van de departementsbrede processen tot stand was gekomen. Maar de Rekenkamer
constateerde diverse tekortkomingen in 13 van de 28 directiespecifieke AO-beschrijvingen
(46%). Aandacht voor de directiespecifieke AO-beschrijvingen bleef onverminderd
nodig. In 2000 bleken 12 van de 28 directiespecifieke AO-beschrijvingen tekortkomingen
te bevatten (43%).De ernst van de situatie is niet zodanig dat er substantiële risico's
voor de rechtmatigheid bestaan, omdat voor de belangrijkste financiële
processen departementsbrede beschrijvingen zijn opgesteld, die adequaat worden
bijgehouden door de directie Financieel en Personeel Beheer. Het is meer een
kwestie van ordelijkheid van het financieel beheer.De Rekenkamer heeft begrip voor de oplossing die door het Audit Committee
is gekozen. Zij beveelt aan in de door de directies op te stellen handtekening
en parafenlijst ervoor te zorgen dat de competenties tot uitdrukking worden
gebracht.2.3.4 Reactie minister en nawoord RekenkamerIn haar reactie gaf de minister aan het eens te zijn met de aanbeveling
van de Rekenkamer.De Rekenkamer zal de uitvoering van het verbeteringstraject met belangstelling
volgen.2.4 Automatisering2.4.1 InleidingEen betrouwbare en continu functionerende automatisering is een essentieel
hulpmiddel voor de beheersing van de financiële processen, het personeelsbeheer
en het materieelbeheer. De Rekenkamer heeft evenals vorig jaar de uitvoering
van het Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst (VIR) onderzocht. Daarnaast
heeft de Rekenkamer de organisatie van de automatisering en het functioneren
van begrotingsadministratiesystemen en personeelsinformatiesystemen onderzocht.
De Rekenkamer heeft in het rechtmatigheidsonderzoek 2000 een inventariserend
onderzoek gedaan naar de EDP-auditorganisatie. 2.4.2 BevindingenVoorschrift Informatiebeveiliging RijksdienstIn het VIR zijn minimumeisen vastgesteld waaraan de ministeries per 1
januari 1997 dienden te voldoen. Het voorschrift verplicht de ministeries
tot het maken van risico-analyses, het hebben van een beveiligingsplan enimplementeren
van maatregelen ten behoeve van de informatiebeveiliging.De Rekenkamer constateerde in 1999 dat het hoofd beleidsdocument VIR niet
volledig was. Toegezegd werd een nieuw hoofddocument dat in 2000 zou worden
vastgesteld. Dit bleek niet haalbaar thans wordt een nieuw beveiligingsplan
ontwikkeld, waarvan de vaststelling in de eerste helft van 2001 is voorzien.Vorig jaar stelde de Rekenkamer vast dat de afhankelijkheids- en kwetsbaarheidsanalyses
(A&K-analyses) niet voor alle systemen waren afgerond. In 2000 bleek dat
aan de verwachting niet kon worden voldaan om de ontbrekende A&K-analyses
uit te kunnen voeren op basis van een eind 1999 uitgevoerde pilot bij drie
directies.De Rekenkamer stelt vast dat voor de vitale systemen A&K-analyses
zijn uitgevoerd. Hiermee voldoet het ministerie aan de norm die de Rekenkamer
voor 2000 heeft gesteld, dat van de vitale systemen de A&K-analyses volledig
dienen te zijn afgerond.Ten aanzien van het VIR stelt de Rekenkamer nog wel een aantal gebreken
vast. Gezien de reikwijdte en strekking daarvan meent zij dat geen sprake
is van «noemenswaardige tekortkomingen».De Rekenkamer beveelt aan in 2001 aan de implementatie van het nieuwe
beveiligingsplan de nodige aandacht te schenken.EDP-AuditHet controleplan van de accountantsdienst bevat in feite de opdracht voor
de EDP-organisatie voor het betreffende jaar. Ter ondersteuning van de algemene
controle door de DAD wordt van de vitale systemen het beheer door de EDP-auditor
beoordeeld.Daarnaast zijn enkele specifieke opdrachten verstrekt gericht op beoordeling
van systemen of ondersteuning bij de implementatie daarvan.De planning van het afgelopen jaar is niet gehaald. Oorzaken hiervoor
waren allen extern; het betrof soms nieuwe opdrachten met een hogere prioriteit
en sosms gepland werk waarbij de betrokken departementale eenheden nog niet
zover waren.Het niet halen van de planning heeft geen risico's opgeleverd ten aanzien
van het financieel beheer of de financiële verantwoording van het departement.
Er is op basis van risico-afweging voor gekozen audits ten behoeve van ondersteuning
van de audits naar het financieel beheer en de financiële verantwoording
te prioriteren boven andere audits.Twee objecten worden altijd in de controle betrokken, de begrotingsadministratie
IFIS en de infrastructuur van het netwerk en de werkplekken.Ten opzichte van 1999 blijkt er zich een groeiende aandacht te ontwikkelen
voor zowel EDP-Audits als ICT in brede zin. De ambtelijke top besteedt hieraan
duidelijk meer aandacht dan voorgaande jaren, hetgeen onder andere tot uiting
komt door het instellen van de Stuurgroep ICT en Bedrijfsvoering. Ook zal
meer tijd worden besteed aan de ondersteuning van het VWS-management. Organisatie van de automatiseringDe Rekenkamer heeft geen noemenswaardige tekortkomingen vastgesteld bij
de organisatie van de automatisering.De organisatie automatisering is ten opzichte van vorig jaar verbeterd,
omdat er gewerkt wordt aan onder andere professionalisering, aanvragen TPM-verklaring,
omschakeling van aanbod- naar vraaggestuurd ICT-beleid. Dit alles om een (nog)
beter functionerende automatiseringsafdeling te krijgen.Geautomatiseerde systemenDe Rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar de stand van zaken rond de volgende
systemen:– begrotingsadministratie (IFIS);– personeelsinformatie– voorraadadministratie.De Rekenkamer constateert dat de AD in zijn rapportage aangeeft dat de
beheeractiviteiten gedurende het jaar 2000 de betrouwbare en continue werking
van IFIS in voldoende mate hebben ondersteund.Bij het begrotingsinformatiesysteem IFIS werd vorig jaar geconstateerd
dat de voorziening voor uitwijkverbinding voor datacommunicatie niet geïnstalleerd
was bij gebruikers en dat de te volgen installatieprocedure niet beschreven
en getest was. Inmiddels zijn hier de nodige voorzieningen voor getroffen.Wel constateert de Rekenkamer een aandachtspunt in de gebruikersorganisatie
rondom IFIS. De budgethouders dienen tijdig wijzigingen in kijk- en muteerbevoegdheden
door te geven aan de beheerafdeling. Dit gebeurt niet altijd. Het risico op
feitelijke fouten is overigens beperkt doordat voor het plegen van mutaties
binnen IFIS altijd twee geautoriseerde personen vereist zijn. Toch dient de
discipline bij de gebruikers op dit punt bewaakt te worden om erosie van het
ordelijk beheer te voorkomen.Ten aanzien van het personeelsinformatiesysteem constateerde de Rekenkamer
geen tekortkomingen. Een voorraadadministratiesysteem is op het kerndepartement
niet aanwezig, wel een inventarisadministratiesysteem. Dit systeem voldoet
aan de daaraan te stellen eisen.2.4.3 Conclusies en aanbevelingenDe Rekenkamer heeft geen noemenswaardige tekortkomingen geconstateerd
bij het ijkpunt automatisering.Zonder dat sprake is van grote risico's komt de Rekenkamer toch tot de
volgende aanbevelingen:• De voortgang van de implementatie van het VIR behoeft gezien het
belang van informatiebeveiliging de nodige blijvende aandacht van de departementale
leiding.• De verantwoordelijke directies dienen tijdig de autorisatiemutaties
voor het begrotingsinformatiesysteem aan de beheersorganisatie door te geven.• Conform de daarvoor geldende procedures moeten alle acceptatietesten
van functiewijzigingen in het begrotingsinformatiesysteem volledig gedocumenteerd
worden.2.4.4 Reactie minister en nawoord RekenkamerDe minister schreef het eens te zijn met de door de Rekenkamer geconstateerde positieve ontwikkeling in de aandacht van VWS voor EDP-audits
en ICT in brede zin.De Rekenkamer ziet de vertaling daarvan bijvoorbeeld naar de implementatie
van de gedane aanbevelingen met belangstelling tegemoet.2.5 Financiële functie2.5.1 InleidingDe Rekenkamer heeft evenals vorig jaar de financiële functie onderzocht.
Hieronder verstaat zij het geheel van organisatorische voorzieningen, zoals
de organisatiestructuur, de beschrijving van de actoren en de daarmee samenhangende
verdeling van taken en bevoegdheden, dat zorg draagt voor een ordelijk en
controleerbaar financieel beheer. Zij heeft dit jaar bijzondere aandacht geschonken
aan de rol van het Audit Committee.2.5.2 BevindingenAudit CommitteeDe Rekenkamer had dit jaar speciale aandacht voor de rol van het Audit
Committee in de organisatie. Deze is op een aantal algemene punten als taken,
bevoegdheden en behandelde onderwerpen onderzocht. Tevens is de rol van het
Audit Committee bij het bewaken van een goed financieel beheer aan de orde
gekomen.Het Audit Committee van VWS is formeel geen besluitvormend orgaan, maar
aangezien de SG en de DG's erin zitting hebben is daarmee voorzien ook in
de formele basis voor de besluiten. Het Audit Committee wordt op de hoogte
gehouden van belangrijke problemen en tekortkomingen in de organisatie en
geeft hierover advies aan de minister. Afgelopen jaar heeft het nadrukkelijk
aangegeven goed op de hoogte gehouden te willen worden van het financieel
beheer door middel van monitornotities.Verlening van mandaten en volmachtenBinnen VWS liggen bevoegdheden om uitgaven te doen bij de budgethouders.
Deze konden door verlening van (onder)mandaat of volmacht aan derden worden
overgedaan. Hiervoor gold de Procedure verlening (onder)mandaten en volmachten.
Sinds november 2000 is het verlenen van ondermandaten vervallen.De Rekenkamer merkt op dat de procedure voor verlening van mandaat en
volmachten niet voldoende werd nageleefd binnen VWS. Dit kon gevolgen hebben
voor de rechtmatigheid van de uitgaven.In het Audit Committee van maart 2001 heeft de departementale leiding
van VWS besloten de regeling voor verlening van mandaten en volmachten binnen
het gehele departement door te voeren en tevens daarbij zo te wijzigen dat
de verlening van volmachten op functie in plaats van op persoonsnaam geschiedtTen opzichte van voorgaande jaren is de financiële functie op een
aantal onderdelen verbeterd. Deze verbeterpunten staan hieronder beschreven:De afwegingen en uitkomsten van beleidsinhoudelijke toetsen van subsidieaanvragen
werden tot vorig jaar niet vastgelegd. De afweging van de toekenning van subsidieaanvragen
moet tegenwoordig wel worden vastgelegd. Hier is een formulier voor ontwikkeld.
Deze tekortkoming van vorig jaar is dus opgeheven.Wat betreft het toezicht op de kwaliteit van het financieel beheer worden
door FEZ normen niet geëxpliciteerd en worden afspraken met de AD hierover niet op papier vastgelegd. In het zogenoemde tripartiete
overleg tussen de directeuren van FEZ, AD en FPB worden wel de wensen van
FEZ m.b.t. de accountantscontrole besproken. Ook worden nadere eisen van FEZ
opgenomen in de reactie van FEZ op het controle/directieplan van de AD. Daarnaast
vindt per directie het zogenoemde «maandstaat-overleg» plaats.
Hierin hebben de bij die directie betrokken vertegenwoordigers van FEZ, FPB,
AD en de financieel adviseurs van de betrokken directie/dienst zitting. In
dit overleg worden onder meer de kredietbrieven (dit zijn de toegekende budgetten
voor de directie), de adviesbrieven en rapporten van de accountantsdienst
en de follow-up daarvan besproken. Alle betrokkenen hebben op die wijze goed
zicht op elkaars input voor en wensen ten aanzien van het financieel beheer
bij de betrokken directie of dienst.Verder werd vorig jaar melding gemaakt van een aantal geconstateerde incidenten
als gevolg van projectmatig werken. Projecten vormen een aanvulling op de
organisatiestructuur. De verdeling van bevoegdheden en verantwoordelijkheden
was echter niet duidelijk geregeld. De Rekenkamer constateerde een tekortkoming
op dit gebied. Door VWS werden verbetertrajecten in gang gezet.FEZ heeft in 2000 een nota «Procedure projecten» geschreven.
Deze is goedgekeurd door het Audit Committee. Hierdoor moet een eind komen
aan de onduidelijke bevoegdhedenverdeling rond de uitvoering van projecten.De Rekenkamer plaatste vorig jaar bij de financiële functie op onderdelen
wel enkele kanttekeningen. Deze zijn inmiddels deels opgeheven.De volgende
aandachtpunten resteren nog:Instrumenten financieel beheer• De Rekenkamer hecht aan een duidelijke en strikte kwaliteitsbeheersing
in het subsidiebeheer. Met name op kritische momenten als het toekennen en
het vaststellen van de subsidies. Een goed hulpmiddel daarbij wordt gevormd
door de die fasen betreffende checklists van FPB. Er bestaat geen verplichting
voor de directies die instrumenten toe te passen. Naar de mening van de Rekenkamer
zou dat wel een verbetering zijn.Directie-specifieke AO• De directie-specifieke beschrijving van de administratieve organisatie
verliep in 2000 traag. In het Audit Committee is in maart 2001 besloten het
regime voor de budgethouders iets te versoepelen, waardoor het wellicht beter
haalbaar is. Zie verder ook paragraaf 2.3 over de administratieve organisatie.Beheersing (financiële) informatievoorziening• De Rekenkamer pleit voor een sterkere centrale coördinatie
en regie voor de al dan niet geautomatiseerde (financiële) informatievoorziening.2.5.3 Conclusie en aanbevelingenDe Rekenkamer komt tot de conclusie dat sprake is van een overwegend goede
financiële functie bij VWS. Zij concludeert dat er geen sprake is van
noemenswaardige tekortkomingen. De Rekenkamer constateert verder dat het Audit
Committee op de getoetste punten naar behoren functioneert.2.5.4 Reactie ministerIn haar reactie deelde de minister nog mede dat inmiddels begonnen is met de uitvoering van het besluit om de verlening van volmachten op
functie in plaats van op persoonsnaam te doen geschieden.2.6 Planning- en Controlcyclus2.6.1 InleidingIn het algemeen deel van de bundel rechtmatigheidsonderzoek 1999 heeft
de Rekenkamer aangegeven dat zij in het rechtmatigheidsonderzoek 2000 aandacht
wil besteden aan de verdere ontwikkeling van de kwaliteit van de bedrijfsvoering.
Daartoe is tijdens het rechtmatigheidsonderzoek 2000 een verkennend onderzoek
uitgevoerd naar de sturing en beheersing van de primaire en ondersteunende
processen binnen de ministeries. In de meeste gevallen heeft deze sturing
en beheersing vorm en inhoud gekregen door middel van een planning- en controlcyclus.
Hierin worden doelstellingen geformuleerd, worden de daarbij behorende activiteiten
geregistreerd, en vervolgens de uitkomsten vergeleken met de doelstellingen,
waarna eventueel bijsturing plaatsvindt.Binnen een ministerie kunnen op verschillende niveaus meerdere, met elkaar
samenhangende planning- en controlcycli functioneren. Dit verkennende onderzoek
is met name gericht op de planning- en controlcyclus zoals die wordt uitgevoerd
op het niveau ter ondersteuning van de departementale leiding (minister en
DG/bestuursraad).2.6.2 BevindingenBesturingsfilosofieHet ministerie hanteert het concept van integraal management: in belangrijke
mate zijn bevoegdheden op het terrein van beleid en beheer gedecentraliseerd.
Zo fungeren de directeuren van beleidsdirecties als budgethouder.De ambtelijke leiding van het ministerie van VWS bestaat uit de Secreta-ris-Generaal,
de plaatsvervangend Secretaris-Generaal en drie Directeuren-Generaal. Laatstgenoemden
hebben geen eigen directoraat met bijbehorende ambtelijke ondersteuning maar
beheren een portefeuille met beleidsterreinen en -directies. Er is dus sprake
van het SG/DG-model.Plannings- en controlcyclusDe planning- en controlcyclus heeft als doel de departementsleiding beter
in staat te stellen de beleids- en bedrijfsvoeringsprocessen te sturen en
te beheersen. De directeuren hebben de taak om directieplannen op te stellen
waarin de doelstellingen worden beschreven en de activiteiten en inzet van
middelen worden gepland voor het komende jaar. Tussen de minister, staatssecretaris
en SG is een memorandum afgesloten waarin de hoofdprioriteiten voor de middellange
termijn zijn vastgelegd. De doelstellingen en activiteiten uit de directieplannen
vloeien hier uit voort.De directieplannen worden geanalyseerd door de stafdiensten en, na overleg
tussen portefeuillehouder en directeur, besproken met de gehele ambtelijke
staf. De cyclus wordt logistiek gecoördineerd door directie P&O.
De voortgang van de directieplannen wordt weergegeven in voortgangsrapportages
welke besproken worden tussen portefeuillehouder en directeur. Dit gebeurt
drie keer per jaar.De cyclus start in oktober met de aanschrijving aan de directies om jaarplannen
op te stellen. De laatste voortgangsrapportage wordt besproken in januari,
een jaar en drie maanden na de start van de cyclus. Het ministerie beschikt
over een departementsbrede beschrijving van de planning- en controlcyclus
waarin per fase de actoren en activiteiten worden benoemd. De planning- en controlcyclus is beschreven en uniform doorgevoerd van
het niveau van de ambtelijke leiding tot op het niveau van aansturing van
de directeuren. De vormgeving binnen directies is conform het concept van
integraal management een aangelegenheid voor de directies zelf.Het ministerie van VWS kent naast de diensten en directies binnen het
kerndepartement ook meer zelfstandige departementale onderdelen zoals het
RIVM en de agentschappen. Deze stellen jaarplannen op die met de SG worden
besproken en uit monden in een managementcontract. De ZBO's die gelieerd zijn
aan het ministerie stellen werkprogramma's op welke door de minister worden
vastgesteld.De planning- en controlcyclus leidt tot de volgende producten: jaarplannen,
voortgangsrapportages en managementcontracten. Deze producten worden vooral
gebruikt als communicatiemiddelen tussen de directeuren en de ambtelijke leiding
ter bespreking van de voortgang.Er is nog geen directe relatie tussen de output van de planning- en controlcyclus
en het opstellen van de externe verantwoording. De oorzaak is dat doelstellingen
worden vertaald in geplande activiteiten en niet in meetbare resultaten. Op
beleidsmatig gebied zijn er geen normen opgesteld, wel voor het beheersmatige
deel zoals ziekteverzuim.Het ministerie acht zichzelf in voldoende mate «in control»,
hoewel dit lastig met objectieve gegevens onderbouwd kan worden. Immers, rijksbrede
normen voor de beoordeling van de bedrijfsvoering zijn nog niet vastgesteld.
De koppeling tussen de beleidscyclus en budgetcyclus moet nog meer vorm krijgen.
Door de departementale leiding is besloten de directieplannen (beleidsmatige
voornemens) en de bestedingsplannen meer op elkaar te laten aansluiten in
de P&C-cyclus van het ministerie. Dit vergt nog enig interne uitwerking.
Daarnaast geeft het VBTB-traject de nodige impulsen geven. Zo loopt op het
ministerie momenteel een pilot inzake het opstellen van bedrijfsvoeringsplannen.
Dit is één van de vijf pilots binnen de rijksoverheid in het
kader van VBTB. De Rekenkamer is positief gestemd over de in gang gezette
ontwikkelingen en ziet de uitkomsten daarvan met belangstelling tegemoet.2.7 Administraties2.7.1 InleidingAdministraties dienen ter registratie van bedrijfseconomische waarden
(rechten, verplichtingen, bezittingen, bestede uren) en ondersteunen zodoende
het bewaken van die waarden. Zij vervullen ook een belangrijke rol in de interne
controle. Verder vormen zij een garantie voor de kwaliteit van allerlei beleids-
en/of verantwoordingsinformatie zoals kostprijsgegevens, uitstaande risico's,
kengetallen en leveren zij documentair bewijsmateriaal (dossiers).2.7.2 BevindingenDe Rekenkamer constateerde dat in het jaar 2000 een nieuw geautomatiseerd
beheersysteem voor de garanties in gebruik is genomen terwijl het ontwikkeltraject
nog niet geheel afgerond en formeel afgesloten is. De gegevensbestanden zijn
in onvoldoende mate volledig en toereikend om tot een goed beheer te kunnen
komen. Bovendien is er geen actueel tijdpad vastgelegd dat aangeeft wanneer
de volledige afronding van het ontwikkeltraject plaatsvindt. De risico's voor
de externe informatievoorziening zijn beperkt, omdat de garanties ook (nog)
handmatig bijgehouden worden. Bovendien kon de controle op de
betrouwbaarheid van die gegevens gewoon buiten het systeem om plaatsvinden.2.7.3 Conclusie en aanbevelingenDoor de Rekenkamer werd weliswaar nog een onvolkomenheid geconstateerd
op het gebied van het beheer van administraties. Dit betrof echter niet zozeer
de administratie zelf, maar de implementatie van een nieuw geautomatiseerd
systeem. De Rekenkamer komt tot de conclusie dat er geen noemenswaardige tekortkomingen
zijn ten aanzien van administraties. Wel vraagt de Rekenkamer aandacht voor
de beheersing van de ontwikkelprocessen.2.8 Wet- en regelgeving2.8.1 InleidingDit ijkpunt richt zicht op de kwaliteit van wet- en regelgeving voor zover
relevant voor het beheer van begrotingsgelden. Goede wet- en regelgeving kan
onder andere het zicht dat de minister heeft op de wijze waarop de begrotingsgelden
door derden (buiten het rijk) besteed wordt ondersteunen. Daarom is het van
belang dat in wet- en regelgeving voldoende aandacht geschonken wordt aan
het regelen van een passende verantwoordings- en controlestructuur. Die structuur
moet tot oordelen over de recht- en doelmatige besteding van de begrotingsgelden
kunnen leiden. Gedacht kan worden aan regelgeving die de grondslag vormt voor
het verstrekken van een financiële bijdrage (bijvoorbeeld een subsidie),
maar ook aan wetgeving die een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) opricht en
vervolgens (deels) via rijksgelden financiert.De Rekenkamer heeft evenals vorig jaar onderzoek gedaan naar een aantal
aspecten van wet- en regelgeving bij de doeluitkering jeugdhulpverlening.De belangrijkste aandachtspunten met betrekking tot wet- en regelgeving
zijn dit jaar:• de doeluitkeringen jeugdhulpverlening;• de ouderbijdragen;• de subsidieregelgeving;• de mandaatsovereenkomst;• de bekostiging inburgering nieuwkomers;• de compensatieregeling ecotaks.2.8.2 BevindingenJeugdhulpverleningInleidingIn het rapport over 1999 meldde de Rekenkamer dat met ingang van 1 januari
1999 de Wet op de jeugdhulpverlening zodanig gewijzigd is dat de ministeriële
verantwoordelijkheid expliciet en duidelijk beperkt is tot de overdracht van
de gelden aan provincies en grootstedelijke regio's. De provincies en grootstedelijke
regio's stellen een plan op waarin aangegeven staat op welke wijze zij de
jeugdzorg in het komende jaar willen gaan uitvoeren. Dat plan is een beleidsstuk
van de provincies en grootstedelijke regio's waar zij zich voor zichzelf beleidsmatig
vastleggen. Die plannen worden ter informatie ook aan de minister gezonden.
De minister heeft geen inspraakrecht of goedkeuringsrecht ten aanzien van
die plannen. Ze dienen de minister uitsluitend om vast te kunnen stellen hoeveel
geld de minister ter beschikking wil stellen voor jeugdhulpverlening
en hoe de minister de gelden verdeeld. De jeugdhulpverlening is uitsluitend
een bijdrage van het Rijk aan de provincies en grootstedelijke regio's. Een
bijdrage aan de reeds planmatig vastgelegde activiteiten van de betrokken
provincie of grootstedelijke regio. Het is een bijdrage met een lumpsum karakter,
ze wordt bewust niet als voorschot op afrekening gedaan.Indien de (provinciale) jaarrekening en het bijbehorende accountantsverslag
blijk geeft van onzekerheden omtrent de besteding van de uitkering dan wel
van onrechtmatigheden in de besteding van de uitkering, stelt het (provinciale)
bestuur de ministers van VWS en Justitie hiervan zo spoedig mogelijk in kennis.
De ministers kunnen in het uiterste geval tot verrekening overgaan1. Op dit punt is wel van belang te weten dat die «verrekening»
uitsluitend gezien moet worden als «verrekening» bij de vaststelling
van de nieuwe bijdrage in enig jaar, na ontvangst van de informatie over mogelijke
onzekerheden of onrechtmatigheden.In december 1999 heeft het ministerie van VWS in een brief aan de provincies
en grootstedelijke regio's aangegeven hoe zij uitvoering dienen te geven aan
deze gewijzigde onderdelen van de Wet op de jeugdhulpverlening. Hoewel het
rechtmatigheidsoordeel over de besteding van de middelen plaatsvindt binnen
het provinciale systeem van democratische controle, dient de provinciale jaarrekening,
het provinciaal jaarverslag en het bijbehorende accountantsverslag naar de
ministers van VWS en Justitie worden toegezonden. Voor het rechtmatigheidsoordeel
over de besteding van de middelen voor jeugdhulpverlening sluit het rijk aan
op het verantwoordings- en controleproces zoals dat op grond van algemeen
geldende regelgeving2 op provinciaal niveau tot
stand is gekomen.In afwachting van de verantwoordingen en accountantsverklaringen van de
provincies en grootstedelijke regio's over 1999 concludeerde de Rekenkamer
vorig jaar in het Rechtmatigheidsonderzoek 1999 dat vooralsnog voldoende zekerheid
over de rechtmatigheid van de specifieke uitkering jeugdhulpverlening 1999
(voor 1999: f 1084,4 miljoen) bestond. Vooralsnog, aangezien de verantwoordingen
en accountantsverklaringen over 1999 destijds nog niet beschikbaar waren.
En dus niet van invloed konden zijn op de vaststelling van de bijdragen 1999.NormatiekBij de beoordeling van deze uitgaaf over 2000 heeft de Rekenkamer het
volgende normenkader gehanteerd:De wet stelt dat de minister van VWS tot verrekening over kan gaan. Dat
betekent naar de mening van de Rekenkamer dat het besluit om wel of niet tot
verrekening over te gaan tot de discretionaire bevoegdheid van de minister
behoort.Bij deze discretionaire bevoegdheid horen wel een aantal spelregels:1 er moet sprake zijn van een duidelijk beleid: de besluitvorming van
de minister is in eerste instantie vrij, zij kan in voorkomende situaties
besluiten wel of niet tot verrekening over te gaan. In beide situaties is
sprake van rechtmatig handelen. Wel is het zo dat ordelijk bestuur verlangt
dat de besluitvorming van de minister niet willekeurig is, de besluitvorming
moet ingeval van vergelijkbare gevallen consistent zijn, zowel in de tijd
als gelijktijdig bij verschillende betrokkenen. De betrokkenen hebben immers
een recht op gelijke behandeling. Dit vereist een beleidsvisie van de minister,
in ieder geval ten aanzien van de zich voordoende gevallen;2 de uitgaven moeten ook nog steeds voldoen aan de eisen van rechtmatigheid
zoals die uit de begrotingswet en de Comptabiliteitswet blijken. Zo zullen
zij bijvoorbeeld ook moeten passen binnen het kader van het artikel van de
begrotingswet waarvoor zij ter beschikking zijn gesteld en ingeval
van bevoorschotting: voor het jaar waarvoor de financieringsbehoefte bestaat;3 de minister moet wel feitelijk in staat gesteld zijn om tot besluitvorming
te komen. In z'n algemeenheid betekent dit dat de minister zich ervan zal
moeten vergewissen of de informatievoorziening toereikend aansluit met haar
informatiebehoefte. Het beginsel van ordelijkheid van financieel beheer verlangt
dat uit de administratieve organisatie blijkt welke procedures de minister
wil hanteren bij het toepassen van de discretionaire bevoegdheid.In het geval van de jeugdhulpverlening betekent de eerstgenoemde norm
dat op het moment dat zich bij een provincie of een grootstedelijke regio
onrechtmatigheden voordoen, de minister tot een afweging moet komen en dat
die vervolgens ook uitwerking zal hebben voor verdere toekomstige gevallen.De tweede norm betekent dat door de provincies de gelden daadwerkelijk
aan jeugdhulpverlening besteed moeten worden. Gezien het feit dat voor de
definitie jeugdhulpverlening de minister expliciet aangegeven heeft aan te
sluiten bij de definitie van de provincies en bij de lasten zoals die blijken
uit de provinciale verantwoordingen kan daar geen verschil van mening over
bestaan. Tenzij zich een geval zou voordoen waarbij uit de jaarrekening zou
blijken dat de provincie de ontvangen gelden niet (volledig) aangewend of
gereserveerd heeft voor jeugdhulpverlening.In het geval van de jeugdhulpverlening betekent de derde genoemde norm
dat de minister zich er van moet vergewissen toereikend in informatie voorzien
te kunnen worden. Immers nu is bij wet aan de provincies en grootstedelijke
regio's is opgedragen onrechtmatigheden zo spoedig mogelijk te melden aan
de ministers. Uit de wetshistorie blijkt dat dit zo geformuleerd is in afwachting
van de via de gemeentewet en de provinciewet te organiseren rechtmatigheidscontroles
en -verantwoordingen bij gemeenten en provincies. In het jaar 1999 en in 2000
heeft de minister van VWS de provincies en grootstedelijke regio's per brief
gewezen op hun verantwoordelijkheid ten aanzien van de rechtmatigheid. Uitgangspunt
is daarbij geweest dat er bij de provincies en grootstedelijke regio's een
structuur van controle en verantwoording over de rechtmatigheid bestaat, die
in genoemde meldingsplicht voorziet.Daarom is de Rekenkamer over 2000 nu nagegaan of de jaarrekeningen en
accountantsverklaringen van provincies en grootstedelijke regio's over 1999
inmiddels binnen het ministerie voorhanden waren, wat de inhoud hiervan was
en wat binnen het ministerie hiermee gedaan werd. Immers, een provincie of
grootstedelijke regio zal onzekerheden of onrechtmatigheden pas kunnen melden
wanneer hierop ook daadwerkelijk gecontroleerd is. De doeluitkering over het
jaar 2000 bedroeg f 1181,5 mln.Verantwoordingen en accountantsverklaringen De provincies en grootstedelijk
regio's dienen hun verantwoording binnen 10 maanden na afloop van het verslagjaar
opgesteld te hebben. Op 1 februari 2001 waren 10 jaarrekeningen over 1999,
waarvan 9 met accountantsverklaring, van de in totaal 15 provincies en grootstedelijke
regio's bij het ministerie van VWS beschikbaar. Van 1 grootstedelijke regio
is alleen de accountantsverklaring, zonder jaarrekening naar het ministerie
gestuurd.In de Memorie van Toelichting bij de wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening1 wordt aangegeven dat onder het begrip «besteding»
wordt verstaan de lasten inzake de typen jeugdhulpverlening2, zoals die blijken uit de provinciale jaarrekening. Echter in 1999
bleken slechts 6 van de 10 beschikbare jaarrekeningen expliciet
ingegaan te zijn op de typen jeugdhulpverlening.Drie van de beschikbare 10 accountantsverklaringen bleken een accountantsverklaring
te bevatten waarin wordt verklaard dat de ontvangen uitkering overeenkomstig
de voorwaarden is besteed ten behoeve van de voorzieningen waarvoor zij was
bestemd. Vijf van de beschikbare accountantsverklaringen gaan uitsluitend
in op het getrouwe beeld van de financiële positie die de jaarrekening
als geheel geeft, is er 1 onthouding, en verwijst 1 verklaring naar het oude
artikel 13 van de Wet op de jeugdhulpverlening (zie tabel). Niet één
van de verklaringen is de gewenste rechtmatigheidsverklaring. Dit is momenteel
ook nog niet verplicht gesteld. Verder is er over 1999 geen enkele onrechtmatigheid
aan de minister gerapporteerd.Rechtmatigheid bij provincies en gemeentenOm van rechtmatigheid van de besteding van de uitkering voor jeugdhulpverlening
te kunnen spreken, is het van belang dat in de accountantscontrole ten behoeve
van de provinciale overheid en grootstedelijke regio's op dezelfde wijze aandacht
geschonken wordt aan de rechtmatigheid van de besteding van de publieke middelen
als bij het Rijk het geval is.Op 5 april 2000 heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK) de Tweede Kamer geïnformeerd over het Kabinetsvoornemen om een
wetsvoorstel in procedure te brengen, waarin expliciet voorgeschreven wordt
dat de verantwoordingen van gemeenten en provincies voorzien worden van rechtmatigheidsverklaringen.
Het ministerie van BZK is thans bezig met de voorbereiding van die wetswijziging.
Naar verwachting zal deze wetswijziging met ingang van 1 januari 2004 van
kracht worden.Behandeling verantwoordingsinformatieDe Rekenkamer is nagegaan wat het ministerie van VWS met de binnengekomen
jaarrekeningen en accountantsverklaringen doet. De binnengekomen stukken dienen
te worden gecontroleerd op volledigheid, zonodig wordt om aanvullende informatie
gevraagd.Echter met de binnengekomen jaarrekeningen en accountantsverslagen werd
door de betrokken beleidsdirectie niets gedaan. Pas nadat intern door de accountantsdienst
een onderzoek op dit punt uitgevoerd is, heeft het ministerie begin februari
2001 de achterstallige provincies en grootstedelijke regio's aangeschreven
de ontbrekende informatie alsnog toe te sturen.De Rekenkamer meent dat gezien het financieel belang en de recente historie
van de doeluitkering jeugdhulpverlening nu van het ministerie verwacht zou
mogen worden dat het alert is op de kwaliteit van de ontvangen rapportages
over 1999 als eerste jaar. Het belang daarvan is tevens dat dan de complete
informatievoorziening over de rechtmatigheid 1999 meegenomen kan worden in
de vaststelling van de bijdrage 2001, al dan niet met verrekening van geconstateerde
onvolkomenheden uit 1999. In de laatste twee maanden van 2000 bleek echter
geen sprake te zijn van een dergelijke alertheid bij VWS. De betrokken beleidsdirectie
had zelf geen initiatieven ontwikkeld tot het bewaken van het tijdig en compleet
opleveren van de rapportages door provincies en gemeenten, een superviserende
monitoring door de departementale leiding op dit aandachtspunt ontbrak. De
Rekenkamer ziet dat als een tekortkoming in het beheer van VWS. Beoordeling rechtmatigheid bijdrage 2000De wet zegt in art 13 vierde lid, dat in geval van onrechtmatigheid verrekend
kan worden met de uitkering van het daarop volgende jaar. Door het ministerie
is aangegeven dat met de term «verrekening» de wetgever beoogd
heeft dat de minister deze informatie gebruikt bij het vaststellen van de
uitkeringen van het volgende jaar. De betrokken beleidsdirectie moet de informatie
uit de provinciale documentatie derhalve gebruiken bij de toekomstige vaststelling
en verdeling van de doeluitkering.De doeluitkering over het jaar 2000 is vastgesteld op 24 maart 2000. Dat
is ruim een half jaar voordat de eerste informatie over mogelijke gebreken
in de rechtmatigheid bekend konden worden. Om die reden is de Rekenkamer van
mening dat de rechtmatigheid van de doeluitkering over 2000 zelf niet ter
discussie staat.Beoordeling rechtmatigheid bijdrage 2001De beoordeling van de rechtmatigheid van de uitgave over 2001 zal definitief
geschieden in het rapport van de Rekenkamer over 2001. Maar op dit moment
worden de consequenties van de gebreken in de informatievoorziening jeugdhulpverlening
voor van de oordeelsvorming van de Rekenkamer volgend jaar al enigszins zichtbaar.Voor de vaststelling van de doeluitkering over het jaar 2001 ligt die
zaak anders dan over 2000, immers bij de vaststelling van de bijdrage 2001
kon de minister uit de eerste signalen opmaken dat de beoogde informatievoorziening
over de rechtmatigheid de facto niet functioneert. Naar de mening van de Rekenkamer
had de minister toen direct corrigerende maatregelen moeten treffen om in
de gebreken in de informatievoorziening te verhelpen. Nu is dat nog niet geschiedt,
de uitkering voor 2001 is vastgesteld zonder dat de minister in staat is geweest
tot een goede afweging en besluitvorming te komen. De Rekenkamer voorziet
nu dat zij over het jaar 2001 tot onzekerheid over de rechtmatigheid van de
uitkering zal moeten komen.OuderbijdragenIn de verantwoorde opbrengsten jeugdbeleid ad f 14,6 miljoen zijn
de ouderbijdragen jeugdhulpverlening begrepen. De ouderbijdragen (in 2000
in totaal f 9,3 miljoen voor jeugdhulpverlening) worden op grond van
de Wet op de jeugdhulpverlening vastgesteld en geïnd door het Landelijk
Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO). De melding van de plaatsing van
een jeugdige in een voorziening voor jeugdhulpverlening is voor het LBIO de
basis voor het in rekening brengen van een ouderbijdrage. De wet biedt geen
mogelijkheid om vast te stellen dat iedere plaatsing wordt gemeld. Uit aanvullend
onderzoek kwam naar voren dat het aanmelden van plaatsingen gebeurd door zogenaamde
plaatsende instanties, maar dat het noch bij het Ministerie noch bij het LBIO
bekend is welke instanties tot plaatsen bevoegd zijn. Momenteel vallen de
plaatsende instanties volledig onder de provinciale verantwoordelijkheid,
maar de Rekenkamer acht het raadzaam om nu reeds voor zowel de huidige situatie
als vooruitlopend op de Wet op de Jeugdzorg langs bestuurlijke weg activiteiten
te ontplooien om het volledigheidsprobleem op te lossen.Als gevolg hiervan heeft de Rekenkamer geen zekerheid over de volledigheid
van het in het jaarverslag onder jeugdbeleid verantwoorde ontvangstenbedrag
ad f 14,6 miljoen.BekostigingsregelgevingDe Rekenkamer constateerde dat de doelstellingen van het subsidiebeleid
niet in alle gevallen bereikt kunnen worden binnen de kaders van de daartoe
strekkende wet- en regelgeving. Het gaat hier om de bekostigingsregels
horende bij de Kaderwet Volksgezondheid en bij de Welzijnswet. Het blijkt
niet in alle gevallen mogelijk subsidiedoelen te vertalen in concrete activiteiten,
zoals de vigerende regelgeving voorschrijft. Dit leidt in de praktijk tot
diverse ad hoc constructies. Het verdient derhalve aanbeveling om wet- en
regelgeving meer structureel in overeenstemming te brengen met de beleidsdoelen.
Zie hiertoe ook de beschreven casuïstiek in het hoofdstuk subsidiebeheer.Overige bevindingenIn een aantal gevallen is via een mandaatsovereenkomst aan rechtspersonen
de bevoegdheid gegeven namens de minister verplichtingen aan te gaan. Het
betreft hier het Landelijk Centrum voor Verpleging en Verzorging, het Koninklijk
Genootschap van Fysiotherapie, de Nierstichting en de Stichting Kwaliteitsontwikkeling
Gehandicaptenzorg. Ook bij deze constructie dienen de voorschriften in de
Comptabiliteitswet met betrekking tot administratie en verantwoording leidend
te zijn. Dit nu is in genoemde gevallen verzuimd. Vaak ook zijn de mandatarissen
niet toegerust om de subsidiëring conform de vigerende voorschriften
uit te voeren. Inmiddels zijn de overeenkomsten ingetrokken en bezint men
zich ten departemente in dit verband op een nadere invulling van taken en
bevoegdheden.Er doen zich bij de uitvoering van de bekostiging van de inburgering van
nieuwkomers (BIN) nog steeds problemen voor die samenhangen met het toepassen
van een sanctiebeleid als gemeenten onjuiste (verantwoordings)gegevens leveren.
Daarbij komt dat gemeenten vaak niet kunnen voldoen aan de eis om gegevens
tijdig te leveren. Een wijziging van de BIN wordt zeker niet verwacht vóór
2002, zodat de minister ook de komende jaren nog met deze problematiek zal
worden geconfronteerd.In de loop van 2000 is de compensatieregeling ecotaks tot stand gekomen.
Op basis van deze regeling kunnen sportorganisaties in aanmerking komen voor
vergoeding van (een deel van de) door hen betaalde energieheffing (ecotaks).Deze compensatieregeling dient nog voorzien te worden van een gedegen
wettelijke grondslag.2.8.3 Conclusies en aanbevelingenJeugdhulpverleningDe Rekenkamer constateert dat de beoogde structuur van rechtmatigheidscontrole
die het uitgangspunt vormde bij de vormgeving van de huidige wettelijke bepalingen
er gewoon nog niet is. De brieven van de ministers van Justitie en VWS bleken
niet het gewenste effect te hebben. De minister van VWS wordt dus niet voorzien
worden van informatie over (mogelijke) onrechtmatigheden om daar haar bestuurlijke
afwegingen over te maken.Deze situatie openbaarde zich pas middels de ontvangen verantwoordingen
en accountantsrapportages in november en december 2000. Om die reden is de
Rekenkamer van mening dat de rechtmatigheid van de doeluitkering over 2000
zelf niet ter discussie staat.Wel ziet de Rekenkamer gebreken in de alertheid van het ministerie ten
aanzien van de doeluitkering. Zij ziet dat als een tekortkoming. De Rekenkamer
voorziet het risico dat zij over de uitkering 2001 tot onzekerheid zal moeten
komen. Zij beveelt de minister aan de provincies en gemeenten te verzoeken
haar alsnog van informatie te voorzien ten eerste dat de rechtmatigheidscontroles
zijn uitgevoerd en ten tweede dat alle onrechtmatigheden aan haar zijn gerapporteerd. OuderbijdragenDe volledigheid van de te innen ouderbijdragen door het LBIO kan niet
worden vastgesteld op grond van de geldende wet- en regelgeving. Als gevolg
hiervan heeft de Rekenkamer geen zekerheid over de volledigheid van het in
het jaarverslag onder jeugdbeleid verantwoorde ontvangstenbedrag ad f 14,6
miljoen. De Rekenkamer ziet dit als een «tekortkoming». In de
nieuwe Wet Jeugdzorg zal hier overigens aandacht aan worden besteed.De bekostigingsregelgeving behorende bij de Welzijnswet en bij de Kaderwet
volksgezondheid dient te worden geactualiseerd naar de nieuwe beleidsmatig
gewenste bekostigingswijzen. Naar de mening van de Rekenkamer bestaat er thans
op dit punt een «tekortkoming».De Rekenkamer concludeert verder dat in de nieuw ontstane situatie, na
de intrekking van de mandaatovereenkomsten met subsidieverleners, dringend
een definitieve oplossing moet worden gezocht voor de steeds terugkerende
intermediaire subsidieverleningsproblematiek. Ook dit merkt de Rekenkamer
aan als een «tekortkoming».Ook de bekostiging van de inburgering van nieuwkomers (BIN) vraagt om
een zodanige wettelijke aanpassing dat de uitvoering het gewenste niveau zal
kunnen bereiken.De compensatieregeling ecotaks dient voorzien te worden van een gedegen
wettelijke grondslag.2.8.4 Reactie minister VWS en nawoord RekenkamerJeugdhulpverleningIn haar reactie gaf de minister aan onmiddellijk maatregelen te hebben
genomen zodra duidelijk werd dat de beoogde verantwoordingsstructuur wellicht
niet vanaf het eerste jaar (1999) volledig zou functioneren. De minister gaf
verder aan dat de nieuwe werkwijze voor het eerst over het jaar 2000 door
de met de uitvoering belaste medeoverheden wordt toegepast. Daarom kan eerst
bij de departementale verantwoording en controle over 2001 een beoordeling
plaatsvinden. Tenslotte gaf de minister aan dat de aanbeveling om de medeoverheden
alsnog te bewegen tot het leveren van informatie over 1999 en tot aanvullende
acties voor de verantwoording over 2000 wordt opgevolgd.OuderbijdrageDe minister gaf aan dat zij inmiddels de provincies schriftelijk heeft
verzocht een actueel overzicht van erkende plaatsers aan VWS toe te sturen.
Dit overzicht wordt aan het LBIO beschikbaar gesteld zodat het LBIO de erkende
plaatsers gericht kan informeren over de te volgen procedures.De Rekenkamer heeft met waardering kennis genomen van de positieve reactie
van de minister. Zij zal ook het komend jaar de verdere ontwikkelingen op
dit terrein met bijzondere aandacht volgen.2.9 Agentschap Keuringsdienst van Waren2.9.1 InleidingIn 1998 ontstond de Inspectie Gezondheidsbescherming Waren en Veterinaire
Zaken uit een fusie tussen de Inspectie Gezondheidsbescherming en de Veterinaire
Inspectie. Per 1 januari 2000 is de agentschapsstatus aan deze
inspectie verleend. In 2000 is tevens de naam gewijzigd in«Keuringsdienst
van Waren».2.9.2 BevindingenHet in 2000 door de Keuringsdienst van Waren gevoerde financieel beheer,
waaronder het personeel- en materieelbeheer, voldeed nog niet op alle punten
volledig aan de eisen behorende bij de agentschapsstatus. Het opstellen van
de openingsbalans is niet zonder problemen geschied. Verbeteringen worden
noodzakelijk geacht op het punt van implementatie van het baten-lastenstelsel,
het opstellen van de financiële verantwoording, enkele administraties
(contract-, inkoop- en inventarisadministraties), financiële functie
van en beschrijving administratieve organisatie van personele processen. De
beschikbaarheid van voldoende eigen financieel personeel en de onvoldoende
spreiding van kennis van het geautomatiseerd systeem vormen nog een punt van
zorg. Het betreft een veelvoud aan tekortkomingen en risico's maar niet van
zodanig belang dat nu sprake is van een disfunctioneren of grote onzekerheden
over de rechtmatigheid, dan wel onrechtmatigheden.Wel is het zo dat de Keuringsdienst van Waren nu de status van agentschap
heeft en daar zijn binnen het Rijk specifieke regels voor gesteld. Als een
departementaal onderdeel de status van agentschap krijgt, verwerft het een
grotere financiële zelfstandigheid. Daar staat tegenover dat van agentschappen
wel verwacht wordt dat zij bewijzen doelmatiger te werken. Voor dat bewijs
is een toegesneden financiële verantwoording onmisbaar. Middels verantwoording
over geleverde prestaties (onder andere kengetallen) en de daarbij horende
baten en lasten laat het agentschap zien of het wel of niet doelmatiger werkt.
Een transparante verantwoording, een sterke beheersing van het baten- en lasten-stelsel
en een meer dan gemiddeld sterk financieel beheer zijn onmisbaar voor het
kunnen rechtvaardigen van de agentschapsstatus. Om die reden worden gebreken
in de verantwoordingen en gebreken in het financieel beheer van een agentschap
al vrij snel als een relevante tekortkoming gekwalificeerd.Door de Keuringsdienst van Waren en door het Ministerie van VWS wordt
dit ingezien. Voor de verbetering van het personeelsbeheer is door de Keuringsdienst
van Waren een plan van aanpak opgesteld op basis waarvan VWS een succesvolle
afronding verwacht. Daarnaast heeft het Audit Committee besloten te onderzoeken
hoe FEZ en AD eventueel kunnen bijdragen aan het oplossen van de geconstateerde
problematiek en zullen de ontwikkelingen bij de Keuringsdienst van Waren expliciet
door het Audit Committee van VWS gemonitord worden.2.9.3 Conclusie en aanbevelingenDe Rekenkamer spreekt haar bezorgdheid uit over de bovenstaande bevindingen.
Reeds in het rapport bij de financiële verantwoording over 1998 is door
de Rekenkamer de aandacht gevestigd op het gevoerde financieel beheer van
de inspectie/keuringsdienst. De aanbeveling om tekortkomingen in het financieel
beheer tijdig op orde te brengen heeft nog niet tot voldoende resultaten geleid,
waardoor thans bij dit nieuwe agentschap wederom sprake is van gebreken in
het financieel beheer.Hoewel de beperkte reikwijdte van de geconstateerde gebreken meermalen
onderstreept is door VWS, meent de Rekenkamer, gezien de agentschapsstatus
van de Keuringsdienst van Waren toch echt te moeten spreken van «tekortkomingen».
In dit verband waardeert de Rekenkamer wel het getoonde commitment door het
Audit Committee en onderstreept zij het belang van de in gang gezette activiteiten. De Rekenkamer beveelt aan deze zaken dit jaar nog op orde te brengen.
Wanneer het vergaderschema van het Audit Committee niet frequent genoeg is,
beveelt zij het ministerie aan de monitoring van de vooruitgang via de lijn
te doen.2.10 Beheer subsidies2.10.1 InleidingDoor de Algemene Rekenkamer is in 1995 een bezwaaronderzoek uitgevoerd
naar het subsidiebeheer bij het ministerie van VWS. Over de resultaten van
dit onderzoek is gepubliceerd in 1996 in het rapport bij de financiële
verantwoording over 1995. In de rapporten bij de financiële verantwoording
over 1998 en 1999 is gerapporteerd over de door het ministerie geboekte voortgang
bij de implementatie van het door de minister toegezegde verbetertraject.2.10.2 BevindingenVerbetertrajectIn de afrondende rapportage over het vervolgonderzoek, zoals gepubliceerd
in de rapporten bij de financiële verantwoording over 1998 en 1999, naar
de implementatie van de door de minister van VWS toegezegde verbeteringen
heeft de Algemene Rekenkamer geconstateerd dat de daartoe ingestelde centrale
bekostigingsorganisatie duidelijke verbeteringen in het inzicht in en op de
uitvoering van het subsidiebeheer tot stand heeft gebracht. De Rekenkamer
heeft daarbij wel de aandacht gevestigd op diverse tekortkomingen in de werking
die in de uitvoeringspraktijk werden geconstateerd. Daarbij heeft de Rekenkamer
er nadrukkelijk gewezen op het feit dat voldoende aandacht van de beleidsdirecties
van wezenlijk belang was om, de nog noodzakelijke, verdere verbetering van
het subsidiebeheer te realiseren.Collegiale reviews accountants subsidie-ontvangers In het onderzoek naar
de financiële verantwoording over 1999 is in het kader van het vervolgonderzoek
naar het subsidiebeheer ook aandacht besteed aan het instrument van de collegiale
reviews van de werkzaamheden van accountants van subsidie-ontvangers. De beleidsdirecties
zijn primair verantwoordelijk voor het subsidiebeheer, waaronder het toezicht
op het recht- en doelmatig gebruik van subsidiegelden door instellingen. Het
departementale controlebeleid geeft in dit verband aan dat het beleidsmatig
gewenst is dat de AD per jaar een substantieel aantal collegiale overleggen
(reviews) met de accountants van de subsidie-ontvangers voert. De AD kon hieraan
vanwege capaciteitsgebrek al enige jaren slechts beperkt uitvoering aan geven.
De opmerkingen hierover van de Rekenkamer, leidden tot een toezegging van
de minister, waarmee meer prioriteit aan deze overleggen gegeven zou worden.Hieronder wordt ingegaan op de volgende aspecten van het subsidiebeheer:• Collegiale reviews• Afrekenen voorschotten• Bevindingen uit de AccountantscontroleCollegiale reviewsCollegiale reviews zijn in dit verband de periodieke overleggen en dossierreviews
die door de departementale accountantsdienst worden uitgevoerd bij accountants
van subsidieontvangers. Door middel van collegiale reviews wordt zekerheid
verkregen over de vraag of VWS bij het afrekenen van subsidies
terecht gebruik kan maken van de accountantsverklaringen bij de subsidieverantwoordingen.In het Rfv 1999 merkte de Rekenkamer op dat het niveau van het aantal
uitgevoerde collegiale reviews beneden de maat is gekomen. De Rekenkamer vindt
de collegiale reviews van belang voor het subsidiebeheer als geheel en voor
de oordeelsvorming over de rechtmatigheid van de subsidie-uitgaven door VWS.
Daarom merkte zij dit aan als een ernstige tekortkoming. In haar reactie schreef
de minister dat zij het eens is met de constatering dat het collegiaal overleg
(reviews) zowel voor de Rekenkamer als voor haar van belang zijn. Zij zou
dat punt bij de beschouwing van de taken van de AD meenemen.Daarom ging de Rekenkamer na of de minister dit punt heeft meegenomen,
of over 2000 wel in voldoende mate de collegiale reviews uitgevoerd zijn en
of VWS ook fundamenteler aandacht aan haar review beleid besteedt. Bovendien
keek ze welke opvattingen er binnen het Rijk bestaan met betrekking tot de
vormgeving van het reviewbeleid van een ministerie en wat de betekenis daarvan
kan zijn voor VWS.Uit het onderzoek bleek dat er binnen het Rijk veel aandacht gegeven is
aan de spelregels die in acht genomen moeten worden bij een review. Zo hebben
vraagpunten als het wel of niet mogen kopiëren van stukken uit dossiers
van de accountants tot uitgebreide discussies geleid. Maar vraagstukken over
de omvang van het aantal te verrichten reviews of het onderscheid in betekenis
van de review voor het subsidiebeheer enerzijds en het oordeel over de rechtmatigheid
van de financiële verantwoording van een ministerie anderzijds zijn daarbij
nog niet aan de orde gekomen. Er bestaat geen objectief redeneermechanisme
dat een antwoord op deze vragen geeft.Het beleid van VWS geeft aan dat het formeel gewenst is voor elke subsidieregeling
minimaal 2 reviews per jaar uit te voeren en bij grote door VWS gefinancierde
instellingen één review per twee á drie jaar. Voorgaand
jaar concludeerde de Rekenkamer al dat dit 72 reviews voor de 36 in de begrotingsbijlage
opgenomen regelingen zou inhouden. Om praktische redenen wordt het minimum-niveau
(en daarmee het feitelijk niveau) op 30 reviews gezet. Een objectieve argumentatie
voor deze aantallen is er niet.Dit is iets waar VWS en de Rekenkamer momenteel met elkaar over van gedachten
wisselen. In de komende paar jaar kan dit naar een meer definitieve vorm groeien.Bij de schouw door het ministerie van de taken van de AD is expliciet
aandacht geschonken aan de taak «Reviewing bij subsidies en specifieke
uitkeringen». De conclusies waren dat door VWS zo doelmatig mogelijk
gewerkt moet worden door zoveel mogelijk waarborgen via protocollering te
creëren aangevuld met periodieke reviewing. Deze taken zijn bij VWS in
belangrijke mate bij de AD gelegd. De conclusie van de schouw was dan ook
dat de capaciteit op dit punt eventueel verruimd kon worden. Over 2000 bleek
de VWS 30 reviews uitgevoerd te hebben, dit is het niveau dat VWS in het verleden,
voordat bezuinigd werd op deze activiteit, ook realiseerde. Daarmee heeft
de minister haar toezeggingen gestand gedaan. De uitkomsten van de reviews
gaven informatie over gewenste aanpassingen in wet- en regelgeving, zoals
in het toezicht door de bij de subsidies betrokken directies en in de kwaliteit
van de naleving van de controleprotocollen door de accountants van de subsidieontvangers.
In de vergadering van het Audit Committee van 12 maart 2001 heeft de ambtelijke
leiding van VWS besloten het subsidiebeheer op deze punten diepgaand te analyseren
om te kijken wat welke correcties gewenst zijn. Verder overweegt
men expliciet met het veld te communiceren over het naleven van het controleprotocol.Afrekenen voorschottenDe definitie «achterstand nog af te rekenen voorschotten»
is in de loop van 2000 aangepast, als gevolg van overleg tussen alle betrokken
partijen. Met deze nieuwe definitie wordt recht gedaan aan wet- en regelgeving.
Hiermee is tevens een verbetering van de interne sturing van de werkvoorraad
beoogd. In de saldibalans is voor dit overgangsjaar de post «voorschotten»
zowel volgens de oude als de nieuwe definitie toegelicht. In de loop van 2001
zal verder worden gewerkt aan de verbetering van het inzicht in de oorzaken
van achterstand, en daarmee aan de verbetering van management- en sturingsinformatie.2.10.3 Bevindingen subsidiebeheer 2000Op basis van de bevindingen van de departementale accountantscontroles
constateerde de Algemene Rekenkamer dat bij vijf directies opmerkingen werden
gemaakt over de ordelijkheid en controleerbaarheid van het subsidiebeheer,
waarbij aandacht werd gevraagd voor dossiervorming, transparantie en tijdige
afrekening van voorschotten.Directie SportDe Rekenkamer vestigt wederom de aandacht op de directie Sport, waar steeds
weer problemen ontstaan dan wel terugkeren die terug te voeren zijn op onvoldoende
aandacht voor (een juiste toepassing van) het instrument wet- en regelgeving.
Een voorbeeld hiervan is de uit voorgaande jaren stammende problematiek rondom
de subsidiëring van het FAS-fonds. De subsidietoekenning is zodanig onhandig
geformuleerd dat het erop lijkt dat er een eeuwigdurende subsidie is toegekend.
Door in de subsidie toekenning 2001 de subsidie toe te kennen aan specifiek
beschreven projecten zorgt VWS nog wel voor een meer doelgerichte aanwending
van het geld binnen dit kader.IntermediairsDe problematiek rondom subsidieverlening door intermediaire organisaties
stak ook weer de kop op. Er was opnieuw sprake van discussie over de intermediaire
status van een subsidierelatie. Hiermee verband houdend werd een aantal keren
gesignaleerd dat door directies gebruik gemaakt was van een mandaatconstructie
om door een externe organisatie subsidies te laten verstrekken namens de minister,
overigens op advies van de departementale werkgroep «Intermediairs».
In tweede instantie werd gesignaleerd dat deze constructie aanzienlijke risico's
met zich bracht en is besloten de mandaatverleningen weer in te trekken. Voor
het jaar 2000 had dit als gevolg dat een bedrag van f 3,8 mln. als onrechtmatig
moest worden gekwalificeerd bij een intermediair met mandaat die tot dat bedrag
ook lumpsum-subsidies verstrekt terwijl volgens de betrokken kaderwet, in
dit geval de Subsidieregeling Volksgezondheid, alleen tot een gemaximeerd
bedrag aan werkelijk gemaakte kosten gesubsidieerd mag worden.Wet- en regelgevingSteeds duidelijker tekent zich het beeld af dat de bestaande wet- en regelgeving
(Kaderwet Volksgezondheidssubsidies en Welzijnswet 1994) niet (meer) in alle
gevallen in overeenstemming is met de doelstellingen van het subsidiebeleid.
Daar waar dit knelt worden gekunstelde oplossingen gezocht om bijvoorbeeld
problemen met de rechtmatige verstrekking van subsidies te ondervangen, zoals
het gebruik van de begrotingswet om de subsidie toch maar van een wettelijke
basis te voorzien. Het verdient natuurlijk de voorkeur de kaderwetten en de
daarbij behorende bekostigingsbesluiten zodanig te vormen dat
zij aansluiten aan het gewenste subsidiebeleid.2.10.4 Conclusies en aanbevelingenSteeds duidelijker wordt dat de doelstellingen van het subsidiebeleid
niet in alle gevallen bereikt kunnen worden binnen de kaders van de daartoe
strekkende wet- en regelgeving. Het blijkt niet in alle gevallen mogelijk
subsidiedoelen te vertalen in concrete activiteiten, zoals de vigerende regelgeving
voorschrijft. Dit leidt in de praktijk tot gekunstelde constructies. Het verdient
derhalve aanbeveling om wet- en regelgeving in overeenstemming te brengen
met de beleidsdoelen.In aansluiting op het voorgaande, betekent dit volgens de Rekenkamer ook
dat de beleidsdirecties zelf hun verantwoordelijkheid voor het subsidiebeheer
dienen in te vullen. Ze moeten zorgen voor adequate oplossingen voor de geconstateerde
problemen. Dit betekent dat de aansturing van de accountantscontroles door
de directies serieus ter hand moet worden genomen en dat de resultaten van
deze controle vervolgens ook ter harte genomen dienen te worden.De Rekenkamer beveelt aan daarbij tevens gebruik te maken van de adviezen
van FPB, waar op grond van de verbeterde procedures steeds meer inzicht in
oorzaken van knelpunten (zoals mogelijke oorzaken van achterstanden in het
afrekenen van subsidies) ontstaat.De Rekenkamer concludeert dat VWS haar toezeggingen is nagekomen en dat
de reviews nu veel bruikbare informatie hebben opgeleverd. De uitkomsten daarvan
zijn door de ambtelijke leiding van VWS serieus genomen. De toegenomen hoeveelheid
tekortkomingen ziet de Rekenkamer niet als het gevolg van een terugval in
het subsidiebeheer, maar als het gevolg van de toegenomen transparantie in.
Het biedt mogelijkheden tot een doelmatig subsidiebeheer. De Rekenkamer ziet
de uitkomsten van de ingezette verbeterprocessen met belangstelling tegemoet.Wat de vormgeving van het reviewbeleid zelf aangaat beveelt de Rekenkamer
aan deze te betrekken in de komende meer brede bezinning op het subsidiebeheer.
Daarbij kan voor de reviews wellicht overwogen worden risico-analyse te gebruiken
bij planning van de omvang en de richting van de uit te voeren reviews. De
risico-analyse zelf zou bij voorkeur aan kunnen sluiten met de te onderscheiden
soorten subsidiestromen en bekostigingsmethoden. Op deze wijze kan VWS overwegen
voor binnen het subsidiebeleid zorg te dragen voor maatwerk per subsidie-type
welke bestaat uit een samenhangend pakket van elementen als regelgeving, bekostiging,
verantwoording, controle en review.2.10.5 Reactie minister VWS en nawoord RekenkamerIn haar reactie zei de minister dat de vraagstukken rondom de reviews
op de subsidie-ontvangers ook bij de departementale leiding van VWS een belangrijk
punt van zorg worden beschouwd. Zij gaf aan de onderzoeksinzet over 2001 te
intensiveren en voornemens te zijn de hier in te zetten capaciteit te verdubbelen.
Daarbij zal ook aandacht worden geschonken aan de wijze waarop met dit vraagstuk
omgaan wordt door diverse niveaus binnen het Rijk en binnen VWS, maar ook
door de uitvoerende accountantskantoren en de instellingen zelf.Verder stelde de minister nog dat het reeds staand beleid is om gebruik
te maken van risico-analyse bij de planning van de omvang en inrichting van
de uit te voeren reviews. De Rekenkamer heeft met waardering kennis genomen van de positieve reactie
van de minister. Zij zal komend jaar de verdere uitwerking, ook wat betreft
de risico-analyses, met belangstelling volgen.2.11 Beheer personele en materiële uitgaven en ontvangsten2.11.1 Personele uitgavenEr zijn geen materiële tekortkomingen geconstateerd bij het ministerie
op het gebied van personele uitgaven. Wel constateerde de Rekenkamer nog een
tweetal zaken die zij onder de aandacht wil brengen.De Rekenkamer constateerde dat de administratieve organisatie rond de
controle van de wachtgelden niet geheel is beschreven. Dit betreft dan het
deel van de wachtgelden dat door VWS wordt gefinancierd, omdat het betrekking
heeft op ex-werknemers van bijvoorbeeld door VWS opgeheven instellingen. Door
het ontbreken van een departementaal controlebeleid voor deze wachtgelden
bestaat onduidelijkheid over de samenwerking tussen de verschillende betrokken
partijen. Bovendien is het beleid ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk
gebruik niet omschreven. De Rekenkamer beveelt derhalve aan inzake de wachtgeldregeling
de administratieve organisatie alsmede een beleid ter bestrijding van misbruik
en oneigenlijk gebruik op te stellen.De Rekenkamer is bezorgd over de kwaliteit van de administratieve uitvoering
van de personele regelingen bij de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ)
gezien de aard en het aantal geconstateerde tekortkomingen. Zo werden onrechtmatige
uitgaven gedaan door het niet correct toepassen van het Reisbesluit Binnenland
en Buitenland alsmede door het niet bijhouden van het aantal bijgewoonde vergaderingen.
Gezien de beperkte omvang van de RVZ leiden deze constatering niet tot een
serieus risico op het niveau van het ministerie van VWS zelf.2.11.2 Materiële uitgavenEuropese aanbestedingIn het jaar 2000 verleenden vier directies opdrachten zonder de Europese
aanbestedingsregelgeving te eerbiedigen waardoor een totaal bedrag van f 5.8
mln als onrechtmatig is bestempeld. In dit bedrag zit f 4,3 mln. aan
verplichtingen van de directie gehandicaptenbeleid begrepen (zie overzicht
tekortkomingen in de bijlage ).Als reactie daarop heeft het departement de rol van de centrale dienst
voor inkopen (FD/CCA) aangescherpt in de procedures voor het aanbesteden van
opdrachten.De Rekenkamer heeft hier met instemming kennis van genomen.2.11.3 Conclusie en aanbevelingenEr zijn geen materiële tekortkomingen geconstateerd bij het ministerie
op het gebied van personele uitgaven. De Rekenkamer beveelt aan de wachtgeldregeling,
de administratieve organisatie en een beleid tegen misbruik en oneigenlijk
gebruik op te stellen.2.12 RIVM2.12.1 InleidingHet Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is een dienstonderdeel
van VWS met een hoge mate van zelfstandigheid. Het heeft de Wet RIVM als wettelijke
basis en wordt naast door VWS ook gefinancierd door VROM en LNV.
Ook het financieel beheer van het RIVM is sterk gedecentraliseerd, over de
resultaten daarvan legt de DG RIVM rechtstreeks verantwoording af aan de SG
van VWS. Het financieel belang van het RIVM bedroeg over het jaar 2000 f 385,8
mln.Over 1999 concludeerde de Rekenkamer dat het functioneren van het RIVM
instituutsbreed al geruime tijd te wensen overliet. Niettemin zag zij ook
signalen vanverbetering op korte termijn. Zij drong daarom er op aan dat de
leiding de situatie serieus zou aanpakken en de voorgenomen verbeteringen
daadkrachtig zou doorvoeren.2.12.2 BevindingenFinancieel beheerTen opzichte van voorgaande jaren is in het financieel beheer van het
RIVM veel vooruitgang geboekt. In 1998 en 1999 vertoonde het financieel beheer,
naar het oordeel van de Algemene Rekenkamer, tekortkomingen, respectievelijk
ernstige tekortkomingen. In 2000 lijkt de weg naar een structureel goed financieel
beheer te zijn ingeslagen.De basis hiervoor is gelegd met de start – begin 2000 – van
een omvangrijk project (met omvangrijke hulp van ingehuurde krachten) ter
verbetering van het financieel beheer. Het doel van het project was de bevoegdheden
en verantwoordelijkheden van de verschillende actoren in de financiële
functie (zoals de MID en de sectoren) te verhelderen, alsmede hun functioneren
te verbeteren. De eindrapportage van het RIVM schetst een overwegend positief
beeld van de uitkomsten van het verbeteringsproject. De AD concludeerde dat
het verbeterplan voor het financieel beheer grotendeels is uitgevoerd en wijst
op het belang dat daarmee ook de gewenste cultuuromslag lijkt te zijn gemaakt.De Rekenkamer stelt vast dat de randvoorwaarden in het RIVM voor een goed
financieel beheer in de loop van 2000 en het begin van 2001 zijn verbeterd.
Zo is het automatiseringssysteem SAP – een belangrijk instrument voor
interne controle – na aanvankelijke aanloopproblemen in 2000 goed van
de grond is gekomen. Verder heeft het RIVM besloten de financiële functie
te versterken door het inrichten van een directie Bedrijfsvoering. Tevens
is voorzien in vacante functies van sectorcontroller en is formatieruimte
vrijgemaakt voor een tweede instituutscontroller. Daarmee lijkt de opzet van
een deugdelijk financieel beheer door het RIVM beter te worden gediend.Deze positieve ontwikkelingen laten onverlet dat het, naar de mening van
de Rekenkamer, nog te vroeg is om te spreken van een definitief herstel van
de kwaliteit van het financieel beheer. De volgende overwegingen liggen daaraan
ten grondslag.Ten eerste loopt het verbeteringsproject nog. De «stuurgroep verbetering
financieel beheer», verantwoordelijk voor de uitvoering van het verbeteringsproject
rapporteerde dat het project nog steeds op schema ligt, maar dat de volledige
implementatie van alle punten nog niet gerealiseerd is. Vervolgens zal daarna
de werking (lees: «uiteindelijke kwaliteit») van de ingevoerde
verbeteringen zal nog moeten blijken.Ten tweede is het financieel beheer van het RIVM kwetsbaar doordat het
instituut afhankelijk is van de inzet van financieel-administratief interim-personeel
(vooral bij een cruciaal onderdeel als de MID). Dit brengt risico's met zich
mee voor de kwaliteit en continuïteit van het financieel beheer. Over
de kwetsbaarheid van het RIVM op dit vlak heeft de Rekenkamer zich reeds herhaaldelijk
met zorg uitgelaten.Ten derde heeft de uitvoering van alle verbeteracties geleid tot aanpassingen
op delen in de administratieve organisatie (AO). Deze aanpassingen zijn op
het niveau van die betrokken delen beschreven. Eenbeschrijving
op het hogere niveau met daarin de onderlinge afstemming en samenhang van
de nieuwe delen van de AO is er gedurende de uitvoering van het verbetertraject
nog niet. Deze wordt immers na afronding van de delen opgesteld. De Rekenkamer
onderstreept het belang dat dit niet achterwege blijft. In zijn algemeenheid
geldt dat de kwaliteit van het financieel beheer is gediend met een heldere
afbakening van de onderlinge verantwoordelijkheden, bevoegdheden en rollen
van de onderscheiden actoren. Voor het RIVM geldt dat mogelijk nog in sterker
mate, gezien de relatieve afhankelijkheid van het instituut van interim-personeel
bij de invulling van de financiële functie.De Rekenkamer beveelt de ambtelijke leiding van VWS, verantwoordelijk
voor het monitoren van de implementatie van de verbeteringen door RIVM, aan
om zich te laten voorzien van een (onafhankelijk) rapportage en oordeelsvorming
over de behaalde projectresultaten. Dit kan bijvoorbeeld gedaan worden door
de departementale accountantsdienst. Hierin zou duidelijk tot uiting moeten
komen of de knelpunten in het financieel beheer zijn opgelost.SVMDe relatie tussen RIVM en de Stichting tot bevordering van de Volksgezondheid
en Milieuhygiëne (SVM) dient nader te worden vastgelegd. De SVM is als
rechtspersoon onafhankelijk van VWS en het RIVM gepositioneerd, maar de DG
RIVM is qualita qua bestuurder van SVM. Ook staat het RIVM (en dus VWS) garant
voor de eventuele exploitatiedebacles van SVM. Daarom meent de Rekenkamer
dat onder andere ten aanzien van de berekening van de loonproductiekosten,
het tijdig betalen van de opbrengsten van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP)
door SVM en de opbrengstverdeling RIVM-SVM bij inkomsten uit export meer transparantie
wenselijk is. Het nader vastleggen van die relatie draagt daaraan bij. Ook
vraagt de Rekenkamer zich af of het wel gewenst is dat de bestuurder van de
SVM tevens dezelfde persoon is als de bestuurder van de RIVM. Naar de mening
van de Rekenkamer lijkt hier sprake te zijn van een ongewenste vermenging
van bestuurlijke functies. 2.12.3 Conclusies en aanbevelingenDe Rekenkamer stelt vast dat het RIVM, na enkele jaren waarin soms forse
problemen werden geconstateerd, in 2000 de weg naar een structureel goed beheer
lijkt te zijn ingeslagen. De Rekenkamer moet nog wel concluderen dat er nog
steeds tekortkomingen bestaan in het financieel beheer van het RIVM, maar
het management heeft zijn betrokkenheid getoond. Er bestaat bij de Rekenkamer
begrip voor de situatie dat hangende de besluitvorming over de invoering van
een baten-latenstelsel voor het RIVM enige tijd wordt genomen. Komend jaar
of komende jaren zal moeten blijken of de ingezette veranderingen een structureel
karakter hebben. De Rekenkamer meent echter dat de situatie bij het RIVM thans
geen verder uitstel verdraagt en roept de minister op de aanbevelingen van
de Rekenkamer te implementeren. Voor een definitief oordeel over het effect
acht de Rekenkamer het nu nog te vroeg.Gelet op het streven van het RIVM de status van agentschap (zelfstandige
baten-lasten dienst) te verwerven zal het instituut het beheer op bepaalde
onderdelen zelfs naar een hoger niveau dienen te tillen, om aan de oprichtingsvoorwaarden
te voldoen. In hetzelfde kader acht de Rekenkamer het ook van belang dat de
relatie tussen het RIVM en de SVM eenduidig wordt vastgelegd. Transparantie
en doelmatigheid zijn gebaat bij een heldere berekening en verrekening van
kosten met betrekking van de productie en distributie van vaccins in het kader
van het Rijksvaccinatieprogramma. 2.12.4 Reactie minister van VWSIn haar reactie meldde de minister dat zij beschikt over een lijst waaruit
duidelijk tot uiting zou moeten komen welke knelpunten in het financieel beheer
zijn opgelost dan wel resteren. Alleen de lijst is een grote opsomming van
punten die duidelijk verschillen van aard (structureel en incidenteel, etcetera).
Bij de uitvoering maakte de minister wel selectie naar urgentie en belang.
Verder gaf de minister aan dat de verhouding SVM en RIVM nadrukkelijk de aandacht
van de ambtelijke departementsleiding heeft.2.13 Conclusies over het financieel beheerRecapitulerend kan het volgende overzicht van geconstateerde tekortkomingen
van de voor het departement relevante ijkpunten voor 2000 én 1999 worden
gegeven. IJkpunt Geen noemenswaardige tekortkomingen geconstateerd Tekortkomingen
geconstateerd Ernstige tekortkomingen geconstateerd 2000 1999 20001999 2000 1999 AccountantscontroleXX    Beschrijving en onderhoudsorganisatie AO  XX  AutomatiseringX  X   Financiële functieX  X   Planning en Control*      AdministratiesX  X  KengetallenXX     Wet- en regelgeving  XX  Agentschap KvW  XX   RIVMX    XOverdrachtsuitgaven en -ontvangsten  X  XTransactie-uitgaven en -ontvangsten  X  X* Dit ijkpunt is slechts verkennend onderzocht.De Rekenkamer constateert dat er sprake is van een vooruitgang in het
financieel beheer ten opzichte van vorig jaar. 3 MATERIEEL BEHEER3.1 InleidingDe minister is op grond van het besluit Materieelbeheer 1996 verantwoordelijk
voor een recht- en doelmatig beheer van de materiële activa bij het departement.
Een goede organisatie van het beheer, met uitgangspunten die op risicoanalyse
zijn gebaseerd, adequate registratie van de goederen, voldoende toezicht en
controle op het beheer en een afdoende informatievoorziening over het beheer
zijn daarbij volgens de Rekenkamer eisen waaraan minimaal moet worden voldaan.
Het «goed huisvaderschap», belangrijke ontwikkelingen als het
baten-lastenstelsel en de bedrijfsvoeringsverklaring, maar ook de verre van
goede staat van het materieelbeheer bij de rijksoverheid, maken dat meer aandacht
voor het beheer van materiële activa noodzakelijk is.3.2 Bevindingen3.2.1 AlgemeenDe AD komt in haar samenvattend accountantsrapport tot het oordeel dat
het ministerie niet voldoet aan het Besluit Materieelbeheer. Zo is er geen
beschrijving van de administratieve organisatie van het materieelbeheer en
ontbreekt een overzicht van taken en verantwoordelijkheden. Ook vindt op het
gebied van het materieelbeheer geen coördinatie van taken plaats. Inmiddels
heeft de Facilitaire Dienst een concept-aanwijzingsregeling materieelbeheer
opgesteld, maar daarover is nog niet definitief besloten. Hierbij wordt de
afronding door de directie FEZ afgewacht van een kaderstellende beleidsnotitie
materieelbeheer, waartoe de departementsleiding oktober 2000, mede naar aanleiding
van het Rekenkameronderzoek, opdracht gaf.3.2.2 Rijksinstituut voor Volksgezondheid en MilieuInleidingDe Rekenkamer publiceerde in het Rfv 1999 over het materieelbeheer bij
het Rijksinstituut Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Zij deed daarin de volgende
aanbevelingen:• het toezicht door de directie FEZ op het materieelbeheer bij het
RIVM vorm te geven;• een sluitend systeem van interne controlemaatregelen op te zetten
en te implementeren;• goederen en hun gegevens op uniforme wijze te registeren, zodat
verantwoordingsinformatie kan worden samengesteld en vergelijking van administraties
mogelijk wordt (hulpmiddel daarbij zou kunnen zijn de vaste activamodule bij
het bestaande financiële systeem);• het beheer van materiële activa een onderdeel te maken van
de planning en controlcyclus, zodat het management op basis van verantwoordingsinformatie
het beheer kan sturen.De Rekenkamer heeft thans onderzocht of haar aanbevelingen werden opgevolgd.BevindingenTen aanzien van het toezicht op het materieelbeheer bij het RIVM merkt
de directie FEZ op dat dit deel uitmaakt van het algemene toezicht. Het krijgt
vorm in overleg over specifieke zaken en in het maandstaatoverleg, Hierbij
maakt de directie FEZ ook gebruik van de bevindingen uit AD-controles. Ook
neemt de AD eens per kwartaal aan het laatstgenoemde overleg deel.Bij het RIVM zijn inmiddels wel enige activiteiten ontplooid. Zo werd
in het voorjaar van 2000 een stuurgroep Bestuurlijke Informatievoorziening
(BIV) ingesteld, die zich onder andere zou bezigheden met de opvolging van
de aanbevelingen van de Rekenkamer. Van directiezijde werd najaar 2000 besloten
geen inhoudelijke besluiten te nemen over de voorstellen van de stuurgroep,
omdat onduidelijkheid bestond over de toekomst van het RIVM. Voorts was nog
geen nieuwe directeur-generaal benoemd. Na diens benoeming is de topstructuur
van het RIVM ter hand genomen en is onder meer een directie Bedrijfsvoering
ingesteld. Aansluitend ligt het in de bedoeling bij het RIVM het beheersinstrumentarium
te herijken en besluiten te nemen over de voorstellen van de stuurgroep. Verbetering
en optimalisatie van het financieel beheer en van het materieelbeheer heeft
volgens de directie FEZ in 2001 prioriteit bij het RIVM. Onder meer zal naar
verwachting een positieve beslissing worden genomen om een vaste activamodule
in het financieel-administratieve systeem van het RIVM in te voeren en in
2002 in gebruik te nemen. Ook is een pilot voorgesteld in het kader van het
onderhoud en beheer van inventarisapparatuur.3.3 Conclusies en aanbevelingenDe Rekenkamer concludeert dat het ministerie van VWS nog altijd niet voldoet
aan de eisen van het Besluit Materieelbeheer. Dat geldt in gelijke mate voor
het RIVM. Aan de aanbevelingen van vorig jaar is slechts heel beperkt uitvoering
gegeven. Er bestaat bij de Rekenkamer begrip voor de situatie dat hangende
de besluitvorming over de invoering van een baten-latenstelsel voor het RIVM
enige tijd wordt genomen. Zij meent echter dat de situatie bij het RIVM thans
geen verder uitstel verdraagt en roept de minister op alle noodzakelijke maatregelen
te nemen om een recht- en doelmatig – maar ook ordelijk en controleerbaar –
materieelbeheer bij het gehele departement te waarborgen.3.3.1 Reactie minister VWS en nawoord RekenkamerIn haar reactie ging de minister in op de conclusie dat het ministerie
van VWS nog altijd niet voldoet aan de eisen van het Besluit Materieel beheer.
Zij gaf aan dat het relatieve belang van dit punt helder is en dat er aan
gewerkt wordt. Zij zegde toe dat nog in 2001 het Audit Committee hierover
een besluit zou nemen.De Rekenkamer zal de uitwerking van dit punt door VWS met belangstelling
vernemen. 4 FINANCIËLE VERANTWOORDING4.1 InleidingDe financiële verantwoording over het jaar 2000 van het Ministerie
van VWS is evenals in 1999 uitgebracht in de vorm van een jaarverslag en vervult
daarbij de functie als verantwoordingsdocumen. Het is tevens een uitwerking
van het gedachtegoed uit de rapporten «Jaarverslag in de politieke arena»
en «Van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording». Dat wil zeggen
dat het jaarverslag de verantwoording moet geven op het vlak van beleid, bedrijfsvoering
en financiën.Deze nieuwe vorm van verantwoording had consequenties voor de inrichting
van de financiële verantwoording. De algemene toelichting bij de rekening
is omgevormd tot een inleiding waarin de algemene beleidsaccenten worden beschreven.
Voorts is de artikelsgewijze toelichting omgevormd tot een toelichting per
beleidsartikel waarin(de prestaties van) het gevoerde beleid in relatie tot
de geldstromen aan de orde komt. Gegevens over de verplichtingen zijn daar
niet langer opgenomen. Tot slot is in het jaarverslag nog een mededeling over
de bedrijfsvoering opgenomen.Thans bestaat het jaarverslag 2000 van het Ministerie van VWS uit de volgende
onderdelen:• Een algemeen beleidsverslag 2000 bestaande uit een algemeen deel
over een aantal belangrijke beleidsaccenten en een globale positionering van
de begrotingsuitgaven ten opzichte van de overige uitgaven in de zorgsector;• De Rekening 2000 (exclusief suppletore mutaties) van uitgaven en
ontvangsten, ingedeeld naar beleidsartikelen.• De toelichting bij de afzonderlijke beleidsterreinen (de zogenaamde
beleidsartikelen).• Het hoofdstuk over de bedrijfsvoering, inclusief een mededeling
over de bedrijfsvoering.• De financiële verantwoordingen van de agentschappen.• Een overzicht «conversietabel» die per «beleidsartikel»
opsomt welke begrotingsartikelenonderdelen daar een relatie mee hebben (geen
bedragen).• De Staat behorende bij de financiële verantwoording over het
jaar 2000 «Rekening 2000 (exclusief suppletoire mutaties), onderdeel
uitgaven en verplichtingen en onderdeel ontvangsten».• De staten behorende bij de slotwet, de onderdelen voor de «Baten –
lastendienst Agentschap College ter Beoordeling van Geneesmiddelen»
en voor de «Baten – lastendienst Agentschap Keuringsdienst van
Waren».• De Saldibalans per 31 december 2000, met een toelichting op de
saldibalans.• De verdiepingsbijlage: in dit geval omvattende een overzicht «Toetsing
realisatie aan de begrotingswet, stand 2e suppletoire wet met een kolom slotwet».• En tot slot een bijlage met afkortingen.Een formele wettelijke basis om geen artikelsgewijze toelichting op de
verplichtingen, uitgaven en ontvangsten over 2000 te geven is verkregen op
1 februari 2001 bij wijziging van de begroting (Najaarsnota; Staatsblad 2001
nr. 90). Daarin is gesteld dat dit gebeurt op basis van een indeling naar
algemene beleidsdoelstellingen.De Algemene Rekenkamer staat positief ten opzichte van het verantwoorden
volgens het gedachtegoed van VBTB. Daarom heeft zij overeenkomstig
dit gedachtegoed het jaarverslag 2000 van VWS beoordeeld. Bij de beoordeling
van het jaarverslag is nu enerzijds getoetst aan de mate waarin het document
voldoet als verantwoordingsstuk en anderzijds aan de mate waarin het bijdraagt
aan het VBTB-gedachtegoed.• Wat het verantwoordingsaspect betreft heeft de Rekenkamer bij VWS
de toelichting op artikelonderdelen en de consistentie van de toelichting
in de verantwoording met die van de begroting niet beoordeeld. De begroting
heeft namelijk nog de artikelgewijze indeling.Om te kijken in hoeverre het jaarverslag 2000 VWS beantwoordt aan de verwachtingen
op basis van het VBTB-gedachtegoed is beoordeeld:• in hoeverre de toelichting op de beleidsartikelen een goede vertaling
geven van de beleidsdoelen, de daartoe ontwikkelde programma's, projecten
en activiteiten, de afwijkingen ten opzichte van de voorgenomen doelen (die
anders in de begroting à la VBTB opgenomen zouden zijn);• in hoeverre de toelichting op de beleidsartikelen een geïntegreerde
verantwoording voor beleid en financiën vormen;• in hoeverre tegemoet gekomen is aan de wensen geuit door de Tweede
Kamer (van Zijl-prioriteiten);• in hoeverre het gedachtegoed van de mededeling over de bedrijfsvoering
zich heeft ontwikkeld;• in hoeverre het jaarverslag als geheel een beknopt, maar toch ook
een volkomen verantwoordingsdocument vormt.4.2 Oordeel over de financiële verantwoordingDe Rekenkamer heeft onderzocht of de financiële verantwoording van
VWS, waarin opgenomen de financiële verantwoordingen van de agentschappen
College ter Beoordeling van Geneesmiddelen en Keuringsdienst van Waren voldoet
aan de volgende eisen:• de verantwoording is een deugdelijke weergave van de uitkomsten
van het financieel beheer en is opgesteld volgens de voorschriften;• de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten, respectievelijk de
baten, lasten, kapitaaluitgaven en -ontvangsten die in de verantwoording zijn
opgenomen zijn rechtmatig, dat wil zeggen: tot stand gekomen in overeenstemming
met de begrotingswetten en andere wettelijke regelingen.Op grond van haar onderzoek komt de Rekenkamer tot het oordeel dat de
financiële verantwoording van het ministerie voldoet aan de eerste eis,
met uitzondering van:• een bedrag van f 14,6 miljoen in de rekening waarvan de volledigheid
van de weergave onzeker was. Door de Accountantsdienst van VWS is berekend
dat de onzekerheid maximaal f 3,6 miljoen kan bedragen.Aan de tweede eis wordt voldaan, met uitzondering van:• een bedrag van f 8,8 miljoen aan onrechtmatige verplichtingen.Het betreft voor ongeveer f 4,3 mln aan Europese aanbestedingen.
De overige f 4,5 mln hebben betrekking op subsidies.De financiële verantwoordingen van de agentschappen College ter Beoordeling
van Geneesmiddelen (CBG) en Keuringsdienst van Waren (KvW) voldoen aan eerstgenoemde
eis met uitzondering van:• de weergave van de kapitaalontvangsten van de agentschappen CBG
en KvW waarbij de afschrijvingen ten onrechte wel zijn meegeteld bij de berekening
van de kapitaalontvangsten. Bij het Agentschap CBG is het totaal van de kapitaalontvangsten
weergegeven als f 0,685 mln. dit moet zijn nihil en bij de KvW is de
weergave f 26,9 mln. dit moet zijn f 21,2 mln.. • de deugdelijkheid van de weergave en de toelichting op de opbrengsten
ad f 141,0 mln. in de staat van baten en lasten van de KvW die niet aan
lijkt te sluiten met de specificaties van de toelichting ad f 140,8 mln.
en de deugdelijkheid van de toelichting op de balanspost materiële vaste
activa bij de KvW ad f 23,1 mln., waarvan een specificatie van die post
naar de samenstellende delen ontbreekt.De financiële verantwoordingen van de agentschappen College ter Beoordeling
van Geneesmiddelen (CBG) en Keuringsdienst van Waren (KvW) voldoen aan volledig
aan de tweede eis.4.3 RekeningOverzicht 1 laat de totaalbedragen zien waaruit de rekening 2000 van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is samengesteld (exclusief
agentschappen). Daarvan is afgetrokken het gedeelte waarvan de Rekenkamer
met redelijke zekerheid heeft kunnen vaststellen dat het geen fouten of onzekerheden
bevat die de tolerantiegrenzen overschrijden. Wat overblijft is het totaal
aan fouten en onzekerheden die de tolerantiegrenzen wel overschrijden.Overzicht 1Bedragen van de rekening 2000 , Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (x f 1 miljoen)  Verplichtingen1Uitgaven1OntvangstenTotaal12 547,912 044,3578,8 Geen belangrijke fouten/ onzekerheden 12 539,112 044,3578,8Belangrijke fouten/ onzekerheden8,80,00,0Onvolledigheden20,00,0(14,6)1 Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven bevat in totaal
ongeveer f 137,9 miljoen respectievelijk f 29,0 miljoen aan overschrijdingen.
Indien de Staten-Generaal niet akkoord gaan met de desbetreffende slotwetmutaties,
zal de Rekenkamer haar positieve oordeel op dit punt moeten herzien.2 Het tussen haakjes geplaatste bedrag duidt op onzekerheden
over de volledigheid van de verantwoorde bedragenEen specificatie van de fouten en onzekerheden is opgenomen in de bijlage.De geconstateerde fouten en onzekerheden (f 8,8 mln) hebben betrekking
op onrechtmatig aangegane verplichtingen van de directie Gehandicaptenbeleid
die de tolerantiegrenzen van de Rekenkamer overschrijden. Het betreft voor
f 4,3 mln Europese aanbestedingen en f 4,5 mln subsidies.Het onder onvolledigheden opgenomen bedrag (f 14,6 mln) betreft onzekerheid
over de volledigheid van inning van de ouderbijdragen vrijwillige hulpverlening
door het LBIO. Zie hiervoor de paragraaf «Ouderbijdragen» in het
hoofdstuk «Wet- en regelgeving».4.4 Toelichting bij de rekening4.4.1 InleidingDe Rekenkamer heeft in het kader van het onderzoek naar de toelichting
bij de rekening de kengetallen nader onderzocht. 4.4.2 Oordeel toelichting bij de rekeningDe toelichting bij de rekening 2000 van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport voldoet aan de eisen.4.4.3 BevindingenKengetallenDe Rekenkamer heeft evenals voorgaande jaren de kengetallen in de financiële
verantwoording onderzocht. Het gebruik van kengetallen wordt bij het proces
van VBTB steeds belangrijker. De Rekenkamer definieert een kengetal als iedere
combinatie van kwantitatieve informatie die bruikbaar is voor de besturing
en/of beheersing van overheidshandelen, met als doel inzicht te geven in activiteiten,
prestaties en effecten in relatie tot de ingezette middelen.Het gebruik van kengetallen wordt bij het proces van VBTB steeds belangrijker.
In de begroting en het financiële jaarverslag van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport zijn kengetallen opgenomen. Belangrijke
voorwaarden hierbij zijn de betrouwbaarheid van de kengetallen en de mogelijkheid
om begrote kengetallen te vergelijken met de realisatie.In de begroting en het financiële jaarverslag van CSZ zijn kengetallen
opgenomen die gebaseerd zijn op informatie van derden. Over de betrouwbaarheid
van deze informatie is weinig bekend. Om de betrouwbaarheid van deze informatie
te waarborgen is het van belang dat de procedures voor de totstandkoming van
de kengetallen inzichtelijk en toetsbaar is. De IGZ kan tegenover de begrote
kengetallen geen realisatiecijfers stellen omdat het systeem van tijdverantwoorden,
waarmee in 1999 is begonnen, onvoldoende controleerbaar is.Voor wat betreft het gebruik van kengetallen in de artikelsgewijze toelichting
heeft het Ministerie dit jaar opnieuw veel aandacht aan de informatieve waarde
van de kengetallen besteed. Tien beleidsartikelen worden toegelicht aan de
hand van kengetallen, hetgeen meer is dan het voorgaande jaar. Deze kengetallen
geven een redelijk inzicht in de prestaties en activiteiten van het beleid.
Zo worden voor de kengetallen de realisatie maar ook planningswaarden weergegeven.
Voor de kengetallen waar het niet mogelijk is om de planningswaarde te vermelden
wordt een trend geschetst met de realisatiewaarden van de voorgaande jaren.Er wordt echter niet ingegaan op de ontwikkeling en de betekenis van kengetallen.
Wel zijn de kengetallen voorzien van een bronverwijzing, indien de informatie
is verkregen uit een externe registratie. In een enkel geval staat vermeld
dat er geen zicht bestaat op de betrouwbaarheid van de gegevens waarop het
kengetal is gebaseerd.De Rekenkamer constateert dat de AD de in de toelichting opgenomen kengetallen
wel in zijn controle heeft betrokken.De AD heeft geconstateerd dat de kengetallen opgenomen bij beleidsartikel
CSZ zijn gebaseerd op externe informatiebronnen. Dit zijn weliswaar gerenommeerde
instituten als het CBS, CPB, NIZW en Trimbos, echter formeel nog steeds geen
gecertificeerde informatie waardoor zij niet de betrouwbaarheid van de kengetallen
kan beoordelen. Het kengetal dat is opgenomen bij de IGZ beoordeelde de AD
als niet controleerbaar.4.4.4 Conclusie en aanbevelingenDe Rekenkamer constateert bij het onderdeel informatievoorziening en kengetallen
geen noemenswaardige tekortkomingen. 4.5 Mededeling over de bedrijfsvoering4.5.1 InleidingDe doelstelling van het afgeven van een mededeling over de bedrijfsvoering
is dat daarmee uitgebreide teksten waarin verslag wordt gedaan over allerlei
aspecten van beheersmatige aard, zoals het M en O-beleid en de informatievoorziening,
achterwege kunnen blijven. De achterliggende gedachte is dat de minister kan
volstaan met de mededeling dat de bedrijfsvoering op orde is en alleen aandacht
hoeft te schenken aan zaken, voorzover van belang voor de Tweede Kamer, die
nog verbetering behoeven. Het is in dat verband van groot belang dat de mededeling
is gebaseerd op een raamwerk van criteria die binnen het Rijk breed gedragen
worden. Op deze wijze kan er gewerkt worden met beknoptere documenten waarvan
de betekenis voor een ieder duidelijk is.Aangezien het denken over de onderliggende criteria voor het opstellen
van de mededeling nog volop in ontwikkeling is, maar het toch een formeel
verantwoordingsstuk is, heeft de Rekenkamer de mededeling van VWS beoordeeld.
Ze heeft gekeken naar enerzijds bruikbaarheid als verantwoordingsstuk en anderzijds
naar bruikbaarheid voor de gedachtevorming over het gebruik van de mededeling
voor de bedrijfsvoering.4.5.2 BevindingenBijdrage gedachtegoed VBTBAllereerst kan opgemerkt worden dat de in de mededeling over de bedrijfsvoering
opgenomen openingsalinea volledig in lijn is met het gedachtegoed VBTB. Daarin
geeft de minister in één korte zin haar oordeel dat de beleids-
en begrotingsprocessen, alsmede de naleving van wet- en regelgeving en integriteitsnormen
die voor deze processen gelden, voldoende worden gewaarborgd door beheersingsmaatregelen
in de bedrijfsvoering.Daarna volgen de hoofdthema's die de minister onderscheidt binnen de bedrijfsvoering,
te weten sturing, bedrijfszekerheid, beheer en controle. In deze systematiek
komt een aantal punten van aandacht aan de orde waar het ministerie aan werkt.Na de mededeling gaat het hoofdstuk in op organisatie ontwikkeling en
op thema's van bedrijfsvoering. De paragraaf organisatieontwikkeling gaat
in op een aantal bedrijfsvoeringsaspecten zoals het personeelsbeleid, de faciliterende
processen, ontwikkelingen bij de inspecties, agentschappen en onderzoeksinstituten,
de relaties met ZBO's en intermediairs en algemene ontwikkelingen in het subsidiebeheer.
In dit deel staat nog redelijk veel informatie waarvan het nut voor de beoogde
gebruikers (leden van de Staten-Generaal) naar de mening van de Rekenkamer
betwijfeld kan worden. Ook bevat het veel informatie over zaken die goed verlopen
en daarom in de nabije toekomst geen extra aandacht vragen. Verder valt op
dat de toelichting op het onderdeel financieel beheer in de mededeling zelf
eigenlijk weinig meer informatie bevat.Over de juistheid en volledigheid van de mededeling over het deel dat
over de IGZ gaat bestaat twijfel. Het is niet duidelijk of verwezen wordt
naar de reorganisatie die de Rekenkamer voor ogen stond toen zij haar rapport
over de IGZ uitbracht.Het is niet duidelijk in hoeverre er een bezinning heeft plaatsgevonden
over delen van de bedrijfsvoering waar de Staten-Generaal direct de gevolgen
van merkt. Te denken valt aan thema's als de informatievoorziening aan de
Staten-Generaal (juistheid, volledigheid en tijdigheid), de bedrijfsmatige
onderbouwing van beleid door het inrichten van systemen die goede beleidsinformatie
kunnen genereren en de beheersing van de kwaliteit van weten regelgeving.Op het gebied van het denken in termen van procesaspecten en thema's relevant
voor de mededeling over de bedrijfsvoering vindt de Rekenkamer de door VWS
opgestelde teksten waardevol. De beschreven procesaspecten als sturing, bedrijfszekerheid
en de thema's beheer, organisatieontwikkeling, VWS in zijn directe omgeving
bieden een goede basis voor de discussie over de reikwijdte van de onder de
mededeling te begrijpen aspecten en thema's.Bruikbaarheid als verantwoordingsstukAan verantwoordingsstukken kan in het algemeen de eis worden gesteld dat
deze juist, volledig en tijdig moeten zijn. Ze moeten een deugdelijke weergave
vormen van het gevoerde beheer. En ze moeten weergeven dat het handelen rechtmatig
is geschiedt. Bij toetsing aan deze criteria valt, evenals vorig jaar, op
te merken dat er sprake is van een situatie waarin enerzijds nog geen nieuwe
volwassen verantwoordingsstructuur over de bedrijfsvoering tot stand is gekomen,
terwijl anderzijds een betrouwbare verantwoording «oude stijl»
er niet meer is.De AD heeft geen oordeel gegeven over de door de minister afgegeven mededeling
over de bedrijfsvoering. De AD verricht onderzoek in opdracht van de minister
en vindt het daarom niet passend een oordeel te geven bij het oordeel van
de minister zelf.De Rekenkamer is het op zich met deze opvatting van de AD in feite wel
eens. Dit heeft echter tot gevolg dat er geen accountant gecontroleerde mededeling
over de bedrijfsvoering wordt afgegeven. Daar moet wel een oplossing voor
komen.De Rekenkamer is van mening dat de mededeling, feitelijk opgesteld door
FEZ als departementale controller, door de AD in opdracht van de minister
beoordeeld kan worden. Dan heeft de minister net zoveel zekerheid over de
betrouwbaarheid van de mededeling als over de overige informatie in het jaarverslag.De AD heeft in haar samenvattend rapport een aantal onderwerpen gerapporteerd
die naar haar mening aandacht verdienen in de bedrijfsvoeringsparagraaf. Ten
aanzien van die onderwerpen constateert de Rekenkamer dat ze niet allemaal
in de mededeling en/of het hoofdstuk over de bedrijfsvoering verwerkt zijn.
Ongetwijfeld zal dat verband houden met de afweging van het belang dat die
onderwerpen krijgen dan wel de mate waarin de opvattingen binnen het ministerie
eenduidend zijn. Zo bestaat er, naar de mening van de Rekenkamer, bijvoorbeeld
een verschil in de teneur van de rapportage over de Keuringsdienst van Waren,
het subsidiebeheer en de coördinatie van de informatievoorziening en
automatisering. Dit lijkt ook onvermijdelijk gezien de aard van een accountantsrapport
met de vereiste volledigheid en duidelijkheid van rapportering en de aard
van een mededeling over de bedrijfsvoering, die zeker ook volledig, maar wel
veel beknopter en handzamer moet zijn. Op dit aspect is binnen het Rijk het
gedachtegoed nog niet ontwikkeld. Mogelijk dat ook een mededeling van de AD
over de kwaliteit van deze door FEZ voorbereide formulering van de mededeling
kan bijdragen aan de oplossing van het verschil in formulering.De Rekenkamer vindt dat het tijdstip voor het uitbrengen van een accountantsoordeel
over de mededeling over de bedrijfsvoering, gelet op de binnen het Rijk nog
te ontwikkelen opvattingen over de reikwijdte van de mededeling, wellicht
nog niet is aangebroken. Het zal duidelijk zijn dat de Rekenkamer voor haar
beoordeling van de mededeling in de bestaande situatie nog niet
tot een volkomen oordeel kan komen. Zij kan dus slechts beperkt gebruik maken
van de voorcontrole door de AD op deze mededeling.4.5.3 Conclusie en aanbevelingenMet de verdere ontwikkeling van het verantwoordingstuk mededeling bij
de bedrijfsvoering is weer een stap verder gezet in het uitwerken van het
managementproces.De ontwikkeling van het gedachtegoed, de reikwijdte, de criteria en de
vereiste informatievoorziening en kwaliteitscontrole van de mededeling over
de bedrijfsvoering is niet zodanig gevorderd dat op basis daarvan de Rekenkamer
een inhoudelijk oordeel over de mededeling van VWS kan geven. Wel kan ingegaan
worden op de thans ontwikkelde zienswijze en concretisering daarvan door VWS.De Rekenkamer heeft positieve waardering voor de opzet met een splitsing
tussen de mededeling en de toelichtende paragrafen daarachter. Ook de opening
van de mededeling met het statement van de minister is nog steeds fraai.De verdere uitwerking sluit goed aan bij het gedachtegoed VBTB. Conform
de afspraken in het IODAD en IOFEZ is gestart met de aspecten materieel en
financieel beheer.De Rekenkamer beveelt aan bij de verdere ontwikkeling criteria te ontwikkelen
voor het wel of niet opnemen van aanvullende informatie in de overige tekst
van het hoofdstuk. Thema's met een uitsluitend interne functie zouden buiten
beschouwing kunnen blijven.4.6 Saldibalans met toelichtingJaarlijks beoordeelt de Rekenkamer een deel van de bedragen op de saldibalans.
De bedragen die zij niet beoordeelt zijn samengesteld uit:– de uitgaven en ontvangsten die de Rekenkamer al beoordeeld heeft
bij het onderzoek van de rekeningen; deze zijn niet opnieuw beoordeeld bij
het onderzoek van de saldibalans waar zij als post op staan;– de bedragen die op tegenrekeningen staan; deze worden niet beoordeeld
omdat ze geen inhoudelijke waarde hebben.Van de overige bedragen onderzoekt de Rekenkamer of deze fouten of onzekerheden
bevatten die haar tolerantiegrenzen overschrijden.Overzicht 2 geeft het totaalbedrag van de saldibalans per 31 december
2000. Daarvan worden afgetrokken:– het totaal van de niet-beoordeelde bedragen;– het totaal van de bedragen waarvoor met redelijke zekerheid is
vastgesteld dat deze geen fouten of onzekerheden bevatten.Dit resulteert in een totaal van bedragen met fouten of onzekerheden die
de tolerantiegrenzen overschrijden (belangrijke fouten en onzekerheden). Overzicht 2Bedragen van de saldibalans per 31 december 2000, Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (bedragen x f 1 miljoen)  DebetCreditTotaal34 330,634 330,6 Niet beoordeeld20 763,614 136,3Beoordeeld13 567,020 194,3 Geen belangrijke fouten/onzekerheden13 567,020 194,3 Belangrijke fouten/onzekerheden0,00,0 Onvolledigheden0,00,0De Rekenkamer heeft aandacht besteed aan de in de toelichting opgenomen
informatie over de afgerekende voorschotten en vastgesteld dat deze afrekeningen
aan de eisen voldeden. In totaal is f 11 024,2 miljoen afgerekend.Een specificatie van de fouten en onzekerheden is opgenomen in de bijlage.
Het betreft posten die niet deugdelijk of onvolledig zijn weergegeven, of
waarover onzekerheid over de deugdelijke weergave of onzekerheid over de volledigheid
van de weergave bestaat.De toelichting bij de saldibalans voldoet aan de eisen.4.7 Financiële verantwoording agentschap College
ter Beoordeling van GeneesmiddelenHet College ter Beoordeling van Geneesmiddelen is een in 1996 ingesteld
agentschap met een stelsel van baten en lasten. Over 2000 bedroeg het totaal
van de baten f 25,9 miljoen. Het totaal van de lasten bedroeg f 26,5
miljoen. Het nadelig resultaat over 2000 bedroeg f 0,5 miljoen.De totale kapitaaluitgaven en -ontvangsten waren respectievelijk f 0,4
miljoen en f 0,7 miljoen. De totalen van de balans per 31 december 2000
bedroegen f 9,4 miljoen.De rekening van baten en lasten en de balans bevatten geen belangrijke
fouten en onzekerheden.4.8 Financiële verantwoording agentschap Keuringsdienst
van WarenDe Keuringsdienst van Waren is een in 2000 ingesteld agentschap met een
stelsel van baten en lasten. Over 2000 bedroeg het totaal van de baten f 141,0
miljoen. Het totaal van de lasten bedroeg f 133,9 miljoen. Het voordelig
resultaat over 2000 bedroeg f 7,1 miljoen.De totale kapitaaluitgaven en -ontvangsten waren respectievelijk f 25,7
miljoen en f 26,9 miljoen. De totalen van de balans per 31 december 2000
bedroegen f 42,4 miljoen.De rekening van baten en lasten en de balans bevatten geen belangrijke
fouten en onzekerheden.De Rekenkamer is van mening dat de toelichtingen bij de rekening van de
Keuringsdienst van Waren, opgenomen in het jaarverslag 2000, nog niet volledig
voldoen aan de door haar gestelde eisen. Hierdoor is er nog geen sprake van
een deugdelijke weergave van het financieel beheer van de Keuringsdienst van
Waren. Enerzijds doordat de informatie in de toelichtingen niet altijd volledig
is, zo ontbreken de specificaties ten aanzien van de materiële
activa. Anderzijds doordat de toelichting op de opbrengsten niet rechtstreeks
aansluit op het totaalbedrag van de baten in de staat van baten en lasten.De Rekenkamer merkt op dat zij haar bevindingen plaatst in het licht van
de tekortkomingen in het financieel beheer van de Keuringsdienst van Waren
over 2000, te weten de problemen die gepaard gaan met de overgang naar met
het baten-lastenstelsel en het niet bijgehouden hebben van onderdelen van
de administratie.4.9 Beleidsprioriteiten4.9.1 InleidingIn 1999 en 2000 heeft de Rekenkamer aandacht besteed aan de door de Tweede
Kamer geformuleerde beleidsprioriteiten. Dat gebeurde op verzoek van de Tweede
Kamer. Dit jaar besteedt de Rekenkamer opnieuw aandacht aan de weergave van
de beleidsprioriteiten door de minister. Zij wil daarmee bijdragen aan de
realisatie van de doelstellingen van VBTB: verbetering van de kwaliteit van
begrotings- en verantwoordingsinformatie bij de rijksoverheid. De weergave
van de beleidsprioriteiten vormen immers een belangrijke voorbereiding daarop.
Het onderzoek heeft niet tot doel gehad een oordeel te geven over de beleidsprioriteiten.
De nadruk ligt op een analyse van de stand van zaken om daarmee de VBTB-ontwikkelingen
te ondersteunen.Centraal in het onderzoek staat de vraag op welke wijze de minister invulling
geeft aan de door de Tweede Kamer gevraagde informatie over de beleidsprioriteiten
voor 2000. Daarbij wordt bezien of en in hoeverre de gegevens opgenomen zijn
in de financiële verantwoording. Daarnaast komt aan de orde of met de
gepresenteerde gegevens ook het oorspronkelijke doel bereikt wordt: het verhelderen
van de relatie tussen de doelen, prestaties en middelen.4.9.2 Beleidsprioriteiten in de verantwoordingDoor de Tweede Kamer is op 17 december 1998 de wens geuit om van een drietal
beleidsprioriteiten van VWS in de departementale jaarverantwoording de prestatiegegevens
opgenomen te zien. Dit betreft dan:• Geneesmiddelen• Wachtlijstproblematiek en werkdruk in verzorgingstehuizen• JeugdzorgIn het Jaarverslag 2000 komen deze prestatiegegevens echter beperkt aan
de orde. Zo wordt het geneesmiddelenbeleid in algemene zin beschreven, evenals
de wachtlijstproblematiek. Een verwijzing naar de beleidsprioriteiten is er
echter niet, noch worden prestaties beschreven. Door VWS is aangegeven dat
deze prestatiegegevens meer de premiesector betreffen en in het Jaarbeeld
Zorg behandeld zullen worden. Hier wordt in het Jaarverslag 2000 dan ook naar
verwezen. Het Jaarbeeld Zorg zou gelijktijdig met het Jaarverslag 2000 worden
opgeleverd.De Rekenkamer merkt over de publicatie van beleidsprioriteiten in het
Jaarbeeld Zorg op dat deze gegevens niet per definitie gecertificeerde verantwoordingsgegevens
betreffen. In schriftelijk overleg met de Tweede Kamer (TK 26 573, nr.
62) op 14 maart 2001 heeft de minister te kennen gegeven dat in het Jaarbeeld
Zorg zal worden aangegeven op welke wijze de gepresenteerde cijfers tot stand
zijn gekomen. Daarnaast zal ook worden ingegaan op de vraag of (en in welke
mate) de cijfers als dan niet zijn gecertificeerd en/of gecontroleerd. De
Rekenkamer heeft in 2000 een rapport uitgebracht over de kwaliteit
van de informatievoorziening op dit punt; «Verantwoorde cijfers in de
zorg» (TK 27 285 nr. 1, 14 september 2000).De Rekenkamer hoopt dat het Jaarbeeld Zorg zo veel mogelijk gebruik zal
maken van gecertificeerde gegevens. Voorts verdient het volgens de Rekenkamer
aanbeveling om het Jaarbeeld Zorg gelijktijdig met het Jaarverslag te publiceren. BIJLAGE Overzicht van geconstateerde tekortkomingen
2000 bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (bedragen x
1 miljoen*)Geconstateerde tekortkomingJaar van constateringOntwikkelingen/toezeggingenFoutenOnzeker- hedenArtikelOmschrijvingOmvangParagraafOntvangsten        De volledigheid van de ontvangsten van
de ouderbijdrage met betrekking tot de vrijwillige jeugdhulpverlening is onzeker.1996 (14,6)–**)Jeugdbeleid(14,6)2.8 en 4.2 Totaal  (14,6) –––(14,6)         Verplichtingen        De aangegane subsidieverplichtingen aan het SKOG
zijn onrechtmatig, problematiek van intermediair in combinatie met beperkte
bekostigingsvoorwaarden kaderwetten.2000Zowel verbeteracties met betrekking tot intermediairs
als met betrekking tot subsidiebeheer in brede zin aangezet.3,8–**)Gehandicaptenzorg3.84.2 De aangegane subsidieverplichtingen aan het project
Maartenswoude zijn onrechtmatig in verband met onverschuldigde vooruitbetaling.2000–0,7–**)Gehandicaptenzorg0,724.2De aangegane ICT verplichtingen hadden Europees moeten
worden aanbesteed.2000Coördinatie via centrale inkoop aangescherpt.3,7–**)Gehandicaptenzorg3,72.11 en 4.2 De bouw van een website had Europees moeten
worden aanbesteed.2000Coördinatie via centrale inkoop aangescherpt.0,6–**)Gehandicaptenzorg0,62.11 en 4.2 Totaal  8,8–––8,8–         Geen volledige beschrijving directie-specifieke AO's.1997Besluit audit
committee (maart 2001) directiespecifieke AO kerndepartement–––AO–2.3Subsidiebeheer, hoewel duidelijk verbeterd ten opzichte
van 1995, kent nog een aantal gebreken op gebied van ordelijk dossierbeheer,
financiering via intermediairs en bekostingingsvoorwaarden.1999Onderdeel van proces van voortschrijdend
inzicht en tevens verbeteracties in brede zin.–––Subsidiebeheer–2.10 De beschikbare provinciale accountantsverklaringen
ten behoeve van het vaststellen van de rechtmatigheid van de doeluitkering
Jeugdhulpverlening voldoen niet aan de daaraan te stellen eisen. (Directie
Jeugdbeleid).2000––––Wet- en regelgeving–2.8Financieel beheer agentschap Keuringsdienst van Waren
geeft reden tot zorg. (Keuringsdienst van Waren).1998Audit Committee gaat scherper monitoren.–––Agentschappen–2.9* Het tussen haakjes geplaatste bedrag duidt op onzekerheden over de volledigheid
van de verantwoorde bedragen.** Het pilot-jaarverslag van VWS kent alleen omschrijvingen van beleidsartikelen
(geen artikelnummers).XNoot1Artikel 13, Wet op de jeugdhulpverlening (van kracht m.i.v. 1-1-99), leden
3 en 4:– art. 13 lid 3. Indien de provinciale jaarrekening met bijbehorende
accountantsverslag blijk geeft van onzekerheden omtrent de besteding van de
uitkering dan wel van onrechtmatigheden in de besteding van de uitkering,
stelt het provinciaal bestuur Onze Ministers zo spoedig mogelijk schriftelijk
daarvan in kennis.– art. 13 lid 4. Het provinciaal bestuur geeft in het geval, bedoeld
in het derde lid, aan op welke wijze het voornemens is de onzekerheden op
te heffen dan wel in een rechtmatige besteding van de uitkering te voorzien.
Onze Ministers kunnen in verband daarmee tot verrekening overgaan.XNoot2art. 216–217 Provinciewet, Financiële verhoudingswet jo. Art.
10 Besluit Financiële verhouding.XNoot1TK 1998–1999, 26 341, nr. 3.XNoot2Te weten pleegzorg, residentiële-, semi-residentiële en ambulante
hulpverlening. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27700-41.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl