Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie; Brief van de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133929
 2008-2009
 
 22 112
 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unie
 
 
 
 
 Nr. 
 895
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 29 juli 2009
 
 Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij vijf fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen
(BNC):
 
 1. Mededeling inzake strategie van de Europese Unie voor het Oostzeegebied
(22 112, nr. 894);
 2. Verordening inzake het op de markt brengen en het gebruik van biociden
(22 112, nr. 896);
 3. Mededeling inzake Internetgovernance;
 4. Mededeling inzake het internet van de dingen (22 112, nr. 897);
 5. Verordening inzake tariefcontingent voor de invoer van rundvlees (22 112,
nr. 898).
 
 De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
 F. C. G. M. Timmermans 
 
 Fiche: Mededeling inzake Internetgovernance
 1. Algemene gegevens
 
 Titel voorstel: Mededeling van de Commissie
aan het Europees Parlement en de Raad «Internetgovernance: de volgende
stappen»
 
 
 Datum Commissiedocument: 19 juni 2009
 
 
 Nr. Commissiedocument: COM (2009)277
definitief
 
 
 Pre-lex: http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId
=198347
 
 
 
 Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment
Board: Niet opgesteld.
 
 
 Behandelingstraject Raad: VTE Raad (Telecom
deel), Raadswerkgroep Telecom
 
 
 Eerstverantwoordelijk ministerie: Het ministerie
van Economische Zaken
 2. Essentie voorstel
 Over «internet governance» wordt reeds sinds midden van de
jaren negentig gesproken. Hoogtepunt van de discussies was tijdens de twee
fases van de World Summit on the Information Society (WSIS) in 2003 (eerste
fase) en 2005 (tweede fase). De Europese Unie heeft hierbij met één
stem gesproken en was daarmee een bepalende speler voor het bereiken van overeenstemming.
Het resultaat van de WSIS was de oprichting van het Internet Governance Forum
en de start van een proces van verbeterde samenwerking, waarbij alle betrokken
partijen meer met elkaar zouden samenwerken (het multistakeholder model).
 
 Onder «internet governance» wordt in WSIS het volgende verstaan:
 «Internet governance is the development and application by Governments,
the private sector and civil society, in their respective roles, of shared
principles, norms, rules, decision-making procedures, and programmes that
shape the evolution and use of the Internet».
 
 In de mededeling wordt aangegeven dat het internet in de afgelopen decennia
ontwikkeld is tot een «kritische hulpbron» voor het functioneren
van de moderne mondiale samenleving. Het stabiel en veilig functioneren van
het internet is daarmee een algemeen belang geworden en nationale overheden
hebben de verantwoordelijkheid dit doel na te streven. De mededeling stelt
dat van de overheid steeds meer verwacht zal worden dat zij de belangen van
het publiek pro-actiever verdedigt. Dit betekent echter niet dat de overheid
een grotere rol moet krijgen bij het beheer van of de controle op de dagelijkse
werking van het internet. De overheid moet er voor zorgen dat de huidige en
toekomstige governance regelingen het algemeen belang van de maatschappij
in haar geheel voor ogen houden en niet worden ingegeven door kortzichtige
commerciële of regionale belangen. De mededeling stelt hierbij dat de
leidende rol van de particuliere sector en een doeltreffend overheidsbeleid
elkaar niet uitsluiten. Een sterk en duidelijk kader voor het overheidsbeleid
kan door de vaststelling van beleidsdoelstellingen die zullen worden verdedigd,
en grenzen die niet mogen worden overschreden, ook bijdragen tot een voorspelbare
investeringsvriendelijke omgeving. Hiertoe moet de overheid kunnen nagaan
of deze beginselen in acht worden genomen en zijn particuliere
instellingen voor het dagelijkse beheer van het internet verantwoording verschuldigd.
 
 De mededeling richt zich in bijzonder op het beheer van de kritische internet
hulpbronnen (domeinnamen en IP-adressen) en de interne en externe verantwoordingsplicht
daarover.
 
 Het dagelijkse beheer van kritische internet hulpbronnen wordt gedaan
door ICANN, de Internet Corporation for Assigned Names
and Numbers, een in 1998 opgerichte private non profit organisatie
gevestigd in de Verenigde Staten.
 Intern heeft ICANN een verantwoordingsplicht ten opzichte van de diverse
belanghebbende partijen in ICANN. De organisatie heeft de afgelopen tijd aanzienlijke
inspanningen geleverd om de regelingen voor de interne verantwoordingsplicht
te herzien. Het probleem is dat het merendeel van de internetdeelnemers niet
aan de activiteiten van ICANN deelneemt. ICANN dient derhalve externe verantwoordingsplicht
af teleggen aan (in eerste instantie) de overheden in de diverse landen in
de wereld. Tot dusver bestaat echter alleen een externe verantwoordingsplicht
ten opzichte van de Verenigde Staten. Dit is m.a.w. een unilaterale verantwoordingsplicht,
gebaseerd op een Joint Project Agreement (tussen ICANN en het Department of
Commerce, dat eind september 2009 afloopt) en een contract met IANA, de Internet
Assigned Numbers Authority (uitgever van IP-adressen en beheerder van de «root
zone file»). Deze constructie is niet wenselijk aangezien het beheer
van de kritische hulpbronnen van het internet voor alle landen van cruciaal
belang is en gebaseerd zou moeten zijn op multilaterale intergouvernementele
samenwerking. De leidende rol van de particuliere sector voor het dagelijkse
internetbeheer dient daarbij te worden gehandhaafd. Voorts zou het «multistakeholder»
samenwerkingsmodel zoveel mogelijk moeten worden aangemoedigd.
 
 Tot op heden kon internationaal evenwel geen overeenstemming worden bereikt
over de oprichting van een nieuwe intergouvernementele organisatie voor de
uitoefening van een dergelijk toezicht, noch over het delegeren van dergelijke
verantwoordelijkheden aan een bestaande organisatie. De Commissie stelt derhalve
voor om een alternatief mechanisme te creëren dat een multilaterale verantwoordingsplicht
van ICANN garandeert. De EU zou hierover de discussie met de andere landen
moeten aangaan.
 3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete
wet- en regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het voorlopige
Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling, subsidiariteit en proportionaliteit
en hoe schat Nederland de financiële gevolgen in?
 De Commissie moedigt de lidstaten aan om actief betrokken te zijn bij
de intergouvernementele dialoog over de uitwerking van de maatregelen die
ondernomen worden in lijn met de WSIS beginselen. Deze maatregelen betreffen
onder meer het beheer van de kritische internet hulpbronnen en de verwezenlijking
van een grotere veiligheid en stabiliteit van het internet. Daarnaast zou
de EU met de VS regering een dialoog moeten starten over een billijker regeling
voor het toezicht op het beheer van IANA.
 
 Er wordt in de mededeling geen nieuwe wetgeving aangekondigd en de Commissie
komt niet met concrete maatregelen. Voorts worden geen nieuwe (financiële)
instrumenten aangekondigd. 
 
 Er is sprake van een gedeelde bevoegdheid tussen EU en lidstaten op de
terreinen van internet en telecommunicatie. In de dialoog met andere landen
is het wenselijk dat de EU met een stem spreekt.
 4. Nederlandse positie over de mededeling
 Nederland onderschrijft de opvatting dat het stabiel en veilig functioneren
van het internet een onderwerp van algemeen belang is geworden. Veel maatschappelijke
processen zijn in de loop van de jaren steeds afhankelijker geworden van het
internet. De betrokkenheid van de overheid bij het internet is daarmee ook
pro actiever geworden. De Commissie stelt evenwel terecht dat overheden zich
niet moeten inlaten met het dagelijkse functioneren van het internet. Zij
dienen er zorg voor te dragen dat de huidige en toekomstige governance regelingen
het algemeen belang van de maatschappij dienen en niet gedomineerd worden
door private partijen. Overheden moeten dan ook heldere beleidsdoelstellingen
formuleren en beleidsregels opstellen. Private partijen moeten op hun beurt
verantwoording afleggen over hun bijdragen aan de beleidsdoelstellingen en
hoe zij zich houden aan de beleidsregels.
 
 De Nederlandse inspanningen zijn in lijn met die van de Europese partners
en zijn erop gericht om in eerste instantie binnen ICANN de positie van overheden
te verbeteren om daarmee de algemene belangen beter te kunnen waarborgen.
 
 Nederland kan de richting van de voorstellen van de Commissie, waarbij
een dubbel sporenbeleid wordt gevolgd, onderschrijven. Enerzijds pleit de
Commissie voor voltooiing van de reeds in gang gezette interne ICANN verantwoording,
die moet leiden tot volledige verantwoordingsplicht en transparantie. Anderzijds
moet de externe verantwoording niet meer alleen op de schouders liggen van één
(Amerikaanse) overheid, maar moeten alle overheden daarbij betrokken zijn.
De noodzaak van een multilaterale intergouvernementele samenwerking wordt
onderschreven, zonder daarbij af te doen aan de inbreng van private partijen,
civil society etc. Maatschappelijke belangen zullen uiteindelijk door de gezamenlijke
overheden moeten worden veilig gesteld.
 De Commissie wil met deze mededeling en gebruikmakend van de omstandigheden
(aflopen Joint Project Agreement tussen ICANN en de VS eind september, alsmede
het aantreden van de nieuwe VS regering) de dialoog over de internationale
governance mechanismen, in bijzonder met betrekking tot ICANN, nieuw leven
in blazen. Dit zowel in internationaal verband als bilateraal met de VS. De
discussie over een mechanisme voor multilaterale verantwoording door ICANN
kan daarvoor wellicht een goede start geven.