Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie; Verslag van een Schriftelijk Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133934
 2008-2009
 
 21 501-33
 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie
 
 
 21 501-08
 Milieuraad
 
 
 
 
 Nr. 
 239
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 31 juli 2009
 De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer naar aanleiding van
de brief van 1 juli 2009 inzake de geannoteerde agenda van de Informele
Energie- en Milieuraad van respectievelijk 23–24 juli en 24–25 juli
2009 (Kamerstuk 21 501-33/21 501-08, nr. 235).
 De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 27 juli 2009.
 Vragen en antwoorden, voorzien van een inleiding, zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Koopmans
 De griffier van de commissie,
 Van der Leeden
 
 I OPMERKINGEN EN VRAGEN VANUIT DE FRACTIES
 Inbreng van de leden van de CDA-fractie
 Doelstellingen op het gebied van energie, klimaatverandering, innovatie
en concurrentiekracht moeten in samenhang worden besproken en kunnen elkaar
nog meer versterken dan nu het geval is. De leden van de CDA-fractie juichen
het dan ook toe dat de Energie- en Milieuraad deels gezamenlijk plaatsvinden.
Een gezamenlijk optrekken van alle EU ministers in de aanloop naar een nieuw
mondiaal klimaatverdrag is absoluut noodzakelijk. Doelstellingen op het gebied
van energievoorzieningszekerheid, het verminderen van afhankelijkheid en klimaatverandering
kunnen het beste in samenhang worden gerealiseerd. Naar het oordeel van de
leden van de CDA-fractie kan de zoektocht naar het vergroten van synergie
en versterking van beleidsprioriteiten ook een belangrijk element zijn in
het tot stand brengen van een nieuw mondiaal klimaatverdrag. Dit is zoals
de leden van de CDA-fractie begrijpen ook de inzet van het Zweeds voorzitterschap.
Bent u bereid om een uitwerking te geven van het programma van het Zweeds
voorzitterschap op dit punt, evenals een waardering van dit programma door
de Nederlandse regering?
 
 Kijkend naar de diverse agendapunten dan hebben de leden van de CDA-fractie
vragen, opmerkingen en suggesties bij elk van de agendapunten. In de eerste
plaats het energie-efficiënte actieplan. De leden van de CDA-fractie
benadrukken consequent dat ambitieus Europees bronbeleid noodzakelijk is om
energie-efficiënte te vergroten. Deze leden pleiten daarbij voor strenge
en bovendien voortschrijdende normstelling die producenten dwingt tot innovatie
en de concurrentiekracht van deze bedrijven vergroot. Tot op heden is de normstelling
in de ogen van de leden van de CDA-fractie traag, onvoldoende ambitieus en
ontbreekt met enige regelmaat de voortschrijdende normstelling die ertoe moet
leiden dat een product dat in 2010 nog een A-label krijgt in bijvoorbeeld
2015 een lager gekwalificeerd label krijgt. Kunt u expliciet bevestigen dat
deze inzet van de CDA-fractie ook de uwe is?
 
 Een voorbeeld van nog dergelijk beleid is het labelen van autobanden.
Deze leden kunnen zich niet aan de indruk onttrekken dat het labelen van autobanden
onvoldoende is. Het Planbureau voor de Leefomgeving schrijft in zijn persbericht
van 1 juli jl.: «De huidige Europese normen voor autobanden zijn
nog niet erg dwingend. Als de normen worden aangescherpt kunnen de kosten
van het nieuwe geluidbeleid circa 1 miljard lager uitvallen. Bovendien komt
het aantal ernstig gehinderde mensen in 2020 dan zo’n 10–20%
lager uit». Ook volgens Europarlementariër Manders valt er nog
veel meer te halen uit het huidige richtlijnvoorstel (bron: nieuwsbrief RAI-vereniging
8 april). Waarom staat in de geannoteerde agenda niet te lezen dat dit
een wens is die tijdens de informele Energieraad wordt geuit? Het kan toch
niet zo zijn dat u Nederland met een kostenpost van een miljard opzadelt door
van strengere normering af te zien? Gaat u het aanscherpen van de richtlijn
alsnog tot uw inzet maken?
 
 Bij de voorbereiding van een nieuw actieplan zou de inzet van de Nederlandse
regering op bovenstaande verhoging van de ambitieniveaus gericht moeten zijn.
Waarom zet u niettemin zo zwaar in op monitoring en hoe wilt u dit invullen?
Op welke wijze wordt onnodige lastenverzwaring en bureaucratie voorkomen?
Is het niet beter de aandacht te concentreren op de «vulling»
van de richtlijn ecodesign met tal van producten en productgroepen? 
 
 De energietransitie, ecodesign, duurzaam inkopen en emissiehandel zijn
stuk voor stuk zinvolle instrumenten om eco-efficiëntie te bevorderen.
Echter, de inspiratie voor nieuwe beleidsopties lijkt wat verdwenen. Zelfs
het Zweedse voorzitterschap doet in de notitie geen echt nieuwe voorstellen.
Het kan zo zijn dat de uitgezette weg de enige juiste is en dat er gewoonweg
geen andere instrumenten zijn. Heeft u een consultatie gepleegd met Nederlandse
wetenschappers en planbureaus om te verifiëren of er inderdaad geen extra
instrumenten zijn die eco-efficiëntie kunnen bevorderen? Bent u bereid
dit alsnog te doen?
 
 Biedt een differentiatie van het BTW-tarief in uw optiek kansen voor een
eco-efficiëntie economie? Is het juist dat er enkele lidstaten dwarsliggen
bij het doorvoeren daarvan? Zo ja, welke lidstaten?
 
 Ten aanzien van de richtlijn energieprestaties van gebouwen begrijpen
de leden van de CDA-fractie de inzet van de regering niet. De leden van de
CDA-fractie hebben bij herhaling aangegeven de herziening van de richtlijn
om redenen van proportionaliteit en subsidiariteit niet te steunen. Samen
met een overgrote meerderheid van de fracties in de Kamer is de regering opgeroepen
tegen herziening van de richtlijn te pleiten en hiervoor desnoods een blokkerende
minderheid te organiseren. De leden van de CDA-fractie zien deze inzet tot
hun ongenoegen niet terug in de geannoteerde agenda. Deze leden willen dat
de regering dit alsnog tot inzet van het debat tijdens de informele raden
maakt. Secundair daaraan is het doen van tekstvoorstellen die beogen de inhoud
van de herziene richtlijn te verbeteren. Wordt deze lijn ook de uwe? Zo nee,
waarom niet?
 
 De leden van de CDA-fractie onderschrijven de prioriteiten in de route
naar Kopenhagen. Het is absoluut noodzakelijk om tempo te verhogen en bruggen
te slaan tussen standpunten van tal van partijen die nog erg ver uit elkaar
liggen. Welke inzet en strategie kiest het Zweeds voorzitterschap daarbij?
Hoe waardeert de Nederlandse regering deze? Wat zijn de mogelijkheden om tot
een versnelling te komen en welke bruggen zouden bij voorrang geslagen kunnen
worden?
 
 De leden van de CDA-fractie onderkennen dat tijdens de informele raden
nog geen spijkers met koppen geslagen kunnen worden. Tegelijkertijd zien deze
leden de noodzaak van een verdere concretisering van de Europese inzet snel
groeien, evenals de inzet van de Nederlandse regering op een aantal punten.
Deze leden zien een reeds eerder toegezegd tijdpad met tussendoelen met toenemend
ongeduld tegemoet. Wanneer mogen we dit van u verwachten?
 Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
 De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling en interesse kennis
genomen van de geannoteerde agenda van de informele Energie- en Milieuraad
van 23–25 juli 2009.
 De leden delen de inzet van Nederland wat betreft het energie-efficiënte
actieplan en Eco-efficiëntie en zien graag dat Nederland een leidende
rol speelt en blijft spelen op dit terrein.
 Zoals eerder aangegeven hebben de leden bezwaar hebben tegen de richtlijn
energieprestaties in gebouwen. Mocht het niet lukken deze regelgeving vanuit
Europa te beëindigen, dan is het minimaal noodzakelijk forse vereenvoudigingen
te realiseren.
 Deze leden roepen u op zich verder volledig te concentreren op de inzet
voor Kopenhagen en benadrukken dat dit punt de hoogste prioriteit heeft.
 Bij die inzet missen deze leden het concrete pleidooi van het kabinet
om bij de financiering van het klimaatbeleid expliciet steun te vragen voor
de Noorse en Mexicaanse voorstellen zoals benoemd in de Motie
Vendrik (21 501-07, nr. 650).
 Inbreng van de leden van de SP-fractie
 De leden van de SP-fractie juichen het toe dat er multilateraal afspraken
worden gemaakt over een eco-efficiënte economie. Er is dringend behoefte
aan systeem wijziging waarbij meer rekening gehouden zal worden met lange
termijn belangen van natuur en milieu en sociale economie in plaats van korte
termijn winsten van een enkeling. Per onderdeel van de agenda hieronder een
aantal vragen en opmerkingen.
 
 De leden van de SP-fractie zien op de eerste plaats graag het actieplan
voor 2007–2012 met een kabinetsreactie aan de Kamer tegemoet. De agenda
noemt met name de eco-design en de labeling als speerpunten. Deze leden pleiten
ook deze keer weer voor een progressief label dat bijvoorbeeld twee jaarlijks
wordt herijkt op de dan beste beschikbare producten, zodat de producenten
uitgedaagd blijven om te innoveren. Dit in combinatie met de mogelijkheid
om dan ook aan de achterkant van de markt de meest slechte producten te mogen
weren. Daarin zouden de lidstaten wat deze leden betreft autonoom moeten kunnen
beslissen of ze de lat voor het weren van slecht presterende producten hoger
wil leggen.
 Bij ecodesign wordt nu vooral de focus gelegd op energiebesparing en CO2-reductie. De leden van de SP-fractie zien hier graag een verbreding
in aandachtsvelden. Het zou goed zijn als in Europa in dit verband ook gesproken
wordt over de andere Non Trade Concerns. Hoe krijgen bijvoorbeeld kinderarbeid,
sociaal economische uitbuiting en ontbossing een plaats in het eco-design?
Spelen ook de millenniumdoelstellingen nog een rol van betekenis in die discussie?
 Graag op beide vragen een nadere toelichten waarom dit wel of niet meegenomen
wordt in de discussie over eco-design.
 U zet in op een methode voor monitoring van de energiebesparing. Waarom
wilt u dat en is dan de bedoeling dat dit per product wordt gerealiseerd?
De leden van de SP-fractie verwachten dat dit onbegonnen werk zal zijn omdat
wijze van gebruik bepalend zal zijn. Is het niet eenvoudiger de besparing
op basis van de meterstanden vast te stellen?
 
 De leden van de SP-fractie zijn geen voorstander van Europese afspraken
over energieprestaties in de bebouwde omgeving. De verschillen per lidstaat
zijn te groot om daar een algemene deler voor op te stellen. Een houten huis
in Scandinavië is niet te vergelijken met een woning in de Algarve.
 Het energielabel op de woning kent veel kinderziekten. Het werkt nog niet
zoals het moet. Deze leden zien liever een label naar absoluut gebruik met
daaraan gekoppeld het verbruik per m3. Zo zijn woningen in verschillende
categorieën ook eerlijker te vergelijken.
 
 Tot slot zien de leden ook graag de tekstvoorstellen zoals die zijn opgesteld
met medewerking van de Nederlandse regering.
 U gaat op zoek naar synergie in het beleid. Dat is natuurlijk verstandig.
 De duurzaamheidsagenda en de Lissabonagenda staan daarbij echter centraal.
Het is duidelijk dat dit niet geheelde onze zijn. Te veel is gebaseerd op
de vrije markt. De leden van de SP-fractie willen wat minder afhankelijk zijn
van de vrijblijvendheid en goedbedoelendheid van de marktpartijen. Deze leden
zien veel meer in duidelijke normstellingen en een verplichte toepassing van
best beschikbare techniek ook waar het gaat om producten. Daarmee ontstaat
ook de mogelijkheid om slecht presterende producten van de markt te weren.
 Daarnaast zien deze leden ook graag synergie daar waar dat nuttig is zoals
het zogenaamde Grid op de Noordzee voor duurzame energieproductie, een
bordertax op milieulasst en een steng havenbeleid ten aanzien van fout hout.
Synergie ook in havenbeleid als het gaat om afgifteplicht van scheepsafval
en slops. En als laatste voorbeeld, synergie in milieuhandhaving.
 
 In de discussie over klimaatverandering zal wederom de financiële
architectuur ter sprake komen. De leden van de SP-fractie zijn er voorstander
van als Europa te pleiten voor een vast percentage afdracht uit de opbrengsten
van een emissiehandelssysteem aan een internationaal fonds. Daarmee is direct
de link gelegd tussen klimaatbeleid en de financiële middelen.
 Deze leden zijn er verder voor de ontwikkelingslanden en opkomende economieën
te ondersteunen met best beschikbare technieken. En niet zoals voorgesteld
met allerlei restricties zoals Low Carbon Development Strategies. Landen hebben
recht op autonome ontwikkeling en dezelfde fouten als wij die hebben gemaakt.
 Inbreng van de leden van de VVD-fractie
 De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
de geannoteerde agenda.
 De leden van de VVD-fractie vragen u om ook aandacht te besteden aan het
vergroten van de beschikbaarheid van duurzame energie.
 Ook willen deze leden u verzoeken om inzichtelijk te maken welke gevolgen
een Europees energielabel kan hebben voor de bestaande Nederlandse regelgeving.
Zal hier naar verwachting veel aangepast moeten worden?
 U spreekt van een actieprogramma richting ontwikkelingslanden, maar slechts
van een dialoog met ontwikkelde landen. De leden van de VVD-fractie vragen
u om meer actie te ondernemen dan een dialoog. De VVD-fractie is van mening
dat de beste klimaatresultaten tot stand komen als alle landen gezamenlijk
optrekken.
 II REACTIE VAN DE BEWINDSPERSOON
 Inleiding
 Op 9 juli ontvingen wij de vragen en opmerkingen van de vaste commissie
voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer naar aanleiding
van de gezamenlijke geannoteerde agenda van de informele Energieraad en de
informele Milieuraad, die zullen plaatsvinden op respectievelijk 23–24 juli
en 24–25 juli as. te Åre, Zweden. Met deze brief ontvangt
u daarop per onderwerp onze reactie.
 Energie efficiency actieplan (algemeen)
 De leden van de fracties van CDA, PvdA en de SP hebben gevraagd naar de
inzet binnen het nieuwe energie efficiëntie actieplan op de (vormgeving
van) monitoring en het voorkomen van onnodige lastenverzwaring en bureaucratie.
Het kabinet vindt het belangrijk dat het nieuwe energie efficiëntie actieplan
het bestaande raamwerk versterkt en tegelijkertijd de kabinetsdoelstelling
van het verhogen van het energiebesparing naar 2% ondersteunt. Bij
het versterken van het raamwerk zal Nederland de Commissie vragen om voorstellen
te toetsen op de gevolgen voor lastenverzwaring en bureaucratie. Daarnaast
ziet het kabinet kansen om het raamwerk te versterken op het punt van monitoring.
EU-lidstaten gebruiken diverse methoden om het tempo van energiebesparing
te bepalen, die verschillen in complexiteit en nauwkeurigheid. Het kabinet
pleit bij de Commissie voor een meer geharmoniseerde methode zodat het
effect van energiebesparingsmaatregelen tussen lidstaten vergelijkbaar wordt.
Een verbeterde monitoring draagt bovendien bij aan het inzichtelijk maken
van de voordelen van energiebesparingsbeleid.
 
 De leden van de SP-fractie hebben gevraagd of het niet eenvoudiger is
de energiebesparing op basis van meterstanden vast te stellen. Meterstanden
kunnen echter geen volledig overzicht geven. Naast elektriciteit moeten ook
andere energiedragers zoals aardgas, motorbrandstoffen en warmte worden meegenomen
in de berekening van energiebesparing.
 Ecodesign en energielabel
 De leden van de fracties van CDA, PvdA en de SP hebben diverse vragen
gesteld over normstelling en etikettering van energieverbruikende producten,
welke hun beslag zullen krijgen in de herziene richtlijnen Ecodesign en energie-etikettering.
 
 Het kabinet deelt de mening van de CDA-fractieleden dat de «vulling»
van de richtlijn Ecodesign met producten en productgroepen belangrijk is.
De herziening van de richtlijn Ecodesign maakt dit mogelijk door de uitbreiding
van de reikwijdte van energieverbruikende producten naar alle energiegerelateerde
producten. Andere belangrijke aspecten van de herziening zijn de getrapte
normstelling, de benchmarks en het opnemen van een herzieningsdatum in de
uitvoeringsmaatregelen van de richtlijn Ecodesign. In combinatie met de herziening
van de richtlijn energie-etikettering levert dit de Europese equivalent op
van Toprunner. Wij zetten ons hier voor in. Daarbij zal het energielabel de
stand van energie-efficiënte techniek weerspiegelen, aangezien de topklasse
steeds de meest efficiënte techniek (de benchmark) aangeeft. Vervolgens
worden op grond van de richtlijn Ecodesign de minimum energie-efficiëntie
eisen trapsgewijs aangescherpt. Producten met een C- of B-label mogen dan
op den duur niet meer op de markt worden gebracht. Op deze manier wordt ook
het peloton naar een betere stand van energie-efficiënte techniek gebracht.
 
 De leden van de SP-fractie doen de suggestie om autonoom de lat voor het
weren van slecht presterende producten hoger te leggen. Volgens het gemeenschapsrecht
staat het lidstaten echter niet langer vrij om zelfstandig nationale maatregelen
te treffen, indien op Europees niveau al voor het desbetreffende onderwerp
een (uitputtende) harmonisatiemaatregel is getroffen (zaak 148/78, Ratti).
Voor energieverbruikende producten is in augustus 2007 de Richtlijn Ecodesign
(2005/32/EG) in werking getreden. De mogelijkheden om eisen te stellen aan
deze producten, moeten binnen de kaders van deze richtlijn worden gevonden.
De harmonisatierichtlijn is op dit punt uitputtend. Het is daarom niet toegestaan
om als lidstaat autonoom de lat hoger te leggen dan wat er binnen Ecodesign
tot stand is gekomen voor producten die binnen de reikwijdte van de eco-design
Richtlijn vallen.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben gevraagd welke gevolgen een Europees
energielabel kan hebben voor de bestaande Nederlandse regelgeving. De gevolgen
zullen naar verwachting zeer gering zijn. De Europese energie-etikettering
is in 1992 al opgenomen in nationale wetgeving (wet energiebesparing toestellen).
Deze hoeft slechts op enkele punten te worden aangepast; de reikwijdte zal
worden uitgebereid van huishoudelijke apparaten naar energiegerelateerde producten
en een kader zal worden opgesteld voor de uitvoeringsmaatregelen die onder
de herziene richtlijn energie-etikettering worden getroffen. 
 
 De leden van de CDA-fractie hebben in hun reactie aandacht gevraagd voor
het formuleren van normen voor autobanden. Wij onderschrijven dat geluidsnormering
voor banden zeer effectief is voor het terugdringen van de maatschappelijke
kosten van geluid door het wegverkeer. In dat kader is het van belang te vermelden
dat de Europese verordening die per 2012 de huidige geluidsnormen voor autobanden
aanscherpt, inmiddels in juni 2009 is vastgesteld. Behalve voor geluid zijn
daarin ook normen voor rolweerstand afgesproken, die moeten bijdragen aan
lagere CO2-emissies per kilometer. In aanvulling op de vastgestelde
normen kan een label de consument helpen om binnen het bandenaanbod voor de
zuinigste, stilste en veiligste band te kiezen. Het bandenlabel zal net als
de aangescherpte normstelling per 2012 verplicht worden. In de onderhandelingen
over het label voor autobanden pleit Nederland voor een label dat niet alleen
het aantal decibellen weergeeft, maar ook een waardering (gradatie) geeft
van het geluidsniveau. Zo kan de consument een stille band eenvoudig van een
minder stille band onderscheiden. Het effectief bevorderen van de keuze voor
de stilste band kan een aanzienlijke besparing opleveren van de maatschappelijke
kosten die door het geluid van het wegverkeer worden veroorzaakt.
 
 De leden van de SP-fractie hebben gevraagd of kinderarbeid, sociaal economische
uitbuiting, ontbossing en de millenniumdoelstellingen een plaats krijgen in
(de discussie over) de richtlijn ecodesign. Dat zal naar verwachting niet
het geval zijn. De richtlijn ecodesign richt zich op de milieuaspecten van
producten, waaronder het energieverbruik over de gehele levenscyclus. Zoals
bekend acht het kabinet het van belang dat duurzaamheidvraagstukken in multilateraal
verband worden aangepakt in de daartoe geëigende fora, conform de Kabinetsvisie «Non-trade
concerns en handelsbeleid» die op 6 mei jongstleden aan uw Kamer
werd verzonden (Kamerstuk 2008–2009, 26 485, nr. 68). Voor
de kabinetsvisie op de integrale aanpak van kinderarbeid verwijzen wij u graag
naar de notitie «Naar een menswaardig bestaan – een mensenrechtenstrategie
voor het buitenlands beleid» van 5 november 2007 (Kamerstuk 2007–2008,
31 263, nr. 1).
 Richtlijn energieprestaties gebouwen
 De leden van de CDA-, PvdA- en SP-fracties geven aan bezwaar te hebben
tegen de Richtlijn energieprestaties gebouwen. Wij delen de kritiek van de
Tweede Kamer ten aanzien van de proportionaliteit van de herziene richtlijn
energieprestaties van gebouwen. Het gaat hier vooral om de toename van de
administratieve lasten en bureaucratie als gevolg van het door de Europese
Commissie gedane voorstel. Het huidige voorstel voldoet niet aan onze wensen
op deze punten. Het Kabinet kiest ervoor om, samen met een aantal andere lidstaten,
de inhoud van de richtlijn bij te sturen door middel van het inbrengen van
alternatieve tekstvoorstellen die een bijdrage kunnen leveren aan energiebesparing
in gebouwen, maar minder administratieve lasten en bureaucratie als gevolg
hebben. Een pleidooi tegen de herziening van de richtlijn is daarbij vooralsnog
niet op zijn plaats, aangezien dit de overtuigingskracht en het draagvlak
van de Nederlandse voorstellen bij de andere EU-lidstaten en de EU-instellingen
zou kunnen ondermijnen. Op basis van het aangepaste voorstel dat door het
Zweedse voorzitterschap na de zomer wordt opgesteld zal Nederland haar onderhandelingsstrategie
verder bepalen.
 
 Ten aanzien van de opmerkingen van de SP fractieleden over Europese afspraken
over energieprestaties in de bebouwde omgeving merken wij op dat het kabinet
wel voorstander is van Europees beleid op het gebied van de energieprestatie
van gebouwen, met het oog op het bereiken van de klimaatdoelstellingen en
energievoorzieningszekerheid. Maar de herziening van de richtlijn
moet niet zorgen voor een gebrek aan flexibiliteit voor de lidstaten om hun
beleid te realiseren. De Europese woningmarkt wordt gekenmerkt door diversiteit
en volledige harmonisatie op Europees niveau door bijvoorbeeld de introductie
van een verplichte gemeenschappelijke Europese berekeningsmethodiek voor de
berekening van de energieprestatievereisten van woningen wordt door Nederland
niet onderschreven.
 
 Naar aanleiding van opmerkingen van de SP fractie over het energielabel
op de woning, willen we aangeven dat bij het vernieuwde energielabel het standaard
energieverbruik wordt weergegeven, uitgesplitst in electriciteit, gas en warmte.
Dit biedt de woningeigenaar de mogelijkheid om een vergelijking te maken op
basis van het energielabel tussen het standaard energieverbruik en het absoluut
energieverbruik, zoals dat bijvoorbeeld op de energierekening staat. Het uitgangspunt
van het energielabel is om informatie te verschaffen over de energieprestatie
van de woning bij verkoop of verhuur. Een energielabel op basis van standaard
energieverbruik is hier beter geschikt voor dan een energielabel op basis
van absoluut energieverbruik. Het energiegedrag van bewoners kan namelijk
nogal van elkaar verschillen, bijvoorbeeld door de grootte van het huishouden.
Daarnaast is in de EPBD-richtlijn voorgeschreven dat het standaard energieverbruik
gehanteerd moet worden voor het energielabel. Daarom is het energielabel gebaseerd
op gestandaardiseerd energieverbruik en niet op absoluut verbruik.
 
 Verder vraagt de SP inzage in de tekstvoorstellen die zijn ingebracht
in de Raadswerkgroep. Omdat de onderhandelingen nog niet zijn afgerond, leent
dit stadium zich er niet voor om inzage te geven in concrete tekstvoorstellen.
De geannoteerde agenda en het eerder toegestuurde BNC-fiche geeft op hoofdlijnen
een weergave van de Nederlandse inzet.
 Eco-efficiency
 De leden van de CDA fractie vragen naar de bereidheid uitwerking te geven
aan het idee van het Zweeds voorzitterschap synergie na te streven van doelstellingen
op het gebied van energie, klimaatverandering, innovatie en concurrentiekracht.
De Nederlandse regering waardeert de inzet van het Zweedse voorzitterschap,
welke in lijn is met hetgeen Nederland heeft opgestart tijdens het Nederlandse
voorzitterschap onder de titel «Clean, Clever, Competitive». Een
voorbeeld van dergelijke synergie: een ambitieus klimaatverdrag werkt ook
door in verbeterde energie efficiency en verminderde energie-afhankelijkheid.
Daarom is het kabinet ook zeer te spreken dat het Zweedse voorzitterschap
het onderwerp eco-efficiency een prominente plaats heeft gegeven op het gecombineerde
deel van de agenda van de informele Energie- en Milieuraad.
 
 De leden van de CDA-fractie hebben een opmerking geplaatst over een gebrek
aan inspiratie voor nieuwe beleidsopties en gevraagd of het kabinet Nederlandse
wetenschappers en planbureaus heeft geconsulteerd om te verifiëren of
er inderdaad geen extra instrumenten zijn die eco-efficiëntie kunnen
bevorderen.
 Er wordt een enorm beroep gedaan op onze creativiteit om nieuwe instrumenten
te bedenken. Deze moeten we zoeken in een combinatie van regelgeving en stimulerende
maatregelen, economische en fiscale instrumenten, gericht op producenten en
consumenten. Met name doelen voor de lange termijn vergen nieuwe beleidsinstrumenten,
om te zorgen dat we niet interimoplossingen en de daarbij behorende technologie
vereeuwigen. Handel in emissiekrediet is bijvoorbeeld een efficiënte
combinatie van limitering en beprijzing om kostenefficiënte oplossingen
te realiseren. Maar grote veranderingen op termijn, zoals het tot stand brengen
van een koolstofarme energie-voorziening anno 2050, zullen een
aanloop vergen waarin ook andere instrumenten dan handel in emissiekrediet
nodig zijn.
 Voor de drie strategische terreinen voedsel, energie en transport werkt
het PBL op dit moment samen met het Zweedse collega-instituut aan een studie
(«Getting in the Right Lane for 2050»), die hier onder andere
naar kijkt. Wanneer wij samen lancunes constateren in wat er nu wordt aanbevolen
zijn wij uiteraard bereid om nader onderzoek te laten doen.
 
 Nederland heeft tijdens de discussie over het structureel maken van de
tijdelijke verlaagde BTW-tarieven op arbeidsintensieve diensten gepoogd om
ruimte te creëren voor toepassing van het verlaagde BTW-tarief op milieuvriendelijke
producten en diensten. Tijdens deze discussie bleek bij een aantal lidstaten
een grote terughoudendheid te bestaan ten opzichte van verdere uitbreidingen
van het verlaagde tarief voor milieudoeleinden. Bij het Ecofin akkoord van
maart jl. over het toepassen van verlaagde BTW-tarieven heeft de Commissie
aangegeven dat het voorstel voor een verlaagd BTW-tarief op groene producten
en diensten er voorlopig dan ook niet zal komen, hoewel dit voorstel al was
voorzien voor 2008. In een persconferentie op 10 maart jl. heeft de Commissie
dit kenbaar gemaakt. Wel is het mogelijk om via de nu definitief gemaakte
post «renovatie en het herstel van particuliere woningen» energiebesparende
investeringen zoals isolatiewerkzaamheden onder het verlaagde BTW-tarief te
brengen.
 Handelsmaatregelen
 De leden van de SP-fractie noemden in hun reactie onder meer een «border
tax» op milieulast als voorbeeld van synergie in het beleid. Voor de
kabinetsvisie op dit thema verwijzen wij u graag naar de kabinetsreactie op
de CPB/PBL analyse van de voor- en nadelen van Border Tax Adjustments (BTA),
die op 7 oktober 2008 door de minister van Economisch Zaken aan de Tweede
Kamer werd gezonden (Kamerstuk 2008–2009, 28 240, nr. 99).
 Klimaatverandering
 De leden van de CDA-fractie vragen naar mogelijkheden tot versnelling
van het proces naar Kopenhagen en welke bruggen bij voorrang geslagen kunnen
worden.
 Bedacht moet worden dat het proces naar Kopenhagen het karakter heeft
van een marathon, waarbij eerst moet worden gewerkt aan convergentie, structuur
en contouren, toewerkend naar de fase van versnelling met een eindsprint voor
Kopenhagen. Naar verwachting hebben delegaties zich in dit stadium, op basis
van de tekst van de voorzitters goed voorbereid voor een convergentieslag
tijdens komende onderhandelingsrondes. Naast deze tekstonderhandelingen wordt
een versnelling van politieke besluitvorming beoogd door middel van diplomatieke
initiatieven op het hoogste niveau. Voorbeelden zijn de onlangs gehouden succesvolle
bijeenkomsten van G8 en MEF, waarin bruggen worden geslagen zoals draagvlak
voor de doelstelling onder de 2 graden temperatuurstijging te blijven, steun
voor het concept van Low Carbon Development Strategies cq Low Carbon Growth
Plans én het ondernemen van acties ook door ontwikkelingslanden die
voor een betekenisvolle afwijking zorgen van het business
as usual scenario. Een aantal bilaterale bijeenkomsten van de EU
op hoog niveau is voorzien met relevante partijen op de weg naar Kopenhagen,
te weten met Zuid-Afrika, Brazilië, de VS, India, Rusland, China en Oekraïne.
 
 Op de vraag naar een tijdpad voor de verdere concretisering van de Europese
inzet verwijzen wij naar de brief van 13 februari 2009 (Tweede Kamer
2008–2009, 31 793, nr. 4). In aanvulling hierop kunnen we
melden dat het Zweedse Voorzitterschap inmiddels de concretisering
van de Europese inzet (Roadmap to Copenhagen) op de volgende raden heeft geagendeerd:
 
 Informele milieuraad op 24–25 juli;
 Ecofin op 20 oktober;
 Milieuraad op 21 oktober;
 Europese raad op 29–30 oktober;
 Europese raad op 10–11 december
 
 De nadruk zal in de komende maanden liggen op de voorbereiding van de
Europese Raad van oktober, waar het EU mandaat voor de onderhandelingen in
Kopenhagen nader moet worden ingevuld.
 Het Kabinet zet zich maximaal in om de Europese inzet nader te concretiseren.
Dat gebeurt niet zozeer aan de hand van een volledig uitgestippeld plan met
precieze tussendoelen, maar eerder op basis van alertheid en consistentie.
Daarbij wordt gebruik gemaakt van alle gelegenheden, met het einddoel voor
ogen, met tijdig geformuleerde standpunten op alle relevante punten en met
oog voor gezamenlijke oplossingen in relevante coalities. Een dergelijke aanpak
heeft ook tijdens de onderhandelingen over het Europese energie- en klimaatpakket
goede resultaten opgeleverd.
 
 De leden van de PvdA-fractie missen bij de inzet het concrete pleidooi
van het kabinet om bij de financiering van het klimaatbeleid expliciet steun
te vragen voor de Noorse en Mexicaanse voorstellen. Zoals bekend is mede na
waardering voor de genoemde voorstellen, in de Europese Raad afgesproken dat
het genereren van financiën voor steun mede zal worden uitgewerkt op
basis van een marktgebaseerde- en een contributiebenadering (het gedachtegoed
van voornoemde voorstellen). Ook is afgesproken dat de EU voor het internationaal
verdelen van de financiële last kiest voor de criteria verantwoordelijkheid
voor emissies én draagkracht. In EU kaders wordt hier momenteel verder
uitwerking aan gegeven. De Europese raad van oktober zal tot nadere concretisering
komen van de financiële inzet van de EU.
 
 De leden van de SP-fractie hebben aangegeven voorstander te zijn van het
als Europa pleiten voor een vast percentage afdracht uit de opbrengsten van
een emissiehandelssysteem aan een internationaal fonds. Het Kabinet heeft
sympathie voor gedachten over het genereren van nieuwe middelen, maar is geen
voorstander van het oormerken van opbrengsten van het veilen van emissierechten
voor een internationaal fonds.
 De leden van de SP fractie zijn er verder vóór de ontwikkelingslanden
en opkomende economieën te ondersteunen met best beschikbare technieken.
Ook hiervoor bestaat sympathie; bij de uitwerking van technologie-ondersteuning
zal ook rekening moeten worden gehouden met onvervreemdbare eigendomsrechten.
 De leden van de VVD fractie pleiten voor actie richting ontwikkelde landen.
Het is één van de prioriteiten van Nederland om de ontwikkelde
landen het voortouw te laten nemen bij acties die klimaatverandering en effecten
daarvan moeten verminderen en voorkomen. Onderhandelingen van Nederland en
de EU zijn dan ook gericht op vergelijkbare inspanningen door alle ontwikkelde
landen, onder meer toewerkend naar een systeem waarin landen samenwerken in
een koolstofmarkt.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Gent (GL), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Snijder-Hazelhoff
(VVD), ondervoorzitter, Depla (PvdA), Van Bochove (CDA), Koopmans (CDA), voorzitter,
Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Vietsch (CDA), Aptroot (VVD),
Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Neppérus (VVD), Van
Leeuwen (SP), Jansen (SP), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Ouwehand
(PvdD), Bilder (CDA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Linhard (PvdA)
en Vacature (PVV).
 Plv. leden: Vendrik (GL), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP), Remkes
(VVD), Jacobi (PvdA), Pieper (CDA), Koppejan (CDA), Ormel (CDA), Koşer
Kaya (D66), Leijten (SP), Schreijer-Pierik (CDA), de Krom (VVD), Vermeij (PvdA),
Waalkens (PvdA), Vos (PvdA), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Gerkens (SP),
Van Beek (VVD), Schermers (CDA), Thieme (PvdD), Sterk (CDA), Ortega-Martijn
(CU), Besselink (PvdA) en Agema (PVV).