Landenbeleid structurele bilaterale hulp; Verslag schriftelijk overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26433, nr. 21

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

09-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26433 nr. 21

29-11-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamDoor de leden van de PvdA-fractie zijn de volgende vragen
gesteld.12345678910111213141516De leden van de VVD-fractie hebben de volgende vragen
gesteld.123De leden van de CDA-fractie hebben de volgende vragen
gesteld.1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677787980818283848586878889909192939495De leden van de D66-fractie hebben de volgende vragen
gesteld.12345678910111213141516171819202122De leden van de GroenLinks-fractie hebben de volgende
vragen gesteld.1234567891011121314151617Bijlage bij vraag 17 van GroenLinks 181920212223242526272829303132333435363738394041Door de leden van de RPF-fractie werden de volgende vragen
gesteld. 12345678910
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26433Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 148 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 433Landenbeleid structurele bilaterale hulpnr. 21VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 29 november 1999De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft naar aanleiding van de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
d.d. 10 november 1999 (26 433, nr. 18) schriftelijk overleg gevoerd met
de regering. Van het overleg wordt hieronder verslag uitgebracht.De voorzitter van de commissie,De BoerDe griffier van de commissie,Hommes Door de leden van de PvdA-fractie zijn de volgende vragen
gesteld.1Welke effecten hebben de meerjarige exit-strategieën
op de activiteiten van medefinancieringsorganisaties en niet-gouvernementele
organisaties in de exit-landen?Het enige directe effect voor deze organisaties is dat zij niet meer ingeschakeld
zullen kunnen worden als uitvoeringskanaal voor Nederlandse bilaterale hulp
die van overheid tot overheid wordt verleend. Waar bestaande participaties
daar aanleiding toe geven wordt in het kader van de exitstrategie met de betrokken
organisaties overleg gevoerd.2Wanneer en op welke manier worden de criteria goed
bestuur en goed beleid toegepast op de nieuwe regering van Indonesië?Zie het antwoord op vraag 1. van de VVD-fractie3Aan welke ijkpunten moet Rwanda precies voldoen om
op de landenlijst voor bilaterale hulp gezet te worden medio 2000?Zie het antwoord op vraag 79. van de CDA-fractie4Waarom worden er geen conflictpreventieve of conflictbeheersende
maatregelen genomen in Ethiopië en Eritrea in plaats van bevriezing van
de hulpgelden?Het Nederlands beleid m.b.t. Ethiopië en Eritrea is niet beperkt
tot de bevriezing van de OS-relatie. De bilaterale relatie met Ethiopië
en Eritrea is gebaseerd op verschillende componenten, waarvan structurele
bilaterale ontwikkelingssamenwerking er slechts een is. Nederland voert politiek
overleg met de vertegenwoordigers van beide landen. Ook in EU verband vindt
overleg plaats. Bij de Veiligheidsraad heeft Nederland aangedrongen op behandeling
van het conflict.Nederland steunt de bemiddelingen van de Organisatie voor Afrikaanse Eenheid
(OAE); de belangrijkste bemiddelaar in het conflict tussen Ethiopië en
Eritrea. Het laatste half jaar zijn onder Algerijns voorzitterschap van de
OAE significante vorderingen gemaakt in het vredesproces. Nederland dringt
zowel binnen EU als Veiligheidsraad aan op voorbereiding van de internationale
gemeenschap op de implementatie van het OAE vredesplan, zodat snel zal kunnen
worden gehandeld zodra er een staakt-het-vuren is. Verder heeft Nederland
500 000 USD gegeven aan het VN Trustfund voor de afbakening van de grens
tussen Ethiopië en Eritrea, ter ondersteuning van het OAE vredesplan.
Ook is Nederland bereid bij te dragen aan de eventuele OAE waarnemersmissie,
die na een staakt-het-vuren zal worden geïnstalleerd.Verder heeft Nederland recentelijk 10 mln NLG beschikbaar gesteld aan
het WFP voor humanitaire hulp aan ontheemden in het grensgebied van Ethiopië
en Eritrea.5De situatie in het Grote Merengebied is aanzienlijk
verslechterd. Op welke manier dringt Nederland (internationaal) aan op de
implementatie van het Lusaka-akkoord? Is Nederland bereid te ijveren voor
het sturen van een VN vredesmissie? Zowel bilateraal als in EU-verband dringt Nederland er bij de bij het
conflict betrokken partijen op aan het Lusaka Accoord te respecteren en voortgang
te maken met de implementatie.Voor wat betreft een internationale interventie maakt Nederland zich thans
sterk bij de VN en de VR om op korte termijn voortgang te maken met de daadwerkelijke
inzet van waarnemers, die moeten toezien op de implementatie van het vredesaccoord.
Probleem hierbij is de moeite die het kost om met de Congolese regering om
tot overeenstemming te komen over mandaat en veiligheidsgaranties.Nederland heeft financiële steun toegezegd aan de Joint Military
Commission (500 000 gulden) die toezicht moet houden op de tenuitvoerlegging
van het Lusaka Accoord. Ook heeft Nederland aangegeven het «Debat National»,
met als belangrijk thema de politieke toekomst van de DRC, financieel te willen
ondersteunen.6Hoe wordt ervoor gezorgd dat de Ugandese regering geen
hulpgelden zal gaan inzetten in de oorlog in de DR Kongo?De Ugandese regering heeft de sociale sectoren als «Policy Priority
Areas» aangemerkt. De hiervoor gereserveerde begrotingsmiddelen en sectorale
bijdragen van donoren worden beschermd tegen eventuele bezuinigingsaanslagen
of claims uit andere sectoren. Bewaking hiervan vindt plaats via zesmaandelijkse
doorlichting van de Ugandese overheidsuitgaven door het IMF alsmede d.m.v.
rapportages aan donoren in het kader van de zogenaamde Public Expenditure
Review, waar de Wereldbank nauw bij betrokken is.De Nederlandse non-sectorale begrotingssteun aan Uganda wordt gekanaliseerd
via het zogenaamde Poverty Action Fund. In dit fonds dat door de Ugandese
regering werd opgericht, worden de baten van het multilaterale schulverlichtingsinitiatief
(Highly Indebted Poor Countries Initiative-HIPC) gestort. Hieruit worden de
uitgaven ten behoeve van sociale sectoren van het gedecentraliseerde bestuur
op districtsniveau gefinancierd. Bewaking hiervan vindt eveneens plaats via
zesmaandelijkse doorlichting van de overheidsuitgaven door IMF alsmede via
driemaandelijkse rapportage omtrent de uitgaven van het fonds aan de betrokken
donoren.7De milieusector is relatief minder vaak vertegenwoordigd
in de sectorbenadering. De IUCN pleit voor een Afrika Groene-plus notitie.
In hoeverre bent U bereid de aandacht voor milieu op internationaal niveau
te versterken en tegemoet te komen aan de wensen van de IUCN?Een van de consequenties van het feit dat milieu bij de sectorbenadering
relatief minder vaak is vertegenwoordigd, is de noodzaak de aandacht voor
milieu op internationaal niveau te blijven versterken. Met de Wereldbank wordt
gesproken over mogelijkheden het bestaande partnershipprogramma structureel
te verbreden met milieu. Specifieke aandacht hierbij zal kunnen worden besteed
aan aspecten van klimaat, bossen en water. De Afrika notitie van het Nederlandse
Comité van IUCN geeft een aanvulling op de notitie die onlangs door
de Regering aan de Kamer is toegestuurd. De IUCN nota legt nadruk op de snelle
achteruitgang van het milieu in Afrika en op de sterke samenhang tussen armoede
en milieudegradatie. In de bilaterale hulplanden in Afrika zal veel aandacht
worden besteed aan de integratie van milieu binnen de gekozen sectoren. Voorts
zullen in het multilaterale en NGO kader programma's en initiatieven van organisaties
gericht op Afrika ondersteund worden. 8Ownership staat terecht centraal in het landenbeleid.
Zou echter de vraaggerichtheid op het gebied van milieu niet een ondergeschikte
rol moeten spelen? Zo nee, waarom niet?Het ownership van overheden staat centraal in het Nederlandse OS beleid
en is een essentiële factor voor het welslagen van een bilateraal samenwerkingsprogramma.
Dat geldt op het gebied van het milieubeleid evenzeer als op andere beleidsterreinen.
Ik zie geen reden om de vraaggerichtheid in het milieubeleid een ondergeschikte
rol te laten spelen.Nederland werkt echter op mondiaal niveau met veel ontwikkelingslanden
samen. Met die landen is UNCED-Agenda 21 opgesteld en gezamenlijk wordt in
de VN Commissie voor Duurzame Ontwikkeling gewerkt aan het bewaken van de
voortgang hiervan.Nederland werkt ook samen met veel ontwikkelingslanden aan de invulling
van de besluiten van de verdragen op gebied van klimaat, biodiversiteit en
bestrijding van de woestijnvorming. Nederland heeft in die kaders ook op zich
genomen ontwikkelingslanden te helpen bij het invullen van hun verplichtingen.
Die ondersteuning zal worden voortgezet.Wanneer in de samenwerkingslanden milieu relatief zo weinig is vertegenwoordigd
dat daardoor de 0,1% doelstelling niet gerealiseerd zou kunnen worden, zal
dit zo veel mogelijk via andere kanalen, waaronder het multilaterale, worden
gecompenseerd. Goed functionerende VN-organisaties die dit in voldoende mate
en effectief kunnen oppakken zijn er overigens niet in overvloed.9Hoe verklaart U de inconsistentie die naar voren komt
in de drang naar coherentie en een geïntegreerde aanpak zoals aangegeven
in de Afrika notitie ten opzichte van de eenzijdige, sectorale benadering
in het landenbeleid?Coherentie betekent dat er samenhang moet zijn tussen ontwikkelingsbeleid
enerzijds en alle andere relevante beleidsterreinen anderzijds, zoals versterking
van de positie van Afrikaanse landen in WTO-kader. Dat er binnen het OS beleid
voor een sectorale benadering is gekozen is op geen enkele wijze met dit uitgangspunt
in strijd.10Hoe denkt U sectordoorsnijdende en overstijgende thema's
als milieu, vrouwen en capaciteitsopbouw te combineren met de sectorale benadering?
Kanaliseert U deze thema's via particuliere organisaties?Bij de implementatie van de Sectorale Benadering zal, waar nodig, in de
dialoog steeds aandacht gevraagd worden voor de dwarsdoorsnijdende thema's.
Dwarsdoorsnijdende of sectordoorsnijdende thema's zijn die thema's die in
alle sectoren spelen. De belangrijkste thema's zijn Armoede bestrijding, Vrouwen
en ontwikkeling, Milieu, Institutionele ontwikkeling en Goed Bestuur. In de
dialoog met het land over deze doorsnijdende thema's wordt aangesloten bij
de internationale conventies op deze terreinen, welke ook door de ontvangende
landen zijn geratificeerd.Sectoroverstijgende thema's zullen worden ondersteund wanneer daardoor
de voorwaarden voor de implementatie van de Sectorale Benadering verbeterd
wordt. In het kader van Goed Bestuur kan men denken aan de steun van de Algemene
Rekenkamer. De financiering van deze thema's, zowel sectordoorsnijdend als sectoroverschrijdend,
zal van geval tot geval bekeken worden. In principe kan financiering langs
elk kanaal plaats vinden inclusief dat van de particuliere organisaties. Waar
het gaat om de dwarsdoorsnijdende thema's zal worden geprobeerd de financiering
niet apart te laten plaatsvinden, maar als integraal onderdeel van de financiering
van de sector.Zie ook het antwoord op vraag 39. van de CDA-fractie.11In hoeverre zal het landenbeleid en met name de sectorale
benadering en programmahulp de besluitvorming en beslissingsvrijheid van niet-gouvernementele
en medefinancieringsorganisaties beïnvloeden?In de beslissingsvrijheid van NGO's en MFO's verandert niets.Ook wat de lopende activiteiten betreft treedt er geen verandering op.
Wel zal in de toekomst de opdrachtgevende rol steeds verder verschuiven naar
de ontvangende partij. Deze ownershipgedachte is vervat in de werkafspraken
met de MFO's die ik u in juni jl. heb toegestuurd. Duidelijk is daarbij dat
ownership niet vernauwd mag worden tot ownership van de overheid.12Welk effect heeft de verschuiving van projecthulp naar
macrogeoriënteerde programmahulp op de lopende projecten van medefinancieringsorganisaties,
lokale counterparts en niet-gouvernementele organisaties?Geen van de lopende activiteiten wordt door het veranderde beleid beïnvloed.
In de toekomst zal in de beleidsdialoog worden bepaald welke bijdrage door
wie en op welke wijze gewenst en mogelijk is in het kader van de overeengekomen
sectorale strategie.13Op welke manier zal het mensenrechtenactiviteitenprogramma
van de posten samen met maatschappelijke organisaties (b.v. Amnesty International)
en het Nederlandse bedrijfsleven ter plekke worden besproken en gecoördineerd?Posten leggen ter goedkeuring aan het departement een pakket aan activiteiten
op het gebied aan mensenrechten voor, op basis van (vaak langlopende) contacten
en ervaring met overheid, maatschappelijke organisaties en andere relevante
instanties ter plaatse. Voorts kunnen organisaties als Amnesty International
in hun reguliere contacten met het departement zorgpunten met betrekking tot
specifieke landen tot uitdrukking brengen. In wisselwerking met de posten
kunnen deze uitmonden in een bepaalde activiteit. De coördinatie van
het programma ligt bij de ambassade.14Landen waar mensenrechten grof geschonden worden (Afghanistan,
Cuba) voldoen vaak niet aan de eisen voor een plek op de landenlijst en/of
de themalijst, terwijl de nood op het gebied van mensenrechten in die landen
juist zeer hoog is. Hoe probeert Nederland hier toch invloed uit te oefenen?Zie het antwoord op vraag 170 van de vragen naar aanleiding van de begroting
BZ/OS.15Waarom ligt de nadruk in het landenbeleid bij rurale
ontwikkeling en wordt de sterk groeiende armoede in steden in het Zuiden verwaarloosd? Accenten in het bilaterale landenbeleid zijn het resultaat van de door
de betreffende landen zelf gemaakte sectorkeuzen. Bij dit keuzeproces heeft
Nederland bevorderd dat relevante maatschappelijke organisaties inbreng hadden.
Veelal is de voorkeur gegeven aan de sectoren onderwijs en gezondheid, die
een nationaal bereik hebben.Ook de aandacht voor decentralisatie en verbetering van lokaal bestuur
waarvoor in veel landen gekozen wordt richt zich niet uitsluitend op rurale
ontwikkeling doch komt ook de stedelijke bevolking ten goede.16Wordt er in een land dat in aanmerking komt voor schuldverlichting
eisen gesteld aan de besteding van de vrijgekomen financiën? Zo ja, op
welke manier en hoe verloopt de controle hierop?Bij schuldverlichting vindt een exante toetsing plaats van beleid en bestuur
aan de hand van de criteria van het beoordelingskader voor macro-georiënteerde
programmahulp. De beschikbaar gestelde middelen dienen om de schulden van
het betrokken land te verlichten. Indien het land reeds middelen had gereserveerd
voor de afbetaling van schulden, is sprake van een vrijval van middelen. Er
worden geen additionele eisen gesteld aan de besteding van de aldus eventueel
vrijgekomen financiën. Wel is het zo dat Nederland de nieuwe benadering
van Wereldbank en IMF ondersteunt, waarbij in het kader van het uitgebreide
HIPC-initiatief een koppeling tot stand wordt gebracht tussen schuldverlichting
en armoedebestrijding op basis van een per land op te stellen «Poverty
Reduction Strategy Paper». Deze documenten vormen de leidraad voor het
nieuwe beleid van Wereldbank en IMF en tevens een algemeen kader voor de monitoring
van onder meer de financiën die vrijkomen als gevolg van schuldverlichting.De leden van de VVD-fractie hebben de volgende vragen
gesteld.1Ligt het in de lijn der verwachting dat Indonesië
binnenkort op de lijst komt en zijn daar dan voldoende middelen voor beschikbaar?Ik heb vertrouwen in de integriteit van de nieuwe Indonesische regering
op het gebied van goed bestuur. Het sociaal-economische beleid wordt op dit
moment geformuleerd. Alvorens te besluiten of en zo ja, op welke lijst Indonesië
wordt geplaatst heb ik op 25 en 26 november in Jakarta eerst gesprekken te
voeren met de Indonesische autoriteiten en multilaterale instellingen. Begin
2000 zal de Kamer een notitie ontvangen waarin het nieuwe Indonesië beleid
zal worden uiteengezet. De criteria zullen op dezelfde wijze worden toegepast
als bij andere landen.2Vanwege de voortdurende committeringsstop voor Suriname
wordt het bedrag voor verdragsmiddelen verlaagd met 48,4 mln. Betekent dit
dat er bij hervatting minder middelen beschikbaar zijn? Is dat gezien de aard
van de Nederlandse betrekkingen met Suriname mogelijk?Op basis van een lagere raming van de uitgaven in het jaar 2000 uit begrotingsartikel
15.05 (Suriname), wordt de begrotingstoewijzing voor het jaar 2000 met NLG
48,8 mln verlaagd. Dit bedrag wordt aan het totale restant saldo van de verdragsmiddelen
toegevoegd en maakt derhalve deel uit van de resterende verdragsmiddelen voor
Suriname.3Welke landen bevinden zich op de invoegstrook? Zijn
er ook landen die zich op de uitvoegstrook bevinden? Op de invoegstrook bevinden zich op dit moment Rwanda en Benin. In dezelfde
beeldspraak zou men kunnen zeggen dat Zambia zich wellicht op de uitvoegstrook
bevindt.De leden van de CDA-fractie hebben de volgende vragen
gesteld.1Kan redelijkerwijze verwacht worden dat de posten in
de betrokken landen tussen juli en oktober 1999 in staat zullen zijn geweest
met overheid én ngo's in Nederland en ter plaatse «breed overleg
te voeren over de nieuwe invulling van het programma»?In de aanschrijving Jaarplan 2000 werd de ambassades in de landen waarmee
een structurele samenwerkingsrelatie bestaat, verzocht verslag uit te brengen
over het consultatieproces en de dialoog die hebben plaatsgevonden tussen
ambassade, overheid, het maatschappelijk middenveld en andere donoren. De
drie maanden die de ambassades ter beschikking stond was een korte periode.
In een aantal gevallen is het consultatieproces dan ook nog niet afgerond
en is er meer tijd nodig om tot een zorgvuldige afweging te komen. In die
gevallen waar het sectorkeuze proces wel is afgerond ben ik op basis van de
rapportage van de posten van mening dat voldoende dialoog plaatsvond om tot
keuzes van sectoren te kunnen komen en dat de Sectorale Benadering voortgezet
kan worden.In het proces van de implementatie zal verdieping en verbreding van de
dialoog en samenwerking met overheid en maatschappelijk middenveld vorm gegeven
worden.Tevens het antwoord op vraag 11 van de CDA-fractie.2Kan de Kamer de notitie «Economie en Ontwikkeling»
nog vóór de begrotingsbehandeling tegemoet zien? Is het nu in
het geheel niet mogelijk een inschatting te maken van het verwachte bestedingspatroon
of de beschikbare gelden voor het bedrijfslevenprogramma? Zullen de uitgaven
voor het thema bedrijfsleven binnen de gedelegeerde budgetten of onder de
begrotingspost ORET / MILIEV gaan vallen?De vraag bestaat uit drie delen. Voor een antwoord op het eerste deel,
het beschikbaar komen van de nota «Economie en Ontwikkeling»,
wordt verwezen naar het antwoord op vraag 2 van de Groen Links-fractie.Het bedrijfslevenprogramma kent een groot aantal instrumenten. Van de
meeste is het bestedingspatroon bekend; doorgaans wordt het beschikbare budget
uitgegeven. Dit geldt in mindere mate voor ORET/Miliev. Nadat een aanvraag
aan Nederlandse kant is goedgekeurd, zijn de werkelijke uitgaven, meer dan
bij andere programma's, afhankelijk van beslissingen en capaciteit aan de
ontvangende kant en niet goed voorspelbaar.De uitgaven onder het bedrijfsleven-programma, dat overigens meer omvat
dan ORET/MILIEV, zullen niet worden gedelegeerd. Wel is het mijn streven de
rol van de ambassade in het programma te vergroten. In de nota «Economie
en Ontwikkeling» zal ik daar verder op in gaan.3Op welke gronden zal bijstelling van de besteding van
de landenallocaties kunnen plaatsvinden? Welke doelen worden bij de besteding
gesteld en hoe zal het bereiken van deze doelen getoetst worden? Aan bijstellingen
van welke aard en omvang moet hier gedacht worden? (Tevens antwoord op vragen 3, 9, 33 en 70 van de CDA-fractie)Zoals in de brief van 10 november jl. heb aangegeven kan op dit moment
nog geen precies beeld geven worden van de inzet van vrijkomende middelen
in 2001 en latere jaren. Het voornemen bestaat criteria te ontwikkelen om
de omvang van de huidige bedragen, die een sterk historisch bepaald karakter
hebben, te toetsen aan objectieve gegevens, zoals de omvang van de hulp per
hoofd van de bevolking, de mate waarin landen voldoen aan de criteria voor
goed beleid en goed bestuur en, in samenhang daarmee, de kwaliteit en effectiviteit
van de hulp. In de begroting 2001 zal nader worden ingegaan op de landenallocaties
en de inzet van de vrijkomende middelen in de komende jaren.4Kan per land aangegeven worden hoe binnen de non-sectorale
programmahulp de verdeling is tussen begrotingssteun en cofinanciering van
Wereldbankprogramma's? Kan worden aangegeven welke beleidsontwikkelingen in
de betrokken landen mogelijk kunnen leiden tot bijstellingen in de macrogeoriënteerde
programmahulp? Kan de Kamer de notitie hierover nog vóór de
begrotingsbehandeling tegemoet te zien?Door een aantal posten zijn meerdere opties voor non-sectorale programmahulp
voorgesteld, waarover nadere afstemming met het ontvangende land zal plaatsvinden.
De definitieve invulling per land kan derhalve nog niet worden gegeven.Het beoordelingskader voor macro-georiënteerde programmahulp omvat
criteria voor goed economisch en sociaal beleid en goed bestuur. In dit verband
is tevens de visie van en de relatie met de IFI's van belang. Belangrijke
wijzigingen op genoemde punten kunnen leiden tot bijstellingen in de macro-georiënteerde
programmahulp.De notitie over de macro-georiënteerde programmahulp zal de Kamer
één dezer dagen toegaan.5In welke mate is er sprake van een verschuiving van
projecthulp naar programmahulp en op grond van welke overwegingen wordt besloten
projecthulp te continueren?Per land zullen project-activiteiten in niet-geselecteerde sectoren worden
afgebouwd. In de wel geselecteerde sectoren wordt zoveel mogelijk gestreefd
naar programmahulp. Bijvoorbeeld door het geven van sectorale begrotingssteun.
Projecthulp kan daarbij ook de komende jaren een rol spelen ter ondersteuning
van de capaciteitsopbouw van instanties waarmee wordt samengewerkt, kennis-ontwikkeling
voor het sectorbeleid, specifieke thematische ondersteuning van dat beleid,
etc. Het tempo en de mate waarin verschuiving van projecthulp naar programmahulp
plaatsvindt zijn in hoge mate landenspecifiek. In de bijlage bij de «Novemberbrief»
wordt hiervan per 17+3 land een aanduiding gegeven.6Wat wordt exact verstaan onder een sector aangezien
uit de stukken blijkt dat ook elektrificatie, jeugd, justitie en de particuliere
sector als aparte sectoren worden aangemerkt?In de context van de sectorale benadering betekent het begrip sector een
coherente set van activiteiten zowel op macro-, meso- en microniveau, in afgebakende
institutionele en budgettaire kaders, waarvoor de (ontvangende) overheid een
beleid heeft geformuleerd. Bij gemaakte keuzes voor sectoren per land is uitgegaan
van wat het ontvangende land zelf als sector beschouwt. (Zie ook de antwoorden op vraag 61 en 258 van de schriftelijke kamervragen
over de «landenkeuze OS», zoals u toegezonden op 16 juni 1999.)7Welk toetsingskader betreffende de uitgangspunten van
sectorale benadering is door de posten gebruikt om in de verschillende landen
over te kunnen gaan tot sectorkeuze?(Tevens antwoord op vraag 11 van de CDA-fractie).De sectorkeuze is door de ontvangende landen gemaakt, op grond van een
consultatie door de Posten van ontvangende overheid, collega-donoren en het
maatschappelijk middenveld in de ontvangende landen.Aan de Posten werd een reeks aandachtspunten meegegeven die van belang
zijn voor dit consultatieproces. Deze aandachtspunten hadden betrekking op
enerzijds het proces van de keuze van sectoren (dialoog met alle betrokkenen,
aandacht in die dialoog voor de thema's armoede, gender en duurzaamheid, en
het gewenste ownership van het ontvangende land van de uiteindelijke sectorkeuze),
en anderzijds op de sectorkeuze zelf (aantal sectoren, onderlinge samenhang,
het aanwezige perspectief op samenwerking volgens de uitgangspunten van de
sectorale benadering, duidelijke afbakening van de sectoren in institutionele
en beleidsmatige zin, de wens om tot een duidelijke sectorale strategie te
komen, etc.).Met name de eerste categorie aandachtspunten, betrekking hebbend op het
proces van sectorkeuze, hebben vervolgens een rol gespeeld bij de beoordeling
van de jaarplannen van de Posten. Het resultaat daarvan is in de bijlage bij
de «Novemberbrief» voor ieder land weergegeven.8In hoeveel landen en voor welk bedrag zal ondersteuning
worden verleend bij de versterking van de capaciteit aan ontvangerskant en
waaruit bestaat deze ondersteuning? Waarom wordt voor dergelijke ondersteuning
gekozen en is in dergelijke gevallen nog steeds sprake van goed bestuur en
goed beleid? In hoeveel landen is in feite sprake van voortzetting van bestaand
beleid?Bij de landenkeuze zijn kwaliteit van bestuur en beleid belangrijke selectiecriteria
geweest. Alleen landen met redelijk goed bestuur/beleid of landen waar zich
een duidelijke trend in die richting voordoet, komen in aanmerking voor een
structurele bilaterale samenwerkingsrelatie. Dat neemt niet weg dat er ook
binnen de groep van geselecteerde landen in een aantal gevallen noodzaak bestaat
voor de versterking van beleid en bestuur. Het is van belang daarbij onderscheid
te maken tussen slecht en zwak bestuur. Landen met een slecht bestuur komen
niet in aanmerking, in landen waar het bestuur nog zwak is, maar de trend
de goede kant op gaat, kan en wil Nederland helpen de positieve trend te versterken.
De vorm waarin ondersteuning plaatsvindt is uiteraard in hoge mate land- en
sectorspecifiek, en vraaggestuurd: de behoefte aan specifieke ondersteuning
wordt door het ontvangende land geformuleerd in dialoog met de donoren, waaronder
Nederland.Uit de bijlage bij mijn brief van 11 november over de gevolgen van de
landenkeuze blijkt dat Nederland binnen de groep «17+3 landen»
aan ca. 13 landen ondersteuning verleent of binnenkort zal verlenen bij de
versterking van capaciteit. Het totale budgettaire beslag hiervan is nog niet
bekend: de invulling hiervan vindt in de komende periode plaats (zie ook mijn
antwoord op vraag 1001). De ondersteuning varieert van institutionele versterking
van vakministeries tot sectoroverstijgende programma's zoals ondersteuning
van decentralisatieprocessen, Civil Service Reform, Public Administration
Reforms, versterking van het nationaal bureau voor de statistiek en versterking
van de lokale Rekenkamer.Met betrekking tot de slotvraag wil ik graag verwijzen naar eerdergenoemde
bijlage, waarin «oude» en «nieuwe» sectoren per land
zijn aangegeven.9Indien er de komende jaren meer geld beschikbaar komt
voor steun aan de aangewezen sectoren in de 17 + 3 landen als gevolg van het
stopzetten van een aantal programma's in andere landen, waarom is dan aan
de ambassades in de 17 + 3 landen meegedeeld dat het totaal aan beschikbare
middelen de komende drie jaar op het niveau van de in 1999 toegekende budgetten
zal liggen?Zie het antwoord op vraag 3 van de CDA-fractie.10Zijn de ministeries in gekozen sectoren op beheersmatige
en uitvoerende capaciteiten doorgelicht? Zullen de aangekondigde eventueel
noodzakelijke «flankerende maatregelen» uiteindelijk niet ten
koste gaan van de doelstelling van armoedebestrijding?Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik graag naar mijn antwoorden
op de vragen nummer 189 en 191 naar aanleiding van de begroting BZ/OS. Voorts
verwijs ik graag naar mijn antwoord op vraag 8 en 18 van de CDA-fractie en
4 van de D66 fractie.Door mijn voorganger is, in goed overleg met de Algemene Rekenkamer, met
de Kamer afgesproken dat de uitvoerings- en beheerscapaciteit van ministeries
in ontvangende landen wordt doorgelicht voorafgaand aan eventuele toekenning
van fondsen. Hiervoor wordt in ieder geval de Checklist Organisational Capacity
Assessment (COCA) gebruikt. Hiernaast zal doorgaans ook het functioneren van
het ministerie binnen zijn bredere financiële en bestuurlijke context
worden getoetst. Daar waar Nederland al langer samenwerkt met bepaalde ministeries,
is de uitvoerings- en beheerscapaciteit bekend. Bij nieuwe samenwerkingsrelaties
zal deze doorlichting soms nog plaats moeten hebben. Het gaat hierbij overigens
niet zozeer om het uitsluiten van eventuele risico's op institutioneel en
beheersmatig gebied, maar om de identificatie van zwakke plekken. Eventueel
kunnen dan flankerende maatregelen worden genomen, gericht op capaciteitsversterking.Dergelijke maatregelen gaan niet ten koste van armoedebestrijding maar
vormen juist een voorwaarde voor effectieve hulp op dit terrein.11Hoe is de vooraf gestelde voorwaarde getoetst, dat
er in het ontvangende land «voldoende dialoog» (memorie van toelichting
op de begroting) tussen centrale overheid, lokale overheden en het maatschappelijk
middenveld moet hebben plaatsgevonden bij de sectorkeuze?Zie het antwoord op vraag 1 en 7 van de CDA-fractie.12Komt de zeer korte tijd waarin de jaarplannen voorlopig
beoordeeld zijn de kwaliteit van deze beoordeling ten goede? Zo nee, waarom
is dan niet voor een ander traject gekozen?Zie het antwoord op vraag 1 van de CDA-fractie. 13Is tijdsdruk de reden geweest waarom er vooral op nationaal
en niet op regionaal dan wel lokaal niveau met overheden en maatschappelijke
organisaties overleg is gevoerd? Zo nee, wat was dan wel de reden?Wanneer er niet of maar heel beperkt consultatie plaatsgevonden heeft
op de lagere bestuursniveaus, was de tijdsdruk daar mede de oorzaak van. In
deze fase is de sectorkeuze in eerste instantie een zaak van het nationale
niveau. In een aantal gevallen hebben ambassades echter ook al op lagere bestuursniveaus
consultaties gehouden.Het overleg met lagere overheden en met maatschappelijke organisaties
op lagere bestuursniveaus zal – waar dat relevant is – in het
vervolgtraject bij de implementatie van de sectorale benadering verdere verdieping
en verbreding krijgen.(Zie ook het antwoord op vraag 5 van de RPF-fractie)14Wanneer is met betrekking tot Bangladesh, India, Mali
en Sri Lanka een definitieve beslissing met betrekking tot de sectorkeuze
te verwachten? Wat zijn de redenen dat voor deze landen de resultaten nog
niet bekend zijn?Bangladesh: in de eerste week van december 1999 wordt een definitieve
beslissing met betrekking tot de sectorkeuze in Bangladesh verwacht. Dit is
een gevolg van enerzijds het intensieve overleg dat met vertegenwoordigers
van zowel de Bengalese overheid als van de particuliere sector wordt gevoerd
en van de afgelopen maanden herhaaldelijk uitgeroepen landelijke stakingen
(hartals) waardoor verschillende afspraken moesten worden geannuleerd.In India kan de definitieve keuze in de loop van 2000 worden verwacht.
De definitieve keuze zal worden gemaakt nadat overleg met de drie deelstaatregeringen –
en het maatschappelijk middenveld – is afgerond. Overleg in deze vorm,
waarbij ownership de leidraad vormt, heeft in India niet eerder plaatsgevonden.
De overlegrondes zijn in volle gang.In Sri Lanka zijn presidentiële verkiezingen voorzien op 21 december
a.s., die binnen enkele maanden zullen worden gevolgd door parlementaire verkiezingen.
Ik wil afwachten welke beslissingen een nieuwe regering in de eerste honderd
dagen na de verkiezing neemt, alvorens over een meerjarig beleidskader te
besluiten. In verband hiermee heb ik de ambassade te Colombo gevraagd in eerste
instantie slechts een jaarplan voor 2000 in te dienen. Zie voorts ook mijn
antwoord op vraag 61.In Mali zijn momenteel twee sectoranalyses gaande. De analyses zullen
in het tweede kwartaal van 2000 worden afgerond.Zie voor verdere informatie antwoord op vraag 55 van de CDA-fractie. 15Kunnen ngo's in de 17 + 3 landen een direct beroep
doen op bilaterale hulpgelden?Financiering van NGO's loopt bij voorkeur via de overheid van het hulpontvangende
land. Dat blijkt om verschillende redenen echter niet altijd mogelijk. Rechtstreekse
financiering is mogelijk wanneer de beoogde activiteiten passen in de sector
waarin wordt samengewerkt en wanneer hierover met de ontvangende overheid
overeenstemming bestaat. 16Kan aangegeven worden in hoeveel gevallen de huidige
Nederlandse betrokkenheid bij een sector van doorslaggevend belang is geweest
in de sectorkeuze? Komt dit niet neer op een volledige voortzetting van het
bestaande beleid?Het sectorkeuzeproces is vraaggestuurd verlopen. In een aantal gevallen
is door de ontvangende overheid gekozen voor sectoren waarin Nederland ook
in het lopende programma is betrokken; de door Nederland in die gevallen opgebouwde
ervaring kan dan een rol hebben gespeeld. In de bijlage bij de Novemberbrief
is voor de 17+3 landen aangegeven op welke sectoren het lopende programma
zich richt, en voor die landen waar het keuzeproces is afgerond welke sectoren
werden geselecteerd voor de toekomst. Ook in die gevallen, waar sectoren werden
gekozen waarin Nederland reeds actief was, kan niet worden gesproken van «volledige
voortzetting van het bestaand beleid». Ownership en donorcoördinatie
zullen binnen de sectorale benadering leiden tot een andere werkwijze en andere
samenwerkingsvormen.In de huidige situatie is veelal sprake van financiële steun voor
enkele projecten of activiteiten binnen een bepaalde sector, in de nieuwe
opzet zal echter de totale sector financieel worden gesteund waardoor de ontvangende
overheid middelen kan inzetten op basis van eigen beleidsprioriteiten.17Waarom kan pas in de loop van 2000 teruggekomen worden
op de effecten van het bilaterale programma voor de realisatie van de milieudoelstelling?
Wordt in de komende begrotingsbehandeling voor het jaar 2000 over cijfers
gesproken waarvan nu al zeker is dat zij niet gehaald worden?Zoals in de «Novemberbrief» aangegeven, heeft het totaalbeeld
van de sectorkeuze deels nog een voorlopig karakter. Nog niet alle keuzeprocessen
zijn volledig afgerond. In het algemeen is, daar waar het keuzeproces is afgerond,
de milieusector relatief laag vertegenwoordigd. Ik zal proberen de effecten
hiervan mede door meer gebruik te maken van andere kanalen dan het bilaterale
en door het aandacht geven aan activiteiten waarin milieu als een sectordoorsnijdend
thema aan de orde is, op te vangen. De uiteindelijke gevolgen hiervan voor
de realisatie van de milieudoelstelling in 2000 zijn op dit moment nog niet
nauwkeurig in te schatten. Voorts spelen hier de nog bestaande onduidelijkheden
over de toekomstige invulling van het Milieuprogramma in het licht van de
in het Regeerakkoord uitgetrokken bedragen voor het zogenoemde Clean Development
Mechanism een rol.18Kan aangegeven worden op welke wijze de versterking
van de capaciteit van de overheid in de geselecteerde sectoren gerealiseerd
gaat worden? Welk doel wordt hierbij gesteld? Is hierbij ook een rol weggelegd
voor donoren en hun lokale partners?Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar de antwoorden bij vraag
8 van de CDA-fractie en vraag 4 van de D66-fractie.De vorm waarin versterking van de capaciteit van de overheid plaatsvindt
is in hoge mate land- en sectorspecifiek, en is tevens vraaggestuurd: de behoefte
aan specifieke ondersteuning is onderwerp van overleg tussen ontvanger en
donoren, waaronder Nederland. Doel is hierbij in alle gevallen het versterken
van de beleids- en bestuursomgeving met het oog op structurele armoedebestrijding. 19Waren alle ontvangende landen ingenomen met het feit
dat Nederland voor ondersteuning van sectorprogramma's heeft gekozen? Zo nee,
wat waren hun bezwaren?Op onze voorstellen, om de samenwerking te concentreren en daarbij een
sectorale benadering te volgen, werd steeds positief gereageerd. De daarbij geldende uitgangspunten – ownership van de ontvanger
bij beleidsontwikkeling en uitvoering, het streven naar maximale samenhang
binnen het sectorale beleidskader van de ontvangende instantie(s), en maximale
donorcoördinatie – worden door de gesprekspartners in de ontvangende
landen onderschreven.20Wat wordt verstaan onder schuifvrijheden binnen de
gedecentraliseerde budgetten en waarom mag niet geschoven naar projecthulp
ook als mocht blijken dat dit de meest geëigende hulpvorm is? In welke
gevallen zal geschoven worden naar nonsectorale programmahulp en schuldverlichting?
Waarom wordt de beoordeling daarvan «vooralsnog» in Den Haag worden
uitgevoerd? Per wanneer zal dat niet meer gebeuren en waarom niet?Zoals uiteengezet in de Memorie van Toelichting bij de begroting van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken voor 2000, paragraaf 6.2 bilateraal
hulpbeleid; onderdeel sectorale benadering (Tweede Kamer, vergaderjaar 1999–2000,
26 800 hoofdstuk V, nr. 2; p. 38), is het uiteindelijke doel van de sectorale
benadering het geven van programmahulp, bijvoorbeeld in de vorm van sectorale
begrotingssteun. De gedachte die hier aan ten grondslag ligt is dat we bij
ontwikkelingssamenwerking moeten overschakelen naar hulpvormen die minder
bevoogding en meer ownership van het ontvangende land met zich meebrengen.
Ook de bevindingen van IOB (zie o.m. het verslag Algemene bevindingen uit
IOB-rapporten, besproken met de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken en
de commissie voor de Rijksuitgaven op 15 juni 1999; Tweede Kamer, vergaderjaar
1998–1999, 26 200 V en 26 455, nr. 84) moeten als een pleidooi
worden gelezen voor deze omschakeling, in het bijzonder met het oog op ownership
en de ontlasting van de ontvangststructuur.Nu de macro-georiënteerde programmahulp, dat is de non-sectorale
programmahulp en schuldverlichting, deel uitmaakt van de allocatie per land,
wordt een integrale afweging van verschillende hulpvormen bevorderd en kan
beter worden gestuurd op de gewenste verschuiving van project- naar programmahulp.
Dat betekent niet dat projecten niet meer kunnen, wel dat er een sterke voorkeur
bestaat voor programmahulp en voor schuiven van project- naar programmahulp.
De voorwaarden waaronder dit is toegestaan zijn vervat in de notitie over
macro-georiënteerde programmahulp, die u binnenkort toegaat.Binnen de gedecentraliseerde budgetten zijn zowel projecten als sectorale
programmahulp mogelijk, waarbij om de aangegeven reden de voorkeur uitgaat
naar de laatste hulpvorm. Daarnaast is er de gecentraliseerde, macro-georiënteerde
programmahulp. Het is de bedoeling eveneens beslissingsbevoegdheden over deze
hulpvorm op termijn, te decentraliseren. Voor het jaar 2000 is hier niet voor
gekozen, aangezien er op de posten nog onvoldoende garanties aanwezig zijn
om de beoordeling die voorafgaat aan de allocatie van macro-georiënteerde
steun en de uitvoering en het beheer daarvan in goede banen te leiden. Derhalve
zal deze beoordeling aan de hand van de daarvoor geldende criteria nog plaatsvinden
in Den Haag. In dit verband moge ook worden verwezen naar het kritische rapport
van de Algemene Rekenkamer, waarin de aanbeveling was opgenomen om de criteria
bij de toekenning van programmahulp strikt toe te passen. 21Is het in oorlog zijn van een land een criterium voor
het al dan niet onderhouden van een structurele bilaterale hulprelatie?Het in oorlog zijn van een land is als zodanig geen criterium voor het
onderhouden van een structurele bilaterale hulprelatie. Een oorlogssituatie
is echter wel van invloed op de kwaliteit van beleid en bestuur, criteria
die wel van toepassing zijn. Bovendien zal bij de beoordeling in een dergelijke
situatie de vraag meespelen in hoeverre de regering van het betreffende ontwikkelingsland
verantwoordelijk kan worden gehouden voor het initiëren dan wel voortduren
van de oorlogssituatie. (zie ook het antwoord op vraag 2 van de RPF-fractie.)22Wat wordt verstaan onder «Activities Implemented
Jointly»?In het VN-klimaatverdrag, dat is overeengekomen in 1992, is afgesproken
dat de zogenaamde Annex 1 landen (de OESO-landen en landen in Midden- en Oost-Europa)
hun broeikasgasemmissies in het jaar 2000 teruggebracht zullen hebben tot
het niveau van 1990.Een van de mogelijkheden om dit te bereiken is via het zogenaamde Joint
Implementation mechanisms. Het idee achter deze samenwerking tussen twee landen
is dat een land, dat zelf met hoge kosten voor emissiebeperkende maatregelen
te maken heeft, investeert in projecten in een ander land waar tegen lagere
kosten dezelfde hoeveelheid emissiereductie kan worden gerealiseerd. In maart
1995 is tijdens de eerste Conferentie der Partijen (CoP-1, conferentie van
partijen die het VN klimaatverdrag hebben geratificeerd) in Berlijn besloten
tot de instelling van een proefperiode voor Joint Implementation (JI) tot
het einde van deze eeuw. Tijdens deze periode waarin JI, Activities Implemented
Jointly (AIJ) heet, is er nog geen sprake van creditering: reducties die in
het buitenland zijn bereikt, mogen niet van de nationale verplichting worden
afgetrokken. Tijdens de laatste Conferentie der Partijen (COP 5, in oktober/november
1999 in Bonn) is afgesproken de AIJ-proefperiode met enige jaren te verlengen.Nederland heeft een actieve bijdrage geleverd aan deze proefperiode via
het Proefprojecten Programma Joint Implementa-tion (PPP-JI), dat in 1995 voor
vier jaar (1996–1999) is opgezet. Voor deze proefperiode heeft het Kabinet
84 miljoen gulden beschikbaar gesteld: 48 miljoen voor projecten in ontwikkelingslanden
voor de periode 1996–1999 en 36 miljoen voor projecten in Midden- en
Oost-Europa voor de periode 1997–1999. De gelden voor deze projecten
staan op de begroting voor Ontwikkelingssamenwerking respectievelijk die van
Economische Zaken. Het PPP-JI zal nog enige jaren worden voortgezet in ontwikkelingslanden,
met name om ook Afrikaanse landen in staat te stellen van het programma te
profiteren.Doel van het programma is het opdoen van ervaring, zowel door overheden
als door de particuliere sector, teneinde voorbereid te zijn op de tijd dat
de instrumenten Joint Implementation (voor Midden- en Oost-Europa) en Clean
Development Mechanism (voor ontwikkelingslanden) operationeel worden.Door de Minister van VROM is, mede namens de collegae van EZ, OS, BuZa,
V&W en LNV, regelmatig aan de Tweede Kamer gerapporteerd over de voortgang
van het PPP-JI (zie jaarlijkse rapportages over 1997, 1998 en 1999).23Voor welk deel wordt in het bilaterale programma bij
de realisatie van milieuondersteuning gebruik gemaakt van multilaterale kanalen
en voor welk deel van ngo-kanalen? Het bilaterale programma milieu bedraagt bijna Dfl 310 mln voor 1998.
Hiervan werd 37% gerealiseerd via multilaterale kanalen (de z.g. multi-bi
activiteiten) en 63% via overige kanalen waaronder ngo's en overheid.24In hoeverre is er voor Nederland een taak weggelegd
op het gebied van donorcoördinatie op het terrein van milieubeleid teneinde
het milieubeleid meer resultaatgericht te maken?Zie het antwoord op vraag 6 van de D66-fractie25Zal als gevolg van de delegatie naar de posten van
het mensenrechtenactiviteitenprogramma ook personele versterking op de posten
plaatsvinden? Wanneer is hierover duidelijkheid te verwachten?Zie het antwoord op vraag 7 van de Groen Links-fractie.26Wordt met de wederopbouw van structuren in landen waar
recent conflicten werden beëindigd gedoeld op institutionele (overheids-)
structuren of ook op de wederopbouw van infrastructuur als wegen, bruggen,
waterleidingen, etc.?Met de wederopbouw van structuren in post-conflictlanden wordt gedoeld
op de institutionele structuren nodig voor het consolideren van het vredesproces.
Onder bepaalde omstandigheden kan de wederopbouw van infrastructuur lastens
noodhulp, dan wel lastens middelen voor Vredesopbouw worden gefinancierd.
Als criterium zal dan gelden dat sprake moet zijn van interventies die cruciaal
zijn om het rehabilitatieproces op gang te brengen.27Hoe groot is het deel van het DMV-budget waarop ngo's
(zowel in de ontvangende landen als wel in Nederland die in de betreffende
landen werken) een beroep kunnen doen?Dit is op voorhand niet te bepalen. NGO's in ontwikkelingslanden kunnen
hun aanvraag indienen bij de betreffende ambassade. Indien aan een ambassade
geen budget is toegekend, zal deze de aanvragen doorsturen naar het Ministerie.
In Nederland gevestigde NGO's dienen zich te wenden tot het Ministerie. In
het geval hun aanvraag activiteiten betreft in landen waarvan ambassades budget
is toegekend zal hun aanvraag worden doorgestuurd naar de betreffende ambassade.
Indien het activiteiten betreft in landen waar posten geen DMV-budget beheren,
zal de aanvraag centraal worden behandeld.28Wat wordt in het geval van afronden of overdragen van
programma's in exit-landen verstaan onder kapitaalvernietiging? Welke criteria
zijn hiervoor in het algemeen gesteld?Hier wordt gedoeld op het gangbare economische begrip kapitaalvernietiging.
In Van Dale (13e uitgave, blz. 1555) wordt dit omschreven als het tenietdoen
of tenietgaan van kapitaal en kapitaalgoederen. Als algemeen criterium is
gesteld dat dergelijke kapitaalvernietiging moet worden voorkomen.29Kan precies worden aangegeven hoe de verschuivingen
binnen de post vredesopbouw, goed bestuur en mensenrechten zijn opgebouwd
en komt de verlaging van het noodhulpbudget boven op de verlaging
uit de begroting van 40 mln.?Het bedrag dat beschikbaar is voor het delegeerbare programma mensenrechten,
vredesopbouw en goed bestuur is ten opzichte van de ontwerpbegroting vóór
Nota van Wijziging gestegen van NLG 67 mln tot NLG 185 mln. Deze stijging
is het gevolg van enerzijds grondslagverbreding (toevoeging van activiteiten
op het gebied van vredesopbouw) en anderzijds intensivering van bestaande
programma's voor goed bestuur. Een toename is met name te zien in de programma's
voor goed bestuur in Bolivia, Jemen, Mali, Mozambique, de Palestijnse Gebieden,
Uganda, Zambia en Zuid Afrika.Het budget voor noodhulp is verlaagd als gevolg van overheveling van activiteiten
op het gebied van vredesopbouw naar het hiervoor genoemde programma. Het budget
is verder verlaagd omdat activiteiten in Bosnië niet langer uit het noodhulpbudget
worden gefinancierd. Deze zullen in 2000 worden gefinancierd lastens de reservering
Kosovo/wederopbouw Zuidoost Europa.30Kan worden aangegeven welk bedrag in het totaal wordt
besteed aan schuldverlichting?In de begroting voor het jaar 2000 bedraagt het begrotingsartikel 15.01.02
schuldverlichting NLG 448 433 000.31Kan precies worden aangegeven welke sectoren niet langer
onder het landenbeleid vallen? Welke sectoren vallen niet onder het totaal
van de gedelegeerde begrotingsartikelen zoals weergegeven in de tabel op pagina
8 van de brief en ten laste van welke begrotingsartikelen komen deze sectoren
dan wel?In de bijlagen bij de brief over de implementatie van het bilaterale hulpbeleid
wordt per land een overzicht gegeven van de sectoren in de oude en de nieuwe
situatie. Alle sectoren vallen onder het totaal van de gedelegeerde begrotingsartikelen
zoals weergegeven in de tabel op pagina 8 van de brief.32Wanneer is het mogelijk nader te berichten over de
inzet van vrijkomende middelen in het bilaterale landenbeleid in 2001 en latere
jaren?Zie het antwoord op vraag 3 van de CDA-fractie.33Kan de Kamer op de hoogte gehouden worden van de vorderingen
in het ontwikkelen van toetsingscriteria voor kwaliteit en effectiviteit van
de hulp? Welke objectieve / meetbare doelen worden hierbij gesteld? Welke
gevolgen kan de uitkomst van deze toetsing van de performance hebben voor
de positie van een land op de landenlijst?Zie tevens het antwoord op vraag 3 van de CDA-fractie.De ontwikkeling van indicatoren voor de kwaliteit en de effectiviteit
van de hulp kan het beste ter hand worden genomen in multi-donorverband. Men
kan van elkaar leren en bovendien trekken donoren steeds meer samen op. Het
hanteren van een uniforme set van prestatie-indicatoren is daarbij van groot
belang. Nederland is met name binnen het zgn. Utsteinkader actief op dit terrein.
In samenwerking met het VK, Duitsland en Noorwegen zal worden gewerkt aan
de ontwikkeling van gezamenlijke prestatieindicatoren. Tijdens het a.o. over
de financiële verantwoording op 3 november jl. is met de Kamer afgesproken
om in februari 2000 van gedachten te wisselen over de mogelijkheden van prestatiemeting
bij de begroting van Buitenlandse Zaken.Indien zou worden vastgesteld dat de hulp geen duurzaam effect blijkt
te hebben op armoede en dat afnemende kwaliteit van bestuur en beleid daarbij
belangrijke oorzaken zijn, dan is er uiteraard reden om de hulprelatie te
heroverwegen.34Worden met de ontvangende landen per sector vooraf
doelstellingen vastgelegd? Zo ja, kan inzicht worden verschaft over de te
bereiken doelstellingen per land en per sector?De basis voor de samenwerking in de geselecteerde sectoren wordt gevormd
door een beleidsdialoog met de bij de sector betrokken partijen, die uitmondt
in een sectoraal beleid en strategie van het land. In het beleidskader worden
de doelstellingen voor de desbetreffende sector vastgelegd. Deze worden vervolgens
omgezet in een uitvoeringsgericht plan van aanpak waarin, in de tijd uitgezette,
targets worden vastgelegd. Bovendien legt dit plan van aanpak vast welke bijdrage
van de verschillende betrokken partijen – de verantwoordelijke overheid,
mogelijk bij de uitvoering betrokken niet-overheidspartijen, en donoren –
aan de realisering daarvan mogen worden verwacht.Op dit moment kan nog geen overzicht worden gemaakt van plannen per land
en per sector, omdat het in de meeste gevallen gaat om een proces dat nu wordt
ingezet.35Vallen de bedragen die in kader van het landenbeleid
worden toegekend voor schuldverlichting onder het landenprogramma economische
ontwikkeling of onder post macro-economische steun en schuldverlichting Op
grond van welke criteria komen landen in aanmerking voor schuldverlichting?De bedragen die in kader van het landenbeleid worden toegekend voor schuldverlichting
vallen onder de post macro-economische steun en schuldverlichting. Voor de
daarbij gehanteerde criteria wordt verwezen naar het antwoord op vraag 4 van
de CDA-fractie.36Welke landen bevinden zich op dit moment op de zogenaamde
invoegstrook? In hoeverre kunnen aan deze landen middelen toegewezen worden?
Volgens welke criteria worden deze landen beoordeeld?Tijdens het nota-overleg op 28 juni 1999 heb ik ingestemd met de suggesties
van woordvoerders om te zijner tijd Rwanda en Benin in aanmerking te laten
komen voor een structurele bilaterale relatie. Daarbij zullen de gebruikelijke
criteria (IDA eligibility, goed bestuur, goed beleid) worden gehanteerd. Aan
deze landen worden geen nieuwe middelen toegewezen. Lopende committeringen
betreffen in Benin het DOV-programma en in Rwanda de toezegging van mijn voorganger
ad. 100 mln. USD voor 5 jaar.37Zal de reallocatie van personeel uit afbouwlanden voldoende
zijn om de personeelsversterking op de posten in de 17 + 3 landen te bewerkstelligen? Zo nee, waaruit zullen de overige kosten dan gedekt worden?
Kan een overzicht worden verschaft van het verloop van deze reallocatie en
welke gevolgen dit heeft voor andere ambassades? Vormt «vrouwen en ontwikkeling»
de facto een aparte sector?Ja. De personele versterking van de 17+3 posten kan plaatsvinden door
reallocatie van personeel. De eerste jaren zal er wel sprake zijn van frictiekosten,
aangezien de versterking van de 17+3 posten met onmiddellijke ingang zal geschieden
terwijl personeel op andere posten afhankelijk van inhoud en tempo van de
exit-strategie pas in de loop van de komende 3 jaar kan worden overgeplaatst.
Frictiekosten zullen uit de ODA-middelen worden gedekt.«Vrouwen en ontwikkeling» vormt een speciaal aandachtspunt
in het bilaterale landenbeleid en fungeert niet als aparte sector, zoals gesuggereerd
in de vraag.Met betrekking tot het verzoek om een volledig overzicht zou ik u willen
verwijzen naar het antwoord op vraag 14 van de D66-fractie.38Kan nader worden ingegaan op de manier waarop donorcoördinatie
gestalte heeft gekregen bij de sectorkeuze en hoe dit zal uitwerken bij de
uitvoering van het beleid?In het proces van sectorkeuze is in alle gevallen overleg met de andere,
lokaal aanwezige bilaterale en multilaterale donoren. Een van de kernelementen
van de Sectorale Benadering is donorcoördinatie. Over de noodzaak van
coördinatie zowel in beleidsmatige als ook in beheersmatige zin is vrijwel
elke donor, bilateraal en multilateraal, het eens. De vertaling van dit inzicht
naar de praktijk blijkt evenwel niet altijd te slagen. Donorcoördinatie
is een terrein waar Nederland een actieve rol wil spelen. Daarbij staat harmoniseren
van procedures hoog op de agenda.39Wat wordt verstaan onder sectoroverstijgende thema's
en welk deel van het budget wordt daaraan besteed? Wat is het verschil met
een dwarsdoorsnijdend thema? Valt dit binnen de bedragen die voor de diverse
sectoren zijn uitgetrokken of wordt hiervoor extra geld ter beschikking gesteld?
Is het hanteren van sectoroverschrijdende thema's niet strijdig met de beoogde
concentratie van het landenbeleid?Voor wat betreft het eerste deel van deze vraag verwijs ik naar mijn antwoord
op vraag 10 van de PvdA-fractie.Er is geen verschil met het begrip «dwarsdoorsnijdend».Financiering vindt plaats uit de aan de post gedelegeerde middelen voor
de sectorale programma's. Op dit moment kan ik nog geen inzicht geven in het
bedrag dat hiermee gemoeid kan gaan. In veel gevallen gaat het nog om voornemens.De inzet van hulp op het terrein van sectoroverschrijdende thema's is
niet strijdig met de beoogde concentratie van het landenbeleid. Integendeel.
Een dergelijke inzet is een belangrijke voorwaarde voor kwaliteit en effectiviteit
binnen de geselecteerde sectoren.40In welke landen wordt naast versterking van de nationale
overheidsinstituties ook het regionale en het lokale overheidsapparaat versterkt?
Waarom staat hierover niets in deze brief? In alle landen waar een sectorale benadering plaatsvindt zijn naast financieringen
van de nationale ook activiteiten mogelijk met regionale en lokale overheden
van die landen. In de selectiefase wordt in eerste instantie overlegd op nationaal
niveau.41Is de conclusie juist dat slechts met vijf landen een
totale exitstrategie wordt ingezet?De betrokken vijf landen zijn de enige landen waar de totale exitstrategie
een bedrag van meer dan f 5 mln omvat. Daarbuiten zijn er nog verschillende
landen waarvoor een exitstrategie van kleinere omvang geldt ( zie de lijst
van «overige landen» in de bijlage bij de brief van 10 november
).42Welke activiteiten zullen in Bangladesh de komende
twee jaar worden afgebouwd? Hoeveel geld is hiermee gemoeid? Hoe wordt kapitaalsvernietiging
voorkomen? Hoe zal aan de thema's vrouwen en ontwikkeling, milieu, institutionele
hervormingen, capaciteitsopbouw, mensenrechten en goed bestuur in de gekozen
sectoren aandacht besteed worden?In de komende periode zullen activiteiten in de sectoren landbouw, micro-krediet,
midden en kleinbedrijf en rurale electrificatie worden afgebouwd. Dit proces,
dat al eerder in gang is gezet, is al grotendeels afgerond. Het betreft een
zorgvuldige meerjarige afbouw waarbij veel aandacht is voor het voorkomen
van kapitaalvernietiging. De laatste uitgaven voor deze activiteiten zullen
naar verwachting ongeveer NLG 1 miljoen bedragen.Aan de thema's vrouwen en ontwikkeling, milieu, institutionele hervormingen,
capaciteitsopbouw, mensenrechten en goed bestuur wordt door de post voortdurend
aandacht besteed; deze thema's vormen een integraal onderdeel van de werkzaamheden
in de verschillend sectoren en zijn soms van sectoroverstijgende aard. In
de loop van 1999 is een themadeskundige institutionele ontwikkeling aan de
ambassade toegevoegd, waardoor nog meer dan voorheen aandacht kan worden geschonken
aan de thema's capaciteitsopbouw, institutionele hervormingen en goed bestuur.43Wat wordt bedoeld met de flankerende, sectoroverstijgende
ondersteuning ten behoeve van de thema's vrouwen en ontwikkeling, milieu en
cultuur / inheemse volken zoals deze in Bolivia zal plaatsvinden?Ten behoeve van de inbreng van de thema's vrouwen en ontwikkeling en milieu
in de drie gekozen sectoren wordt ondersteuning verleend aan onderdelen van
de Vice-ministeries van Milieu (Algemene Directie van Milieu Impact, Kwaliteit
en Diensten) en Gender (Algemene Directie van Vrouwenzaken). De institutionele
versterking van deze vice-ministeries draagt bij aan de coördinatie-
en technische assistentie-capaciteit ten opzichte van de overheidsinstanties
die verantwoordelijk zijn voor de drie sectoren.Tevens wordt steun verleend aan voor de sectoren relevante milieu- en
vrouwenorganisaties in Bolivia.Zie verder het antwoord op vraag 10 van de PvdA-fractie.44Waaraan zal in Bolivia het bedrag aan non-sectorale
programmahulp worden besteed? Nederland zal middels co-financiering met de Wereldbank en enkele andere
bilaterale donoren, steun verlenen aan de hervorming van de publieke sector
in Bolivia. Dit hervormingsprogramma is gericht op verhoging van effectiviteit,
efficiëntie en transparantie van de Boliviaanse overheid. Gestreefd wordt
naar een gedepolitiseerd, op prestatie geselecteerde, professioneel ambtenarenapparaat.
Dit vereist meer integriteit, continuïteit en een aanzienlijke verbetering
in het financieel management. In de eerste, driejarige fase wordt een aantal
sleutelinstellingen hervormd, waaronder de douane, de belastingdienst, de
ministeries van financiën, landbouw, volkshuisvesting, onderwijs en duurzame
ontwikkeling.45Om welke reden is het proces van sectorkeuze in Burkina
Faso reeds twee jaar geleden ingezet? Is bij deze sectorkeuze destijds ook
overleg gevoerd met de lokale overheid en ngo's?In het licht van de reeds lang bestaande discussie over de overgang van
projecthulp naar sectorale programmahulp (zie beleidsnota «Hulp in Uitvoering»)
is in Burkina Faso reeds in 1997 begonnen met stroomlijning van het OS-programma,
waarbij gekozen is voor een concentratie op de sectoren rurale ontwikkeling,
basisonderwijs en gezondheidszorg. Over de keuze van sectoren heeft geen gestructureerd
overleg met de civil society plaatsgevonden en in beperkte mate met lokale
overheden, wel is de civil society uitvoerig betrokken bij de invulling van
het beleid in de gekozen sectoren. De activiteiten spelen zich zowel op nationaal
als regionaal en lokaal niveau af.46Hoe zal in Burkina Faso in 2000 naar verwachting de
verdeling tussen sectorale en algemene begrotingssteun zijn? Waaraan zal het
bedrag van f 15 miljoen aan non-sectorale programmahulp worden besteed?In 2000 zal naar verwachting NLG 15 miljoen aan algemene begrotingssteun
worden gegeven. Over de besteding daarvan zal nog met de autoriteiten en eventuele
co-financieringspartners worden overlegd. In 2000 zal naar verwachting een
bedrag van ruim NLG 16,- miljoen worden uitgegeven aan sectorale programmahulp.47Welke activiteiten worden in Egypte specifiek genomen
om het ontluikend maatschappelijk middenveld te ondersteunen?Op dit moment worden activiteiten van NGO's gesteund in het bijzonder
op de gebieden goed bestuur/mensenrechten, gender en milieu. Met de invoering
van de sectorale benadering zal steun aan NGO-activiteiten worden voortgezet,
zij het dat dit meer systematisch ter ondersteuning van de doelstellingen
van de sectorprogramma's zal gebeuren. Hierdoor wordt bijgedragen aan capaciteitsopbouw
en daardoor aan versterking van het maatschappelijk middenveld.NGO's worden reeds betrokken bij activiteiten binnen de sectoren. Zo worden
b.v. in het kader van het Fayoum Water Management Project en het Water Boards
project boerenorganisaties opgericht die medeverantwoordelijkheid krijgen
voor waterbeheerskwesties in hun gebieden. Er wordt naar gestreefd NGO's te
betrekken bij het overleg over de inhoud van de programma's in de sectoren
waterbeheer en drinkwater/sanitatie.Verder zet Nederland zich in voor de betrokkenheid van NGO's bij de activiteiten
van het Social Fund for Development waaraan Nederland bijdraagt. Ten slotte kan de Nederlandse inzet worden vermeld ten behoeve van een
(grotere) stem van NGO's in de dialoog die sinds kort in Egypte wordt gevoerd
over sociale ontwikkeling en armoedebestrijding.48Waaraan zal het voor Eritrea beschikbare bedrag worden
besteed, zolang over de sectorkeuze in dit land nog geen overleg met overheid
en ngo's geweest is? Zullen in Eritrea het komende jaar de bestaande programma's
worden voortgezet?Het beschikbare bedrag zal worden besteed aan reeds lopende committeringen
op het gebied van opbouw en democratisering van een modern politieapparaat.
Deze hulp is toegezegd ruim voordat besloten werd tot het bevriezen van de
hulp. Deze committeringen zullen het komende jaar doorlopen. Er worden echter
geen nieuwe committeringen gedaan aan de overheid zolang de bevriezing voortduurt.
Wel zal met NGO's samengewerkt worden op het gebied van milieu, gezondheidszorg,
family planning en onderwijs.49Waarom wordt met betrekking tot Ethiopië gesproken
over het uitgeven van 50% van het totale budget aan sectorale steun en schuldverlichting
in 2000, terwijl de hulprelatie met Ethiopië voorlopig bevroren is?De 50% van het totale budget, die geoormerkt is voor sectorale steun en
schuldverlichting, betreft een interne reservering onder voorbehoud van een
staakt-het-vuren en een opheffing van de bevriezing. 50Is bij het beslissen over de sectorkeuze in Ghana in
1996 overleg gepleegd met het maatschappelijk middenveld en ngo's? Zo ja,
wat is daarvan het resultaat?Voor de sector «Gezondheidszorg» wordt vanaf 1996 in
Ghana nauw overlegd heeft met kerkelijke organisaties en met het Ministry
of Health. Op basis hiervan werd aangesloten bij de voorbereidingen van het
sectorprogramma in de gezondheidszorg. De Nederlandse kerkelijke organisaties
hebben een lange geschiedenis in Ghana, met name in de gezondheidszorg. Nog
steeds zijn de missie-ziekenhuizen verantwoordelijk voor een groot gedeelte
van de dienstverlening binnen de gezondheidszorg. Deze instanties konden dus
binnen deze sector niet buiten beschouwing blijven.Voor wat betreft de sector «Milieu» is oriënterend overleg
gevoerd met verschillende instanties die actief zijn op het terrein van milieu
in Ghana (overheid, semi-overheid, NGO's en – in mindere mate –
bedrijfsleven). Op grond van de resultaten van dit overleg is gekozen voor
activiteiten op het terrein van natuurlijke hulpbronnen/milieu-instrumentarium.
Dit bleek nauw aan te sluiten bij het toen in voorbereiding zijnde National
Resources Management Programme (NRMP).51Waaraan moet gedacht worden bij het «financieren
van complementaire interventies door andere actoren» in Ghana?In de sector «Gezondheidszorg» gaat het om gezondheidszorg/voeding
op districtniveau onder beheer van UNICEF; voorbereiding van contractuele
afspraken omtrent publiekprivate samenwerking door Christian Health Association
Ghana (CHAG). CHAG is de overkoepelende organisatie voor dergelijke ziekenhuizen
in Ghana en bestrijkt ongeveer 40% van de dienstverlening in
de gezondheidszorg (in nauwe samenwerking met de overheid) (zie ook het antwoord
op vraag 50).In de sector «Milieu» (natuurlijke hulpbronnen) wordt, naast
het Natural Resources Management Plan (NRMP), een aantal activiteiten uitgevoerd
door NGO's/universiteiten gericht op het behoud van biodiversiteit. Deze activiteiten
passen binnen het beleidskader van NRMP, maar worden financieel niet via de
overheid gekanaliseerd.52Wanneer is het mogelijk nadere informatie te geven
omtrent de te nemen maatregelen om de negatieve ODA-positie van India ten
aanzien van Nederland te corrigeren? Hoe waarschijnlijk is het dat tot schuldverlichting
of macrosteun zal worden overgegaan, enkel om deze negatieve positie te corrigeren?In de loop van 2000 wordt een trackrecord opgesteld op basis van macro-economische
criteria als begrotingsbeleid, structurele hervormingen (financiële hervormingen,
privatisering en handelsliberalisatie), corruptie en transparantie met betrekking
tot het overheidsbudget. Deze trackrecord bepaalt of India in aanmerking komt
voor schuldverlichting en/of macrosteun.53Wat is de omvang van de toegezegde Nederlandse steun
voor het behoud van het Jemenitisch cultureel erfgoed? Wanneer en in welk
verband is deze toezegging gedaan?De omvang van de toegezegde Nederlandse steun voor het behoud van het
Jemenitisch cultureel erfgoed is NLG.5 miljoen, voor een periode van 5 jaar.
Deze toezegging is door mij tijdens mijn bezoek aan Jemen in oktober 1998
gedaan. Dit gebeurde ter honorering van toezeggingen van mijn voorganger gedaan
tijdens zijn bezoek in juli 1996. Dit is overigens ook reeds vermeld in mijn
brief d.d. 22 december 1998 aan de Kamer, waarin verslag wordt gedaan van
mijn bezoek.54Waarom ontbreekt in het korte overzicht voor Macedonië
de raming van de uitgaven voor 2000? Wat zal de omvang zijn van de aanvullende
middelen die in het kader van de Balkannotitie aan Macedonië ter beschikking
worden gesteld? Wanneer is hierover meer bekend?De raming van middelen voor Macedonië zal worden meegenomen in de
nadere concretisering van het Balkanprogramma. Deze vindt de komende maanden
plaats. De omvang van de Nederlandse steun aan Macedonië is naar verwachting
groter dan in 1999.55Onderschrijft de Nederlandse regering de stelling van
de Malinese autoriteiten dat de (voorlopige) sectorkeuze voldoet aan de hoofddoelstelling
van het beleid, te weten armoedebestrijding? Zijn de Malinese autoriteiten
van mening dat energie en geïntegreerd waterbeheer niet rechtstreeks
onder armoedebestrijding vallen? Wat is de mening van de Minister ter zake?
Wanneer is een definitieve sectorkeuze te verwachten?Met de Malinese autoriteiten is de Nederlandse regering van mening dat
zowel de voorlopige sectorkeuze (onderwijs, gezondheidszorg, plattelandsontwikkeling)
alsook de eventuele sector milieu (energie en geïntegreerd waterbeheer)
onder de armoedebestrijding vallen. Als de ecologische draagkracht onder druk
staat, bijvoorbeeld in het geval van uitputting bodemvruchtbaarheid, kaalslag
of droogte, dan treft dit met name de armste groepen die immers
rechtstreeks van natuurlijke hulpbronnen afhankelijk zijn. Een definitieve
beslissing t.a.v. de sector milieu is in het tweede kwartaal van 2000 te verwachten.56Kan nader aangegeven worden wat de inhoudelijke en
personele gevolgen zullen zijn van de sectorkeuze in Mozambique? Vallen kustbescherming
en maritieme bescherming ook onder de sector milieu? Zo nee, welke activiteiten
zullen dan in deze sector ontplooid worden?De gevolgen van de sectorkeuze in Mozambique behelzen onder meer de afbouw
van de Nederlandse betrokkenheid in de sectoren landbouw en transport. Afbouw
van de Nederlandse hulp in de maritieme sector was reeds enige tijd geleden
in gang gezet als gevolg van het besluit tot privatisering van de transportcorridors.
In de landbouwsector is het besluit tot afbouw gebaseerd op het feit dat Nederland
traditioneel geen grote donor was in deze sector in Mozambique.De personele gevolgen zijn dat er voor ieder van de vier gekozen sectoren
(plus voor het thema Vrouwen en Ontwikkeling) een themadeskundige wordt aangesteld,
hetzij uitgezonden, hetzij lokaal geworven. Het aantal uitgezonden medewerkers
in Maputo bedraagt 14 tot 15.Fysieke kustbescherming, in de vorm van dijkaanleg en andere infrastructuur,
wordt in Mozambique niet tot de sector milieu gerekend. De kust- en marine
bescherming valt wel onder de milieusector indien het de instandhouding van
de biodiversiteit en het bevorderen van het duurzaam gebruik van de natuurlijke
hulpbronnen betreft. Ook de milieueffectrapportage en daaraan verbonden milieutoetsing
en mitigerende maatregelen, kunnen tot de milieuinspanningen gerekend worden.Door Nederland wordt een groot aantal activiteiten ondersteund dat gericht
is op de instandhouding van de mangrove, een zeer waardevol en kwetsbaar ecosysteem.
Voorts worden activiteiten bestudeerd gericht op duurzame zeevisserij en beheer
van visbestanden voor de lokale kustbevolking. Studies naar milieueffecten
van aanleg van havens of strekdammen worden ondersteund, evenals de uitwerking
van milieu–vriendelijker alternatieven en maatregelen.57Wordt de zorg van de Nederlandse overheid met betrekking
tot de kwaliteit van bestuur door de Nicaraguaanse overheid gedeeld? Welke
inspanningen zullen door Nederland in bilateraal en multilateraal verband
met betrekking tot Nicaragua worden verricht om de kwaliteit van bestuur in
dit land te verbeteren? Welke indicatoren worden daarbij gehanteerd?Ja, de Nicaraguaanse overheid deelt de Nederlandse zorg. In de samenwerking
met Nicaragua zal de bevordering van de kwaliteit van het bestuur dan ook
een sectoroverstijgend thema zijn. Een missie van de Nederlandse Rekenkamer
heeft verdere ondersteuning van de Nicaraguaanse Ombudsman als een belangrijk
project geïdentificeerd. In het verleden zijn in dit kader activiteiten
ter versterking van de Rechterlijke Macht, de Rekenkamer en de Hoge Kiesraad
uitgevoerd. In multilateraal verband heeft Nederland het belang van «Goed
Bestuur» benadrukt in overlegfora zoals bv. de Consultatieve Groep vergaderingen
m.b.t. Nicaragua die in Genève (april 1998) en in Stockholm (mei 1999)
plaatsvonden.Voor de hierbij te hanteren indicatoren verwijs ik graag naar wat in eerdere
brieven aan de Kamer over de inhoud van het begrip «goed bestuur»
heb gezegd. Feitelijke meting vindt plaats op de volgende CG vergadering (Managua,
februari 2000) en in de aanloop van de eventuele toetreding van Nicaragua
tot HIPC. Belangrijke indicatoren voor de kwaliteit van bestuur vormen implementatie
van de afspraken in het kader van deze CG vergaderingen alsmede (het voldoen
aan) de voorwaarden die gesteld worden aan de toetreding tot HIPC.58Waaruit bestaat de koppeling tussen het hulpprogramma
en het vredesproces met betrekking tot de Palestijnse gebieden? Hoe tijdelijk
is het karakter van het hulpprogramma? Wanneer zal hiervan een evaluatie plaatsvinden?Na de ondertekening van de «Declaration of Principles» (Oslo
I) in 1993 besloot de internationale gemeenschap tot ondersteuning van het
vredesproces. Ook het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsprogramma met
de Palestijnse Gebieden is in deze periode opgestart. Het programma beoogt
bij te dragen aan de ondersteuning van het vredesproces door verbetering van
de levensomstandigheden in de Palestijnse Gebieden en aan de totstandkoming
van een levensvatbare en bestuurlijk adequaat opererende Palestijnse maatschappij.
Dit met het doel de steun van de Palestijnse bevolking voor het vredesproces
te behouden. Uitgangspunt hierbij is dat duurzame economische ontwikkeling
in de Palestijnse Gebieden een vereiste is voor het bereiken van duurzame
vrede.Het hulpprogramma in de Palestijnse Gebieden is gekoppeld aan ontwikkelingen
in het Midden Oosten Vredesproces en is derhalve van tijdelijke aard. Het
programma zal jaarlijks worden getoetst aan ontwikkelingen in het MOVP.De onafhankelijke Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie
(IOB) van het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft inmiddels de Nederlandse
hulp aan de Palestijnse Gebieden geëvalueerd voor de periode 1994 tot
midden 1999. Deze evaluatie is de Kamer op 8 november jl. toegezonden.59Zullen de activiteiten in de geselecteerde sectoren
in de Palestijnse Gebieden slechts uitgevoerd worden door ngo's en multilaterale
instellingen? Zal de Nederlandse Vertegenwoordiging te Ramallah ook betrokken
zijn bij de uitvoering van beleid in de geselecteerde sectoren?Per activiteit zal worden bekeken welk kanaal de voorkeur verdient. Het
belangrijkste criterium hierbij is de toegevoegde waarde die een kanaal kan
bieden. Vanuit een oogpunt van doelmatigheid en effectiviteit van het hulpprogramma
worden het multilaterale- en het NGO-kanaal als belangrijke potentiële
kanalen beschouwd. Daarnaast wordt gekeken in hoeverre bilaterale steun een
bijdrage kan leveren aan de versterking van de institutionele capaciteit van
de Palestijnse Autoriteit.De Nederlandse Vertegenwoordiging te Ramallah is uit de aard van haar
taken betrokken bij de uitvoering van beleid in de geselecteerde sectoren.60Kan nader uiteengezet worden waaruit Joint Framework
met betrekking tot relief, rehabilitation en reconciliation, dat op dit moment
door de Wereldbank op verzoek van de Srilankaanse overheid ontwikkeld wordt,
zal bestaan? Wat zal naar verwachting de uiteindelijke bijdrage van Nederland
in deze sector zijn? Op dit moment kan nog niet worden gezegd waaruit het Joint Framework zal
bestaan. Het Framework wordt op dit moment ontwikkeld volgens een participatief
proces waarbij een duidelijke rol is weggelegd voor consultatie van het maatschappelijk
middenveld. Naar verwachting zal de uitkomst van dit proces medio 2000 bekend
zijn. Afhankelijk van deze uitkomst zal de bijdrage van Nederland in de sector
worden bezien.61Waaruit zullen in Tanzania de inspanningen in de particuliere
sector bestaan? Biedt het huidige pakket voor steunverlening aan het bedrijfsleven
in ontwikkelingslanden niet voldoende mogelijkheden? Zo nee, waaruit bestaan
de verschillen met het in Tanzania voorgestelde programma?De inspanningen ter bevordering van de particuliere sector beslaan een
breed terrein van activiteiten primair gericht op versterking van het midden-
en klein bedrijf in Tanzania. Daartoe behoort ook steun aan kleine en middelgrote
landbouw-gerelateerde particuliere activiteiten. Ter ondersteuning van deze
activiteiten zijn ook maatregelen voorzien ter stimulering van het financiële
krediet ten behoeve van die particuliere bedrijfjes en ter versterking van
het beleid ten gunste van diezelfde bedrijven.Het huidige pakket voor steunverlening aan het bedrijfsleven in ontwikkelingslanden
loopt voor een niet onbelangrijk deel via Nederlandse bedrijven en is als
zodanig ook zinvol, doch is niet alleen gericht op het lokale midden- en kleinbedrijf.
Het betreft bovendien niet een sectorale benadering maar bestaat uit ad hoc
activiteiten zonder langjarige financiële committering per land.Daarenboven past het sectorprogramma binnen het algehele armoedebestrijdingsbeleid
dat in Tanzania wordt uitgevoerd, waarbij primair gekeken wordt naar (kleinschalige)
initiatieven die inkomsten genereren op het platteland.Tenslotte verschilt het sector-programma van het bestaande steunverleningspakket
in die zin dat beoogd wordt een samenhangend, meerjarig programma van de grond
te tillen dat ook ruimte biedt om beleidsintensivering aan de zijde van de
overheid en van maatschappelijke instituties zoals de Kamer van Koophandel
te ondersteunen.62Acht de minister het nodig om met Oeganda de gekozen
bilaterale relatie voort te zetten, gelet op het feit dat Oeganda tot nu toe
niet bereid is zich uit Kongo terug te trekken?Ja. Uganda is mede-opsteller en ondertekenaar van het Lusaka Akkoord (juli
1999) dat in een vredesproces in de Democratische Republiek Congo voorziet.
De terugtrekking van buitenlandse troepen is daarin voorzien, nadat aan bepaalde
veiligheidsvoorwaarden zal zijn voldaan. De President van Uganda heeft een
belangrijke rol gespeeld in het aan de onderhandelingstafel brengen en houden
van de verschillende rebellen-groeperingen. Nederland en de EU partners oefenen
grote druk uit op de ondertekenaars, w.o. Uganda, om het akkoord te implementeren. 63Waaruit zullen in Uganda de hulpinspanningen in de
juridische sector bestaan? Betreft het hier inspanningen richting de overheid
of richting het maatschappelijk middenveld?De Nederlandse financiële steun aan de juridische sector in Uganda
omvat op dit moment een meerjarig programma ter versterking van het Openbaar
Ministerie d.m.v. opleiding van officieren van justitie die op districtsniveau
zullen worden ingezet. Daarnaast levert Nederland een beleidsmatige inbreng
aan de discussie over de formulering van beleid voor de juridische sector
als geheel. Nederland is voorts betrokken bij een pilotproject gericht op
verbetering van het functioneren en de onderlinge afstemming van de bestaande
justitiële instellingen.De inspanningen concentreren zich primair op de overheid. Daarnaast, vooral
op het gebied van bovengenoemd pilotproject, wordt ook samengewerkt met maatschappelijke
organisaties.64Wanneer is duidelijkheid te verwachten omtrent het
toekennen van f 6,5 miljoen aan Vietnam in de vorm van algemene begrotingssteun?
Is het voor de uitvoering van activiteiten in de gekozen sectoren niet van
belang zo spoedig mogelijk duidelijkheid te hebben omtrent de beschikbare
financiën?Het verstrekken van algemene macrosteun is afhankelijk van een overeenkomst
van Vietnam met de Bretton Woods instellingen. De afgelopen jaren zijn de
besprekingen tussen Vietnam en WB/IMF moeizaam verlopen. Hinderpalen vormden
met name de liberalisering van het handelsregime, de financiële sector
en de parastatale sector.Hoewel overeenstemming bestaat over de richting van de hervormingen, en
het verschil van mening vooral het tempo betreft, valt niet aan te geven wanneer
overeenstemming valt te verwachten. In december 1999 zal een nieuwe missie
van IMF/WB Vietnam bezoeken. De resultaten hiervan worden afgewacht.Wat betreft de activiteiten in de gekozen sectoren geldt dat deze niet
afhankelijk zijn van een overeenkomst tussen Vietnam en de Bretton Woods instellingen.
Over de financiering bestaan dan ook geen onduidelijkheden, deze is verzekerd
op basis van de goedkeuring van het jaarplan 2000.65Waarom wordt in Vietnam in de komende jaren slechts
een beperkte verschuiving van projecthulp naar programmahulp voorzien?Bij een overgang van project naar programmasteun wordt aandacht gegeven
aan de kwaliteit van het beleid en het gevoerde beheer. In het algemeen laat
de beheersmatige en uitvoerende capaciteit van ministeries in Vietnam nog
veel te wensen over. De komende jaren wordt in dit kader in de sectoren, waarin
wordt samengewerkt, steun voorzien ter institutionele versterking van de betreffende
ministeries op beleids- en beheersmatig gebied. Tevens worden flankerende
maatregelen voorzien, waaronder de verbetering van de financiële sector,
waarbij zal worden samengewerkt met de Wereldbank.Daarnaast geldt dat het merendeel van de activiteiten van bilaterale donoren
in Vietnam wordt uitgevoerd in de vorm van projecthulp. De Vietnamese overheid
heeft minder ervaring met algemene sectorale programmasteun, en staat nog
ambivalent tegenover vergaand overleg met donoren over het sectorbeleid en
de uitvoering ervan. Nederland is overigens in twee sectoren (bosbouw/gezondheidssector)
betrokken bij activiteiten, die als pilot dienen voor een multi-donor sectorale
aanpak en die in dit kader een voorbeeldfunctie vervullen voor de gunstige
effecten van een verschuiving van project naar programmahulp.66Welke activiteiten worden in Zambia in het kader van
het thema goed bestuur ontwikkeld? De Zambiaanse overheid heeft eerder dit jaar het National Capacity Building
Programme on Good Governance gepresenteerd. Nederland heeft financiële
steun verleend bij het opzetten van dit programma. Voor zowel de donoren als
de Zambiaanse regering vormt dit programma het raamwerk waarbinnen het beleid
op het gebied van Goed Bestuur gestalte moet krijgen.Mede aan de hand van bevindingen en aanbevelingen van een recente (september
1999) factfinding missie zijn, in overleg met de ambassade te Lusaka, de contouren
geschetst van de in Goed Bestuurkader te ondernemen activiteiten. Deze richten
zich op specifieke onderdelen van het genoemde programma, zoals capaciteitsopbouw
van de Anti-Corruptie Commissie, steun aan hervormingen bij politie en gevangeniswezen,
alsmede capaciteitsversterking van de Zambiaanse Algemene Rekenkamer en de
Accountant General van het ministerie van financiën. Met de genoemde
instanties zijn contacten gelegd. Er wordt zoveel mogelijk aangesloten bij
bestaande Zambiaanse initiatieven en zoals gezegd vormt het Zambiaanse governance-programma
hiervoor de basis.Om onverhoopte duplicering van activiteiten te voorkomen, vindt er ook
op dit terrein intensieve coördinatie plaats met de plaatselijke donorgemeenschap
in Lusaka en met het Zambiaanse ministerie van justitie, dat aan overheidszijde
met de implementatie van het bewuste programma is belast.67Zal het versneld (binnen een jaar) afbouwen van activiteiten
in de niet geselecteerde sectoren in Zuid-Afrika niet leiden tot kapitaalsvernietiging?Nee. Het gaat om slechts een beperkt aantal activiteiten. In alle gevallen
geldt dat bestaande contracten worden gerespecteerd. Voor alle activiteiten
is zorgvuldig overwogen, of beëindiging bij het verstrijken van de looptijd
van het contract tot kapitaalsvernietiging zou leiden. Dat heeft bij enkele
activiteiten geleid tot het besluit een beperkte verlenging toe te staan.
In een enkel geval faciliteert de ambassade overname door een andere donor.Bij dit alles dient te worden overwogen dat vanaf eind 1998 tegen counterpartorganisaties
bekend is dat vervolgfinancieringen onzeker zijn, vanwege de op handen zijnde
sectorkeuze. Veel organisaties hebben zich daarom tijdig kunnen voorbereiden
op beëindiging van de Nederlandse steun.68Waarom is het bedrag dat in Zuid-Afrika volgens de
tekst wordt uitgegeven aan schuldverlichting (een gedeelte van de 53% van
het totale budget) niet terug te vinden in de raming voor de uitgaven in 2000?Er is hier sprake van een misverstand. Er zijn geen voornemens voor schuldverlichting.
De programmahulp die aan Zuid-Afrika zal worden verstrekt, zal bestaan uit
sectorale budgetsteun.69Waarom is in de overzichten van de sectorkeuze met
betrekking tot de 17 + 3 landen geen meerjarenraming van de uitgaven gegeven,
terwijl dit voor de landen die voor themaspecifieke instrumenten in aanmerking
komen wel het geval is?Zie het antwoord op vraag 3 van de CDA-fractie. 70Wat is de reden voor het gedurende drie jaar beschikbaar
houden van f 150 000 per jaar voor mensenrechtenactiviteiten in
Ecuador? Waarom is voor dit bedrag gekozen? Om welke activiteiten gaat het
hier?Naar aanleiding van de wijziging van het APP zegde ik de Kamer toe dat
ambassades die uit deze middelen mensenrechtenactiviteiten financierden daarvoor
compensatie zouden ontvangen. De hoogte van het bedrag is afhankelijk van
het gemiddelde bestedingspatroon over de afgelopen drie jaar. In Ecuador was
dat NLG 150 000,=.Het betreft met name ondersteuning van activiteiten uit het Nationale
Mensenrechtenplan.71Kan met betrekking tot Kaapverdië aangegeven worden
hoe de exit-strategie van de huidige programma's die niet voortgezet worden
aangepakt zal worden? Zullen deze programma's (in begroting 2000 nog goed
voor f 14,6 miljoen) reeds in 2001 afgerond zijn?De programma's die niet voortgezet zullen worden in Kaapverdië (het
betreft activiteiten in de sectoren rurale ontwikkeling, voedselzekerheid,
onderwijs en versterking openbare financiën) zullen in de komende twee
jaar worden afgebouwd. In 2000 wordt in Kaapverdië NLG 14,555 mln besteed
binnen genoemde sectoren; in 2001 NLG 5,54 mln. In 2002 zijn geen uitgaven
meer voorzien, dat wil zeggen dat Nederland per 31-12-2001 aan al zijn lopende
verplichtingen in genoemde sectoren voldaan heeft en de afbouw van het programma
voltooid is.72Zal de blijvende ondersteuning van een «aantal
regionale activiteiten» vanuit Dakar ook na stopzetting van de ontwikkelingsactiviteiten
(buiten de milieusector) in Senegal gevolgen hebben voor de personele bezetting
op de post Dakar? Zo ja, waaruit zal deze personele bezetting gefinancierd
worden?Nee. De blijvende ondersteuning van regionale activiteiten vanuit Dakar
zal na stopzetting van de ontwikkelingsactiviteiten (buiten de milieusector)
in Senegal geen gevolgen hebben voor de personele bezetting van de post Dakar.73Wanneer zal de nieuwe ambassade in Tirana geopend worden
en zal een nadere invulling gegeven kunnen worden aan het programma mensenrechten,
vredesopbouw en goed bestuur in Albanië?Naar verwachting zal de ambassade in Tirana in de loop van 2000 worden
geopend. Na opening zullen verdere intensivering van activiteiten op het terrein
van mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur plaatsvinden.74Waarom is met betrekking tot Cambodja, El Salvador,
Zimbabwe, Kenia, Namibië, Honduras en Guinee-Bissau geen meerjarenraming
met betrekking tot de uitgaven voor mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur
beschikbaar? Kan deze raming alsnog gegeven worden?Voor de genoemde landen is geen meerjarenraming met betrekking tot de
uitgaven voor mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur beschikbaar omdat
het een nieuw programma betreft waarvoor geleidelijk aan de mogelijkheden
zullen worden geïdentificeerd om tot een consistent en coherent
geheel te komen. Deze zullen vervolgens in de vorm gegoten worden van meerjarenramingen.75Zijn de berichten juist dat aan de ambassade in Guinee-Bissau
is geadviseerd een aantal gebouwen te laten plaatsen teneinde de exit-strategie
binnen de gestelde termijn te kunnen afronden? Is dit geval een uitzondering?Er is geen Nederlandse ambassade in Guinee Bissau. Het «plaatsen
van een aantal gebouwen» heeft betrekking op de rehabilitatie van de
medische infrastructuur in Guinee Bissau. Dit geschiedt weliswaar binnen het
kader van de exit-strategie, maar is niet door de exit-strategie ingegeven.
Het besluit de financiële steun aan de gezondheidssector hoofdzakelijk
te richten op herstel van de door het conflict verwoeste infrastructuur is
in eerste instantie voortgekomen uit een verzoek hiertoe van de autoriteiten
van Guinee-Bissau tijdens de Ronde Tafel Conferentie van mei 1999.Er kan van een uitzonderingssituatie gesproken worden omdat het om een
exit-strategie gaat in een door oorlog deels verwoest land.76Waaraan zal in Georgië het bedrag aan non-sectorale
programmahulp worden besteed? Waarom wordt vooralsnog een bescheiden bedrag
beschikbaar gesteld voor het programma mensenrechten, vredesopbouw en goed
bestuur in Georgië? Kan ook voor Georgië een meerjarenraming gegeven
worden?Non-sectorale programmahulp in Georgië is gekoppeld aan het Structural
Adjustment Credit Programma van de Wereldbank in Georgië. Projecten voor
het programma mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur bevinden zich nog
in de identificatiefase. De recente overdracht het ressort Georgië van
Ambassade Moskou naar Ambassade Kiev heeft enige vertraging in deze identificatie
veroorzaakt. Een meerjarenraming laat zich daarom nu nog moeilijk geven.77Wordt alleen in het geval van Kenia gezocht naar donoren
die bereid en in staat zijn om de financiering van activiteiten waaruit Nederland
zich terugtrekt over te nemen of wordt deze strategie ook in andere landen
met exit-strategieën gevolgd?Ook in de exitstrategiën voor andere landen is voorzien in het zoeken
van donoren die de financiering van activiteiten kunnen en willen overnemen.78Is in het geval van Namibië de sociaal-economische
herintegratie van oud-strijders niet een belangrijk element in conflictpreventie
en vredesopbouw? Zo ja, waarom is dit element dan niet opgenomen in de programma's
in het nieuwe landenbeleid? Waarom kan voor het programma mensenrechten, vredesopbouw
en goed bestuur geen meerjarenraming gegeven worden?De bevordering van de sociaal-economische herintegratie van oudstrijders
heeft, naast een belangrijke sociaal- economische component, inderdaad ook
een politiek element: het voorkomen van onrust en maatschappelijke conflicten.
De Nederlandse steun was evenwel uitsluitend gericht op de eerste component,
te weten een omvangrijk werkgelegenheids-programma. In deze vorm moet dit
programma eerder als een structurele ontwikkelingsactiviteit worden aangemerkt,
en past het, gezien aard en omvang, derhalve minder goed in het
nieuwe themaprogramma voor mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur. Overigens
is de problematiek van de oudstrijders, hoewel zeker nog niet geheel uit de
wereld, als potentiële bron van conflict de laatste jaren aanzienlijk
afgenomen.Voor geen van de landen op de DMV-lijst is een meerjarenraming gegeven.
De reden is gelegen in het feit dat voor het programma mensenrechten, vredesopbouw
en goed bestuur per land nog geen geïntegreerd meerjarig programma is
vastgesteld. Het jaar 2000 is derhalve een overgangsjaar waarin de posten
een gedetailleerd meerjarenplan zullen opstellen, op basis waarvan een doorlopend
3-jarig meerjarenbudget zal worden geïndiceerd.79Kan de Kamer op de hoogte worden gesteld van de ijkpunten
die zijn geformuleerd ten behoeve van de besluitvorming medio 2000 over het
aangaan van een structurele bilaterale relatie met Rwanda? Van welke ontwikkelingen
op welke terreinen is deze besluitvorming afhankelijk?Tijdens het Notaoverleg van 28 juni jl. is dit onderwerp aan de orde geweest.
Toen bent U geïnformeerd over de criteria. Deze zijn gebaseerd op de
criteria die door het VK zijn geformuleerd. Deze zijn in een aangescherpte
vorm overgenomen. Deze criteria hebben betrekking op goed bestuur, macro-economische
ontwikkelingen, voortgang in de justitiële sector en op het gebied van
mensenrechten. Ook actieve Rwandese inzet voor het beëindigen van het
conflict in de DR Congo maakt deel uit van de overwegingen.Zie tevens het antwoord op 37 van de CDA-fractie.80Kan de minister garanderen dat het bedrag voor schuldverlichting
aan Rwanda niet impliciet of expliciet aan wapenaankopen besteed wordt? Zo
niet, waarom wordt dat toch tot schuldverlichting overgegaan?Nederland geeft schuldverlichting aan Rwanda in de wetenschap dat de Rwandese
begroting voor het voldoen van de schuldendienst -onvoldoende ruimte bevat.
De Nederlandse steun gaat rechtstreeks naar het multilaterale schuldenfonds
bij de Wereldbank. De transparantie van de Rwandese begroting is zodanig dat
Nederland met het IMF en de Wereldbank van oordeel is dat risico's op dit
punt binnen aanvaardbare marges blijven.81Waarom ontvangt Rwanda het hoge bedrag van f 40
miljoen voor mensenrechten, goed bestuur en democratie? Is de minister ervan
over- tuigd dat deze gelden doelmatig en efficiënt besteed worden? Speelt
het feit dat Rwanda in het naburig land permanent oorlog voert geen rol bij
de keuze voor dergelijke grote hulpbedragen? Hoeveel geld heeft Rwanda de
afgelopen drie jaar jaarlijks ontvangen? Waaraan is dit besteed?Rwanda ontvangt inderdaad ruime middelen voor democratisering, mensenrechten
en vredesopbouw. Een belangrijk deel hiervan komt voort uit toezeggingen uit
voorgaande jaren ter ondersteuning van het reconciliatie- en vredesproces.
De gelden worden – via multilaterale kanalen en ngo's – besteed
aan activiteiten die zorgvuldig op hun inhoudelijke en beheersaspecten worden
beoordeeld.In 1996 heeft Nederland 110 miljoen dollar toegezegd voor de wederopbouw
van Rwanda. Hiervan is in 1996 20 miljoen gulden uitgegeven, in 1997 49 miljoen
gulden, in 1998 43 miljoen gulden. Voor 1999 is 44 miljoen gulden
geraamd. Dit geld is besteed aan wederopbouw van de justitiële sector
en Openbare Orde, rehabilitatie- en reïntegratieprogramma's, demobilisatie,
rehabilitatie van de onderwijssector, decentralisatie en goed bestuur en aan
schuldverlichting.82Waarom is voor Zimbabwe geen overzicht gegeven van
eventuele activiteiten in het bedrijfslevenprogramma en wel voor het programma
mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur?Voor geen van de landen die kwalificeren voor het bedrijfsleven programma
kon vooraf, als gesteld in de brief van 10 november, een overzicht worden
gegeven van de verwachte invulling en het bestedingspatroon van activiteiten
onder dit thema. Dit wordt veroorzaakt door de aard van het programma dat
voorziet in de financiering van individuele transacties. Zie hiertoe ook het
antwoord op vraag 1002. Instrumenten onder het bedrijfsleven programma in
Zimbabwe omvatten, behalve ORET/MILIEV, ook het Programma Samenwerking Opkomende
Markten (PSOM). Onder dit laatste instrument worden investeringen in de volgende
vier sectoren gestimuleerd: duurzame energie, transport, waterbeheer en agribusiness.In de notitie «Economie en Ontwikkeling» zal hier nader op
worden ingegaan. Mijn antwoord op vraag 2 van de Groen Links-fractie geeft
meer informatie over deze notitie.83Komen de hulpgelden die voor 2000 aan Zimbabwe en Pakistan
worden toegekend overeen met de budgetten die vorig jaar en dit jaar zijn
toegekend?Het aan de post Harare toegekende budget bedroeg in 1998 NLG 41.8 mln
(waarvan NLG 5.4 mln voor regionale activiteiten) en in 1999 NLG 37.1 mln
(waarvan NLG 6.4 mln regionaal). Voor 2000 is NLG 40,0 mln toegekend (waarvan
NLG 6.9 mln regionaal en NLG 2.2 mln nieuw geld voor DMV activiteiten). Het
feitelijk voor Zimbabwe toe te kennen budget daalt in 2000 ten opzichte van
het voorgaande jaar derhalve nog niet. Dit is het gevolg van iets hogere doorlopende
verplichtingen dan gemiddeld in de jaren daarvoor. Ook is het terug te voeren
op de in september jl. goedgekeurde exitstrategie, die op korte termijn nog
voorziet in extra committeringen ten behoeve van een zorgvuldige afwikkeling
van de activiteiten. Na 2000 wordt een daling in financiële termen eerst
goed zichtbaar, hetgeen ook uit het bij de brief van 10 november gegeven overzicht
blijkt.Het aan de post Islamabad toegekende budget voor Pakistan bedroeg in 1998
NLG 40.7 mln en in 1999 NLG 34 mln. Voor 2000 bedraagt dit NLG 28.8 mln, conform
hetgeen in de bijlage bij de brief van 10 november is vermeld.84Hoe kan de minister garanderen dat in Pakistan niet
met de overheid wordt samengewerkt?Er dient onderscheid gemaakt te worden tussen het lopende programma en
nieuw te committeren projecten. Binnen het lopende programma wordt samengewerkt
met de overheid en private sector (NGO's en bedrijfsleven). Nieuwe projecten
zullen alleen met de private sector uitgevoerd worden.85Kan de al eerder uitgezette exit-strategie voor Pakistan
toch doorgang vinden, ondanks de staatsgreep in dit land? De exit-strategie voor Pakistan is als gevolg van de staatsgreep aangepast.
In enkele gevallen was voor de uitfasering van een project een nieuwe committering
met de overheid voorzien. Deze committeringen zullen thans niet aangegaan
worden. In de gevallen waar committeringen met nietoverheidsorganisaties voorzien
waren, zullen deze wel doorgang vinden. Lopende projecten worden in de komende
jaren, als voorzien in de exit-strategie, afgerond.86Waarom is in het geval van China het bedrag van f 300
miljoen uit het pakket Kok niet opgenomen in de meerjarenraming?De f 300 miljoen uit het «Pakket Kok» ten behoeve van
China maken integraal onderdeel uit van de reguliere ORET gelden en zijn geen
onderdeel van de aan de ambassade gedelegeerde bilaterale middelen.87Valt de inrichting van een kadaster, zoals in Guatemala
overwogen wordt, onder het milieuprogramma? Zo ja, waarom is in andere landen
dan niet voor deze strategie gekozen?Nee. In de bijlage van de novemberbrief inzake Guatemala is, onder het
onderdeel «Mensenrechten/vredesopbouw/goed bestuur», toegelicht
dat het aanleggen van een kadaster één van de initiatieven is
op het vlak van goed bestuur. Tevens is onder het onderdeel «Milieu»
vermeld dat gestreefd wordt naar het versterken van de synergie met activiteiten
in het kader van het Goed Bestuur Programma, zoals het ontwikkelen van bestuurskracht
op lokaal niveau. Het inrichten van een kadaster is een voorbeeld van een
dergelijke synergie. Allereerst kan het inrichten van een kadaster bijdragen
aan het versterken van de lokale bestuurskracht, doordat een gemeente beter
overzicht krijgt over de inrichting van het gemeentelijk grondgebied. Dit
stelt een gemeente in staat beter toezicht te houden op het grondgebruik waardoor
bestaande milieuwetgeving gerichter kan worden toegepast. Het bestaande kadasterproject
wordt gefinancierd uit fondsen van het Goed Bestuur Programma.88Zal in het geval van een structurele bilaterale OS-relatie
met Benin alleen worden samengewerkt met het CBDD of zal ook naar samenwerking
met andere (lokale) partners worden gezocht?Het CBDD is de Beninese Nationale Organisatiestructuur die uitvoering
geeft aan het DOV verdrag. Via dit CBDD wordt nu al samengewerkt met een veelheid
aan Beninese partners waaronder overheid, universiteiten, vakbonden en andere
maatschappelijke organisaties.Wanneer een structurele bilaterale OS-relatie met Benin wordt aangegaan,
zal de samenwerking niet worden beperkt tot het CBDD, omdat dit immers bij
uitstek een «DOV» instrument is. De keuze voor het al dan niet
aangaan van een structurele bilaterale OS-relatie met Benin zal gemaakt worden
na de evaluatie van het DOV. Deze evaluatie vindt plaats eind 2000.89Hoe lang zullen er in Angola nog Nederlandse ontwikkelingsactiviteiten
worden ontplooid in het kader van nieuw opgestarte projecten ten behoeve van
de exit-strategie?Alles zal in het werk gesteld worden om ook de twee nieuwe activiteiten,
die in het kader van de exit-strategie door SNV ter hand zullen worden genomen,
op een zorgvuldige wijze eind 2001 af te ronden.90In hoeverre heeft de vaststelling van de landenlijst
consequenties voor de verdeling van de niet-gedelegeerde budgetten? Is het
de bedoeling dat ook de niet-gedelegeerde budgetten in belangrijke mate worden
toebedeeld aan de 17 + 3 landen?De belangrijkste niet-gedelegeerde budgetten zijn die voor het Noodhulpprogramma,
het bedrijfslevenprogramma en het programma voor macro-georiënteerde
programmahulp. De consequenties van de vaststelling van de landenlijst voor
de nietgedelegeerde budgetten zijn weergegeven in de Nota van Wijziging voor
de begroting 2000 (brief van 19-11-99, kenmerk FEZ/BZ-550/99). De vraag in
hoeverre het budget voor Noodhulp wordt toebedeeld aan de 17 + 3 landen is
uiteraard niet op voorhand te beantwoorden. Het budget voor macrogeoriënteerde
programmahulp wordt voor een belangrijk deel toebedeeld aan de 17 + 3 landen
en het budget voor het bedrijfslevenprogramma wordt toebedeeld aan de landen
die voorkomen op de, in overleg met de Kamer, vastgestelde lijst voor dit
programma.91In hoeverre zijn de mfo's betrokken geweest bij de
sectorkeuze? Is er al overleg geweest over de gevolgen van de uitvoering van
de sectorkeuze in de 17 + 3 landen voor de werkzaamheden van de mfo's?Er is met de MFO's overleg geweest over de sectorale benadering en het
proces om te komen tot een sectorkeuze in de keuzelanden. De MFO's zijn niet
direct betrokken geweest bij de sectorkeuze in de landen. De sectoren worden
gekozen in discussie met de overheid, andere donoren en vertegenwoordigers
uit de NGO-wereld waaronder lokale partners van de Nederlandse MFO's. Het
overleg met de MFO's over de gevolgen van de sectorkeuze in de 17 + 3 landen
is neergelegd in de «werkafspraken» die u in juni jl. zijn aangeboden,
deze zullen de komende periode per land verder uitgewerkt worden.92Kan aangegeven worden of de 50% doelstelling voor Afrika
in 2000 gehaald gaat worden?De 50% doelstelling kan in 2000 niet gehaald worden. Over de inzet van
vrijkomende middelen in 2001 en latere jaren kan ik u op dit moment nog geen
precies beeld geven. Het huidige verdelingspatroon heeft een sterk historisch
bepaald karakter. In 1999 vormt het aan Nederlandse ambassades in Afrika gedelegeerde
bedrag voor ontwikkelingssamenwerking 43% van het totaal aan gedelegeerde
budgetten. In 2000 stijgt dit percentage naar 46%. In de jaren na 2000 hoop
ik dat het aandeel Afrika verder zal toenemen omdat een groot aantal van de
17+3 landen en van de landen die profijt trekken uit HIPC in Sub Sahara Afrika
ligt.93Kan aangegeven worden hoeveel middelen uit het landenbudget
van 1,5 miljard via overheidskanalen, hoeveel via multilaterale kanalen, hoeveel
via particuliere organisaties en hoeveel via het bedrijfsleven besteed gaat
worden?Het is de verwachting dat in de loop der jaren een toenemend deel van
de gedelegeerde budgetten via overheidskanalen wordt besteed. Dat is een gevolg
van het beleid gericht op sectorale benadering, gekoppeld aan sectorale begrotingssteun.
In welke tempo dit proces zich per land zal ontwikkelen is nog niet te overzien.De bedrijfslevenprogramma's zijn niet gedelegeerd. 94Worden de hulpgelden voor de overige landen (zie bijlage)
op termijn afgebouwd? Zo ja, wanneer?De bilaterale hulp aan de landen die staan genoemd onder de categorie
overige landen zal inderdaad worden afgebouwd, met uitzondering van de hulp
aan Suriname en de hulp uit het bedrijfslevenprogramma in de landen die op
de betreffende themalijst staan. In het algemeen neemt de exitstrategie in
de betrokken landen maximaal drie jaar in beslag.95Met welke landen worden programma's voor conflictpreventie
opgezet? Welke middelen worden daartoe ingezet? Welke kanalen worden hiervoor
benut?Gewelddadige conflicten doen zich minder vaak voor in landen met een sterke
legitieme overheid. Om die reden is opbouw van een legitieme overheid zoals
beoogd in de langdurige bilaterale relaties met de 17+3 landen ook vanuit
het oogpunt van conflictpreventie van groot belang. In deze landen gaat het
daarbij vaak niet om speciale programma's maar om een generieke bijdrage die
leidt tot versterking van de kwaliteit en de legitimiteit van de overheid.
Structurele bilaterale hulp draagt bij aan het voorkomen van «failed
states».Ook activiteiten onder het DMV programma dragen bij aan conflictpreventie.
Landen waarin de overheid zwak is en waar sprake is van Nederlandse betrokkenheid
staan om deze reden op de DMV-lijst.In landen die niet op de DMV lijst voorkomen kan via het NGO kanaal aandacht
worden besteed aan conflictpreventie, mits deze Nederlandse betrokkenheid
een meerwaarde heeft en er voldoende capaciteit is om deze activiteit op te
zetten en te monitoren.De leden van de D66-fractie hebben de volgende vragen
gesteld.1Is het in alle gevallen (van de 17+3 landen) gelukt
de civil society te betrekken? Idem voor wat betreft de donoren?Er zijn landen waar beperking van het aantal sectoren reeds in eerdere
jaren heeft plaatsgevonden. Niet in alle gevallen heeft toentertijd een uitvoerig
consultatieproces plaatsgehad. Wel is in alle gevallen bij de implementatie
van de Sectorale Benadering een intensieve dialoog met overheid, maatschappelijk
middenveld en andere donoren, werkzaam in de desbetreffende sector, gevoerd.In een deel van de landen waar de keuze voor een beperkt aantal sectoren
nog gemaakt moest worden,is dat proces afgerond. In deze gevallen heeft een
dialoog met overheid, het maatschappelijk middenveld en andere donoren plaatsgevonden.
In een enkel land (Vietnam) bleek het consulteren van het maatschappelijk
middenveld moeilijk te verlopen omdat deze nog grotendeels afwezig is.In die landen waar het keuze proces nog gaande is, zal in ieder geval
de consultatie met maatschappelijk middenveld, donoren en overheid plaatsvinden.Zie ook het antwoord op vraag 1 van de CDA-fractie.2Bent u ervan overtuigd dat de exit-strategieën
de garantie geven dat geen kapitaalvernietiging plaatsvindt? Gestreefd wordt om te komen tot afbouw en overdracht in een periode van
2 a 3 jaar.Waar dat zou leiden tot het risico van kapitaal vernietiging wordt een
langere termijn in acht genomen.3Is er een verklaring voor het feit dat de milieusector
minder vaak vertegenwoordigd is in de selectie door de 14 landen van sectoren?Zoals in de beantwoording van vraag 1 van de CDA-fractie is aangegeven
is «ownership» van groot belang bij het proces van de keuze van
de sectoren. Dat betekent dat in de uitkomsten van dat proces zichtbaar wordt
dat de milieusector in ontwikkelingslanden vaak minder prioritair geacht wordt
dan gezondheid of onderwijs of de productieve sector.4Hoe voorziet u de institutionele capaciteit in de geselecteerde
sectoren van de betalende landen te versterken?(Zie ook antwoorden op vragen 8, 10 en 18 van de CDA-fractie)Bij de beantwoording van deze vraag ben ik uitgegaan van ontvangende landen.
Bij de in mijn brief van 5 november 1998 aan de Kamer genoemde sectoranalyses
wordt veel aandacht besteed aan institutionele capaciteit. Meerdere sectoranalyses
zijn zelfs primair gericht op deze problematiek. Op basis van de uitkomsten
van de analyse zet Nederland in op versterking van geconstateerde zwakheden
in de onderzochte sectoren. We doen dat omdat adequate institutionele capaciteit
bepalend is voor effectiviteit en duurzaamheid van onze sectorale assistentie,
en daarmee voor de mate waarin deze assistentie bijdraagt aan armoedebestrijding.Assistentie ter versterking van de institutionele capaciteit kan zowel
op boven- sectoraal als sectoraal niveau verleend worden. Wat het eerste betreft,
geeft Nederland steun aan algemene hervorming van het openbaar bestuur. Steun
aan decentralisatieprocessen is een tweede vorm, die niet alleen de werkdruk
op centrale instellingen beoogt te verminderen – en beter gebruik maakt
van de capaciteit op lagere echelons –, maar die bovendien de afstand
tussen bestuur en burgers verkleint. Deze boven-sectorale assistentie wordt
doorgaans gezamenlijk met andere donoren gegeven.Op het sectorale niveau, kan men denken aan steun bij de versterking van
de managementcapaciteit van vakministeries en aan scholing, uitwisseling en
deskundigheidsbevordering d.m.v. «twinning», zoals toegepast door
o.a. VNG. Ook is het mogelijk dat de capaciteit op het terrein van sectorale
beleidsontwikkeling en wet-en regelgeving versterking behoeft. Die kan dan
«op maat» geleverd worden.Het is de situatie in een ontvangend land die bepaalt op welke terreinen
er capaciteits-versterking benodigd is. Capaciteitsversterking is dus maatwerk
per land, gebaseerd op een zorgvuldige analyse vooraf.5Welke beleidsvrijheid bestaat om te schuiven naar non-sectorale
programmahulp en schuldverlichting bij respectievelijk de posten en Den Haag?
Hoe garandeert u de controle op en beoordeling van het gevoerde beleid ter
zake?De posten kunnen in de 17+3-landen het initiatief nemen om een voorstel
te doen voor een verschuiving van gedecentraliseerde budgetten naar non-sectorale
programmahulp en schuldverlichting. Het voorstel wordt door Den Haag getoetst
op basis van het door het betreffende land gevoerde beleid aan de hand van
de criteria die gelden voor de toekenning van macro-georiënteerde programmahulp
(zie ook het antwoord op vraag 4 van de CDA-fractie).6Welke methoden worden gehanteerd om bij het thema milieu
tot donorcoördinatie te komen? Worden daarbij kanalen als de multilaterale
instellingen en ngo's ten nauwste betrokken?Nederland besteedt bij het thema milieu veel aandacht aan donorcoördinatie
en doet dat ook met enig gezag. Nederland is immers een van de weinige landen
(zo niet het enige) dat volgens de normen van de VN bovenop de 0,7% BNP aan
zuivere hulp nog 0,1% BNP uittrekt voor milieubeleid in ontwikkelingslanden.
Vastgesteld moet worden dat op dit terrein nog niet veel donoren erg actief
zijn. In de OESO/DAC speelt Nederland een belangrijke rol bij het coördineren
van de inspanningen op gebied van milieu. Bij de IUCN heeft Nederland onlangs
belangrijke initiatieven genomen om te zorgen dat donoren meer samen op trekken.
Nederland heeft de FAO steeds ondersteund bij het coördineren van donoren
op gebied van bosinspanningen. Coördinatie in EU kader krijgt meer aandacht
en de inzet daarbij is een betere afstemming tussen de EU-landen onderling
en met de Europese Commissie.In veel ontwikkelingslanden spelen de Nederlandse ambassades bij de donorcoördinatie
een prominente rol. Hierbij zijn vaak de multilaterale instellingen als de
Wereldbank en UNDP en de belangrijkste NGO's als IUCN en Wereldnatuurfonds
maar ook lokale NGO's vertegenwoordigd. Voorbeelden hiervan zijn Senegal,
Mozambique en Vietnam.7Heeft de samenvoeging van de twee directies op het
terrein van DMV nog consequenties voor de invoering van dit thema?Voor de beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar het antwoord
op vraag 146 van de vragen over de begrotingsbehandeling BZ/OS.8Heeft de samenvoeging van goed bestuur met mensenrechten
en wederopbouw als gevolg dat er geen programma's worden uitgevoerd die alleen
op goed bestuur zijn gefocused?Het zal van land tot land verschillen op welk aspect van de DMV-thematiek
het accent ligt. Daarbij zijn volledig op goed bestuur gerichte programma's
niet uitgesloten.9Hoe lang wordt de termijn van wederopbouw ná
een conflict gehanteerd, bijvoorbeeld bij Cambodja?Er is geen vuistregel te geven voor de lengte van de termijn van wederopbouw
na een conflict. Oorlog en gewelddadige conflicten kunnen een samenleving
dermate ontregelen dat een land tientallen jaren wordt teruggeworpen in ontwikkeling.
Het herstel van de politieke orde en de wederopbouw van sociaal-economische
structuren is geen lineair proces. De tijd die daarmee is gemoeid is afhankelijk
van de specifieke situatie in een land. Voor wat betreft Cambodja zal dit
ongetwijfeld een lange periode betreffen. Hoewel het land thans rustiger tijden
doormaakt dan het de afgelopen decennia heeft gekend, is er nog geen sprake
van volledige politieke stabiliteit. Beleidsformulering en besluitvorming
vinden in een beperkte kring plaats, hetgeen in toenemende mate aanleiding
geeft tot spanningen. Tussen politieke partijen is constructieve samenwerking
nauwelijks mogelijk, hetgeen de voor eind 2000 geplande verkiezingen op gemeentelijk
niveau zal bemoeilijken. Met betrekking tot het bevorderen van de rechtsstaat
zijn nog slechts zeer beperkte vorderingen gemaakt. Deze lijken bovendien
hoofdzakelijk te hebben plaatsgevonden na aanhoudende buitenlandse druk. Datzelfde
geldt voor het economische beleid. De potentiële invloed van buitenlandse
donoren op de politieke en economische situatie in Cambodja is in beginsel
zeer groot maar tegelijkertijd zijn de meeste donoren terughoudend met het
inzetten van de hulp als pressiemiddel.10Worden meer instrumenten ontwikkeld voor de activiteiten/aandachtspunten
rechtmatigheid van bestuur en deelname bevolking aan het bestuur?Het bevorderen van goed bestuur veronderstelt een geïntegreerde en
op de concrete landensituatie toegespitste aanpak van alle ter zake doende
componenten uit het beleid. Versterking van de rechtsstaat en vergroting van
de democratische grondslag van overheidsoptreden zijn beide belangrijk voor
goed bestuur. Het beleid richt zich op deze deelaspecten door de versterking
van instituties die bijdragen aan de ontwikkeling van een rechtsstaat en een
democratie, Bijvoorbeeld door steun te verlenen aan verkiezingen, initiatieven
ter vergroting van de onafhankelijkheid van de rechtspraak te steunen, en
de capaciteit en de onafhankelijke posities van rekenkamers te helpen waarborgen.
Nederland verleent voorts assistentie aan meerdere decentralisatieprocessen
in OS landen, die er juist op gericht zijn de bevolking te laten participeren
in politieke besluitvorming en uitvoering. Op al deze terreinen zijn er reeds
door andere donoren en internationale organisaties (bv. OESO/DAC)instrumenten
ontwikkeld die ook door Nederland gebruikt worden en, zonodig, aangepast worden
aan de lokale situatie.11Waarom wordt juist de post noodhulp verlaagd ten gunste
van de grondslagverbreding van artikel 09.03?Het herziene artikel 09.03 dat wordt genoemd op pag. 8 van de novemberbrief
maakt als zodanig geen onderscheid tussen de thema's Mensenrechten, Vredesopbouw
en Goed Bestuur. Het beschikbare bedrag voor mensenrechtenactiviteiten blijft
vrijwel gehandhaafd op NLG. 27,3 miljoen. Behalve overheveling van een bedrag
van NLG. 75 miljoen uit het noodhulpbudget is er ook sprake van een intensivering.
De in de brief genoemde mutatie van NLG. 118,6 miljoen heeft volledig betrekking
op Vredesopbouw en Goed Bestuur. Dit aanzienlijk grotere bedrag is bestemd
voor beide categorieën, zonder dat op voorhand onderscheid wordt gemaakt.12Over welk bedrag spreken wij als het gaat om «een
aanzienlijk groter bedrag» voor activiteiten op het gebied van goed
bestuur in het kader van het nieuwe landenbeleid?Er is 118,6 miljoen extra beschikbaar voor vredesopbouw en goed bestuur
samen. Hoe de verdeling tussen beide categorieën zal zijn is nu nog niet
vast te stellen. 13Worden de vrijkomende middelen door de afbouw in exitsectoren
in de met 17+3 landen geheel en al besteed aan sectoren in de 17 + 3 landen
en zo ja, waarom?Inderdaad is afgesproken dat het bedrag van de gedelegeerde middelen voor
de 17+3 landen, in afwachting van meer duidelijkheid over het toekomstige
allocatie-systeem, vooralsnog gelijk wordt gehouden. Dit betekent dat vrijkomende
middelen in exitsectoren in principe worden aangewend in de wel geselecteerde
sectoren in deze landen.14Kan (t.z.t.) nader inzicht worden gegeven in de exacte
personele consequenties van het landenbeleid.Indien er bij de Kamer behoefte bestaat aan dergelijke gedetailleerde
informatie, zou voor geïnteresseerde Kamerleden een informeel overleg
kunnen worden georganiseerd op het departement over personele consequenties
van het landenbeleid.15Hoe wordt de sectorale benadering basisonderwijs in
Bangladesh vorm gegeven?Het realiseren van een sectorale benadering in de onderwijs sector zal
in Bangladesh veel inspanningen vergen. Dit komt onder andere doordat de Bengalese
overheid tot voor kort nog weinig belangstelling had voor de sectorale benadering
in het basisonderwijs en voorkeur had voor voortzetting van een projectmatige
aanpak. Inmiddels zijn initiatieven genomen om in samenspraak met andere donoren
de merites van de sectorale benadering duidelijk te maken. Positieve aanknopingspunten
zijn ondermeer dat de overheid een strategie heeft geformuleerd voor verbetering
van het basisonderwijs, dat er een begin is van overleg tussen de overheid
en civil society en dat er een gedetailleerde sectoranalyse is uitgevoerd
door de Wereldbank. Bovendien is er sprake van een beginnende donor coördinatie
voor basis onderwijs door de overheid. Nederland zal hier met de Wereldbank
een pro-actieve rol vervullen. In de komende periode staan de volgende activiteiten
op het programma:– bevorderen van een gestructureerde dialoog met de overheid en
andere donoren over het beleid in de sector;– het bevorderen van de dialoog tussen civil society en de overheid
en het ondersteunen van initiatieven tot samenwerking tussen de overheid en
de NGOs die actief zijn in het onderwijs in die gebieden die door de overheid
(nog) niet bereikt worden.Verwacht wordt dat het nog tenminste een jaar zal duren, alvorens er sprake
zal zijn van een multi-donor interventie op basis van het door Bangladesh
voor deze sector geformuleerde beleid.16Wat zijn transversale thema's in Burkina Faso?Zie antwoord op vraag 10 van de PvdA-fractie.17Waaraan wordt de non-sectorale programmahulp besteed
(ad f 10 miljoen)?Zie het antwoord op vraag 47 van de CDA-fractie. Overigens omvat de non-sectorale
programmahulp voor Burkina Faso geen NLG 10,- mln maar NLG 15,- mln. 18Wat is de betekenis van het woord «aanvaard»,
voor wat betreft de Egyptische overheid (van het besluit tot het beëindigen
van de open relatie)? Betekent dit dat Egypte de rationele hiervan inzag of
erin berustte omdat er geen alternatief is?Egypte heeft beëindiging van de bilaterale OS-relatie geaccepteerd
in de wetenschap dat het land, gezien zijn relatief hoge BNP per capita, voor
donoren een minder hoge prioriteit heeft.19Is de concentratie op het Fayoen gouvernement een vooral
praktische gemotiveerde?Bent u bekend met de kritiek, dit voorjaar is de (vak)pers
dat de programma's hier niet ten volle de nieuwe ownershipfilosofie weerspiegelen?De concentratie op het Fayoum gouvernoraat is inderdaad vooral praktisch
gemotiveerd en hangt samen met de bestaande concentratie op dit gouvernoraat
en met de goede contacten met de plaatselijke overheid.Ik ben bekend met de kritiek die in september van dit jaar in de Nederlandse
pers is verschenen inzake de besteding van het Nederlandse ontwikkelingsgeld
in de Fayoum. Het beeld dat hierin naar voren komt acht ik evenwel eenzijdig
negatief, ook voor wat betreft de kritiek op het «ownership».
In feite behelst de kritiek vooral dat een (negatief) beeld wordt geschetst
van de problemen waarmee de deskundigen, Nederlanders en Egyptenaren, in het
veld worstelen, terwijl een analyse inzake de achtergrond van de projecten
en de resultaten van de verschillende activiteiten ontbreekt.20Wordt in Ghana met «basket founding» bedoeld
dat alle uitgaven voor een sector uit één mandje worden gedaan?«Basket funding» wil zeggen dat alle donoror-ganisaties hun
fondsen samen in één mandje stoppen, waaruit vervolgens de uitgaven
voor een sectorprogramma worden gedaan.21Hoeveel uitbreiding heeft de post Accra te verwachten?De post Accra zal worden uitgebreid met een themadeskundige Milieu, themadeskundige
Gezondheid/V&O, controller, budgetadministrateur, lokale assistent themadeskundige
en een lokale secretaresse. In de loop van 2000 zal worden bezien of de noodzaak
bestaat voor een uitbreiding met een Tweede Ambassadesecretaris.22Is nog overwogen om in India het aantal deelstaten
waarop de programma's zijn gericht tot twee te beperken?Ja. Gezien de uitkomst van de deelstaatscreening is echter besloten met
drie deelstaten door te gaan. Zie ook het antwoord op vraag 1166.De leden van de GroenLinks-fractie hebben de volgende
vragen gesteld.1Hoe heeft u gewaarborgd dat er voldoende invulling
door de posten is gegeven aan het begrip «ownership», gezien de
strakke tijdplanning waar zij zich voor gesteld zagen? Is er
ook gesproken met kleinere ngo's en met lagere overheden? Indien er grote
verschillen zijn per land, kunt u dan aangeven waaruit die verschillen bestaan
en waarom gekozen is voor een bepaalde vorm van consultatie?In het consultatie proces over de sectorkeuze is vooral gesproken met
een aantal «sleutel» NGO's. Meestal zijn dit de wat grotere, gezaghebbende
NGO's op nationaal niveau geweest. Ook van overheidszijde was meestal het
nationale niveau vertegenwoordigd.Waar mogelijk en relevant hebben de ambassades ook met kleinere NGO's
en met lagere overheden gesproken.Het consultatieproces is per land vorm gegeven. Er is dus geen sprake
van een van te voren vastgesteld model. Factoren die het verloop van het proces
beïnvloedden, zijn onder andere de institutionele capaciteit van de gesprekspartners,
en ervaring met dergelijke processen.Zie ook het antwoord op vraag 1 van de CDA-fractie.2Wanneer verwacht u de toegezegde notitie «Economie
en ontwikkeling» aan de Kamer toe te kunnen zenden? Wat is de reden
dat deze notitie zo lang op zich laat wachten? Is er sprake van verschil van
inzicht tussen de betrokken ministeries? Zo ja, op welk vlak liggen deze verschillen?De nota Economie en Ontwikkeling zal, zoals met de Kamer is overeengekomen,
voortbouwen op de bevindingen van de ORET/Miliev evaluatie waarom door de
Kamer is gevraagd. Ik zal de Kamer die evaluatie met mijn conclusies op zeer
korte termijn toesturen. Daarna zal ik een besluit nemen over de organisatorische
vormgeving van een geïntegreerd bedrijfslevenprogramma, het zogenaamde
Tweede Loket. Pas dan kan de nota Economie en Ontwikkeling worden gefinaliseerd.
Er is geen sprake van verschil van inzicht tussen de betrokken ministeries.3Hoe is het mogelijk dat al voor het debat in de Tweede
Kamer, nodig om goedkeuring te krijgen voor het voorgestelde nieuwe beleid,
workshops zijn georganiseerd voor de posten om te spreken over het «ingezette
beleid»?Gesproken is over het ingezette beleid, omdat al bij verschillende eerdere
gelegenheden met de Kamer van gedachten is gewisseld. Zo werd de sectorale
benadering al in de nota «Hulp in Uitvoering» beschreven en heb
ik tijdens de begrotingsbehandeling van vorig jaar in de Kamer aangekondigd
de uitvoering van dit beleid krachtig ter hand te zullen nemen.4Waarom komt u pas in de loop van 2000 terug op de effecten
van de sectorkeuze, waarin milieu achterblijft, op het bilaterale programma
voor de realisatie van de milieudoelstelling? Is het niet nu al noodzakelijk
om de effecten in kaart te hebben, alvorens het landenbeleid voortgezet wordt?Pas in de loop van 2000 zal blijken hoe de uitgaven voor het milieubeleid
zich ontwikkelen. Daarbij teken ik aan dat ik, als zou blijken dat de uitgaven
in het kader van de gemaakte sectorkeuzen in het bilaterale beleid achterblijven,
zal pogen andere instrumenten en kanalen in te zetten om de milieudoelstelling
toch te halen. Daarbij valt te denken aan milieu als sectordoorsnijdend thema
in de bilaterale relaties en aan milieubeleid via multilaterale kanalen. Het
totaalbeeld van de sectorkeuze is op dit moment nog niet compleet.
Ook wordt pas in het jaar 2000 duidelijk in welke mate het Clean Development
Mechanism invloed zal hebben op de invulling van de milieu-inspanningen na
2000. Pas dan kan zonodig worden bijgestuurd.5Hoe wilt u omgaan met de sectoroverschrijdende thema's
milieu en vrouwen & ontwikkeling? Worden deze thema's als het ware opgelegd
door Nederland, omdat wij als donor hier – terecht – veel belang
aan hechten, of wordt dit ook overgelaten aan het ontvangende land? Met andere
woorden: hoe verhoudt zich ownership tot de sectoroverschrijdende thema's?De sectoroverschrijdende thema's spelen al ruim twintig jaar een rol in
de bilaterale samenwerking. Er wordt niets opgelegd. Het ownership voor milieu
in ontwikkelingslanden is overigens groeiend. Bij de implementatie van de
afspraken van UNCED (1992) en de daarna in werking getreden verdragen (klimaat,
biodiversiteit, verwoestijning) wordt tussen Noord en Zuid intensief samen
gewerkt.Zoals in de beantwoording van vraag 8 van de PvdA-fractie reeds is aangegeven
heeft milieu minder prioriteit dan bijvoorbeeld onderwijs en gezondheidszorg.Het ownership in de hulpontvangende landen ten aanzien van het thema vrouwen
en ontwikkeling is groot, niet in het minst door de bestaande lokale- en international
vrouwenbeweging en de wereldwijde VN vrouwenconferenties waarvan de eerste
al in 1975 plaats had in Mexico. De integratie van gender in ontwikkelingssamenwerking
liep in de jaren zeventig zelfs achter bij de kracht van de emancipatiebeweging
van vrouwen in de meeste ontwikkelingslanden. Die achterstand werd pas eind
jaren tachtig ingelopen. Het recht van vrouwen op arbeid, het recht van vrouwen
op onderwijs en op gezondheidzorg, terugdringen van geweld tegen vrouwen,
bevordering handelingsbekwaamheid van vrouwen enz. zijn in 1994 in Kopenhagen
door een ruime meerderheid aan overheden uit ontwikkelingslanden onderschreven.
Dat geldt ook voor de reproductieve rechten van vrouwen, die in hetzelfde
jaar in Cairo aan de orde kwamen. In 1995 in Beijing hebben tenslotte overheden,
international instellingen en NGO's met elkaar overeenstemming bereikt over
de noodzaak voor vrouwen om deel te nemen aan ontwikkelingsprocessen in hun
landen, niet alleen omdat het hun recht is maar ook omdat het goed is voor
de ontwikkeling van de samenleving in haar geheel.In de beleidsdialoog met partner overheden wordt het vraagstuk van de
ontwikkeling van meisjes en vrouwen in toenemende mate door die partners zelf
ingebracht. Van opleggen is geen sprake. Aan beide partijen de taak om de
integratie van de sectoroverschrijdende thema's te optimaliseren.6Waarom wordt de beoordeling van het beleid vooralsnog
in Den Haag uitgevoerd? Dit is toch een beperking van de bevoegdheid van ambassades?
Wanneer zal hier verandering in komen?Zie antwoord op vraag 20 van de CDA-fractie.7Het tot nu toe centraal beheerde mensenrechtenactiviteitenprogramma
wordt grotendeels gedelegeerd naar de posten, zijn deze posten in personele
zin voor deze taak toegerust? Hoe kunnen landen die niet op de landenlijst
staan voor bilaterale structurele hulp of DMV toch aanspraak maken op geld
voor mensenrechtenactiviteiten? Zijn deze landen aangewezen op
het nog wel centraal beheerde geld, of op de post noodhulp, of komen zij voor
geen enkele steun meer in aanmerking?Het volgen van de mensenrechtensituatie is één van de kerntaken
van posten en vormt derhalve nu reeds een integraal onderdeel van het takenpakket
van de ambassadestaf. De delegatie van een deel van het mensenrechtenactiviteitenprogramma
zal geen onoverkomelijke taakverzwaring met zich meebrengen. In totaal wordt
circa NLG 12 miljoen gedelegeerd aan ruim 30 posten. Dit betekent dat er per
post budgettaire ruimte is voor een beperkt aantal activiteiten. De beheerslast
is gering.De centraal beheerde middelen blijven beschikbaar voor activiteiten in
landen die niet op één der landenlijsten voorkomen. Hierbij
gaat het uitsluitend om activiteiten via het niet-gouvernementele kanaal in
landen met een per capita inkomen van minder dan USD 2000. Er dient bovendien
sprake te zijn van een aantoonbare meerwaarde van Nederlandse presentie.8Wordt in het kader van effectiviteit van bestuur ook
speciale aandacht gegeven aan de capaciteitsversterking en functioneringsverbetering
van parlementen? Is een Nederlandse visie ontwikkeld op het voorkomen van
het gevaar dat het maatschappelijk middenveld meer en meer de regering gaat
controleren, waarbij slecht functionerende parlementen mogelijkerwijs buiten
spel komen te staan? Vindt u dit een gewenste of wellicht niet te voorkomen
ontwikkeling? Ziet u voor uzelf als donor een rol weggelegd om invloed uit
te oefenen op dit soort ontwikkelingen?De rol van parlementen is van groot belang voor goed bestuur. Dit geldt
met name de wetgevende en controlerende taken van parlement in relatie tot
de uitvoerende macht. Maar ook de representatieve functie van het parlement,
die nodig is voor het bouwen van een sterk draagvlak voor het gevoerde overheidsbeleid.
In veel ontwikkelingslanden zijn parlementen nog uitermate zwak. Daardoor
bestaat inderdaad het gevaar, zoals in de vraag wordt gesteld, dat het maatschappelijk
middenveld en niet het parlement de regering controleert. Daarom is het van
groot belang dat niet alleen de rol van NGO's maar ook de positie van democratisch
gekozen volksvertegenwoordigers wordt versterkt. Daarbij moet wel worden bedacht
dat het niet altijd binnen het vermogen van donoren ligt om effectieve invloed
uit te oefenen in complexe intern politieke situaties.Het functioneren van parlementen kan overigens ook worden verbeterd door
een transparante besluitvorming en transparanter budget van de regering, waarop
donoren wel degelijk druk kunnen uitoefenen.9Is er ook sprake van een stijging van het daadwerkelijke
budget voor activiteiten op het terrein van Vredesopbouw, Goed Bestuur en
Mensenrechten, of blijft er in totaal evenveel geld beschikbaar (en wordt
er alleen geld overgeheveld van de post Noodhulp naar de post DMV)?Zie het antwoord op vraag 11 van de D66-fractie.10Ontstaat er met de verhoging van het budget voor Vredesopbouw,
goed bestuur & mensenrechten met 118,6 miljoen geen capaciteitsprobleem?
Is de nieuw te vormen Directie Mensenrechten en Vredesopbouw hier voldoende
op toegerust? Zijn er ook personele consequenties verbonden aan de samenvoeging
van de twee directies tot de Directie DMV? Voor een deel (109 mln.) worden de fondsen van dit verhoogde budget naar
ambassades gedelegeerd. Voor een ander deel bestaat de verhoging uit het budget
voor noodhulp overgehevelde fondsen die al behandeld werden in één
van de twee samen te voegen directies. Of de capaciteit en toerusting van
de nieuwe Directie voldoende is zal ik nauwlettend in de gaten houden. Bij
de samenvoeging komen 5,5 formatieplaatsen van de twee directies te vervallen
in het kader van de efficiency taakstelling.11Het landenprogramma onderwijs en cultuur wordt gekort
met 18,5 miljoen terwijl zeer veel landen hebben gekozen voor de sector onderwijs.
Hoe valt dit met elkaar te rijmen? Is juist een verhoging van het budget voor
onderwijs niet te rechtvaardigen?De vermindering van NLG 18,5 mln op de delegeerbare deel van het Landenprogramma
Onderwijs en Cultuur (begrotingsartikel 14.08) ten opzichte van de ontwerp
begroting 2000 is het gevolg van de vermindering van het aantal landen waarop
OS zich zal concentreren. In de ontwerp begroting die in het begin van 1999
is opgesteld was een stijging van de onderwijssteun inbegrepen in landen die
wat onderwijs betreft op de exitlijst gekomen zijn zoals de landen in Midden
Amerika en Namibia en na het debat over de landenkeuze ook Zimbabwe en Pakistan.
Bovendien is de 5 mln voor Macedonië niet in de eindstand van begroting
voor de landenprogramma's opgenomen omdat deze uitgaven onderdeel zijn van
de Balkan middelen onder het Stabiliteitspact.Op langere termijn, als de time lag tussen het nieuwe sectorbeleid en
de absorptiecapaciteit in de betrokken landen is overbrugd, kan meer geld
beschikbaar komen voor onderwijs door vrijvallende fondsen uit sectoren waar
Nederland zich terugtrekt. De besteding van de hulp aan de onderwijs sector
in die landen die onderwijs als concentratiesector hebben gekozen is behalve
van de absorptiecapaciteit onder meer afhankelijk van voortgang die in de
sector met een sectorale benadering wordt gemaakt.12Wat is de relatie tussen thematische begrotingsposten
als landenprogramma sociale ontwikkeling en landenprogramma onderwijs en cultuur
enerzijds en de gelden voor bilaterale hulp anderzijds? Worden de landen in
hun sectorkeuze en invulling daarvan in hun vrijheid beperkt door de hoeveelheid
geld die beschikbaar is op de thematische begrotingsposten?De thematische begrotingsposten waarover in de brief over de uitvoering
van het bilaterale hulpbeleid wordt gesproken maken onderdeel uit van de gelden
voor bilaterale hulp. De landen worden in hun vrijheid bij de sectorkeuze
en -invulling niet beperkt door de hoeveelheid geld die beschikbaar is op
de thematische begrotingsposten. De hoogte van de thematische begrotingsposten
is aan de uitkomsten van het vraaggestuurde proces aangepast, met de begrotingsmutaties
als vermeld in de tabel op pagina 8 en de Nota van Wijziging d.d. 19 november
jl. als gevolg.13Volgens de tekst is in 2000 sprake van 65 miljoen aan
vrijkomende middelen, hoe is dit af te leiden uit de bijlagen? Kunt u een
meerjarenoverzicht geven van de vrijkomende middelen, door welke landen deze
middelen vrijkomen en waar u deze middelen vervolgens wilt uitzetten? Kunt
u in dit meerjarenoverzicht ook een vergelijking opnemen met voorgaande jaren
van de landen die hulp blijven ontvangen (bedoeld wordt zowel de 17 + 3 landen
als de landen op de themalijsten)? Uit de bijlagen is het bedrag van 65 miljoen aan vrijvallende middelen
in 2000 niet af te leiden omdat in de bijlagen niet de bedragen voor 1999
zijn weergegeven. Het bedrag van 65 miljoen heeft betrekking op de middelen
die vrijvallen in de landen op een themalijst en de landen met een exitstrategie
als gevolg van de afbouw van programma's. In een bijlage bij dit antwoord
is voor elk van deze landen het meerjarenoverzicht van de vrijkomende middelen
weergegeven. Deze middelen blijven beschikbaar voor de bilaterale samenwerkingsprogramma's.
Zoals reeds in antwoord op vraag 9 van de CDA-fractie is vermeld kan nu nog
niet worden aangegeven waar deze middelen zullen worden ingezet.In een tweede bijlage is voor de landen die op de landen- of themalijsten
voorkomen een vergelijking weergegeven van de gedelegeerde budgetten voor
1998 (realisatie), 1999 (toekenning) en 2000 (toekenning). Hierbij is een
uitsplitsing gegeven naar programmabudgetten.14Op welke manier denkt u de kwaliteit en effectiviteit
van de hulp te gaan meten? Aan welke objectieve meetcriteria denkt u? Op welke
termijn wilt u de criteria ontwikkeld hebben? Bij welke landen verwacht u
een verandering als u het huidige verdelingspatroon gaat aanpassen? Waarom
bent u van mening dat de omvang van de hulp per hoofd van de bevolking een
goed objectief criterium is om de hoogte van de hulp aan een land te bepalen?Zoals bekend is de huidige allocatie van de hulp sterk historisch bepaald.
In de brief van 10 november gaf ik aan een methode te willen ontwikkelen om
de verdeling van de hulp over landen te toetsen op basis van objectieve criteria.
Belangrijk zijn daarbij de huidige focus op Afrika, en, meer in het algemeen,
op de Minst Ontwikkelde Landen (MOL's).De hulpbehoefte van een land, en de mogelijkheid om in dat land op effectieve
wijze hulp in te zetten («absorptie-capaciteit») zijn in dit kader
eveneens belangrijke overwegingen, waarbij uiteraard niet alleen naar de Nederlandse
hulp dient te worden gekeken. Bij de beoordeling van de bestaande verdeling
over landen dient een maatstaf te worden gehanteerd die onderlinge vergelijking
mogelijk maakt, zoals het hulpbedrag per hoofd van de bevolking.Overigens zal ik bij het ontwikkelen van deze methode zo veel mogelijk
aansluiting zoeken bij de objectieve analyse die ten grondslag ligt aan de
IDA-allocatie en die in internationaal overleg verder wordt ontwikkeld. Ik
informeerde de Kamer daar reeds over in mijn brief van 17 mei 1999.Wat betreft het meten van de kwaliteit en effectiviteit van de hulp geldt
dat dit het beste kan worden beoordeeld in multi-donorverband (zie ook het
antwoord op vraag 1034). Internationaal wordt daarbij steeds meer aandacht
besteed aan het ontwikkelen van concrete prestatie-indicatoren. De grondslag
voor die indicatoren wordt gevormd door de internationale consensus over de
doelstellingen van het ontwikkelingsbeleid zoals die tot stand is gekomen
in de grote VN-conferenties van de jaren negentig. In het kader van de DAC-strategie
wordt samen met de ontvangende landen gewerkt aan het vertalen van die consensus
in meetbare «international development goals». Nederland is daarnaast
ook betrokken bij het ontwikkelen van gezamenlijke prestatie-indicatoren per
land binnen het zgn. Utstein-kader.Het is op dit moment nog te vroeg om aan te geven tot welke nieuwe, specifieke
criteria het bovenstaande zal leiden en op welke termijn. De vraag in hoeverre
op basis hiervan verschuivingen in de verdeling per land kunnen worden verwacht
acht ik derhalve prematuur.15Zal ook in de themalanden een specialist komen op het
terrein van Vrouwen & Ontwikkeling? Zo ja, komt daar ook een apart budget
voor? Voor de DMV landen met een lopend programma op het terrein van Vrouwen
en Ontwikkeling zal inzet van themadeskundigheid Vrouwen en Ontwikkeling worden
voortgezet tot 2003. In deze periode zal dit programma worden omgebogen naar
een op gendergelijkheid en versterking van de autonomie van vrouwen gerichte
benadering en activiteiten die passen binnen de DMVkaders en zullen verantwoordelijkheden
worden overgedragen aan de directie DMV.Voor Rwanda is inzet van themadeskundigheid Vrouwen en Ontwikkeling voorzien.
Over de precieze invulling zal in 2000 een beslissing worden genomen zodra
duidelijkheid is verkregen over de toekomstige Nederlandse samenwerkingsrelatie
met Rwanda.Voor overige DMV landen waar geen sprake is van een lopend programma Vrouwen
en Ontwikkeling, t.w. Albanië, Colombia, Bosnië, Armenië, Georgië
en Moldavië, is geen themadeskundige Vrouwen en Ontwikkeling voorzien.
Voor deze landen zal de Directie DMV zorgdragen voor adequate aandacht voor
het beleid Vrouwen en Ontwikkeling.Naast de DMV landen zal gecombineerde themadeskundigheid Vrouwen en Ontwikkeling/
noodhulp worden ingezet voor Soedan tot 2003 met het oog op de uitvoering
van een langdurige exitstrategie op het terrein van Vrouwen en Ontwikkeling.Voor alle themalanden is er de mogelijkheid om het budget voor Vrouwen
en Ontwikkeling aan te wenden.16Kunt u per land een overzicht geven van het percentage
hulpgelden dat uitgegeven wordt aan sectorale steun en aan sectorale begrotingssteun
vanaf 1998 tot en met de verwachting voor 2000?Het gevraagde overzicht kan op dit moment niet worden verstrekt. Het vergt
nog nadere definiëring en veel handmatig zoekwerk. Dat werk is inmiddels
wel in gang gezet. Ik zal de Kamer er te zijner tijd over informeren.17Kunt u een overzicht geven van alle landen die momenteel
Nederlandse hulp ontvangen van de hoogte van een schuldenlast? Kunt u daarbij
een onderscheid maken tussen:Nederlandse en internationale schuldenlast;welke landen meedraaien in HIPC en op hoeveel verlichting
zij kunnen rekenen bij succesvol doorlopen van HIPC-programma;binnen Nederlandse schuldenlast uitsplitsing maken
tussen hulpschulden en exportkredietschulden;een berekening geven of een land een netto-ontvanger
of nettobetaler zal worden door de schuldendienst aan Nederland bij doorvoering
van het landenbeleid?De verzochte cijfers over de nog uitstaande Nederlandse en internationale
schuld staan in de bijlage. Daarin is eveneens aangegeven of een land al dan
niet in aanmerking komt voor schuldverlichting uit hoofde van het HIPC-initiatief.
Op dit moment is niet nauwkeurig aan te geven hoeveel schuldverlichting de
daarvoor in aanmerking komende landen exact zullen ontvangen op het moment
dat zij de eindfase van het HIPC-initiatief bereiken. Voor alle participerende
landen wordt het totale pakket individueel vastgesteld. Wel geldt voor alle
landen dat het schuldenniveau wordt teruggebracht tot een niveau dat, op grond
van de daarvoor overeengekomen criteria, als houdbaar wordt gezien. Hiertoe
geldt ondermeer dat de jaarlijkse schuldendiensten niet meer
dan 20–25% van de jaarlijkse exportopbrengsten mogen bedragen, terwijl
de netto-contante waarde van de schuld niet meer dan 150% van de jaarlijkse
exportopbrengsten mag bedragen.Het totale bedrag dat via het HIPC-initiatief aan schuldverlichting wordt
besteed bedraagt volgens de huidige ramingen ongeveer NLG 60 miljard.Over de met overheidsgegarandeerde commerciële vorderingen gemoeide
bedragen is de Kamer recentelijk op vertrouwelijke basis geïnformeerd
door de minister van Financiën. Of een land bij doorvoering van het landenbeleid
een netto-ontvanger of betaler zal worden is voorshands niet te berekenen.
Wel geldt dat de landen waarmee een structurele bilaterale relatie wordt aangegaan
in vrijwel alle gevallen een positieve netto-ODA stroom zullen kennen. Op
dit moment is de enige uitzondering daarop India. Daarnaast kunnen de exit-
en themalanden, indien zij voldoen aan de voorwaarden van goed beleid en bestuur,
in aanmerking komen voor schuldverlichting. Dit geldt met name wanneer, als
gevolg van de afbouw van het samenwerkingsprogramma, een negatieve netto-ODA
stroom ten opzichte van Nederland ontstaat c.q. dreigt te ontstaan. Hierover
wordt op individuele basis besloten.Bijlage bij vraag 17 van GroenLinks LandUitstaande Nederlandse
schulden (in miljoenen guldens)Ultimo 1998Externe schuldenlast(in miljoenen US dollars) 1997HIPC-land Ja/Nee17 landen   Bangladesh 15 125neeBolivia 5 248ja Burkina Faso 1 297jaEritrea 76nee Ethiopië 10 079jaGhana102,95 982jaIndia1 323,294 404nee Jemen 3 856jaMacedonië 1 543nee Mali 2 885jaMozambique 5 526jaNicaragua96,45 677ja Sri Lanka95,77 638nee Tanzania 7 177jaUganda 3 708ja Vietnam15,621 629jaZambia 6 758ja     +3 landen   Zuid-Afrika 25 222nee Palestijnse gebieden   Egypte131,129 849nee    Milieu-landen   Benin 1 624jaBrazilië2,7193 663neeEcuador 14 918nee Filipijnen 45 433neeKaap Verdië 220nee Mongolië 718neePeru91,730 496nee Senegal 3 425ja    DMV-landen   Albanië 706neeArmenië 666nee Bosnië 1 026neeCambodja 2 129nee Georgië 1 446neeGuinee Bissau 921ja Honduras20,24 698jaKenia144,56 486ja Moldavië 1 040neeNamibië  nee Rwanda 1 111ja El Salvador 3 282nee Zimbabwe61,54 961nee    Milieu en DMV-landen   China148,8146 697neeColombia26,431 777neeGuatemala 4 068nee Nepal 2 398neePakistan191,929 665nee     Overige landen   Bhutan 89nee Costa Rica 3 548nee Suriname  neeAlgerije 30 921nee Angola135,610 160jaBurundi 1 066ja Chili 31 440neeHaïti 1 057nee Jamaica128,53 913neeKameroen94,79 293jaKazachstan 4 278nee Kyrgyzstan 928neeLaos 2 320ja Lesotho 660neeLiberia 2 012nee Madagascar 4 105jaMalawi 2 206ja Marokko4,919 321neeMauritanië 2 453ja Niger 1 579jaNigeria50,328 455nee Papua New Guinea 2 273nee Seychellen 149neeSudan 16 326nee Thailand 93 416neeBotswana 562nee     Cuba43,7 neeFiji2,1213neeIndonesië1 385,9136 174neeIvoorkust9,1 ja Mexico12,8149 690neeMyanmar18,65 074ja Portugal5,0 neeTrinidad2,92 162neeTunesië60,411 323neeTurkije25,391 205neeBronnen:– Overzicht van de leningen per eind december 1998, uitgave van
de Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden, 1999– Global Development Finance, Analysis and Summary Tables, uitgave
van The World Bank, 199918Kunt u een overzicht geven van de landen die op de
landen- of themalijsten voorkomen met daarin een vergelijking van het budget
voor 1998/1999 en het toekomstige budget, waar mogelijk met uitsplitsing waar
het geld voor bedoeld was / is? Zie het antwoord op vraag 13 van de Groen Links-fractie19Met hoeveel landen zal Nederland nog een relatie hebben
(structureel, via een themalijst of via noodhulp) na de afbouw van al aangekondigde
relaties?Voor een structurele bilaterale hulprelatie komen op dit moment 20 landen
in aanmerking. Op de drie themalijsten bevinden zich in totaal 31 landen.
Daarnaast moeten de relaties met de twee DOV-landen die zich niet op een themalijst
bevinden, Costa Rica en Bhutan, en de relatie met Suriname worden genoemd.
Noodhulp is een wereldwijde activiteit waarvan niet bij voorbaat kan worden
vastgelegd welke landen het zal betreffen.20Hoe zal het financiële plaatje eruit zien nu de
sectorkeuze grotendeels duidelijk is, dit gezien de doelstellingen die Nederland
gesteld heeft? Kunt u op het gebied van kwantitatieve doelstellingen de resultaten
van 1998 (en indien al beschikbaar 1999) afzetten tegen de verwachting van
2000?De begrotingsconsequenties van het nieuwe landenbeleid zijn weergegeven
in de Nota van Wijziging voor de begroting 2000. Met ingang van 2000 zal nog
slechts op de milieudoelstelling exante budgettair gestuurd worden. Voor deze
doelstelling zijn in de HGIS-nota 2000 de resultaten van 1998 afgezet tegen
de verwachtingen voor 1999 en 2000. Voor de overige doelstellingen zullen
de realisatiecijfers expost zichtbaar worden gemaakt in het HGIS Financieel
jaarverslag.21Waarom is met de posten geen afspraak gemaakt over
te hanteren termen bij de sectorkeuze, om zodoende meer duidelijkheid te verkrijgen
over de accenten die gelegd worden in het Nederlandse beleid? (Zie ook het
antwoord op vraag 6 van de CDA-fractie).In het proces van sectorkeuze wordt aangesloten bij wat het ontvangend
land zelf als sector definieert. Het gebruik van tevoren afgesproken definities
of termen past niet in de aard van dit vraaggerichte proces. Overigens is
hieraan tijdens de workshops sectorale benadering op de posten uitgebreid
aandacht besteed.22Is er een richtlijn uitgegaan over hoe bestaande programma's/relaties
afgebouwd moeten worden? Zijn deze zogenaamde exit-strategieën budgettair
gestuurd geweest of is het toeval dat in veel landen het budget met 50% wordt
teruggebracht? Hoe is er voor gezorgd dat de exit-strategie niet gepaard gaat
met kapitaalvernietiging, zeker gezien het feit dat de afbouw zich in veel
landen in zeer rap tempo lijkt te voltrekken?Algemeen uitgangspunt bij afbouw is geweest het voorkomen van kapitaalvernietiging
en een in tijd beperkte afbouwperiode (2–3 jaar). Deze aanwijzing is
de posten toegegaan met de jaarplanaanschrijving, op basis waarvan voorstellen
zijn geformuleerd. Deze zijn na het nota-overleg met de Kamer vastgesteld.
In het algemeen bleek het mogelijk binnen deze randvoorwaarden tot afbouw
te komen. Waar dit niet mogelijk was, is tot een langere afbouwperiode besloten.
Dit bleek met name het geval in landen waar sprake was van overname van activiteiten
door andere donoren dan wel van het op eigen kracht voortzetten van het programma
door de nationale/lokale autoriteiten. Omdat de exit strategieën in tijd (2 a 3 jaar) gestuurd zijn, is
het logisch dat de budgettaire consequenties procentueel gezien een vergelijkbaar
patroon kennen.23Waarom komt in landen die vanaf nu alleen geselecteerd
zijn voor de Milieulijst soms een groei voor van het budget voor milieu en
blijft in andere gevallen dit budget gelijk? Zijn er afspraken over gemaakt
of geld uit exit-sectoren overgeheveld mag worden naar een overblijvende sector?
Zo ja, welke? Zo nee, heeft een ambassade tevoren goedkeuring moeten vragen
om meer geld in te zetten voor milieu?In nauw overleg met de ambassades is het budget voor de komende jaren
vastgesteld. Dit budget is gebaseerd op de capaciteit van het ontvangende
land om milieuactiviteiten op te zetten en op de beheerscapaciteit van de
ambassade. In principe kan geld uit exit-sectoren niet overgeheveld worden
naar andere sectoren. In de nieuwe opzet is er sprake van een breed budget
waarbinnen geschoven kan worden tussen de gekozen sectoren.24Wat wordt in de tabellen bij de landen verstaan onder
totaal gedelegeerde budgetten en thematische budgetten? Zijn dit in alle gevallen
sectorale budgetten? Kunt u een overzicht geven vanaf 1998 waarin u aangeeft
hoe groot percentage van de hulpgelden sectoraal (zowel sectoraal als sectorale
begrotingssteun) en niet-sectoraal uitgegeven wordt en de verwachting voor
2000?De term thematisch budget is een oude term die verwijst naar de begroting
waarin thematische begrotingsartikelen zijn opgenomen. Hoewel deze thematische
budgetten voor een belangrijk deel gedelegeerd werden naar ambassades, hadden
zeeen sterk aanbodgestuurd karakter.Met de vaststelling van het landenbeleid en de daarin centraal staande
sectoraal benadering spreek ik liever van sectorale budgetten. Het gaat daarbij
om budgetten bestemd voor sectoren, die in overleg met de lokale overheid
zijn gekozen en waarvan de hoogte voor een belangrijk bepaald wordt door aangegeven
behoefte. Sectorale budgetten worden gedelegeerd aan ambassades.In 1998 had ca. 82% van het bilaterale hulpbedrag een sectoraal karakter.
Gelet op het toenemend belang van (nonsectorale) macrogeoriënteerde programmahulp
zal dit percentage in de komende jaren eerder afnemen dan toenemen.25Wat wordt in Bolivia verstaan onder de sector rurale
productieve ontwikkeling?De Boliviaanse overheid heeft een nationaal beleid geformuleerd voor de
sector Rurale productieve ontwikkeling. Dit beleid valt onder de verantwoordelijkheid
van het Ministerie van Landbouw, Veeteelt en Rurale Ontwikkeling (MAGDR),
en is gericht op bevordering van duurzame economische groei, inkomensverbetering
en werkgelegenheid in rurale gebieden. Ook niet-agrarische economische activiteiten
van de rurale bevolking krijgen in dit beleid uitdrukkelijk aandacht. Het
Ministerie werkt aan sectorale analyses per departement, waarbij de belangrijkste
actoren worden geïdentificeerd en het potentieel voor productieve ontwikkeling
in kaart wordt gebracht.Het MAGDR en donoren, waaronder Nederland, streven naar ondersteuning
en versterking van het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties
en lokale overheden. Al deze sectoren vervullen een belangrijke rol bij rurale
economische ontwikkeling.26Is Nederland in het geval van Burkina Faso niet zelf
met het maatschappelijk middenveld om tafel gegaan? Zo nee, waarom is dit
overleg overgelaten aan de overheid van Burkina Faso? Is in meer landen zo
gewerkt? Zo ja, hoe wordt door Nederland gecontroleerd of er voldoende draagvlak
is voor de gekozen sectoren?Zie ook het antwoord op vraag 46 van de CDA-fractie.Het maatschappelijk middenveld in Burkina Faso is nauw betrokken bij de
invulling van het sectorbeleid. De overheid hecht groot belang aan een participatieve
benadering en betrekt op aantoonbare wijze belangengroepen en bevolking bij
de ontwikkeling en uitvoering van activiteiten en programma's. Gezien de maatschappelijke
verankering van dit proces van beleidsontwikkeling en -uitvoering had een
apart gestructureerd consultatieproces tussen ambassade en civil society over
sectorkeuze weinig toegevoegde waarde. Dit geldt temeer omdat uit de frequent
bestaande en rechtstreekse contacten tussen de post en het maatschappelijk
middenveld nimmer enige twijfel of kritiek ten aanzien van de sectorkeuze
was gebleken.27Als in het geval van Egypte enerzijds gesteld wordt
dat een structuur voor een zinvolle dialoog met het maatschappelijk middenveld
over de sectorkeuze ontbreekt, waarom wordt dat verwacht dat die structuur
er wel zal zijn bij de invulling van de sectorprogramma's?Het maatschappelijk middenveld is in Egypte nog niet volgroeid. Onderdeel
van het programma in Egypte is bij te dragen aan versterking van het maatschappelijk
middenveld. Deze bijdrage zal thans gestalte krijgen in het kader van de sectorale
benadering. Daarom zullen, zoals ik in de brief aan de Kamer heb aangegeven,
ter ondersteuning van het proces van sectorale benadering middelen worden
uitgetrokken ter versterking van het maatschappelijk middenveld. De rol van
het maatschappelijk middenveld bij de invulling van de sectorprogramma's zal
evenwel in het licht van het bovenstaande relatief beperkt zijn.28Waarom is bij de deelstaatkeuze in India gekozen voor
de deelstaat Kerala, gezien de relatief hoge ontwikkeling daar, redelijke
verdeling van rijkdom, toegang tot onderwijs?Kerala scoorde relatief goed op de criteria zoals die ook bij de landenscreening
zijn gesteld, met name op de criteria kwaliteit van bestuur en beleid.29Waarom heeft in Mali geen overleg plaatsgevonden met
het maatschappelijk middenveld?De Malinese overheid heeft met de société civile en alle
geledingen uit de maatschappij het sectoraal beleid opgesteld van de sectoren
onderwijs en gezondheidszorg. In de sector plattelandsontwikkeling wordt op
decentraal niveau gewerkt met zgn. «contract-plan» waarbij de
boeren partij zijn. Ook is onlangs een nationaal programma armoedebestrijding
i.s.m. het maatschappelijk middenveld tot stand gekomen. Bij de invulling
van de sectorkeuze is derhalve de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld groot waardoor het beleid binnen deze sectoren goed verankerd
is in de maatschappij. Een consultatieronde met het maatschappelijk middenveld
door de Nederlandse Ambassade lijkt op dit moment weinig toegevoegde waarde
te hebben.30Is het mogelijk om de invalshoek van Mali om in sectoren
waar de rol van de overheid beperkt is te kiezen voor enerzijds beleidsdialoog,
sectoranalyse en institutionele versterking op nationaal niveau en anderzijds
samenwerking in programma's op decentraal niveau, toe te passen in andere
landen?Ja. Ook in andere gevallen is de rol van de centrale overheid beperkt,
tot bijvoorbeeld het aangeven van de beleidskaders waarbinnen de verantwoordelijkheid
voor uitwerking en uitvoering wordt gelegd bij andere partijen, zoals decentrale
overheidsinstanties of particuliere instanties. Een voorbeeld daarvan is de
sector plattelandsontwikkeling in Burkina Faso waar naast ondersteuning op
nationaal niveau (beleidsontwikkeling en institutionele versterking) ook ondersteuning
geboden wordt aan streekontwikkelingsprogramma's op regionaal niveau.31Hoe groot is de zorg om de kwaliteit van bestuur in
Nicaragua? Kunt u de zorg concretiseren? Zit wat u betreft dit land in een
«gevarenzone» als het gaat om continuering van structurele bilaterale
hulp? Is het juist dat veel multilaterale organisaties niet willen samenwerken
met de overheid van Nicaragua? In hoeverre is er sprake van donorcoördinatie?
In hoeverre maakt Nicaragua werk van haar aansturende rol bij regionale samenwerking
in het post-Mitchgebied?De kwaliteit van bestuur in Nicaragua is de afgelopen jaren verbeterd.
Daarom voldeed Nicaragua aan het betreffende criterium bij de landenkeuze.
Niettemin is recent sprake van een terugslag. De president van de Rekenkamer
is onlangs gevangen gezet en veroordeeld. De EU heeft in een publieke verklaring
terzake nadrukkelijk zijn zorg uitgespoken. Nicaragua verkeert niet in de
«gevarenzone» als het gaat om continuering van de structurele
bilaterale hulp. Wel zal nauwlettend worden bezien hoe «Goed Bestuur»
als een belangrijk element tijdens de Consultatieve Groepvergadering van februari
as. en tijdens de discussie over de toetreding tot HIPC kan worden opgebracht.
Mij is niet bekend dat multilaterale organisaties niet zouden willen samenwerken
met de overheid van Nicaragua. Zowel op lokaal niveau te Managua als internationaal
is sprake van intensieve donorcoördinatie. Als pro-tempore voorzitter
van het «Systema de Integracion de America Central (SICA)» heeft
Nicaragua aangetoond een actief voorstander te zijn van regionale integratie
en samenwerking.32Wat is uw inschatting van de situatie in Sri Lanka
in verband met de oplaaiende oorlog?De verhoogde militaire activiteiten in het noorden van Sri Lanka vinden
plaats aan de vooravond van de presidents-verkiezingen die zijn voorzien op
21 december a.s.Het ziet er naar uit dat de LTTE (Liberation Tigers of Tamil Eelam) de
afgelopen weken een groot deel hebben ingenomen van het terrein dat het regeringsleger
de afgelopen twee jaar aldaar op hen had heroverd.Een eind van het 17 jaar oude interne conflict is nog steeds niet in zicht.
De belangrijkste presidentskandidaten, het huidige staatshoofd mw. Chandrika
Bandaranaike Kumaratunga, en de leider van de grootste oppositiepartij
Ranil Wickremesinghe, beloven beiden, eenmaal gekozen, het conflict te zullen
beëindigen. Beiden erkennen dat de LTTE daarbij een rol heeft te spelen.Aangezien enkele maanden na de presidentsverkiezingen, verkiezingen voor
een nieuw parlement plaatsvinden, zal de politieke situatie in Sri Lanka nog
enige tijd instabiel blijven.33Wat wordt in Sri Lanka bedoeld met de sectorkeuze «relief»?
Wordt hier noodhulp mee bedoeld en zo ja, zal dit ten laste gaan van het noodhulpbudget?Ten behoeve van de landen die geselecteerd zijn voor structurele bilaterale
hulp, zullen alleen nog noodhulpgelden lastens het begrotingsartikel noodhulp
ter beschikking worden gesteld indien acute humanitaire noden zijn ontstaan
als gevolg van conflicten of natuurrampen.In Sri Lanka is sprake van een langlopende, structurele conflictsituatie.
Als gevolg van het conflict tussen regeringsleger en LTTE (Liberation Tigers
of Tamil Eelam) heeft het land echter wel grote behoefte aan ondersteuning
bij rehabilitatie en reconciliatie. Afhankelijk van de uitkomsten van het
in vraag 61 gestelde, zal steun aan rehabilitatie en reconciliatie gefinancierd
blijven worden, doch zulks lastens fondsen voor structurele ontwikkelingssamenwerking
gedelegeerd aan de Ambassade te Colombo.34Hoe staat het in het geval van Oeganda met de relatie
tussen de verwachting dat in 2000 80% van het totale budget in sectorale en
algemene begrotingssteun en schuldverlichting wordt uitgeven en de almaar
groeiende uitgaven voor defensie van dit land? Vraagt de verwachting voor
2000 niet om voorzichtigheid door het gegeven van fungibiliteit?In het antwoord op vraag 6 van de PvdA-fractie over de hulpgelden die
ten goede komen aan Uganda, wordt aangegeven op welke wijze gewaarborgd wordt
dat sectorale en non-sectorale begrotingssteun alsmede de baten van multilaterale
schuldverlichting uitsluitend in de sociale sectoren worden besteed.In het licht van de huidige ontwikkelingen, ligt strakkere monitoring
inderdaad in de rede. Bij de begrotingspresentatie in mei 1999 heeft de Ugandese
regering, mede op aandrang van Nederland, aangegeven niet meer dan 15% van
de overheidsbegroting aan defensie te zullen besteden (2% BNP). Dit percentage
is lager dan hetgeen voor defensie werd uitgegeven in het jaar 1998/99. De
controle hierop vindt plaats via de reguliere doorlichting van de overheidsuitgaven
door het IMF, welke voor het laatst in augustus 1999 plaatsvond. Op dat moment
lagen de uitgaven onder het aangegeven plafond. Een volgende doorlichting
is gepland voor medio februari 2000.35In het geval van Zuid-Afrika wordt gesteld dat van
Zuid-Afrikaanse zijde the thema vrouwen is ingebracht en van Nederlandse zijde
het thema milieu. Is hier sprake geweest van een soort deal? Als van Nederlandse
zijde iets wordt ingebracht, hoe staat het dan met ownership? Kan in dit specifieke
geval voldoende «commitment» verwacht worden van de Zuid-Afrikaanse
partner? Is in meer landen op deze wijze gewerkt?De Zuid-Afrikaanse autoriteiten hebben in de consultaties over de sectorkeuze
zelf aangegeven bijzondere aandacht te willen besteden aan het thema vrouwen
en ontwikkeling. Er is geen sprake van een «deal», waarbij
van Nederlandse kant het belang van het thema milieu wordt benadrukt.Bij de consultaties met de Zuid-Afrikaanse counterparts staat het Zuid-Afrikaanse
beleid in elk van de vier sectoren centraal. De ambassade zal bij de beoordeling
van dit beleid aandacht besteden aan alle GAVIM-aspecten (Goed bestuur, Armoede,
Vrouwen, Institutionele ontwikkeling, Milieu). Als terzake tekortkomingen
worden geconstateerd, zullen deze in de consultaties over het beleid worden
ingebracht.36Waarom is Mongolië niet op de DMV-lijst geplaatst,
terwijl er wel een tweejarige activiteit zal worden uitgevoerd?Bij de uiteindelijke selectie voor DMV-landen is Mongolië niet opgenomen.De 2-jarige activiteit die in de DMV-ramingen tbv Mongolië is opgenomen
betreft een projectvoorstel dat reeds in behandeling was voor dat het nieuwe
landenbeleid werd geformuleerd. In het nieuwe landenbeleid ten aanzien van
Mongolië kwalificeerde het onderwerp niet. In verband met vergaande toezeggingen
is besloten een eenmalige bijdrage toe te kennen en de gevolgen op te nemen
in de exitstrategie voor Mongolië. Deze eenmalige activiteit zal binnen
2 jaar worden afgerond.37Waar is het van afhankelijk of Peru voor bilaterale
schuldverlichting in aanmerking komt? Om hoeveel geld gaat het (uitgesplitst
naar hulpschuld en exportkrediet-verzekering)?De totale bilaterale schuld van Peru bedraagt 83,4 miljoen NLG. De bilaterale
OS-schuldendienst voor de komende jaren bedraagt ca. 10 miljoen NLG per jaar.
In eerste instantie komen de landen waarmee een structurele bilaterale relatie
wordt aangegaan en enkele voormalige communistische landen in aanmerking voor
macro-georiënteerde programmahulp. Daarnaast kunnen – onder voorwaarde
van goed beleid en bestuur – ook exit- en themalanden met een nog uitstaande
bilaterale schuld hiervoor in aanmerking komen. Het gaat daarbij om landen
waar, als gevolg van de afbouw van het samenwerkingsprogramma, een negatieve
netto-ODA stroom ten opzichte van Nederland ontstaat c.q. dreigt te ontstaan.
Peru is hiervan een voorbeeld.38Betekent de mogelijkheid dat in Albanië activiteiten
op het gebied van milieu ondernomen kunnen worden, dat overwogen wordt dit
land te plaatsen op de themalijst milieu?Nee, Albanië zal niet in aanmerking komen voor bilaterale samenwerking
op het terrein van milieu. Wel kunnen in het kader van het Stabiliteitspact
regionale initiatieven voor de aanpak van milieuproblemen in aanmerking worden
gebracht voor financiering lastens de allocatie voor Zuid Oost Europa. Albanië
kan hieraan deelnemen.39Hoe zal Nederland de door haar toegezegde inspanning
tijdens de Stockholm vergadering van donoren voor de Mitchlanden in het geval
van Honduras waarmaken nu de structurele bilaterale relatie wordt afgebouwd?Tijdens de Consultatieve Groep vergadering voor Midden-Amerika te Stockholm
heeft Nederland de nieuwe OS relatie met Honduras uitgelegd. Toen is opnieuw
verklaard dat de toezeggingen in het kader van de hulpverlening
na Mitch volledig gestand worden gedaan. De fondsen met bestemming Honduras
die in dat kader aan de ambassade zijn gedelegeerd zijn voor een belangrijk
deel reeds gecommitteerd. Op de kwaliteit bij de uitvoering wordt door de
ambassade nauwlettend toegezien.40De bilaterale hulp is tot nu toe gedefinieerd als «van
overheid tot overheid» en toch wordt in het geval van Zimbabwe gekozen
voor uitsluitend werken via het multilaterale en niet-gouvernementele kanaal.
Wordt deze wijze van werken in meer landen toegepast? Zo ja, in welke? Gaat
het dan alleen om landen op de DMV-lijst?In de DMV-landen is het nadrukkelijk mogelijk om zowel via de overheid
als het ngo-kanaal te werken. Ten aanzien van activiteiten gericht op bevordering
van respect voor mensenrechten, is in Zimbabwe uitdrukkelijk gekozen voor
het niet-gouvernementele kanaal. Voor activiteiten op het gebied van goed
bestuur zou ook via de overheid of aan de overheid gelieerde instellingen
kunnen worden gewerkt. Desgewenst kan voor de uitvoering gebruik worden gemaakt
van het multilaterale kanaal of een lokale NGO.Deze lijn wordt in meer samenwerkingslanden (17+3 en DMV-) gevolgd. Uitgangspunt
is steeds dat op basis van de inschatting van de post wordt bepaald welk kanaal
in welke situatie het meest effectief is.41Is Nederland lang genoeg aanwezig geweest in Kameroen
met een milieuprogramma om duurzame resultaten reeds te kunnen verwachten?
Was het programma, ondanks de beperkte omvang, niet van belang voor de aanpak
van de milieuproblematiek in de regio?(1) Nederland is slechts een beperkte tijd aanwezig geweest in de bossector
in Kameroen. Hier zijn geen blijvende resultaten geboekt. De belangrijkste
reden daarvoor moet gezocht worden in de slechte politiek-bestuurlijke setting.
De corruptie van de overheid en van de houtsector zijn dusdanig dat ik verdere
voortzetting nauwelijks zinvol acht. Alleen een omvangrijk samenwerkingsprogramma
met de Wereldbank wordt nog enkele jaren voortgezet om na te gaan of via deze
instelling voortgang en verandering van mentaliteit te bereiken valt, uitgaande
van de veronderstelling dat multilaterale instellingen beter in staat zijn
verbeteringen af te dwingen. Overigens heeft het programma in Noord Kameroen,
om te komen tot herstel van de Logone-vloedvlakte dat met IUCN en het WWF
al meer dan tien jaar ondersteund wordt, wel positieve resultaten. Momenteel
wordt bestudeerd hoe deze resultaten verder kunnen worden verduurzaamd.Kameroen vormt voor centraal Afrika een traditioneel centrum voor regionale
activiteiten doch de huidige context geeft weinig vertrouwen voor een effectieve
invulling. Mogelijkheden om via het multilaterale en ngo kanaal regionale
activiteiten te ondersteunen worden bestudeerd.(2) Nederland is slechts een beperkte tijd aanwezig geweest in de bossector
in Kameroen. Hier zijn geen blijvende resultaten geboekt. De belangrijkste
reden daarvoor moet gezocht worden in de slechte politiek-bestuurlijke setting.
De corruptie van de overheid en van de houtsector zijn dusdanig dat verdere
voortzetting niet zinvol wordt geacht. Alleen een omvangrijk samenwerkingsprogramma
met de Wereldbank wordt nog enkele jaren voortgezet om na te gaan of multilaterale
instellingen beter in staat zijn voortgang en verandering van mentaliteit
te bereiken. Daarbij is van de veronderstelling dat multilaterale instellingen
beter in staat zijn verbeteringen af te dwingen. Overigens heeft het programma in Noord Kameroen om komen tot herstel van de Logone-vloedvlakte
dat met IUCN en het WWF al meer dan tien jaar ondersteund wordt, wel positieve
resultaten. Momenteel wordt bestudeerd of en hoe deze resultaten verder kunnen
worden verduurzaamd.Kameroen vormt voor Centraal Afrika een traditioneel centrum voor regionale
activiteiten doch de huidige context geeft weinig vertrouwen voor een effectieve
invulling. Mogelijkheden om via het multilaterale- en NGO kanaal regionale
activiteiten te ondersteunen worden bestudeerd. Door de leden van de RPF-fractie werden de volgende vragen
gesteld. 1Hoe valt het te verklaren dat de dialoog met Ethiopië
en Eritrea vanwege de politieke situatie is stilgelegd, terwijl dit met een
ander land in oorlog op de lijst van 17 + 3, namelijk Oeganda, niet is gebeurd?In de relatie met Ethiopië en Eritrea is de financiering van nieuwe
activiteiten bevroren vanwege het grensconflict waar beide landen in verwikkeld
zijn. Tot dusver hebben deze landen het vredesplan van de Organisatie van
Afrikaanse Eenheid nog niet aanvaard. De dialoog met beide landen gaat echter
onverminderd voort.Uganda is betrokken geraakt bij het conflict in de DR Congo, vanwege het
feit dat het land werd binnengevallen door gewelddadige milities vanuit Congolees
grondgebied; Uganda heeft legitieme veiligheidsbelangen, die worden bedreigd.
Voorts wordt meegewogen dat Uganda mede-opsteller en ondertekenaar van het
vredesakkoord van Lusaka is. Nederland blijft, bilateraal en in EU verband,
druk uitoefenen op de Ugandese regering om het Lusaka akkoord, waarin terugtrekking
van vreemde troepen is voorzien, te implementeren.2Is het in oorlog zijn van een land een criterium voor
het al dan niet onderhouden van een structurele bilaterale hulprelatie?Zie het antwoord op vraag 21 van de CDA-fractie.3Hoe is de vooraf gestelde voorwaarde getoetst, dat
er in het ontvangende land «voldoende dialoog» (memorie van toelichting
op de begroting) tussen centrale overheid, lokale overheden en het maatschappelijk
middenveld moet hebben plaatsgevonden bij de sectorkeuze?Zie de antwoorden op vraag 1 van de CDA-fractie en 1 van de Groen Links-fractie.4Hoe is voorkomen dat de korte tijdspanne die beschikbaar
was voor een sectorale invulling van het landenbeleid (juli-oktober) ten koste
zou gaan van de genoemde dialoog en daadwerkelijke ownership in het ontvangende
land?De dialoog en consultatie van overheid, maatschappelijk middenveld en
andere donoren is door de ambassades binnen de beperkingen van een korte termijn
zo zorgvuldig mogelijk vormgegeven. Daar waar het proces meer tijd nodig had,
heb ik hiervoor toestemming gegeven in de verwachting dat hiermee aan de zorgvuldigheid
van de dialoog recht wordt gedaan. Het consultatie proces rond sectorkeuze is een eerste stap in een veel
langer durend proces. In de verdere invulling van de sectorale benadering
zal de dialoog met de desbetreffende partners verdere verdieping en verbreding
moeten krijgen.Zie tevens het antwoord op vraag 1 van de CDA-fractie.5Is de tijdsdruk de reden geweest waarom er vooral op
nationaal en niet op regionaal dan wel lokaal niveau met overheden en maatschappelijke
organisaties overleg is gevoerd? Zo nee, wat was dan wel de reden?Zie het antwoord op vraag 13 van de CDA-fractie.6Zijn de ministeries in gekozen sectoren op beheersmatige
en uitvoerende capaciteiten doorgelicht? Zullen de aangekondigde eventueel
noodzakelijke «flankerende maatregelen» uiteindelijk niet ten
koste gaan van de doelstelling van armoedebestrijding?Zie het antwoord op vraag 10 van de CDA-fractie.7Kunnen ngo's in de 17 + 3 landen een direct beroep
doen op bilaterale hulpgelden?Ja, waar in het kader van de overeengekomen sectorale strategie aan lokale
NGO's wordt gevraagd om een bepaalde bijdrage te leveren, kunnen zij daartoe
een beroep doen op de bilaterale hulpgelden.8Wordt met de wederopbouw van structuren in landen waar
recent conflicten werden beëindigd (zie 3.2.2) gedoeld op institutionele
(overheids)structuren of ook op de wederopbouw van infrastructuur als wegen,
bruggen, waterleidingen, etc.?Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik graag naar mijn antwoorden
bij de vragen nummer 189 en 191 die u mij eerder deze maand toezond. Voorts
verwijs ik graag naar mijn antwoord bij vragen 8 en 18 van de CDA-fractie
en vraag 3 van de D66-fractie.Door mijn voorganger is, in goed overleg met de Algemene Rekenkamer, met
de Kamer afgesproken dat de uitvoerings- en beheerscapaciteit van ministeries
wordt doorgelicht voorafgaand aan eventuele toekenning van fondsen. Hiervoor
wordt in ieder geval de Checklist Organisational Capacity Assessment (COCA)
gebruikt. Hiernaast zal doorgaans ook het functioneren van het ministerie
binnen zijn bredere financiële en bestuurlijke context worden getoetst.
Daartoe staat ons een organisatieanalyse instrument ter beschikking. Daar
waar Nederland al langer samenwerkt met bepaalde ministeries, is de uitvoerings-
en beheerscapaciteit bekend. Bij nieuwe samenwerkingsrelaties zal deze doorlichting
soms nog plaats moeten hebben. Het gaat hierbij overigens niet zozeer om het
uitsluiten van eventuele risico's op institutioneel en beheersmatig gebied,
maar om de identificatie van zwakke plekken. Eventueel kunnen dan flankerende
maatregelen worden genomen, gericht op capaciteitsversterking.Dat capaciteitsversterking niet ten koste gaat van armoedebestrijding
maar daar juist een prealabele voorwaarde toe kan zijn, betoog ik in mijn
antwoorden op voornoemde vragen. 9Kan de minister aangeven hoe groot is het deel van
het DMV-budget waarop ngo's (zowel in de ontvangende landen als wel in Nederland
die in de betreffende landen werken) een beroep kunnen doen?Zie het antwoord op vraag 27 van de CDA-fractie.10Kan de minister specificeren hoeveel geld er is vrijgemaakt
per onderdeel van het DMV-budget (hoeveel voor vredesopbouw, hoeveel voor
mensenrechten en hoeveel voor goed bestuur)?Het totale budget van artikel 09.03 is NLG. 185,6 miljoen. Hiervan is
NLG. 27,3 miljoen voor mensenrechtenactiviteiten en NLG. 158,3 miljoen voor
Vredesopbouw en Goed Bestuur. Tussen de laatste twee categorieën wordt
geen onderscheid gemaakt. Zie ook het antwoord op vraag 11 van de D66 fractie.XNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (GPV), Apostolou (PvdA), Voorhoeve (VVD), Hillen
(CDA), Valk (PvdA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), M.B. Vos (GL), Dijksma
(PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter, Van
der Knaap (CDA), Van Ross-van Dorp (CDA), Karimi (GL), Bussemaker (PvdA),
Timmermans (PvdA) en Wilders (VVD).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet
(D66), Rouvoet (RPF), Belinfante (PvdA), Patijn (VVD), Visser-van Doorn (CDA),
Zijlstra (PvdA), Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de
Nie (D66), Van Bommel (SP), Harrewijn (GL), Gortzak (PvdA), Remak (VVD), Albayrak
(PvdA), Van Oven (PvdA), Van den Akker (CDA), Leers (CDA), Rosenmöller
(GL), Duivesteijn (PvdA), Feenstra (PvdA) en Balemans (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26433-21.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl