Toezicht op mededinging door de NMa; Lijst van vragen en antwoorden over het rapport Toezicht op de mededinging door de NMa
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31055, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

19-09-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

31055 nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam123456789101112131415161718192021222324252627282930
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31055Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 055Toezicht op mededinging door de NMAnr. 4LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 14 september 2007De vaste commissies voor de Rijksuitgaven1
en voor Economische Zaken2 hebben een aantal vragen
voorgelegd aan de minister van Economische Zaken over het rapport «Toezicht
op de mededinging door de NMa» (Kamerstuk 31 055, nrs. 1–2).De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 13 september
2007. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,AptrootDe voorzitter van de commissie voor Economische Zaken,Kraneveldt-van de VeenAdjunct-griffier van de commissie voor de Rijksuitgaven,Noordsij1Vindt de regering het wenselijk om naast de bestuurlijke
handhaving van de Mededingingswet, ook over te gaan tot strafrechtelijke vervolging
van de natuurlijke personen die uiteindelijk verantwoordelijk waren voor de
overtreding van de Mededingingswet? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat de
regering in dat kader doen?Ja, daarom heb ik besloten om de bestuursrechtelijke handhaving van de
Mededingingswet aan te vullen met een nader uit te werken mogelijkheid van
strafrechtelijke sanctionering, waarbij de NMa zaken kan aanbrengen bij het
OM. De aanvullende werking van het strafrecht zie ik daarbij met name op het
vlak van de sanctionering van leidinggevenden (natuurlijke personen), aangezien
de NMa reeds doeltreffende sancties aan ondernemingen kan opleggen. De komende
maanden zal samen met het ministerie van Justitie een daartoe strekkend wetsvoorstel
worden uitgewerkt.2Wanneer gaat de NMa op dit moment over tot alternatieve
handhaving? Wat zijn precies de afwegingscriteria?In bepaalde situaties kan de NMa voor alternatieve handhaving kiezen.
Bij alternatieve handhaving ziet zij af van het opleggen van een sanctie en
komt zij tot een regeling met de betrokken onderneming(en). Aanpassingen met
een blijvend karakter (bijvoorbeeld in de vorm van wijzigingen in contracten
en voorwaarden) genieten daarbij de voorkeur boven tijdelijke gedragsaanpassingen.
Omwille van zorgvuldigheid en transparantie heeft de NMa een aantal criteria
voor alternatieve handhaving ontwikkeld1:de overtreding wordt onmiddellijk beëindigd of is reeds beëindigd;de kans op herhaling is klein;het verwachte directe voordeel voor de consument is bij alternatieve handhaving
groter dan bij een sanctieprocedure;er gaat een voldoende preventieve werking uit van de alternatieve handhaving;alternatieve handhaving stuit niet op overwegende bezwaren van belanghebbende
derden;er is geen sprake van een zogenaamde «hardcore» overtreding
zoals prijs-, marktverdelings- of productieafspraken.3De Algemene Rekenkamer doet de aanbeveling aan de NMa
om richtlijnen voor alternatieve handhaving verder te ontwikkelen. Hoe moeten
deze richtlijnen er volgens de regering uit komen te zien?De NMa heeft al een aantal uitgangspunten voor alternatieve handhaving
vastgelegd. Zij heeft aangegeven de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer
om deze uitgangspunten verder te ontwikkelen op te volgen. De NMa neemt dit
momenteel voortvarend ter hand. Ik wacht de resultaten daarvan af.4Wat is precies de juridische status van alternatieve
handhaving? Indien een onderneming besluit mee te werken aan een vorm van
alternatieve handhaving, staat dan vast dat het bedrijf de Mededingingswet
heeft overtreden?Alternatieve handhaving is niet expliciet verankerd in de Mw. Het is een
vorm van feitelijk handelen van de NMa die zijn nut in de praktijk zeer zeker
heeft bewezen. Gezien de in het antwoord op vraag 2 opgesomde criteria gaat
de NMa er bij alternatieve handhaving vanuit dat er sprake is van
een overtreding. Alternatieve handhaving mondt niet uit in een besluit. Dit
betekent dat de mogelijkheid blijft openstaan om een formeel handhavingstraject
te starten. In formele zin staat het dus niet vast dat er sprake is van overtreding
van de Mw, maar partijen committeren zich aan het oordeel van de NMa.5Hoe wordt met alternatieve handhaving omgegaan bij
het eventueel (later) vaststellen van boetes? Is (het gebrek aan) deelname
aan een vorm van alternatieve handhaving van invloed op de hoogte van een
eventuele latere boete?Indien de NMa kiest voor alternatieve handhaving, komt zij niet toe aan
het doorlopen van een formeel handhavingstraject dat eindigt in het opleggen
van een sanctie. Het is hiervoor een alternatief. In die zin speelt alternatieve
handhaving bij de vaststelling van boetes dus geen rol.Mocht het traject van alternatieve handhaving echter niet tot een bevredigend
resultaat leiden, dan kan de NMa ervoor kiezen om alsnog een formeel handhavingstraject
te starten of voort te zetten. Indien een onderneming, in weerwil van de alternatieve
handhaving, toch het gedrag voortzet of opnieuw de Mw overtreedt, beschouwt
de NMa dit als een breuk in het verleende vertrouwen die als boeteverhogende
omstandigheid kan meewegen.6Indien een zaak uiteindelijk voor de rechter komt,
hoe gaat de rechter dan om met eventuele deelname aan alternatieve handhaving
bij de beoordeling van de zaak?Deze situatie heeft zich tot op heden nooit voorgedaan. Daarom is op dit
moment niet te zeggen hoe de rechter hiermee zal omgaan.7Waarom wordt de eigen norm voor het halen van de doorlooptijden
(90% binnen 365 dagen) niet gehaald? Waarom wordt de termijn van 365
dagen slechts in ca. 50% van de gevallen gehaald?De NMa hanteert – puur ten behoeve van haar interne sturing –
een eigen norm voor de doorlooptijd. Voor overschrijdingen van haar interne
norm kan een aantal mogelijke oorzaken worden aangewezen. Ten eerste kunnen
externe factoren, zoals de medewerking van de partijen die onderzocht worden,
een rol spelen. Ten tweede is hierbij van belang de in de nationale jurisprudentie
ontwikkelde vereisten om de economische context van inbreuken op de Mw diepgaander
te onderzoeken. Tot slot is de in Raadsverordening 1/2003 voorgeschreven procedure
van informeren van de Europese Commissie over onderzoeksresultaten een mogelijke
oorzaak.8Is het waar dat slechts de Raad van Bestuur van de
NMa een ZBO is en de medewerkers rechtstreeks onder het Ministerie van Economische
Zaken vallen? Betekent dit dat de Minister individuele aanwijzingen kan geven
aan de NMa ambtenaren?De Raad van Bestuur van de NMa (hierna: RvB) vormt inderdaad het ZBO.
De medewerkers zijn weliswaar in dienst bij het Ministerie van Economische
Zaken maar vallen niet rechtstreeks onder haar verantwoordelijkheid. In artikel
5a, tweede lid, van de Mw is bepaald dat het personeel van de NMa onder het
gezag van de RvB staat en over haar werkzaamheden uitsluitend
verantwoording aflegt aan de RvB. Ik kan in mijn hoedanigheid van Minister
van Economische Zaken dus geen individuele aanwijzingen geven aan de NMa-ambtenaren.9Waarom gaat de Minister jaarlijks maar één
aspect systematisch in kaart brengen met betrekking tot het toezicht op de
NMa? Waarom is de keuze van de hoeveelheid aspecten niet afhankelijk van een
risico-inschatting, zoals ook de Rekenkamer aanbeveelt?De toezegging om in ieder geval één aspect in kaart te brengen
sluit niet uit dat er meerdere aspecten systematisch in kaart worden gebracht.
Veel aspecten behoeven niet ieder jaar te worden uitgediept omdat zij van
jaar tot jaar niet aan grote veranderingen onderhevig zijn. Indien daar reden
toe is, zullen meerdere aspecten worden meegenomen. Op basis van artikel 5h,
eerste lid, van de Mw wordt bovendien iedere vijf jaar de NMa uitgebreid geëvalueerd.10De NMa is voornemens om richtlijnen voor alternatieve
handhaving verder te ontwikkelen, maar wil deze niet publiceren, omdat gevreesd
wordt dat dit de flexibiliteit van de NMa ondermijnt. Volgens de Algemene
Rekenkamer is de rechtszekerheid echter gebaat bij publicatie. Hoe denkt de
regering over deze kwestie?De NMa komt beleidsvrijheid toe bij de inzet van handhavingsinstrumenten
in het mededingingstoezicht. Zij moet van geval tot geval een afweging maken
over de inzet van handhavingsinstrumenten. Alternatieve handhaving is daarbij
een relatief nieuwe optie. De invulling daarvan is nog niet ten volle uitgekristalliseerd.
De NMa heeft wel enkele uitgangspunten van alternatieve handhaving vastgesteld.
Zij is voornemens deze uitgangspunten verder uit te werken.Ik onderschrijf het standpunt van de Algemene Rekenkamer dat de rechtszekerheid
voor ondernemingen niet in het geding mag komen. Eén van de door de
NMa vastgestelde uitgangspunten van alternatieve handhaving is dan ook dat
rechtsgelijkheid moet zijn gewaarborgd. Dat betekent mijns inziens echter
niet dat de NMa eventuele richtlijnen dient te publiceren over wanneer zij
alternatieve handhaving inzet. Risico is dan dat bij ondernemingen de indruk
gaat ontstaan dat zij alternatieve handhaving kunnen afdwingen. De publicatie
van richtlijnen zou daarom juist een valse schijn van rechtszekerheid creëren.
Dat is onwenselijk.11Waarom wil de raad van bestuur de aanbeveling van de
Algemene Rekenkamer, om de normen voor de doorlooptijd op de website te publiceren,
niet overnemen? Wat gaat de regering hieraan doen?De NMa heeft de afgelopen jaren veel aandacht besteed aan de beheersing
en verkorting van doorlooptijden van kartel- en misbruikzaken. Daarbij heeft
zij veel winst geboekt. Ook in 2007 neemt de verkorting van doorlooptijden
weer een belangrijke plaats in, zoals blijkt uit de NMa Agenda 2007. Dat is
in lijn met de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer op dit punt.Anders dan voor concentratiezaken bevat de wet- en regelgeving voor kartel-
en misbruikzaken geen maximale doorlooptijden. De reden daarvoor is dat kartel-
en misbruikzaken naar hun aard complexe zaken zijn. Om dergelijke zaken tot
een goed einde te kunnen brengen, is een gedegen onderzoek van groot belang.
Maar gedegen onderzoek vergt uiteraard wel de nodige tijd. Hoeveel
tijd hangt af van een veelheid aan factoren. Op een deel van deze factoren
heeft de NMa geen invloed. Te denken valt aan de factoren die zijn genoemd
in het antwoord op vraag 7. Gezien het grote belang van gedegen onderzoek
en de mogelijk negatieve invloed van maximum doorlooptijden op de kwaliteit
van dat onderzoek, hebben de Europese noch de nationale wetgever dergelijke
doorlooptijden voorgeschreven.Ten behoeve van haar interne sturing heeft de NMa zichzelf wel normen
gesteld voor de doorlooptijden van kartel- en misbruikzaken. Deze dienen puur
als interne streefnormen, niet als harde maximum doorlooptijden. Voorkomen
moet worden dat interne streefnormen ervoor zorgen dat de kwaliteit van het
onderzoek in het gedrang komt. Om die reden vind ik het niet wenselijk dat
de NMa haar interne streefnormen publiceert. Enerzijds zou publicatie de druk
op de NMa kunnen vergroten om haar onderzoek sneller en daardoor wellicht
minder zorgvuldig uit te voeren. Anderzijds schept publicatie verwachtingen
die om bovengenoemde redenen mogelijk niet altijd haalbaar blijken.12Hoe lang bedraagt de gemiddelde doorlooptijd van onderzoek
van kartel- en misbruikzaken nu? Wat zou een realistische doorlooptijd zijn
en welke stappen moeten er door de regering en de NMa genomen worden om de
doorlooptijd te bekorten?Het is belangrijk om hier onderscheid te maken tussen zaken die vroegtijdig
worden stopgezet en zaken die uiteindelijk tot een rapport leiden. In 2006
bedroeg de gemiddelde doorlooptijd van onderzoeken van kartelzaken die hebben
geleid tot een rapport 23 maanden (waarbij 50% van de kartelonderzoeken
binnen 12 maanden was afgerond), tegen 27 maanden in 2005. Dit is een significante
verbetering, zeker gelet op de in de nationale jurisprudentie ontwikkelde
vereisten om de economische context van inbreuken op de Mw verdergaand te
onderzoeken. Voor misbruikzaken bedroeg de gemiddelde doorlooptijd in 2006
18 maanden.Deze doorlooptijden zijn in Europees perspectief bezien niet lang. Zo
bleek uit het onderzoek van de Britse Rekenkamer dat de helft van de onderzoeken
bij het OFT één tot twee jaar duurt, terwijl één
derde langer dan 2 jaar duurt. Het onderzoek van de Europese Commissie naar
het recent beboete kartel van bierproducten duurde bijna zes jaar.Als gezegd staat de verkorting van de doorlooptijd van kartel- en misbruikzaken
prominent op de NMa Agenda 2007. Een van de maatregelen die zij voor 2007
aankondigt is het beter onder de aandacht brengen van de mogelijkheid voor
partijen om bij de NMa een verzoek in te dienen om de bezwaarfase over te
slaan. Van deze mogelijkheid, die de wetgever heeft gecreëerd via de
Wet rechtstreeks beroep1, is tot op heden nog
maar weinig gebruik gemaakt.13Waarom wil de NMa de richtlijnen voor alternatieve
(informele) handhaving niet openbaar maken, zoals de Algemene Rekenkamer adviseert?
Wat is hier het standpunt van de regering?Verwezen wordt naar de beantwoording van vraag 10.14Is het in een eerder stadium betrekken van kritische
buitenstaanders, zoals de Algemene Rekenkamer adviseert, echt problematisch
vanwege het onderzoeksbelang en de vertrouwelijkheid? Welke mogelijkheden
zijn er om desondanks kritische buitenstaanders te betrekken?De Algemene Rekenkamer doet een aanbeveling om na te gaan of doelmatigheidswinst
te behalen valt door eerdere inbreng van buitenstaanders in het onderzoeksproces.
Recentelijk is het onderzoeksproces herzien en zo ingericht dat doorlooptijden
worden verkort. Van het begin tot het eind van een onderzoek is een aantal
beslismomenten ingebouwd waar niet bij het betreffende onderzoek betrokken
gespecialiseerde medewerkers als advocaat van de duivel fungeren en adviseren
over de richting en of voorzetting van het onderzoek. Hoewel het denkbaar
is om een groep van vaste externen in te huren en te betrekken bij de besluitvorming
lijkt dit in deze nieuwe situatie geen toegevoegde waarde te hebben.15Wat zijn de ervaringen tot nu toe met het organiseren
van interne tegenspraak in een vroeg stadium?De ervaringen zijn positief. Vroeg in het onderzoek worden risico’s
onderkend en wordt geborgd dat onderzoeken zonder veel perspectief niet onnodig
doorgaan. Een bijkomend positief effect is dat de interne tegenspraak onderzoeksteams
scherpt in hun onderzoek omdat deze zich op vaste momenten aan een buitenstaander
moeten verantwoorden over de voortgang in het onderzoek.16Is het waar dat de gedragscode en het integriteitsbeleid
van het Ministerie van Economische Zaken niet voor de Raad van Bestuur gelden?
Hoe kan de regering de gedragscode en het integriteitsbeleid van het Ministerie
van Economische Zaken ook op de Raad van Bestuur van toepassing verklaren?Omdat de leden van RvB geen ambtenaren zijn, zijn strikt genomen de gedragscode
en het integriteitsbeleid van het Ministerie van Economische Zaken niet op
hen van toepassing. In de Mw en in het Bestuursreglement NMa 2005 zijn echter
voorzieningen getroffen. Op basis van artikel 4 van de Mw mogen de leden van
de RvB geen nevenfuncties vervullen die ongewenst zijn met het oog op een
goede functievervulling of de handhaving van hun onafhankelijkheid of het
vertrouwen daarin. Tevens is het op basis van hetzelfde artikel verboden voor
leden van de RvB financiële of andere belangen te hebben bij ondernemingen
waardoor hun onpartijdigheid in het geding kan zijn. In het Bestuursreglement
NMa 20051 dat is goedgekeurd door de Minister
van Economische Zaken is voorts geregeld dat leden van de RvB een verschoningsrecht
hebben voor die gevallen waarbij de onpartijdigheid in het geding zou kunnen
zijn. Daarnaast is in het Bestuursreglement een strikte geheimhoudingsverplichting
voor de leden van de RvB opgenomen. Vanuit haar voorbeeldfunctie houdt de
RvB zich vanzelfsprekend aan de waarden en gedragsregels die zijn opgenomen
in het compliance programma voor haar medewerkers. Om dit ook juridisch stevig
te verankeren zal dit worden opgenomen in het Bestuursreglement NMa.17Hoe vaak is het in het verleden voorgekomen dat onderzoeken
zonder perspectief te lang zijn voortgezet? Kan het antwoord op deze vraag
gerelateerd worden aan de langdurige onderzoeken in de benzinemarkt (2000–2001),
de energiesector (2004–2005) en de kabelsector (2003–2004) die
allemaal niets opgeleverd hebben?Bij een onderzoek naar mogelijke verboden gedragingen staat waarheidsvinding
centraal. Dit betekent dat het resultaat van een onderzoek ook kan zijn
dat er geen sprake is van een verboden gedraging. Gelet op doelmatigheid is
het uiteraard van belang dat zo snel mogelijk wordt onderkend of er sprake
is van een overtreding van de Mw.Juist bij grote en complexe onderzoeken, zoals die in de benzinemarkt
en de energiesector, kan pas na gedegen onderzoek worden onderkend of daarvan
sprake is. Tevens zal, naarmate een onderzoek zich richt op grotere en economisch
belangrijke sectoren, de verdediging vanuit deze sectoren via bijvoorbeeld
eigen economische onderzoeksrapporten toenemen. Een zorgvuldige procedure
vereist dat de NMa deze rapporten in haar oordeelsvorming betrekt. Tot slot
bestaat de wettelijke plicht om derden belanghebbenden te betrekken in het
onderzoek. Bij omvangrijke sectoronderzoeken is het aantal derden belanghebbende
veelal aanzienlijk.18Is het artikel 24, misbruik van economische machtspositie,
nog wel adequaat? Hoeveel zaken zijn tot nu toe succesvol afgerond, waarin
misbruik van economische machtspositie is bewezen?Artikel 24 van de Mw is nog steeds adequaat. Het artikel is in lijn met
de Europese wetgeving op dit punt (artikel 82 EG-verdrag). Binnen de Europese
Commissie wordt momenteel gewerkt aan een Mededeling die de toepassingspraktijk
van dit artikel verder moet versterken. Nederland heeft bij de voorbereiding
hiervan een actieve inbreng.Tot eind 2006 zijn zeven zaken op het gebied van misbruik van economische
machtspositie succesvol afgerond. Daarbij heeft de NMa in een aantal zaken
via alternatieve handhaving het misbruik kunnen beëindigen en voor afnemers
en consumenten aanzienlijke besparingen kunnen realiseren en structuren die
misbruik van een economische machtpositie bewerkstelligen blijvend veranderd.19Is een zwaardere boete denkbaar voor misbruik van economische
machtspositie, waarin niet 10% van de omzet als maximum geldt, maar
de economische schade?De hoogte van de boetes die de NMa kan opleggen, is onderdeel van de doelstelling
van «high trust» die in het Coalitieakkoord is opgenomen. High
trust houdt in dat toezichthouders hun middelen op basis van een risicoanalyse
selectiever inzetten om overtredingen op te sporen, maar hard optreden in
situaties die een groot risico vormen. Over de wijze waarop invulling zal
worden gegeven aan deze doelstelling wordt op dit moment nog nagedacht. Daarbij
zal in ieder geval de bestaande wet- en regelgeving over de zwaarte van de
boetes die de NMa kan opleggen, worden betrokken. Daarbij staat de zelfstandige
verantwoordelijkheid van de NMa voor het vaststellen van boetes in individuele
zaken vanzelfsprekend niet ter discussie.20Is misbruik van economische machtspositie vooral gericht
op het tegengaan van benadeling van afnemers, in de vorm van te hoge prijzen
of ongunstige voorwaarden, of kan het ook worden ingezet tegen benadeling
van concurrenten?Misbruik van economische machtspositie kan zowel gericht zijn op het tegengaan
van benadeling van afnemers als op het tegengaan van benadeling van concurrenten.
In het eerste geval is de machtspositie gericht op het uitbuiten
van afnemers (vaak consumenten). In het tweede geval is de machtspositie gericht
op het uitsluiten van concurrenten op de markt.21Hoeveel zaken zijn tot nu toe succesvol afgerond, waarin
misbruik van economische machtspositie tegen concurrenten is bewezen?Van de zeven zaken die in het antwoord op vraag 18 zijn genoemd, gingen
er vijf om misbruik van economische machtspositie tegen concurrenten. Zoals
aangegeven zijn deze zaken succesvol afgerond.22Hoe hoog is de boete voor het niet naleven van de concentratietoets?
Is deze boete niet erg laag in relatie tot de zeer grote belangen die vaak
gemoeid gaan met fusie en overname, waarbij het soms om miljarden euro’s
gaat?Bij het onlangs door de Eerste Kamer aanvaarde voorstel tot wijziging
van de Mededingingswet als gevolg van de evaluatie van die wet1 wordt het boetemaximum voor het tot stand brengen van een concentratie
zonder de melding- of vergunningprocedure in acht te nemen, verhoogd tot€ 450 000
of, indien dat meer is, 10% van de jaaromzet. Dat laatste zal praktisch
steeds het geval zijn vanwege de drempels voor het concentratietoezicht. Het
boetemaximum komt daardoor wezenlijk hoger te liggen dan het nu nog geldende
maximum van € 22 500.De boetecode die de NMa onlangs heeft vastgesteld2, bevat een systeem waarin overtredingen naar gelang het gewicht ervan
worden ingedeeld in zes categorieën. Overtredingen van de artikelen inzake
het concentratietoezicht zijn ingedeeld in de drie hoogste categorieën.
Daarom zal met de inwerkingtreding van boven bedoelde wetswijziging een meer
passende beboeting mogelijk zijn.23Hoe kan de regering bevorderen dat de effectberekeningen
worden gevalideerd door onafhankelijke derden en dat deze effectberekeningen
beter aansluiten op de geformuleerde doelen? Waarom betreft het slechts voor
een deel lagere prijzen?Bij het berekenen van de effecten gebruikt de NMa vaak bedrijfsvertrouwelijke
gegevens over individuele zaken die niet openbaar kunnen worden gemaakt. Dit
betekent dat dergelijke berekeningen voor externe onderzoekers niet volledig
controleerbaar zijn. Bij het berekenen van anticipatie-effecten bij het midden-
en kleinbedrijf en bij fusiecontrole maakt de NMa wel gebruik van externe
onderzoekers omdat hierbij geen bedrijfsvertrouwelijke gegevens worden gebruikt
maar via gesprekken en enquêtes informatie wordt verzameld. Bij dergelijke
onderzoeken zijn het Economisch Instituut voor het midden- en kleinbedrijf
(EIM) en Twijnstra Gudde ingehuurd.De NMa is van plan haar methode van effectberekening te evalueren en daarbij
externe deskundigen en collega-toezichthouders te betrekken. Bij deze evaluatie
zal ook worden bekeken of er verbeteringen mogelijk zijn voor de aansluiting
van de metingen bij de beleidsdoelen. Vanuit het beleid kan aan deze evaluatie
worden bijgedragen door deelname van deskundigen vanuit de desbetreffende
beleidsdepartementen in Nederland en eventueel het buitenland.Bij de schatting van de effecten kijkt de NMa niet alleen naar het effect
op de prijs maar ook naar het zogeheten allocatie-effect. Het allocatie-effect heeft te maken met een verandering in de afgenomen hoeveelheden. Door
een hogere prijs zullen bepaalde afnemers het product niet meer kopen die
dat bij een lagere prijs wel zouden doen. Zij «verdwijnen»van
de markt. Dit leidt tot een welvaartsverlies. Als ingrijpen van de NMa hogere
prijzen of te hoge prijzen voorkomt, treedt dat verlies niet op. 24Is een weging met andere publieke belangen niet in
de eerste plaats een afweging die de politiek moet maken? Is de regering ook
van mening dat een weging met andere publieke belangen eigenlijk niet thuishoort
binnen een ZBO met een vaste wettelijke opdracht? Hoe kan de afweging tussen
het mededingingsbelang en andere publieke belangen beter bij de politiek belegd
worden?De weging van andere publieke belangen ten opzichte van de belangen die
uit de Mw volgen is inderdaad een politieke afweging. Vanuit de politiek worden
de regels opgesteld en de NMa past deze regels toe. Daarom neemt de NMa haar
besluiten steeds binnen het kader van de Mw. Bij de besluiten van de NMa wordt
bijvoorbeeld het milieubelang vertaald naar het kader van de Mw en de daarop
gebaseerde Europese jurisprudentie. Hierbij zijn de voordelen van samenwerking
zoals opgenomen in artikel 6, derde lid, van de Mw het aanknopingspunt. Deze
voordelen zijn de verbetering van de productie of de distributie of de bevordering
van de technologische of economische vooruitgang. De NMa houdt hierbij uiteraard
ook rekening met andere voor de sector relevante wetgeving. Het afwegen van
andere publieke belangen kan slechts plaatsvinden na aanpassing van het wettelijke
kader, hetgeen is voorbehouden aan de politiek en niet aan de NMa.25Welke indicatoren kunnen behulpzaam zijn bij het bepalen
van de bijdrage aan de beleidsdoelen? Kan gedacht worden aan de berekening
van maatschappelijke kosten, zoals het CPB dat doet?De Perceptie-van-Concurrentie Index (PCI) kan behulpzaam zijn bij het
bepalen van de bijdrage van de NMa aan de doelstelling van goed functionerende
markten in Nederland en Europa. Deze index meet de door bedrijven waargenomen
concurrentiedruk en is met name geschikt om ontwikkelingen in de concurrentieomgeving
te monitoren. In 2005 zijn voor het eerst door het EIM op grote schaal data
verzameld bij ruim 4500 bedrijven uit het midden- en kleinbedrijf. In 2006
is dit onderzoek herhaald onder ongeveer 2250 bedrijven. Ook in 2007 zal dit
onderzoek worden uitgevoerd onder enkele dergelijk 2250 bedrijven. In dit
onderzoek worden vragen gesteld over verschillende factoren die concurrentiedruk
kunnen uitoefenen waaronder het optreden van de NMa. In de periode 2005–2006
is alleen de gemiddelde score voor de NMa significant toegenomen1. Het berekenen van maatschappelijke kosten en baten past meer bij
de uitgebreide periodieke evaluatie van de NMa. Het Ministerie van Economische
Zaken heeft onderzoeksbureau Oxera in 2004 een raamwerk laten ontwikkelen
om de maatschappelijke kosten en baten van markttoezichthouders te berekenen
als aanvulling op bestaande evaluatiemethoden.26Kan de verantwoording over de manier waarop de Minister
toezicht heeft gehouden op de NMa ook in het jaarverslag van het Ministerie
van Economische Zaken opgenomen worden? Kan in het Jaarverslag van het Ministerie
van Economische Zaken opgenomen worden welke bijdrage de NMa levert aan de
operationele beleidsdoelen?Ik heb naar aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer toegezegd
jaarlijks in de brief ter aanbieding van het jaarverslag van de NMa aan de
Eerste en Tweede Kamer in te gaan op de wijze waarop ik toezicht heb gehouden
op de NMa en de relevante aspecten van het functioneren van de NMa. Een van
die aspecten, waarop ik in mijn brief ter aanbieding van het jaarverslag van
de NMa over 20061 ben ingegaan, is de vraag in
hoeverre de NMa haar beleidsdoelen in het desbetreffende jaar heeft gehaald.
In het jaarverslag van het Ministerie van Economische Zaken zal worden verwezen
naar deze bevindingen.27Hoe gaat bewerkstelligd worden dat de afhankelijkheid
van klokkenluiders minder wordt?In het verleden heeft de NMa slechts sporadisch gebruik gemaakt van klokkenluiders.
De afhankelijkheid van klokkenluiders is dan ook betrekkelijk al zijn zij
met het oog op een efficiënte opsporing uiteraard welkom bij de NMa.
Verder selecteert de NMa op basis van een gedegen risicoanalyse sectoren met
een verhoogd mededingingsrechtelijk risico. Daarnaast brengt de NMa de mogelijkheid
tot het indienen van clementieverzoeken steeds meer onder de aandacht. Hierdoor
zullen ondernemingen eerder bij de NMa melden dat zij de Mw hebben overtreden
en een clementieverzoek indienen. Nationaal en internationaal heeft clementie
zich bewezen als een belangrijk detectiemiddel dat de bewijspositie van een
mededingingsautoriteit aanzienlijk kan versterken.28Toezicht op de Mededingingswet door de NMa is per definitie
toezicht achteraf; de inbreuk van de mededingingsregels heeft dan al plaatsgevonden.
Wat doet de regering of gaat de regering doen op het gebied van preventie?Het karteltoezicht en toezicht op misbruik van een economische machtspositie
zijn naar hun aard toezicht achteraf. Dat geldt echter niet voor alle onderdelen
van het mededingingstoezicht. Afgezien van het feit dat er in het algemeen
een preventieve werking uitgaat van de wetgeving op het gebied van mededinging,
bevat het mededingingstoezicht ook uitdrukkelijk preventieve aspecten.Ten eerste is de beoordeling van concentraties (fusies en overnames) naar
zijn aard juist toezicht vooraf. De concentratie komt niet tot stand zonder
goedkeuring door de NMa. Besluiten in concentratiezaken leiden ook tot een
zogeheten anticipatie-effect. Dit houdt in dat bedrijven hun plannen c.q.
gedrag aanpassen op grond van de marktanalyses en overige informatie die de
NMa in haar besluiten transparant maakt. Ten tweede is een deel van het toezicht
dat de NMa houdt op grond van sectorspecifieke wetgeving preventief van aard.
Dit toezicht wordt uitgevoerd door de beide kamers van de NMa, de Directie
Toezicht Energie en de Vervoerkamer. Ten derde hebben bepaalde vormen van
alternatieve handhaving door de NMa duidelijk preventieve aspecten. Te denken
valt aan richtsnoeren, compliance-regelingen en gedragscodes. Deze zijn er
onder meer op gericht om overtredingen van de Mw te voorkomen.29Volgens de Algemene Rekenkamer is het twijfelachtig
of het huidige integriteitsbeleid voor het personeel van de NMa ook de leden
van de Raad van Bestuur omvat? Hoe gaat de regering dit oplossen?Verwezen wordt naar het antwoord op vraag 16.30Het huidige integriteitsbeleid voor NMa personeel besteedt
weinig aandacht aan het fenomeen regulatory capture, een probleem dat sterk
kan spelen in organisaties zoals de NMa. Hoe gaat de regering dit oplossen?De Algemene Rekenkamer verstaat onder «regulatory capture»
het risico dat de NMa niet onafhankelijk optreedt omdat zij zich te veel laat
leiden door belangen van derden. De Algemene Rekenkamer beveelt de NMa aan
een zelfstandige risicoanalyse op dit punt uit te voeren. Hoewel regulatory
capture volgens de NMa nooit een probleem is geweest, heeft zij aangegeven
deze aanbeveling over te nemen. Ik wacht de risicoanalyse door de NMa af.De NMa heeft reeds door het vastleggen van processen en verantwoordelijkheden,
het ontwikkelen van een kwaliteitsbeleid en het algemene personeelsbeleid
maatregelen genomen om te voorkomen dat regulatory capture een rol gaat spelen.
Een belangrijke risicofactor voor het ontstaan van regulatory capture is het
bestaan van langdurige contacten met derden. Dat risico verschilt per activiteit
van de NMa. Fusiezaken worden in betrekkelijk korte tijd afgedaan. In onderzoeken
zijn de contacten altijd zuiver formeel, vanwege het opsporingskarakter. De
NMa heeft voor het in kaart brengen van markten en het ontvangen van (markt)informatie
contacten met zowel gevestigde partijen als nieuwe (potentiële) toetreders.
Deze partijen geven elk hun eigen visie op markten, naast de kennis die de
NMa reeds bezit. Dat vormt één van de garanties dat het beeld
dat bij de NMa bestaat evenwichtig en objectief is.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Crone (PvdA), ondervoorzitter, Vendrik (GL),
Kant (SP), Blok (VVD), Ten Hoopen (CDA), Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA),
De Nerée tot Babberich (CDA), Aptroot (VVD), voorzitter, Dezentjé
Hamming (VVD), Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66), Luijben (SP), Van der
Veen (PvdA), Kalma (PvdA), Van Gerven (SP), Blanksma-van den Heuvel (CDA),
Cramer (CU), Kortenhorst (CDA), Van Dijck (PVV), Gesthuizen (SP), Ouwehand
(PvdD), Heijnen (PvdA) en Tang (PvdA).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Depla (PvdA), Van Gent (GL), Roemer
(SP), Van der Burg (VVD), Jonker (CDA), Snijder-Hazelhoff (VVD), De Vries
(CDA), Van Hijum (CDA), Van Beek (VVD), Boekestijn (VVD), De Pater-van der
Meer (CDA), Van der Ham (D66), Gerkens (SP), Vermeij (PvdA), Kuiken (PvdA),
Van Gijlswijk (SP), Vacature (CDA), Anker (CU), Mastwijk (CDA), De Roon (PVV),
Irrgang (SP), Thieme (PvdD), Heerts (PvdA) en Besselink (PvdA).XNoot2Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Crone (PvdA), Schreijer-Pierik (CDA), Vendrik
(GL), Ten Hoopen (CDA), Kortenhorst (CDA), Hessels (CDA), ondervoorzitter,
Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Dezentjé
Hamming (VVD), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), voorzitter, Irrgang (SP), Jansen
(SP), Biskop (CDA), Ortega-Martijn (CU), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Van
der Burg (VVD), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Besselink (PvdA), Gesthuizen
(SP), Ouwehand (PvdD) en Vos (PvdA).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Kalma (PvdA), Van Dijk (CDA), Duyvendak
(GL), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Kortenhorst (CDA), De Rouwe (CDA), Koşer
Kaya (D66), Ulenbelt (SP), Blok (VVD), Samsom (PvdA), Weekers (VVD), Van Dam
(PvdA), Karabulut (SP), Luijben (SP), De Nerée tot Babberich (CDA),
Cramer (CU), Atsma (CDA), De Krom (VVD), Madlener (PVV), Nicolaï (VVD),
Blom (PvdA), Gerkens (SP), Thieme (PvdD) en Heerts (PvdA).XNoot1Zie bijv. p. 64 van het Jaarverslag NMa 2005 (bijlage bij Kamerstukken
II 2005–2006, 30 300 XIII, nr. 88).XNoot1Wet van 13 mei 2004 tot wijziging van de Algemene wet bestuursrecht
en enige andere wetten in verband met de mogelijkheid om de bezwaarschriftenprocedure
met wederzijds goedvinden buiten toepassing te laten (rechtstreeks beroep)
(Staatsblad 2004, nr. 220).XNoot1Staatscourant 4 juli 2005, nr. 126, p. 24.XNoot1Kamerstukken I 2006–2007, 30 071, nr. A.XNoot2Staatscourant 27 juni 2007, nr. 123.XNoot1Jaarverslag NMa 2006, p. 72 (bijlage bij Kamerstukken II 2006–2007,
30 800 XIII, nr. 50)XNoot1Kamerstukken II, 2006–2007, 30 800 XIII, nr. 50. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31055-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl