Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit; Verslag algemeen overleg over het plan van aanpak Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24036, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

09-06-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

24036 nr. 4

25-05-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de bewindsliedenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24036Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 036Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteitnr. 4VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 25 mei 1995De vaste commissies voor Economische Zaken1
en voor Justitie2 hebben op 27 april
1995 overleg gevoerd met minister Wijers van Economische Zaken en minister
Sorgdrager van Justitie over het plan van aanpak Marktwerking, deregulering
en wetgevingskwaliteit (24 036, nr. 1).Van het gevoerde overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Leers (CDA) stelde vast dat in Nederland vrij grote
consensus bestaat over de noodzaak om concurrentieverstorende, belastende
en min of meer matige wetgeving terug te dringen. Hij voegde hieraan toe dat
de bewindslieden in hun streven naar meer deregulering en het terugdringen
van regelgeving op de goede weg zijn. Het is goed dat wordt voortgebouwd op
het beleid zoals dat in het midden van de jaren '80 in gang is gezet. De toenmalige
dereguleringsoperatie richtte zich nog sterk op de kerntaken van de overheid.
In de praktijk bleek de aanpak een vrij grootschalig en abstract
karakter te hebben en om die reden heeft Ries Smits indertijd een motie ingediend
die ertoe strekte tot een meer praktische benadering te komen. Vandaag is
de uitwerking van die benadering aan de orde. Het is goed dat wordt gestreefd
naar een herijking van de verantwoordelijkheden en dat wordt gezocht naar
een nieuw evenwicht tussen behoefte en bescherming.Kritische kanttekeningen wenste de heer Leers te plaatsen bij het tempo,
enkele onderdelen van het plan van aanpak en het te geringe kwalitatieve karakter
van het plan. Naast het terugdringen van regelgeving in kwantitatieve zin,
mag de aandacht voor de noodzaak om maatschappelijke verantwoordelijkheden
te bevorderen niet verslappen. Het gaat niet alleen om de afschaffing van
regelgeving maar ook om de vraag of moet worden gekomen tot herregulering:
regels eenvoudiger en minder gedetailleerd maken.Het plan van aanpak «Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit»
(MDV) past in het denken van het CDA. De kiem van dit proces is al in de jaren
'80 gelegd en in dit verband verwees de heer Leers naar het driesporenbeleid
van de kabinetten-Lubbers. Ook toen al was sprake van de behoefte te komen
tot een herschikking van de verantwoordelijkheden van Staat en samenleving/individuen.
Toen ook is in het CDA het denken begonnen over de verzorgingsstaat en de
verantwoordelijke samenleving. Bedoelde herijking zal moeten leiden tot een
nieuw evenwicht tussen behoefte aan bescherming en de noodzakelijke dynamiek
die internationaal wordt afgedwongen. Dat de discussie ook onder dit paarse
kabinet dient te worden voortgezet, blijkt uit de recente discussie over de
Wet bevordering participatie gehandicapten. Hierbij is immers sprake van regulering
waarmee het bedrijfsleven niet goed uit de voeten kan.Het MDW-project is voorts een van de weinige concrete resultaten van het
Platform globalisering. De coalitiepartners zijn nog niet uit de discussie
over de WIG, terwijl bezuinigingen bij EZ in belangrijke mate de ontwikkeling
van een publieke kennisinfrastructuur frustreren. Verlaging van de loonkosten
(WIG), flexibiliteit in de arbeidsmarkt e.d. zijn doelstellingen van het platform,
maar nu het met de realisering daarvan zo slecht is gesteld, is er alles voor
te zeggen om in ieder geval met kracht te streven naar realisering van de
doelstelling met betrekking tot deregulering.De Nederlandse economie krijgt steeds meer de trekken van een verstrengelde
netwerkeconomie; de nationale beleidsvrijheid wordt steeds meer ingeperkt.
Belemmerende regelgeving frustreert het doordringen van bedrijven op het internationale
niveau waar dergelijke belemmeringen niet bestaan. Een internationale concurrentietoets
is dan ook van groot belang en die toets moet niet alleen betrekking hebben
op Westeuropese landen.Naast positieve waardering wilde de heer Leers ook enkele kritische kanttekeningen
te berde brengen. Hij begon met te stellen dat het plan van aanpak een te
kwantitatieve benadering kent; het plan heeft te weinig oog voor de georganiseerde
samenleving, het maatschappelijk middenveld en de zelfregulering. Het plan
ademt terecht een praktische geest, maar door alleen oplossingen te zoeken
in kwantitatieve beperkingen van wet- en regelgeving, dreigt het kabinet voorbij
te gaan aan wezenlijke vraagstukken van regelgeving. Opnieuw stelt de overheid
zich op als een monopolist. Nadat in de na-oorlogse periode de wetgever het
bestuur met uitsluiting van anderen naar zich toe heeft getrokken, behoudt
ook in deze herijkingsfase de overheid alle bestuursverantwoordelijkheden
bij zich, terwijl zij wat dit betreft veel meer aan het maatschappelijk middenveld
zou kunnen overlaten. De overheid dient zich bij voortduring af te vragen
wie verantwoordelijk is voor wat. Er dient met andere woorden te worden gewaakt
tegen een eenzijdig staat-markt denken. De overheid dient zich te beperken
tot taken waar zij per definitie voor staat, maar moet zich realiseren
dat particuliere en maatschappelijke organisaties een eigen verantwoordelijkheid
hebben. Een dergelijke meer kwalitatieve benadering zou garanties kunnen bieden
voor een meer structurele doorwerking van het MDW-project. Nu nog draait de
overheid te veel ad hoc de kraan dicht.Voorts dient de vraag aan de orde te komen waar de grenzen liggen van
de marktwerking. Markten kunnen niet bestaan zonder organisaties en juridische
inkadering. De mate waarin regels belastend dan wel concurrentiebeperkend
zijn, zegt nog niets over de wenselijkheid van die regels. Sommige regels
kunnen zeer concurrentiebeperkend, maar tegelijkertijd ook hard nodig zijn.
De groslijst van regels die in aanmerking komen voor deregulering is als signaal
van de markt goed te begrijpen, maar laat vanuit politiek-maatschappelijk
perspectief nog wel veel vragen onbeantwoord. Daarom is de vraag gerechtvaardigd
waarom de bewindslieden hebben gekozen voor de onderwerpen voor de eerste
tranche, die in de bijlage van de brief worden genoemd.De heer Leers constateerde dat in het plan van aanpak de grenzen van de
marktwerking niet worden aangegeven. Er worden slechts enkele procedurele
en geen inhoudelijke opmerkingen gemaakt over de grenzen van de markt. Wat
is bijvoorbeeld vanuit politiek-maatschappelijk opzicht noodzakelijk aan regelgeving
en hoe groot is de nationale ruimte daarvoor? Wanneer zijn concurrentiebeperkende
maatregelen in het algemeen belang? Welke eisen moeten worden gesteld aan
de kwaliteit van regelgeving? Soms wordt al te gemakkelijk voorbijgegaan aan
het feit dat niet marktwerking het probleem is, maar de vraag hoe marktwerking
moet worden ingekaderd om sociaal en duurzaam werkzaam te kunnen zijn.De heer Leers vroeg zich af waarom de eerste verantwoordelijkheid voor
deregulering en wetgevingskwaliteit indertijd is overgegaan van Justitie naar
Economische Zaken. Houdt dit niet het gevaar van een te eenzijdige economische
benadering in? En is het MDW-project wel voldoende geabsorbeerd in het hele
kabinet? Hoe functioneren de meldpunten en wat gebeurt er met de klachten
die worden genoteerd? Hoe wordt ervoor gezorgd dat de kraan daadwerkelijk
dicht is bij het dweilen? Wanneer gaat de overheid met het oog op de kwaliteit
van de wetgeving klantgericht werken en hoe denkt zij daaraan vorm te geven?
Bij dit laatste moet ook worden gedacht aan de efficiency en effectiviteit
van wetgeving.De heer Leers merkte voorts op het plan van aanpak aan enkele ondernemers
te hebben voorgelegd en daarop de volgende commentaren te hebben gekregen.
In het algemeen wordt de te geringe betrokkenheid van het bedrijfsleven bij
het project betreurd; men zegt dat het werk in hoofdzaak wordt verricht door
ambtelijke werkgroepen. In de tweede plaats willen de bedrijven graag een
kwantificeerbare doelstelling hebben waarop iemand kan worden aangesproken.
In de derde plaats vraagt men zich af of minder regels ook niet moet inhouden
dat er minder ambtenaren komen. Ten slotte onderschrijft men de noodzaak van
het MDW-project, maar wordt vooral aandacht gevraagd voor de noodzaak van
begrijpelijke wetgeving en een betrouwbare uitvoering ervan. (Van de spaarloonregeling
begrepen veel ondernemers weinig tot niets, terwijl de Vamil eerst werd afgeschaft
en daarna weer van kracht werd).Ten slotte wenste de heer Leers de bewindslieden alle succes toe bij het
vervolg van het WDM-project en zegde hij toe het proces kritisch te zullen
blijven volgen.De heer Van Dijke (RPF) constateerde dat in de brief als achtergrond
van het MDW-project wordt genoemd een versterking van de economische dynamiek.
De Nederlandse economie wordt inderdaad gekenmerkt door te weinig dynamiek,
overregulering e.d. Merkwaardig blijft echter dat de roep om meer dynamiek
zelden gepaard gaat met een definitie van het begrip «dynamiek
van de economie». Soms wordt wel eens ten onrechte gedaan of de economie
een exacte wetenschap is. Niets is natuurlijk minder waar. Ook het kabinet
weet zich van deze dwaling niet te vrijwaren.In ieder geval is zoiets als het MDW-project noodzakelijk, maar in de
nieuwe vormgeving van regels en wetten zal altijd een idee over de taken van
de overheid helder naar voren moeten komen. De overheid dient een regulerende
taak te blijven behouden om excessen te voorkomen. Een belangrijke vraag is
dus op welke wijze inhoud wordt gegeven aan de deregulering. Spelen daarbij
enkel economische doelstellingen een rol of wordt daarbij ook gekeken naar
het welzijn van de burgers en de verantwoordelijkheden voor de toekomst? Het
plan van aanpak mist een dergelijke plaatsbepaling. Er wordt enkel gesproken
over versterking van het economisch draagvlak en over een moderne samenleving
waarin inventiviteit en creativiteit beter worden benut. Uit deze benadering
spreekt enkel aandacht voor de economische factor. De Consumentenbond constateerde:
«In extremis kan dit ertoe leiden dat de bescherming van de consumenten
en soms van de werknemers op terreinen als gezondheid en veiligheid en kwaliteitseisen
aan goederen en diensten ter discussie worden gesteld en wellicht worden bedreigd».
De pragmatische aanpak bij de uitwerking van aangedragen onderwerpen neemt
dit gevaar niet weg, maar geeft er daarentegen voeding aan. De controle bestaat
uit een wetgevingstoets, een bedrijveneffectentoets, een buitenlandtoets en
een milieutoets. Naast de vraag in hoeverre deze toetsen een garantie zijn
voor de kwaliteit, wordt de indruk hierdoor alleen maar versterkt dat bij
de uitwerking de economische belangen prevaleren. In hoeverre vindt een toets
plaats op burger- en consumentenbelangen? En vindt er ook een ethische toetsing
plaats? Nog onlangs heeft de taakverdeling tussen overheid en bedrijfsleven
ter discussie gestaan in de discussie over de privatisering van de Keuringsdienst
van Waren. Toen bleek de taak van de overheid te bestaan uit het waarborgen
van het welzijn en gezondheid van de burgers. Hieruit blijkt dat ook bij deregulering
een grensafbakening noodzakelijk is.Het gemis aan diepgang in het plan van aanpak baarde de heer Van Dijke
zorgen wat betreft de uitwerking van de verschillende projecten. Hij dacht
hierbij met name aan de Winkelsluitingswet, het Inrichtingen- en vergunningenbesluit
milieubeheer en de Arbowetgeving. Het was voor hem maar zeer de vraag of daarbij
nog rekening wordt gehouden met ethische belangen, belangen van toekomstige
generaties, werknemersbelangen en de belangen van burgers. Gezien enkele besluiten
van de minister is die zorg volkomen terecht. De discussie over de onderwerpen
voor de eerste tranche mag niet alleen een pragmatisch karakter hebben, maar
moet worden gekenmerkt door meer diepgang!De heer Rehwinkel (PvdA) betoogde dat de voortvarendheid waarmee
de MDW-operatie in gang is gezet hem hoopvol stemde. Het is goed dat wordt
bezien in hoeverre regelgeving nog is toegesneden op de huidige samenleving.
Niet goed duidelijk is welke einddoelen het kabinet zich stelt bij de MDW-operatie.
Wanneer wordt afronding van de operatie voorzien, voor zover er al sprake
kan zijn van een afronding? Wat wil het kabinet precies bereiken en in hoeverre
is daarbij sprake van een prioriteitsstelling? In het regeerakkoord wordt
nogal expliciet gezegd dat de regelgeving en de administratieve lastendruk
voor het bedrijfsleven tot het minimaal noodzakelijke zullen worden teruggebracht.
Heeft echter de vermindering van regels voor burgers evenveel aandacht?Verder vroeg de heer Rehwinkel waarom voor de eerste tranche in 1995 en
voor de jaren erna verschillende selectiemethodes worden gehanteerd voor wat
betreft de onderhanden te nemen onderwerpen. Na 1995 zal werkgevers, werknemers,
consumenten en externe deskundigen worden gevraagd om jaarlijks een inventarisatie
te verstrekken van regelgeving die als knellend wordt ervaren.
Het leek de heer Rehwinkel goed de Kamer te betrekken bij het samenstellen
van de kring van te consulteren personen. Heeft het kabinet al onderwerpen
in gedachten voor de periode na 1995? Hij stelde deze vraag ook omdat hij
nogal verontrust was over de keuze voor de ronde in 1995. De keuze van de
thema's vond hij namelijk nogal eenzijdig. De zes projecten betreffen immers
vooral deregulering rond de sociale bescherming en milieuwetgeving. Hoe is
precies het externe onderzoek ten behoeve van de ronde voor 1995 verlopen?
Volgens het kabinet is dat voor een groot deel gebaseerd op gesprekken van
onderzoekers (Research voor beleid) met personen die de regels uitvoeren en
met personen aan wie de regels worden opgelegd. Voor wat betreft het domeinmonopolie
advocatuur komen de onderzoekers en de Nederlandse Orde van Advocaten samen
tot de conclusie dat de Advocatenwet geen concurrentiebeperkende bepalingen
bevat. Vervolgens heeft de regering zonder contact te hebben opgenomen met
de NOA wel het onderwerp domeinmonopolie advocatuur geselecteerd. De heer
Rehwinkel zei enigszins verontrust te zijn over de zinsnede in het onderzoeksrapport
dat diverse malen is gebleken dat er andere dan economische overwegingen zijn
om regelgeving te handhaven maar dat opname op de groslijst betekent dat de
desbetreffende regelgeving bezien vanuit economisch perspectief in aanmerking
komt voor deregulering. Het leek hem wenselijker bij de selectie een breder
perspectief te hanteren.Het is kennelijk de bedoeling dat de ministerraad een keuze zal maken
uit de aangedragen knellende regelgeving. Zijn er echter voldoende waarborgen
dat er geen stammenstrijd ontstaat tussen de departementen over die keuze
en is aan de andere kant voldoende verzekerd dat elk departement initiatieven
ontplooit? Het is van groot belang dat men op alle beleidsterreinen aan de
slag gaat.De heer Rehwinkel benadrukte dat de bewindslieden in ieder geval moeten
aangeven wat volgens hen de taken en verantwoordelijkheden van de overheid
zijn en wat er aan de markt kan worden overgelaten. Dat zou kunnen als in
juni wordt gerapporteerd over de zes gekozen projecten.Wanneer zal het rapport van de commissie-Koopmans over verbetering van
de EG-regelgeving verschijnen? Afsluitend merkte de heer Rehwinkel op enthousiast
te zijn over de MDW-operatie, maar het te betreuren dat het kabinet nogal
eenzijdig is geweest in zijn keuze van aan te pakken onderwerpen. Als de bewindslieden
in juni niet komen met een meer algemene visie op taakafbakening tussen overheid
en markt en als die eenzijdigheid niet verdwijnt, zal het enthousiasme zeker
afnemen. Afhankelijk van het antwoord van de bewindslieden zal eventueel een
uitspraak van de Kamer hierover worden gevraagd.De heer Van Walsem (D66) betoogde dat de MDW-operatie voor
zijn fractie een belangrijk onderwerp is. De hoeveelheid regelgeving en de
kwaliteit ervan zijn van dien aard dat burgers en bedrijven vaak de weg kwijt
zijn. Ondoorzichtigheid en overbodigheid roepen terecht irritaties op en hebben
deels een verlammende werking op de bedrijvigheid in Nederland.Het kabinet merkt terecht op dat er voor regelgeving een voldoende draagvlak
moet bestaan in de samenleving. Dat heeft alles te maken met kwaliteit, doelmatigheid
en handhaafbaarheid. Het vertrouwen in de overheid zal zeker vergroot worden
indien zij erin slaagt de doelstellingen van de MDW-operatie te realiseren.
D66 beschouwt dit min of meer als een lakmoesproef voor het kabinet. Er dient
op een open en eerlijke wijze met burgers en bedrijven te worden omgegaan.
Er moet naar elkaar worden geluisterd en er dient op een open wijze een afweging
te worden gemaakt tussen de doelstellingen van de politiek en de deelbelangen
van burgers en bedrijven. D66 is dan ook verheugd dat de problematiek van
te veel regels, te weinig marktwerking en de kwaliteit van de wetgeving serieus worden aangepakt. Gelukkig is – op voorstel van D66 –
ook bij LNV een meldingspunt bureaucratische belemmeringen ingesteld.De serieuze aanpak blijkt ook uit het feit dat een zware ministeriële
commissie is ingesteld. Wat dat betreft krijgt het kabinet met zijn voornemens
alle voordeel van de twijfel. Toch wilde de heer Van Walsem vragen waarin
naar het oordeel van de ministers deze commissie qua werkwijze en resultaatverwachting
verschilt van vorige commissies of pogingen om tot deregulering te komen.
Hij merkte op kritisch te zullen kijken naar de voortvarendheid van de werkgroepen
en de samenwerking tussen de departementen. Hoeveel werkgroepen zullen er
worden ingesteld en hoe zal de samenwerking tussen die werkgroepen gestalte
worden gegeven? De afweging van belangen van burgers en bedrijven, afgezet
tegen de doelstellingen van regelgeving, houdt ook in dat die doelstellingen
veranderd moeten kunnen worden als dat nodig mocht blijken.De ambtelijke commissie is op 10 januari 1995 ingesteld en zal eenmaal
per jaar rapporteren. Is dat niet wat erg weinig en betekent dit dat pas in
mei 1996 de eerste rapportage is te verwachten?Het spreekt voor zich dat markten voor produkten en arbeid flexibeler
moeten worden. De arbeidsmarkt wordt in het MDW-rapport later niet meer expliciet
genoemd, maar mag zeker niet vergeten worden. De heer Van Walsem vroeg uitdrukkelijk
aandacht voor de toetsing van nieuwe regelgeving en administratieve lasten.
Ook de Kamer zelf dient zich daarbij in acht te nemen, want helaas is zij
zelf vaak oorzaak van ingewikkelde en belastende regelgeving.D66 onderschrijft een versterking van de marktwerking; concurrentiebeperkende
maatregelen mogen slechts worden gehandhaafd als aangetoond kan worden dat
ze het algemeen belang dienen.Het zal duidelijk zijn dat D66 zich zeer aangesproken voelt door de uitspraak
van de bewindslieden dat bij verbetering van de kwaliteit van wet- en regelgeving
de bestuurlijke geloofwaardigheid in het geding is. Slechte wetgeving holt
immers het vertrouwen van burgers en bedrijfsleven in de politiek uit.De verbetering van de Europese regelgeving is stellig een onderwerp van
groot belang. De vraag is echter of het nationale parlement voldoende invloed
kan uitoefenen om die verbetering te realiseren.De heer Van Walsem zei vervolgens het van groot belang te vinden bij de
bepaling van onderwerpen de burgers te betrekken. Heeft het bedrijfsleven
na het «globaliseringsdebat» zijn belofte om knelpunten aan te
dragen al ingelost? Heeft de ambtelijke commissie een concrete taakstelling
voor ogen als het gaat om het terugdringen van de administratieve lasten?
Die lasten worden nu nog op 13 mld. geschat. De heer Van Walsem miste op de
groslijst de Wet op het notarisambt; aan die wet zijn immers ook aspecten
van mededinging en exclusiviteit verbonden.Is het kabinet zich ervan bewust dat de overheidstaak van toezicht op
de kwaliteit van produkten en dienstverlening via certificering bij het bedrijfsleven
wordt gelegd, maar dat dit wel enorme kosten met zich meebrengt?De heer Van Walsem zei ten slotte het werk van de commissie kritisch te
zullen volgen. Hij had vertrouwen in het uiteindelijke resultaat, maar soms
bekropen hem toch twijfels, bijvoorbeeld als op blz. 10 van de brief wordt
gesteld: «De bedoeling van dit deelproject is bouwstenen aan te dragen
voor een adviesaanvrage aan de SER over de heroriëntatie op de arbeidsomstandighedenwet.
Het CTW-advies wordt hierbij betrokken, maar ook wordt bezien welke aanvullende
of afwijkende opties met het oog op enz. enz...».De heer Remkes (VVD) citeerde – ter relativering van
het probleem – allereerst uit de jaarrede van de voorzitter van de Maatschappij
voor Nijverheid en Handel uit 1936: «Even automatisch als vroeger het
bedrijf zich ontwikkelde zonder ingrijpen van de wet, even automatisch
wordt de overheid er thans wel bij betrokken. Tal van oorzaken dwingen de
overheid om als chirurg optreden, maar de chirurg is en blijft een gevaarlijk
heer, vooral als hij politieke brillen opzet». De heer Remkes noemde
vervolgens een aantal commissies die zich over onderwerpen, verbonden met
marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit, hebben gebogen. Ook herinnerde
hij aan enkele in de Kamer aangenomen moties, o.a. die van de heer Van Erp
over de bedrijfseffectentoets. Toch is er ondanks alle rapporten en discussies
bitter weinig van de deregulering terecht gekomen. In het vergaderjaar 1989–1990
werden 240 wetsvoorstellen ingediend en in het vergaderjaar 1993–1994 280.
Dit zegt natuurlijk niet alles over de mate van regulering maar het is wel
een indicatie. Ook in het jaarverslag van de Raad van State over 1993 staat
dat een groot aantal wetsvoorstellen (te weten 865) aanhangig zijn gemaakt,
hetgeen werd omschreven als een «historisch hoogtepunt». De fractie
van de VVD vindt dan ook dat er deze keer wel concrete resultaten moeten worden
geboekt en beschouwt de MDW-operatie als een van de meerwaarden van het paarse
kabinet. Zij ondersteunt dan ook van harte die operatie. Het centrale thema
van het regeerakkoord is «werk, werk, werk» en het mag dan ook
niet verbazen dat in de eerste plaats vanuit een economische invalshoek onderwerpen
op de dereguleringsgroslijst worden geplaatst. Het is immers zonneklaar dat
er veel regelgeving is die het ondernemerschap bepaald niet stimuleert en
dat er te veel verstarrende mechanismen zijn die de broodnodige flexibiliteit
belemmeren. De heer Remkes vond overigens de zes geselecteerde projecten van
bescheiden betekenis.Er is vanzelfsprekend meer aan de orde dan alleen de economische invalshoek.
De afgelopen jaren zijn de burgers aanmerkelijk mondiger geworden en veel
beter in staat om zelf keuzen te maken. Op een aantal terreinen is de behoefte
aan regelgeving beduidend minder geworden. De heer Remkes herinnerde in dit
verband aan de sectoren onderwijs, volkshuisvesting en de media.Een van de criteria dient te zijn de mogelijkheid tot handhaving van de
wetgeving. Verder dient de wetgevingskwaliteit aan de orde te komen. Hoe oordelen
de bewindslieden over het signaal dat de Raad van State wat dit betreft zeer
onlangs heeft afgegeven? De heer Remkes vond dat, als er kennelijk twijfel
bestaat over de wetgevingskwaliteit, het kabinet de plicht heeft die twijfel
weg te nemen.Ondanks alles zal de overheid op een groot aantal terreinen een regulerende
taak dienen te houden en te hebben. Het resultaat van de MDW-operatie moet
zijn dat waar nodig wordt gedereguleerd en gedecentraliseerd naar provincies,
gemeenten, waterschappen. Wat betreft het milieubeleid en de ruimtelijke ordening
zou expliciet een relatie moeten worden gelegd met de Nota over ruimtelijk-economisch
beleid. Ook zou er een relatie moeten worden gelegd met het grote-stedenbeleid.
Over bijvoorbeeld de vestigings- en milieuwetgeving zou eens een gesprek kunnen
worden gevoerd met de VNG. Er is niets op tegen om te bezien in hoeverre ook
de gemeenten een bijdrage kunnen leveren aan de deregulering.De heer Remkes betoogde vervolgens dat het plan van aanpak hem zeer aanspreekt:
geen kerstboom, maar een zeer praktische benadering. In tegenstelling tot
de heer Leers vond hij het plan niet te kwantitatief van aard. Graag zou hij
de beschikking krijgen over gekwantificeerde doelstellingen in termen van
administratieve lasten.Betrokkenheid vanuit de politieke top bij de gehele operatie is een eerste
vereiste. Op blz. 3 van de brief staat: «Dat voor elkaar te krijgen,
vraagt iets van regie». De heer Remkes vond dit te zwak uitgedrukt.
Als er geen sprake is van een zware politieke regie, is de MDW-operatie tot
mislukken gedoemd. Het is daarom goed dat er een zware ministeriële commissie
is ingesteld. Een minimale vereiste is dat het parlement periodiek wordt geïnformeerd.
Wellicht verdient het aanbeveling om een aparte kamercommissie
met de bewaking van het dereguleringsproces te belasten; de fracties zelf
zouden kunnen nagaan in hoeverre de verkokering in eigen gelederen ondertussen
is voortgeschreden!Draagvlak voor de operatie en overleg met betrokkenen over bepaalde projecten
is uiteraard nastrevenswaardig. De heer Remkes wees er echter op dat betrokkenen
in bepaalde gevallen helemaal geen belang hebben bij deregulering. In die
gevallen dient de waarde van dat overleg dus enigszins te worden gerelativeerd.Wat betreft de in 1996 aan te pakken onderwerpen, wees de heer Remkes
erop dat met name in de clusters sociale zekerheid, arbeidsmarkt en milieuwetgeving
nog gigantisch veel is te doen. Het voorliggende plan van aanpak dient te
worden beschouwd als een zeer bescheiden stap. Op bijvoorbeeld milieugebied
is sprake van honderden uitvoeringsvoorschriften, algemene maatregelen van
bestuur, verordeningen van provincies, gemeenten en waterschappen. In 1992
is een integrale tekst van de Wet bodembescherming gepubliceerd. Sindsdien
zijn er alweer zeven Staatsbladen met wijzigingen van de wet verschenen. Onder
de Wet milieubeheer vallen maar liefst 44 regelingen en besluiten.Voor een interne Europese markt is regelgeving nodig, maar het kost niet
zoveel moeite om enkele rigide voorschriften op te noemen (bijvoorbeeld met
betrekking tot gehaktballen, bananen en slasaus). Bovendien wordt er soms
bovenop de Europese regelgeving nog een nationaal schepje gedaan. Grote vraag
is hoe de politieke greep kan worden versterkt op de voorbereiding van het
besluitvormingsproces in Brussel. Dat proces krijgt immers af en toe Kafkaiaanse
trekken.Ten slotte vroeg de heer Remkes nog wanneer het onderzoek naar de PBO-structuur
zal kunnen worden afgerond. De staatssecretaris van EZ is belast met het verminderen
van de administratie lastendruk. Dat heeft echter een nauwe relatie met deregulering.
Kan de minister aangeven hoe hij daaraan ten departemente gestalte geeft?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66) zei indertijd het genoegen te
hebben gehad direct te betrokken zijn geweest bij het proces van deregulering
en de sanering van planprocedures en circulaires. Hoe werken deze processen
door in de MDW-operatie? De bewindslieden schrijven dat de doelstellingen
van de regelgeving niet ter discussie staan, maar mevrouw Scheltema wees erop
dat een minder ambitieuze overheid minder wil – andere doelstellingen
formuleert – en dus ook minder regels nodig heeft.Handhaafbaarheid van wetgeving is inderdaad een belangrijk criterium,
maar hetzelfde geldt voor de uitvoerbaarheid. Waarom wordt daarover in de
brief niet met zoveel woorden gesproken? Mevrouw Scheltema was evenals de
heer Remkes van mening dat ook bij de lagere overheden naar dereguleringsmogelijkheden
moet worden gekeken. Bedacht moet worden dat zelfregulering nog dichter kan
zijn dan centrale regelgeving. Hoe denken de bewindslieden dat gevaar te bezweren?Ten slotte deelde mevrouw Scheltema mee zich niet te zullen verzetten
tegen het domeinmonopolie advocatuur als onderwerp voor de eerste tranche,
maar zij voegde hieraan toe dat dit niet het eerste onderwerp is geweest waaraan
haar fractie heeft gedacht.De heer Koekkoek (CDA) vroeg welke de taken zijn van de stafafdeling
algemeen wetgevingsbeleid van Justitie nu de verantwoordelijkheid voor de
MDW-operatie is overgegaan van Justitie naar EZ. Welke prioritaire wetgevingsprojecten
heeft de stafafdeling momenteel onderhanden? Is de CTW inmiddels opgeheven?De CDA-fractie stelt een zeer gerichte actie ten aanzien van de onderwerpen
voor de eerste tranche zeer op prijs. Zou het bijvoorbeeld geen aanbeveling
verdienen een dereguleringsexperiment in de sector van het taxivervoer
te ondernemen in enkele grote steden alvorens generieke besluiten te nemen?Ten slotte vroeg de heer Koekkoek of de werkgroep die zich zal buigen
over het domeinmonopolie advocatuur al is samengesteld en, zo ja, hoe die
werkgroep is samengesteld. Is het denkbaar dat de conclusie wordt getrokken
dat de verplichte procureurstelling moet worden uitgebreid met het oog op
een goede procesgang? Dat zou aan de ene kant extra regulering betekenen maar
aan de andere kant zou er de mogelijkheid zijn dat ook anderen dan advocaten
als procureur kunnen optreden. Het antwoord van de bewindsliedenMinister Wijers was verheugd dat er een kamerbrede steun is
voor de hoofddoelstelling van de MDW-operatie: met het oog op de toenemende
economische en sociale dynamiek bezien of aanpassing van de regelgeving nodig
is. Die toenemende dynamiek heeft gevolgen voor de rol van de overheid. Als
dingen snel veranderen, neemt de mogelijkheid om daarop invloed uit te oefenen
af. Dit betekent dat de overheid met het oog daarop haar instrumentarium moet
aanpassen en dat de taakverdeling tussen overheid enerzijds en maatschappelijke
organisaties/burgers verschuift. Dat heeft overigens niet alleen te maken
met een toenemende dynamiek maar ook met een ideologie die de regering voorstaat.
De wetten van twintig jaar terug zouden vandaag de dag niet meer worden opgesteld.
Er is in het algemeen een andere appreciatie van wat de overheid kan, mag
en moet doen. Los van de ideologische verschillen tussen de diverse fracties,
zal bij eenieder een verschuiving in het denken over deze materie zijn opgetreden.Geconstateerd kan worden dat er steeds meer knelpunten optreden in het
marktfunctioneren en dat er voortdurend wordt gevraagd om meer flexibiliteit
en snelheid. De overheid kan echter die flexibiliteit niet altijd opbrengen
en dat moet leiden tot een heroverweging van rollen. In de fase van de agendering
mag hiervoor best aandacht worden gevraagd; in de fase van de besluitvorming
zullen ongetwijfeld de nodige nuanceringen worden aangebracht. Geconstateerd
moet verder worden dat sommige wetgeving te complex, te star en niet up to
date is. Het gebrek aan flexibiliteit heeft belangrijke gevolgen voor het
economische reilen en zeilen. Toetreding tot produkt-, kapitaal- en arbeidsmarkten
wordt belemmerd met alle nadelige effecten vandien. Het innovatieve vermogen
van de Nederlandse economie wordt geschaad, er worden minder snel nieuwe technologieën
toegepast en er is minder concurrentie. Er moeten te veel kosten worden gemaakt
om regels te handhaven en na te leven en voorts is het wetgevingsproces moeilijk
te beheersen. De kwaliteit van het openbaar bestuur komt onder druk te staan
en er is sprake van een toename van de bureaucratie.De bewindsman benadrukte dat de dereguleringsdiscussie niet alleen in
Nederland wordt gevoerd, maar wees er tegelijkertijd op dat nog tijdens de
MDW-operatie nieuwe regels zullen worden gecreëerd. Aan de ene kant wordt
wetgeving vereenvoudigd of geschrapt maar tegelijkertijd moet nieuwe wetgeving
worden gemaakt voor bijvoorbeeld het verschijnsel van de elektronische snelweg
(voorkomen dat racisten op Internet verschijnen, het honoreren van eigendomsrechten
enz.). Er zullen dus altijd nieuwe regels komen en wie zich daarvoor schaamt,
miskent hoe een beschaafde samenleving in elkaar steekt.De minister zei de vaste overtuiging te hebben dat dit kabinet in de komende
maanden een besluit zal nemen over een forse verlaging van de WIG in de hierna
volgende begrotingen. En wat het innovatief vermogen betreft was hij van mening
dat pas nota's moeten worden geschreven als bekend is welke middelen ter beschikking
staan. Nu het kabinet het uitgavenkader heeft vastgesteld, zal dan ook binnenkort
een nota over het technologiebeleid naar de Kamer worden gestuurd. De MDW-operatie is niet gediend met een brede ideologische discussie over
de inrichting van de economische orde ontstaat, een discussie die de noodzakelijke
deregulering alleen maar kan belasten. In de naoorlogse periode is een paar
keer een poging gedaan om zo'n discussie te voeren. De laatste was naar aanleiding
van de nota over de selectieve groei en resulteerde in een gemeenschappelijk
standpunt over de georiënteerde markteconomie. De minister meende echter
dat discussies over de marktinrichting en regelgeving alleen zin hebben als
ze gaan over specifieke sectoren en wetgevingsclusters. Wat betreft de noodzaak
van een ideologische discussie over verantwoordelijkheden en rolverdeling
zei hij genoeg te hebben aan het regeerakkoord.Als de overheid haar regelgeving heroverweegt, moet ervoor worden gewaakt
dat een partij, die een deelbelang behartigt, bij de concretisering van dat
project een formele rol speelt. Die heroverweging vindt immers in de eerste
plaats met het oog op het algemeen belang. Het spreekt voor zich dat jojo-beleid
moet worden voorkomen; politieke stabiliteit kan een belangrijke bijdrage
leveren aan de totstandkoming van een draagvlak. Wat dit betreft zou het goed
zijn als het kabinet in alle rust zijn werk kan voltooien.Er is in het verleden ook al vele malen nagedacht over deregulering en
wetgevingskwaliteit. De vraag is dus waarom het deze keer wel zal lukken.
De minister wees erop dat allerwegen de vaste overtuiging bestaat dat er vaart
moet zijn in de MDW-operatie en dat er sprake moet zijn van samenhang met
andere invalshoeken. Belangrijk is ook dat het MDW-instrument gericht wordt
ingezet op punten waar een raakvlak is tussen de legislatieve en economische
invalshoek. Er is bewust voor gekozen om niet het gehele veld van regelgeving
ter discussie te stellen. Fundamentalisme – in welk opzicht dan ook –
dient te worden voorkomen, bijvoorbeeld door de vraag te stellen of het middel
wel in verhouding staat tot het doel.Er is zeer veel wetgeving in Nederland waaraan andere dan economische
waarden ten grondslag liggen. Het enige wat nu gebeurt, is vanuit een economische
invalshoek te bezien of eerstgenoemde waarden in redelijkheid nog kunnen worden
gehanteerd.Er is getracht een balans te vinden tussen een centralistische en een
al te vrijblijvende aanpak. De ministers van EZ en Justitie coördineren,
maar het kabinet zet de lijnen uit en neemt de beslissingen. Er is al met
al sprake van een strakke politieke sturing. Het vakdepartement blijft uiteraard
verantwoordelijk, maar andere departementen kijken kritisch mee. Buiten kijf
staat dat bij dit alles politiek commitment een vereiste van de eerste orde
is. De minister meende te kunnen zeggen dat er een kabinetsbrede overtuiging
is dat er iets moet gebeuren. De departementen doen goed mee en schijnen in
te zien dat zij voordeel kunnen hebben bij de MDW-operatie. Ook komen er los
van die operatie allerlei eigen activiteiten van de grond en kan een andere
manier van denken over regelgeving worden bespeurd.De minister benadrukte dat de politiek haar eigen verantwoordelijkheid
kent en externe adviseurs en belanghebbenden alleen maar kan inschakelen om
de diverse opties op papier te krijgen. Omdat het kabinet voornemens is jaarlijks
een aantal onderwerpen af te ronden (in die zin dat er minder of aangepaste
regelgeving in het Staatsblad komt) was een belangrijk criterium voor de onderwerpen
voor de eerste tranche of ze binnen een halfjaar konden worden afgerond. Een
ander criterium is of ze interessant zijn uit een oogpunt van economie en
wetgeving en of er een zeker evenwicht bestaat tussen de beleidsterreinen.
De minister meende dat niet gezegd kan worden dat sprake is van een eenzijdige
economische benadering. Het gaat niet alleen om aanpassingen van wetgeving
die slechts «de ondernemer» ten goede komen. Het zijn voornamelijk
aanpassingen die erop zijn gericht de wetgeving beter te laten aansluiten
op de sociaal-economische dynamiek van de samenleving. De heer Rehwinkel (PvdA) vroeg zich af waarom niet gekozen
is voor onderwerpen die bijvoorbeeld door de Consumentenbond zijn aangedragen
(Elektriciteitswet, Wet op het notarisambt, Wet op de geneesmiddelenvoorziening,
Wet op het personenvervoer e.d.).Minister Wijers antwoordde dat een aantal van de door de heer
Rehwinkel genoemde onderwerpen al onderwerp van discussie is op de departementen.
Los van de MDW-operatie is iedere minister vanuit zijn of haar eigen verantwoordelijkheid
en heel vaak voortbordurende op initiatieven van het vorige kabinet bezig
om regelgeving tegen het licht te houden. Waarschijnlijk zullen enkele van
die onderwerpen in de tweede tranche aan de orde komen en in die zin zal op
den duur ook de Consumentenbond worden bediend.In juni komt het rapport over de eerste tranche in de ministerraad en
als het kabinet zijn standpunt heeft bepaald, zal worden gerapporteerd aan
de Kamer. Het voorstel van het kabinet kan variëren van het aanpassen
van regelgeving tot het doen van experimenten in bepaalde sectoren. De minister
hoopte dat er een vruchtbare samenwerking zal komen tussen kabinet en parlement.
Het zou weinig vruchtbaar zijn als versoberingsvoorstellen van het kabinet
door de Kamer wederom tot in detail worden genuanceerd. Het kabinet probeert
integraal te denken over een omvangrijke operatie als het MDW-project en het
zou erg goed zijn als ook andere onderdelen van het besluitvormingsproject
dat nastreven.Ook voorgenomen regelgeving wordt kritisch beoordeeld; wellicht zijn bepaalde
voornemens vermijdbaar of kunnen eventuele negatieve effecten ervan worden
verminderd. Voorstellen op dit punt zijn in een vergevorderd stadium. Een
interessant initiatief is dat van de ministeries van VROM en EZ waarbij een
steunpunt wordt opgericht om andere departementen te helpen bij het uitvoeren
van bedrijfseffecten- en milieutoetsen.De staatssecretaris van EZ is verantwoordelijk voor vermindering van de
administratieve lasten; de minister had de indruk dat er redelijke voortgang
wordt geboekt met deze taaie materie. Getracht wordt per aandachtsterrein
concrete maar ook haalbare doelstellingen te formuleren. De staatssecretaris
zal nog voor de zomer over deze exercitie rapport uitbrengen aan de Kamer.Ter voorbereiding van de besluitvorming over de tweede tranche is het
kabinet een groslijst aan het opstellen. Omdat er iets meer tijd is dan voor
de eerste tranche, is deze exercitie ruimer van opzet. Aan diverse instellingen
en departementen zijn suggesties gevraagd voor onderwerpen en bij de selectie
worden de volgende criteria gehanteerd: economische relevantie, het te bereiken
voordeel, de meerwaarde om het speciaal in het kader van het MDW-operatie
te doen en de slaagkans. Men moet zich realiseren dat bij elk voorstel gerichte
tegenstand zal opduiken en het is daarom zaak de meer algemene voordelen van
de exercitie duidelijk te maken opdat er toch een breed draagvlak ontstaat.Ten slotte merkte de minister op de indruk te hebben dat de MDW-trein
vaart heeft gekregen en in de goede richting gaat. Hij wees er nogmaals op
dat er veel meer aan de hand is dan alleen de MDW-operatie, ook in EG-verband.
Het kabinet heeft in toenemende mate aandacht voor het subsidiariteitsbeginsel
en voor het werk van de monitorgroep. Nederland stelt zich ook ten aanzien
van specifieke dossiers kritisch op in het besef dat er in Brussel af en toe
zeer merkwaardige regels worden geformuleerd.Minister Sorgdrager betoogde dat Justitie vooral van doen heeft
met het aspect van de wetgevingskwaliteit en de aandacht bepaald niet alleen
richt op zaken die een relatie hebben met het onderdeel marktwerking. Bij
de kwaliteitstoets worden de volgende criteria gehanteerd: rechtmatigheid
en verwerkelijking van rechtsbeginselen, doeltreffendheid en doelmatigheid,
subsidiariteit en evenredigheid, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid, afstemming
met andere wetten, eenvoud en duidelijkheid, toegankelijkheid. Het is overigens
nog nooit gebeurd dat, als het kabinet met een wetsvoorstel bij de Kamer kwam,
de Kamer te kennen gaf er geen behoefte aan te hebben. Het tegendeel is het
geval, want de Kamer vraagt nogal eens of voor dit of dat geen regels kunnen
worden gemaakt.De minister wees er nog op dat de deregulering niet om de deregulering
plaatsvindt. Altijd zal worden nagegaan of niet tekort wordt gedaan aan belangen
die het verdienen om beschermd te worden.Er is genoeg reden om zorgen te hebben over de kwaliteit en de hoeveelheid
van de Europese regelgeving, die al te vaak de sporen draagt van te veel politieke
compromissen. Een en ander leidt vaak tot een grote fraudegevoeligheid. De
commissie-Koopmans is bijna klaar met haar werk; nog voor de zomer zal dit
rapport, vergezeld met een kabinetsstandpunt, aan de Kamer worden gepresenteerd.De Advocatenwet bevat inderdaad weinig concurrentiebeperkende bepalingen,
maar de wet op zich heeft wel dat karakter. Er wordt een sector beschermd
en om die reden is het domeinmonopolie advocatuur een onderwerp voor de eerste
tranche. De commissie die zal buigen over het domeinmonopolie advocatuur wordt
voorgezeten door prof. Cohen; de leden komen uit andere kringen dan de advocatuur
of andere belangenorganisaties. Het spreekt vanzelf dat er overleg met deze
organisaties zal worden gevoerd. De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,H. VosDe voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,V. A. M. van der BurgDe griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,Van Overbeeke XNoot1Samenstelling: Leden: Van Erp (VVD), ondervoorzitter, Blaauw (VVD), Van
der Vlies (SGP), H. Vos (PvdA), voorzitter, Van Gelder (PvdA), Smits (CDA),
Boers-Wijnberg (CDA), Ter Veer (D66), De Jong (CDA), Leers (CDA), Van der
Hoeven (CDA), Remkes (VVD), Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks), Jorritsma-van
Oosten (D66), De Koning (D66), Voûte-Droste (VVD), Hessing (VVD), Vreeman
(PvdA), Zonneveld (CD), Van Dijke (RPF), Van der Ploeg (PvdA), Van Zuijlen
(PvdA), Van Walsem (D66), Houda (PvdA).Plv. leden: De Korte (VVD), Van Rey (VVD), Van Middelkoop (GPV), Woltjer
(PvdA), Sterk (PvdA), Van Rooy (CDA), Mateman (CDA), Ybema (D66), Wolters
(CDA), Lansink (CDA), Terpstra (CDA), Weisglas (VVD), Nijpels-Hezemans (AOV),
M.B. Vos (GroenLinks), Bakker (D66), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Verbugt
(VVD), Klein Molekamp (VVD), Witteveen-Hevinga (PvdA), Poppe (SP), Leerkes
(Unie 55+), Verspaget (PvdA), Adelmund (PvdA), Crone (PvdA). XNoot2Samenstelling: Leden: V.A.M. van der Burg (CDA), voorzitter, Schutte (GPV),
Groenman (D66), Korthals (VVD), Janmaat (CD), De Hoop Scheffer (CDA), Soutendijk-van
Appeldoorn (CDA), Van de Camp (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA), ondervoorzitter,
M.M. van der Burg (PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA),
Zijlstra (PvdA), Aiking-van Wageningen (AOV), Rabbae (GroenLinks), J.M. de
Vries (VVD), Van Oven (PvdA), Van der Stoel (VVD), Dittrich (D66), Verhagen
(CDA), Dijksman (PvdA), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), B.M. de Vries (VVD),
O.P.G. Vos (VVD).Plv. leden: Koekkoek (CDA), Van den Berg (SGP), Van Vliet (D66), Dees
(VVD), Marijnissen (SP), Biesheuvel (CDA), Hirsch Ballin (CDA), Doelman-Pel
(CDA), Van Traa (PvdA), Van Heemst (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Rehwinkel
(PvdA), Vliegenthart (PvdA), Boogaard (AOV), Sipkes (GroenLinks), Rijpstra
(VVD), Middel (PvdA), Te Veldhuis (VVD), Van Boxtel (D66), Van der Heijden
(CDA), Apostolou (PvdA), Versnel-Schmitz (D66), Leerkes (Unie 55+), Van den
Doel (VVD), Weisglas (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24036-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl