Wet dualisering gemeentebestuur; Nader voorlopig verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20012002-27751, nr. 10c

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

04-02-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

27751 nr. 10c

31-01-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27751Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 751Wijziging van de Gemeentewet en enige andere wetten tot dualisering
van de inrichting, de bevoegdheden en de werkwijze van het gemeentebestuur
(Wet dualisering gemeentebestuur)nr. 10cNADER VOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR BINNENLANDSE ZAKEN
EN DE HOGE COLLEGES VAN STAAT1Vastgesteld 31 januari 2002Na lezing van de memorie van antwoord hadden de leden van de vaste commissie
voor Binnenlandse Zaken en de Hoge Colleges van Staat nog behoefte de regering
een aantal nadere vragen en nadere opmerkingen voor te leggen.Voorafgaande aan de fractiegewijs opgenomen bijdragen aan dit verslag
deelde de vaste commissie mee graag te vernemen welke de stand van zaken is
van het overleg van de minister met de VNG over de financiële gevolgen
die uit dit wetsvoorstel voortvloeien.De leden van de CDA-fractie deelden mee met
belangstelling de uitvoerige en gedegen beantwoording van het voorlopig verslag
te hebben gelezen. Zij stelden met dank vast dat veel aspecten van het wetsvoorstel
nu scherper zijn belicht en dat een reeks vragen adequaat is beantwoord terwijl
ook een aantal aanpassingen is aangekondigd.Zij meenden vervolgens dat een aantal meer politiek-ideologisch geladen
aangelegenheden verder beter in het plenaire debat kunnen worden besproken.
Deze leden van het CDA dachten daarbij aan de veronderstellingen die ten grondslag
liggen aan dit wetsvoorstel; de analyse van de situatie waarin het lokale
bestuur zich bevindt, maar ook aan de verbinding met discussies ten aanzien
van de aanstellingswijze van de burgemeester of de uniformiteit van het gemeenterecht,
welk laatste onderwerp ook van de zijde van de PvdA-fractie is opgevoerd in
het voorlopig verslag.Datzelfde geldt ook voor een aantal belangrijke hoekstenen uit het wetsvoorstel
zelf zoals de wethouder van buiten, de verplichte figuur van de raadsgriffier
en vooral ook de implementatie van de doctrine van het dualisme in de toedeling
van bestuurstaken, in het commissiewezen e.d.Naast deze beide categorieën van onderwerpen dus die waarover de
memorie van antwoord helderheid heeft verschaft en die welke uit hun aard
vooral thuis horen in het plenaire debat, is er nog een derde categorie onderwerpen
die naar het inzicht van deze leden onvoldoende duidelijk is geworden in de
memorie van antwoord terwijl de schriftelijke voorbereiding van dit wetsvoorstel
daarvoor toch de meest geëigende plaats zou zijn. Over die
punten gaat de rest van de inbreng van deze leden in dit nader voorlopig verslag.Eerst wilden deze leden echter benadrukken dat ze blij waren met de erkenning
van de regering dat met name behoud en versterking van de gemeentelijke beleidsvrijheid
van belang is voor de revitalisering van het gemeentelijk bestuur. Maar vooral
zijn zij verheugd dat de regering de door deze leden gesignaleerde spanning
tussen gemeentelijke beleidsvrijheid en een radicaal geduid gelijkheidsbeginsel
herkent. De regering juicht een serieuze wetenschappelijke en maatschappelijke
discussie hieromtrent toe (blz. 2 memorie van antwoord).Wil zij deze discussie, zo vroegen deze leden, ook stimuleren met concrete
initiatieven? Deze leden merkten in dit verband tenslotte op dat het verder
verdwijnen van ruime beleidsvrijheid en dus van de politiseerbaarheid op lokaal
niveau het alleen maar problematischer maakt het conventionele model in te
ruilen voor een semi-dualistisch stelsel. Want dat conventionele of monistische
model zoals ook in vrijwel alle grote organisaties (politieke partijen, vakbonden,
protestantse kerken, ANWB, KNVB, Waterschap enz.) aan wordt getroffen past
waarschijnlijk beter in een gemeentelijk bestuur dat weinig beleidsvrijheid
kent.De leden van de fractie van het CDA waren in het voorlopig verslag vrij
uitgebreid ingegaan op de wijze waarop de regering het advies aan de Raad
van State naast zich neerlegde. Dit advies strekte er toe het voorstel van
wet niet aldus aan de Tweede Kamer te zenden. De Raad vond vrijwel unaniem
dat eerst grondwetsherziening had behoren plaats te vinden nu bijv. uitholling
van de positie van de raad dreigt.De leden van de CDA-fractie wezen er op dat dit negatief oordeel gelet
op de context en de opstelling van de Raad van State in het advies van 13 april
1999, kennelijk zou kunnen zijn ingegeven door het feit dat in het nu voorliggende
voorstel – anders dan in dat uit 1999 – de fundamentele veranderingen
die zeker ook de positie van de raad raken uniform door de wetgever worden
opgelegd.De regering gaf in de memorie van antwoord toe dat deze interpretatie
van deze leden op dit punt mogelijkerwijs juist is. Maar zij wees er op dat
de Raad van State zulks niet expliciet onder woorden heeft gebracht en, ware
dat wel het geval geweest, dit argument niet valide zou zijn. Immers aldus
de regering: «Deze interpretatie zou evenwel impliceren dat het hoofdschap
van de raad afhankelijk is van de mate waarin de gemeentewetgever de raad
vrijheid laat om de inrichting van het gemeentebestuur te bepalen».Deze leden begrepen dit argument nog niet goed. Een dergelijke interpretatie
betekent toch juist dat het de wetgever niet vrij staat dit bovenwettelijk
geborgde hoofdschap in haar wetgevingsarbeid te negeren: dat anders gezegd
grenzen zijn gesteld aan de wetgever bij de inrichting van het gemeentelijk
bestel. Dan is het uiteraard vervolgens de vraag welke grenzen en het is duidelijk
dat Raad van State en regering hier verschillend over oordelen.Het lag dan voor hen ook volledig voor de hand dat waar de wetgever op
wezenlijke onderdelen de keuze van bevoegdheidstoedeling aan de raad laat,
eerder dan in het geval de wetgever dit zelf aan alle raden in Nederland oplegt,
het hoofdschap in het eerste geval meer recht wordt gedaan.Begrepen de leden van de CDA-fractie de regering goed dan is volgens haar
het hoofdschap – dat zij terecht nadrukkelijk onderscheidt van het nieuw
ingevoerde begrip «eindverantwoordelijkheid» in de «witte
stukken» – niet in het geding zolang «naar de mogelijkheden
die de raad gelet op zijn institutionele positie materieel heeft om de hoofdlijnen
van het gemeentelijk beleid te bepalen» (memorie van antwoord blz. 14). Hiermee wordt een reeks begrippen geïntroduceerd: «institutionele
positie raad», «hoofdlijnen van beleid», «materieel
bepalen van die hoofdlijnen», en elders «eindverantwoordelijkheid»
en «vrije initiatief ruimte» die niet voorkomen in de Nederlandse
wetgeving en niet-juridisch van aard zijn, maar die dit hoofdschap voor de
regering beslissend in kaart brengen. Hierdoor ontstaat verwarring die voor
deze leden bijvoorbeeld scherp naar voren komt in de beschouwingen in die
memorie m.b.t. bestuursbevoegdheden (zie hieronder) en in verband daarmee
over autonomie en medebewind. Zij raakten hierdoor wat van de weg en hoopten
dat de regering in de nadere memorie van antwoord hen deze weer wijst.De regering verwierp de opvatting van de Raad van State dat de voorgestelde
overdracht van bestuursbevoegdheden vooraf had behoren te worden gegaan door
grondwetsherziening. De leden van de CDA-fractie hadden naar zeggen van de
regering hun argumentatie «kernachtig» (maar volgens diezelfde
regering kennelijk deels onjuist) weergegeven in drie punten.De regering stelde dat de waarneming van deze leden van de CDA-fractie,
dat de regering het hoofdschap slechts van toepassing achtte op het gebied
van de autonome bestuursbevoegdheden op een misvatting berust. Deze leden
lazen echter in de memorie van antwoord: «De regering is net als de
Staatscommissie van mening dat het toekennen van de autonome bestuursbevoegdheid
aan het college niet mogelijk is zonder dat de grondwetgever zich daarover
uitspreekt en de weg daarvoor vrij maakt. Dit laat onverlet dat de wetgever
binnen die randvoorwaarden grote vrijheid toekomt bij de verdeling van concrete
bestuursbevoegdheden over de gemeentelijke bestuursorganen». Maar weer
niet die bestuursbevoegdheden die «wezenlijk zijn voor de institutionele
positie van de raad» (blz. 15). Deze leden konden daarom deze zaak toch
moeilijk anders zien als door hen weergegeven in het voorlopig verslag.Zij begrepen de visie van de regering aldus. De eindverantwoordelijkheid
van de raad verzet zich niet tegen integrale overdracht van bestuursbevoegdheden.
Dat is wel het geval bij het hoofdschap. Dat verzet zich volgens de regering
tegen overdracht van «de autonome bestuursbevoegdheid». Maar dit
hoofdschap zou zich weer niet verzetten tegen het overdragen van concrete
bestuursbevoegdheden die niet tot die autonome bestuursbevoegdheid behoren
maar berusten op de Gemeentewet, tenzij deze wezenlijk zijn voor de institutionele
positie van de raad die nodig is voor het materieel bepalen van de hoofdlijnen
van het gemeentelijk beleid. Voor wat betreft het medebewind lijkt in de visie
van de regering hoofdschap noch eindverantwoordelijkheid bestuursoverdracht
in de weg te staan.De autonome bestuurstaak was overigens deze leden nog niet geheel helder.
Het gaat kennelijk om de toevoeging aan de gemeentelijke huishouding van taken
die de gemeente tot op dat moment nog niet ter hand nam. Maar dat toevoegen
voor zover dat via bestuurshandelingen plaatsvindt is toch altijd tezelfdertijd
het uitoefenen van bevoegdheden die de bestuursorganen bezitten op grond van
de Gemeentewet. Zo kan ook het college nieuwe taken, tot dan toe niet behartigd
via bestuurshandelingen, toevoegen, bijvoorbeeld het instellen van een prijs,
subsidiëren van een activiteit die nooit gesubsidieerd is geweest e.d.
Samengevat hielden deze leden problemen met de driedeling «autonomie/op de Gemeentewet berustende bevoegdheid/medebewind» in relatie met het hoofdschap. Zij voelden zich vooralsnog eerder
thuis bij het oude standpunt van de regering uitvoerig gedocumenteerd bij
de jongste herziening van de Grondwet en de Gemeentewet dat het hoofdschap
van de raad het hele terrein van gemeentelijk bestuur treft.Zij wezen er ook op dat de regering keer op keer heeft benadrukt dat aan
het onderscheid autonomie/medebewind nauwelijks of geen rechtsgevolgen
kunnen worden verbonden; dus ook niet voor de verdeling van bestuursbevoegdheden.Kan overigens precies worden aangegeven welke concrete bestuursbevoegdheden
buiten de 5 bevoegdheden die bij dit wetsvoorstel worden overgedragen niet
door de wetgever bij de raad vandaan kunnen worden gehaald?Het is daarom samengevat de indruk van deze leden dat waar tot op heden
de implicatie van het hoofdschap juridisch werd geduid op het terrein van
de bestuursbevoegdheden dit in dit wetsvoorstel in nieuwe niet-juridische
begrippen gebeurt.Tot nu toe was het toch zo dat het hoofdschap van de raad betekende dat
op het terrein van de autonomie het algemene bestuur lag bij de raad en het
dagelijks bestuur (voor 1994 precies omschreven maar ook thans genoemd in
de nu geldende Gemeentewet) bij het college. Die verdeling van bevoegdheden
is door de tijden heen vanaf 1848 (de invoering van het begrip «hoofd»
maakte daar een eind aan de vraag wie bestuursbevoegd was) duidelijk herkenbaar
geweest en ook sinds jaar en dag van belang op het gebied van het medebewind.
Deze nieuwe niet-juridische semantiek boven weergegeven werd door hen nog
niet als een echte vooruitgang ervaren. Zij begrepen wel dat de regering deze
vrij gecompliceerde redenering nodig heeft om het verwijt van de Raad van
State dat in de voorstellen met betrekking tot de bestuursbevoegdheid het
hoofdschap wordt uitgehold, te demonteren, maar vonden die poging net niet
geheel overtuigend op de genoemde punten.De leden van de CDA-fractie wezen in het voorlopig verslag op de voordelen
van de huidige situatie waarin de belangrijke bestuursbesluiten – de
regering voert geen empirisch onderzoek aan dat op het tegendeel duidt –
in de raad worden genomen. De openbaarheid van de beraadslagingen, de mogelijkheid
tot amendering, tot de aanvaarding van moties, de betrokkenheid van de «oppositie»
bij de besluitvorming en beraadslaging, de voorbereiding in commissies met
allerlei vormen van inspraak e.d.Nu komt de besluitvorming in beslotenheid tot stand waarbij groeperingen
in de raad buiten spel staan en modificatie van het besluit (amendement) onmogelijk
wordt.De regering relativeert die voordelen door er op te wijzen dat in 9 van
de 10 gevallen de raad voorstellen zonder discussie aanneemt en op het feit
dat de raad zich te sterk gebonden weet aan wat in college en raadscommissie
is besloten. Hoewel deze leden de regering toegaven dat in de nu voorgestelde
situatie het zo kan zijn dat raden zich vrijer voelen, meenden zij toch dat
de overige argumentatie relativering behoeft. Dat er veel hamerstukken zijn
is niet uniek voor de gemeente. Het is bovendien geen ongezond verschijnsel
dat veel besluitvorming met algemene stemmen plaatsvindt. Dat komt overal
voor, ook in de Kamers van de Staten-Generaal.Deze leden dachten ook dat men de vele duizenden (ex)raadsleden die dit
land kent tekort doet indien men miskent in hoeveel gevallen besluiten wel
degelijk in de raad zijn gemodificeerd. Zeker de grote en gecompliceerde voorstellen
die op allerlei verschillende groepen betrekking hebben («verzamelbesluiten»
bijv.): En de openbaarheid van beraadslaging en besluitvorming voor het front
van de lokale media en de publieke tribune heeft een waarde in zich.Bovendien is er ook nog altijd een behoorlijk aantal besluiten dat is
verworpen of door het college na aanpassing heringediend.Het voordeel van de grotere ruimte die de raad na dualisering op dit punt
krijgt lijkt overigens ook dicht te slibben indien de raad – wat deze
leden onvermijdelijk leek – vooraf zich (zie ook de amendering van art.
169) via een commissie en griffie zeker met de voorbereiding van
ingrijpende besluiten gaat bezighouden, al dan niet gemotiveerd door onrust
onder de ingezetenen.In dit verband is ook opvallend dat de regering aankondigt dat, anders
dan aanvankelijk het idee was, raadsleden ook in de commissies van beroep
en bezwaar kunnen blijven zitten nu daar toch eigenlijk ook de controlerende
taak van de raad aan de orde is. Deze leden van het CDA vonden deze stap van
de minister overigens een goede. Wel gaf de redengeving van de regering aan
hoezeer men het begrip controle kan oprekken. Het gaat bij bezwaarschriften
zeker na invoering van de uniforme voorbereidingsprocedure in de Awb immers
vooral om zeer concrete «kleine» besluiten (weliswaar zeer belangrijk
voor betrokkenen) die het college bij het licht van het advies van deze commissie
moet heroverwegen.Zo opgevat kan de adviestaak (zie ook hetgeen de regering hieromtrent
opmerkt, bij de raadscommissies die met het college kunnen overleggen (blz.
62)) in deze richting worden uitgelegd, dat de raad, voordat het college besluit,
omtrent die besluitvorming met het college overlegt. Heeft de raad al zijn
beïnvloedingsmogelijkheden voordat het besluit is genomen al dan niet
in besloten overleg en via andere instrumenten uitgeput, dan bestaat die door
de regering genoemde ruimte voor de raad uit de mogelijkheid wethouders af
te zetten. Hij kan het besluit niet verwerpen noch veranderen.Een wezenlijke vraag van deze leden bleef nog onbeantwoord. Zijn voorhangbesluiten
mogelijk? Kan de raad in verband met zijn kaderstellende taak besluiten of
categorieën van besluiten aanwijzen als besluiten die het college slechts
kan nemen onder de voorwaarde (opschortend of ontbindend) van instemming (stilzwijgend
of uitdrukkelijk) door de raad? Anders gezegd, is een analogie mogelijk op
gemeentelijk niveau met het fenomeen van de «voorhang-amvb's»
op landelijk niveau.Samengevat had de regering nog niet de aarzelingen weggenomen bij deze
leden voor wat betreft het transport van de belangrijke bestuursbesluiten
van de openbare raadszaal naar de beslotenheid van de collegekamer.In dit verband viel het deze leden van de CDA-fractie op dat de regering
(27 751 nr. 10b, blz. 49) op vragen hunnerzijds een opmerkelijke stelling
betrok: «Het enkele besluit van het college om een bepaalde privaatrechtelijke
rechtshandeling te verrichten, leidt niet tot enige binding van de gemeente».
Deze stelling lijkt te kras, gelet op de beginselen van behoorlijk bestuur
(bijv. vertrouwensbeginsel) die toch ook gelden in de precontractuele fase
en gelet op literatuur (bijv. Hennekens in «Privaatrechtelijk handelen
van de gemeente», Struycken-bundel, Zwolle, 1996, blz. 118) en jurisprudentie
(zie noot 21 aldaar) en van Stegeren «Lagere overheden in en buiten
rechte», Zwolle, blz. 215 en hoofdstuk 16.3). Indien een college besluit
tot het verrichten van een privaatrechtelijke rechtshandeling en van dat laatste
alsnog afziet kan toch een gehoudenheid van schadevergoeding daarvan het gevolg
zijn? Er drong zich naar aanleiding van de memorie van antwoord in dit verband
nog een tweede vraag op: Welke is de juiste verhouding tussen artikel 160
eerste lid onder e van het wetsvoorstel en artikel 171 Gemeentewet? De memorie
van toelichting zegt daarover op blz. 59/60 van de Kamerstukken 27 751,
nr. 3: «Het is namelijk gewenst om in de Gemeentewet duidelijkheid te
verschaffen over de vraag welk gemeentelijk bestuursorgaan bevoegd is privaatrechtelijke
rechtshandelingen te verrichten (art. 160, eerste lid, onder e). In artikel
171 van de huidige Gemeentewet wordt weliswaar de burgemeester aangewezen
als orgaan om de gemeente in en buiten rechte te vertegenwoordigen, de bevoegdheid
tot het verrichten van privaatrechtelijke rechtshandelingen wordt in de huidige
wet niet geregeld». Maar is nu alles duidelijk? De memorie van toelichting
bij artikel 171 huidige Gemeentewet,
welk artikel in het wetsvoorstel niet wordt gewijzigd en onverkort blijft
gelden, zegt immers: «In het onderhavige artikel wordt geregeld welk
orgaan bevoegd is formeel de gemeente naar buiten toe te vertegenwoordigen.
Het artikel ziet zowel op de vertegenwoordiging bij het verrichten van privaatrechtelijke
en publiekrechtelijke rechtshandelingen als op de formele procesvertegenwoordiging.
In het algemeen zal de raad in zijn besluiten omtrent het verrichten van rechtshandelingen
bepalen in hoeverre (...) burgemeester en wethouders nog nadere beslissingen
moeten nemen ter uitvoering van het raadsbesluit. Voorzover dat niet het geval
is geldt zowel ten aanzien van de besluiten omtrent het verrichten van privaatrechtelijke
als ten aanzien van publiekrechtelijke rechtshandelingen, dat de burgemeester
direct een aanvang kan maken met het namens de gemeente verrichten van de
rechtshandeling waartoe door de raad is besloten.»En de memorie van antwoord aan de Tweede Kamer bij artikel 171 huidige Gemeentewet vermeldt:«De leden van de CDA-fractie informeerden in hoeverre de individuele
wethouder de gemeente kan binden, met name in civielrechtelijke zin. Wij stellen
in dit verband voorop dat de burgemeester ingevolge artikel 171 degene is
die de gemeente vertegenwoordigt bij het verrichten van privaatrechtelijke
rechtshandelingen, voorzover hij die vertegenwoordiging niet aan een ander
heeft opgedragen. Dat kan een wethouder zijn, die dan de gemeente aldus civielrechtelijk
kan verbinden.»De toelichting bij artikel 171 huidige Gemeentewet duidt dus – anders
dan de toelichting bij het wetsvoorstel vermeldt – voldoende duidelijk
aan welk gemeentelijk orgaan bevoegd is namens de gemeente privaatrechtelijke
rechtshandelingen te verrichten (waartoe raad of college besloten). Dit is
sinds jaar en dag de burgemeester. Artikel 171 wordt in de praktijk ook steeds
zo toegepast.Door in artikel 160 lid 2 sub 2 de woorden «en deze te verrichten»
te introduceren en tegelijkertijd artikel 171 ongewijzigd te laten, lijkt
het wetsvoorstel onduidelijkheid te creëren over de vraag welk bestuursorgaan
bevoegd is privaatrechtelijke rechtshandelingen te verrichten: Het college
ingevolge artikel 160 of blijft het uitsluitend de burgemeester ingevolge
het ongewijzigde artikel 171?Kan, samengevat, de verhouding tussen artikel 160 lid 2 sub e en artikel
171 verder worden verduidelijkt nu de vraag welk bestuursorgaan na 7 maart
2002 bevoegd is namens de gemeente privaatrechtelijke rechtshandelingen te
verrichten deze leden cruciaal lijkt. Blijft dit de burgemeester ingevolge
het ongewijzigde artikel 171? Of wordt daartoe uitsluitend het college ingevolge
artikel 160 bevoegd? Kan in dat laatste geval slechts het college gezamenlijk
of ook de burgemeester als voorzitter dan wel ieder individueel collegelid
die handelingen verrichten?De minister onderschreef de kritiek van de leden van de fractie van het
CDA en van andere fracties die evenals de kiesraad zeer bezorgd zijn over
het vervallen van het beroep op de bestuursrechter tegen besluiten met betrekking
tot het (niet) toelaten tot de raad van personen als gevolg van een verstrakking
van termijnen. De minister onderschreef dat deze ontwikkeling «zeer
onwenselijk» is nu «niet langer een effectieve rechtsbescherming
ter beschikking staat».Deze leden van het CDA vroegen de minister of hij nog mogelijkheden ziet
dit gebrek in de bescherming van een wezenlijk grondrecht: het (passief) kiesrecht,
op afzienbare termijn te verhelpen?De leden van de fractie van het CDA waren van mening dat de memorie van
antwoord adequaat en uitgebreid inging op de vele vragen gesteld rond het
nieuwe instrument van de enquête. Hierdoor kwam voor hen dit instituut
veel omlijnder in beeld. Wel resteren nog enkele vragen.In de opvatting van de regering valt de opstelling van een burgemeester of wethouder in een publiekrechtelijk samenwerkingsverband of een privaatrechtelijk
rechtspersoon onder het begrip «het door het college of de burgemeester
gevoerde bestuur» nu zij normaliter de gemeente vertegenwoordigen.Is zulks ook het geval (bijv. waar de wethouder in een B.V. of een N.V.
functioneert) wanneer nadrukkelijk is vastgelegd dat de wethouder of burgemeester
zonder last handelt? Het was met name op die situatie dat deze leden in het
voorlopig verslag het oog hadden: handelend zonder last maar wel op een «kwaliteitszetel»
van de gemeente.Deze leden vroegen of, gelet op de voorgestelde tekst van de Gemeentewet
(en het thans reeds gestelde in art. 913 Gemeentewet), een evenwichtige verdeling
van de commissieplaatsen bij een enquête moet worden nagestreefd. De
regering antwoordt dat het oogmerk van de bepaling zou zijn een zekere spreiding
van de commissiezetels (uit de context wordt duidelijk dat hier bedoeld wordt alle commissiezetels) en dat niet in alle commissies door
alle groeperingen hoeft te worden deelgenomen en dat voorts wat evenwichtig
is afhangt van de lokale verhoudingen en het oordeel van de raad.Deze leden vroegen zich af of het bijzondere karakter van de enquête
en dus de enquêtecommissie (een species in het commissiewezen volgens
de regering), niet meebrengt dat evenwichtigheid ook normatief is voor deze
commissiesamenstelling op zichzelf. Het recht van enquête wordt door
staatscommissie en regering nadrukkelijk gerekend tot een van de elementen
in de operatie om de rol van de raad te versterken. Het zou volgens deze leden
dan ook voor de hand liggen dat uit de enquêtecommissie, behoudens bijzondere
omstandigheden, geen groeperingen, zeker geen grotere, tegen hun zin uit de
enquêtecommissie behoren te worden geweerd; hoe ziet de regering deze
kwestie?Uit de beantwoording van vragen hunnerzijds begrepen deze leden dat kennisneming
van bescheiden door de enquêtecommissie afkomstig van de provincie mogelijk
is, maar niet van de Europese Unie en de Staat dan op de wijze beschreven
in art. 155c tweede lid.De ratio zou zijn het belang van de staat; bijvoorbeeld de staatsveiligheid.
Het was door deze leden bij meerdere gelegenheden opgemerkt (o.a. bij de schriftelijke
voorbereiding van de Wet Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten in het Voorlopig
Verslag) dat het belang van de staat verschillende connotaties kent. Zo is
de uitleg in verband met bijv. art. 68 Grondwet veel ruimer dan in andere
bijzondere wetten. Hoe dient hier het begrip belang van de staat te worden
geduid? Zoals in art. 68 Grondwet? In dat geval is het aantal mogelijkheden
tot weigering behoorlijk groot en betreft deze veel meer zaken dan staatsveiligheid
en verwante belangen nauw verbonden met die veiligheid?Maar bij ruime uitleg waarbij bijvoorbeeld ook privacy die beschermd moet
worden een rol kan spelen en economische belangen valt weer minder goed in
te zien waarom geen vergelijkbare bescherming wordt geboden aan provinciale
bescheiden.Waar ligt in het Europa van de burgers overigens de rechtsgrond voor de
afscherming van de bescheiden van de EU: is dat het belang van de Unie?De regering antwoordt i.v.m. het tweede lid van art. 155e dat deze verschoningsgrond
slechts kan worden ingeroepen door bekleders van typische vertrouwensfuncties
als artsen, advocaten, geestelijken en maatschappelijk werkers. Betekent dit
dat raadsleden, wethouders of burgemeesters aan wie bijvoorbeeld een geheim
is toevertrouwd wel tot openbaarmaking van dit geheim zijn gehouden? Men kan
verder denken aan mensen uit ondernemingsraden, onderwijzend personeel, e.d.Gaan deze leden tenslotte terecht uit van de veronderstelling dat politieambtenaren
gehouden zijn te getuigen over hun handelen voorzover zij daarbij onder het
gezag stonden van de burgemeester (bijv. bij openbare orde handhaving). Deze
wet legt met terugwerkende kracht verplichtingen op aan ex-ambtenaren. Dit
is op zich een redelijk zware aantasting van het grondrecht op
privacy. Kan de regering aangeven waarom zij deze inperking met terugwerkende
kracht toch nodig heeft geoordeeld?Deze leden herhaalden tot slot deze leden de vraag in hoeverre de vertrouwelijkheid
van collegeberaad en fractieberaad kan worden ingeroepen als verschoningsgrond
bij vragen vanuit de enquêtecommissie?De regering ziet er geen bezwaar in dat bij een gedragscode, die de raad
vaststelt voor de raadsleden, ook volksvertegenwoordigers kunnen worden gebonden
die tegen onderdelen principieel anders aan kijken. Zij merkt op dat minderheden
zich nu eenmaal bij besluiten van meerderheden moeten neerleggen. Zo is het
waar het betreft het nemen van besluiten die publiekrechtelijke bevoegdheden
van de raad betreffen of bijvoorbeeld de orde in de vergadering betreffen.
Hier gaat het echter om codes die het functioneren van de individuele volksvertegenwoordiger
als zodanig en zijn of haar omgang met burgers, fractie, partij en andere
groepen kunnen raken. Betekent dit niet, naar het oordeel van de regering,
dat dit beperkingen meebrengt aan de bevoegdheid van de raad deze contacten
van volksvertegenwoordigers door middel van een gedragscode te reguleren?
Zouden de beide Kamers der Staten-Generaal zo ook een gedragscode kunnen vaststellen
die bindend is voor haar afzonderlijke leden?Mr dr. H. Koning («Dualisering van het gemeentebestuur of de ontmanteling
van de gemeentelijke democratie») is van opvatting dat de wijziging
van de huidige artikelen 82 en 83, die het de raad onmogelijk maakt commissies
in te stellen die bestuursbevoegdheden van het college of de burgemeester
uitoefenen, in flagrante strijd komt met artikel 128 Grondwet. Dit wordt veroorzaakt
in zijn opvatting doordat art. 83 zoals voorgesteld de mogelijkheid openlaat
om daarbij ook autonome bevoegdheden over te dragen . Dat laatste zou op grond
van dat grondwetsartikel slechts door de raad kunnen gebeuren. Deze leden
zouden commentaar op deze stelling op prijs stellen.Het was de leden van het CDA-fractie opgevallen – hun vraag daarover
was niet beantwoord – dat de huidige redactie van art. 169 in het voorstel
wordt gewijzigd. Kan de regering uiteenzetten of deze wijziging ook betekent
dat wellicht gelet op vrij felle discussies in de vakpers (Hennekens, Brederveld,
Elzinga), de regering een andere opvatting is gaan huldigen over begrippen
als verantwoordelijkheid, verantwoording en inlichtingenplicht?De regering verwacht weinig problemen met betrekking tot de actieve informatieplicht
die wordt ingevoerd. Die zijn er immers ook niet bij de ongeschreven actieve
inlichtingenplicht die wordt aangenomen voor het verkeer tussen minister en
Staten-Generaal. Naar de opvatting van deze leden is deze ongeschreven norm
echter vager («wenselijk voor een goede en democratische bestuursvoering»)
dan de harde, in de wet opgenomen eis dat alle informatie wordt verschaft
die de raad nodig heeft voor de uitoefening van zijn taak. De voorgestelde
bepaling gaat nogal wat verder, zeker gelet op het feit dat de raad van nature
veel dichter zit – ook na dualisering – op het dagelijkse bestuur
dan dat het geval is met de Tweede Kamer. Hoe hij deze ziet is in hoge mate
zijn eigen zaak en dat betekent dat het gevaar niet denkbeeldig is dat niet
verschafte informatie waarvan het college niet denkt dat deze nodig is achteraf
door de raad als zodanig snel zal worden gekwalificeerd wanneer in de lokale
samenleving of delen daaruit of bij enkele burgers beroering ontstaat over
iets waar het college mee van doen heeft, maar waarvan de raad geen weet had.
Dit kan het geval zijn bij personeelsbeleid dat steeds weer in allerlei gemeenten
tot felle botsingen blijkt te leiden tussen raad en college, maar ook
met betrekking tot allerlei onderhandelingssituaties waarin het college verkeert
en waarover raden achteraf stellen te weinig informatie te hebben gekregen
inzake allerlei scenario's en alternatieven die in het voortraject van besluitvorming
aan de orde zijn geweest. Deze leden verwelkomden de suggestie van de regering
om bij de aanvang van de raadsperiode hierover dingen af te spreken tussen
raad en college. Desondanks hielden zij twijfels of de inlichtingenplicht
niet al te kordaat is geformuleerd en zou hen een wat verdere aanduiding van
wat in ieder geval onder deze actieve inlichtingenplicht valt welkom zijn.De beantwoording van de vragen die deze leden hadden gesteld over de commissies
was op onderdelen voor hen nog niet geheel helder.In de memorie van toelichting staat vermeld dat raadscommissies die uiteraard
door de raad zijn ingesteld de besluitvorming door de raad voorbereiden en daartoe zonodig met burgemeester en wethouders overleggen
(memorie van toelichting blz. 72).Uit de memorie van antwoord leidden deze leden af dat ook de preventieve
controle, al dan niet aan de hand van notities m.b.t. toekomstige besluitvorming,
daar plaats vindt zoals ook nu gebruikelijk is «onder het monistisch
systeem» terwijl dat ook geldt voor de controle achteraf, nadat besluiten
zijn genomen. Indien die waarneming juist is namelijk dat raadscommissies
(art. 82) de taken bezitten de besluitvorming van de raad voor te bereiden,
het beleid van het college te controleren achteraf en vooraf al dan niet via
notities en deze commissies dus op globaal dezelfde wijze als thans functioneren,
zullen deze commissies dus ook feitelijk functioneren als adviescommissies,
ja zelfs als de eerste adviescommissie van B en W.Hoe verhoudt zich dat met het beginsel dat commissies die B en W adviseren
door het college worden ingesteld? In dit verband verwezen deze leden ook
weer naar een andere commissie; die van Beroep en Bezwaar. Ook dat is een
adviescommissie waarin dus logischerwijs (dualistisch logisch in ieder geval)
geen raadsleden zitten. Hier is de regering ook op dit punt teruggekomen door
aan te kondigen dat het eigenlijk ook om controle gaat en dat dus raadsleden
hierin zitting kunnen nemen.Hier stelt overigens het college een commissie in waarin raadsleden kunnen
zitten. In het geval dat de leden van de CDA-fractie hiervóór
noemden is het een commissie waarin weliswaar geen wethouders zitten, maar
die functioneert als de huidige vaste Commissie van advies aan het college
uit art. 91 lid 1 van de huidige Gemeentewet.Deze leden stelden een precieze omschrijving waarover deze raadscommissies
«gaan» naast de voorbereiding van raadsbesluiten op prijs.Tenslotte hadden deze leden nog een vraag van andere aard. In de toekomst
zullen slechts raadsleden voorzitter van raadscommissies kunnen zijn indien
dit wetsvoorstel wet wordt. Deze leden zijn het met de regering eens dat het
hier om een versterking van de raad gaat. Is het in dat verband juist om de
evenwichtigheidsnorm (zie ook het huidige artikel 91 lid 3) ook van toepassing
te achten op die voorzitterschappen zodat deze evenwichtig verdeeld worden
onder de politieke groeperingen in de raad?De leden van de fractie van het CDA hadden in de memorie van antwoord
nog sterker bevestigd gekregen dat met name nota's (notities) cruciaal zijn
als instrument voor de kaderstelling door de raad. Uit de memorie blijkt ook
dat daarin geen beleidsregels kunnen voorkomen als in het huidige artikel
148 met betrekking tot de bestuursbevoegdheden van het college en de burgemeester.
Stel dat de raad een nota wenst over het ontheffingenbeleid met betrekking
tot bepaalde verplichtingen door het college. Dan kan de raad zo hij dat wil,
zo begrepen deze leden de memorie van antwoord, deze nota voor laten bereiden
door de griffie. Stelt hij vervolgens de nota vast dan stelt
hij daarin een reeks van al dan niet gedetailleerde uitgangspunten vast. Wat
is de juridische status van die punten? Deze leden begrepen dat die juridische
status er niet is voor zover het gaat om bevoegdheidsuitoefening door het
college. Is in die zin de vaststelling van de nota een besluit (al dan niet
appellabel) in de zin van de Awb, zo vroegen zij tenslotte.Veel vragen met betrekking tot de griffie waren wat deze leden betreft
verhelderend beantwoord. De relatie met de gemeentesecretaris wordt binnenkort
verder uitgewerkt. Deze leden hadden nog vier vragen. Welke is de relatie
griffiepersoneel/ondernemingsraad? Zijn er nog ontwikkelingen in het overleg
met betrekking tot de compensatie voor de meerkosten die voortvloeien uit
de verplichte griffiefiguur.Indien deze leden de memorie van antwoord goed hadden begrepen, dan is
de positie van de griffie in die zin helder dat deze griffie de raad en zijn
commissie bijstaat. Het lijkt ook mogelijk dat de raad in dat verband de voorbereiding
van kaderstellende notities aan de griffie opdraagt. In dat laatste geval
zijn wrijvingen met het college de gemeentesecretaris en het reguliere ambtelijk
apparaat volgens deze leden vrijwel onontkoombaar. Zeker indien de griffier
en griffieambtenaren, al dan niet commissiesecretaris, informatie gaan vergen
uit dat gemeentelijke apparaat. Onderschrijft de regering de visie van deze
leden dat met name voor (beleids)ambtenaren duidelijk moet zijn hoe zij «beide
heren» (secretaris/griffier) moeten dienen. Hoe wil de regering deze
helderheid bevorderen? Tenslotte was het deze leden opgevallen dat in een
aantal raden de cruciale figuur van het presidium in relatie tot de griffie
werkt. Hoe wordt de positie van de griffie (in die zin nauwelijks te vergelijken
met die van de beide Kamers van de Staten-Generaal) indien het presidium (bijv.
bestaande uit de fractievoorzitters) en de raad (bijv. de met de wethouders
geestverwante programcoalitie) verschillend wordt gedacht over de vraag hoe
die griffie ((buiten de kerntaak van technisch-instrumentale ondersteuning)
moet worden ingezet. Ter zake van de gemeentesecretaris is dat geen probleem;
het college bepaalt. Voor de griffier lijkt dat aanzienlijk lastiger tenzij
ook daar geldt: presidium bepaalt. In dat geval zal de raad uiteraard op hoge
prijs stellen dat dat presidium de krachtsverhoudingen in de raad weerspiegelt
via gewogen stemming of anderszins. Hoe ziet de regering deze relatie presidium-raad
waar het gaat om de zogeheten «aansturing» van de griffier. Onder
het «dualistische regime» lijkt overigens de combinatie fractievoorzitter-commissievoorzitter –
lid presidium veel voor te komen. Zou de daarin gelegen extra-tijdsbesteding
in de toekomst wellicht tot een hogere vergoeding moeten leiden?De leden van het CDA herhaalden hun vraag met betrekking tot de gewijzigde
redactie van artikel 147. Daarin wordt ongeclausuleerd (anders dan nu) de
autonomie opgedragen aan de Raad. Zij vroegen of dit betekent dat de bijzondere
wetgever die stukken haalt uit die autonomie, een bijzondere verplichting
tot motivering heeft nu immers de Gemeentewet voor de bijzondere wetgever
materieel richtinggevend is (zie ook artikel 115). Zij hadden het antwoord
van de regering, dat hun vraag rust op een verkeerde interpretatie van artikel
124 lid 1 Grondwet niet echt kunnen verinnerlijken.De leden van de VVD-fractie vroegen of na
invoering van het voorliggende wetsvoorstel de verwijzingen in de Wet Gemeenschappelijke
regelingen nog wel correct zijn. Is het, zo vroegen deze leden, na aanvaarding
mogelijk om gemeenschappelijke regelingen eenvoudig te wijzigen daar de bevoegdheden
tussen de bestuursorganen zullen wijzigen. Zijn op dit punt overgangsbepalingen
voorzien?De leden van de fractie van GroenLinks dankten
de minister voor zijn uitgebreide reactie in de memorie van antwoord
op de door hen naar voren gebrachte punten.Voor een deel lagen de antwoorden van de minister in de categorie «Wishful
thinking» d.w.z. dat er effecten van deze wet worden verwacht die geenszins
vaststaan. Het heeft weinig zin om daar in deze tweede inbreng opnieuw uitgebreid
op in te gaan, een enkele uitzondering daargelaten. Hun inbreng beperkte zich
voor het overige tot het verkrijgen van verdere verduidelijking op enkele
punten.Zou de minister explicieter kunnen ingaan op zijn stelling dat naar zijn
verwachting het college juist politieker zal worden als er duale verhoudingen
zijn? (memorie van antwoord, blz. 3 onderaan) Is het rekening houden met wisselende
meerderheden daar een bewijs voor? Is niet juist een programcollege op een
tamelijke smalle basis, dus met een sterke oppositie, niet eerder een voorwaarde
voor een meer politiekere bestuurscultuur? Is het niet zo dat in de Engelse
situatie, waarin de ministers ook parlementariërs zijn, de verhoudingen
veel politieker zijn, niet vanwege monistische of dualistische verhoudingen,
maar door een scherpere tegenstelling tussen oppositie en regering?Betekent het pleidooi voor dualisme -en het gevolg voor de politiekere
verhoudingen hiervan – ook dat de minister erkent dat het college niet
langer het dagelijks bestuur van de gemeente vormt (in de zin van: «vertegenwoordigt
de gehele gemeenteraad») maar de coalitie vertegenwoordigt?Op blz. 6 van de memorie van antwoord stelt de minister, dat naar zijn
verwachting de raad en het college vaker verschillende prioriteiten zullen
hebben. Hoe verhoudt zich dat met de kaderstellende taken die de raad juist
onder duale verhoudingen zo moet benutten? Het college, althans de wethouders,
worden door de raad gekozen, op basis van een collegeprogram, waar ook vaak
een financiële vertaling onder ligt. De democratische legitimatie van
wethouders en raad is te vinden in dezelfde verkiezingsuitslag. Is het op
basis van dit soort zaken wel te verdedigen dat raad en college er verschillende
prioriteiten op na gaan houden?Dat de minister de opmerking over een «witte» discussie (blz.
9) niet goed kan plaatsen, konden deze leden op hun manier weer niet goed
plaatsen. Het is toch overduidelijk dat de politieke participatie van migranten
nog meer te wensen over laat dan die van witte Nederlanders. Het idee dat
met dualisering doelen bereikt kunnen worden die bijv. de gemeentepolitiek
zo aantrekkelijk zullen maken dat de veronderstelde kloof tussen bevolking
en bestuur afneemt, gaat toch voorbij aan de analyses die gemaakt zijn m.b.t.
de positie van migranten? Is de minister bereid in het kader van de vernieuwingsimpuls
expliciet aandacht te vragen en te geven aan dit aspect?Klinkt er spijt door in de constatering van de minister (blz. 21) dat
de Grondwet het vrije initiatiefrecht aan de raad toekent? M.a.w. is de minister
voornemens op dit punt een grondwetswijziging voor te bereiden? Zijn er nog
andere bevoegdheden, behoudens die van het bestemmingsplan, die de minister
bij de gemeenteraad wil laten?Op grond van welk (pseudo-)wetenschappelijk onderzoek denkt de minister
te kunnen stellen dat 90% van de feitelijke besluitvorming in het college
plaatsvindt? (blz. 23). Hoe liggen die cijfers m.b.t. de voorstellen-die-er-werkelijk-toe-doen?
Erkent de minister niet dat er sprake is van een fundamenteel verschil in
het moment van besluitvorming onder de huidige en toekomstige duale verhoudingen,
nl. daar waar nu de gemeenteraad in openbaarheid beslist, het college straks
dat in beslotenheid doet? Deze leden waren bijzonder verheugd over de opmerking van de minister
(blz. 23) dat het voorstel om de besluitenlijst van het college openbaar te
maken relevant is. Dat dit al in sommige gemeenten gebeurt is fijn, maar zou
het niet veel beter zijn als dit wettelijk verplicht wordt? Is de minister
bereid om dit in het kader van het nog in te dienen wetsvoorstel dualisering
gemeentelijke medebewindsbevoegdheden te regelen?De minister vergelijkt (blz. 26) het recht op het indienen van een amendement
met het recht op het houden van een interpellatie, v.w.b. het wegvallen van
de drempelsteun. Maar er is toch een wezenlijk verschil: een amendement kan
nu altijd worden ingediend – er is geen drempelsteun nodig – terwijl
voor het houden van een interpellatie toestemming van de raad nodig is, m.a.w.
daar moet over gestemd worden. De drempel voor de effectuering van dit middel
is de helft plus een. Ziet de minister dit niet met deze leden als een schoonheidsfout
en zou het derhalve niet wenselijk zijn het recht van interpellatie daadwerkelijk
mogelijk te maken voor individuele raadsleden?Deze leden merkten op vragen te hebben gesteld m.b.t. de eis van het inwonerschap
van wethouders (blz. 46) en de burgemeester (blz. 55). Moeten zij uit het
antwoord van de minister afleiden dat als de gemeenteraad na een jaar (als
een wethouder of burgemeester nog steeds niet in de gemeente woonachtig is)
niet van plan is een interventie te plegen de situatie gewoon gecontinueerd
kan worden? Als dat zo is: acht de minister dat een wenselijke situatie?Vindt de minister het niet op zijn weg liggen, nu hij – terecht –
stelt dat het in strijd met de geest van de wet is om de functie van griffier
en secretaris in een persoon te verenigen (blz. 67), er bij de gemeenten op
aan te dringen ook naar de geest van de wet te handelen?De leden, behorende tot de fractie van D66
merkten op dat in de memorie van antwoord het invoeren van een dualistisch
model voor gemeentebesturen met verve wordt verdedigd, wat zij op prijs wisten
te stellen, maar er blijven twijfels.De beoogde bestuurlijke vernieuwing is bedoeld om de lokale democratie
te versterken. Raadsleden moeten zichtbaarder zijn voor de bevolking, de tanende
belangstelling van burgers om zich kandidaat te stellen voor de gemeenteraad
moet toenemen, de structuur moet transparanter worden.De minister is van mening dat in het nieuwe systeem raadsleden herkenbaarder
zullen zijn voor de bevolking. Hij somt op (blz. 20 van de memorie van antwoord)
welke punten de rol en de positie van de raad wordt versterkt t.o.v. de huidige
situatie. Inderdaad, de genoemde elementen zullen het werk van de raadsleden
faciliteren. In theorie kan dat helpen voor een helderder rol van de raad
naar de burgers. Daar staat tegenover dat de raad veel van zijn bestuursbevoegdheden
kwijt raakt. Het antwoord op concrete vragen uit de bevolking aan een raadslid
zal vaak kunnen zijn: «Daar ga ik niet over. Wendt u tot het college.»De minister schrijft dat burgers in bepaalde gevallen wel degelijk geïnteresseerd
zijn in hoofdlijnen van beleid (die door de raad worden vastgesteld). Dat
is natuurlijk juist, maar volgens de waarnemingen van de leden van de fractie
van D66 zijn burgers aanzienlijk vaker geïnteresseerd in concrete bestuursbeslissingen,
die hen aangaan op een meer directe manier.De minister heeft gelijk als hij schrijft dat in de huidige praktijk de
bestuursbevoegdheid vaak al bij het college berust. Wat dat betreft verandert
er niet zoveel. Maar deze leden hadden er nog moeite mee in te zien hoe, door
de beoogde systeemverandering, een raadslid zichtbaarder wordt voor de burger.
Een raadslid kan wijzen op zijn betere equipering, op zijn rekenkamer, zijn
eigen griffie en wat dies meer zij, maar zal dat het enthousiasme
van de bevolking om meer in de gemeentepolitiek te participeren doen toenemen?De minister verwacht dat de band tussen fracties en wethouders-partijgenoten
zal afnemen in de nieuwe structuur. Op grond van de band tussen ministers
en regeringsfracties in de Tweede Kamer is er niet zoveel aanleiding voor
die veronderstelling, maar onmogelijk is het ook niet. Maar vreest de minister
niet dat de band tussen het college en het ambtelijk management van de gemeente
sterker zal worden en dat de mogelijkheid van controle door de volksvertegenwoordigers
op de ambtelijke organisaties zal afnemen?In grote gemeenten staan de raadsleden noodzakelijkerwijs minder dicht
bij de burger dan in kleine gemeenten. Anders gezegd: een grote gemeente lijkt
meer op het Rijk dan een kleine. In een grote gemeente zal het de bevolking
dan ook minder uitmaken of er een wethouder van elders wordt gehaald. Na invoering
van de nieuwe wet zal het stadsbestuur dan ook waarschijnlijk veel trekken
vertonen van het landsbestuur: dualisme in theorie, in de praktijk heel wat
monistische elementen. In kleine gemeenten, zo kwam het de leden van de fractie
van D66 voor, zou een wethouder die niet door de bevolking is gekozen, wel
eens problemen kunnen geven. In die gemeenten is het vooral gewenst dat de
bestuurders nauw met de gemeenteraad zelf bepaalt hoe het college wordt samengesteld.
En ook in het huidige systeem sneuvelen er, gaande de rit, heel wat wethouders.
Niettemin, is de minister niet bang dat er zich problemen zullen voordoen
die aan het nieuwe systeem geweten zullen worden?Kortom, het pleidooi in de bijdrage van het voorlopig verslag van de fractie
van de PvdA voor de invoering van een ander regime voor kleine dan voor grote
gemeenten, spreekt aan. De minister merkt naar aanleiding daarvan o.a. op,
dat is gebleken dat ook in kleinere gemeenten dualisering gewenst is. Wil
de minister aangeven hoe dat is gebleken?De minister ziet het niet à priori als een probleem dat de burgemeester
als raadsvoorzitter betrokken is bij de controle van de raad op het deel van
het collegebeleid waarvoor hij persoonlijk verantwoordelijk is. Toch is het
een vreemde figuur. De burgemeester brengt verslag uit en leidt vervolgens
de discussies die bezwaren tegen dat verslag formuleren. Herhaalde malen spreekt
de minister er zijn vertrouwen in uit dat burgemeesters in staat zijn met
deze rolvermenging om te gaan, en de fractie deelt met de minister een aanzienlijk
vertrouwen in de kwaliteit van de Nederlandse burgemeesters. Deelt de minister
ook de mening van de leden van de fractie van D66 dat er toch alle aanleiding
voor is om de positie van de burgemeesters, die voor een belangrijk deel wordt
bepaald door de wijze van aanstelling, te herzien?Het lid van de Onafhankelijke Senaatsfractie
(OSF) merkte op dat de minister stelt dat het «niet zijn waarneming
is dat in recent heringedeelde gemeenten de afstand per definitie groter is
dan in andere gemeenten». Is er onderzoek verricht dat deze waarneming
onderbouwt?Bij dualisering in het gemeentebestuur is de som van wethouders en gemeenteraadsleden
groter dan in de huidige situatie. In de toelichting op het wetsvoorstel om
te komen tot verkleining van het aantal leden in de verschillende provinciale
staten is echter ook een verband gelegd met een toekomstige dualisering van
de provinciebesturen. Wat is de reden van dit verschil in consequenties van
dualisering voor deze beide bestuurslagen?Is het instrument «recht van onderzoek» (enquête) ten
behoeve van het waarborgen van democratische controle op de ambtelijke organisatie
in de praktijk wel bruikbaar? Legt dit zeer arbeidsintensieve instrument niet
een te zwaar beslag op de beperkte tijd die parttime volksvertegenwoordigers voor het raadwerk beschikbaar hebben? Is de democratische controle
in het wetsvoorstel hierdoor nog wel voldoende geregeld?De voorzitter van de commissie,WitteveenDe griffier van de commissie,NieuwenhuizenXNoot1Samenstelling: Holdijk (SGP), Rensema (VVD), Bierman (OSF), Van Heukelum
(VVD), Luijten (VVD) (plv.voorzitter), Ruers (SP), Terlouw (D66), Pastoor
(CDA), Bemelmans-Videc (CDA), Dölle (CDA), Tan (PvdA), Platvoet (GL)
en Witteveen (PvdA) (voorzitter). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20012002-27751-10c.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl