Wijziging van titel 7.10 (arbeidsovereenkomst) van het Burgerlijk Wetboek met betrekking tot het concurrentiebeding; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28167, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

31-05-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28167 nr. 5

15-05-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Inhoud van de voorstellenEen verplichte vergoedingGeldigheidsduurProeftijdFaillissementInperking geografisch en functioneel bereikProcessuele verbeteringen3. Overige aanbevelingen MDW-werkgroepGeen concurrentiebeding bij tijdelijk contractBoeteregelingFunctiewijzigingAlleen beroep mogelijk bij zwaarwichtig belang werkgever4. Gevolgen voor bedrijfsleven en rechterlijke machtGevolgen rechterlijke machtOvergangsrechtArtikelsgewijs commentaarArtikel IAArtikel 653 leden 1 en 2: verplichte vergoedingArtikel 653 lid 3Werkzaamheden en geografisch gebiedArtikel 653 lid 4 sub bArtikel 653 lid 5Sub c, geen concurrentiebeding bij faillissementArtikel 653 lid 6Artikel 653 lid 7Artikel 685Artikel IIArtikel 213Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28167Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 69 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 167Wijziging van titel 7.10 (arbeidsovereenkomst) van het Burgerlijk Wetboek
met betrekking tot het concurrentiebedingnr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 15 mei 2002Naar aanleiding van het verslag van de vaste Commissie voor Justitie merken
wij het volgende op.1. AlgemeenMet de leden van de PvdA-fractie zijn wij van mening dat het niet in overeenstemming
is met de aard van het concurrentiebeding om via dit beding bijvoorbeeld scholingskosten
veilig te stellen. Ook in het MDW-rapport wordt gesignaleerd dat werkgevers
met een concurrentiebeding niet alleen oneerlijke concurrentie tegen willen
gaan. Zo wordt het beding gebruikt om onmisbare werknemers aan het bedrijf
te binden of investeringen in de werknemer veilig te stellen.Dit is naar onze mening oneigenlijk gebruik van het concurrentiebeding,
dat zoals de naam ook aangeeft concurrerende handelingen van de ex-werknemer
beoogt tegen te gaan. Binding aan het bedrijf en het zeker stellen van investeringen
in de opleiding van de werknemer kunnen op andere wijze worden bewerkstelligd,
bijvoorbeeld door goed personeelsbeleid en goede beloning dan wel door afspraken
inzake terugbetaling door de werknemer van (een deel van) de opleidingskosten
bij vertrek.De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom niet ingegaan is op het pleidooi
van de vertegenwoordigers van de centrale organisaties van werknemers in de
Stichting van de Arbeid voor een wettelijk verbod van het concurrentiebeding.Op deze visie is in de memorie van toelichting niet expliciet ingegaan.
Wel is in deze memorie aangegeven dat de regering ook na kennisneming van
de ontvangen reacties van mening is dat de door de MDW-werkgroep bepleite
aanscherping van de regeling van het concurrentiebeding navolging verdient
(Kamerstukken II 2001/2002, 28 137, nr. 3, blz. 5). Daarmee heeft de
regering indirect een wettelijk verbod van het concurrentiebeding afgewezen.
Zoals ook in het MDW-rapport overwogen, doet een wettelijk verbod van het
concurrentiebeding onvoldoende recht aan de belangen van de werkgever. Een
ander nadeel van een wettelijk verbod is het alsdan geheel ontbreken van de
preventieve werking van het concurrentiebeding. Een wettelijk verbod kan er
toe leiden dat andere belemmerende constructies worden gebruikt.Met de keuze voor een aanscherping van de regeling van het concurrentiebeding is impliciet ook aangegeven dat mogelijke alternatieven,
zoals een actie uit onrechtmatige daad, niet toereikend worden geacht. Een
aangescherpte wettelijke regeling vergroot de duidelijkheid en de rechtszekerheid.
In het onderhavige voorstel is een balans gecreëerd tussen de belangen
van werkgever en werknemer. Voorts worden duidelijke grenzen gesteld aan de
toelaatbaarheid van het beding. Een tussen werkgever en werknemer overeengekomen
concurrentiebeding biedt duidelijkheid vooraf. Dit is een belangrijk verschil
ten opzichte van de actie uit onrechtmatige daad, die achteraf plaatsvindt
op grond van strijd met de zorgvuldigheid die in het maatschappelijk verkeer
betaamt.Het door de leden van de PvdA-fractie genoemde beginsel van goed werknemerschap
biedt naar onze mening niet de gewenste duidelijkheid en rechtszekerheid.De leden van de VVD-fractie vroegen de regering aan te geven welk percentage
van de totale beroepsbevolking zich door het concurrentiebeding belemmerd
voelt in hun zoekgedrag naar een andere dienstbetrekking.Uit het rapport van Research voor Beleid blijkt, dat naar schatting 15
tot 20% van de werknemers in Nederland te maken heeft met een concurrentiebeding.
Daarvan zegt zo'n 1,5 à 2% zich belemmerd te voelen door het beding.Ook wilde de VVD-fractie van de regering weten op grond van welke overwegingen
de hoogte van dat percentage rechtvaardigt dat uiteindelijk alle concurrentiebedingen
de hieronder nog te bespreken vergoedingsplicht, ten laste van werkgevers,
moeten inhouden. Tevens wordt gevraagd een schatting te maken van de te verwachten
totale kosten die deze vergoedingsplicht voor het bedrijfsleven met zich zal
brengen.Voor de regering is er een aantal overwegingen, die de introductie van
de vergoedingsplicht rechtvaardigen. De vergoedingsplicht is gerechtvaardigd,
omdat er voor de werknemer na het einde van de arbeidsovereenkomst sprake
is van een beperking van de vrijheid van arbeidskeuze. De werknemer dient
immers gedurende de looptijd van het beding de geografische en functionele
reikwijdte van het beding in acht te nemen. Daarvoor ontvangt de werknemer
ter compensatie een billijke vergoeding en ontstaat er een beter evenwicht
tussen de belangen van werkgever en werknemer. Met een verplichte vergoeding
zal de werkgever bovendien goed overwegen of een beding wel nodig is om de
bedrijfsbelangen veilig te stellen. Hiermee wordt voorkomen dat onnodige concurrentiebedingen
worden afgesloten.In dit wetsvoorstel is de verplichte vergoeding onderdeel van de voorwaarden
waaronder een concurrentiebeding mag worden aangegaan. Dit betekent dat niet
langer incidenteel, maar in alle gevallen waarin er sprake is van een geldig
concurrentiebeding, door de werkgever een vergoeding zal moeten worden betaald.
Hierdoor kunnen de kosten voor de werkgever toenemen, maar de mate waarin
valt moeilijk in te schatten. Wel is de stellige verwachting dat het aantal
concurrentiebedingen door de voorstellen in dit wetsvoorstel zal afnemen.De leden van de VVD-fractie vroegen voorts te onderbouwen waarom geen
invulling is gegeven aan de eerste aanbeveling van de MDW-werkgroep.In deze aanbeveling wordt voorgesteld een concurrentiebeding bij arbeidsovereenkomsten
voor bepaalde tijd te verbieden. Hiervoor heeft de regering niet gekozen,
omdat ook bij tijdelijke arbeidsovereenkomsten belangen van de werkgever het
afsluiten van een concurrentiebeding kunnen rechtvaardigen. Immers ook bij
een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd kan de werknemer de beschikking
krijgen over informatie die gevoelig is voor de concurrentiepositie van de
onderneming. Bovendien is een dergelijk verbod niet noodzakelijk omdat de
introductie van een verplichte vergoeding er toe zal leiden dat
de werkgever alleen een beding zal afsluiten, indien dat nodig is om bedrijfsbelangen
veilig te stellen.De leden van de D66-fractie vroegen waarom het zo lang heeft geduurd voordat
de voornemens in wetteksten zijn omgezet.De voorbereiding van het onderhavige wetsvoorstel heeft geruime tijd geduurd.
Dit wordt mede veroorzaakt door het feit dat in dit wetsvoorstel zowel kwesties
van materieel recht als van procesrecht aan de orde komen. De advisering heeft
ook tijd gevergd. Over het rapport van de MDW-werkgroep is een reactie van
de Stichting van de Arbeid gevraagd. Voorts zijn de adviezen ingewonnen van
verschillende (belangen)organisaties (de Nederlandse Orde van Advocaten, de
Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak en de Adviescommissie voor het Burgerlijk
Procesrecht). Deze adviezen, die niet altijd gelijkluidend waren, zijn nauwgezet
bestudeerd. Ook heeft de interdepartementale afstemming bij de voorbereiding
van het wetsvoorstel tijd gekost.De leden van de SP-fractie verzochten de regering toe te lichten op welke
wijze boetes zullen gaan worden berekend en welke criteria daarvoor zullen
worden gehanteerd. Ook vroegen zij aan welke bedragen moet worden gedacht.
Afgevraagd wordt bovendien of het niet verstandig is om de rechter houvast
te geven bij het oordeel over wat billijk is zodat hierover ook zekerheid
kan ontstaan bij werknemer en werkgever.Voor de regering is het niet helemaal duidelijk of deze vraagstelling
betrekking heeft op de boete dan wel op de vergoeding. In verband daarmee
zal op beide onderwerpen worden ingegaan.De MDW-werkgroep heeft aanbevolen om in de wet nadere eisen te stellen
aan de hoogte en de wijze van berekening van boetes. Deze aanbeveling heeft
de regering niet overgenomen vanwege het praktische bezwaar dat de situaties
waarin een concurrentiebeding wordt overeengekomen zo divers kunnen zijn dat
een uniforme boeteregeling niet goed mogelijk is. Bovendien schuilt in het
wettelijk vastleggen van een maximumbedrag het risico dat dit maximumbedrag
ook gehanteerd zal worden in gevallen waarin dit niet redelijk is. Op grond
van deze overwegingen heeft de regering afgezien van een nadere regeling van
de boete in artikel 653 Boek 7 BW.Wat betreft de berekening van de hoogte van de aan de werknemer toe te
kennen billijke vergoeding, zij opgemerkt dat de duur van het beding, de omvang
van de beperking in arbeidskeuze alsmede de hoogte van het bij de functie
behorende salaris partijen en – indien nodig de rechter – houvast
kunnen bieden bij het vaststellen van deze vergoeding. De regering heeft afgezien
van een standaardvergoeding, omdat de aard en de omvang van het beding zo
verschillend kunnen zijn, dat moeilijk kan worden aangegeven welk bedrag aan
vergoeding billijk is.De leden van de ChristenUnie stelden vast dat de voorbereiding vrij veel
tijd heeft gevergd.Voor het antwoord op de vraag van deze leden naar de lange duur van het
voorbereidende traject, verwijzen wij naar het antwoord op een overeenkomstige
vraag van de fractie van D66.De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen de regering of zij met haar
van oordeel is dat het risico van andere belemmerende constructies ook als
argument kan worden gebruikt om juist te pleiten voor een verbod op het concurrentiebeding.
In het verlengde hiervan vroegen deze leden of de regering de opvatting van
de werknemersvertegenwoordiging in de Stichting van de Arbeid dat aanscherping
van de huidige regelgeving een eerste stap is in de richting van een wettelijk
verbod van concurrentiebedingen, deelt. Ook wilden deze leden weten of het
de indieners van het wetsvoorstel bekend is of in ons omringende landen, die
momenteel een wettelijke regeling betreffende concurrentiebedingen
kennen, sprake is van het voornemen over te gaan tot een verbod.Zoals eerder aangegeven, doet een wettelijk verbod van het concurrentiebeding
onvoldoende recht aan de belangen van de werkgever. Een ander nadeel van een
wettelijk verbod is het ontbreken van de preventieve werking van het concurrentiebeding.
Een wettelijk verbod kan er toe leiden dat andere belemmerende constructies
worden gebruikt.In lijn met de nota Flexibiliteit en Zekerheid (Kamerstukken II 1995/96,
24 543) bestond bij de regering de behoefte om ook ten aanzien van het
concurrentiebeding een nieuw evenwicht aan te brengen tussen de belangen van
werkgever en werknemer. Enerzijds beschouwd vanuit het principe van een vrije
arbeidskeuze voor de werknemer en anderzijds vanuit de legitieme behoefte
van de werkgever om oneerlijke concurrentie tegen te gaan. Het pakket voorstellen,
dat thans voorligt, houdt naar het oordeel van de regering op een evenwichtige
wijze rekening met de gerechtvaardigde belangen van zowel werknemer als werkgever.
Voor de regering vormt de aanscherping van de huidige regelgeving geen eerste
stap in de richting van een wettelijk verbod van concurrentiebedingen. Met
andere woorden de nieuwe regelgeving is voor de regering de noodzakelijke
stap om de geformuleerde doelstelling te realiseren. Voor zover bekend is
er geen enkel EU-land, waar een wettelijk verbod van concurrentiebedingen
bestaat of waar voornemens bestaan om een dergelijk verbod in de wet op te
nemen.De leden van de fractie van de ChristenUnie wilden ook informatie over
de vraag of het in de praktijk vaak voorkomt dat geen concurrentiebeding wordt
aangegaan, maar dat werkgever en werknemer zijn overeengekomen dat de werknemer
en/of diens toekomstige werkgever een afkoopsom betaalt bij de overgang naar
een concurrent of een ander arrangement overeenkomen dat de belangen van beiden
veilig stelt.Het is ons niet bekend of in de praktijk dergelijke arrangementen voorkomen.
Wel blijkt uit het onderzoek van Research voor Beleid van 2 mei 1997 dat 5%
van de bedrijven heeft aangegeven afspraken te maken met andere werkgevers
omtrent het niet «wegkopen» van elkaars personeel. Ook kan in
dit verband worden gewezen op het veel voorkomende relatiebeding voor werknemers
met klantencontacten. De werknemer mag bij een dergelijk beding wel bij een
concurrent gaan werken, maar mag niet zijn oude klanten actief benaderen.De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen om duidelijkheid over het
moment waarop een concurrentiebeding wordt aangegaan.Het concurrentiebeding kan zowel bij het aangaan van of tijdens de arbeidsovereenkomst
worden overeengekomen. Het wetsvoorstel stelt terzake geen beperkingen. Ongeacht
het tijdstip van totstandkoming van het beding, is de medewerking van de werknemer
een vereiste. Bij de onderhandelingen over een concurrentiebeding, tijdens
de arbeidsovereenkomst, geldt voor werkgever en werknemer dat zij verplicht
zijn zich te gedragen als goed werkgever en goed werknemer. Dit betekent voor
de werkgever onder meer dat hij deugdelijke gronden moet aanvoeren voor de
wenselijkheid van een concurrentiebeding. De voorstellen van de werkgever
zullen moeten voldoen aan eisen van redelijkheid en billijkheid. De werknemer
kan niet zonder goede grond weigeren met de werkgever te overleggen over de
opportuniteit en de inhoud van een eventueel concurrentiebeding.2. Inhoud van de voorstellenEen verplichte vergoedingDe leden van de VVD-fractie verzochten de regering nader aan te geven
op grond waarvan zij meent dat deze vergoedingsplicht zal kunnen bijdragen
tot het behalen van de met dit wetsvoorstel beoogde doelstellingen.
Ook vroegen deze leden de regering hierbij met name in te gaan op de vraag
op welke wijze het recht op vrije arbeidskeuze en de arbeidsmobiliteit worden
bevorderd door de invoering van deze vergoedingsplicht terwijl de beperkingen
zoals neergelegd in het betreffende concurrentiebeding in beginsel onverkort
blijven gelden. De leden van deze fractie verzochten de regering voorts de
antwoorden op deze vragen te onderbouwen met de resultaten van ter zake gedane
onderzoeken.Zoals al eerder aangegeven zal de verplichte vergoeding ertoe bijdragen,
dat een werkgever voorafgaand goed zal overwegen of een concurrentiebeding
wel nodig is om de bedrijfsbelangen veilig te stellen. Immers in dat geval
is hij een billijke vergoeding verschuldigd aan de werknemer. Door de invoering
van de vergoedingsplicht is de verwachting dat werkgevers niet langer standaard
maar selectief concurrentiebedingen zullen overeenkomen. Hierdoor en door
het tegengaan van oneigenlijk gebruik (het concurrentiebeding gebruiken bij
investeringen in of binding van de werknemers) zal de mobiliteit van werknemers
op de arbeidsmarkt worden bevorderd. In welke mate dit zal gebeuren is echter
vooraf moeilijk in te schatten; de resultaten zullen zich eerst enkele jaren
na inwerkingtreding van de nieuwe regelgeving kunnen manifesteren.De leden van de VVD-fractie verzochten de regering een overzicht te geven
van de verschillende modaliteiten, naast de voorgestelde vergoedingsplicht,
die ter zake zijn onderzocht. Ook wordt de regering gevraagd daarbij de belangrijkste
argumenten te noemen die hebben geleid tot de keuze voor genoemde vergoedingsplicht,
alsmede of uit de zesde aanbeveling van de MDW-werkgroep volgt dat deze vergoedingsplicht
bij de aanvang van het dienstverband moet worden overeengekomen.De regering heeft gekozen voor de voorgestelde vergoedingsplicht om de
eerder uiteengezette redenen. Wel is een andere modaliteit aan de orde geweest
en wel een vergoeding van ten minste 30% van het salaris voor iedere maand
dat het beding duurt. Van een dergelijke minimumvergoeding heeft de regering
afgezien, omdat de aard en de omvang van het beding zo verschillend kunnen
zijn, dat moeilijk kan worden aangegeven welk bedrag aan vergoeding billijk
is.De regering heeft uit de formulering van de zesde aanbeveling van de MDW-werkgroep,
alsmede uit het onderdeel Compensatie op blz. 41 van het eindrapport, opgemaakt
dat de voorgestelde vergoedingsplicht bij het overeenkomen van het beding
moet worden afgesproken.De leden van de VVD-fractie gaven als alternatieve modaliteit in overweging
aansluiting bij de systematiek van de zwarte en grijze lijst in de regeling
van de algemene voorwaarden en het daarbij gehanteerde criterium «onredelijk
bezwarend».Uitgangspunt van de regeling van de algemene voorwaarden in afdeling 6.5.3.
is de misstanden, waartoe het gebruik van algemene voorwaarden soms leidt,
te bestrijden door aan de rechter ruimere mogelijkheden te bieden om de inhoud
van de voorwaarden op redelijkheid en evenwichtigheid te toetsen. Kenmerkend
voor algemene voorwaarden is dat zij veelal eenzijdig door een ondernemer
worden opgesteld en bestemd zijn om opgenomen te worden in overeenkomsten
van een bepaalde soort, die de ondernemer met anderen aangaat. Gedacht kan
worden aan bijvoorbeeld verzekeringspolissen, vervoersvoorwaarden, huurkoopcontracten.De regeling inzake algemene voorwaarden voorziet daartoe in de volgende
instrumenten. Er is een algemene bepaling volgens welke onredelijk bezwarende
bedingen in algemene voorwaarden die deel uitmaken van de overeenkomst vernietigbaar
zijn (artikel 233 onder a Boek 6 BW). Voorts wordt in de artikelen 236 en
237 voor overeenkomsten met consumenten een aantal bedingen opgesomd die als
onredelijk bezwarend worden aangemerkt c.q. vermoed worden onredelijk bezwarend
te zijn. De bedingen, opgesomd in artikel 236 (de zwarte lijst) worden als
onredelijk bezwarend aangemerkt en zijn dan ook altijd onredelijk
bezwarend (en vernietigbaar). Van een toetsing door een rechter is geen sprake
meer. Deze bedingen zijn mitsdien verboden in overeenkomsten met consumenten,
met dien verstande dat het aan de wederpartij–de consument is om zich
daarop te beroepen. De in artikel 237 opgesomde bedingen (grijze lijst) worden
vermoed onredelijk bezwarend te zijn. Indien de wederpartij zich op het onredelijk
bezwarende karakter van een in dat artikel vermeld beding beroept, kan de
gebruiker het bewijs leveren dat het beding de toetsing aan artikel 233 onder
a kan doorstaan. Overigens kunnen ook bedingen die niet onder de beschrijving
van een van deze lijsten vallen, onredelijk bezwarend zijn voor de wederpartij
op grond van artikel 233 onder a. Afdeling 6.5.3. is overigens niet van toepassing
op arbeidsovereenkomsten en collectieve arbeidsovereenkomsten (artikel 245).Gelet op de specifieke achtergronden en doelstellingen van de regeling
van de algemene voorwaarden en de artikelen 236 en 237 in het bijzonder zijn
wij van mening dat het concurrentiebeding, dat op individueel niveau wordt
aangegaan, zich niet leent voor de in deze afdeling gekozen systematiek. Daarbij
komt dat in artikel 653 lid 6 de rechter de bevoegdheid wordt gegeven een
concurrentiebeding geheel of gedeeltelijk te vernietigen op de grond dat de
werknemer, in verhouding tot het te beschermen belang van de werkgever, onbillijk
wordt benadeeld door het beding.De leden van de VVD-fractie vroegen of de regering met hen van oordeel
is dat er een onderscheid gemaakt kan worden tussen het overeenkomen van een
beperking en het vervolgens ook feitelijk beperkt zijn.Naar onze mening kan dit onderscheid in het onderhavige kader niet gemaakt
worden. Immers het concurrentiebeding beperkt de ex-werknemer in zijn mogelijkheden
om na het einde van de arbeidsovereenkomst op zekere wijze werkzaam te zijn.
De ex-werknemer zal bij het zoeken naar een nieuwe baan het concurrentiebeding
met de daarin aangegeven functionele en geografische reikwijdte moeten respecteren.
De werknemer is mitsdien daadwerkelijk beperkt in zijn vrijheid van arbeidskeuze.Het door de leden van de VVD-fractie aan de orde gestelde onderscheid
is dan ook niet relevant voor de betaling van een vergoeding door de werkgever.
Ook indien de werknemer na het einde van de arbeidsovereenkomst kiest voor
ander werk, is de vergoedingsverplichting gerechtvaardigd, aangezien er nog
steeds sprake is van een door het concurrentiebeding veroorzaakte beperking
van de vrijheid van arbeidskeuze. De werknemer dient immers gedurende de looptijd
van het beding de geografische en functionele reikwijdte van het beding in
acht te nemen. Deze beperking is de rechtvaardiging voor de vergoeding. Los
daarvan staat de vraag of een werknemer zich feitelijk beperkt heeft gevoeld
door het beding. Dit is een zeer persoonlijke kwestie, die moeilijk objectief
te beoordelen is.Voor de verschuldigdheid van de vergoeding zijn de motieven van de werknemer
voor de keuze van een andere baan (met inachtneming van het concurrentiebeding)
niet relevant. Van belang is alleen dat het concurrentiebeding in acht is
genomen. Ook in het door de VVD-fractie genoemde voorbeeld van de ex-werknemer
in de petrochemische industrie die een muziekschool start, is de vergoeding
verschuldigd. Immers ook deze werknemer heeft het beding gerespecteerd door
werk te zoeken dat niet valt onder de bewoordingen van het concurrentiebeding.De leden van de VVD-fractie vroegen zich af of uit het gestelde dat er
enerzijds geen sprake is van een schadevergoeding maar anderzijds de compensatie
kan worden aangewend om een inkomensachteruitgang op te vangen, volgt dat
bij geen inkomensachteruitgang de vergoeding niet gerechtvaardigd kan zijn.
Indien het antwoord bevestigend luidt, wilden deze leden weten in hoeverre
die persoon bij het gaan verrichten van met het concurrentiebeding strijdige
werkzaamheden verplicht is om reeds ontvangen vergoedingen terug te betalen
aan diens oud-werkgever, alsmede of die persoon bevoegd is om
deze boetes te verrekenen met reeds ontvangen vergoedingen.De billijke vergoeding die de werkgever aan de werknemer dient te betalen
is bedoeld als compensatie voor de beperking van zijn vrijheid van arbeidskeuze
en staat dus los van de vraag of de werknemer door de werking van het beding
daadwerkelijk schade lijdt. Dit laat overigens onverlet, dat een werknemer
de vergoeding kan gebruiken om een eventuele inkomensachteruitgang op te vangen.
Met andere woorden de vergoeding is – ongeacht of er sprake is van een
inkomensachteruitgang – gerechtvaardigd, omdat de werknemer door het
beding in zijn vrijheid van arbeidskeuze wordt beperkt. Terugbetaling respectievelijk
verrekening van eerder ontvangen vergoedingen, is derhalve niet aan de orde.De leden van de CDA-fractie vroegen zich af waarom – zoals in Duitsland
en België, waar de vergoeding maximaal 50 % van het laatstgenoten loon
bedraagt – niet minstens een indicatie wordt gegeven, bijvoorbeeld in
de memorie van toelichting. Dit klemt aldus deze leden te meer, omdat in een
buitengewoon ruime arbeidsmarkt (weinig banen beschikbaar, veel aanbod) een
werknemer lichtelijk bereid zal zijn met een voor hem minder gunstige regeling,
juist bijvoorbeeld op het stuk van de hoogte van de vergoeding, genoegen te
nemen om de zo gewenste arbeidsplaats maar te krijgen. Deze leden vragen de
regering aan te geven of zij bereid is de gewenste indicatie te stellen, al
is het (nog) niet in de wet zelf en dit te motiveren als de regering daar
niet voor kiest.Zoals eerder aangegeven, heeft de regering er niet voor gekozen om de
(minimale) hoogte van de vergoeding in de wet vast te leggen. De aard en de
omvang van het beding kunnen zo divers zijn, dat moeilijk kan worden aangegeven
welk vergoedingsbedrag billijk is. Hoogstens kunnen factoren worden aangegeven
die voor de vaststelling van de vergoeding van belang kunnen zijn. De regering
kan dan ook niet een indicatie geven zoals door deze leden gevraagd.De leden van de CDA-fractie vroegen of de vergoeding ook niet verschuldigd
is als de werkgever bij of ten tijde van het eindigen van de arbeidsovereenkomst
met de werknemer overeenkomt dat het beding niet langer van kracht is.Deze vraag kan bevestigend beantwoord worden. Benadrukt zij dat de werknemer
met een voorstel van de werkgever moet instemmen. Deze overeenstemming leidt
er toe dat het concurrentiebeding en de daaraan gekoppelde vergoedingsplicht
vervallen.De leden van de CDA-fractie vroegen of het de werknemer vrij zou staan
activiteiten te ontplooien waarop het concurrentiebeding juist betrekking
heeft.Dat is niet het geval. De werknemer zal bij de keuze van zijn werkzaamheden
het concurrentiebeding moeten eerbiedigen. Zolang de werknemer het beding
in acht neemt, is de vergoeding verschuldigd. Voor het overige is het voor
de verschuldigdheid van de vergoeding irrelevant welke activiteiten de ex-werknemer
ontplooit gedurende de looptijd van het concurrentiebeding.De leden van de D-66 fractie vonden het logisch dat de hoogte per situatie
kan verschillen, maar zij zouden toch graag een voorbeeld van de regering
ontvangen om een idee te krijgen wat in een gegeven situatie een redelijk
bedrag zou zijn.De regering heeft er bewust voor gekozen om de hoogte van de vergoeding
niet in de wet op te nemen, omdat elk beding en de daarbij aan de orde zijnde
wederzijdse belangen op zichzelf staan en partijen terzake een eigen afweging
zullen moeten maken. Wel kunnen – zoals al eerder aangegeven –
aspecten worden genoemd die voor partijen bij de vaststelling van een vergoeding
een rol kunnen spelen. De leden van de D-66 fractie vroegen de regering in het kader van het
recht op een WW-uitkering een oordeel over de wenselijkheid van een concurrentiebeding
dat zo verstrekkend is dat van meet af aan duidelijk is dat bij ontslag een
jaar lang niet het eigen beroep kan worden uitgeoefend.Een werknemer, die zijn eigen beroep niet kan uitoefenen, wordt belemmerd
in zijn mogelijkheden om passend werk te vinden. Bezien vanuit de werkloosheidswet
is een dergelijke belemmering nadelig. Ingeval een werknemer met een concurrentiebeding
aanspraak maakt op een werkloosheidsuitkering, mag dan ook van hem worden
verwacht dat hij bij het beschikbaar stellen voor arbeid van meet af aan de
bereidheid toont om – in ieder geval tijdelijk – andere arbeid
te gaan verrichten. Immers het beding maakt, dat een dergelijke beschikbaarheid
onvermijdelijk is om met succes een reïntegratie op de arbeidsmarkt te
kunnen realiseren.De leden van de fractie van de ChristenUnie wilden weten op grond waarvan
de bewindslieden verwachten dat de voorgestelde vormgeving van het concurrentiebeding
zal leiden tot een verbetering van de arbeidsmobiliteit.De introductie van de verplichte vergoeding en het stellen van nadere
voorwaarden terzake van de inhoud en de duur van het beding, zullen de arbeidsmobiliteit
van werknemers verbeteren. Immers de verplichte vergoeding zal ertoe leiden
dat minder vaak dan thans het geval is concurrentiebedingen in de arbeidsovereenkomst
worden opgenomen. Ook de voorwaarden terzake van de inhoud van het beding
voorkomen rechterlijke procedures en immobiliteit. De voorgestelde maatregelen
kunnen tezamen bijdragen aan een optimale allocatie van de factor arbeid en
een transparante arbeidsmarkt.Het standpunt dat concurrentiebedingen alleen kunnen worden overeengekomen
als sprake is van een billijke vergoeding maakt op de leden van de ChristenUnie-fractie
een bevoogdende indruk. Denkbaar is toch dat andere rechtspositionele afspraken
worden gemaakt die een concurrentiebeding zonder vergoeding voor de werknemer
acceptabel maken, aldus deze leden.Het aan de verplichte vergoeding toegedichte bevoogdende karakter onderschrijven
wij niet. Dit voorstel strekt ertoe onnodig beroep op een concurrentiebeding
tegen te gaan. De wetenschap dat hij te zijner tijd een vergoeding zal moeten
betalen, dwingt de werkgever ertoe serieus af te wegen of hij een concurrentiebeding
daadwerkelijk nodig heeft om zijn bedrijfsbelangen veilig te stellen. De verplichte
vergoeding versterkt ook de onderhandelingspositie van de werknemer. Het voorstel
creëert naar onze mening een beter evenwicht tussen de belangen van werkgever
en werknemer.Dit evenwicht wordt naar onze mening niet bereikt met het voorstel van
de ChristenUnie-fractie om betrokkenen de vrijheid te geven andere rechtspositionele
afspraken te maken. Dit voorstel gaat voorbij aan het feit dat de positie
van werknemer en werkgever niet gelijk is en dat de werknemer voor zijn levensonderhoud
is aangewezen op arbeid en dus afhankelijk is van de totstandkoming van de
arbeidsrelatie. Het geheel overlaten aan de individuele contractuele onderhandelingen
dient ook niet de rechtsgelijkheid en rechtszekerheid. In het onderhavige
wetsvoorstel is er voor gekozen dat aan het in acht nemen van een concurrentiebeding
na afloop van de arbeidsovereenkomst een voor alle werknemers gelijke consequentie
is verbonden, nl. de betaling van een billijke vergoeding door de ex-werkgever.De leden van de fractie van de ChristenUnie onderschreven de opvatting
van de regering dat de hoogte van de verplichte vergoeding niet bij wet moet
worden vastgelegd. Wel stelden zij in dit verband de vraag of werknemers wel
voldoende op de hoogte zijn van de gevolgen die een concurrentiebeding kan
hebben op bijvoorbeeld de WW-rechten, in het bijzonder voor wat
betreft de toepassing van het begrip passende arbeid, en op welke wijze dat
zou moeten worden verdisconteerd in de hoogte van de vergoeding.Het kenmerkende van een concurrentiebeding is dat het de werknemer beperkt
in zijn vrije arbeidskeuze. Het feit dat het de werknemer gedurende de duur
van het concurrentiebeding niet is toegestaan op bepaalde wijze werkzaam te
zijn, betekent dat hij zich, ongeacht of hij vanuit de bestaande arbeidsrelatie
naar een andere baan zoekt of vanuit de WW, moet richten op ander werk. De
verplichte vergoeding compenseert de werknemer voor deze beperking in zijn
vrije arbeidskeuze. Bij de vaststelling van de billijke vergoeding kan rekening
gehouden worden met alle factoren die de werknemer in zijn vrije arbeidskeuze
belemmeren, zoals bijvoorbeeld de duur van het beding en het geografisch en/of
functioneel bereik. Mocht de concrete situatie waarin de werknemer verkeert
na afloop van de arbeidsovereenkomst daartoe aanleiding geven, dan kan de
afgesproken vergoeding heroverwogen worden. Op grond van artikel 653 lid 7
kan de rechter de vergoeding verhogen indien hem dat met het oog op de omstandigheden
van het geval billijk voorkomt.Het was de leden van de ChristenUnie-fractie nog niet duidelijk waarom
de vergoeding niet ook moet worden gezien als een schadevergoeding.De vergoeding op grond van lid 1 kan niet aangemerkt worden als een schadevergoeding
veroorzaakt door wanprestatie of onrechtmatig handelen van de werkgever. Deze
is immers bevoegd zich te beroepen op het concurrentiebeding. De vergoeding
is een compensatie voor de beperking van de vrijheid van arbeidskeuze voor
de werknemer. Billijkheidshalve dient voor deze beperking een vergoeding betaald
te worden. De omstandigheid dat de vergoeding eventueel een mogelijke inkomensachteruitgang
kan opvangen geeft deze vergoeding nog niet het karakter van een schadevergoeding.
Ook als er geen inkomensachteruitgang plaatsvindt, is de vergoeding verschuldigd.GeldigheidsduurDe leden van de fractie van de ChristenUnie waren nog niet overtuigd van
de noodzaak de geldigheidsduur van het concurrentiebeding te beperken tot
één jaar en vragen om een toelichting waarom toch wordt gekozen
voor een zo rigide aanpak, ook in vergelijking met sommige andere landen.
Deze leden vroegen zich ook af wat er zich zou verzetten tegen toepassing
van het in Denemarken gehanteerde systeem, waarbij wordt uitgegaan van een
duur van één jaar, doch verlenging toestaat mits een redelijke
vergoeding wordt overeengekomen.De regering is van mening dat het recht op een vrije arbeidskeuze niet
langer dan een jaar mag worden aangetast. Naarmate dit langer duurt wordt
de terugkeer van een werknemer in zijn oorspronkelijke beroep steeds moeilijker.
Dit vanwege de snelle ontwikkelingen, die eveneens maken dat het niet goed
voorstelbaar is dat een werknemer de belangen van de ex-werkgever nog zou
kunnen aantasten, als na een jaar de opgedane «know how» verouderd
is en de contacten met klanten verwaterd zijn. Bovendien komt het stellen
van een maximale termijn de rechtszekerheid ten goede en zal het conflicten/procedures
over een (te) lange termijn voorkomen. Met de keuze voor de mogelijkheid van
verlenging van de termijn zoals in Denemarken, zou naar het oordeel van de
regering het evenwicht tussen de belangen van werkgever en werknemer weer
worden verstoord. Ook kleeft hieraan het bezwaar dat dit de rechtszekerheid
niet ten goede komt en kan leiden tot conflicten over de vraag of er in het
concrete geval sprake is van zwaarwegende en uitzonderlijke omstandigheden,
of de termijn in het licht van die omstandigheden redelijk is dan wel of er
sprake is van een redelijke vergoeding. ProeftijdDe leden van de ChristenUnie-fractie vroegen in te gaan op het standpunt
van de RCO dat ook tijdens de proeftijd een beroep op het concurrentiebeding
mogelijk moet zijn nu de werknemer juist in de eerste maanden de meeste en
het snelst informatie krijgt over het bedrijf. Zij verwezen in dit verband
ook naar de opmerking van de NVvR terzake van het beding bij een tijdelijke
arbeidsovereenkomst, te weten dat de werkgever juist in de eerste maanden
van de arbeidsovereenkomst informatie kan hebben overgedragen die gevoelig
is voor de concurrentiepositie van de onderneming.De NVvR heeft in onderdeel 8 van zijn advies als oplossing aangedragen
dat opzegging in de proeftijd wordt vrijgesteld van de gelding van het concurrentiebeding
en dat voor arbeidscontracten die korter dan een jaar hebben geduurd een wettelijke
conversie van een bedongen concurrentiebeding met lange duur wordt toegepast
in een beding van bijvoorbeeld drie of zes maanden. Dit laatste voorstel hing
samen met het aan de NVvR voorgelegde concept-wetsvoorstel dat nog voorzag
in een uitsluiting van de toepasselijkheid van het concurrentiebeding voor
arbeidsovereenkomsten korter dan een jaar. De NVvR stemt in met het voorstel
dat het concurrentiebeding niet geldt in geval van beëindiging van de
arbeidsovereenkomst tijdens de proeftijd.Bij contracten voor bepaalde tijd kunnen zich met de proeftijd vergelijkbare
situaties voordoen. Dit laat evenwel onverlet dat de proeftijd kan worden
aangemerkt als een zeer bijzondere periode in de arbeidsrelatie. Aan de proeftijd
ligt de gedachte ten grondslag dat partijen desgewenst de gelegenheid moeten
hebben om alvorens voor de toekomst gebonden te zijn zich gedurende een, met
het oog op de belangen van de werknemer beperkte, periode proefondervindelijk
op de hoogte te stellen van elkaars hoedanigheden, van de aard van de te verrichten
arbeid en van de geschiktheid van de werknemer voor de bedongen arbeid (zie
HR 27 juni 1952, NJ 1952, 488). Tijdens de – wettelijk gelimiteerde –
duur van het proeftijdbeding bestaat er een bijzonder rechtsregime. Zo heeft
het proeftijdbeding tot gevolg dat ieder der partijen bevoegd is met onmiddellijke
ingang op te zeggen, zolang de overeengekomen proeftijd niet is verstreken.
De opzeggingsbepalingen van het BW en artikel 6 BBA '45 blijven buiten toepassing.
Voor de werknemer betekent de proeftijd een tijdelijke onzekerheid over zijn
rechtspositie. Hij geniet geen ontslagbescherming in die periode. Vorderingen
tot schadevergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag of tot herstel van
de arbeidsverhouding kunnen niet worden ingesteld. Deze specifieke kenmerken
van de proeftijd vormen wezenlijke verschillen ten opzichte van contracten
voor bepaalde tijd, die tussentijds niet zonder geldige reden kunnen worden
beëindigd. Het bijzondere karakter van de proeftijd en de korte duur
van de arbeidsovereenkomst bij beëindiging van de arbeidsrelatie in de
proeftijd rechtvaardigen naar onze mening de opschortende werking die tijdens
die periode aan het concurrentiebeding wordt gegeven. Voor de werknemer is
het van belang dat hij na beëindiging van de arbeidsovereenkomst tijdens
de proeftijd zo weinig mogelijk belemmeringen ervaart bij het zoeken van een
nieuwe werkkring. Voor zover de werknemer tijdens de proeftijd kennis zou
kunnen nemen van bedrijfsgevoelige informatie, kan de werkgever zich hiertegen
beschermen door middel van een geheimhoudingsclausule in de arbeidsovereenkomst.FaillissementDe leden van de ChristenUnie-fractie vroegen de situatie rond een doorstart
nader te belichten.In geval van een doorstart in het kader van een faillissement is op grond
van artikel 666 lid 1 Boek 7 BW de regeling inzake de rechten van de werknemer bij overgang van de onderneming niet van toepassing, indien
de onderneming tot de boedel behoort. In deze situatie gaat het concurrentiebeding
niet van rechtswege over op de nieuwe eigenaar. De nieuwe werkgever zal met
de werknemer een nieuw concurrentiebeding moeten aangaan.Is er sprake van overgang van onderneming als bedoeld in afdeling 8 van
titel 7.10 BW (artikel 662) buiten faillissement dan gaat ook het met de overdragende
werkgever overeengekomen concurrentiebeding van rechtswege over op de verkrijger
(zie HR 23 oktober 1987, NJ 1988, 235), tenzij het dienstverband al voor de
overdracht is beëindigd. Is er geen sprake van een overgang in de zin
van artikel 662 Boek 7 BW dan is het arrest van de Hoge Raad van 31 maart
1978, NJ 1978, 325 (Goedegebuure/Post) relevant. In dit arrest overweegt de
Hoge Raad onder meer dat de wet voor het aangaan van zulk een beding strengere
voorwaarden heeft gesteld dan voor de arbeidsovereenkomst in het algemeen
en deze strengere voorwaarden dienen ook te gelden voor de overgang van het
beding op de nieuwe werkgever, aangezien de mogelijkheid bestaat dat door
die overgang de contractsbepaling zwaarder gaat drukken. Dit brengt mee, aldus
de Hoge Raad, dat de bijzondere waarborg gelegen in het vereiste van geschrift
dat de werknemer de consequenties van dit voor hem bezwarende beding goed
heeft overwogen, ook hier op zijn plaats is. Dit behoeft echter niet uit te
sluiten dat de werknemer na de overdracht van het bedrijf jegens de vorige
werkgever aan het met hem overeengekomen beding gebonden blijft.Inperking geografisch en functioneel bereikDe leden van de CDA-fractie vroegen wat er gebeurt als er na het einde
van de arbeidsovereenkomst twijfels rijzen over de vraag of bepaalde werkzaamheden
onder de beschrijving vallen.Vooropgesteld moet worden dat in het concurrentiebeding moet worden aangegeven
welke werkzaamheden elders niet mogen worden verricht door de (ex-) werknemer.
Deze beschrijving moet de werknemer houvast bieden bij de beoordeling van
de vraag of een door hem beoogde nieuwe baan onder het beding valt. Zeer ruim,
open geformuleerde beschrijvingen van het functioneel bereik beantwoorden
niet aan deze voorwaarde. Bestaat er in een concreet geval niettemin toch
onduidelijkheid over de functionele reikwijdte van een concurrentiebeding,
dan kunnen partijen in eerste instantie zelf proberen om in onderling overleg
duidelijkheid terzake te creëren. Lukt dit niet dan kan in laatste instantie
de rechter worden benaderd.Overigens zijn wij van mening dat het vereiste van een nauwkeurige omschrijving
van het functioneel bereik van het beding geen aanzuigende werking zal hebben
op het beroep op de rechter. Het geheel van vereisten, dat wordt gesteld aan
de inhoud van het beding, zal ertoe leiden dat werkgevers meer zorgvuldigheid
zullen betrachten bij de formulering van het beding.De door de leden van de CDA-fractie voorgestelde notie «korte functieomschrijving»
is naar onze mening niet toereikend. Los van de vraag wat kort in concreto
in dit verband inhoudt, behoeft een korte functieomschrijving nog niet altijd
te betekenen dat er duidelijkheid wordt gecreëerd over de onder het concurrentiebeding
vallende werkzaamheden.De leden van de CDA-fractie vroegen zich af of het oude beding (verder)
blijft gelden, indien er sprake is van een functiewijziging en partijen het
niet eens worden over de aanpassing van het concurrentiebeding, dat immers
«opnieuw met de werknemer dient te worden overeengekomen» (memorie
van toelichting bladzijde 11). Ook wilden deze leden weten of het niet-akkoord-willen-gaan
van werknemerszijde – zij/hij kan het als een onaanvaardbare verzwaring
opvatten – reden is voor ontslag. Uit het vereiste van een verplichte beschrijving van het functioneel bereik
bij het aangaan van een concurrentiebeding vloeit voort, dat partijen bij
een functiewijziging opnieuw moeten nagaan of een concurrentiebeding nodig
is en zo ja, hoe dit aspect in een nieuw overeen te komen beding moet worden
geformuleerd. Het beding geldt niet automatisch voor de nieuwe werkzaamheden,
maar zal ten aanzien van de nieuwe werkzaamheden opnieuw tussen partijen moeten
worden overeengekomen. In de praktijk zal de werkgever de nieuwe functie en
het bijbehorende concurrentiebeding tegelijkertijd aan de werknemer aanbieden.
Indien de werknemer met de nieuwe functie wel en met het beding niet instemt,
zal de werkgever het aanbod wellicht intrekken. Derhalve zal de situatie,
zoals door de leden van de CDA-fractie geschetst, zich in de praktijk niet
voordoen. De situatie dat een niet-akkoord-willen-gaan door de werknemer uiteindelijk
voor de werkgever een reden zou kunnen zijn voor ontslag, zal zich gelet op
het vorenstaande niet gauw voordoen.De leden van de D66-fractie vroegen zich af of het niet eenvoudiger is
het concurrentiebeding te verbieden.Een verbod van het concurrentiebeding is in technisch opzicht een eenvoudige
oplossing, maar deze oplossing doet in zijn eenvoud onvoldoende recht aan
gerechtvaardigde belangen van de werkgever bij de bescherming van zijn bedrijfsdebiet.
Door aanscherping van de wettelijke regeling van het concurrentiebeding wordt
er een beter evenwicht gecreëerd tussen de belangen van werkgever en
werknemer. In het wetsvoorstel worden de voorwaarden voor de toelaatbaarheid
van het concurrentiebeding uitgewerkt. Betrokkenen krijgen zo meer duidelijkheid
vooraf over de toelaatbaarheid van de verschillende elementen van het beding.
Deze voorwaarden zijn duidelijk geformuleerd. Dat de nieuwe regeling van het
concurrentiebeding gecompliceerd is, zoals de leden van de D66-fractie stellen,
onderschrijven wij dan ook niet.Ook de door de leden van de D66-fractie terecht geoordeelde beperkingen
dragen bij aan de rechtszekerheid en de duidelijkheid. Het wetsvoorstel geeft
de situaties aan waarin het beding vervalt. Dit voorkomt procedures. De werkgever
is in beginsel gehouden de vergoeding te betalen na het einde van de arbeidsovereenkomst,
tenzij de werknemer schadeplichtig is of partijen een overeenkomst van afstand
aangaan. Deze regeling bevordert niet alleen de duidelijkheid maar ook zorgvuldig
en weloverwogen gebruik van het beding. Overigens laat een wettelijk verbod
van het concurrentiebeding onverlet dat werkgevers gebruik gaan maken van
alternatieve constructies, die evenzeer de arbeidsmobiliteit kunnen belemmeren.Processuele verbeteringenDe leden van de PvdA-fractie menen dat een geschil omtrent een concurrentiebeding
beter ingeleid kan worden met een verzoekschrift. Zij vroegen of er principiële
argumenten zijn om niet te kiezen voor de verzoekschriftprocedure. Ook de
leden van de CDA-fractie vroegen waarom de regering vasthoudt aan een dagvaardingsprocedure.
Zij merkten daarbij op dat de verzoekschriftprocedure reeds geldt ten aanzien
van de ontbinding van een arbeidsovereenkomst en dat zij het criterium van
het al dan niet aanwezig zijn van een geschil voor de keuze tussen beide procedures
te theoretisch en te onzuiver achtten. Zij voegden daaraan toe dat de verschillen
tussen dagvaardings- en verzoekschriftprocedures zo veel mogelijk moeten worden
teruggebracht en dat op den duur met één procedure zou kunnen
worden volstaan. Op weg daarheen dient, waar mogelijk, één procedure
te worden voorgeschreven.Hoewel bij de herziening van het burgerlijk procesrecht de dagvaardings-
en verzoekschriftprocedure dichter bij elkaar zijn gebracht, zijn de procedures
nog altijd niet identiek. Van oudsher geldt dat contentieuze zaken strekkende
tot bepaling van een rechtsbetrekking tussen partijen in een geschil, in het
algemeen ingeleid worden met een dagvaarding. Uit de wetsgeschiedenis blijkt
ook dat er op grond van dit criterium voor is gekozen om arbeidsrechtelijke
zaken, maar ook bijvoorbeeld huurzaken, in te leiden met een dagvaarding (Kamerstukken
II 1988–1989, 19 976, nrs. 5 en 10). Wij wijzen erop dat bij de
thans in gang gezette fundamentele herbezinning op het burgerlijk procesrecht
zal worden bezien of het bestaande onderscheid tussen dagvaardings- en verzoekschriftprocedures
niet beter kan worden afgeschaft.Sluit dus het feit dat concurrentiebedingzaken worden behandeld in een
dagvaardingsprocedure aan bij het vanouds bestaande onderscheid terzake, doorslaggevend
voor onze keuze voor de voorgestelde regeling is dit niet. Gezocht is vooral
naar een regeling die zoveel mogelijk rekening houdt met de praktische toepasbaarheid
van de procedure. Alle procedures die een arbeidsverhouding betreffen, worden
ingeleid met een dagvaarding, behalve de procedure tot ontbinding van een
arbeidsovereenkomst, die met een verzoekschrift wordt ingeleid. Zou de verzoekschriftprocedure
algemeen van toepassing worden verklaard op geschillen omtrent een concurrentiebeding,
dan levert dat moeilijkheden op wanneer een concurrentiebeding aan de orde
komt in bijvoorbeeld een procedure omtrent kennelijk onredelijk ontslag. In
dit geval zou dan een aparte verzoekschriftprocedure met betrekking tot het
concurrentiebeding naast de dagvaardingsprocedure gevoerd moeten worden. Hoewel
men zo in procedures tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst tot één
procesgang komt, worden dan in andere arbeidsrechtelijke geschillen twee procedures
gevoerd. De samenloopbepaling, zoals voorgesteld in artikel 685 van dit wetsvoorstel,
maakt het mogelijk in een enkele procedure zowel het concurrentiebeding als
de ontbinding van de arbeidsovereenkomst te behandelen, terwijl er zich ten
aanzien van andere arbeidsrechtelijke geschillen geen problemen voordoen,
aangezien deze evenals geschillen met betrekking tot een concurrentiebeding
met een dagvaarding ingeleid worden. Deze regeling ligt dan ook meer voor
de hand dan een keuze om voor alle zaken betreffende concurrentiebedingen
de verzoekschriftprocedure voor te schrijven.3. Overige aanbevelingen MDW-werkgroepGeen concurrentiebeding bij tijdelijk contractDe leden van de PvdA-fractie vroegen waarom het door de MDW-werkgroep
voorgestelde verbod van het concurrentiebeding in tijdelijke contracten niet
is overgenomen.Dit voorstel is niet overgenomen omdat ook bij tijdelijke arbeidsovereenkomsten
belangen van de werkgever het afsluiten van een concurrentiebeding kunnen
rechtvaardigen. Dit zal met name het geval zijn bij tijdelijke contracten
met een langere looptijd. De verplichting tot betaling van een vergoeding
voor de duur van de beperking zal ertoe leiden dat een werkgever zorgvuldig
zal afwegen of een concurrentiebeding noodzakelijk is. Ook bij het vaststellen
van de duur van de beperking zal deze verplichting worden meegewogen. Ook
bij tijdelijke contracten van korte duur kan een concurrentiebeding aangewezen
zijn indien bijvoorbeeld de tijdelijke werknemer de beschikking krijgt over
informatie die gevoelig is voor de concurrentiepositie van de werkgever.Bedrijfsgevoelige informatie kan de werkgever ook beschermen met een geheimhoudingsclausule
in de arbeidsovereenkomst. Deze clausule strekt er toe te bevorderen dat de
werknemer zich ervan bewust is dat hij zorgvuldig moet omgaan met vertrouwelijke
bedrijfsinformatie. De clausule is dan ook niet in alle gevallen toereikend
om de werkgever te beschermen tegen concurrentie van een ex-werknemer. BoeteregelingAan de hoogte en de wijze van berekening van de in concurrentiebedingen
overeen te komen boetes zouden volgens de MDW-werkgroep in de wet nadere eisen
moeten worden gesteld, zo merkten de leden van de GroenLinks-fractie op. De
regering neemt deze aanbeveling niet over vanwege verschillende redenen; een
uniforme regeling komt niet tegemoet aan de diversiteit in situaties; een
maximum wordt ook gehanteerd in gevallen waarin dit niet redelijk is en de
inhoud van het beding biedt aan de werknemer al voldoende houvast. De leden
van de GroenLinks-fractie vonden deze argumenten onvoldoende steekhoudend
en vroegen zich af waarom er in landen als Duitsland en België dan wel
gekozen is voor wettelijke regels omtrent de vergoeding (minimaal 50% van
het laatst genoten salaris). Deze leden wilden graag via een uitgebreide nadere
toelichting weten wat de regering van de regelingen zoals die in Duitsland
en België gelden vindt en op welke wijze dat in deze wetswijziging vormgegeven
zou kunnen worden.Voor het antwoord van de leden van GroenLinks op de vraag over normen
met betrekking tot de boetes en de hoogtes van de vergoedingen, verwijzen
wij naar het antwoord op overeenkomstige vragen van de fractie van de SP,
het CDA en de PvdA.FunctiewijzigingDe leden van de GroenLinks-fractie zijn niet overtuigd van de redenering
van de regering dat, nu de werkgever de verboden werkzaamheden al nauwkeurig
dient te beschrijven en bij wijziging van de functie zal moeten nagaan of
met de werknemer een nieuw beding moet worden overeengekomen, het niet nodig
is om deze verplichting uitdrukkelijk in de wet vast te leggen. Zij vroegen
waarom het unanieme advies van de Stichting van de Arbeid niet is overgenomen.In zijn advies merkt de STAR op dat dit beginsel in de rechtspraak is
erkend. Voorts spreekt de STAR de twijfel uit of het mogelijk is dit beginsel
als afzonderlijk element in een regeling te verwoorden, zo dat al nodig is.
De STAR overweegt in dit verband dat wanneer het bereik van het concurrentiebeding
nauwkeurig is omschreven dit tot gevolg heeft dat het concurrentiebeding ter
discussie komt te staan, indien de omstandigheden wezenlijk veranderen. Deze
overweging van de STAR sluit aan bij het hiervoor weergegeven standpunt van
het kabinet. De STAR vraagt zich voorts af of het ook nodig is dit beginsel
te expliciteren in de wettelijke regeling. In het onderhavige wetsvoorstel
is deze vraag negatief beantwoord.De eis van een nauwkeurige beschrijving van het functionele bereik van
het concurrentiebeding is een nieuw vereiste met betrekking tot de inhoud
van het beding. Dit vereiste houdt in dat de werkgever de verboden werkzaamheden
nauwkeurig dient te beschrijven. De werkzaamheden dienen toegesneden te zijn
op de met de werknemer overeengekomen functie. Een functiewijziging kan ertoe
leiden, gelet op de eisen die in het wetsvoorstel worden gesteld aan de inhoudelijke
beschrijving van het concurrentiebeding, dat het beding zal moeten worden
aangepast aan de nieuwe situatie.Alleen beroep mogelijk bij zwaarwichtig belang werkgeverDe leden van de GroenLinks-fractie vroegen naar de mening van de Stichting
van de Arbeid over de MDW-aanbeveling, dat alleen een beroep op het beding
mogelijk moet zijn bij een zwaarwichtig belang van de werkgever, en naar de
mening van de regering over de regelingen in Duitsland en in Frankrijk. Voorts
vroegen deze leden welke regels daarvan kunnen worden overgenomen in deze
wet. De Stichting van de Arbeid had op dit punt een verdeeld advies. De vertegenwoordigers
van de centrale organisaties voor werknemers in het bestuur van de stichting
vonden, dat de werkgever aannemelijk moet maken dat hij een zodanig zwaarwegend
belang heeft dat het recht van de werknemer op een vrije arbeidskeuze daarvoor
moet wijken. De vertegenwoordigers van de centrale organisaties van werkgevers
in het bestuur van de Stichting vonden dit een alles-of-niets-bepaling en
dat alleen recht wordt gedaan aan de praktijk indien de mate waarin een belang
beschermwaardig is in de afweging met andere belangen tot uitdrukking komt
in een matiging door de rechter van de gevolgen van een beroep op het beding.De eis van een zwaarwichtig belang van de werkgever als voorwaarde voor
een beroep op een concurrentiebeding is niet nodig. De introductie van een
verplichte vergoeding leidt ertoe dat de werkgever een belangenafweging zal
moeten maken of het beding nodig is om zijn belangen te beschermen. Daarbij
komt dat in dit wetsvoorstel ook de inhoud van het concurrentiebeding aan
nadere eisen (zoals een beschrijving van het geografisch en functionele bereik)
wordt onderworpen. Op grond hiervan acht de regering het niet nodig respectievelijk
niet wenselijk om regels van de wettelijke regelingen in Duitsland of Frankrijk
over te nemen in deze wet.De leden van de GroenLinks-fractie vroegen waarom er geen eisen worden
gesteld aan het vervallen van het beding, zoals in andere ons omringende landen.In het wetsvoorstel worden drie situaties genoemd waarin een concurrentiebeding
komt te vervallen. Het betreft: beëindiging van de arbeidsovereenkomst
tijdens de proeftijd; schadeplichtige beëindiging van de arbeidsovereenkomst
door de werkgever op grond van artikel 677 leden 1 en 3 en faillissement van
de werkgever (artikel 653 lid 5).De schadeplichtigheid, bedoeld in artikel 677 leden 1 en 3, betreft schadeplichtigheid
in geval van opzegging zonder dringende reden of zonder gelijktijdige mededeling
van die reden (lid 1) en schadeplichtigheid van de partij die door opzet of
schuld aan de wederpartij (de werknemer) een dringende reden heeft gegeven
om de arbeidsovereenkomst onverwijld op te zeggen.Anders dan de leden van de GroenLinks-fractie veronderstellen, worden
in het wetsvoorstel de situaties benoemd waarin het beding niet kan worden
ingeroepen. Soortgelijke situaties worden ook in de in de internationale beschrijving
genoemde landen geduid als reden voor het verval van het beding.4. Gevolgen voor bedrijfsleven en rechterlijke machtGevolgen rechterlijke machtDe leden van de PvdA-fractie vroegen zich af of de voorgestelde regeling
wel zal leiden tot meer duidelijkheid en tot minder conflicten.Wij zijn van mening dat de voorgestelde regeling inderdaad de duidelijkheid
ten goede komt. Immers het wetsvoorstel stelt nadere eisen aan de inhoud van
het beding (beschrijving van functioneel en geografisch bereik; de duur van
de beperking die maximaal een jaar mag bedragen en de hoogte van de billijke
vergoeding). Voorts wordt aangegeven in welke situaties het beding komt te
vervallen (beëindiging van de proeftijd; schadeplichtigheid van werkgever
en bij faillissement van de werkgever). De verplichte vergoeding leidt er
naar onze mening toe dat de werkgever zorgvuldiger dan thans zal beoordelen
of een concurrentiebeding daadwerkelijk nodig is. Ook de duur van de beperking
zal in het licht van deze vergoedingsverplichting kritisch worden bezien.
De duidelijke beschrijving van het functioneel en geografisch bereik van het
beding biedt partijen houvast bij de beoordeling van de vraag of de ex-werknemer
zich bij de keuze van zijn nieuwe baan gehouden heeft aan het
beding. De werknemer zal zich overigens de beschrijving van het functioneel
en geografisch bereik al ter harte moeten nemen bij het zoeken naar een nieuwe
baan. Een duidelijke omschrijving voorkomt naar onze mening dan ook procedures
over de vraag of een nieuwe baan al dan niet onder het bereik van het beding
valt.OvergangsrechtDe leden van de fractie van D66 vroegen of het juist is dat de Overgangswet
nieuw BW niet van toepassing is op het onderhavige wetsvoorstel.De veronderstelling dat de Overgangswet nieuw BW niet van toepassing is
op het onderhavige wetsvoorstel, is niet juist. De Overgangswet nieuw BW bestrijkt
namelijk niet alleen nieuw in te voegen bepalingen van het Burgerlijk Wetboek,
maar – in overeenstemming met artikel 68 Overgangswet – ook wijzigingen
van reeds bestaande bepalingen uit dat wetboek, zoals de wijzigingen die zijn
opgenomen in het onderhavige wetsvoorstel (vgl. de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel waarbij Boek 7 BW werd aangevuld met een regeling over
overeenkomsten op afstand, Kamerstukken II 1999/2000, 26 861, nr. 3,
p. 35–36).De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen in te gaan op de vraag hoe
kan worden bereikt dat werkgever en werknemer instemmen met aanpassingen van
bestaande bedingen.Vooropgesteld moet worden dat het hier gaat om het geval dat werkgever
en werknemer in het verleden (voor de totstandkoming van het onderhavige wetsvoorstel)
overeenstemming hebben bereikt over een concurrentiebeding, welk beding niet
blijkt te voldoen aan de nieuwe wettelijke regeling. Niet alleen geldt voor
schuldeiser en schuldenaar dat zij verplicht zijn zich jegens elkaar te gedragen
overeenkomstig de eisen van redelijkheid en billijkheid (artikel 2 lid 1 Boek
6 BW), maar voor werknemer en werkgever geldt ook de specifieke regel dat
zij verplicht zijn zich als goed werknemer en werkgever te gedragen. Op grond
hiervan zijn zij jegens elkaar verplicht om, binnen de grenzen van het redelijke
en billijke, mee te werken aan een aanpassing van het beding conform het nieuwe
recht. De mogelijkheid bestaat om – indien een der partijen op onredelijke
gronden weigert mee te werken aan de totstandkoming van een aangepast beding –
een rechterlijk bevel te vorderen om de onrechtmatig afgebroken of geweigerde
onderhandelingen voort te zetten dan wel aan te vangen.Overigens kan artikel 75 Overgangswet nieuw BW ertoe leiden dat een «oud»
concurrentiebeding, dat niet voldoet aan het nieuwe artikel 653, na een jaar
niet getroffen wordt door de nietigheidssanctie, aangezien toepassing van
het nieuwe recht onder de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid
en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. Hiervan kan sprake zijn als een werknemer,
met het oog op de nietigheid van het beding, op onredelijke gronden aanpassing
van het beding aan het nieuwe recht weigert.De leden van de SP-fractie vonden dat een bestaand concurrentiebeding
dat moet worden aangepast als gevolg van deze wet, niet minder gunstig mag
uitvallen voor de werknemer.De strekking van artikel II is om partijen de gelegenheid te geven bestaande
bedingen aan te passen aan het nieuwe recht. Het gaat daarbij met name om
de in lid 4 gestelde vereisten met betrekking tot de inhoud van het beding.
De aanpassingen zullen moeten leiden tot een duidelijke omschrijving van de
werkzaamheden en het gebied waarop het beding betrekking heeft en eventueel
tot een kortere geldingsduur. Een nieuw element in het beding zal de vergoeding
zijn. Dat de onderhandelingen over aanpassingen in het oude beding tot een
minder gunstig resultaat zal leiden, ligt naar onze mening niet
in de rede, aangezien de aanpassingen zullen moeten aansluiten bij datgene
wat partijen voor ogen stond ten tijde van de totstandkoming van het «oude»
beding. In het overgangsrecht hoeft dit ook niet tot uitdrukking gebracht
te worden. Artikel II bepaalt uitsluitend dat het nieuwe recht gedurende een
jaar na het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet niet van toepassing
is op concurrentiebedingen die vóór het tijdstip van inwerkingtreding
zijn tot stand gekomen. Gedurende dat jaar is de voorheen geldende tekst van
artikel 653 van toepassing. Deze regeling biedt partijen de mogelijkheid om
oude bedingen aan te passen aan het nieuwe recht. Het is aan partijen om te
bepalen of zij daarvan gebruik maken. Zo niet, dan kan de nietigheid van het
beding aan de orde komen. Artikelsgewijs commentaarArtikel IAArtikel 653 leden 1 en 2: verplichte vergoedingDe leden van de PvdA-fractie vroegen zich af waarom de hoogte van de vergoeding
niet wettelijk wordt bepaald waarbij de zgn. kantonrechtersformule bij ontbinding
van arbeidsovereenkomsten uitgangspunt zou kunnen zijn. Ook vroegen deze leden
zich af of onder het begrip «vergoeding» ook bijvoorbeeld een
auto van de zaak en pensioen worden berekend.Er is gekozen voor een billijke vergoeding die partijen bij de belangenafweging
zelf dienen vast te stellen. In plaats van een wettelijke verankering van
de hoogte van de vergoeding is hier de voorkeur aan gegeven omdat de aard
van het beding en de omstandigheden van partijen steeds weer anders zijn.
In zijn algemeenheid kan worden gesteld dat de omvang en de duur van de beperking,
alsmede de hoogte van het salaris belangrijke criteria kunnen zijn voor het
overeenkomen van een billijke vergoeding. Het hangt derhalve van het concrete
geval af en van het belang dat partijen aan het beding toekennen. Het is daarbij
eveneens primair aan partijen of een auto van de zaak of pensioen als (onderdeel
van) een billijke vergoeding kan worden beschouwd. Dergelijke zaken als vergoeding
worden wettelijk in ieder geval niet uitgesloten.De leden van de PvdA verwijzen ook naar het NVvR-advies, waarin wordt
gesproken over praktische problemen die zich kunnen voordoen wanneer de werkgever
niet tot tijdige betaling overgaat en vragen de regering of de nakoming die
de werknemer kan vorderen in de praktijk niet belemmerend kan werken voor
de werknemer die in de tussentijd geen loon ontvangt.Het is mogelijk dat een werkgever niet tot tijdige betaling van de vergoeding
overgaat en de ex-werknemer de betaling via tussenkomst van de rechter moet
afdwingen. De betrokken werknemer – die tussentijds geen loon ontvangt –
kan dan veelal aanspraak maken op een WW-uitkering. Is dit laatste niet het
geval, dan kan betrokkene zich wenden tot de Gemeentelijke Sociale Dienst,
die in voorkomende gevallen een voorlopige bijstandsuitkering kan verstrekken.De SP-fractie vroeg of hier niet het gevaar bestaat dat in een onderhandeling
over de hoogte van deze vergoeding de werknemer in een afhankelijke positie
verkeert en wezen bovendien op het gevaar dat werkgevers een te laag bedrag
voorstellen met het argument dat bijvoorbeeld de WW-uitkering zal compenseren.De leden van de SP-fractie verzochten de regering voorts, deels in overeenstemming
met het advies van de Raad van State, tot maatregelen te komen
waarmee normen met betrekking tot de hoogtes van vergoedingen kunnen worden
ontwikkeld, ook om conflicten hieromtrent te voorkomen. Voor deze leden heeft
dit de voorkeur boven het laten vaststellen door de rechter.Voor het antwoord op de vraag van deze leden over normen met betrekking
tot de hoogtes van de vergoedingen, mede vanwege de afhankelijke positie van
de werknemer, verwijzen wij naar het antwoord op een overeenkomstige vraag
van de fractie van de PvdA. Wat betreft het gevaar dat werkgevers een te laag
bedrag voorstellen vanwege de WW-uitkering, moet erop worden gewezen dat de
WW niet ziet op een dergelijke compensatie. Dit risico zal zich dan ook niet
kunnen voordoen.Artikel 653 lid 3De leden van de SP-fractie vroegen opheldering over lid 3 waarin een schadeplichtige
werknemer wordt uitgesloten van een vergoeding.De vergoeding is niet verschuldigd aan de werknemer als hij schadeplichtig
is op grond van artikel 677 leden 1 en 3 BW. Lid 1 van artikel 677 heeft betrekking
op schadeplichtigheid indien wordt opgezegd zonder een dringende reden of
zonder gelijktijdige mededeling van de dringende reden. Lid 3 betreft de schadeplichtigheid
in geval door opzet of schuld aan de wederpartij een dringende reden is gegeven
om de arbeidsovereenkomst onverwijld op te zeggen en de wederpartij van die
bevoegdheid gebruik heeft gemaakt of de rechter op die grond de arbeidsovereenkomst
heeft ontbonden krachtens artikel 685.Schadeplichtigheid die voortvloeit uit het niet in acht nemen van de (wettelijke
of contractuele) opzegtermijn leidt niet tot het vervallen van de vergoedingsplicht.
De Nederlandse Vereniging voor de Rechtspraak heeft er in zijn advies op gewezen
dat dit een buitenproportionele sanctie zou zijn.De leden van de PvdA-fractie noemden de situatie dat de in het concurrentiebeding
beschreven werkzaamheden van een werknemer nog niet zijn aangepast en de werknemer
een nieuwe baan accepteert waarin hij dezelfde werkzaamheden verricht als
op het moment dat hij ontslag nam. Zij vroegen of het oude concurrentiebeding
dan nietig of niet van toepassing is.Uit het voorschrift van artikel 635 lid 4 onder a vloeit voort dat in
het concurrentiebeding de verboden werkzaamheden nauwkeurig en concreet dienen
te worden beschreven. Deze werkzaamheden zijn gerelateerd aan de met de werknemer
afgesproken functie. Bij een wijziging van de functie, moet het oude concurrentiebeding
worden aangepast. Met de werknemer zal een aangepast beding moeten worden
overeengekomen. In het door de PvdA-fractie geschetste geval is het oude beding
niet vervangen en is er mitsdien geen sprake van een beperking. Ook de verplichting
van de ex-werkgever tot betaling van een vergoeding is hiermee vervallen.Werkzaamheden en geografisch gebiedDe leden van de PvdA-fractie vroegen of een bepaald werkterrein op het
internet geografisch kan worden aangeduid en zo neen of het anders voor dergelijke
werkzaamheden mogelijk is een uitzondering te maken, bijvoorbeeld vermelding
van werkzaamheden en/of geografisch gebied.De regering is van mening dat een concurrentiebeding ook ingeval van een
bepaald werkterrein op het internet qua geografisch bereik kan worden geduid.
Deze werknemers onderhouden immers contacten met klanten in Nederland en zo
mogelijk ver daarbuiten. Dit zou kunnen betekenen, dat het geografisch gebied
in bepaalde functies eerder Europa of de wereld omvat. In het voorliggende
wetsvoorstel wordt een dergelijke geografische afbakening echter
niet verboden. Hetzelfde geldt voor de beschrijving van de werkzaamheden.
Deze werknemers bekleden immers een functie, waarvan niet valt in te zien
waarom die werkzaamheden niet voldoende concreet zouden kunnen worden beschreven.
Het gaat wellicht om een uitgebreidere opsomming van werkzaamheden dan in
de meer normale functies. Dat is evenwel toegestaan mits het gerelateerd kan
worden aan de overeengekomen functie.Artikel 653 lid 4 sub bDe leden van de VVD-fractie vroegen of het denkbaar is dat een belangenafweging
kan leiden tot de uitkomst dat een concurrentiebeding langer dan een jaar
zou mogen gelden.Het is niet uitgesloten dat in bijzondere omstandigheden een langere geldigheidsduur
van een concurrentiebeding gerechtvaardigd zou kunnen zijn. De termijn van
maximaal een jaar moet worden beschouwd als een redelijk gemiddelde, waarbij
enerzijds het gerechtvaardigde belang van de werkgever bij een niet te korte
verbodsperiode in aanmerking is genomen en anderzijds het belang van de werknemer
bij een niet te vergaande beperking van zijn vrijheid van arbeidskeuze. Doorgaans
zal na verloop van een jaar de door de ex-werknemer opgedane know-how verouderd
zijn en de contacten met klanten verwaterd zijn.Aan het voorstel van de VVD-fractie om onder zwaarwegende en uitzonderlijke
omstandigheden een termijn van ten hoogste drie jaren te hanteren, kleeft
het bezwaar dat dit de rechtszekerheid niet ten goede komt en kan leiden tot
conflicten over de vraag of er in het concrete geval sprake is van zwaarwegende
en uitzonderlijke omstandigheden en of de termijn in het licht van die omstandigheden
redelijk is. Op grond van deze overwegingen geven wij de voorkeur aan de voorgestelde
maximumtermijn van een jaar.Artikel 653 lid 5De leden van de VVD-fractie vroegen de regering of het mogelijk is dat
een werkgever op schrift verklaart nimmer het concurrentiebeding tegen diens
werknemer te zullen laten gelden en dat deze geheel vrij is in zijn arbeidskeuze
na beëindiging van het dienstverband en zo ja of de regering in overweging
wil nemen een dergelijke omstandigheid – waarin de voor de werknemer
beperkende werking van het concurrentiebeding feitelijk is komen te vervallen –
op te nemen als wettelijke vervalgrond van het concurrentiebeding.De regering is van mening dat de werkgever een concurrentiebeding achterwege
moet laten, indien hij een concurrentiebeding niet nodig heeft om zijn belangen
veilig te stellen. Als de werkgever van mening is dat een dergelijk beding
wel nodig is en dit met de werknemer contractueel overeenkomt, kan de werkgever
dit op grond van artikel 160 Boek 6 BW niet eenzijdig intrekken; artikel 6:160
BW vereist een overeenkomst van afstand met de werknemer. Immers door het
beding zal de werknemer tijdens het dienstverband afzien van indiensttreding
bij een concurrerende werkgever ofwel bij het einde van de dienstbetrekking
kiezen voor een nieuwe functie in een andere sector. Ter compensatie van de
beperkende werking van het concurrentiebeding, ontvangt de werknemer bij het
einde van de arbeidsovereenkomst een billijke vergoeding. Het zou derhalve
onredelijk zijn, wanneer de werkgever op enig moment op schrift verklaart
nimmer het concurrentiebeding tegen diens werknemer te zullen laten gelden
en dat deze geheel vrij is in zijn arbeidskeuze en daarmee de billijke vergoeding
komt te vervallen. Dit staat ook haaks op het uitgangspunt van het wetsvoorstel
dat de werkgever van te voren goed moet overwegen of hij het concurrentiebeding
nodig heeft om zijn bedrijfsbelangen veilig te stellen. Dit laat
overigens onverlet, dat de werkgever aan de werknemer kan voorstellen het
beding te laten vervallen.Sub c, geen concurrentiebeding bij faillissementDe leden van de PvdA-fractie vroegen waarom het concurrentiebeding ook
niet wordt uitgesloten bij ontslag tijdens surséance of wegens bedrijfsomstandigheden.In aansluiting bij het advies van de MDW-werkgroep is het vervallen van
het concurrentiebeding beperkt tot de situatie dat de werkgever in staat van
faillissement is verklaard. De faillissementssituatie kan niet op een lijn
worden gesteld met de surséance van betaling of reorganisatie wegens
bedrijfsomstandigheden. Het faillissement is in beginsel gericht op liquidatie
en niet op voortzetting van de onderneming. In de laatste situatie kan de
werkgever een gerechtvaardigd belang hebben bij het concurrentiebeding.Artikel 653 lid 6De leden van de VVD-fractie vroegen of de werknemer deze bepaling uitsluitend
kan inroepen na beëindiging van het dienstverband. Deze leden vroegen
of de regering bereid is om alsnog in het voorgestelde artikel de mogelijkheid
op te nemen dat de rechter in dat geval, na een daartoe strekkende vordering
van de werkgever, het concurrentiebeding geheel of gedeeltelijk kan vernietigen.
Indien die bereidheid niet bestaat, wilden deze leden weten hoe zich dit dan
verhoudt met de negende aanbeveling van de MDW-werkgroep.Het zesde lid van artikel 653 is ontleend aan het huidige artikel 653
lid 2. De mogelijkheid van gehele of gedeeltelijke vernietiging van het beding
staat ook open tijdens het bestaan van de arbeidsovereenkomst. De ratio van
deze bepaling is de bescherming van de werknemer die doorgaans in een zwakkere
onderhandelingspositie verkeert. Aan deze vernietigingsmogelijkheid ligt de
gedachte ten grondslag dat voorkomen moet worden dat deze bedingen indruisen
tegen de rechtmatige belangen van de werknemer.Los van de vraag in welke omstandigheden de werkgever onbillijk zou worden
benadeeld door het op zijn initiatief en in zijn belang met de werknemer overeengekomen
concurrentiebeding, is naar onze mening een dergelijke specifieke vernietigingsmogelijkheid
niet nodig, gelet op de algemene regels inzake rechtsgevolgen van overeenkomsten
(artikelen 248 lid 2 en 258 Boek 6 BW). Daarnaast kan de werkgever aan de
werknemer voorstellen om een overeenkomst van afstand aan te gaan (artikel
160 Boek 6 BW).Artikel 248 lid 2 Boek 6 BW houdt in dat een tussen partijen als gevolg
van de overeenkomst geldende regel niet van toepassing is voorzover dit in
de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid
onaanvaardbaar zou zijn. De beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid
is in dit artikellid neergelegd. De notie «onaanvaardbaar» brengt
tot uitdrukking dat deze regeling met de nodige terughoudendheid moet worden
toegepast. In beginsel zal de partij die betoogt dat een als gevolg van de
overeenkomst geldende regel niet van toepassing is, aangezien dit in de gegeven
omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar
zou zijn, de voor de beoordeling daarvan relevante omstandigheden moeten stellen
en in geval van tegenspraak bewijzen.Ingevolge artikel 653 lid 6 is gehele of gedeeltelijke vernietiging van
het concurrentiebeding mogelijk op de grond dat de werknemer in verhouding
tot het te beschermen belang van de werkgever onbillijk wordt benadeeld door
dat beding. In het kader van artikel 653 vindt een afweging plaats tussen
de belangen van werkgever en werknemer. Uit de totstandkomingsgeschiedenis
van dit artikellid (thans artikel 653 lid 2, oud artikel 1637x lid 2) blijkt dat aan deze bepaling het belang van de werknemer
ten grondslag ligt, die de economisch zwakke, afhankelijke partij is. De werknemer
zal moeten stellen en bewijzen dat er sprake is van onbillijke benadeling
in de zin van artikel 653 lid 6. Uit het in artikel 248 lid 2 Boek 6 BW gehanteerde
criterium «onaanvaardbaar» kan naar onze mening een zwaardere
bewijslast worden afgeleid. Wij zijn van mening dat de specifieke regeling
in artikel 653 lid 6 bijdraagt aan een beter evenwicht tussen de belangen
van werkgever en werknemer. Anders dan de leden van de VVD-fractie veronderstellen
is niet de gelijkwaardigheid tussen werkgever en werknemer uitgangspunt van
het onderhavige wetsvoorstel, maar het creëren van een betere balans
tussen de verschillende belangen van werkgever en werknemer.De door de leden van de VVD-fractie genoemde negende aanbeveling van de
MDW-werkgroep (De werkgever kan alleen een beroep op het concurrentiebeding
doen indien hij kan aantonen een zwaarwichtig belang bij het beding te hebben)
betreft een ander onderwerp, namelijk het bestaan van voldoende belang aan
werkgeverszijde als voorwaarde voor het inroepen van het concurrentiebeding.
De aanwezigheid van een voldoende werkgeversbelang is in het kader van deze
aanbeveling als het ware een «ontvankelijkheidseis». Ontbreekt
een dergelijk zwaarwichtig belang dan zou de werkgever geen beroep kunnen
doen op het concurrentiebeding.Artikel 653 lid 7De leden van de VVD-fractie wezen op omstandigheden waaronder verlaging
van de vergoeding, gelet op de belangen van de werkgever billijk kan zijn
en gaven de regering in overweging om het woord «verhogen» te
vervangen door «wijzigen».De regering is van mening dat artikel 248 lid 2 Boek 6 BW reeds voorziet
in de mogelijkheid voor de werkgever om een wijziging van de vergoeding aan
de orde te stellen indien handhaving van de oorspronkelijke vergoeding in
de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid
onaanvaardbaar zou zijn. Ook kan de rechter op verzoek van de werkgever de
hoogte van de vergoeding wijzigen op grond van onvoorziene omstandigheden
die van dien aard zijn dat de wederpartij (de werknemer) naar maatstaven van
redelijkheid en billijkheid ongewijzigde instandhouding daarvan niet mag verwachten
(artikel 258 Boek 6).De regering ziet derhalve geen aanleiding om in artikel 653, lid 7 het
woord «verhogen» te vervangen door «wijzigen», omdat
het – zoals uit bovenstaande uiteenzetting blijkt – niet nodig
is. Daarbij moet in aanmerking worden genomen dat de specifieke regeling in
de voorgestelde leden 6 en 7 van artikel 7:653 BW, dat is ontleend aan de
thans geldende regeling, stoelt op de gedachte dat het aangaan van een concurrentiebeding
alleen een werkgeversbelang is en dat er aanleiding is om het concurrentiebeding
in het voordeel van de werknemers te wijzigen, als blijkt dat dit beding te
zwaar op hem drukt, gelet op de belangen die de werkgever wenst veilig te
stellen met dit beding.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom in het zevende lid
niet ook de mogelijkheid wordt gecreëerd – conform het advies van
de Raad van State – dat de rechter de in het vierde lid genoemde concurrentiebeperkende
onderdelen van het beding wijzigt.In zijn advies heeft de Raad van State onder meer voorgesteld de rechter
de bevoegdheid te geven naar billijkheid de hoogte van de vergoeding en de
in het vierde lid genoemde concurrentiebeperkende onderdelen van het beding
te wijzigen. Wij zijn van mening dat deze specifieke bevoegdheid niet nodig
is naast de bestaande regels inzake rechtsgevolgen van overeenkomsten (artikelen
248 lid 2 en 258 Boek 6 BW). Zo is op grond van artikel 248 lid 2 een tussen partijen geldende regel
niet van toepassing voor zover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven
van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. Ook kan de rechter
de gevolgen van een overeenkomst wijzigen of deze geheel of gedeeltelijk ontbinden
op grond van onvoorziene omstandigheden welke van dien aard zijn dat de wederpartij
naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid ongewijzigde instandhouding
van de overeenkomst niet mag verwachten. Overigens heeft de rechter in het
kader van de in artikel 653 lid 6 voorziene bevoegdheid tot gehele of gedeeltelijke
vernietiging de mogelijkheid om elementen van het concurrentiebeding, waaronder
in lid 4 genoemde elementen, aan te passen. Bij deze specifieke regeling,
die ontleend is aan het huidige artikel 653, staat het belang van de werknemer
voorop. Hieraan ligt de overweging ten grondslag dat het concurrentiebeding
een werkgeversbelang dient en dat dit beding gewijzigd dient te worden ten
voordele van de werknemer als dit beding te zwaar op hem drukt, gelet op de
belangen die de werkgever met het beding beoogt veilig te stellen.Artikel 685De leden van de SP-fractie vroegen of het niet duidelijker is om de mogelijkheid
van appel open te stellen voor alle beschikkingen, niet alleen die waarbij
een neven- of tegenverzoek is ingediend.De wijziging in lid 13 (oud lid 11) houdt in dat het rechtsmiddelenverbod
beperkt blijft tot de beslissing betreffende het ontbindingsverzoek, zoals
onder het thans geldende recht ook is bepaald in artikel 685 lid 11. Voor
zover de beschikking betrekking heeft op een verzoek (neven- of tegenverzoek)
betreffende een concurrentiebeding geldt dit rechtsmiddelenverbod niet. Het
gaat de reikwijdte van dit wetsvoorstel te buiten om het rechtsmiddelenverbod
terzake van de ontbindingsbeschikking in dit dossier aan de orde te stellen.
Daarbij komt dat het rapport van de Adviescommissie Duaal Ontslagstelsel «Afscheid
van het duale ontslagrecht» thans ter advisering voorligt bij de Stichting
van de Arbeid. Mede op basis van deze reactie zal het kabinet een standpunt
kenbaar maken.Artikel IIArtikel 213De leden van de VVD-fractie verzochten de regering inzicht te geven in
het aantal concurrentiebedingen dat door deze voorgestelde bepaling worden
getroffen. Ook vroegen deze leden of door de regering een overzicht kan worden
gegeven van de daarmee te verwachten toename van de (administratieve) lastendruk
voor het bedrijfsleven, alsmede de daarmee gepaard gaande kosten.Uit het onderzoek «Concurrentiebeding in de praktijk» d.d.
2 mei 1997, dat de Stichting Research voor Beleid te Leiden in opdracht van
de MDW-werkgroep heeft uitgevoerd, blijkt dat naar schatting 15 à 20
% van alle werknemers in Nederland te maken heeft met een of andere vorm van
een concurrentiebeding. Al deze bedingen zullen derhalve moeten worden getoetst
aan de voorgestelde wijzigingen, waarvoor partijen een jaar kunnen
uittrekken. Dit zal een eenmalige toename van de (administratieve) lastendruk
en ook kosten voor het bedrijfsleven teweegbrengen. De omvang hiervan is echter
moeilijk in te schatten.De Minister van Justitie,A. H. KorthalsDe Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,W. A. F. G. Vermeend 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28167-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl