Emancipatiebeleid Defensie; Verslag algemeen overleg over de beleidsbrief emancipatie defensie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25436, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

24-03-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25436 nr. 4

12-03-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamDe brief van 28 november 1997 houdende antwoorden op schriftelijke
vragen over de beleidsbrief emancipatie defensie (25 436, nr. 2) Vragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de staatssecretarisNadere gedachtewisselingDe brief van 19 december 1997 inzake AP-23-mijnen (DEF-97-310) Vragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de staatssecretaris van DefensieDe brief van 12 december 1997 houdende antwoorden op schriftelijke
vragen inzake geluidshinder Soesterberg (25 600-X, nr. 32) Vragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de staatssecretaris van DefensieDe brief van 12 januari 1998 houdende antwoorden op schriftelijke
vragen inzake de vervanging van de getrokken vuurmonden van het type M114
en de zelfvoortbewegende vuurmonden van het type M109 (25 600-X, nr.
35) Vragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de staatssecretaris van DefensieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25436Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 25600-XToon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 436Emancipatie Defensie25 600 XVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1998nr. 4VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 12 maart
1998De vaste commissie voor Defensie1 heeft op
5 februari 1998 overleg gevoerd met staatssecretaris Gmelich Meijling
over:– zijn brief van 28 november 1997 houdende antwoorden op schriftelijke
vragen over de beleidsbrief emancipatie defensie (25 436, nr. 2);– zijn brief van 19 december 1997 inzake AP-23-mijnen (DEF-97-310);– zijn brief van 12 december 1997 houdende antwoorden op schriftelijke
vragen inzake geluidhinder Soesterberg (25 600-X, nr. 32);– zijn brief van 12 januari 1998 houdende antwoorden op schriftelijke
vragen inzake de vervanging van de getrokken vuurmonden van het type M114
en de zelfvoortbewegende vuurmonden van het type M109 (25 600-X, nr.
35).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. De brief van 28 november 1997 houdende antwoorden op schriftelijke
vragen over de beleidsbrief emancipatie defensie (25 436, nr. 2) Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Sterk (PvdA) onderschreef de algemene richting van
de plannen en beleidsvoornemens uit de beleidsbrief, maar constateerde dat
er nog heel veel moet gebeuren om in 2010 12% van de krijgsmacht uit vrouwen
te laten bestaan en om de vrouw in de krijgsmacht een volwaardige positie
te geven. Zij bestreed dat een hierop gericht beleid budgettair neutraal zou
kunnen worden gevoerd. De vorming van een centraal meldpunt juichte zij toe,
maar dan niet per krijgsmachtonderdeel. Expertise en krachten op het gebied
van emancipatie moeten worden gebundeld in één centraal meldpunt
dat voor de gehele krijgsmacht kan fungeren als loket/platform voor alle emancipatiezaken.
Onder leiding van een goed gekwalificeerde vrouw moet het personeel ervan
tot op het hoogste niveau kunnen meepraten en ook beleidsvoorstellen kunnen
doen. Als in 2010 de 12%-doelstelling wordt gehaald, kan het loket weer worden
gesloten. Wil de staatssecretaris zo'n loket/platform creëren? Het zou
zich primair kunnen richten op het maken van een nieuw overzicht van
pure deeltijdbanen (excl. duobanen). Deeltijdwerk is nodig om de 12%-doelstelling
te halen. Toestaan van deeltijdwerk mag niet afhankelijk zijn van een toevallige
commandant. Deeltijdwerk is een recht en geen gunst. Nader moet worden gepreciseerd
wat moet worden verstaan onder «mits de dienst het toelaat». Verder
signaleerde zij een forse discrepantie tussen het defensiebeleid en de uitwerking
ervan in de praktijk, vooral onder de lagere rangen. Hier moet «top
down» verbetering in worden gebracht. Wil de staatssecretaris hiertoe
echte initiatieven nemen?Mevrouw Sterk onderschreef het streven naar zoveel mogelijk reguliere
kinderopvang. Extra financiële compensatie is nodig als aangepaste openingstijden
nodig zijn bijvoorbeeld in verband met woon–werkverkeer. Naar het voorbeeld
van de marine, zou Defensie hierin moeten bemiddelen. Het emancipatieloket
zou hierin een sturende functie kunnen hebben. Omdat overduidelijk is dat
op een aantal plaatsen onvoldoende in kinderopvang kan worden voorzien en
ook om te bezien welke functie bedrijfsopvang kan hebben bij het binden van
vrouwen aan de defensieorganisatie, bepleitte zij om pilotprojecten te starten
met kinderopvang op of in de directe omgeving van kazernes.Om vrouwen voldoende fysiek en psychisch toe te rusten voor hun carrière
in de krijgsmacht, bepleitte mevrouw Sterk om voorafgaand aan de algemene
militaire opleiding (AMO) een voortraject te organiseren. Naast sportinstituten
kunnen ook de vormingscentra van defensie zelf hierin een rol vervullen. In
het lesprogramma van het totale opleidingstraject moet aandacht worden geschonken
aan de specifieke positie van vrouwen in de krijgsmacht. Instructeurs moeten
daartoe voldoende zijn opgeleid. In alle echelons moet aandacht worden besteed
aan tolerantieverleggend onderwijs. Hoe staat het met de uitvoering van de
desbetreffende motie-De Koning c.s.? Worden lesprogramma's hierop doorgelicht
en zo nodig aangevuld en wordt er aandacht besteed aan een adequate opleiding
van docenten op dit punt?Tot haar teleurstelling moest mevrouw Sterk constateren dat vrouwen bij
sollicitaties naar hogere functies in de krijgsmacht nog te vaak worden afgewezen,
ook al zijn zij daarvoor volledig gekwalificeerd. Wil de staatssecretaris
bevorderen dat vrouwen bij gelijke geschiktheid echt een reële kans krijgen?
Wellicht vergt het bereiken van de 12%-doelstelling zelfs enige bevoordeling.
Kan ex-leden van de vrouwenkorpsen een herkansing worden geboden die hen in
staat stelt alsnog een carrière op te bouwen? Wil de staatssecretaris
een beleid voeren dat erop gericht is wat oudere, hoger opgeleide vrouwen
horizontaal in de krijgsmacht te laten instromen? Zo ja, dan moet voor hen
een aangepaste AMO worden opgezet. De werking van de banenwinkels moet worden
onderzocht. Mogen er inderdaad niet meer mensen solliciteren dan er banen
voorhanden zijn en zo ja, hoe wordt dan voorzien in het wegvallen van kandidaten
in een later stadium? Gedragswetenschappelijk onderzoek is nodig naar de vraag
waarom zo weinig vrouwen zich voor een functie in de krijgsmacht aanmelden.
Op basis van de hieruit verkregen gegevens kan ook de opleiding beter gestalte
worden gegeven. Defensie heeft voor zo'n onderzoek voldoende deskundigheid
in huis. Bezien moet worden voor welke functies het voeren van een vrouwenvoorkeursbeleid
opportuun is. Te denken ware aan sportinstructeurs, artsen, maatschappelijk
werkers en fysiotherapeuten. Wil de staatssecretaris zo'n beleid entameren?
Dit moet dan wel anders worden vormgegeven dan het voorkeursbeleid uit de
jaren tachtig, dat niet voorzag in een intensievere loopbaanbegeleiding en
geen inzicht bood in de effecten die ermee werden bereikt.De heer Van Hoof (VVD) onderschreef de 12%-doelstelling, temeer
daar hij het aantrekken van meer vrouwen zag als een mogelijke oplossing voor
problemen bij de werving op een steeds krapper wordende arbeidsmarkt. Bij
de maatregelen om de doelstelling te halen zette hij echter vraagtekens.
Het antwoord op vraag 45 doet sterk vermoeden dat de instroom van vrouwen
zo gering is dat het personeelsprobleem daarmee niet kan worden opgelost.
Hoe groot is de instroom precies en hoe wordt een goede doorstroom bevorderd?
Is het wel verstandig om vooral te werven met arbeidscontracten voor een beperkte
duur? De kans dat iemand na die tijd de organisatie verlaat is groter dan
wanneer een contract voor onbepaalde tijd is gesloten en bovendien hebben
deze mensen minder carrièremogelijkheden. Contracten voor onbeperkte
tijd bieden ook meer ruimte voor goede (carrière)begeleiding.Ook de heer Van Hoof vroeg aandacht voor problemen bij het combineren
van arbeid en zorg, vooral in functies die operationele inzet inhouden. Is
dit probleem zodanig op te lossen dat wordt voorkomen dat de gevolgen van
het functioneren in deeltijd worden afgewenteld op degenen die in volle tijd
functioneren? Welke termijnen gelden precies voor het aanvragen en toekennen
van deeltijdwerk? In de stukken wordt hier een verschillend beeld van geschetst.
Is de wachttijd bij het aanvragen van deeltijd inderdaad drie jaar? Gezien
hetgeen in de beleidsbrief wordt geschreven over een gelijkere rolverdeling
tussen mannen en vrouwen, ook waar het zorgtaken betreft, vond hij het niet
juist dat er in de brief van wordt uitgegaan dat alleen vrouwen met kinderen
tot en met de leeftijd van vier jaar zijn vrijgesteld van uitzending. Is de
enige reden hiervoor niet eigenlijk dat men het bestand aan niet-inzetbaren
niet te groot wil laten worden? Een toelichting vroeg hij op de stelling dat
er geen recht op deeltijdwerk zou bestaan, gezien de door defensie gehanteerde
zorgverlofconstructie.Mevrouw Visser-van Doorn (CDA) zag onvoldoende aandacht voor
het emancipatiebeleid in de krijgsmacht als een van de oorzaken voor de tot
nu toe achterblijvende voortgang op dit punt. Dat er thans vanuit een grotere
wervingsbehoefte extra aandacht aan wordt besteed juichte zij toe. Op basis
van de beleidsbrief emancipatie 1997 van het ministerie van SZW moeten nu
op adequate wijze nieuwe impulsen aan dit proces worden gegeven. In dat licht
kon zij zich in grote lijnen vinden in de uit de beleidsbrief emancipatie
defensie voortvloeiende maatregelen. In welk tempo en binnen welke termijn
worden die uitgevoerd? Gezien de tot nu toe tegenvallende resultaten is een
snelle start geboden. Met het voornemen om een speerpunt te maken van het
hanteren van streefcijfers stemde zij in, al was zij niet optimistisch over
de haalbaarheid ervan, gezien belemmeringen qua wervingsruimte, fysieke eisen
en de beeldvorming. Hoe reëel en emancipatoir is de stelling dat mannen
en vrouwen in gelijke mate aan fysieke eisen moeten voldoen, willen zij op
voet van gelijkheid binnen de krijgsmacht kunnen functioneren? Hangt het in
gelijke mate functioneren hier echt van af? Kunnen per functie of onderdeel
verschillende fysieke eisen worden gesteld? Zij kondigde aan, hierover eventueel
een motie in te willen dienen. Vrouwen kunnen elkaar meer steunen als zij
groepsgewijs instromen en een opleiding volgen. Deze visie spreekt ook uit
de rapportage «Optimizing the performance of women in the armed forces
of NATO». Wanneer wordt het hierop gebaseerde plan van aanpak operationeel?
Onderschrijft de staatssecretaris dat door differentiatie van fysieke eisen
een belangrijke belemmering voor het aantrekken en behouden van vrouwen in
de krijgsmacht kan worden weggenomen? Zij zette vraagtekens bij hantering
van de 12%-doelstelling voor alle krijgsmachtonderdelen. Zou bij onderdelen
waarbij het nadrukkelijk aankomt op fysieke kracht, niet een lager percentage
kunnen worden gehanteerd? Compensatie kan dan worden gevonden bij onderdelen
waarvoor minder hoge fysieke eisen worden gesteld.Ondanks de door haar onderschreven beperkingen gezien de aard en de organisatie
van de krijgsmacht, vond mevrouw Visser dat defensie meer mogelijkheden moet
bieden voor combinatie van arbeid en zorg. Hoe staat het met de
nadere uitwerking van deeltijdverlof, ook binnen het functiegebied? Terecht
besteedt de beleidsbrief aandacht aan gezinsbeleid. Hierin komt o.a. de éénouderrestrictie
aan de orde, waarbij de pragmatische overweging wordt gehanteerd dat met name
vrouwen de zorg voor kinderen op zich nemen. Is dit niet in strijd met het
streven naar gelijke ontplooiing van mannen en vrouwen, als bepleit in de
SZW-beleidsbrief? Legt defensie zich hiermee niet op voorhand neer bij het
feit dat mannen geen zorgtaken op zich nemen? Zou wijziging ervan voor mannen
in de krijgsmacht geen stimulans zijn om ook zorgtaken op zich te nemen?Wil men in 2010 de 12%-doelstelling halen, dan moet op korte termijn met
grote inzet worden gestart met uitvoering van alle maatregelen uit de beleidsbrief,
zo constateerde mevrouw Visser. Nog belangrijker is het bevorderen van een
cultuuromslag in de krijgsmacht ten aanzien van vrouwen. Alleen een congres
voor het hogere kader is daarvoor onvoldoende. Om ook voldoende draagvlak
op de werkvloer te genereren moet in de opleiding ruim aandacht worden besteed
aan het aspect «gender». Door deskundigen gegeven trainingen op
dit gebied zijn nodig voor voorlichters, wervingspersoneel en pers- en publiciteitsverantwoordelijken.
Hoe breed en hoe intensief wordt aan deze cultuuromslag gewerkt? Hoe belangrijk
het is om omgangsvormen, normen en waarden te veranderen blijkt uit een exitinterview
met een vrouwelijke militair, waarin zij aangeeft de krijgsmacht te verlaten
als gevolg van de van weinig respect voor haar vrouwzijn getuigende omgangscultuur
buiten werktijd. Meer nog dan een gedragscode, zijn controle en discipline
nodig om in dit soort situaties verandering te brengen.Mevrouw De Koning (D66) schetste het dilemma van de wederzijdse
afhankelijkheid van het streven naar een grotere toestroom van vrouwen en
de bevordering van een cultuuromslag bij de krijgsmacht. Zolang toestroom
beneden de maat is, komt omslag moeilijk tot stand, en omgekeerd. Overigens
maakte zij uit de stukken op dat defensie redelijkerwijs al het benodigde
doet om beide te bevorderen. Ook was haar uit eigen waarneming gebleken dat
vrouwen bij de krijgsmacht in het algemeen met respect worden behandeld. Zijn
thans echt alle functies opengesteld voor vrouwen?Mevrouw Vos (GroenLinks) drong erop aan alles te doen om de
toch al niet te hoog gegrepen 12%-doelstelling te halen. Daarvoor is één,
onder vrouwelijke leiding staand loket voor alle emancipatievraagstukken van
groot belang. Bovendien kan emancipatiebeleid niet budgettair neutraal worden
gevoerd. Kinderopvang en deeltijdwerk kosten nu eenmaal meer. Kan de staatssecretaris
dit nader toelichten? Het antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris van Defensie benadrukte het zowel kwantitatief
als kwalitatief grote belang van de werving van vrouwen voor de krijgsmacht.
De groei van het aandeel vrouwen in krijgsmacht van 5,3% in 1993 naar meer
dan 7% thans, geeft aan dat op dit gebied vooruitgang is geboekt. Hoewel Nederland
daarmee in vergelijking met andere NAVO-partners niet slecht presteert, is
in de beleidsbrief emancipatie defensie een aantal maatregelen opgenomen dat
erop gericht is om het militaire en het burgerpersoneel van de krijgsmacht
in het jaar 2010 voor resp. 12% en 30% uit vrouwen te laten bestaan; niet
alleen ter compensatie van het dalend aantal jonge mannen op de arbeidsmarkt,
maar ook om de krijgsmacht een betere afspiegeling van de samenleving te laten
zijn. Op aanbeveling van de interdepartementale commissie emancipatiebeleid
wordt binnenkort aangesloten bij «Opportunity in bedrijf». Deze
organisatie kan vooral goede diensten bewijzen bij het vergroten van de (zeer gewenste) horizontale instroom van hoger opgeleide vrouwen in de krijgsmacht
en bij het beter benutten van het vrouwelijk potentieel in de krijgsmacht.
Ook is het advies van de commissie overgenomen om de voortgang van het beleid
te monitoren. Daartoe zijn de door de krijgsmachtdelen ingediende implementatieplannen
door de directeur-generaal getoetst aan de randvoorwaarden uit de beleidsbrief. Groot belang hechtte de staatssecretaris aan maatregelen die vrouwen (en
ook mannen) in de gelegenheid stellen hun loopbaan bij de krijgsmacht te combineren
met een zorgtaak. Ervaring leert dat in dit verband vooral groot belang moet
worden gehecht aan maatregelen rondom gezinsuitbreiding. In dat kader is op
1 januari jl. een nieuwe regeling deeltijdverlof militairen van kracht geworden.
Deze geldt zowel voor militairen met een verbintenis voor bepaalde als onbepaalde
tijd. In beginsel zijn nu alle functies bij defensie opengesteld voor deeltijdverlof
van elke omvang. Een uitzondering wordt gemaakt voor functies waarbij dit
op operationele bezwaren stuit en in geval van plaatsing in het buitenland
of bij internationale staven. Onderzocht wordt welke mogelijkheden er zijn
om deeltijd ook in operationele functies te verwezenlijken. Daarnaast wordt
binnenkort per krijgsmachtdeel een centraal meldpunt geïnstalleerd om
de toenemende vraag naar deeltijdwerk te coördineren. Hoewel totstandkoming
ervan in de toekomst niet uitgesloten is, zou realisering van één
centraal loket voor de hele krijgsmacht thans contraproductief werken. Door
het meldpunt per krijgsmachtdeel bij de plaatsingsautoriteit te situeren,
kan worden beschikt over de aldaar aanwezige expertise over de beschikbare
functies. Aan de hand van centrale richtlijnen wordt getracht de activiteiten
van de diverse meldpunten zo goed mogelijk te coördineren. Zolang er
nog sprake is van een achterstandssituatie geldt voor vrouwelijke BOT'ers
een aanvullende deeltijdmaatregel. Hun verzoek tot deeltijdwerk zal zo snel
mogelijk worden gehonoreerd. Voor een aanvrage geldt een maximale termijn
van drie jaar. Dit laat onverlet dat ook een kortere termijn mogelijk is.
Tenzij het om operationele redenen niet mogelijk is, zijn vrouwen en alleenstaande
mannen met kinderen tot en met vier jaar vrijgesteld van uitzending. Het jaarlijkse
budget voor kinderopvang is in het arbeidsvoorwaardenakkoord 1997–1999
met 25% een verhoogd tot 6 mln. Voorzover defensie dit in de hand had, zijn
hiermee bestaande wachtlijsten weggenomen en kon voor in totaal 1205 medewerkers
kinderopvang worden gerealiseerd. Toename van de instroom van vrouwen in de
krijgsmacht zal in de komende jaren de behoefte aan kinderopvang doen toenemen.
Hoewel de voorkeur vooralsnog uitgaat naar kinderopvang buiten, maar in de
nabijheid van defensielocaties, wordt in 1998 wel de wenselijkheid en haalbaarheid
van bedrijfsopvang onderzocht.De staatssecretaris onderstreepte het belang van een cultuuromslag bij
defensie (zowel bij het burger- als het militaire personeel) om de maatregelen
uit de beleidsbrief te laten slagen. Alle geledingen van de defensieorganisatie
moeten doordrongen worden van de gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen.
Om dit op alle niveaus in de organisatie te bereiken, wordt groot belang gehecht
aan tolerantieverleggend onderwijs in initiële en niveauopleidingen.
De desbetreffende motie-De Koning c.s. is uitgevoerd. Uit evaluaties in 1996
bleek dat leerlingen dit soort onderwijs als zinvol ervaren en dat het positief
bijdraagt aan de opstelling jegens anderen, waaronder vrouwen. Vorming en
begeleiding op dit gebied zijn thans integraal onderdeel van de BBT-opleiding
en van vervolg- en kaderopleidingen. Ook wordt extra aandacht besteed aan
de vorming van het betrokken opleidingskader.Om tot op de werkvloer een consequente uitvoering van maatregelen te bewerkstelligen
is besloten de krijgsmachtdelen halfjaarlijks aan de directeur-generaal personeel
te laten rapporteren over de voortgang van het emancipatiebeleid. De inspecteur-generaal
rapporteert daarnaast over knelpunten bij de uitvoering van dit beleid. Alle
commandanten die resultaatverantwoordelijk zijn en overigen die
jaarverslagen opstellen, krijgen opdracht om te rapporteren over de uitvoering
van het beleid binnen hun eenheid. Uitvoering van het beleid zal ook worden
gevolgd door de bij de krijgsmachtdelen en het bureau van de inspecteur-generaal
functionerende vertrouwensvrouwen, die in individuele gevallen bovendien een
ombudsfunctie kunnen vervullen. Vrouwen die het gevoel hebben ten onrechte
een hogere functie niet te hebben gekregen, kunnen in beroep gaan bij hun
commandant. In tweede aanleg kunnen zij een beroep doen op de vertrouwensvrouw.
In laatste instantie is er beroep mogelijk bij de inspecteur-generaal.Uitbreiding van het aantal vrouwen in hogere echelons van de krijgsmacht
vond de staatssecretaris zeer wenselijk, vooral ook om de toestroom van vrouwen
naar deze organisatie te bevorderen. In dat kader krijgen vrouwelijke BBT'ers
voorkeur bij doorstroom naar een BOT-aanstelling. Ook is het loopbaanbeleid
voor vrouwen versterkt door middel van gesprekken en begeleiding vanaf de
militaire rang van kapitein of schaal 10 voor burgerpersoneel. Ter versterking
van het managementdevelopment voor vrouwen krijgen de krijgsmachtdelen en
de centrale organisatie opdracht om informatie te verstrekken over en de loopbaan
te volgen van vrouwen vanaf schaal 11 of de rang luitenant ter zee 1ste klas
of majoor, die in de komende tien jaar groeipotentie hebben.Maatregelen zijn genomen om vrouwen betere kansen te bieden om te voldoen
aan (reeds gedifferentieerde) functievereisten op fysiek gebied. Zo bieden
scholingsbataljons aangepaste oefenprogramma's voor vrouwen. Met uitzondering
van de onderzeedienst en (vooralsnog) het korps mariniers staan alle functies
open voor toetredende vrouwen. Verdere differentiatie van functievereisten
is mede afhankelijk van het beschikbaar komen van aangepast materieel en uitrusting.
Daartoe zal in 1998 een onafhankelijk wetenschappelijk instituut onderzoeken
hoe door betere ergonomische vormgeving van taken en uitrusting kan worden
bereikt dat iets lagere fysieke eisen worden gesteld, zonder nadelige gevolgen
voor de operationele gereedheid. Hoewel de staatssecretaris vond dat mannen
en vrouwen aan dezelfde fysieke eisen moeten voldoen, was hij desgevraagd
bereid de tests te laten bezien op seksespecifieke belemmeringen. Gezien bemoedigende
resultaten van voorschakelprojecten aan het «Spectrum College»
en de «Friesche Poort» wordt uitbreiding ervan bestudeerd. In
aanvulling op de activiteiten van de «Friesche Poort» worden degenen
die op grond van fysieke tekortkomingen bij de selectie afvallen, verwezen
naar geselecteerde sportscholen in Leeuwarden. Deze proef wordt geëvalueerd.Bij de opheffing ervan hebben alle leden van de vrouwenkorpsen gelegenheid
tot om- en bijscholing gehad. Vanuit het streven om meer aandacht te schenken
aan de loopbaan van vrouwen, ook in de lagere rangen, zullen vrouwen die in
tweede aanleg nog in aanmerking willen komen voor een opleiding, wederom worden
benaderd. Voor een betere concurrentiepositie van defensie op de arbeidsmarkt
is meer nodig dan alleen verbetering van wervingscampagnes. Ervaring leert
dat de gunstigste invloed op de werving uitgaat van positieve verhalen van
BBT'ers die na ommekomst van hun contractperiode de dienst hebben verlaten.
Overzichten geven aan dat in de periode t/m juni 1997 bij de marine, de landmacht,
de luchtmacht en de marechaussee de instroom van vrouwelijke BBT'ers resp.
15%, 12,7%, 13,1% en 17,1% bedroeg. Niet alleen bij de werving maar in het
hele carrièrebeleid wordt bij gelijke geschiktheid soms voorrang gegeven
aan vrouwen. Daar moet overigens voorzichtig mee worden omgegaan, vooral ook
omdat vrouwen zelf veelal niet erg gesteld zijn op dit soort positieve discriminatie.
Bij de vaststelling van het aantal te werven kandidaten wordt rekening gehouden
met het opkomst- en opleidingsverloop. Als vacatures zijn vervuld, worden
degenen die zich bij de «banenwinkels» melden, gewezen op andere
vacante functies. Personen met uitgesproken voorkeur voor een specifieke functie of groep, kunnen zich op vrijwillige basis laten registreren.
In geval van een vacature worden zij dan geïnformeerd.De staatssecretaris zegde nog toe op resterende vragen, waaronder die
over de budgettair neutrale financiering van het emancipatiebeleid, schriftelijk
te antwoorden. Nadere gedachtewisselingMevrouw Sterk (PvdA) wenste over ongeveer een halfjaar een
nadere rapportage te ontvangen over de voortgang van het emancipatiebeleid.De staatssecretaris zegde deze rapportage toe en was gaarne
bereid op gezette tijden met de Kamer over dit beleid van gedachten te wisselen. De brief van 19 december 1997 inzake AP-23-mijnen (DEF-97-310) Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Vos (GroenLinks) signaleerde dat mede door het optreden
van defensie de kwestie rond de AP-23-mijnen tot een welhaast onontwarbare
kluwen is geworden. Defensie verstrekte informatie niet altijd vrijwillig
en ook was deze niet altijd eenduidig. De ongevallen van 1983 en 1984 en de
nasleep ervan vormen een zwarte bladzijde in de geschiedenis van defensie.
De ernst van de ongevallen en de bij nabestaanden nog steeds heersende onrust
vereist dat nu helderheid in deze kwestie wordt geboden. In dit licht bezien
was het antwoord op recente schriftelijke vragen onthutsend. Uit tot dan toe
nog niet bekende informatie bleek dat het sinds 1970 bij de mijneninstructie
een rommeltje was. Een functionaris die een belangrijke rol speelde bij de
afdoening van de resultaten van onderzoek uit 1970 bleek op een gewichtig
moment de dienst te hebben verlaten, zonder dat hij zijn werk aan een opvolger
kon overdragen. Er was sprake van overbelasting van het munitietechnisch personeel,
onvoldoende dossiervorming en niet gestructureerde kwaliteitsbewaking. Dit
alles duidt op onvoldoende management, deskundigheid en een onprofessionele
aanpak van het ministerie van Defensie. Ongevallen waren derhalve niet alleen
het gevolg van een ongelukkige samenloop van omstandigheden, maar ook van
een onprofessionele sfeer bij defensie waarin de kans op ongelukken was vergroot.
Zoiets was ook te constateren in de kwesties rond de Cannerberg en de Herculesramp.De inhoud van de brief van 19 december jl. vond mevrouw Vos niet overtuigend.
Daarin wordt met geen woord gerept over het gebrek aan opleiding van de mijninstructuur
die betrokken was bij het ongeluk in 1983. Betrokkene bleek niet eerder zo'n
instructie te hebben gegeven en was daar ook niet voor opgeleid. Dat is toch
onbegrijpelijk? Hoe heeft dit kunnen gebeuren? Dit schokkende nieuwe feit
werpt een geheel nieuw licht op de schuldvraag in deze kwestie en stelt de
geloofwaardigheid van defensie tegenover de nabestaanden ter discussie. Ook
speelt mee dat tegenover de lezing van defensie over het ongeval in Oldebroek
(verwisseling van mijnen) een andere interpretatie staat, die op z'n minst
gerede twijfel laten bestaan over de technische uitleg over de fouten in de
AP-23-mijnen van de betrokken «lot». Door alle gebeurtenissen
wordt defensie niet meer als overtuigende instantie gezien. Dit alle pleit
ervoor derden een verhelderend onderzoek te laten verrichten naar de kwestie
van de AP-23-mijnen.Mevrouw Vos toonde zich verbijsterd door haars inziens ontoelaatbare zaken
die zijn voorgevallen bij de afhandeling van de ongevallen in 1983 en 1984.
Zo vond zij het verbijsterend dat de weduwe van de heer Ovaa er pas na een
periode van tien jaar (waarin haar werd voorgehouden dat haar man zelf schuld
had aan zijn ongeval) met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur in
slaagde om stukken boven tafel te krijgen die een ander licht
op de zaak wierpen. Terecht heeft zij zich niet willen neerleggen bij de excuusbrief
die de minister van Defensie haar in het voorjaar van 1997 schreef. In die
brief gaf de minister aan uit te willen zoeken hoe het kon gebeuren dat bedoelde
stukken niet eerder boven tafel kwamen. Hoe staat het daarmee? Uit de excuses
aan de weduwe Ovaa blijkt ook dat de heer Spijkers volstrekt terecht weigerde
om haar in opdracht van Defensie in 1984 te blijven voorliegen over de schuldvraag.
Ook de heer Spijkers verdient op dit punt rehabilitatie en een goede afhandeling
van zijn zaak. Op recente schriftelijke vragen erkent Defensie dat er in de
behandeling van deze zaak fouten zijn gemaakt en dat zij bereid was daarvoor
excuses en genoegdoening aan te bieden. Tot nu toe is echter nog niet gebleken
dat deze verplichting ruimhartig en voortvarend is ingelost. Zij eiste in
deze kwestie een helder en afdoend antwoord, zo nodig schriftelijk van de
minister.Alles overwegende concludeerde mevrouw Vos dat defensie in de kwestie
rond de AP-23-mijnen blijk heeft gegeven van onverantwoordelijk en onprofessioneel
handelen. Alle feiten duiden erop dat een waarheid die reeds lang bekend was,
werd verdonkeremaand of dat deze om welke reden dan ook niet boven tafel kwam.
De omgang met nabestaanden van de slachtoffers en ook met de maatschappelijk
werker schoot absoluut tekort. Dit alles afwegende pleitte zij voor een onafhankelijk
onderzoek door de Kamer.De heer Hoekema (D66) typeerde het dossier over de kwestie
met de AP-23-mijnen als «tragisch», niet alleen vanwege de slachtoffers
van 1983 en 1984, maar ook door het onprofessionele, door fouten en blunders
gekenmerkte defensieoptreden in de jaren erna. In de periode van 1958 tot
heden is bij de AP-23 sprake van een aaneenschakeling van tekortkomingen en
fouten bij experimenten en bij daadwerkelijk gebruik, die maar gedeeltelijk
zijn hersteld. Hoe worden de nog resterende 25 000 mijnen zo snel mogelijk
vernietigd? Zijn ongelukken daarbij uitgesloten? Welk effect heeft vernietiging
op het milieu?Uit grondige bestudering van de stukken destilleerde de heer Hoekema dat
gerede twijfel kan bestaan over de vraag of verwisseling van mijnen de enige
oorzaak was van het ongeval in 1983. Op z'n minst vragen de argumenten die
zijn aangevoerd in de brief van 29 januari jl. van de advocaten van de familie
Adolfse om een reactie van de staatssecretaris. Ook achtte hij het mede ter
bevrediging van het rechtsgevoel van betrokkenen niet uitgesloten dat de Kamer
alsnog extern onderzoek laat instellen naar de oorzaak van dit ongeluk. Daarover
is immers onduidelijkheid; alleen verwisseling van een oefenmijn en een scherpe
mijn of een structureel mankement aan de AP-23. Wat vindt de staatssecretaris
daarvan?Zonder meer tragisch vond de heer Hoekema de nasleep van het ongeval uit
1984. In feite komt het erop neer dat de weduwe Ovaa gedurende dertien jaar
door defensie aan het lijntje is gehouden met een onjuiste voorstelling van
zaken. Uit de stukken had hij sterk de indruk dat al in 1984–1985 bij
defensie de wetenschap bestond dat de heer Ovaa niet zelf schuldig was aan
zijn ongeval. Gewezen kan worden op de rapportage in 1985 vanuit de directie
materieel van de Koninklijke landmacht. Desondanks is dit zijn weduwe altijd
voorgehouden. Pas in 1997 kwam dankzij de vasthoudendheid van mevrouw Ovaa
de waarheid boven tafel en is die ook bevestigd door minister Voorhoeve. Waarom
heeft defensie dit ruim tien jaar stil gehouden? Hoe wordt het dossier-Ovaa
nu verder afgehandeld? Is er over de schikking contact tussen partijen? Ook
zijn er verbanden tussen de dossiers Ovaa en Spijkers. De administratieve
rechter heeft in laatstgenoemde zaak inmiddels uitspraak gedaan. Waarom werd
men het niet eens over de aangeboden schikking van ongeveer 1,3 mln.? Het
ging daarbij toch alleen om verschil van mening over het netto- en brutobedrag?
Heeft de heer Spijkers in 1984 wel of niet opdracht gekregen om
over de toedracht van het ongeval van de heer Ovaa niet de volledige waarheid
te vertellen?De heer Van den Doel (VVD) betreurde het dat door berichtgeving
in de media over de ongevallen in de jaren 1983 en 1984 bij de nabestaanden
van het slachtoffer van het ongeval in 1983 opnieuw twijfel is gerezen over
de toedracht van het ongeval. In zijn brief van 19 december jl. maakt de staatssecretaris
nog eens duidelijk dat het ongeval van 1983 een andere oorzaak had dan dat
van 1984. Hoewel het gezien de geschiedenis van de AP-23-mijn logisch is dat
beide ongevallen aan elkaar worden gekoppeld, is het duidelijk dat beide zaken
niet met elkaar kunnen worden vergeleken. De stelling dat het ongeval van
1983 niet had kunnen gebeuren als de mijn tijdig was geblokkeerd, blijft onbewezen.
Waar nodig heeft defensie voor de ongevallen van 1983 en 1984 schuld bekend.
Uit de stukken maakte hij op dat in 1983–1984 anders werd gedacht over
nazorg en begeleiding dan thans. Gelukkig is op dit terrein de laatste jaren
het nodige ten goede veranderd. In dat verband gaf hij aan het op prijs te
stellen als, desgewenst, in deze sfeer alsnog iets werd gedaan voor de slachtoffers
van het ongeval van 1983. Mede omdat de staatssecretaris nog niet heeft kunnen
antwoorden op de laatste brief van de advocaten van de familie Adolfse, voelde
hij thans niet voor een nieuw, extern onderzoek naar de oorzaak en toedracht
van het ongeval van 1983. Desgevraagd gaf hij aan, er niet verbaasd over te
zijn dat de betrokken instructeur niet specifiek was opgeleid voor deze les.
De opleiding op dit gebied is algemeen van aard en een instructeur wordt geacht
zich specifiek op het onderwerp van zijn lessen voor te bereiden.Dat defensie in het dossier-AP 23 fouten heeft gemaakt, is onderkend.
De Kamer moet niet vervallen in een herhaling van de discussie die hierover
reeds in 1983 met de toenmalige minister van Defensie werd gevoerd. Wel viel
het de heer Van den Doel op dat het lang heeft geduurd voordat een aantal
toen al aangekondigde maatregelen werd uitgevoerd. Het verbaasde hem dat de
Kamer nooit is gerapporteerd over de implementatie ervan. Dat de Kamer hier
nooit om heeft gevraagd, toont aan dat ook de waakhondfunctie van het parlement
aanscherping verdient. Pas in 1994 blijkt te zijn begonnen met het opzetten
van een geïntegreerd munitieveiligheidssysteem. Na het ongeval in 1984
duurde het nog twee jaar alvorens een inspectieverbod voor de AP-23-mijn werd
afgekondigd. Garanderen de tot nu toe genomen maatregelen dat een ongeval
als dat in 1983 niet meer kan voorkomen?Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA) ontkende onder verwijzing
naar eind 1990 door de heer Van Vlijmen gestelde schriftelijke vragen over
de ongevallen in 1983 en 1984 dat de Kamer in de afgelopen jaren geen initiatief
zou hebben genomen in de kwestie van de AP-23-mijnen. Probleem tot nu toe
is echter steeds geweest, dat met antwoorden van defensie niets kon worden
gedaan. Zo ontbraken in de beantwoording in 1990 feiten die nu aan het licht
zijn gekomen. Hoewel zij erkende dat de ongevallen van 1983 en 1984 en de
zaak-Spijkers los van elkaar moeten worden bezien, constateerde zij toch een
zeker verband waaruit conclusies zijn te trekken over de kwaliteit van de
AP-mijn en een onaanvaardbare wijze van omgaan met dit materiaal en met slachtoffers
en hun nabestaanden. Het kán niet dat de weduwe Ovaa dertien jaar moet
procederen en zelfs een beroep moet doen op de Wet openbaarheid van bestuur
om de onderste steen boven te krijgen. Het is goed dat zaken nu zijn erkend,
maar dit laat onverlet dat de weduwe Ovaa tot op dit moment van de minister
of de staatssecretaris nog steeds niet heeft vernomen wat exact de ware toedracht
van het ongeval is geweest. Waarom heeft het zo lang geduurd? Waren de betrokken
documenten zoek? Is het ongeval van 1983 echt alleen veroorzaakt door een
verwisseling van mijnen? In verband met nazorg vroeg zij er aandacht voor
dat er naast de familie Adolfse nog meer getroffenen zijn. Indien
de Kamer uiteindelijk constateert dat zij onvoldoende geïnformeerd is
om zuiver te oordelen over de ware toedracht van twee ongevallen en een bijna-ongeval
met de AP-23-mijn, moet in het belang van zekerheid voor nabestaanden en overige
slachtoffers niet worden geschroomd om zelf na te gaan wat er sinds 1970 precies
rondom deze mijn is gebeurd. Ten slotte vroeg zij nog of AP-23-mijnen zijn
doorverkocht aan bondgenoten en zo ja, of daar ook ongevallen mee zijn gebeurd.De heer Valk (PvdA) wenste zich beslist niet te mengen in juridische
procedures, maar constateerde dat het optreden van defensie inzake de ongevallen
van 1983 en 1984 twijfel doet rijzen aan het vermogen van deze organisatie
om zaken waarin zij zelf in het geding is, adequaat aan te pakken en af te
ronden. Op suggesties voor een eventueel eigen onderzoek van de Kamer of een
extern te verrichten onderzoek, wenste hij in een procedurevergadering van
de commissie nader in te gaan. Thans was hij slechts benieuwd naar het antwoord
van de staatssecretaris op vragen en opmerkingen uit de commissie. Het antwoord van de staatssecretaris van DefensieDe staatssecretaris vond het niet relevant om thans uitputtend
in te gaan op de technische kant van het niet minder dan 40 jaar omvattende
dossier van de AP-23-mijn. Wel duidelijk is, dat de ontwikkeling ervan met
veel strubbelingen gepaard ging en dat het niet lukte om een goed werkende,
volledig veilige ontsteking te ontwikkelen. In de jaren tachtig is met deze
mijn een tweetal ernstige ongelukken met dodelijke afloop gebeurd, die bijzonder
groot, nog dagelijks voelbaar leed hebben veroorzaakt. In de recente publiciteit
over de historie van de AP-23-mijn is een aantal zaken met elkaar in verband
gebracht. De gedachte dat de ongevallen van 1983 en 1984 dezelfde oorzaak
hebben, berust echter op een misverstand. Het ongeval in 1983 gebeurde omdat
de instructeur een scherpe mijn in handen had en niet, zoals hij veronderstelde,
een instructiemijn. Deze instructeur had een basisopleiding gekregen. Men
kan zich afvragen of een andere instructeur de verwisseling wellicht had onderkend,
maar dat is niet gebeurd. Als deze verwisseling had plaatsgevonden met een
ander type mijn dan de AP-23, was dit ongeval ook gebeurd. Een scherpe mijn
van een ander type was in deze omstandigheden ook tot ontploffing gekomen.
Het ongeval had niets te maken met technische onvolkomenheden, maar is veroorzaakt
door enorme fouten in het voortraject. In plaats van een instructiemijn is
aan een instructeur een scherpe mijn verstrekt. Desgevraagd gaf hij aan dat
een scherpe mijn en een instructiemijn een verschillend uiterlijk behoren
te hebben. Zo behoort een instructiemijn met een «O» gemerkt te
zijn en ook een bepaalde kleur te hebben. Dat was in dit geval niet zo. Uiterlijk
had de mijn ook het voorkomen van een scherpe mijn. Het is onbegrijpelijk
dat het ongeval desondanks toch heeft kunnen gebeuren. Na het ongeval zijn
maatregelen op het gebied van munitieherkenbaarheid en -verwerking genomen
om dit soort verwisselingen te voorkomen. Het ongeval in 1984 had een totaal
andere oorzaak. Dit ongeval werd veroorzaakt door een technische constructiefout
in de AP-23-mijn. Bij defensie was informatie aanwezig over dit manco. Het
is ontzettend slecht dat geen maatregelen zijn genomen die het ongeluk hadden
kunnen voorkomen.Na de recente publiciteit in de media en de daarin gesuggereerde verbanden,
hebben enkele nabestaanden van betrokkenen bij het ongeval in het leslokaal
't Harde zich tot defensie gewend. In de reactie van defensie zijn de verschillen
tussen de ongevallen van 1983 en 1984 nog eens uitgelegd. Daarbij is aangeboden
om een en ander in een persoonlijk gesprek nader toe te lichten. Voor één
gesprek is al een afspraak gemaakt. De advocaat van de familie Adolfse heeft
zeer recent een schriftelijke reactie op de uitleg van defensie
gestuurd. Een afschrift daarvan is aan de vaste commissie gezonden. De daarin
gedane suggestie dat bewust een les met een scherpe mijn zou zijn gegeven,
ontkende de staatssecretaris met kracht als zijnde onbestaanbaar. De betrokken
advocaat krijgt op zeer korte termijn een reactie, waarin beargumenteerd uiteen
wordt gezet waarom zijn veronderstellingen niet juist zijn. Het leek hem goed
deze brief nader toe te lichten in een gesprek tussen hemzelf of de minister
en de familie Adolfse en hun raadsman.In 1997 heeft Defensie bij brief van minister Voorhoeve de aansprakelijkheid
voor het ongeval van de heer Ovaa aanvaard. Aan het eerherstel van de heer
Ovaa is ruime bekendheid gegeven. De landsadvocaat heeft aan de advocaten
van mevrouw Ovaa een voorstel voor een financiële regeling voorgelegd.
Op 15 augustus 1997 is in dat verband een aanbod gedaan. Op 22 december 1997
en 13 januari 1998 is hierop gerappelleerd. De staatssecretaris hoopte zo
snel mogelijk een reactie te ontvangen.De staatssecretaris ontkende dat er enig verband zou zijn tussen het ontslag
van de heer Spijkers en het ongeval met de heer Ovaa. Dit verband werd voor
het eerst gelegd in het begin van de zomer van 1997. Voor dat moment heeft
de heer Spijkers zich in zijn geschil met defensie hier nooit op beroepen.
De Centrale raad van beroep heeft in deze kwestie in hoogste instantie uitspraak
gedaan. De zaak-Spijkers is hiermee wat defensie betreft afgedaan. Desgevraagd
gaf de staatssecretaris aan dat de landsadvocaat voor de rechter heeft aangevoerd
dat aan de heer Spijkers nimmer opdracht is verstrekt om uit te dragen dat
de heer Ovaa door eigen nalatigheid het slachtoffer was geworden van een ongeval.
Onderzoek heeft geen enkele aanwijzing opgeleverd die erop zou duiden dat
een dergelijke opdracht aan de heer Spijkers is verstrekt. Ten tijde van de
uitspraak in de zaak-Spijkers was de Centrale raad van beroep volledig op
de hoogte van het dossier-Ovaa, inclusief het feit dat defensie achteraf aansprakelijkheid
heeft aanvaard. Hoe het heeft kunnen gebeuren dat ondanks voorhanden zijnde
rapportages tegenover mevrouw Ovaa werd uitgedragen dat het ongeval te wijten
was aan nalatigheid van haar man, vond de staatssecretaris volstrekt onbegrijpelijk
en zeer te betreuren. Ondanks pogingen daartoe is het niet gelukt de precieze
oorzaak hiervan te achterhalen. Wel zijn, onmiddellijk nadat bekend werd hoe
de zaak werkelijk in elkaar stak, maatregelen genomen.Na het ongeval in 1984 werd de AP-23-mijn uitsluitend voor gebruik in
oorlogstijd bestemd. Verder werd opdracht gegeven tot modificatie van het
ontstekingsmechanisme van de mijn. De ontwikkeling daarvan heeft echter geen
positief resultaat opgeleverd. Op grond hiervan heeft de landmacht in 1990
besloten deze ontwikkeling stop te zetten. Het in 1996 door de minister van
Defensie genomen besluit om alle AP-mijnen af te schaffen, leidde ertoe dat
ook de AP-23-mijnen moesten worden vernietigd. Op dit moment heeft een daarin
gespecialiseerd Frans bedrijf bijna 25 000 mijnen vernietigd. Alle AP-23-mijnen
die nog moeten worden vernietigd, zijn voorzien van borgkappen en opgeslagen
in magazijnen. Opslag en vervoer naar het vernietigingsbedrijf in Frankrijk
is volstrekt veilig. Medio 1998 zullen de nog resterende 20 000 mijnen
zijn vernietigd. In navolging van moderne ontwikkelingen in de industrie is
vanaf 1994 een integraal managementsysteem voor munitieveiligheid geïntroduceerd.
In dat kader wordt de veiligheid in een continu proces bewaakt. Desgevraagd
zegde de staatssecretaris toe de inspecteur-generaal te herinneren aan de
destijds gedane toezegging om bij bezoeken aan krijgsmachtonderdelen ook specifiek
aandacht te besteden aan een veilige behandeling van munitie. Dat hieraan
in rapportages van de afgelopen jaren geen aandacht is besteed, komt hoogstwaarschijnlijk
doordat op dit punt niets te melden is.Verwijzend naar het Cannerbergdossier gaf de staatssecretaris aan in het
algemeen geen moeite te hebben om eventueel door defensie gemaakte fouten
toe te geven. Hij zag echter geen aanleiding om te veronderstellen dat
de verklaring van de toenmalige minister van Defensie over het ongeval in
1983 onjuist zou zijn geweest. Er deed zich een zeer betreurenswaardig ongeluk
voor doordat een instructeur een scherpe mijn in handen had in plaats van
een instructiemijn. Een en ander zal nog eens duidelijk beargumenteerd worden
uiteengezet in reactie op de brief van de advocaat van de familie Adolfse.
De Kamer wordt hierover geïnformeerd. Op voorhand gaf hij aan bereid
te zijn medewerking te verlenen aan een eventueel door de Kamer nog gewenst
onderzoek. Desgewenst was hij ook bereid mee te werken aan een nader onderzoek
naar de toedracht en afhandeling van het ongeval in 1984, al leek hem dit
gezien de grondigheid van het nu voorliggende onderzoek niet opportuun. Wel
maakte hij in dit verband volstrekt duidelijk dat voor defensie de zaak-Spijkers
definitief gesloten is. De brief van 12 december 1997 houdende antwoorden op schriftelijke
vragen inzake geluidshinder Soesterberg (25 600-X, nr. 32) Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw De Koning (D66) zag de discussie over dit onderwerp
min of meer als «mosterd na de maaltijd» omdat de in het geding
zijnde negen Alouettes inmiddels al zijn gestationeerd op Soesterberg. De
daaraan verbonden geluidhinder staat niet op zichzelf. Tijdens de Koude Oorlog
werden Soesterberg en de wijde omgeving geteisterd door het geluid van Amerikaanse
F-15's. Na het vertrek van de Amerikanen werd Soesterberg thuisbasis voor
helikopters. Nu het aantal Chinooks en Cougars is gegroeid tot de volledige
sterkte worden de klachtenlijnen voor geluidsoverlast weer veel gebeld, al
is het minder dan toen de straaljagers er waren. De stationering van een negental
Alouettes betekent volgens Defensie weliswaar dat in totaal meer helikopters
op Soesterberg zijn gestationeerd, maar dat desondanks de veroorzaakte geluidhinder
minder groot zal zijn. Betekent dit dat door de komst van de Alouettes andere
typen helikopters vaker aan de grond blijven? Haar leek het logischer om uit
te gaan van een stijging van het totaal aantal vluchten, met navenante effecten
op de geluidhinder. Wil de staatssecretaris de Kamer hierover periodiek informeren?
Dat de plaatsing van extra heli's past in de geluidszonering van de vliegbasis,
is niet verbazingwekkend. De zonering is immers gebaseerd op de mogelijke
aanwezigheid van drie squadrons jachtvliegtuigen. In dit verband drong zij
aan op een kritische beschouwing van de COB-status van Soesterberg. Wellicht
kan in dat verband de zonering worden teruggebracht.Van de operationele noodzaak om eenvoudige vredestaken door de Alouettes
te laten verrichten was mevrouw De Koning niet geheel overtuigd. Van de vluchten
is 15% oefenvlucht, terwijl 5% is gericht op F-16-ondersteuning. Hoe zit het
met de rest? Welk aandeel hebben VIP-vluchten in het totaal? Het «Toekomst
3-scenario» geeft als referentiekader voor geluidshinder een sterk vertekend
beeld van de werkelijke geluidsbeleving rondom Soesterberg. Op papier is het
heli-lawaai, afgezet tegen niet-aanwezige squadrons andere vliegtuigen, beperkt
tot 4% tot 20% van het totaal, maar in de praktijk lijkt het reëler om
dit percentage te stellen op 70. Vreemd is het daarnaast dat het NLR-onderzoek
volledig is gebaseerd op laboratoriumproeven en dat geen metingen op locatie
zijn verricht. Vragen over de geschiktheid van meting van helikoptergeluid
in kosteneenheden (Ke's) blijven vooralsnog onbeantwoord. Amerika kent inmiddels
een andere meetmethode. Is daarin rekening gehouden met de duur van het geluid
en met trillingen? Wanneer mag de in antwoord op Kamervragen toegezegde nadere
informatie worden verwacht over specifieke kenmerken van helikoptergeluid
en de manier waarop de hinderbeleving ervan het best kan worden gemeten? De heer Van den Doel (VVD) gaf aan zich in het algemeen niet
te willen bemoeien met de interne bedrijfsvoering van Defensie, maar voelde
zich daar thans toch min of meer toe gedwongen in verband met de geluidshindereffecten
van de in het geding zijnde stationering van helikopters. Klachten over geluidshinder
van de vliegbasis Soesterberg zijn al veel vaker aanleiding geweest voor discussies
over deze basis. Naar aanleiding daarvan zijn diverse pogingen gedaan om de
geluidshinder binnen de perken te houden. Stationering van negen Alouettes
zou een toename van geluidshinder tot gevolg kunnen hebben. De beantwoording
van vragen geeft echter aan dat vluchten met Alouettes in de plaats komen
van vluchten die anders met andere typen helikopters zouden zijn uitgevoerd.
Kan de staatssecretaris op basis daarvan toezeggen dat er geen sprake zal
zijn van een extra geluidsoverlast in de regio Soesterberg? Worden de taken
van de Alouette op termijn overgenomen door andere typen helikopters? Welke
helikopter wordt in het antwoord op vraag 8 bedoeld met de AB-412? De Ke-norm
deugt niet echt voor de meting van helikopterlawaai. In de huidige situatie
moet vooralsnog maar met deze norm worden gewerkt, maar ook zou onderzoek
moeten worden gedaan naar de toepasbaarheid van een in Amerika gebruikte norm.
Het belang van een goed draagvlak voor de krijgsmacht in de samenleving, eist
dat de krijgsmacht er alles doet om hinder voor de samenleving zoveel mogelijk
te beperken. Kan de staatssecretaris in dat verband toezeggen dat de geluidsoverlast
in de regio Soesterberg niet zal toenemen? Kan de huidige hinder worden beperkt,
bijvoorbeeld door het wijzigen van aanvliegroutes of het variëren van
vlieghoogte? Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA) stemde in met tijdelijke
plaatsing van negen Alouettes, al verwachtte zij dat deze niet in het vliegveldbeleggingsplan
passende stationering een extra geluidsbelasting tot gevolg zal hebben. Wat
is precies de taak van deze Alouettes? Worden vliegbewegingen zoveel mogelijk
beperkt? Wordt rekening gehouden met momenten van de dag waarop overlast zoveel
mogelijk moet worden voorkomen? Hoeveel extra vluchten zijn voorzien en op
welke tijden vinden die plaats? Is het instroomschema van de Cougars veranderd
en zo ja, hoeveel minder vluchten maken de Cougars ten opzichte van het oorspronkelijke
schema? De NLR-rapportage is onduidelijk over de meting van helikoptergeluid.
Om exact te weten welke overlast het gevolg is van deze tijdelijke plaatsing
en van de instroom van andere helikopters moeten op korte termijn exacte metingen
ter plekke worden verricht.De heer Valk (PvdA) begreep uit de beantwoording dat het totaal
aantal vluchten door de tijdelijke stationering van de Alouettes niet significant
zal toenemen. Deze helikopters voeren niet alleen taken uit, maar moeten ook
oefenen. Vinden oefenvluchten plaats in de buurt van de vliegbasis, of wordt
uitgeweken naar plekken waar dit de minste overlast veroorzaakt? Ten slotte
bepleitte ook hij om de NLR op gezette tijden in de omgeving van Soesterberg
eigen metingen te laten verrichten naar de werkelijke geluidsbelasting. Het antwoord van de staatssecretaris van DefensieDe staatssecretaris zette uiteen dat als gevolg van de vertraagde
instroom van de Cougar de beschikbare helikopters van dit type volledig nodig
zijn voor het opwerken naar de operationele status. Voor de uitvoering van
eenvoudige vredestaken (o.a. VIP-vervoer, ondersteuning F-16-operaties, calibratie,
gewondentransport en luchtfotografie) is besloten om de Alouette langer dan
gepland in dienst te houden. Schriftelijk antwoord wordt gegeven op vragen
naar aantallen vluchten en de afname van het aantal Cougarvluchten in vergelijking
met het oorspronkelijke schema. Wel deelde hij mee dat 15% van de Alouettevluchten oefenvluchten betreft. Volgens de nu geldende planning worden
de Alouettes vanaf 1999 uitgefaseerd. De Bölkowhelikopter wordt door
de luchtmobiele brigade en het Nederlands-Duits legerkorps vooral gebruikt
voor operationele taken, zoals verkenning, licht transport en commandovoering.
Voor het vervoer van personen is dit type helikopter minder geschikt. Bestudeerd
wordt of de bij de SAR in dienst zijnde helikopter van het type AB-412 geschikt
is om het werk van de Alouettes over te nemen. Studie heeft uitgewezen dat
het niet efficiënt is de Alouettes over twee vliegvelden te verdelen.
Mede in verband met de aard van het takenpakket is gekozen voor stationering
op de centraal gelegen vliegbasis Soesterberg. Hierdoor kan mede gebruik worden
gemaakt van de dubbele typebevoegdheid van Cougarvliegers en van staffunctionarissen
die een brevet voor de Alouette hebben.Ten opzichte van de situatie waarin alle Cougars zouden zijn ingestroomd,
zullen geen extra vluchten worden uitgevoerd. Uit operationele overwegingen
zou een toename van het aantal vliegbewegingen goed zijn, maar gebrek aan
vliegers en vliegtuigen verhindert dit. Door de stationering van de negen
Alouettes zal de totale geluidsbelasting enigszins, maar niet significant
toenemen. De bestaande geluidszonering zal zeker niet worden overschreden.
Gezien het geluid dat de Cougar produceert, is de verwachting gewettigd dat
na instroom van alle helikopters van dit type de totale geluidsbelasting hoger
zal uitvallen dan in de situatie waarin vooralsnog gebruik wordt gemaakt van
de Alouette. Beperking van geluidsbelasting is niet mogelijk door wijziging
van aanvliegroutes. Studie heeft nl. uitgewezen dat de nu gebruikte routes
de meest ideale zijn. Periodieke informatie over geluidshinder wordt verstrekt
door de COVM.De staatssecretaris zegde toe in overleg met de minister van VROM de Kamer
in een aparte notitie nader te informeren over de door de NLR gevolgde methode
van geluidsmeting. Ervan uitgaande dat geluidsmetingen niet afhankelijk zijn
van de plaats waar wordt gemeten, maar van de objectieve registratie van geproduceerd
geluid, heeft de NLR zijn rapportage gebaseerd op elders geregistreerde metingen
van helikoptergeluid. In het voorschrift voor de berekening van geluidsbelastingen
rond luchtvaartterreinen is vastgelegd dat vliegbewegingen met helikopters
moeten worden meegenomen in de Ke-berekening. Hoewel ook hij betwijfelde of
via deze methode de geluidsbelasting van helikopters juist wordt berekend,
moest hij toegeven dat een betere methode vooralsnog niet voorhanden is. In
goed overleg met het ministerie van VROM zal worden bezien of bevredigender
resultaten kunnen worden bereikt met de in de VS gehanteerde methode. De brief van 12 januari 1998 houdende antwoorden op schriftelijke
vragen inzake de vervanging van de getrokken vuurmonden van het type M114
en de zelfvoortbewegende vuurmonden van het type M109 (25 600-X, nr.
35) Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA) vond niet zonder meer
dat het bij defensie «wel een tandje minder kan», maar vroeg (mede
omdat dit uit de Prioriteitennota niet direct is af te leiden) toch een nadere
onderbouwing van de behoeftestelling en zette vraagtekens bij de aantallen
in de B- en C-fase van dit grote project. Hoewel het antwoord op vraag 3 aangeeft
dat artillerie zowel nodig is voor de verdediging van het bondgenootschappelijk
grondgebied als voor crisisbeheersings- en vredesoperaties, ligt de nadruk
op verdediging. Vraag is of voor die taak een behoeftestelling nodig is van
dezelfde omvang als die waarvan in het verleden werd uitgegaan. Ook de mislukte
modificatie van de M114 roept de vraag op of op deze weg verder moet worden
gegaan. Zijn de financiële gevolgen daarvan al bekend? Welke
ervaringen zijn in andere landen met de mislukte modificatie opgedaan?De heer Valk (PvdA) wenste nadere (schriftelijke) informatie
alvorens zich uit te spreken over de behoeftestelling. Alleen al de financiële
omvang van dit project (circa 725 mln.) rechtvaardigt dat de tijd wordt genomen
voor een nauwkeurige behandeling. In aanvulling op de vervanging van de verouderde
M114 en de FH70, waarvoor in de Prioriteitennota 120 mln. werd uitgetrokken,
is er nu ook sprake van vervanging van de M109, die op zich nog tot het jaar
2013 inzetbaar zou zijn. Deze aanschaf overstijgt derhalve de planperiode
van de Prioriteitennota. Op grond van welke operationele analyse blijkt een
bereik van 18 km thans onvoldoende te zijn? In de beantwoording van vragen
is dit onvoldoende uitgewerkt. Ook ontbreekt een heldere financiële onderbouwing
van het totaalbedrag van 725 mln. In de VS worden vuurmonden van het type
M109 omgebouwd tot het type M109-A6 (Paladin). Deze hebben een bereik van
meer dan 30 km. Zijn ze voorzien van bepantsering? Welke financiële consequenties
zijn hieraan verbonden?De heer Hoekema (D66) onderschreef onder verwijzing naar ervaringen
met operaties in het voormalige Joegoslavië, de taakstelling als omschreven
in de eerste zin van het antwoord op de vragen 2 en 3, maar vond toch dat
op een aantal punten de eruit voortvloeiende behoeftestelling nog onvoldoende
is uitgewerkt. De antwoorden op de vragen 4, 9 en 10 getuigen hiervan. Onvoldoende
is aangegeven voor welke scenario's de M109 een te korte dracht heeft. Ook
is niet goed uiteengezet wat de reden is van de kostenstijging van 160 mln.
(Prioriteitennota) naar 725 mln. Alvorens zich nader over de behoeftestelling
uit te spreken, wenste hij op dit soort vragen een duidelijk antwoord. Het antwoord van de staatssecretaris van DefensieDe staatssecretaris zegde een nauwkeurige nadere schriftelijke
beantwoording van vragen en opmerkingen toe. Vooruitlopend daarop gaf hij
aan dat uitvoering van dit project resulteert in een daling van het totaal
aantal vuurmonden van 183 naar 133. Een van de oorzaken hiervan is de mislukte
modificatie van de M114. Deze vuurmond is opgeslagen en zal alleen in oorlogstijd
weer in gebruik worden genomen. In plaats daarvan zijn in Duitsland vijftien
gebruikte FH-70's aangeschaft. Twee parate en twee mobilisabele brigades alsmede
de divisieafdeling artillerie hadden ieder 24 M109's. Daarnaast werd nog beschikt
over 24 M114's. De M109 wordt vervangen. In dat kader worden vrijgekomen M109's
ondergebracht in het mobilisabele bestand. In de nieuwe structuur op grond
van de Prioriteitennota zijn er drie parate brigades. In plaats van 24 M109's
krijgen die 20 nieuwe vuurmonden. Dit aantal wordt voldoende geacht om dezelfde
vuurkracht te leveren als 24 oude M109's. De behoeftestelling is derhalve
60 nieuwe vuurmonden. Daarnaast worden 3 keer 24 vuurmonden als mobilisabele
eenheid in reserve gehouden. Met de Duitse krijgsmacht, waar de M109 nog operationeel
is, zijn afspraken gemaakt over het op peil houden van de geoefendheid van
Nederlandse mobilisabele eenheden op dit wapen. Zo kan worden verzekerd dat
degenen die tot het jaar 2013 oproepbaar zijn, afgeoefend zijn op de M109.De Nederlandse krijgsmacht beschikt op dit moment over drie soorten wapensystemen,
te weten de gemechaniseerde gepantserde vuurmond M109, de getrokken niet gepantserde
vuurmond M114 en het raketsysteem MLRS. Daarnaast wordt tijdelijk beschikt
over de FH-70. Hoewel uit een oogpunt van standaardisatie vervanging van alle
M109's in één keer is te prefereren, is in de stukken uiteengezet
waarom vooralsnog prioriteit wordt gegeven aan de wapensystemen voor de parate eenheden. Tot 2013 worden de 72 beste M109's ondergebracht bij de
mobilisabele eenheden. Op langere termijn is vervanging van ook die vuurmonden
niet uitgesloten. Ervan uitgaande dat over precieze aantallen nog nader zal
worden gesproken in een later stadium van het project, gaf de staatssecretaris
aan dat de omvang van de behoeftestelling op zich in overeenstemming is met
de taken bij de verdediging van het bondgenootschappelijk grondgebied en deelname
aan crisisbeheersings- en vredesoperaties.Ervaring tijdens oefeningen en tijdens de operaties in voormalig Joegoslavië
hebben geleerd dat een langere dracht van de vuurmonden nodig is ter verhoging
van de veiligheid van de eigen mensen. Toepassing van het Amerikaanse moderniseringsprogramma
voor de M109 ligt niet voor de hand, omdat dit meer het karakter heeft van
een noodmaatregel. De op die wijze gemoderniseerde vuurmonden zijn voorzien
van bepantsering en hebben een andere loop gekregen. Hoewel hij ervan uitging
dat vervanging praktisch even duur zal zijn als modernisering, zegde de staatssecretaris
toe de Kamer nader te informeren over de kosten van deze modernisering. De voorzitter van de commissie,KorthalsDe griffier van de commissie,De Lange XNoot1Samenstelling: Leden: Mateman (CDA), Wolters (CDA), Korthals (VVD), voorzitter,
Weisglas (VVD), H. Vos (PvdA), Van den Berg (SGP), Van Gelder (PvdA), Van
de Camp (CDA), Zijlstra (PvdA), Hillen (CDA), Valk (PvdA), Sipkes (GroenLinks),
Van Hoof (VVD), Hoekema (D66), ondervoorzitter, Leerkes (Unie 55+), De Koning
(D66), Hessing (VVD), Van den Bos (D66), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA),
Verkerk (AOV), Van Waning (D66), Sterk (PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders
(PvdA).Plv. leden: Terpstra (CDA), Beinema (CDA), Van Rey (VVD),
Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), Huys (PvdA), Van Middelkoop (GPV), Middel
(PvdA), Mulder-van Dam (CDA), Van Gijzel (PvdA), Verhagen (CDA), Woltjer (PvdA),
Rosenmöller (GroenLinks), Hoogervorst (VVD), Ter Veer (D66), Stellingwerf
(RPF), Visser-van Doorn (CDA), Blaauw (VVD), Scheltema-de Nie (D66), Van der
Hoeven (CDA), Van Wingerden (AOV), Roethof (D66), Rehwinkel (PvdA), Keur (VVD),
Marijnissen (SP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25436-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl