Europese Raad; Brief minister en staatssecretaris met de geannoteerde agenda van de Europese Raad van 29 en 30 oktober 2009
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136095
 2009-2010
 
 21 501-20
 Europese Raad
 
 
 
 
 Nr. 
 444
 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 26 oktober 2009
 
 Graag bieden wij u hierbij, mede namens de Minister-President, de geannoteerde
agenda aan van de Europese Raad van 29 en 30 oktober 2009.
 
 De Minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen
 De Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
 F. C. G. M. Timmermans 
 
 GEANNOTEERDE AGENDA VAN DE EUROPESE RAAD VAN 29 EN 30
OKTOBER 2009
 Institutionalia
 Met betrekking tot de bekrachtiging van het Verdrag van Lissabon in Tsjechië
speelt een tweetal kwesties: (1) de klacht bij het Constitutioneel Hof, en
(2) de zorgen geuit door president Klaus ten aanzien van de Benešdecreten.
President Klaus vreest dat op grond van het Handvest van de Grondrechten de
Bene_-decreten zullen worden aangevochten en eigendomsaanspraken/schadeclaims
zullen volgen. President Klaus heeft aangegeven deze mogelijkheid te willen
uitsluiten. De Tsjechische regering heeft gezegd de zorgen van president Klaus
op deze Europese Raad te willen bespreken.
 
 Volgens Nederland is de vrees van president Klaus ongegrond, aangezien
het Handvest van de Grondrechten en het Verdrag van Lissabon niets veranderen
aan de werking van de decreten. Nederland ziet de stellingname van president
Klaus als een onnodige vertraging van de inwerkingtreding van het Verdrag
van Lissabon. Mocht het evenwel nodig zijn president Klaus in zijn zorgen
tegemoet te komen, dan zou hier tegenover moeten staan dat president Klaus
de toezegging doet geen nieuwe blokkades op te werpen.
 
 De verwachting is dat het Constitutioneel Hof in Tsjechië de dag
na de geplande hoorzitting van 27 oktober, een uitspraak zal doen. Zoals
gemeld in de Kamerbrief van 5 oktober jl. zou de behandeling van de klacht
bij het Constitutioneel Hof gevolgen kunnen hebben voor het tijdstip van inwerkingtreding
van het verdrag.
 
 Of deze Europese Raad de lijst van van commissarissen zal vaststellen,
alsmede de vaste voorzitter voor de Europese Raad en de Hoge Vertegenwoordiger
zal aanwijzen is uiteraard mede afhankelijk van de ontwikkelingen met betrekking
tot de opstelling van Tsjechie. Derhalve kan hierover op het moment van ondertekening
van deze brief niets naders worden gemeld. Het spreekt vanzelf dat tijdens
het AO eventuele verdere ontwikkelingen met betrekking tot de Tsjechische
positie mee in de beraadslagingen zullen worden betrokken.
 Klimaatverandering
 Tijdens de Europese Raad in juni 2009 hebben de Europese regeringsleiders
zich bereid verklaard in oktober de onderhandelingsinzet te bepalen ten aanzien
van instrumenten van financiering van internationaal klimaatbeleid, de details
van de bijdrage van de EU en de lastenverdeling binnen de EU, op basis van
concrete voorstellen van de Europese Commissie.
 
 Als basis voor de voorzitterschapsconclusies van de Europese Raad dienen
de uitkomsten van de Ecofin-Raad en de Milieuraad. De Ecofin-Raad heeft gesproken
over klimaatfinanciering, maar geen overeenstemming kunnen bereiken over het
aannemen van raadsconclusies. De Milieuraad heeft wel in kunnen stemmen met
de Milieuraadsconclusies. Daarmee is overeenstemming bereikt over een aantal
belangrijke discussiepunten waaronder meer duidelijkheid over hoe om te gaan
met overschotten van emissierechten uit het Kyoto Protocol («banking»),
het concretiseren van emissiereductiedoelstellingen voor lucht- en scheepvaart
alsmede de langetermijn EU-reductiedoelstelling voor 2050. Het zwaartepunt
in de Europese Raad zal per saldo liggen op internationale klimaatfinanciering. 
 
 Nederland wil dat de Europese regeringsleiders vóór de top
in Kopenhagen een duidelijk en ambitieus mandaat afgeven, zodat de EU daadkrachtig
kan optreden in de mondiale klimaatonderhandelingen. Daarom zal Nederland
zich er in de Europese Raad primair op richten dat de EU concreet wordt over
de financieringsbehoefte en de daarbij horende kostenramingen, op basis van
de berekeningen van de Europese Commissie. Nederland ziet graag een concrete
schatting van de «vroege» financiering (2010–2012) en het
benoemen van een eerlijk EU-aandeel hierin van 20–30% of (bij
voorkeur) een concreet bedrag. Om de daad bij het woord te voegen heeft Nederland
100 miljoen euro per jaar toegezegd voor klimaatacties in ontwikkelingslanden
in de periode 2010–2012. Nederland zal blijven benadrukken dat internationale
publieke middelen voor klimaatacties in de armste landen zoveel mogelijk nieuw
en additioneel dienen te zijn zodat de realisatie van de Millennium Ontwikkelingsdoelen
niet in gevaar komt. Wat betreft de interne lastenverdeling zouden de criteria
die de EU hanteert in de mondiale onderhandelingen (financiële draagkracht
en verantwoordelijkheid voor uitstoot) ook moeten gelden voor de EU-interne
lastenverdeling. Deze discussie kan wat Nederland betreft worden uitgesteld
tot na Kopenhagen. Voor nu is het van belang om een krachtig EU-geluid te
laten horen in de mondiale onderhandelingen.
 
 Ook zal Nederland zich richten op het stevig overeindhouden van het EU-bod
van 30% reductie in 2020 tov 1990, mits ontwikkelde landen vergelijkbare
inspanningen plegen en ontwikkelingslanden adequate acties ondernemen om hun
uitstoot terug te brengen.
 
 Belangrijke momenten in het onderhandelingsproces richting de top zijn
naast de Raden en Europese Raad, de United Nations Framework Convention on
Climate Change onderhandelingsronde en G20-bijeenkomst van ministers van Financiën
in november, en de Groenland-dialoog eind oktober en begin december.
 Economische situatie
 Onder dit agendapunt zal de Europese Raad van gedachten wisselen over
de financieel-economische situatie en de Europese beleidsreactie. Ondanks
recente positieve signalen op het gebied van de financiële markten en
de reële economie blijft waakzaamheid geboden. Er is sprake van een fragiel
herstel dat met name wordt aangejaagd door stimuleringsmaatregelen. De verdere
toename van de werkloosheid zal in de komende periode een punt van zorg blijven.
 
 De nationale en Europese maatregelen langs de lijnen van het Europees
economisch herstelplan vormen tezamen een gepaste gecoördineerde Europese
reactie op de financieel-economische crisis. De voortgang zal tijdens de Europese
Raad kort aan de orde komen. Met betrekking tot de stimuleringsmaatregelen
is het kabinet van mening dat deze in 2010 (afhankelijk van de nationale omstandigheden)
in Europees verband kunnen worden voortgezet. Daarnaast is aandacht noodzakelijk
voor de verdere invulling van exit-strategieën. Tijdens de Ecofin-Raad
van 20 oktober zijn Raadsconclusies aangenomen over de hoofdlijnen van
de budgettaire exit-strategie. Hierbij is afgesproken dat implementatie uiterlijk
in 2011 dient te beginnen, in geval van een verder aan kracht winnend economisch
herstel. Hierbij dient te worden gedifferentieerd tussen lidstaten, waarbij
de consolidatie in de meeste lidstaten uiteindelijk verder moet gaan dan 0,5%
BBP per jaar. Het is van belang dat de budgettaire exit-strategieën binnen
het raamwerk van het Stabiliteits- en Groeipact worden geïmplementeerd. 
 
 De Europese Raad zal naar verwachting kort stilstaan bij de werkgelegenheidssituatie
in het licht van de economische en financiële crisis. De werkgelegenheidssituatie
in Europa zal naar verwachting verder verslechteren. De crisis op de arbeidsmarkt
treft de mensen hard, door onzekerheid over hun baan of het verlies daarvan.
Om de gevolgen van de crisis voor de werkgelegenheid te beperken, zijn politiek
commitment en goed doordachte maatregelen op het gebied van arbeidsmarktbeleid
noodzakelijk. Om het vertrouwen te herstellen, is herstel van de werkgelegenheid
nodig. Het is daarbij van belang dat de korte termijn reactie op de crisis
niet ten koste gaat van structurele hervormingen en de houdbaarheid van de
overheidsfinanciën, zeker gezien onderliggende arbeidsmarkttrends als
vergrijzing.
 
 De Europese Raad zal de voortgang met betrekking tot het opzetten van
een Europees raamwerk voor financieel toezicht bespreken. Tijdens de Ecofin-Raad
van 20 oktober werd een globaal akkoord bereikt over de oprichting van
de European Systematic Risk Board (ESRB). Dit akkoord biedt het voorzitterschap
een mandaat om met het Europees Parlement de verordening ter oprichting van
de ESRB te gaan bespreken. De planning van het voorzitterschap voorziet een
globaal akkoord voor de oprichting van de European Supervisory Authorities
(ESA) tijdens de Ecofin-Raad van december 2009, met als doel implementatie
in de loop van 2010.
 Macro-regionale strategieën (Baltische Zee Strategie
 In de Europese Raad ligt de Baltische Zee Strategie voor ter aanname.
Een discussie is niet verwachtbaar. De strategie beoogt met een geïntegreerde
multisectorale benadering het potentieel van de Baltische Zee regio beter
te benutten door middel van effectievere coördinatie van activiteiten.
Implementatie zal plaatsvinden in de EU-lidstaten uit de Baltische regio,
samenwerking met derde landen vindt met name plaats in het kader van de «Northern
Dimension». De strategie is een macro-regionaal innovatief beleidsinstrument,
zonder extra financiering of nieuwe instituties.
 Illegale immigratie
 In vervolg op de bespreking van juni, zal illegale immigratie –
in het bijzonder de preventie en bestrijding van illegale immigratie aan de
zuidelijke zeegrenzen van de EU – door de ER worden besproken. De Europese
Commissie zal tijdens de Europese Raad verslag doen van de voorstellen die
sinds de ER in juni zijn gedaan. Aan de orde zullen komen het gemeenschappelijk
Europees asielsysteem, de versterking van Frontex, de totstandkoming van gemeenschappelijke «rules
of engagement» voor Frontex-operaties, de «Global Approach to
Migration» en samenwerking met derdelanden op het gebied van migratie.
 
 Nederland is voorstander van snelle voortgang bij de totstandkoming van
een Europees gemeenschappelijk asielbeleid, waarbij ook op het vraagstuk van
de lastenverdeling van asielzoekers (burden sharing) zal worden ingegaan.
Om druk op de buitengrenzen van de Unie te verminderen moet de operationele
sterkte van grensagentschap Frontex worden versterkt en de institutionele
rol worden gespecificeerd. Er moet worden geïnvesteerd in een goede registratie
van zowel aangetroffen illegale immigranten, asielzoekers en verdachten van
mensensmokkelen handel. Aan de buitengrenzen dienen snelle, efficiënte
en zorgvuldige asielprocedures te worden ingericht onder verantwoordelijkheid
van de betreffende lidstaten en in het gemeenschappelijk belang om zo in staat
te zijn onderscheid te maken tussen illegale immigranten en ongegronde asielverzoeken
enerzijds, en de personen die recht hebben op bescherming anderzijds.
Ten aanzien van de «global approach to migration» is Nederland
van mening dat deze spoedig geïmplementeerd moet worden.
 Externe Betrekkingen (EU as a global player)
 De ministers van Buitenlandse Zaken zullen tijdens het diner bij de Europese
Raad spreken over de rol van de EU op het wereldtoneel. De discussie zal voortbouwen
op een eerdere korte discussie die werd gevoerd tijdens het Gymnich-overleg
op 4 en 5 september jl. en waar werd besloten om de discussie op een
later tijdstip voort te zetten. De discussie zal gaan over de vraag hoe de
externe prioriteiten en -doelstellingen beter kunnen worden geoperationaliseerd;
hoe capaciteiten verder ontwikkeld moeten worden en hoe de EU-ambities en
prioriteiten zich verhouden tot de beschikbare financiële middelen (en
toekomstige financiële perspectieven). Op het moment van schrijven is
het nog niet duidelijk hoe het Zweedse voorzitterschap de discussie tijdens
het diner bij de Europese Raad zal structureren.
 
 Nederland verwelkomt het Zweedse initiatief om een strategische discussie
op gang te brengen over de vraag hoe de EU de komende jaren – onder
het Verdrag van Lissabon – operationele en effectieve invulling moet
geven aan het GBVB en het externe beleid in brede zin (inclusief internationaal
milieubeleid, handelsbeleid en externe aspecten van JBZ-samenwerking). Zeker
ook gelet op de positie en economische dynamiek van opkomende machten als
China, India, Brazilië en de Emiraten is het politieke en morele overwicht
van Europa en het «Westen» niet meer vanzelfsprekend. Dit stelt
nieuwe eisen aan het externe beleid van de EU. Nederland wil in deze discussie
onder andere aandacht vragen voor de behoefte aan een systematiek voor betere
en flexibelere aanwending van middelen ten behoeve van gestelde prioriteiten,
voor de afstemming van EU- en nationaal beleid, het sneller ter beschikking
stellen van militaire en civiele capaciteiten aan EU-missies alsmede voor
de samenwerking met andere (opkomende) spelers in het internationale (veiligheids)beleid
en internationale organisaties (ondermeer EU-NAVO samenwerking).