Financiële verantwoordingen over het jaar 2000; Rapport bij de verantwoording van het Ministerie van Financiën, het Gemeentefonds en de Nationale schuld
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27700, nr. 22

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

18-05-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27700 nr. 22

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoud SAMENVATTINGOntwikkelingenAandachtspuntenM en O-beleid douaneDomeinenConclusies financiële verantwoordingConclusies financieel beheerReactie minister1 INLEIDING2 FINANCIEEL BEHEER2.1 InleidingOordelen2.2 Accountantscontrole2.2.1 Accountantscontrole financiële verantwoordingInleidingBevindingenOordeel accountantscontrole financiële verantwoording2.2.2 Accountantscontrole financieel beheerInleidingBevindingen2.3 Beschrijving en onderhoudsorganisatie AO2.4 Automatisering2.4.1 Inleiding2.4.2 BevindingenVoorschrift Informatiebeveiliging RijksdienstOrganisatie van de automatisering en geautomatiseerde
systemenAdministratiesystemenEDP-audit kerndepartementEDP-audit Belastingdienst2.4.3 Conclusies en aanbevelingen2.5 Financiële functie2.5.1 Inleiding2.5.2 Bevindingen2.5.3 Conclusie2.6 Planning- en controlcyclus2.6.1 Inleiding2.6.2 Bevindingen2.7 Beheer en beveiliging Belastingdienst Automatiseringscentrum2.7.1 Inleiding2.7.2 Bevindingen2.7.3 Conclusie2.8 Tijdelijke regeling subsidies tankstations grensstreek
Duitsland2.9 M en O-beleid Belastingdienst2.10 M en O-beleid Douane2.11 Domeinen2.12 Afdracht eigen middelen Europese GemeenschapDe afdrachten in 2000 zijn als volgt te specificeren: 2.13 Conclusies over het financieel beheer2.14 Reactie minister3 OVERIGE BEHEERSONDERZOEKEN: MATERIEELBEHEER3.1 Inleiding3.2 BevindingenKerndepartementBelastingdienst Automatiseringscentrum3.3 Conclusies en aanbevelingen4 FINANCIËLE VERANTWOORDING4.1 Oordeel over de financiële verantwoording4.2 RekeningOverzicht 1Bedragen van de rekening 2000 , Ministerie van Financiën
(x f 1 miljoen) 4.3 Toelichting bij de rekening4.3.1 Inleiding4.3.2 Oordeel toelichting bij de rekening4.3.3 KengetallenInleidingBevindingenConclusie4.4 Saldibalans met toelichtingOverzicht 2Bedragen van de saldibalans per 31 december 2000, Ministerie
van Financiën (bedragen x f 1 miljoen) 4.5 Beleidsprioriteiten4.5.1 Inleiding4.5.2 Beleidsprioriteiten in de verantwoording4.5.3 Relatie tussen doelen prestaties en middelenBIJLAGE Overzicht van geconstateerde tekortkomingen
2000 bij het Ministerie van Financiën (bedragen x f 1 miljoen)RAPPORT BIJ DE FINANCIËLE VERANTWOORDING 2000 VAN
HET GEMEENTEFONDS16 mei 2001Inhoud SAMENVATTINGOntwikkelingenConclusies financiële verantwoordingSamenvatting conclusies financieel beheerReactie minister1 INLEIDING1 FINANCIEEL BEHEER1.1 Inleiding1.2 Accountantscontrole1.2.1 Accountantscontrole financiële verantwoordingInleidingBevindingenOordeel accountantscontrole financiële verantwoording1.2.2 Accountantscontrole financieel beheer1.3 Beschrijving en onderhoudsorganisatie AO1.3.1 Inleiding1.3.2 Bevindingen1.3.3 Conclusie1.4 Automatisering1.4.1 Inleiding1.4.2 Bevindingen1.4.3 Conclusie1.5 Conclusies over het financieel beheerReactie minister2 FINANCIËLE VERANTWOORDING2.1 Oordeel over de financiële verantwoording2.2 RekeningOverzicht 1Bedragen van de rekening 2000, Gemeentefonds (x f 1
miljoen) 2.3 Toelichting bij de rekening2.4 Saldibalans met toelichtingOverzicht 2Bedragen van de saldibalans per 31 december 2000, Gemeentefonds
(bedragen x f 1 miljoen) RAPPORT BIJ DE FINANCIËLE VERANTWOORDING 2000 VAN
DE NATIONALE SCHULD16 mei 2001Inhoud SAMENVATTINGOntwikkelingenOordeel financiële verantwoordingConclusies financieel beheerReactie minister1 INLEIDING2 FINANCIEEL BEHEER2.1 InleidingOordelen2.2 Accountantscontrole2.2.1 Accountantscontrole financiële verantwoordingInleidingBevindingenOordeel accountantscontrole financiële verantwoording2.2.2 Accountantscontrole financieel beheer2.3 Beschrijving en onderhoudsorganisatie AO2.3.1 Inleiding2.3.2 Bevindingen2.3.3 Conclusie2.4 Automatisering2.4.1 Inleiding2.4.2 Bevindingen2.4.3 Conclusies2.5 Conclusies over het financieel beheer3 FINANCIËLE VERANTWOORDING3.1 Oordeel over de financiële verantwoording3.2 RekeningOverzicht 1Bedragen van de rekening 2000, Nationale Schuld (x f 1
miljoen) 3.3 Toelichting bij de rekening3.4 Saldibalans met toelichtingOverzicht 2Bedragen van de saldibalans per 31 december 2000, Nationale
Schuld (bedragen x f 1 miljoen) 3.5 Reactie minister
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27700Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 91 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 700Financiële verantwoordingen over het jaar 2000nr. 22RAPPORT BIJ DE FINANCIËLE VERANTWOORDING 2000 VAN HET MINISTERIE
VAN FINANCIËN, HET GEMEENTEFONDS EN DE NATIONALE SCHULDInhoud Samenvatting2   1Inleiding4   2Financieel beheer62.1Inleiding6 2.2Accountantscontrole72.3Beschrijving en onderhoudsorganisatie
AO82.4Automatisering8 2.5Financiële functie102.6Planning- en controlcyclus11 2.7Beheer en beveiliging Belastingdienst
Automatiseringscentrum122.8Tijdelijke regeling subsidies tankstations
grensstreek Duitsland13 2.9M en O-beleid Belastingdienst132.10M en O-beleid Douane13 2.11Domeinen142.12Afdracht eigen middelen Europese
Gemeenschap142.13Conclusies over het financieel
beheer152.14Reactie minister15    3Overige beheersonderzoeken: materieelbeheer163.1Inleiding16 3.2Bevindingen163.3Conclusies en aanbevelingen16   4Financiële verantwoording184.1Oordeel over de financiële
verantwoording184.2Rekening18 4.3Toelichting bij de rekening184.4Saldibalans met toelichting194.5Beleidsprioriteiten20    Bijlage Overzicht van geconstateerde
tekortkomingen 2000 bij het Ministerie van Financiën23SAMENVATTINGOntwikkelingenDe Rekenkamer constateert dat er sprake is van een vooruitgang in het
financieel beheer ten opzichte van 1999. Deze vooruitgang wordt voornamelijk
veroorzaakt door het punt «automatisering»: in 2000 zijn voor
alle vitale systemen bij het kerndepartement de in het Voorschrift Informatiebeveiliging
Rijksdienst verplichte afhankelijkheids- en kwetsbaarheidsanalyses uitgevoerd.
Op de punten «beschrijving en onderhoudsorganisatie administratieve
organisatie», «accountantscontrole», en «financiële
functie» had de Rekenkamer evenals vorig jaar geen opmerkingen.AandachtspuntenM en O-beleid douaneIn een serie onderzoeken over het beleid van de Belastingdienst ter voorkoming
en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik is in mei een rapport over
het M en O-beleid bij de Douane uitgebracht. De Rekenkamer trekt daarin de
conclusie dat de Douane nog niet voldoende vorm en inhoud geeft aan het voorkomen
van misbruik en oneigenlijk gebruik bij de uitvoering van de fiscale wet-
en regelgeving. De staatssecretaris van financiën was het hier niet mee
eens, gezien de jarenlange ervaring van de Douane bij de bestrijding van misbruik
en oneigenlijk gebruik en het in de loop der jaren aanpassen van de controlestrategie
aan nieuwe ontwikkelingen en inzichten.DomeinenDe dienst Domeinen heeft in 2000 weinig controles en nauwelijk inventarisaties
bij de regio-eenheden (de opslagplaatsen) uitgevoerd, behalve een inventarisatie
van alle waardevolle goederen. Het management van Domeinen heeft toegezegd
een actieplan op te zullen stellen, waarin onder meer het aantal in 2001 uit
te voeren inventarisaties en de opzet van de inventarisaties zal worden aangegeven.
De Rekenkamer zal hieraan in het rechtmatigheidsonderzoek 2001 opnieuw aandacht
besteden, mede in het licht van de aanstaande omvorming van Domeinen tot baten-lastendienst.Conclusies financiële verantwoordingDe financiële verantwoording van het Ministerie van Financiën
wordt gekenmerkt door een relatief klein bedrag aan uitgaven (f 8,1 miljard)
en een zeer groot bedrag aan ontvangsten (f 178,4 miljard). De uitgaven
bestaan voornamelijk uit personele en materiële uitgaven. De ontvangsten
worden in 2000 voor 97% gevormd door de belastingopbrengsten.De Rekenkamer komt tot het volgende oordeel over de financiële verantwoording
2000 van het Ministerie van Financiën. In 100% van de aangegane verplichtingen,
100% van de uitgaven en 100% van de ontvangsten trof de Rekenkamer geen belangrijke
fouten of onzekerheden aan.De verantwoording is een deugdelijke weergave van de uitkomsten van het
financieel beheer en is opgesteld volgens de voorschriften, met uitzondering
van een bedrag van f 19,3 miljoen in de saldibalans waarvan de weergave
onvolledig was en een bedrag van f 20,5 miljoen, eveneens in de saldibalans,
waarvan de volledige weergave onzeker was. Conclusies financieel beheerDe afbeelding voorafgaand aan de samenvatting geeft een overzicht van
de onderzoeksresultaten voor de ijkpunten zowel over 2000 als over 1999 Reactie ministerHet rapport gaf de minister geen aanleiding tot opmerkingen 1 INLEIDINGDit rapport bij de financiële verantwoording bevat de belangrijkste
resultaten van het rechtmatigheidsonderzoek over 2000 dat de Rekenkamer op
grond van artikel 51 van de Comptabiliteitswet heeft uitgevoerd bij het Ministerie
van Financiën. De Rekenkamer heeft over dit onderzoek gecorrespondeerd
met de minister en de reactie van de minister in dit rapport verwerkt. Ingevolge
artikel 68, eerste lid van de Comptabiliteitswet wordt dit rapport uitgebracht
aan de Staten-Generaal alsmede aan de betrokken minister.Het Ministerie van Financiën is verantwoordelijk voor het algemene
financiële beleid en het doelmatig beheer van de overheidsfinanciën,
samen meestal het begrotingsbeleid genoemd. Daarnaast draagt het ministerie
de zorg voor het monetaire en het fiscale beleid. De taken die voortvloeien
uit het algemene financiële beleid en het doelmatig beheer van de overheidsfinanciën
bestaan voor een belangrijk deel uit het ontwikkelen van kaders en instructies
voor alle departementen en het toezicht op de naleving daarvan. Het monetaire
beleid heeft betrekking op alle zaken rondom geld en kapitaal in het belang
van een gezonde economische ontwikkeling. Het fiscale beleid betreft de wetgeving
en de inning van belastingen.Deze taken leiden tot een begroting en verantwoording waarin een zeer
groot bedrag aan ontvangsten en een relatief klein bedrag aan uitgaven zijn
opgenomen. In 2000 is er in totaal f 8,1 miljard aan uitgaven en f 178,4
miljard aan ontvangsten verantwoord.De uitgaven bestonden overwegend uit uitgaven voor personeel en materieel:
f 5,3 miljard. Overige belangrijke uitgavencategorieën in 2000 waren:
heffingsen invorderingsrente Belastingdienst (f 0,6 miljard), deelneming
in het kapitaal van multilaterale ontwikkelingsbanken (f 0,6 miljard)
en de exportkredietverzekeringen (f 0,2 miljard). In 2000 waren er daarnaast
nog enkele grote incidentele uitgaven, waaronder de eenmalige uitkering aan
de Joodse gemeenschap in het kader van de Tegoeden WOII (f 0,4 miljard),
de afrekening over 1999 die samenhangt met overdracht van gebouwen aan de
Rijksgebouwendienst en de terugbetalingen van de voorschotten omroepbijdragen
2000 als gevolg van de fiscalisering van de omroepbijdragen.De bruto belastingontvangsten bedroegen f 200,4 miljard. Hiervan
is een bedrag van f 27,5 miljard afgezonderd voor de voeding van het
Gemeentefonds en het Provinciefonds. De verantwoorde belastingopbrengsten
bedragen derhalve f 172,9 miljard.De Belastingdienst heeft in 2000 voorts nog een bedrag van f 90,4
miljard geïnd, dat niet in de financiële verantwoording van het
Ministerie van Financiën, maar elders wordt verantwoord. Het betreft
aandelen in de belastingopbrengsten ten behoeve van de Europese Gemeenschap
(invoerrechten en omzetbelasting) en ontvangsten ten behoeve van derden, waarvan
de premies volksverzekeringen die worden geïnd voor de sociale fondsen
het belangrijkste deel vormen (f 77,9 miljard).Overige belangrijke ontvangsten in 2000 waren: ontvangsten uit exploitatie
en verkoop Domeinen (f 1,1 miljard), winstuitkering van De Nederlandsche
Bank (f 1,0 miljard), ontvangsten heffings- en invorderingsrente (f 0,9
miljard) en exportkredietverzekeringen (f 0,6 miljard).De Belastingdienst maakt bij het opleggen van de heffingen gebruik van
gegevens die afkomstig zijn van belastingplichtigen. Hierdoor is het risico
van misbruik en oneigenlijk gebruik aanzienlijk. De Rekenkamer voert sinds
1997 een meerjarig onderzoeksprogramma uit naar het beleid ter voorkoming
en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik (M en O-beleid) van de
Belastingdienst. Dit programma is er enerzijds op gericht dat het ministerie
inzicht biedt in het M en O-beleid en anderzijds op het formuleren van een
oordeel door de Rekenkamer over het gehele M en O-beleid. Een onderdeel van
deze activiteiten betreft het onderzoek naar de opzet en de werking van het
M en O-beleid bij de verschillende doelgroepdirecties. Het onderzoek naar
het M en O-beleid bij de laatste doelgroepdirectie, de Douane, is recent gepubliceerd.Dit rapport bestaat uit vier hoofdstukken. Hoofdstuk 2 betreft het financieel
beheer. Hoofdstuk 3 vermeldt een beheersonderzoek naar het materieelbeheer.
In hoofdstuk 4 rapporteert de Rekenkamer over het onderzoek naar de financiële
verantwoording. Het rapport sluit af met de bijlage inzake de over 2000 geconstateerde
tekortkomingen. 2 FINANCIEEL BEHEER2.1 InleidingVoor een uniforme en consistente beoordeling van het financieel beheer,
hanteert de Rekenkamer «ijkpunten». Om tot een totaaloordeel over
de hoofdlijnen van het financieel beheer te kunnen komen, streeft de Rekenkamer
ernaar uiteindelijk alle door haar geïndentificeerde dertien ijkpunten
te beoordelen. In het rechtmatigheidsonderzoek over 2000 is rijksbreed onderzoek
gedaan naar de volgende zes ijkpunten:• accountantscontrole;• beschrijving en onderhoudsorganisatie van de administratieve organisatie;• automatisering;• financiële functie;• planning- en controlcyclus;• informatievoorziening en kengetallen.Het ijkpunt planning- en controlcyclus is dit jaar verkennend onderzocht.
De Rekenkamer geeft daarom dit jaar nog geen oordeel; er wordt alleen een
beschrijving gegeven van de stand van zaken.Het onderzoek naar het ijkpunt informatievoorziening en kengetallen is
tot op heden voornamelijk gericht op de kengetallen in de verantwoording.
De uitkomsten van dit ijkpunt zijn daarom opgenomen in paragraaf 5.3
«Toelichting bij de rekening».De Rekenkamer verricht niet alleen rijksbreed onderzoek naar het financieel
beheer, maar maakt ook gebruik van de rapportages van de departementale accountantsdiensten.
Bovendien voert zij departementspecifiek onderzoek uit. Deze laatste betroffen
bij het Ministerie van Financiën in 2000 vervolgonderzoeken naar het
beheer en de beveiliging bij het Belastingdienst Automatiseringscentrum, de
tijdelijke regeling subsidies tankstations grensstreek Duitsland en het M
en O-beleid bij de Belastingdienst.OordelenDe Rekenkamer hanteert als uitgangspunt dat de ministers hun financieel
beheer op orde dienen te hebben. Voor het signaleren van tekortkomingen gebruikt
zij drie categorieën. Dit zijn:• Geen noemenswaardige tekortkomingen.
Dit betekent dat uit het onderzoek geen tekortkomingen zijn gebleken die de
tolerantiegrenzen van de Rekenkamer overschrijden.• Tekortkomingen. Dit betekent dat uit
het onderzoek tekortkomingen zijn gebleken die de tolerantiegrenzen van de
Rekenkamer overschrijden.• Ernstige tekortkomingen. Hiervan spreekt
de Rekenkamer in de volgende situaties. Uit het onderzoek zijn tekortkomingen
gebleken, die:– kunnen leiden of hebben geleid tot disfunctioneren van het financieel
beheer;– betrekking hebben op kritische processen;– wijdverbreid zijn binnen het ministerie;– tot aanzienlijke risico's voor de rechtmatigheid van zeer grote
bedragen kunnen leiden of hebben geleid; of– voor de Rekenkamer aanleiding zijn geweest om bezwaaronderzoek
in te stellen of bezwaar te maken.De Rekenkamer geeft tevens aan welke risico's voor rechtmatigheid en/of
doelmatigheid zij aan de gesignaleerde tekortkomingen verbonden acht en welke
mogelijkheden tot verbetering zij ziet. 2.2 Accountantscontrole2.2.1 Accountantscontrole financiële verantwoordingInleidingOm vast te stellen of de Rekenkamer gebruik kan maken van de door de departementale
accountantsdienst (AD) verrichte werkzaamheden, voert zij een review uit.
Bij de beoordeling van de controle op de toelichting van de rekening heeft
de Rekenkamer in het bijzonder aandacht besteed aan de controle van de kengetallen.BevindingenDe AD heeft een goedkeurende accountantsverklaring bij de financiële
verantwoording van het Ministerie van Financiën over het begrotingsjaar
2000 afgegeven. Bij de controle van de financiële verantwoording van
de Belastingdienst werken de Interne Accountantsdienst Belastingen en de sector
Belastingdienst van de AD intensief samen.De Rekenkamer constateert dat de AD de in de toelichting opgenomen kengetallen
in zijn controle heeft betrokken. Voor de financiële kengetallen wordt
de betrouwbaarheid en de consistentie vastgesteld. Voor de niet-financiële
kengetallen wordt beoordeeld of deze aansluiten op de onderliggende administraties
en niet strijdig zijn met het beeld van de verantwoording. Aangezien de huidige
financiële verantwoording aan de uitgavenkant feitelijk geen echte kengetallen
bevat die gebruikt worden voor de sturing of beheersing van beleid, kan de
Rekenkamer instemmen met het feit dat de AD zijn controle-inspanningen op
dit moment hiertoe beperkt en merkt zij dit niet aan als een tekortkoming.
De Rekenkamer beveelt de AD aan tijdig maatregelen te treffen om de betrouwbaarheid
van de in het jaarverslag nieuwe stijl opgenomen kengetallen te kunnen vaststellen.Oordeel accountantscontrole financiële verantwoordingDe Rekenkamer stelde vast dat de AD-controle voldoende basis vormt voor
haar oordeelsvorming over de financiële verantwoording 2000 van het Ministerie
van Financiën. Haar oordelen zijn dan ook mede tot stand gekomen op basis
van de AD-rapportages. De controle van de kengetallen vertoonde geen noemenswaardige
tekortkomingen.2.2.2 Accountantscontrole financieel beheerInleidingTot de algemene controletaak van de AD behoort mede de controle van het
financieel beheer. De Rekenkamer heeft in het rechtmatigheidsonderzoek 2000
een inventariserend onderzoek verricht naar dit onderdeel van de accountantscontrole.BevindingenDe AD beschouwt het financieel beheer niet als afzonderlijk controleobject.
Het onderzoek naar het financieel beheer vindt plaats in het verlengde van
de algemene controletaak. De controle van de AD is primair systeemgericht,
waarbij alle voor de financiële verantwoording van belang zijnde aspecten
van het financieel beheer worden onderzocht. De intensiteit van de controle
naar deze aspecten wordt bepaald op basis van de risico's. De ordelijkheid
van de begrotingsvoorbereiding en de doelmatigheid van de begrotingsuitvoering
zijn voor de AD geen object van accountantscontrole. De beoordeling van de
ordelijkheid en controleerbaarheid van het financieel beheer vindt plaats
met inachtneming van de voorschriften uit het besluit Materieelbeheer, het
besluit Kasbeheer, de regeling Contractbeheer en het besluit Privaatrechtelijke
Rechtshandelingen. In het samenvattende accountantsrapport geeft
de AD een samenvattend oordeel over de ordelijkheid en controleerbaarheid
van het gevoerde financieel beheer. Voorts wordt, zo nodig, gerapporteerd
over onderdelen van het financieel beheer die de aandacht van het management
behoeven. De AD voert daarnaast jaarlijks wisselende thema-onderzoeken uit
naar specifieke onderwerpen. Zo zijn de afgelopen periode onder meer onderzoeken
uitgevoerd naar de in- en uitstroom van personeel, de toegangsbeveiliging,
het materieelbeheer en de uitvoering van de A&K-analyses.De Rekenkamer heeft voor het melden van tekortkomingen en positieve bevindingen
mede gebruik gemaakt van de resultaten van de accountantscontrole.2.3 Beschrijving en onderhoudsorganisatie AOEen actuele beschrijving van de administratieve organisatie (AO) is een
belangrijk instrument voor de sturing, beheersing en controle van de beheersprocessen
rondom de financiële zaken en daarnaast ook voor processen op andere
terreinen, zoals het materieel- en het personeelsbeheer. Als waarborg voor
een volledige en actuele beschrijving van de AO is een goede onderhoudsorganisatie
onontbeerlijk.De Rekenkamer heeft evenals voorgaande jaren onderzoek gedaan naar de
beschrijving en naar de onderhoudsorganisatie van de AO. Dit leidde tot de
conclusie dat het ijkpunt beschrijving en onderhoudsorganisatie AO evenals
in voorgaande jaren geen noemenswaardige tekortkomingen vertoonde.2.4 Automatisering2.4.1 InleidingEen betrouwbare en continue functionerende automatisering is een essentieel
hulpmiddel voor de beheersing van de financiële processen, het personeelsbeheer
en het materieelbeheer.De Rekenkamer heeft evenals vorig jaar de uitvoering van het Voorschrift
Informatiebeveiliging Rijksdienst (VIR) onderzocht. Daarnaast zijn de organisatie
van de automatisering en het functioneren van begrotingsadministratie-, personeelsinformatie-
en inventarisadministratiesystemen onderzocht. De Rekenkamer heeft verder
een inventariserend onderzoek gedaan naar de organisatie en uitvoering van
EDP-audits.2.4.2 BevindingenVoorschrift Informatiebeveiliging RijksdienstBij het kerndepartement zijn, conform de in
het RFV 1999 opgenomen toezeggingen van de minister, voor alle vitale systemen
Afhankelijkheids& Kwetsbaarheidsanalyses (A&K-analyses) uitgevoerd.
De invoering van de informatiebeveiligings- en implementatieplannen die op
grond van die analyses zijn opgesteld, zal in de loop van 2001 worden afgerond.Het ministerie beschikt echter nog niet over een centraal overkoepelend
informatie- en beveiligingsplan waarmee de kwaliteit van de informatievoorziening
en de informatiebeveiliging voor het kerndepartement kan worden beheerst.Ook bij de Belastingdienst is voortgang geboekt
op het gebied van de informatiebeveiliging. Naar aanleiding van het in 1999
uitgebrachte rapport van de Rekenkamer over de informatiebeveiliging bij de
Belastingdienst, is de Belastingdienst eind 1999 een verbeterproject gestart
onder de naam Aandacht Risicobeheersing Gegevensbeveiliging Integriteit (ARGI),
dat een looptijd heeft van minstens twee jaar. Het implementeren van
maatregelen om te voldoen aan de eisen van het VIR op het gebied van de informatiebeveiliging
maakt deel uit van dit project. De eerste resultaten van het project ARGI
zullen in 2001 zichtbaar worden.Op basis van de uitkomsten van de in 1999 uitgevoerde A&K-analyses
heeft de Belastingdienst ervoor gekozen om voor alle eenheden in het primaire
proces (de decentrale eenheden) één basis beveiligingsniveau
te formuleren. Dit omdat nagenoeg alle informatiesystemen bij de Belastingdienst
een grote gelijkenis vertonen. Voor de afzonderlijke facilitaire bedrijven,
alsmede voor het Belastingdienst Automatiseringscentrum, worden eveneens basisbeveiligingsniveaus
ontwikkeld. Het is de bedoeling om de basisbeveiligingsniveaus te certificeren.
Op dit moment worden er proefcertificeringen uitgevoerd bij de decentrale
eenheden.Organisatie van de automatisering en geautomatiseerde
systemenDe organisatie van geautomatiseerde systemen dient er op gericht te zijn
om blijvend aan kwaliteitseisen te voldoen. Om dit te bereiken zijn in 1999
tussen de gebruikers en de afdeling Automatisering van de directie Informatievoorziening
en Algemene Zaken afspraken gemaakt in de vorm van een Standaard Niveau Overeenkomst.
Deze dienen, in elk geval voorafgaand aan contractverlengingen te worden geëvalueerd.
Ook is er een calamiteitenplan aanwezig. Alle automatiseringstaken worden
in eigen beheer uitgevoerd.In het rapport bij de financiële verantwoording 1999 schreef de Rekenkamer
dat bij afdeling Automatisering een aantal maatregelen waren genomen om de
procedures te verbeteren. Deze maatregelen betroffen een herstructurering
van de Afdeling Automatisering en de invoering van de Information Technology
Infrastructure Library (ITIL) als werkmethode. Deze maatregelen zouden naar
verwachting eind 2000 volledig zijn gerealiseerd. Het bleek echter dat de
herstructurering van de afdeling Automatisering nog niet is afgerond. Als
gevolg hiervan is ook de invoering van de ITIL-methodiek nog niet gerealiseerd.AdministratiesystemenBij het functioneren van het begrotingsadministratiesysteem en het personeelsinformatiesysteem
zijn in 2000 geen noemenswaardige tekortkomingen gebleken. In 2000 is voor
het begrotingsadministratiesysteem een A&K-analyse uitgevoerd. Voor het
personeelsadministratiesysteem SAP/HR, was dat al eerder gedaan. De bijbehorende
de informatiebeveiligings- en implementatieplannen worden in 2001 afgerond
en/of geïmplementeerd.Het ministerie kent geen belangrijke inventaris-administratiesystemen.
Er bestaan vijf kleine inventarisadministraties, die worden gevoerd in Excel.
Omdat deze niet vitaal zijn, zijn hiervoor geen A&K-analyses uitgevoerd.EDP-audit kerndepartementDe departementale accountantsdienst van Financiën (DAF) beschikt
niet over een afzonderlijke sector EDP-audit, maar heeft wel twee EDP-auditors
in dienst. De EDP-audits worden uitgevoerd door de verschillende controlesectoren
van de DAF, die zelf beoordelen of deze moeten worden uitgevoerd. Voor het
uitvoeren van EDP-audits wordt geen afzonderlijke planning opgesteld, deze
worden opgenomen in de jaarlijkse controleprogramma's. Buiten de reguliere
controle kunnen ook thema-onderzoeken aanleiding zijn om een EDP-audit uit
te voeren. De DAF kan jaarlijks voor circa 2200 uur gebruik maken van de EDP-auditpool.De DAF maakt gebruik van de handboeken EDP-audit van onder meer het Nivra
en het Pasa. De resultaten van uitgevoerde EDP-audits worden door de DAF getoetst.
EDP-audits die leiden tot een mededeling worden gereviewd. De bevindingen
neemt de DAF mee in zijn oordeelsvorming over het financieel beheer.EDP-audit BelastingdienstDe Interne Accountantsdienst Belastingdienst (IAB) beschikt over een afzonderlijke
productgroep voor het uitvoeren van EDP-audits. Een belangrijk deel van de
uitgevoerde onderzoeken vindt plaats bij het Belastingdienst Automatiseringscentrum.
Daarnaast worden bij de centrale en de decentrale eenheden audits uitgevoerd
naar de informatiebeveiliging. Alle EDP-audits worden in eigen beheer uitgevoerd.
De bevindingen uit onderzoeken naar geautomatiseerde systemen neemt de IAB
mee in zijn oordeelvorming over het financieel beheer.Ook de IAB gebruikt de eerdergenoemde handboeken EDP-audit.2.4.3 Conclusies en aanbevelingenHet ijkpunt automatisering vertoonde geen noemenswaardige tekortkomingen.Wel beveelt de Rekenkamer aan op korte termijn een overkoepelend centraal
informatie- en beveiligingsplan op te stellen. Dit is van essentieel belang
voor de onderlinge afstemming (beleid) en de beheersing van de verschillende
informatievoorzieningsprocessen en het daarop gerichte beveiligingsbeleid
binnen het kerndepartement.2.5 Financiële functie2.5.1 InleidingDe Rekenkamer heeft evenals vorig jaar de financiële functie onderzocht.
Hieronder verstaat zij het geheel van organisatorische voorzieningen, zoals
de organisatiestructuur, de beschrijving van de actoren en de daarmee samenhangende
verdeling van taken en bevoegdheden, dat zorg draagt voor een ordelijk en
controleerbaar financieel beheer. Zij heeft dit jaar bijzondere aandacht geschonken
aan de rol van het audit committee.2.5.2 BevindingenHet Ministerie van Financiën kent drie audit committees. De Commissie
van Overleg inzake Accountantscontrole (COAC) functioneert ten behoeve van
het gehele ministerie. Voorts hebben de Belastingdienst en sinds kort de Generale
Thesaurie een eigen audit committee. De belangrijkste taken van het COAC,
als ook die van de overige audit committees, zijn:• overleggen over de richting, intensiteit, prioriteitstelling en
de organisatie van de onderzoeken van de accountantsdienst;• kennisnemen en evalueren van de rapporten die over het ministerie,
respectievelijk de Belastingdienst en de Generale Thesaurie, door interne
en externe toezichthouders en controleurs worden uitgebracht en• aanbevelingen doen ter zake van de uitkomsten van onderzoeken en
controles.Het COAC wordt voorgezeten door de Secretaris-Generaal. Voorst maken de
directeuren-generaal, de plaatsvervangend SG, de directeur FEZ en de directeur
van de accountantsdienst deel uit van het COAC.Zowel het COAC als de overige audit committees komen ten minste tweemaal
per jaar bijeen. In deze bijeenkomsten wordt onder meer aandacht besteed aan
het jaarplan, het jaarverslag en het controleplan van de accountantsdienst(en),
de managementletters en de samenvattende accountantsrapporten en de rapporten
van de Rekenkamer.2.5.3 ConclusieDe financiële functie vertoonde evenals voorgaand jaar geen noemenswaardige
tekortkomingen.2.6 Planning- en controlcyclus2.6.1 InleidingDe Rekenkamer heeft een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de sturing
en beheersing van de primaire en ondersteunende processen binnen de ministeries.
In de meeste gevallen heeft deze sturing en beheersing vorm en inhoud gekregen
door middel van een planning- en controlcyclus. Hierin worden doelstellingen
geformuleerd, worden de daarbij behorende activiteiten geregistreerd, en vervolgens
de uitkomsten vergeleken met de doelstellingen, waarna eventueel bijsturing
plaatsvindt.Binnen een ministerie kunnen op verschillende niveaus meerdere, met elkaar
samenhangende planning- en controlcycli functioneren. Dit verkennende onderzoek
is met name gericht op de planning- en controlcyclus zoals die wordt uitgevoerd
op het niveau ter ondersteuning van de departementale leiding (minister en
DG/Bestuursraad).2.6.2 BevindingenHet Ministerie van Financiën hanteert een besturingsfilosofie die
kan worden getypeerd als een combinatie van het Bestuursraadmodel en het SG/DG-model.
De directeuren-generaal (DG's) zijn integraal manager en vormen samen met
de Secretaris-Generaal (SG) en de plaatsvervangend SG de Bestuursraad. De
besturingsfilosofie wordt ondersteund door planning- en controlcycli voor
de sturing en beheersing van de belangrijkste processen van de interne bedrijfsvoering,
die aansluiten op de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de verschillende
managementniveaus.Bij de departementale planning- en controlcyclus bestaan de actoren uit
de Bestuursraad, de directeuren van de beleidsdirecties, de bedrijfsbureaus
van de SG en de DG's en de directie FEZ.Bij het opzetten van de verschillende planning- en controlcycli is rekening
gehouden met de specifieke aard van de taken van een directie of dienst. Een
directie of dienst kan, al naar gelang de behoefte, uit het beschikbare instrumentarium
een instrumentenmix samenstellen.Binnen de departementale planning- en controlcyclus zijn onder meer de
volgende instrumenten in gebruik:• het jaarplan, waarin per directie de doelstellingen, geconcretiseerd
naar projecten en activiteiten, alsmede de benodigde personele en materiële
middelen zijn opgenomen;• het jaarverslag, waarin verantwoording wordt afgelegd over de realisatie
van de in het jaarplan opgenomen doelstellingen;• tussentijdse voortgangsrapportages per maand en per kwartaal;• managementcontracten, waarin afspraken over te leveren prestaties
tussen de verschillende hiërarchische niveaus worden vastgelegd;• verslagen van de Bestuursraad, waarin besluiten vastliggen;• (beleids)evaluatieonderzoek en• (organisatie)doorlichtingen.Deze instrumenten en de daarmee samenhangende producten worden gebruikt
voor terugkoppeling en bijsturing. Daarnaast vormen ze de input voor
de volgende planning- en controlcyclus. De uitkomsten van de bestedingsplancyclus,
die onderdeel uitmaakt van de planning- en controlcyclus, worden gebruikt
als input voor de externe verantwoording.2.7 Beheer en beveiliging Belastingdienst Automatiseringscentrum2.7.1 InleidingDe Rekenkamer heeft in de afgelopen jaren in de rapporten bij de financiële
verantwoording steeds aandacht besteed aan de voortgang van het traject dat
uiteindelijk moet leiden tot een Third Party Mededeling (TPM) met een positief
oordeel over de opzet, het bestaan en de werking van de processen bij de sector
Beheer en Exploitatie van het Belastingdienst Automatiseringscentrum (BAC).
Oorspronkelijk betrof dit acht processen, later werd dit uitgebreid tot tien
processen.In het rapport bij de financiële verantwoording 1999 concludeerde
de Rekenkamer dat het BAC in 1999 een grote inspanning had geleverd om de
kwaliteit van de processen te verbeteren en dat daarmee zodanige vooruitgang
was geboekt, dat er begin 2000 een TPM kon worden afgegeven bij zes kernprocessen.
Daarbij werd de verwachting geuit dat, gelet op de wijze waarop deze processen
in de organisatie en de werkwijze van de sector Beheer en Exploitatie waren
ingebed, ook de werking aan de eisen zou voldoen.De planning van het BAC was erop gericht om de overige processen voor
wat betreft opzet en bestaan eind 2000 en voor wat betreft werking eind 2001
deel te laten uitmaken van de TPM. Het proces Service Level Management zou
tenslotte als laatste proces voor wat betreft opzet en bestaan in 2001 deel
uitmaken van de TPM.2.7.2 BevindingenMedio 200o heeft de Belastingdienst het TPM-traject verbreed naar het
applicatie- en infrastructuurontwikkelingsproces. Hierdoor én omdat
het management bij de sector Beheer en Exploitatie aandacht moest besteden
aan een aantal andere ingrijpende trajecten, moest de planning om eind 2000
voor alle processen de werking te hebben aangetoond, worden bijgesteld. Volgens
de bijgestelde planning zou eind 2000 voor vijf processen de TPM ook betrekking
hebben op de werking. Voor de overige processen zou ten minste het bestaan
of de gedeeltelijke werking worden aangetoond.Voor het jaar 2000 is voor de sector Beheer en Exploitatie een TPM met
positieve strekking afgegeven die betrekking heeft op de werking van vijf
processen en het bestaan van alle tien processen. Voorts werden TPM's afgegeven
voor de opzet van het procesontwerp voor de clusters Applicatieontwikkeling
en Beheer en het proces Software Control & Distribution van het cluster
Infrastructuurontwikkeling en Beheer.2.7.3 ConclusieDe Rekenkamer concludeert dat in 2000 opnieuw voortgang is geboekt bij
het verbeteren van de kwaliteit van de processen bij de sector Beheer en Exploitatie.
Ook is bij een aantal nieuwe processen inzake de applicatie- en infrastructuurontwikkeling
de opzet positief beoordeeld. De voortgang bij de uitvoering van het TPM-project
verloopt hiermee vrijwel conform de (aangepaste) planning. 2.8 Tijdelijke regeling subsidies tankstations grensstreek
DuitslandIn 1999 heeft de Europese Commissie bepaald dat een deel van de op de
regeling gebaseerde subsidie moet worden aangemerkt als ten onrechte verleende
staatssteun. Bij 450 tankstations diende terugvordering van de betaalde subsidie
plaats te vinden.In augustus 2000 heeft de minister van Financiën de Tweede Kamer
bij brief geïnformeerd over de ontwikkelingen ten aanzien van de regeling
(TK 1999–2000, 26 800 IXB, nr. 45).Uit deze brief bleek dat 250 tankstations die in eerste instantie geen
of onvoldoende informatie hadden verstrekt, hiertoe alsnog in de gelegenheid
zijn gesteld. Op grond hiervan kon alsnog worden bepaald dat ze ofwel terecht
subsidie hadden ontvangen, ofwel dat er diende te worden teruggevorderd. Van
30 tankstations werd geen nadere informatie ontvangen en werd een procedure
tot terugvordering in gang gezet.Daarnaast zijn in 2000 onderzoeken gestart naar de tankstations die een
onderlinge verbondenheid hebben, teneinde de precieze relatie vast te stellen
en vast te stellen bij wie de subsidie dient te worden teruggevorderd. Voor
de tankstations waarvoor in het leveringscontract een zogenoemde SPB-clausule1 is geconstateerd, zijn berekeningen uitgevoerd om vast
te stellen hoe hoog het terug te vorderen bedrag dient te zijn. Inmiddels
zijn vrijwel alle onderzoeken en berekeningen afgerond en zal op korte termijn
worden overgegaan tot het versturen van beschikkingen tot terugvordering.2.9 M en O-beleid BelastingdienstDe Rekenkamer rapporteert al enkele jaren achtereen over de voortgang
van de onderzoeksactiviteiten die gericht zijn op het beoordelen van het beleid
van de Belastingdienst ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk
gebruik (M en O-beleid; zie hiervoor de rapporten bij de financiële verantwoording
1995 tot en met 1999).In 2000 is een onderzoek uitgevoerd bij de doelgroepdirectie Douane (zie
paragraaf 2.9.2). Daarnaast werd gerapporteerd over de beoordeling van
het Beheersverslag Belastingdienst, de accountantscontrole op het M en O-beleid
en de kwaliteitsborging bij de Belastingdienst.Gelet op de in de voorgaande jaren bereikte resultaten, die ook voor 2000
werden gecontinueerd, acht de Rekenkamer het niet meer noodzakelijk afzonderlijk
te rapporteren over de accountantscontrole op het M en O-beleid. Het oordeel
hierover is betrokken in het oordeel over de accountantscontrole in paragraaf 2.2.De Rekenkamer heeft in 2000 geen nader onderzoek verricht naar het Beheersverslag
en de kwaliteitsborging bij de Belastingdienst. Zoals reeds is gemeld in het
rapport bij de financiële verantwoording 1999 zal de Rekenkamer na afronding
van de reeks onderzoeken bij doelgroepdirecties een afsluitend onderzoek uitvoeren
naar het M en O-beleid van de Belastingdienst als geheel, waarin de bevindingen
van de verschillende onderzoeksactiviteiten in samenhang worden bekeken. Het
Beheersverslag Belastingdienst en de systematiek van de kwaliteitsborging
zullen in dit onderzoek worden betrokken. Aan dit onderzoek geeft de Rekenkamer
momenteel uitvoering.2.10 M en O-beleid DouaneIn mei 2001 publiceerde de Rekenkamer, in de vorm van een rapport aan
de staatssecretaris van Financiën, de uitkomsten van het onderzoek naar
het M en O-beleid bij de uitvoering van de fiscale wet- en regelgeving door de Douane. In dit onderzoek werd tevens aandacht besteed aan
de planning- en controlcyclus.De Rekenkamer concludeerde dat de Douane thans nog niet in voldoende mate
vorm en inhoud geeft aan het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik
bij de uitvoering van de fiscale wet- en regelgeving. Het centrale concept
van de risicoanalyse komt nog onvoldoende tot zijn recht. Daarnaast is de
Douane vooralsnog niet in staat te bepalen of de gekozen maatregelen ter voorkoming
en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik wel de juiste zijn en of
de uitvoering ervan effectief is geweest. De Douane heeft de laatste jaren
wel veel inspanningen gepleegd om te komen tot verbeteringen in de uitvoering
van de fiscale taken. De Rekenkamer heeft in haar rapport nog een aantal aanbevelingen
opgenomen over rechtshandhaving, risicoanalyse, automatisering en bestuurlijke
informatievoorziening.In zijn reactie schreef de staatssecretaris van Financiën alle aanbevelingen
bij de door de Rekenkamer gesignaleerde knelpunten over te nemen. De uitvoering
van een aantal maatregelen is inmiddels al gestart dan wel gerealiseerd.Overigens was de staatssecretaris van mening dat in het algemeen niet
gesteld kon worden dat de Douane onvoldoende inhoud en vorm geeft aan de bestrijding
van misbruik en oneigenlijk gebruik en dat risico's worden gelopen bij de
kwaliteit van de rechtshandhaving. Hij wees daarbij op de jarenlange ervaring
van de Douane bij de bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik en het
in de loop der jaren aanpassen van de controlestrategie aan nieuwe ontwikkelingen
en inzichten.De Rekenkamer handhaafde haar conclusie, omdat zij van mening is dat het,
zolang de voorgestelde maatregelen niet zijn geëffectueerd, in de komende
jaren niet mogelijk is om te beoordelen of de uitvoering van de genomen maatregelen
ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik effectief
zijn geweest.2.11 DomeinenDe AD maakte in haar samenvattende rapporten over 1998 en 1999 opmerkingen
over de uitvoering van de verbijzonderde interne controles en de daarmee samenhangende
inventarisaties die de afdeling Financiële en Administratieve Zaken (FAZ)
van de directie Roerende Zaken uitvoert bij de regio-eenheden (opslagplaatsen).
Ook in het samenvattende rapport over 2000 maakte de AD hierover enkele opmerking.
Hoewel over de afgelopen perioden verbeteringen waren te constateren, merkte
de AD op dat over 2000 weinig controles en nauwelijks inventarisaties waren
uitgevoerd, afgezien van een begin 2000 uitgevoerde inventarisatie van alle
waardevolle goederen. Het management van Domeinen heeft toegezegd een actieplan
op te zullen stellen, waarin onder meer het aantal in 2001 uit te voeren inventarisaties
en de opzet van de inventarisaties zal worden aangegeven. De Rekenkamer zal
in het rechtmatigheidsonderzoek 2001, aandacht besteden aan de verbijzonderde
interne controles en inventarisaties bij de directie Roerende Zaken, mede
in het licht van de aanstaande omvorming van Domeinen tot baten- en lastendienst.2.12 Afdracht eigen middelen Europese GemeenschapNederland draagt als lidstaat van de Europese Unie jaarlijks bij aan de
financiering van de begroting van de Europese gemeenschap. De daarvoor bestemde
«eigen middelen» worden afgedragen aan de Europese Commissie en
bestaan uit: heffingen bij invoer en landbouwheffingen (traditionele eigen
middelen genoemd), een deel van de geheven omzetbelasting (BTW-afdracht)
en een bijdrage op basis van het bruto nationaal produkt (BNP-bijdrage). Sinds
de instelling van de eigen middelen in 1971 verricht de Rekenkamer onderzoek
naar de afdracht, zoals die door de minister van Financiën wordt verantwoord
aan de Europese Commissie in het verslag over de toepassing van het Besluit
eigen middelen. Een verslag over 2000 ontving de Rekenkamer in maart 2001.
De Rekenkamer maakt bij haar onderzoek gebruik van de controlebevindingen
van de accountantsdienst van het Ministerie van Financiën.De afdrachten in 2000 zijn als volgt te specificeren: Douanerechten (invoer- en landbouwheffingen)f 
4 279 270 756BTW-afdrachtf  4 322 062 828BNP-bijdragef  3 945 957 646 Totaal afgedragen eigen middelenf 12 547 291 230De Rekenkamer stelde vast dat de afgedragen invoerrechten aansloten bij
de door de Belastingdienst verantwoorde invoerrechten en dat de afgedragen
landbouwheffingen overeenstemden met een terzake bij het Ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij, buiten begrotingsverband gevoerde administratie.
De BTW-afdracht en de BNP-bijdrage komen overeen met de door de Europese Commissie
goedgekeurde ramingen en daarop aangebrachte correcties en afrekeningen van
eerdere jaren. De BNP-bijdrage werd ten laste van de rekening 2000 van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken gebracht.2.13 Conclusies over het financieel beheerRecapitulerend kan het volgende overzicht van geconstateerde tekortkomingen
van de voor het departement relevante ijkpunten voor 2000 én 1999 worden
gegeven. IJkpunt Geen noemenswaardige tekortkomingen geconstateerd Tekortkomingen
geconstateerd Ernstige tekortkomingen geconstateerd 2000 1999 20001999 2000 1999 Accountantscontrole x x    Beschrijving en onderhoudsorganisatie AO x x    Automatisering x   x   Financiële functie xx     Planning- en controlcyclus* n.v.t.      Kengetallen x  x  * Dit ijkpunt is slechts verkennend onderzochtDe Rekenkamer heeft zowel rechtstreeks als door beoordeling en gebruikmaking
van de AD-controles onderzoek verricht naar diverse onderdelen van het financieel
beheer. Zij is van mening dat zich ten opzichte van vorig jaar een verbetering
in het financieel beheer heeft voorgedaan. Zo zijn de tekortkomingen bij het
ijkpunt Automatisering opgeheven, omdat in 2000 voor bijna alle vitale systemen
de Afhankelijkheids&Kwetsbaarheidsanalyses zijn uitgevoerd.2.14 Reactie ministerHet rapport gaf de minister geen aanleiding tot opmerkingen. 3 OVERIGE BEHEERSONDERZOEKEN: MATERIEELBEHEER3.1 InleidingDe minister is op grond van het besluit Materieelbeheer 1996 verantwoordelijk
voor een recht- en doelmatig beheer van de materiële activa bij het departement.
Een goede organisatie van het beheer, met uitgangspunten die op risicoanalyse
zijn gebaseerd, adequate registratie van de goederen, voldoende toezicht en
controle op het beheer en een afdoende informatievoorziening over het beheer
zijn daarbij volgens de Rekenkamer eisen waaraan minimaal moet worden voldaan.
Het «goed huisvaderschap», belangrijke ontwikkelingen als het
baten-lastenstelsel en de bedrijfsvoeringsverklaring, maar ook de verre van
goede staat van het materieelbeheer bij de rijksoverheid, maken dat meer aandacht
voor het beheer van materiële activa noodzakelijk is.3.2 BevindingenKerndepartementHet materieelbeheer bij het kerndepartement is beperkt van omvang. Er
worden enkele kleine inventarisadministraties gevoerd, onder meer voor kunstvoorwerpen
en communicatieapparatuur. De verantwoordelijkheid ligt bij de directie Informatisering
en Algemene Zaken (IAZ).Bij Domeinen zijn in 2000 inventarisaties uitgevoerd van de waardevolle
goederen. Andere inventarisaties zijn nauwelijks uitgevoerd. Hiervoor is inmiddels
een actieplan toegezegd. Ook werden weinig interne controles op het beheer
van materiële activa verricht.Belastingdienst AutomatiseringscentrumDe Rekenkamer deed in het Rapport bij de financiële verantwoording
1999 over het materieelbeheer bij het Belastingdienst Automatiseringscentrum
(B/AC) een aantal aanbevelingen over het beheer van de inventaris, audiovisuele
middelen en kunstvoorwerpen, namelijk om:• een risicoanalyse uit te voeren en daaraan doelstellingen en uitgangspunten
te ontlenen en deze vast te leggen;• een sluitend systeem van interne controlemaatregelen op te zetten
en het beheer deel te laten uitmaken van controle door de accountantsdienst;• de actualiteit van de registraties te waarborgen, ook voor de registratie
van automatiseringsmiddelen.Bij het B/AC is de verbetering van het beheer van inventaris, audiovisuele
middelen en kunstvoorwerpen ter hand genomen. Voor de uitvoering van de daaraan
verbonden taken is de projectgroep Programmamanagement Bedrijfsvoering (PMB)
verantwoordelijk gemaakt. Het materieelbeheer maakt deel uit van de op te
stellen openingsbalans per 1 januari 2003, als het baten- en lastenstelsel
voor de Belastingdienst van kracht zal worden. Vooruitlopend hierop heeft
het Belastingdienst/Centrum voor Facilitaire Dienstverlening (B/CFD) enkele
stappen gezet. Zo is een controleplan op het beheer en uitgifte van kunstvoorwerpen
opgesteld en is voor enkele regio's van de Belastingdienst de registratie
van kunst gerealiseerd. Voor de overige regio's wordt deze thans geïmplementeerd.
Inventarisgoederen en audiovisuele middelen zullen op dezelfde wijze worden
geregistreerd.3.3 Conclusies en aanbevelingenDe Rekenkamer is tevreden over de invulling die de Belastingdienst geeft
aan haar aanbevelingen over het materieelbeheer bij het B/AC. Zij vraagt aandacht
voor het materieelbeheer bij Domeinen, in het bijzonder voor het
geregeld inventariseren en het uitvoeren van interne controles (zie ook punt
2.10). 4 FINANCIËLE VERANTWOORDING4.1 Oordeel over de financiële verantwoordingDe Rekenkamer heeft onderzocht of de financiële verantwoording van
het Ministerie van Financiën voldoet aan de volgende eisen:• de verantwoording is een deugdelijke weergave van de uitkomsten
van het financieel beheer en is opgesteld volgens de voorschriften;• de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten die in de verantwoording
zijn opgenomen zijn rechtmatig, dat wil zeggen: tot stand gekomen in overeenstemming
met de begrotingswetten en andere wettelijke regelingen.Op grond van haar onderzoek komt de Rekenkamer tot het oordeel dat de
financiële verantwoording van het ministerie voldoet aan de eerste eis,
met uitzondering van:• een bedrag van f 19,3 miljoen in de saldibalans waarvan de
weergave onvolledig was;• een bedrag van f 20,5 miljoen in de saldibalans waarvan de
volledigheid van de weergave onzeker was.4.2 RekeningOverzicht 1 laat de totaalbedragen zien waaruit de rekening 2000 van het
Ministerie van Financiën is samengesteld. Daarvan is afgetrokken het
gedeelte waarvan de Rekenkamer met redelijke zekerheid heeft kunnen vaststellen
dat het geen fouten of onzekerheden bevat die de tolerantiegrenzen overschrijden.
Wat overblijft is het totaal aan fouten en onzekerheden die de tolerantiegrenzen
wel overschrijden.Overzicht 1Bedragen van de rekening 2000 , Ministerie van Financiën
(x f 1 miljoen)  Verplichtingen1Uitgaven1OntvangstenTotaal16 757,38 096,6178 398,6 Geen belangrijke fouten/onzekerheden16 757,38 096,6178 398,6Belangrijke fouten/onzekerheden000Onvolledigheden0001 Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven bevat in totaal
f 1 871,3 miljoen respectievelijk f 503,6 miljoen aan overschrijdingen.
Indien de Staten-Generaal niet akkoord gaan met de desbetreffende slotwetmutaties,
zal de Rekenkamer haar positieve oordeel op dit punt moeten herzien.4.3 Toelichting bij de rekening4.3.1 InleidingDe Rekenkamer heeft, naast het gebruikelijke onderzoek naar de toelichting
bij de rekening, de kengetallen nader onderzocht.4.3.2 Oordeel toelichting bij de rekeningDe toelichting bij de rekening 2000 van het Ministerie van Financiën
voldoet aan de eisen. 4.3.3 KengetallenInleidingDe Rekenkamer heeft evenals voorgaande jaren de kengetallen in de financiële
verantwoording onderzocht. De Rekenkamer definieert een kengetal als iedere
combinatie van kwantitatieve informatie die bruikbaar is voor de besturing
en/of beheersing van overheidshandelen, met als doel inzicht te geven in activiteiten,
prestaties en effecten in relatie tot de ingezette middelen.BevindingenDe begroting en verantwoording van het Ministerie van Financiën bevat
nauwelijks betekenisvolle kengetallen. De in de toelichting opgenomen «kengetallen»
hebben meer het karakter van op zichzelf staande volumegrootheden en zijn
niet bedoeld om te worden gebruikt voor de sturing en beheersing van aan te
voeren dan wel gevoerd beleid gekoppelde doelstellingen.In het Algemene deel van de toelichting is met name voor de effectiviteit
en doelmatigheid van het primair proces van de Belastingdienst wel een groot
aantal kengetallen opgenomen Deze zijn niet in het onderzoek betrokken.De AD stelt met betrekking tot de in de huidige financiële verantwoording
opgenomen niet-financiële «kengetallen» aan de uitgavenkant
vast dat deze niet strijdig zijn met het beeld van de financiële verantwoording.Met ingang van de begroting en het jaarverslag 2002 zal het te voeren,
respectievelijk gevoerde beleid en de daarvoor in te zetten, respectievelijk
ingezette instrumenten moeten worden toegelicht met kengetallen. De AD zal
dan ook expliciet de betrouwbaarheid van deze kengetallen moeten beoordelen.
De Rekenkamer vraagt aandacht voor het tijdig treffen van de hiervoor noodzakelijke
maatregelen.ConclusieDe Rekenkamer constateert bij het onderdeel informatievoorziening en kengetallen
geen noemenswaardige tekortkomingen.4.4 Saldibalans met toelichtingJaarlijks beoordeelt de Rekenkamer een deel van de bedragen op de saldibalans.
De bedragen die zij niet beoordeelt bestaan uit:– de uitgaven en ontvangsten die de Rekenkamer al beoordeeld heeft
bij het onderzoek van de rekeningen; deze zijn niet opnieuw beoordeeld bij
het onderzoek van de saldibalans waar zij als post op staan;– de bedragen die op tegenrekeningen staan; deze worden niet beoordeeld
omdat ze geen inhoudelijke waarde hebben.Van de overige bedragen onderzoekt de Rekenkamer of deze fouten of onzekerheden
bevatten die haar tolerantiegrenzen overschrijden.Overzicht 2 geeft het totaalbedrag van de saldibalans per 31 december
2000. Daarvan worden afgetrokken:– het totaal van de niet-beoordeelde bedragen;– het totaal van de bedragen waarvoor met redelijke zekerheid is
vastgesteld dat deze geen fouten of onzekerheden bevatten.Dit resulteert in een totaal van bedragen met fouten of onzekerheden die
de tolerantiegrenzen overschrijden (belangrijke fouten en onzekerheden). Overzicht 2Bedragen van de saldibalans per 31 december 2000, Ministerie
van Financiën (bedragen x f 1 miljoen)  DebetCreditTotaal347 583,6347 583,6 Niet beoordeeld128 700,9226 874,0Beoordeeld218 882,7120 709,6 Geen belangrijke fouten/onzekerheden218 863,4120 709,6Belangrijke fouten/onzekerheden19,30Onvolledigheden1(20,5)011 Het tussen haakjes geplaatste bedrag duidt op onzekerheden
over de volledigheid van de verantwoorde bedragen.Een specificatie van de fouten en onzekerheden is opgenomen in de bijlage.
Het betreft posten die niet deugdelijk of onvolledig zijn weergegeven, of
waarover onzekerheid over de deugdelijke weergave of onzekerheid over de volledigheid
van de weergave bestaat.De toelichting bij de saldibalans voldoet aan de eisen.De Rekenkamer heeft apart aandacht besteed aan de in de toelichting bij
de saldibalans opgenomen informatie over de afgerekende voorschotten en onderzocht
of deze afrekeningen aan de eisen voldeden. In totaal is f 135,5 miljoen
afgerekend. De Rekenkamer stelde vast dat deze afrekeningen aan de eisen voldeden.4.5 Beleidsprioriteiten4.5.1 InleidingIn 1999 en 2000 heeft de Rekenkamer op verzoek van de Tweede Kamer aandacht
besteed aan de door de Tweede Kamer geformuleerde beleidsprioriteiten in het
kader van het VBTB-proces.Dit jaar heeft de Rekenkamer onderzocht:• of de door de Tweede Kamer gevraagde informatie over de beleidsprioriteiten
voor 2000 is opgenomen in de financiële verantwoording;• of met de gepresenteerde gegevens ook het oorspronkelijke doel
bereikt wordt: het verhelderen van de relatie tussen de doelen, prestaties
en middelen.Het onderzoek heeft niet tot doel gehad een oordeel te geven over de beleidsprioriteiten.
De nadruk ligt op een analyse van de stand van zaken om daarmee de VBTB-ontwikkelingen
te ondersteunen.4.5.2 Beleidsprioriteiten in de verantwoordingDe Tweede Kamer heeft aan de minister van Financiën voor het jaar
2000 gevraagd om informatie te verschaffen over dezelfde onderwerpen als in
de twee voorgaande jaren. Het betreft de onderwerpen «afdrachtverminderingen
in de loonbelasting» en «investeringsfaciliteiten in de winstsfeer».
In eerste aanleg heeft de Tweede Kamer voor beide onderwerpen gevraagd om
een meerjarenraming voor het bereik, een meerjarenraming voor de derving van
belastingen en premies, een raming van het effect en een opgave van de belastinguitgave
(subsidie) per extra werknemer, extra gehuurde kindplaats of extra geïnvesteerde
gulden.Sinds 1999 wordt in de Miljoenennota een overzicht gepresenteerd van de
geraamde derving van belastingen en premies. Voor de regeling Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (VAMIL), de Energie-investeringsaftrek
(EIA) en de regeling Willekeurige afschrijving arbobedrijfsmiddelen (FARBO)
werden de aangemelde investeringsomvang en de vermoedelijke realisatie weergegeven.
Voorts werd informatie uit evaluatieonderzoeken opgenomen over de effecten
op de werkgelegenheid van de regelingen Afdrachtvermindering lage lonen (SPAK)
en Afdrachtvermindering langdurig werklozen (VLW) en de effecten op het aantal
leerlingplaatsen van de regeling Afdrachtvermindering onderwijs.In het overleg van de vaste commissie voor Financiën met de minister
in juni 2000 over de financiële verantwoording 19991, werd nogmaals gevraagd om meerjarenramingen (maar dan van alle belastinguitgaven)
en om inzicht in de effecten van de afdrachtverminderingen en de investeringsfaciliteiten.
Naar aanleiding van dit overleg deed de minister de toezegging2 in de Miljoenennota 2001 meerjarenramingen te presenteren. De minister
merkte hierbij op dat de waarde hiervan echter beperkt is, aangezien de cijfers
ontstaan door een ophoging aan de hand van een (beperkt) aantal macro-economische
factoren. Voorts zegde de minister toe in de financiële verantwoording
2000 de volgende gegevens op te zullen nemen: een vergelijking tussen raming
en realisaties, een systematisch overzicht van de onderzoeken naar de effectiviteit
van de SPAK, alsmede kengetallen van de evaluaties van de SPAK, de doorstroomvermindering
lage lonen, de VLW, de afdrachtvermindering onderwijs, de afdrachtvermindering
speur- en ontwikkelingswerk en de VAMIL. Voor de overige belastinguitgaven
waren geen effectiviteitsonderzoeken gepland. De minister zou aan het Centraal
Planbureau nogmaals vragen om de evaluatie van de afdrachtverminderingen in
de loonsfeer en de investeringsfaciliteiten in de kapitaalsfeer te voltooien.De Rekenkamer constateerde dat in de Miljoenennota 2001, naast een overzicht
van de geraamde realisatie van de belastinguitgaven voor 20003, meerjarenramingen voor de belastinguitgaven waren opgenomen4. Voorts stelde de Rekenkamer vast dat in de financiële
verantwoording 2000 een vergelijking was opgenomen tussen de ramingen en de
realisaties van de afdrachtverminderingen en de investeringsfaciliteiten,
voorzien van een toelichting over de betrouwbaarheid van de cijfers. Ook was
een systematisch overzicht van de reeds eerder aan de Tweede Kamer toegezonden
evaluatieonderzoeken naar de SPAK en andere afdrachtverminderingen opgenomen.
De minister gaf aan dat het opnemen van kengetallen, door de onvergelijkbaarheid
van de studies, niet mogelijk was. Voor inzicht in het effect van de SPAK
en de VLW verwees de minister naar het in uitvoering zijnde interdepartementaal
beleidsonderzoek naar de toekomst van het arbeidsmarktbeleid5.De Rekenkamer is, het geheel overziend, van mening dat de minister de
Tweede Kamer naar vermogen heeft geïnformeerd over de beleidsprioriteiten.4.5.3 Relatie tussen doelen prestaties en middelenDe in de Miljoenennota 2001 en in de financiële verantwoording 2000
opgenomen overzichten van de ramingen en de (vermoedelijke) realisaties van
de belastingen premiederving voor de belastinguitgaven verschaffen weliswaar
inzicht in het financiële belang van de regelingen en het beroep op de
regelingen, maar geven geen inzicht in het effect van de regelingen. De meerjarenramingen
zijn overigens omgeven met een grote mate van onzekerheid, aangezien deze
uitgaven sterk afhankelijk zijn van de economische ontwikkelingen.Voor het verkrijgen van inzicht in het effect van de regelingen is aanvullend
effectiviteitsonderzoek noodzakelijk. De Rekenkamer merkt hierbij op dat, gelet op de complexiteit van effectiviteitsonderzoek en de daarmee
gepaard gaande kosten, het niet doelmatig is deze onderzoeken jaarlijks te
verrichten.Tot slot merkt de Rekenkamer op dat met ingang van de begroting 2002,
prestatiegegevens inzake belastinguitgaven die een directe relatie hebben
met algemene of nader geoperationaliseerde beleidsdoelstellingen, moeten worden
opgenomen in de toelichting bij het desbetreffende beleidsartikel. Voor de
als beleidsprioriteiten aangewezen belastinguitgaven zullen dit beleidsartikelen
in de begroting van andere departementen dan dat van Financiën zijn.BIJLAGE Overzicht van geconstateerde tekortkomingen
2000 bij het Ministerie van Financiën (bedragen x f 1 miljoen)Geconstateerde tekortkomingJaar van constateringOntwikkelingen/ toezeggingenFoutenOnzekerhedenArtikelOmschrijvingOmvangParagraaf Saldibalans Ondeugdelijke weergave, onvolledig2000––(20,5)10Voorschotten47,54.3Ondeugdelijke weergave, onvolledig2000–19,3–5Uitgaven buiten begrotingsverband6,74.3Totaal  19,3(20,5)    RAPPORT BIJ DE FINANCIËLE VERANTWOORDING 2000 VAN
HET GEMEENTEFONDS16 mei 2001Inhoud Samenvatting25   1Inleiding26   1Financieel beheer271.1Inleiding27 1.2Accountantscontrole271.3Beschrijving en onderhoudsorganisatie
AO271.4Automatisering28 1.5Conclusies over het financieel
beheer28    2Financiële verantwoording302.1Oordeel over de financiële
verantwoording30 2.2Rekening30 2.3Toelichting bij de rekening30 2.4Saldibalans met toelichting30SAMENVATTINGOntwikkelingenDe situatie met betrekking tot het financieel beheer bij het Gemeentefonds
is in 2000 verder verbeterd. De directie Financiën Publiekrechtelijke
Lichamen (Fipuli) heeft op basis van A&K-analyses en het EDP-onderzoek
naar het geautomatiseerde systeem GEF.97 een informatiebeveiligingsplan opgesteld.
Inmiddels heeft Fipuli een belangrijk deel van de daarin opgenomen maatregelen
geïmplementeerd.Conclusies financiële verantwoordingDe financiële verantwoording van het Gemeentefonds bestaat uit een
gelijk bedrag aan uitgaven als aan ontvangsten. In 2000 bedroegen de gerealiseerde
uitgaven en ontvangsten ruim f 25,4 miljard. De uitgaven bestaan voor
97,7% uit de algemene uitkeringen aan de gemeenten.De Rekenkamer komt tot het volgende oordeel over de financiële verantwoording
2000 van het Gemeentefonds. In 100% van de aangegane verplichtingen, 100%
van de uitgaven en 100% van de ontvangsten trof de Rekenkamer geen belangrijke
fouten en onzekerheden aan. De verantwoording is een deugdelijke weergave
van de uitkomsten van het financieel beheer en is opgesteld volgens de voorschriften.Samenvatting conclusies financieel beheerDe Rekenkamer heeft bij het Gemeentefonds aandacht besteed aan de ijkpunten
accountantscontrole, beschrijving en onderhoudsorganisatie administratieve
organisatie en automatisering.Onderstaande tabel geeft een overzicht van de onderzoeksresultaten voor
de ijkpunten, zowel over 2000 als over 1999. IJkpunt Geen noemenswaardige tekortkomingen geconstateerd Tekortkomingen
geconstateerd Ernstige tekortkomingen geconstateerd 2000 1999 2000 1999 2000 1999Accountantscontrole x x     Beschrijving en onderhoudsorgani- satie AO x x     Automatisering xx    Reactie ministerHet rapport gaf de minister geen aanleiding tot opmerkingen. 1 INLEIDINGDit rapport bij de financiële verantwoording bevat de belangrijkste
resultaten van het rechtmatigheidsonderzoek over 2000 dat de Rekenkamer op
grond van artikel 51 van de Comptabiliteitswet heeft uitgevoerd bij het Gemeentefonds.
Ingevolge artikel 68, eerste lid van de Comptabiliteitswet wordt dit rapport
uitgebracht aan de Staten-Generaal alsmede aan de betrokken minister.De omvang en de verdeling van de uitkeringen uit het Gemeentefonds worden
bepaald op grond van een normeringssystematiek en verdeelmaatstaven. Op grond
van de Financiële-verhoudingswet wordt bij begrotingswet voor ieder uitkeringsjaar
een bedrag aan middelen van het Rijk afgezonderd ten behoeve van het Gemeentefonds.
De af te zonderen middelen zijn voor ieder uitkeringsjaar gelijk aan de uitgaven
van dat jaar.De uitgaven van het Gemeentefonds betreffen voor het overgrote deel de
algemene uitkeringen aan de gemeenten. Deze bedroegen in 2000 circa f 24,8
miljard. Het Gemeentefonds wordt beheerd door de ministers van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en Financiën. De minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties is eerstverantwoordelijke voor het fonds. De
directie Financiën Publiekrechtelijke Lichamen (Fipuli) van het Ministerie
van Financiën voert de administratie van het Gemeentefonds. Voor het
vaststellen, het beheren en het betaalbaar stellen van de te verlenen voorschotten
op de algemene uitkering en de integratie-uitkeringen uit het Gemeentefonds,
maakt Fipuli gebruik van geautomatiseerde systemen.De controle van het Gemeentefonds wordt uitgevoerd door de departementale
accountantsdienst Financiën.Dit rapport bestaat uit drie hoofdstukken. Hoofdstuk 2 betreft het financieel
beheer. In hoofdstuk 3 rapporteert de Rekenkamer over het onderzoek naar de
financiële verantwoording. 1 FINANCIEEL BEHEER1.1 InleidingVoor een uniforme en consistente beoordeling van het financieel beheer,
hanteert de Rekenkamer «ijkpunten». Om tot een totaaloordeel over
de hoofdlijnen van het financieel beheer te kunnen komen, streeft de Rekenkamer
ernaar uiteindelijk alle door haar geïdentificeerde dertien ijkpunten
te beoordelen. In het rechtmatigheidsonderzoek 2000 zijn voor het Gemeentefonds
dezelfde ijkpunten onderzocht als in het rechtmatigheidsonderzoek 1999. Het
betreft:• de accountantscontrole;• de beschrijving en de onderhoudsorganisatie van de administratieve
organisatie en• de automatisering.1.2 Accountantscontrole1.2.1 Accountantscontrole financiële verantwoordingInleidingOm vast te stellen of de Rekenkamer gebruik kan maken van de door de departementale
accountantsdienst (AD) verrichte werkzaamheden, voert zij een review uit.BevindingenDe departementale accountantsdienst van het Ministerie van Financiën
heeft een goedkeurende verklaring afgegeven bij de financiële verantwoording
van het Gemeentefonds over het begrotingsjaar 2000.Oordeel accountantscontrole financiële verantwoordingDe Rekenkamer stelde vast dat de AD-controle voldoende basis bood voor
haar oordeelsvorming over de financiële verantwoording 2000 van het Gemeentefonds.
Haar oordelen zijn dan ook mede tot stand gekomen op basis van de AD-rapportages.1.2.2 Accountantscontrole financieel beheerDe Rekenkamer heeft voor het melden van tekortkomingen en positieve bevindingen
inzake het financieel beheer in het verantwoordingsjaar 2000 gebruik gemaakt
van de resultaten uit de accountantscontrole over het financieel beheer. Voor
de bevindingen uit het onderzoek naar de wijze waarop de AD het financieel
beheer onderzoekt wordt verwezen naar het rapport bij de financiële verantwoording
2000 van het Ministerie van Financiën, paragraaf 2.2.1.3 Beschrijving en onderhoudsorganisatie AO1.3.1 InleidingEen actuele beschrijving van de administratieve organisatie (AO) is een
belangrijk instrument voor de sturing, beheersing en controle van de beheersprocessen
rondom de financiële zaken en daarnaast ook voor processen op andere
terreinen, zoals het materieel- en het personeelsbeheer. Als waarborg voor
een volledige en actuele beschrijving van de AO is een goede onderhoudsorganisatie
onontbeerlijk.De Rekenkamer heeft evenals vorig jaar onderzoek gedaan naar de beschrijving
en naar de onderhoudsorganisatie van de AO. 1.3.2 BevindingenIn 2000 heeft een (nieuwe) onderhoudslag op de beschrijving van de administratieve
organisatie plaatsgevonden.1.3.3 ConclusieHet ijkpunt beschrijving en onderhoudsorganisatie AO vertoonde in 2000
geen noemenswaardige tekortkomingen.1.4 Automatisering1.4.1 InleidingEen betrouwbare en continu functionerende automatisering is een essentieel
hulpmiddel voor de beheersing van de financiële processen.De Rekenkamer heeft evenals vorig jaar de uitvoering van het Voorschrift
Informatiebeveiliging Rijksdienst onderzocht. Daarnaast heeft de Rekenkamer
de organisatie van de automatisering onderzocht.1.4.2 BevindingenDe directie Financiën Publiekrechtelijke Lichamen (Fipuli) gebruikt
voor de uitvoering van de Financiële-verhoudingswet het geautomatiseerde
systeem GEF.97.In 1999 is (opnieuw) een A&K-analyse voor dit systeem uitgevoerd.
In samenhang hiermee heeft de EDP audit pool de beheersorganisatie van het
GEF.97 onderzocht, waarover begin 2000 is gerapporteerd. Op basis hiervan
heeft de directie Fipuli het informatiebeveiligingsplan GEF.97 opgesteld.
Een belangrijk deel van de in dat plan opgenomen maatregelen is inmiddels
geïmplementeerd.1.4.3 ConclusieHet ijkpunt automatisering vertoonde in 2000 geen noemenswaardige tekortkomingen.1.5 Conclusies over het financieel beheerRecapitulerend kan het volgende overzicht van geconstateerde tekortkomingen
van de voor het financieel beheer van het Gemeentefonds relevante ijkpunten
voor 2000 en 1999 worden gegeven. IJkpunt Geen noemenswaardige tekortkomingen geconstateerd Tekortkomingen
geconstateerd Ernstige tekortkomingen geconstateerd 2000 1999 20001999 2000 1999 Accountantscontrole x x    Beschrijving en onderhoudsorganisatie AO x x    Automatisering x x    De Rekenkamer constateert dat er bij het ijkpunt Automatisering sprake
is van verdere verbetering als gevolg van het opstellen van het informatiebeveiligingsplan
GEF.97 en het implementeren van de in dat plan opgenomen maatregelen. Reactie ministerHet rapport heeft de minister geen aanleiding gegeven tot opmerkingen. 2 FINANCIËLE VERANTWOORDING2.1 Oordeel over de financiële verantwoordingDe Rekenkamer heeft onderzocht of de financiële verantwoording van
het Gemeentefonds voldoet aan de volgende eisen:• de verantwoording is een deugdelijke weergave van de uitkomsten
van het financieel beheer en is opgesteld volgens de voorschriften;• de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten die in de verantwoording
zijn opgenomen zijn rechtmatig, dat wil zeggen: tot stand gekomen in overeenstemming
met de begrotingswetten en andere wettelijke regelingen.Op grond van haar onderzoek komt de Rekenkamer tot het oordeel dat de
financiële verantwoording van het Gemeentefonds voldoet aan de eerste
eis. Aan de tweede eis wordt eveneens voldaan.2.2 RekeningOverzicht 1 laat de totaalbedragen zien waaruit de rekening 2000 van het
Gemeentefonds is samengesteld. Daarvan is afgetrokken het gedeelte waarvan
de Rekenkamer met redelijke zekerheid heeft kunnen vaststellen dat het geen
fouten of onzekerheden bevat die de tolerantiegrenzen overschrijden. Wat overblijft
is het totaal aan fouten en onzekerheden die de tolerantiegrenzen wel overschrijden.Overzicht 1Bedragen van de rekening 2000, Gemeentefonds (x f 1
miljoen)  Verplichtingen1Uitgaven1Ontvangsten Totaal 25 626,725 438,1 25 438,1 Geen belangrijke fouten/ onzekerheden 25 626,7 25 438,1 25 438,1 Belangrijke fouten/ onzekerheden 0 0 01 Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven bevat in totaal
f 0,1 miljoen respectievelijk f 13,4 miljoen aan overschrijdingen.
Indien de Staten-Generaal niet akkoord gaan met de desbetreffende slotwetmutaties,
zal de Rekenkamer haar positieve oordeel op dit punt moeten herzien.2.3 Toelichting bij de rekeningDe Rekenkamer merkt op dat de artikelsgewijze toelichting voor de algemene
uitkering ten opzichte van 1999 is verbeterd. De toelichting bij de overige
artikelen bevat daarentegen nauwelijks enige toegevoegde waarde, omdat ze
slechts een uiteenzetting geeft van het verschil tussen gerealiseerde en begrote
bedragen, zonder op de oorzaken van bijstelling in te gaan; de situatie is
identiek aan die van 1999.Voor het overige voldoet de toelichting bij de rekening 2000 van het Gemeentefonds
aan de eisen.2.4 Saldibalans met toelichtingJaarlijks beoordeelt de Rekenkamer een deel van de bedragen op de saldibalans.
De bedragen die zij niet beoordeelt zijn samengesteld uit:– de uitgaven en ontvangsten die de Rekenkamer al beoordeeld heeft
bij het onderzoek van de rekeningen; deze zijn niet opnieuw beoordeeld bij
het onderzoek van de saldibalans waar zij als post op staan;– de bedragen die op tegenrekeningen staan; deze worden niet beoordeeld
omdat ze geen inhoudelijke waarde hebben. Van de overige bedragen onderzoekt de Rekenkamer of deze fouten of onzekerheden
bevatten die haar tolerantiegrenzen overschrijden.Overzicht 2 geeft het totaalbedrag van de saldibalans per 31 december
2000. Daarvan worden afgetrokken:– het totaal van de niet-beoordeelde bedragen;– het totaal van de bedragen waarvoor met redelijke zekerheid is
vastgesteld dat deze geen fouten of onzekerheden bevatten.Dit resulteert in een totaal van bedragen met fouten of onzekerheden die
de tolerantiegrenzen overschrijden (belangrijke fouten en onzekerheden).Overzicht 2Bedragen van de saldibalans per 31 december 2000, Gemeentefonds
(bedragen x f 1 miljoen)  DebetCreditTotaal 78 002,9 78 002,9 Niet beoordeeld25 953,6 77 487,4 Beoordeeld 52 049,3 515,5 24Geen belangrijke fouten/onzekerheden 52 049,3515,5 Belangrijke fouten/onzekerheden 0 0Onvolledigheden 0 0De toelichting bij de saldibalans voldoet aan de eisen.De Rekenkamer heeft apart aandacht besteed aan de in de toelichting bij
de saldibalans opgenomen informatie over de afgerekende voorschotten en onderzocht
of deze afrekeningen aan de eisen voldeden. In totaal is f 18,5 miljoen
afgerekend. De Rekenkamer heeft vastgesteld dat deze afrekeningen aan de eisen
voldeden. RAPPORT BIJ DE FINANCIËLE VERANTWOORDING 2000 VAN
DE NATIONALE SCHULD16 mei 2001Inhoud Samenvatting33   1Inleiding35   2Financieel beheer362.1Inleiding36 2.2Accountantscontrole362.3Beschrijving en onderhoudsorganisatie
AO372.4Automatisering37 2.5Conclusies over het financieel
beheer38    3Financiële verantwoording393.1Oordeel over de financiële
verantwoording39 3.2Rekening39 3.3Toelichting bij de rekening40 3.4Saldibalans met toelichting403.5Reactie minister40SAMENVATTINGOntwikkelingenDe financiële stromen die in de financiële verantwoording van
de Nationale Schuld zijn opgenomen zijn in de afgelopen twee jaar in omvang
aanzienlijk toegenomen.Dit wordt onder meer veroorzaakt door omvangrijke omruil- en terugkoopactiviteiten
van staatsleningen in 2000. De geldstromen zijn hierdoor belangrijk groter
dan in de oorspronkelijke begrotingswet is geraamd.Tevens worden in toenemende mate ontvangsten en uitgaven op hoofdstuk
IXA verantwoord die niet rechtstreeks voortvloeien uit de staatsschuld doch
een resultante zijn van de financiële verhoudingen binnen de Rijksoverheid
en de daarmee samenhangende renteposten.Tot voor kort was de verantwoording van deze rentebetalingen en -ontvangsten
formeel in strijd met de Comptabiliteitswet. Artikel 6, lid 3 van de Comptabiliteitswet
gaf namelijk een limitatieve opsomming van de artikelen van de Nationale Schuld
waarop uitgaven en ontvangsten verantwoord konden worden die verband houden
met de staatsschuld. De rentebetalingen en -ontvangsten die voortkomen uit
de financiële verhoudingen binnen de Rijksoverheid konden niet als zodanig
worden aangemerkt. De minister van Financiën heeft in het voorstel voor
de zevende wijziging van de Comptabiliteitswet aan artikel 6 een nieuw lid
toegevoegd dat bepaalt dat vergoedingen en kosten die voortvloeien uit vermogens-
en financieringstransacties, anders dan transacties met betrekking tot de
vaste of vlottende schuld, begroot en verantwoord worden op de begrotingsartikelen
onder de rente en de kosten van de vaste en de vlottende schuld. De zevende
wijziging van de Comptabiliteitswet is op 10 april 2001 aangenomen door de
Eerste Kamer der Staten-Generaal en heeft terugwerkende kracht tot 1 juli
2000. Hiermee heeft de verantwoording van de renteuitgaven en -ontvangsten
een formele grondslag gekregen.Oordeel financiële verantwoordingDe uitgaven en ontvangsten van de Nationale Schuld betreffen hoofdzakelijk
de betalingen uit hoofde van aflossing en rente van de staatsschuld en ontvangsten
door uitgifte van schuld.De Rekenkamer komt tot het volgende oordeel over de financiële verantwoording
2000 van de Nationale Schuld. In 100% van de uitgaven, 100% van de verplichtingen
en in 100% van de ontvangsten trof de Rekenkamer geen belangrijke fouten of
onzekerheden aan.De verantwoording is een deugdelijke weergave van de uitkomsten van het
financieel beheer en is opgesteld volgens de voorschriften.Conclusies financieel beheerDe Rekenkamer besteedde aandacht aan de rijksbrede ijkpunten accountantscontrole,
beschrijving en onderhoudsorganisatie van de administratieve organisatie en
automatisering. De tabel geeft een overzicht van de onderzoeksresultaten voor
de rijksbreed onderzochte ijkpunten, zowel over 2000 als over 1999.IJkpunt Geen noemenswaardige tekortkomingen geconstateerd Tekortkomingen
geconstateerd Ernstige tekortkomingen geconstateerd 2000 1999 2000 1999 2000 1999Accountantscontrole x x     Beschrijving en onderhoudsorganisatie AO x x     Automatisering x  x  De Rekenkamer constateert dat er voor deze ijkpunten sprake is van een
vooruitgang in het financieel beheer ten opzichte van vorig jaar. De tekortkoming
bij het ijkpunt automatisering ten aanzien van de naleving van het Voorschrift
Informatiebeveiliging Rijksdienst is opgeheven.Reactie ministerDe minister had behoudens twee correcties die tot tekstaanpassingen hebben
geleid geen opmerkingen. 1 INLEIDINGDit rapport bij de financiële verantwoording bevat de belangrijkste
resultaten van het rechtmatigheidsonderzoek over 2000 dat de Rekenkamer op
grond van artikel 51 van de Comptabiliteitswet heeft uitgevoerd bij het begrotingshoofdstuk
Nationale Schuld.De minister van Financiën is verantwoordelijk voor het schuld- en
financieringsbeleid van de Staat, de voorbereiding en het beheer van de begroting
van de Nationale Schuld en het beheer en de administratie van de staatsleningen.
Het Agentschap van het Ministerie van Financiën voert deze taken uit.Ultimo 2000 bedroeg de Nationale Schuld f 401,1 miljard. Hiervan
was f 17,2 miljard vlottende schuld. Het totaal aan rentebetalingen op
de vaste schuld bedroeg in 2000 f 28,3 miljard. In totaal werd f 64,6
miljard afgelost op de vaste schuld en voor f 40,2 miljard nieuwe vaste
schuld uitgegeven.Dit rapport bestaat uit 3 hoofdstukken. Hoofdstuk 2 betreft het financieel
beheer. In hoofdstuk 3 rapporteert de Rekenkamer over het onderzoek naar de
financiële verantwoording over 2000 van de Nationale Schuld. 2 FINANCIEEL BEHEER2.1 InleidingVoor een uniforme en consistente beoordeling van het financieel beheer,
hanteert de Rekenkamer «ijkpunten». Om tot een totaaloordeel over
de hoofdlijnen van het financieel beheer te kunnen komen, streeft de Rekenkamer
ernaar uiteindelijk alle door haar geïdentificeerde dertien ijkpunten
te beoordelen.In het rechtmatigheidsonderzoek 2000 zijn voor het Gemeentefonds dezelfde
ijkpunten onderzocht als in het rechtmatigheidsonderzoek 1999. Het betreft:• de accountantscontrole;• de beschrijving en de onderhoudsorganisatie van de administratieve
organisatie en• de automatisering.De Rekenkamer verricht niet alleen rijksbreed onderzoek naar het financieel
beheer, maar maakt ook gebruik van de rapportages van de departementale accountantsdiensten.OordelenDe Rekenkamer hanteert als uitgangspunt dat de ministers hun financieel
beheer op orde dienen te hebben. Voor het signaleren van tekortkomingen gebruikt
zij drie categorieën. Dit zijn:• Geen noemenswaardige tekortkomingen.
Dit betekent dat uit het onderzoek geen tekortkomingen zijn gebleken die de
tolerantiegrenzen van de Rekenkamer overschrijden.• Tekortkomingen. Dit betekent dat uit
het onderzoek tekortkomingen zijn gebleken die de tolerantiegrenzen van de
Rekenkamer overschrijden.• Ernstige tekortkomingen. Hiervan spreekt
de Rekenkamer in de volgende situaties. Uit het onderzoek zijn tekortkomingen
gebleken, die:– kunnen leiden of hebben geleid tot disfunctioneren van het financieel
beheer;– betrekking hebben op kritische processen;– wijdverbreid zijn binnen het ministerie;– tot aanzienlijke risico's voor de rechtmatigheid van zeer grote
bedragen kunnen leiden of hebben geleid; of– voor de Rekenkamer aanleiding zijn geweest om bezwaaronderzoek
in te stellen of bezwaar te maken.De Rekenkamer geeft tevens aan welke risico's voor rechtmatigheid en/of
doelmatigheid zij aan de gesignaleerde tekortkomingen verbonden acht en welke
mogelijkheden tot verbetering zij ziet.2.2 Accountantscontrole2.2.1 Accountantscontrole financiële verantwoordingInleidingOm vast te stellen of de Rekenkamer gebruik kan maken van de door de departementale
accountantsdienst (AD) verrichte werkzaamheden, voert zij een review uit.BevindingenDe departementale accountantsdienst heeft een goedkeurende accountantsverklaring bij de financiële verantwoording van de Nationale
Schuld over het begrotingsjaar 2000 afgegeven.Oordeel accountantscontrole financiële verantwoordingDe Rekenkamer stelde vast dat de AD-controle voldoende basis vormt voor
haar oordeelsvorming over de financiële verantwoording 2000 van de Nationale
Schuld. Haar oordelen zijn dan ook mede tot stand gekomen op basis van de
AD-rapportages.2.2.2 Accountantscontrole financieel beheerDe Rekenkamer heeft gebruik gemaakt van de resultaten uit de accountantscontrole
over het financieel beheer. Voor de bevindingen uit het onderzoek naar de
wijze waarop de AD het financieel beheer onderzoekt wordt verwezen naar het
rapport bij de financiële verantwoording 2000 van Financiën, paragraaf 2.2.2.3 Beschrijving en onderhoudsorganisatie AO2.3.1 InleidingEen actuele beschrijving van de administratieve organisatie (AO) is een
belangrijk instrument voor de sturing, beheersing en controle van de beheersprocessen
rondom de financiële zaken en daarnaast ook voor processen op andere
terreinen, zoals het materieel- en het personeelsbeheer. Als waarborg voor
een volledige en actuele beschrijving van de AO is een goede onderhoudsorganisatie
onontbeerlijk.De Rekenkamer heeft evenals voorgaande jaren onderzoek gedaan naar de
beschrijving en naar de onderhoudsorganisatie van de AO.2.3.2 BevindingenDe Rekenkamer constateerde dat de administratieve organisatie en de maatregelen
van interne controle tijdig worden aangepast aan de veranderende omstandigheden
en taakverdelingen die gevolg zijn van onder meer ontwikkelingen op de financiële
markten.2.3.3 ConclusieHet ijkpunt beschrijving en onderhoudsorganisatie AO vertoonde geen noemenswaardige
tekortkomingen.2.4 Automatisering2.4.1 InleidingEen betrouwbare en continue functionerende automatisering is een essentieel
hulpmiddel voor de beheersing van de financiële processen.De Rekenkamer heeft evenals vorig jaar de uitvoering van het Voorschrift
Informatiebeveiliging Rijksdienst onderzocht.2.4.2 BevindingenIn de tweede helft van 2000 zijn de A&K-analyses voor alle informatiesystemen
van het Agentschap uitgevoerd en is ook het informatiebeveiligingsplan gereed
gekomen.2.4.3 ConclusiesHet ijkpunt automatisering vertoont geen noemenswaardige tekortkomingen. Het Agentschap heeft ten opzichte van 2000 een behoorlijke
vooruitgang geboekt bij het uitvoeren van A&K-analyses.2.5 Conclusies over het financieel beheerRecapitulerend kan het volgende overzicht van geconstateerde tekortkomingen
van de voor het departement relevante ijkpunten voor 2000 én 1999 worden
gegeven. IJkpunt Geen noemenswaardige tekortkomingen geconstateerd Tekortkomingen
geconstateerd Ernstige tekortkomingen geconstateerd 2000 1999 20001999 2000 1999 Accountantscontrole x x    Beschrijving en onderhoudsorganisatie AO x x    Automatisering x   x  De Rekenkamer constateert dat er sprake is van een vooruitgang in het
financieel beheer ten opzichte van vorig jaar. 3 FINANCIËLE VERANTWOORDING3.1 Oordeel over de financiële verantwoordingDe Rekenkamer heeft onderzocht of de financiële verantwoording van
de Nationale Schuld voldoet aan de volgende eisen:• de verantwoording dient een deugdelijke weergave te zijn van de
uitkomsten van het financieel beheer en dient te zijn opgesteld volgens de
voorschriften;• de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten die in de verantwoording
zijn opgenomen dienen rechtmatig te zijn, dat wil zeggen: tot stand gekomen
in overeenstemming met de begrotingswetten en andere wettelijke regelingen.Op grond van haar onderzoek komt de Rekenkamer tot het oordeel dat de
financiële verantwoording de Nationale Schuld voldoet aan de eerste eis.De Eerste Kamer der Staten-Generaal heeft de zevende wijziging van de
Compatabiliteitswet op 10 april 2001 aangenomen. Aan artikel 6 van de Comptabiliteitswet
is een nieuw lid toegevoegd dat bepaalt dat vergoedingen en kosten die voortvloeien
uit vermogens- en financieringstransacties, anders dan transacties met betrekking
tot de vaste of vlottende schuld, begroot en verantwoord worden op de begrotingsartikelen
onder de rente en de kosten van de vaste en de vlottende schuld. De financiële
omvang van deze posten is in de afgelopen jaren sterk toegenomen en bedraagt
in 2000 in totaal f 2 599 miljoen. De Rekenkamer is van oordeel
dat voornoemde posten door de aangenomen wetswijziging deugdelijk zijn weergegeven.Aan de tweede eis wordt voldaan.3.2 RekeningOverzicht 1 laat de totaalbedragen zien waaruit de rekening 2000 van de
Nationale Schuld is samengesteld. Daarvan is afgetrokken het gedeelte waarvan
de Rekenkamer met redelijke zekerheid heeft kunnen vaststellen dat het geen
fouten of onzekerheden bevat die de tolerantiegrenzen overschrijden. Wat overblijft
is het totaal aan fouten en onzekerheden die de tolerantiegrenzen wel overschrijden.Overzicht 1Bedragen van de rekening 2000, Nationale Schuld (x f 1
miljoen)  Verplichtingen1Uitgaven1Ontvangsten Totaal 97 506,697 468,7 42 043,0 Geen belangrijke fouten/ onzekerheden 97 506,6 97 468,7 42 043,0 Belangrijke fouten/ onzekerheden 0 0 0 Onvolledigheden 0 001 Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven bevat in totaal
f 1 871,9 miljoen respectievelijk f 1 834,0 miljoen aan
overschrijdingen. Indien de Staten-Generaal niet akkoord gaan met de desbetreffende
slotwetmutaties, zal de Rekenkamer haar positieve oordeel op dit punt moeten
herzien. 3.3 Toelichting bij de rekeningDe toelichting bij de rekening 2000 van de Nationale Schuld voldoet aan
de eisen.3.4 Saldibalans met toelichtingJaarlijks beoordeelt de Rekenkamer een deel van de bedragen op de saldibalans.
De bedragen die zij niet beoordeelt zijn samengesteld uit:• de uitgaven en ontvangsten die de Rekenkamer al beoordeeld heeft
bij het onderzoek van de rekeningen; deze zijn niet opnieuw beoordeeld bij
het onderzoek van de saldibalans waar zij als post op staan;• de bedragen die op tegenrekeningen staan; deze worden niet beoordeeld
omdat ze geen inhoudelijke waarde hebben.Van de overige bedragen onderzoekt de Rekenkamer of deze fouten of onzekerheden
bevatten die haar tolerantiegrenzen overschrijden.Overzicht 2 geeft het totaalbedrag van de saldibalans per 31 december
2000. Daarvan worden afgetrokken:• het totaal van de niet-beoordeelde bedragen;• het totaal van de bedragen waarvoor met redelijke zekerheid is
vastgesteld dat deze geen fouten of onzekerheden bevatten.Dit resulteert in een totaal van bedragen met fouten of onzekerheden die
de tolerantiegrenzen overschrijden (belangrijke fouten en onzekerheden).Overzicht 2Bedragen van de saldibalans per 31 december 2000, Nationale
Schuld (bedragen x f 1 miljoen)  DebetCreditTotaal 481 574,0 481 574,0 Niet beoordeeld481 414,2 42 043,0 Beoordeeld 159,8 439 531,0Geen belangrijke fouten/onzekerheden 159,8439 531,0 Belangrijke fouten/onzekerheden 0 0Onvolledigheden 0 0De toelichting bij de saldibalans voldoet aan de eisen.3.5 Reactie ministerDe minister had behoudens twee correcties die tot tekstaanpassingen hebben
geleid geen opmerkingen.XNoot1Op grond van deze clausule kan de oliemaatschappij de pomphouder steunen
door het verlenen van extra kortingen in het geval er sprake is van een prijzenslag.
Omdat de overheid subsidie heeft verstrekt heeft de oliemaatschappij de pomphouder
niet hoeven steunen en is indirect sprake van het subsidiëren van de
oliemaatschappij.XNoot1TK 1999–2000, 27 127, nr. 68XNoot2Brief aan de voorzitter van de vaste commissie voor Financiën
d.d. 9 juni 2000XNoot3Miljoenennota 2001, bijlage 4, tabel 4.2.1XNoot4Miljoenennota 2001, bijlage 4, tabel 4.6.1XNoot5Miljoenennota 2001, bijlage 7. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27700-22.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl