Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2006; Verslag algemeen overleg gehouden op 26 januari 2006 over voor- en naschoolse opvang
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30300-VIII, nr. 198

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

24-02-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30300-VIII nr. 198

21-02-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de bewindsliedenNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30300-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 300 VIIIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2006nr. 198VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 21 februari 2006De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 en de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid2 hebben op 26 januari 2006 overleg gevoerd met minister
Van der Hoeven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en minister De Geus van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over:– de brieven van de ministers van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 10 oktober
en 25 november 2005 inzake de uitvoering van de motie-Van Aartsen/Bos
over voor- en naschoolse opvang (30 300, nr. 57 en 30 300 VIII,
nr. 137);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 8 december 2005, inzake brede scholen in het primair
onderwijs; jaarbericht (30 300 VIII, nr. 162);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 16 januari 2006 inzake benodigde wetswijzigingen voor
voor- en naschoolse opvang (30 300 VIII, nr. 176).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Balemans (VVD) wil een aantal misverstanden
wegnemen die zijn ontstaan na indiening van de motie-Van Aartsen/Bos over
voor- en naschoolse opvang. Aanleiding voor de motie was de constatering dat
er een spanningsveld bestaat tussen de arbeidstijden van veel werkende ouders
en de schooltijden van hun kinderen in het basisonderwijs. Deze ouders zijn
daardoor voor de opvang van hun kinderen aangewezen op voor- en naschoolse
opvang buiten het schoolterrein. De motie strekt ertoe de basisscholen te
verplichten om in het belang van de leerlingen het schoolgebouw en het schoolterrein
ter beschikking te stellen voor voor- en naschoolse opvang als daar bij de
ouders behoefte aan is. Dit gezamenlijke voorstel van VVD en PvdA heeft tot veel reacties geleid.
De angst bestaat dat leraren de opvang voor hun rekening moeten nemen. Dat
is nooit de bedoeling geweest. Leraren moeten onderwijs geven en zijn geen
kinderoppas. Een tweede misverstand betreft de kwaliteit van de opvang. Uiteraard
moet de opvang gedaan worden door gekwalificeerde krachten. Ouders kunnen
er zelf voor kiezen of zij gebruik willen maken van de faciliteiten. De school
moet de opvang faciliteren als blijkt dat ouders die behoefte hebben. Vervolgens
wordt tussen ouders en school overleg gepleegd over de wijze waarop daaraan
uitvoering moet worden gegeven. Verondersteld werd dat het in de bedoeling
lag «een blik bijstandsmoeders open te trekken». Ook dat is een
misverstand. Het is echter wel een kans voor goed gekwalificeerde krachten
met een bijstandsuitkering of een werkloosheidsuitkering om weer aan de slag
te komen.De heer Balemans stelt dat de invulling van deze nieuwe vorm van naschoolse
opvang gebaseerd moet zijn op kwaliteit voor de kinderen en betaalbaarheid
voor de ouders. Hij is er niet van overtuigd dat de door de minister in de
brief van 25 november genoemde variant 2b recht doet aan de motie. Deze
variant houdt in dat de regeling van de opvang per definitie via de oudergeleding
van de medezeggenschapsraad loopt of dat gekozen wordt voor een constructie
waarbij alle financiële lasten op de schouders van de ouders komen te
liggen. Hierdoor dreigt de situatie te ontstaan dat de opvang alleen mogelijk
is voor ouders met een ruimere beurs. Dat is niet de bedoeling, want deze
vorm van opvang moet voor alle ouders mogelijk zijn, ongeacht de financiële
situatie. Het regelen van de opvang per definitie laten lopen via de oudergeleding
van de medezeggenschapsraad beperkt de individuele ouder die niet toevallig
in de medezeggenschapsraad zitting heeft. Daarnaast zijn er scholen waar de
medezeggenschap nauwelijks of niet functioneert. Dan is de ouder geen evenwichtige
partner van de school. Kan de minister hierop reageren? Wat doet de minister
met de initiatieven uit het onderwijsveld naar aanleiding van de motie? Klopt
het dat de minister eerst het advies van de Onderwijsraad af wil wachten alvorens
zij overleg start met organisaties in het veld?Er zijn goede praktijkvoorbeelden van voor- en naschoolse opvang binnen
de school, onder andere bij de openbare basisschool «De Notenkraker»
in Ypenburg, de Prins Willem-Alexander school in Leiderdorp en scholen in
Hilversum. Er zijn vele arrangementen mogelijk. Het is het beste de ouders
en de scholen zo veel mogelijk de ruimte te geven bij het bepalen hoe zij
invulling willen geven aan het voorstel. De wetgever moet alleen de kaders
vaststellen waarbinnen die maximale ruimte gegeven wordt.De heer Balemans realiseert zich dat het niet mogelijk is dat alle basisscholen
in Nederland deze vorm van opvang geregeld hebben per 1 januari 2007.
De bedoeling van de motie is om per 1 januari 2007 de wetgeving aangepast
te hebben, zodat de kaders gereed zijn. Als scholen al eerder op deze wijze
willen werken, staat de wet dat niet in de weg. Het gaat erom dat er geen
wettelijke belemmeringen meer zijn als ouders de behoefte bij scholen kenbaar
maken, van deze vorm van opvang gebruik te willen maken.Mevrouw Hamer (PvdA) vindt dat er een betere
voorziening moet komen om arbeid en zorg te combineren, maar dat deze niet
ten koste mag gaan van de ontwikkeling van kinderen. De uitvoering van deze
motie moet leiden tot een dekkend netwerk van voorzieningen voor kinderopvang
in Nederland, met een kostendekkend financieel perspectief voor de uitvoerende
instellingen. Daarbij moet de betaalbaarheid voor ouders voorop staan en mogen
er geen concessies worden gedaan aan de bestaande kwaliteit van onderwijs
en kinderopvang. Kan de minister in dit verband iets zeggen over het individuele
recht van ouders op gesubsidieerde kinderopvang? De organisaties voor kinderopvang
en de onderwijsorganisaties hebben een brief geschreven waarin
zij aangeven zich aaneen te sluiten. Dat is bijzonder positief. Op welke wijze
gaan de bewindslieden het initiatief dat door de instellingen is genomen ondersteunen?
Het is van groot belang dat de bestaande activiteiten op het terrein van voor-
en naschoolse opvang op elkaar worden afgestemd. Een inventarisatie van wat
er op dit gebied al geregeld is, lijkt dan ook noodzakelijk. Zijn de bewindslieden
bereid met de samenwerkende organisaties te inventariseren wat er al geregeld
is?Mevrouw Hamer wijst op het initiatiefwetsvoorstel dat zij voorbereidt
over de basisvoorziening kinderopvang. De motie-Van Aartsen/Bos is een eerste
stap in die richting. In de brief van 10 oktober van het kabinet werd
gesproken van een «opeisbaar recht» van ouders. Vervolgens toonde
het kabinet zich bij brief van 25 november bereid de motie uit te voeren.
Dat is verheugend. Het recht van ouders op goede kinderopvang en buitenschoolse
opvang is al geregeld in de Wet kinderopvang. In de praktijk is voor veel
ouders de weg naar de buitenschoolse opvang echter moeilijk te vinden. Daarom
zou het goed zijn als de scholen als het ware de voordeur zijn voor een geheel
aan activiteiten die daarachter plaatsvinden. Dan kan het gaat om kinderopvang,
maar bijvoorbeeld ook om activiteiten in het kader van de brede school.Mevrouw Hamer is geen voorstander van variant 2b uit de brief van de minister.
Zij vindt dat afspraken over kwaliteit niet tot stand moeten komen middels
overleg tussen het schoolbestuur en de oudergeleding van de medezeggenschapsraad.
Het is van belang dat er kwaliteitseisen gesteld worden en dat geregeld wordt
dat ouders een vergoeding krijgen voor de opvang. Variant 2b is wat dat betreft
te vrijblijvend. In de gezamenlijke brief van de schoolorganisaties en organisaties
voor de kinderopvang wordt ook bevestigd dat het geen goede zaak is om af
te zien van regelgeving. Die eisen moeten gesteld worden aan de opvang, anders
worden kinderopvang en onderwijs in een concurrentiepositie gebracht. Ouders
vinden de kwaliteit van de opvang net zo belangrijk als de betaalbaarheid.
De minister is bang dat door het stellen van dergelijke eisen de brede school
onmogelijk wordt gemaakt. Het is daarom van belang nader te onderzoeken welke
gevolgen dit heeft voor de brede school en te zoeken naar een ordentelijke
manier om dit initiatief en de brede school naast elkaar te laten bestaan.
Veel van de activiteiten in de brede school zijn gericht op onderwijsontwikkeling
of liggen in de sfeer van vrije tijd. Zij hebben echter niet als oogmerk kinderopvang.
Kan de minister van OCW duiden hoe zij omgaat met de uitkomsten van het Jaarbericht
2005, brede scholen in het primair onderwijs?Met de uitvoering van de motie-Van Aartsen/Bos zal veel geld gemoeid zijn.
Daarom is het nodig dat er een realistisch meerjareninvesteringsplan komt.
De gemeenten kunnen hierin een belangrijke regierol hebben. In hoeverre zijn
er mogelijkheden via ESF-gelden?Hoe staat het met de uitwerking van de motie-Hamer c.s. (29 800 VIII,
nr. 38) over voorzieningen voor kinderen in de voorschoolse periode gericht
op het ontwikkelen van het leren en het spelen met andere kinderen?Mevrouw Kraneveldt (LPF) stelt dat de motie-Van
Aartsen/Bos een grote kans biedt om meer en betere voor- en naschoolse opvang
en sluitende dagarrangementen mogelijk te maken. De LPF-fractie heeft deze
motie gesteund, maar heeft de volgende kanttekeningen geplaatst. De kwaliteit
moet gewaarborgd zijn. De motie moet uitvoerbaar zijn voor scholen. Leraren
moeten niet extra worden belast. Er moet een heldere verantwoordelijkheidsverdeling
zijn tussen alle betrokken partijen. De motie moet zorgvuldig en niet te snel
worden uitgevoerd. Er moet boter bij de vis komen, want scholen moeten financieel
in staat gesteld worden om dit te organiseren.Deze motie kan alleen goed uitwerken als er draagvlak is onder de betrokkenen.
Dat zijn in eerste instantie de ouders. Als ouders voor de formele opvang
kiezen, moeten zij erop kunnen vertrouwen dat de kwaliteit goed is. Variant
1 uit de brief van de minister van 25 november is tegen deze achtergrond
de enig mogelijke optie. Wordt gekozen voor variant 2a, dan moet de school
onderwijs en opvang strikt gescheiden houden, waarbij de kwaliteit van beide
goed gewaarborgd is. Variant 2b, door de school zelf aangeboden niet professionele
opvang, vindt mevrouw Kraneveldt niet aanvaardbaar.Is het recht dat de motie-Van Aartsen/Bos ouders geeft voor ieder ouderpaar
individueel opeisbaar of is het een opeisbaar recht voor de ouders als groep
en moet men zich schikken naar de groep of anders zelf iets regelen? Is de
tijdspanne van 07.30 uur tot 18.30 uur een keiharde wettelijke eis? Dat zou
ook flexibel ingevuld kunnen worden als ouders daarvoor kiezen. Hoeveel tijd
krijgen scholen om een en ander te organiseren nadat een verzoek van ouders
bij hen is neergelegd als de wet per 1 januari 2007 ingaat? De gemeenten
hebben een verantwoordelijkheid voor de schoolgebouwen en zijn ook direct
verantwoordelijk voor een aantal instellingen waarmee het schoolbestuur afspraken
kan maken. Zij hebben ook een stimulerende rol bij de vorming van brede scholen
en zijn verantwoordelijk voor de huisvesting. De gemeente moet toestemming
geven als scholen afspraken willen maken voor de verhuur van de lokalen aan
bijvoorbeeld de buitenschoolse opvang. De VNG heeft om duidelijkheid gevraagd
over de rol van de gemeenten in de verdere wetsuitwerking van de motie. Moet
bijvoorbeeld de huisvestingsverordening worden aangepast?Mevrouw Koşer Kaya (D66) is blij dat
er bij alle betrokken partijen eindelijk de consensus groeit dat werkende
ouders tegemoetgekomen moeten worden. Die overeenstemming heeft vooralsnog
alleen betrekking op de wenselijkheid van voor-, na- en tussenschoolse opvang.
Over een serieuze financiering van het ambitieuze plan is nog niet echt gesproken.
Elke ouder weet dat aan kwaliteit een prijskaartje hangt. De plannen mogen
niet leiden tot extra belasting van het onderwijsgevend personeel. Dat gaat
ten koste van de kwaliteit van het onderwijs en daarmee van het kind. Daarmee
schiet het plan zijn doel voorbij.Mevrouw Koşer Kaya voorziet problemen met de financiering, als
deze op dezelfde wijze geregeld wordt als bij de Wet kinderopvang. Zij heeft
een initiatiefwetsvoorstel in voorbereiding om ervoor te zorgen dat er een
werkgeversverplichting komt. Dit initiatiefwetsvoorstel biedt ook ruimte voor
de brede school in iedere buurt.In de brief van 25 november stellen de bewindslieden voor om scholen
zelf te laten bepalen hoe zij de opvang organiseren. Daarbij wordt ook de
mogelijkheid geboden om de opvang te organiseren buiten de Wet kinderopvang
om. Hiermee worden alle kwaliteitseisen overboord gegooid. De scholen kunnen
dan zelf opvang organiseren tegen betaling die niet aan de criteria van de
Wet kinderopvang voldoet. Afspraken over de kwaliteit dienen tot stand te
komen via overleg tussen het schoolbestuur en de oudergeleding van de medezeggenschapsraad.
Het is niet goed als ouders voor de kwaliteit van kinderopvang afhankelijk
zijn van de wil of onwil van een medezeggenschapsraad. Deze mensen zijn niet
opgeleid om kwaliteitseisen voor kinderopvang op te stellen. De kwaliteit
van een voorziening waar ouders hun kinderen elke dag naar toe brengen, moet
niet eens ter discussie staan. Die zekerheid ontstaat door een wettelijke
verankering en adequaat toezicht.Het zal duidelijk zijn dat onderwijs en opvang niet in dezelfde ruimte
mogen plaatsvinden. Hoe denkt de minister hieraan een mouw te passen? Veel
schoolgebouwen zijn oud en minder geschikt voor moderne vormen van onderwijs,
laat staan voor sport- en spelactiviteit. Daarnaast wil toch geen ouder dat
zijn kind de hele dag in hetzelfde klaslokaal moet doorbrengen. Schoolgebouwen
moeten daarom voor 1 januari 2007 aangepast worden aan de nieuwe situatie.
Om alle partijen de gelegenheid te geven zich gedegen voor te
bereiden, is het beter om aan de hand van het stappenplan dat de Kamer in
het voorjaar toegestuurd krijgt te bezien wat een realistische datum voor
de invoering van de plannen is.Het is een prima idee om een regeling te treffen voor kinderopvang op
school, maar dat kan alleen wanneer de kwaliteit gewaarborgd is, er sprake
is van een adequate financiering en de toerusting van de gebouwen niets te
wensen overlaat.Tot slot vraagt mevrouw Koşer Kaya naar de uitwerking van de motie-Lambrechts
(28 447, nr. 78) over geïntegreerde opvangvoorzieningen voor doelgroepkinderen
voor voor-, tussen- en naschoolse opvang. Die motie geeft in feite invulling
aan de motie-Van Aartsen/Bos.Mevrouw Vergeer (SP) stelt dat voldoende kwalitatief
goede voor- en naschoolse opvang de combinatie van arbeid en zorg kan vergemakkelijken.
Ook de betaalbaarheid van de opvang speelt daarbij een rol. Het belang van
het kind moet echter altijd het uitgangspunt zijn. Met de uitvoering van de
motie-Van Aartsen/Bos lijkt het kabinet zich meer te richten op de toename
van de arbeidsparticipatie dan op de kwalitatieve opvang van het kind.Uit recent onderzoek van de Nederlandse Gezinsraad blijkt dat nog maar
8% van de moeders fulltime werkt. Kinderopvang moet dan ook in een
breder kader gezien worden van arbeid en zorg. Het gaat dan bijvoorbeeld om
verlofregelingen en gelijke beloning. Het kabinet wil het schoolbestuur verantwoordelijk
maken voor de organisatie van de voor- en naschoolse opvang. Kan de minister
van Onderwijs toelichten wat zij daaronder verstaat? Het schoolbestuur behoort
primair verantwoordelijk te zijn voor onderwijs. De werkdruk in het onderwijs
is al erg hoog. Het organiseren van kinderopvang behoeft ook expertise op
dit gebied.Mevrouw Vergeer ziet wel voordelen in een intensieve samenwerking tussen
scholen en kinderopvangorganisaties. Ook erkent zij het belang van het organiseren
van voor- en naschoolse opvang dicht bij de scholen. Om kwaliteit te waarborgen,
dient de uitvoering in handen te zijn van erkende kinderopvangorganisaties
met gekwalificeerd personeel. De opvang van de kinderen zou bij voorkeur buiten
de school moeten plaatsvinden.Het kabinet schetst een aantal varianten. De eerste variant betreft een
samenwerkingsverband tussen scholen en erkende kinderopvangorganisaties. Samenwerking
is prima, maar het is niet verstandig als de buitenschoolse opvang binnen
het schoolgebouw plaatsvindt. Het is nog maar de vraag of de schoolgebouwen
zich daarvoor lenen. Bovendien is het niet wenselijk dat een kind van ’s
morgens vroeg tot ’s avonds laat op dezelfde plek verblijft.In de buitenschoolse opvang kunnen kinderen met meer leeftijdgenoten spelen,
zijn er diverse activiteiten die kinderen geboden kunnen worden, kunnen de
faciliteiten beter aangepast worden op de kinderen en zijn er specifieke voorwaarden
gesteld voor de kwaliteit. Ook kan de opvang organiseren dat de kinderen naar
hun sport- of muziekclub kunnen. Dat alles onder toezicht van deskundige vakmensen.
Hoe wil de minister dit bewerkstelligen op een school?De variant dat de school zelf de voor- en naschoolse opvang aanbiedt,
die niet voldoet aan de criteria van de Wet kinderopvang, is onbespreekbaar.
Sommige scholen bieden in de praktijk al naschoolse opvang aan tegen een laag
bedrag. Daar werken vrijwilligers zonder opleiding. Eigenlijk is er sprake
van een verlengde schooldag. Ouders die het kunnen betalen, kiezen voor naschoolse
opvang door een erkende organisatie met speciaal voor kinderen ingerichte
activiteiten. Wat is beter voor het kind? Goedkoop zonder kwaliteit of duurkoop
met kwaliteit? Wil de minister de ouders daar in de toekomst tussen laten
kiezen, terwijl de een het financieel veel ruimer heeft dan de ander? De heer Jungbluth (GroenLinks) ziet de motie-Van
Aartsen/Bos enerzijds als een bedreiging en anderzijds als een kans. De bedreiging
is erin gelegen dat bij onvoldoende financiering een systeem gecreëerd
wordt dat een verdere segregatie tussen scholen zal bewerkstelligen. Bij de
keuze voor een school zullen ouders zich immers in belangrijke mate laten
leiden door wat de implicaties van die keuze zijn voor de voor- en naschoolse
opvang. De kwaliteit van de opvang is afhankelijk van de vraag hoeveel erin
geïnvesteerd wordt. De huidige praktijk leert dat het vaak niet gemakkelijk
is om een werkgeversbijdrage te krijgen. Het is wenselijk dat deze vorm van
kinderopvang ook toegankelijk is voor alleenstaande moeders die op weg zijn
naar betaalde arbeid, maar nog geen betaalde baan hebben of bijvoorbeeld bezig
zijn met inburgering.De heer Jungbluth ziet een duidelijk verband tussen de brede school en
voor- en naschoolse opvang. De mate waarin leerlingen buitenschools een al
dan niet rijke leeromgeving aantreffen, bepaalt mede hoe effectief de inspanningen
zijn van bijvoorbeeld het onderwijsachterstandenbeleid. In dit kader zijn
compensatie- en stimuleringsprogramma’s ontwikkeld die sterk tot uitdrukking
komen in het begrip brede school. Organisatorisch is er onvermijdelijk een
link met voor- en naschoolse kinderopvang, ook al wordt dat juridisch of in
de besluitvorming gesplitst. In de praktijk is het voor de ouders bepalend
voor de keuze die zij maken. Sommige ouders zijn bereid daar hoge uitgaven
voor te doen en andere niet. Dit bevordert de segregatie.Tegen die achtergrond is het belangrijk om te weten hoe hoog het budget
moet zijn om te garanderen dat de voor- en naschoolse opvang overal een voldoende
hoog niveau zal hebben. Er zijn wat dat betreft in principe goede randvoorwaarden.
Worden bijvoorbeeld de meevallers van dit kabinet mede gebruikt om te investeren
in de start van dit stelsel, wellicht ook structureel? De heer Jungbluth hoopt
op een ruimhartige toezegging van de minister.De heer Slob (ChristenUnie) vindt dat de overheid
door uitvoering te geven aan de motie-Van Aartsen/Bos vergaand ingrijpt in
de gang van zaken op scholen. Bovendien is het voor kinderen niet goed om
van 07.30 uur tot 18.30 uur op één plaats te verblijven. De
wettelijke regeling geeft ouders het recht om aanspraak te maken op die voorzieningen.
Kunnen scholen tegen ouders zeggen dat zij daar per 1 januari 2007 nog
niet klaar voor zijn? Is het mogelijk dat een school kan weigeren de opvang
te regelen als slechts één ouder daar om vraagt? Is het nodig
een quorum in te stellen? Klopt het dat het niet de bedoeling is dat scholen
verplicht zijn om opvang te regelen tijdens roostervrije dagen en schoolvakanties?
Is het advies van de Onderwijsraad nog van invloed op de definitieve keuzes
die gemaakt worden? In hoeverre wordt dit voorstel gedragen door het onderwijsveld
en de kinderopvang? Uit gesprekken met het veld blijkt dat het draagvlak nog
niet zo groot is.De heer Slob kiest ervoor om scholen zo veel mogelijk de ruimte te geven
en zo weinig mogelijk voor te schrijven. Wordt er naast de onderzoeken van
de Onderwijsraad en het CPB nog onderzoek gedaan naar het effect van deze
maatregel op het kind? Wat de financiering betreft zal een pittige discussie
gevoerd moeten worden bij de behandeling van de Voorjaarsnota. Een en ander
moet worden afgewogen tegen andere noden in de samenleving.De heer Jan de Vries (CDA) onderschrijft de
intentie van de motie-Van Aartsen/Bos. Het is goed als er een betere voor-
en naschoolse opvang komt waardoor arbeid en zorgtaken beter te combineren
zijn. Dat moet wel op een zorgvuldige en verantwoorde manier gebeuren. Het
kabinet geeft in de brief van 25 november heldere uitgangspunten, die
een goede basis zijn voor een uitvoerbaar beleid. Het kabinet geeft een goede
aanzet tot de verdeling van verantwoordelijkheden. School en ouders zijn partners. Dat betekent dat de school een eigen model kan kiezen voor het
organiseren en het uitvoeren van de voor- en naschoolse opvang, maar wel met
instemming van de ouders. Het instemmingsrecht waarborgt ook het draagvlak
onder ouders en de uitvoerbaarheid. Maatwerk per ouder en per kind komt de
uitvoerbaarheid van dit beleid niet ten goede. Er moeten ook geen nieuwe onduidelijke
overlegstructuren komen, zonder enige status en zonder enig recht voor ouders.
Het is ook van belang dat er gescheiden geldstromen blijven voor onderwijs
en kinderopvang. Die nieuwe taak mag dan ook niet ten koste gaan van de primaire
taak van de scholen. Het onderwijs mag niet lijden onder deze nieuwe verantwoordelijkheid.Er zijn allerlei formele en informele samenwerkingsverbanden tussen scholen,
gemeenten en opvangorganisaties, maar bijvoorbeeld ook met sportverenigingen.
Die mogelijkheden moeten in stand blijven. Het is van belang dat zo veel mogelijk
aangesloten wordt bij de bestaande ontwikkelingen en initiatieven. Dat maakt
dit beleid kansrijk voor de toekomst. Er moeten geen blauwdrukken komen vanuit
Den Haag.De door het kabinet opgevoerde code vindt de heer De Vries wat vaag. Er
is geen behoefte aan pseudo-wetgeving die ingrijpt in de keuzevrijheid van
ouders en van scholen. Er moet ruimte zijn voor maatschappelijk ondernemerschap
van schoolbesturen en ook van kinderopvangorganisaties. Daarom is het van
belang om te werken aan draagvlak. Het is goed dat er inmiddels een werkgroep
kinderopvang en onderwijs is ingesteld. Dat initiatief moet alle ruimte krijgen
om met voorstellen te komen voor de nadere uitwerking van dit concept. Wat
wordt er gedaan voor kleine scholen, bijvoorbeeld scholen op het platteland?
Deze scholen kunnen door hun schaalgrootte, door de omvang van de doelgroep
of de geografische spreiding daarvan misschien wel voor een onmogelijke opdracht
geplaatst worden. Ieder beleid dat daaraan voorbijgaat, is mislukt of leidt
tot schaalvergroting. Het kabinet moet in de nadere uitwerking van de plannen
de positie van kleine scholen voldoende waarborgen. Hopelijk zullen de adviezen
van de Onderwijsraad en van het CPB hierover voldoende duidelijkheid bieden.Het is de vraag of invoering van dit systeem per 1 januari 2007 verantwoord
is. Er komt heel wat bij de uitvoering kijken. Het moet gaan om zorgvuldigheid
en kwaliteit in plaats van politieke fermheid en snelheid zonder oog voor
de realiteit. Daarom is het goed om fasering en differentiatie waar nodig
mogelijk te maken, te zoeken naar draagvlak en aan te sluiten bij initiatieven
die komen van de werkgroep kinderopvang en onderwijs. Die zorgvuldigheid en
kwaliteit moet herkenbaar zijn in de voorstellen die het kabinet aan de Kamer
zal voorleggen.Antwoord van de bewindsliedenDe minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
constateert dat er met betrekking tot de uitvoering van de motie-Van Aartsen/Bos
over naschoolse opvang overeenstemming over is dat er sluitende dagarrangementen
moeten komen, dat kwaliteit geboden moet worden en dat daarvoor geld vrijgemaakt
moet worden. De financiering moet goed onderbouwd zijn. Duidelijk is dat onderwijs
geen kinderopvang is. Dat betekent dat de financieringsstromen en de verantwoordelijkheden
gescheiden moeten zijn. Zij kan zich vinden in de uitspraak dat de school
de voordeur is waarachter een aantal activiteiten worden aangeboden. Het is
winst dat de Kamer vindt dat de invoering van deze vorm van opvang gefaseerd
kan gebeuren, maar dat het wettelijk kader per 1 januari 2007 rond moet
zijn en dat er duidelijke afspraken moeten zijn over de financiering. Ook
de relatie tussen kinderopvang en de brede school moet in de loop van 2006
verder geëxpliciteerd worden. Daarbij is het van belang te inventariseren
wat er al aan opvang is.Uitgangspunt bij het beleid is dat het kind centraal staat. De brede school biedt veel mogelijkheden als het gaat om het wegwerken van leerachterstanden
en het combineren van arbeid en zorg. Ook heeft de brede school een belangrijke
functie in de wijk. Dit zijn verworvenheden die niet achter de horizon mogen
verdwijnen. In het kader van de brede school is al sprake van samenwerking
tussen scholen, kinderopvanginstellingen, buurthuizen, sportinstellingen,
culturele instellingen en welzijnsinstellingen. Om die samenwerking te stimuleren
is eenmalig 100 mln. ter beschikking gesteld voor het ontwikkelen van dagarrangementen
en combinatiefuncties voor 2006 en 2007. In dat kader kunnen projecten worden
aangevraagd die gericht zijn op het verbeteren van de samenwerking. Ook is
er voor 2006 en 2007 36 mln. uit de FES-middelen vrijgemaakt voor de brede
scholen. Daarmee worden onder andere de lokale ontwikkelingen ondersteund.
Ter voorbereiding van de uitvoering van de motie-Van Aartsen/Bos kan gebruik
gemaakt worden van de mogelijkheden en de middelen die er zijn in dit verband.
Om de financiële onderbouwing daarna rond te krijgen, is het advies van
de Onderwijsraad gevraagd. Een en ander zal terugkomen bij de behandeling
van de Voorjaarsnota.De minister meldt over de uitvoering van de motie-Hamer (29 800 VIII,
nr. 38) dat dit langer heeft geduurd dan gehoopt. Het overleg met de departementen
van SZW en VWS is nog niet afgerond. Vervolgens moet het in de ministerraad
besproken worden. Begin maart zal de Kamer hierover een brief ontvangen waarin
ook de relatie met het toekomstige VVE-beleid (vooren vroegschoolse educatie)
aan de orde wordt gesteld. Het onderzoek dat door Sardes is gedaan wordt hierbij
als bijlage gevoegd. Uitgangspunt is dat voorzieningen van voor- en vroegschoolse
educatie dichter bij elkaar moeten worden gebracht, waarbij rekening moet
worden gehouden met de ontwikkelingen op het terrein van de brede school en
de Operatie Jong.De minister kan zich voorstellen dat er in de voor- en naschoolse opvang
een glijdende schaal wordt ingevoerd voor de leeftijd. Voor kinderen in de
leeftijd tussen 4 en 7 jaar is bijvoorbeeld een andere vorm van opvang nodig
dan voor elf- en twaalfjarigen. Voor die laatste categorie zal het met name
gaan om bredeschoolactiviteiten. Er zal met behoud van kwaliteit een palet
van voorzieningen komen rondom de school. Dat is het wezen van variant 2b
uit de brief van 25 november. Het schoolbestuur krijgt daar de verantwoordelijkheid
voor. Het is de bedoeling die verantwoordelijkheid te verankeren in de Wet
op het primair onderwijs. Daarbij is het uitgangspunt dat kinderopvang en
onderwijs gescheiden verantwoordelijkheden zijn met gescheiden financieringsstromen.
Het schoolbestuur wordt geacht de aansluiting tussen onderwijs en kinderopvang
te regelen. De rol van de ouders is cruciaal. Er is formele besluitvorming
nodig over wat de school de ouders aanbiedt. Aangezien een school niet iedere
individuele ouder apart kan faciliteren, moet er een aanspreekpunt zijn, ook
om te bepalen wat de school aan mogelijkheden biedt. De oudergeleding van
de medezeggenschapsraad is daarbij het logische aanknopingspunt. Dat is ook
zo geregeld in het kader van het wetsvoorstel over tussenschoolse opvang.
De regeling via de medezeggenschapsraad geeft beroepsmogelijkheden. Onderzocht
moet worden of bijvoorbeeld een achterbanraadpleging verplicht moet worden
gesteld. Dit punt moet nog nader uitgewerkt moeten worden. Hierbij zal ook
het advies van de Onderwijsraad in beschouwing worden genomen. Aangetekend
moet worden dat dit alles los staat van het individuele recht van ouders op
gesubsidieerde kinderopvang. Wanneer een school een individuele ouder niet
kan helpen, kan deze ouder zich wenden tot een bestaande voorziening elders.
Het ligt voor de hand dat de scholen bij het realiseren van de voor- en naschoolse
opvang samenwerken met de erkende kinderopvangorganisaties. Gesteld dat er
geen voorzieningen zijn, bijvoorbeeld op het platteland, kan een school ervoor
kiezen een eigen rechtspersoon op te richten. In dat geval moet
die rechtspersoon vallen onder de regeling van de Wet kinderopvang. Ook de
financiering wordt dan via deze wet geregeld.Het einddoel van dit traject is dat er op elkaar aansluitende voorzieningen
komen op het terrein van onderwijs, voor- en naschoolse opvang, waarbij kinderopvang
conform de Wet kinderopvang een van de elementen is. Begonnen wordt met het
op orde brengen van de infrastructuur. Vanaf 1 januari 2007 moet
het wettelijk kader gereed zijn. In de tussentijd zouden scholen alvast aansluiting
kunnen zoeken bij kinderopvangorganisaties. Ongeveer 30% van de scholen
biedt momenteel opvangmogelijkheden. Het tijdpad moet nauwlettend in de gaten
worden gehouden. In de eerste fase moet gezorgd worden dat er draagvlak komt.
Dat is gedeeltelijk in het voortraject al voorbereid, waarbij is gesproken
met onderwijsorganisaties en, door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
met een aantal organisaties in de sector van sociale zaken. In de komende
periode zal er gezamenlijk overleg plaatsvinden met beide velden. Er is een
werkgroep opgericht waarin beide werkvelden hun gezamenlijke expertise inzetten
voor de uitwerking van een landelijk dekkend net. In de tweede fase, na het
verschijnen van de adviezen van de Onderwijsraad en het CPB, is er meer zicht
op randvoorwaarden, condities en fasering. Dan is pas vast te stellen hoe
groot het budget moet zijn. Waarschijnlijk zal de werkgroep tegen die tijd
met resultaten komen.Invoering van deze nieuwe vorm van opvang hoeft niet te wachten op aanpassing
van schoolgebouwen. Hoofdpunt is dat de scholen gaan samenwerken met de kinderopvangorganisaties
en in het kader van de brede school met andere organisaties. Die organisaties
hebben gebouwen beschikbaar die voldoen aan de juiste voorwaarden. De financiering
van de gebouwen voor kinderopvangorganisaties maakt deel uit van de prijs
voor de kinderopvang. Voor het openstellen van scholen voor kinderopvang is
overleg met de gemeenten nodig. De G4 zien mogelijkheden om ervoor te zorgen
dat de doelstelling gerealiseerd wordt. In de adviesaanvraag aan de Onderwijsraad
staat ook een vraag over de consequenties voor schoolgebouwen.De minister vindt dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de positie
van de kleine scholen en de scholen op het platteland als het gaat om de werkbaarheid
van de voorstellen. Zij zegt toe dat zij hieraan in haar reactie op de adviezen
van de Onderwijsraad en het CPB apart aandacht zal besteden. In april komt
er op basis van de adviezen van de Onderwijsraad en het CPB een concreet stappenplan
met de financiële consequenties.De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
is verheugd over het initiatief dat het onderwijsveld en andere betrokken
partijen nemen als het gaat om de uitwerking van de motie-Van Aartsen/Bos
over voor- en naschoolse opvang. In het advies van het CPB zullen de economische
consequenties van deze grootschalige investering in de samenleving naar voren
komen. Mogelijk zullen de kosten van kinderopvang toenemen, maar de verwachting
is dat dit voor de samenleving als geheel geen kostenpost maar per saldo een
opbrengstpost zal zijn. De financiering gebeurt op basis van de Wet kinderopvang
en is gericht op vraag van de ouders. In het door de overheid gesubsidieerde
deel wordt uitgegaan van integrale kosten, waarbij ook de kosten van huisvesting
zijn inbegrepen. Deze financieringsstructuur is begrotingstechnisch een openeindregeling.
Dit betekent dat er geen belemmeringen zijn in financiële zin om de initiatieven
van kinderopvang in combinatie met een school uit te voeren. Dan moet men
echter wel aan de registratie-eisen voldoen. Dat neemt niet weg dat initiatieven
die niet voldoen aan de eisen in de zin van de Wet kinderopvang ook heel goed
hun beslag kunnen krijgen. Er kan een palet aan mogelijkheden komen van activiteiten
die in het kader van een brede school of anderszins passen. Die mogelijkheid
wil het kabinet nadrukkelijk openhouden. In de dunbevolkte gebieden zijn niet
altijd kinderopvangvoorzieningen aanwezig. De discussie over
de opvang via scholen kan wellicht een katalyserend effect hebben op het ontstaan
van nieuwe mogelijkheden voor kinderopvang. Het is niet verstandig in deze
fase van het debat die mogelijkheden te beperken. Een en ander moet zich in
de praktijk uitkristalliseren. Daarom is het belangrijk dat er een duidelijke
zeggenschapslijn is. De inzet van het kabinet op dit punt is om dit via de
oudergeleding van de medezeggenschapsraad op school te doen.De minister meent dat een onderzoek naar de effecten van de motie-Van
Aartsen/Bos naast alle onderzoeken die al worden gedaan naar de effecten van
kinderopvang op kinderen en van onderwijs op kinderen geen toegevoegde waarde
heeft.In de laatste twaalf jaar is het aantal kinderopvangplaatsen gestegen
van 20 000 naar 200 000. Nederland is in rap tempo een kinderopvangland
aan het worden. In 5% van de gevallen wordt gebruik gemaakt van buitenschoolse
opvang. Die ontwikkeling zal doorzetten. In tijden van economische recessie
bestaat er minder interesse in het combineren van arbeid en zorg. Die recessie
is echter op een keerpunt gekomen. De instituties voor kinderopvang zijn er
klaar voor om aan te sluiten bij de verdere uitwerking van de motie-Van Aartsen/Bos.Nadere gedachtewisselingDe heer Balemans (VVD) concludeert dat er
op een aantal punten nog verschillen van inzicht zijn met de bewindslieden.
Hij wacht de nadere uitwerking daarvan af. Het is een goede zaak dat dit debat
is gevoerd, omdat hiermee heel wat verwarring is weggenomen. Hij wacht met
smart het advies van de Onderwijsraad af.Mevrouw Hamer (PvdA) vindt het belangrijk
dat de minister van Onderwijs heeft aangegeven dat er geld nodig is voor de
uitvoering van de motie en dat de minister heeft toegezegd hierover later
met de Kamer te zullen spreken. Op een aantal punten blijven zorgen bestaan,
met name als het gaat om variant 2b. Zij adviseert de bewindslieden dit punt
nader in overweging te nemen.Mevrouw Koşer Kaya (D66) vindt het
een trieste zaak dat de financiering van de uitwerking van de motie-Van Aartsen/Bos
op dezelfde wijze geregeld wordt als in de Wet kinderopvang. Er is alleen
consensus over dat de combinatie van arbeid en zorg moet verbeteren. Helaas
is er over kwaliteitsaspecten en over de betaalbaarheid van het systeem geen
afdoende antwoord gegeven. Bovendien is weer niet ingegaan op de uitvoering
van de motie-Lambrechts (28 447, nr. 78).Mevrouw Vergeer (SP) vindt dat de minister
van Onderwijs deze nieuwe vorm van voor- en naschoolse opvang moet zien als
een mogelijkheid om de segregatie te bestrijden. Er zijn goede praktijkvoorbeelden
van. De gemeente zou daarbij, net zoals bij andere bovenschoolse activiteiten,
een rol kunnen spelen. Is de minister bereid om dit punt mee te nemen?De heer Jungbluth (GroenLinks) stelt dat de
criteria voor de Wet kinderopvang niet bepalend zijn voor de kansenongelijkheid
in dit veld. Die wordt namelijk bepaald door wat kansrijke ouders blijken
te realiseren voor hun categorie. Daarom is het zo belangrijk om voldoende
budget beschikbaar te stellen om voor groepen die het zelf niet kunnen financieren
te compenseren.De heer Slob (ChristenUnie) vindt dat er niet
te vroeg gejuicht moet worden. Er liggen nog majeure vraagstukken waarover
verschil van mening bestaat. Die zullen aan de orde komen als de adviezen
van de Onderwijsraad en het CPB zijn verschenen. Tevens vindt hij dat de onderzoeken die zijn gedaan naar de effecten van kinderopvang op het kind
betrokken moeten worden bij de cruciale afwegingen in het kader van de uitvoering
van de motie-Van Aartsen/Bos.De heer Jan de Vries (CDA) is tevreden met
de antwoorden van de bewindslieden. Het kabinet kiest voor zorgvuldigheid.
Het is een goede zaak dat de ruimte voor creativiteit niet beperkt wordt tot
de officiële kinderopvanginstellingen. Daarmee wordt recht gedaan aan
alle initiatieven die in goed overleg tussen ouders en scholen tot stand zijn
gekomen.De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
benadrukt het belang van de keuze voor kwaliteit en zorgvuldigheid. Daarmee
wordt de kinderopvang en alles wat daarmee samenhangt, de financiering en
de kwaliteitscriteria, overeind gehouden, waarbij ruimte gelaten wordt voor
activiteiten daaromheen of in aanvulling daarop. Zorgvuldigheid betekent ook
dat scholen, kinderopvangcentra en ouders niet in de problemen worden gebracht.
Het is niet erg dat er verschillen van inzicht zijn tussen Kamer en kabinet.
Wel is het van belang dat duidelijk is waar de verschillen van inzicht liggen.
Gekeken moet worden naar de punten waarover overeenstemming bestaat. Het streven
moet zijn dat kabinet en Kamer gezamenlijk tot een werkbare situatie komen.
Dit debat heeft daar een bijdrage toe geleverd.De minister vindt het niet goed om extra doelstellingen, zoals het beperken
van segregatie, te formuleren. Dat maakt het moeilijk om de juiste middelen
daarvoor te genereren en de juiste instrumenten te vinden. Wel moet onderzoek
worden gedaan naar de mogelijke neveneffecten van invoering van dit nieuwe
systeem. Van belang is dat iedereen kan profiteren van de nieuwe regeling.
Juist om die reden is de brede school zo essentieel als instrument om leerachterstanden
weg te werken en voortijdige uitval tegen te gaan. Het een moet met het ander
in verband staan. Dat is de waarde van de twee hoofdvarianten uit de brief
van 25 november. Het is geen kwestie van «of-of» maar van «en-en».De minister vindt het niet nodig om nieuw onderzoek te doen naar de effecten
van het nieuwe systeem op het kind. Wel moet onderzocht worden of de doelen
bereikt worden die in gezamenlijk overleg zijn afgesproken.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,AptrootDe voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,SmitsDe griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,De KlerXNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Lambrechts (D66), Hamer (PvdA),
Van Bommel (SP), Mosterd (CDA), Blok (VVD), Balemans (VVD), Slob (ChristenUnie),
Vergeer (SP), Tichelaar (PvdA), Joldersma (CDA), Jan de Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Eski (CDA), Aptroot (VVD), voorzitter,
Smeets (PvdA), ondervoorzitter, Eijsink (PvdA), Leerdam (PvdA), Van Miltenburg
(VVD), Kraneveldt (LPF), Hermans (LPF), Van Dam (PvdA), Visser (VVD), Azough
(GroenLinks), Roefs (PvdA) en Jungbluth (GroenLinks).Plv. leden: Ferrier (CDA), Bakker (D66), Bussemaker (PvdA), Brinkel (CDA),
Hirsi Ali (VVD), Örgü (VVD), Van der Vlies (SGP), Kant (SP), Dijksma
(PvdA), Hessels (CDA), Sterk (CDA), Atsma (CDA), Van Bochove (CDA), Van Hijum
(CDA), Van der Sande (VVD), Verbeet (PvdA), Arib (PvdA), Stuurman (PvdA),
De Krom (VVD), Varela (LPF), Herben (LPF), Meijer (PvdA), Nijs (VVD), Halsema
(GroenLinks), Kalsbeek (PvdA) en Vendrik (GroenLinks).XNoot2Samenstelling: Leden: Noorman-den Uyl (PvdA), Bakker (D66), Bibi de Vries
(VVD), De Wit (SP), Van Gent (GroenLinks), Verburg (CDA), Hamer (PvdA), Bussemaker
(PvdA), Vendrik (GroenLinks), Mosterd (CDA), Smits (PvdA), voorzitter, Örgü
(VVD), Weekers (VVD), Rambocus (CDA), Ferrier (CDA), ondervoorzitter, Huizinga-Heringa
(ChristenUnie), Varela (LPF), Eski (CDA), Koomen (CDA), Smeets (PvdA), Douma
(PvdA), Stuurman (PvdA), Kraneveldt (LPF), Hirsi Ali (VVD), Van Hijum (CDA)
en Van der Sande (VVD).Plv. leden: Depla (PvdA), Koşer Kaya (D66), Blok (VVD), Kant (SP),
Halsema (GroenLinks), Smilde (CDA), Verbeet (PvdA), Timmer (PvdA), Azough
(GroenLinks), Omtzigt (CDA), Meijer (PvdA), Nijs (VVD) Visser (VVD), Algra
(CDA), Vietsch (CDA), Van der Vlies (SGP), Hermans (LPF), Van Oerle-van der
Horst (CDA), Van Dijk (CDA), Van Dijken (PvdA), Blom (PvdA), Kalsbeek (PvdA),
Van As (LPF), Aptroot (VVD), Hessels (CDA) en Van Egerschot (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30300-VIII-198.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl