Euroneast-Assemblée; Verslag van een interparlementaire conferentie over de parlementaire component van het Oostelijk Partnerschap, 20 en 21 oktober 2009 in Stockholm
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag van een bijeenkomst
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Staten-Generaal
 1/2
 Vergaderjaar 2009-2010 A
 
 
 
 KST136637
 2009-2010
 A
 
 32 198
 Euroneast-Assemblée
 
 
 
 
 Nr. 
 1
 VERSLAG VAN EEN INTERPARLEMENTAIRE CONFERENTIE OVER DE PARLEMENTAIRE
COMPONENT VAN HET OOSTELIJK PARTNERSCHAP
 Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Vastgesteld 2 november 2009
 Inleiding
 Op 20 en 21 oktober 2009 organiseerde de commissie van Buitenlandse
Zaken van het Zweedse parlement een interparlementaire conferentie over de
parlementaire dimensie van het Oostelijk Partnerschap van de Europese Unie.
Vertegenwoordigers van 21 nationale parlementen uit de Europese Unie, als
wel van de zes Oostelijke Partners en van het Europees Parlement namen deel
aan deze vergadering. Namens de Staten-Generaal leverden de leden Franken (Eerste Kamer, CDA) en Blom (Tweede Kamer, PvdA) een inbreng. De bijeenkomst vond in Stockholm
plaats in het kader van het Zweedse voorzitterschap van de Europese Unie van
1 juli tot en met 31 december 2009. De conferentie werd op dinsdag
20 oktober geopend met een diner voor alle genodigden, waarna op woensdag
21 oktober de inhoudelijke discussie plaatsvond.
 Inhoudelijke discussie
 Voorafgaand aan de bijeenkomst was door de Zweedse voorzitter een discussienotitie
verspreid. De voorzitter van de Zweedse parlementaire
commissie van Buitenlandse Zaken, de heer Göran Lennmarker (tevens oud-president
van de OVSE Parlementaire Assemblee), had vier vragen geagendeerd voor de
discussie:
 1. Wat dient er bereikt te worden met een parlementaire dimensie van het
Oostelijk Partnerschap?
 2. Hoe dient er zowel bilateraal als multilateraal gewerkt te worden?
 3. Hoe dient het werk in de parlementaire dimensie te worden georganiseerd?
 4. Waaruit bestaat het toekomstige werk?
 Het Oostelijk Partnerschap is een nieuwe stap in de Europese integratie,
zo stelde de heer Lehnmarker. Deze integratie is gebaseerd op gezamenlijke ideeën, waarden, sterke instituties en een dialoog met als
uiteindelijk doel om vrede en veiligheid op het continent te bevorderen. Het
Oostelijk Partnerschap van de EU, dat op 7 mei 2009 is gelanceerd door
de EU, de regeringen van de EU-lidstaten en de regeringen van Wit-Rusland,
Oekraïne, Moldavië, Azerbeidzjan, Armenië en Georgië,
kent vier platforms waarop de dialoog en de samenwerking met deze landen in
Oost-Europa en de Kaukasus plaatsvinden:
 – democratie, «good governance» en stabiliteit
 – economische integratie en convergentie met het sectorale EU-beleid
 – energiezekerheid
 – contacten met mensen
 De partnerlanden kunnen zelf bepalen in welk tempo en met welke intensiteit
zij gebruik wensen te maken van het partnerschap. Daarbij wordt een land de
mogelijkheid geboden om, ook al is het geen lid van de EU, toch in grote mate
in het EU-stelsel te integreren. Het EU-beleid kan tegelijkertijd grote steun
bieden bij het doorvoeren van interne hervormingen, aldus de heer Lehnmarker.
 Na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon zullen zowel het Europees
Parlement als nationale parlementen een grotere rol in de EU-besluitvorming
krijgen, zo vervolgde hij. Daarom is een parlementaire dimensie van het Oostelijk
Partnerschap relevant. Op die manier kan ook de parlementaire ervaring die
in veel nieuwe EU-lidstaten is opgedaan met de transformatie van hun maatschappijen
na 1989, effectief worden gedeeld met de partnerlanden. De heer Lehnmarker
opende de discussie met de vraag hoe een dergelijke parlementaire dimensie
het beste vorm kan worden gegeven. Daarbij tekende hij aan dat parlementariërs
altijd druk bezet zijn en dat het verstandig is om na te gaan in hoeverre
bestaande overlegstructuren (COSAC, OVSE PA, Parlementaire Assemblee van de
Raad van Europa) voor dit doel gebruikt kunnen worden.
 Vertegenwoordigers van de parlementen uit Armenië, Azerbeidzjan,
Wit-Rusland, Georgië, Moldavië en Oekraïne voerden vervolgens
het woord om de gezamenlijke aanbeveling, die
zij op 18 mei 2009 in Kiev hadden aangenomen, toe te lichten. Daarin
stelden zij expliciet het Oostelijk Partnerschap te beschouwen als «a
bridge between the policy of enlargement and neighborhood policy of the European
Union». De vertegenwoordigers van de partners toonden zich zonder uitzondering
voorstander van een nieuwe interparlementaire assemblee. Volgens mevrouw Zohrabyan,
parlementariër uit Armenië, zou deze geen nieuw forum voor het oplossen
van internationale conflicten moeten worden, maar eerder gericht moeten zijn
op samenwerking aan niet-controversiële projecten van gemeenschappelijk
belang, zoals de ontwikkeling van parlementaire mechanismen, visafacilitering
en dergelijke. De heer Maskevich, van het parlement van Wit-Rusland, zei dat
de hervormingsprocessen die het Oostelijk Partnerschap zou kunnen faciliteren,
niet alleen interessant zijn voor kandidaat-lidstaten van de EU, maar ook
voor zijn land, dat geen ambitie heeft om tot de Unie toe te treden. In een
nieuwe assemblee zouden mogelijk standpunten kunnen worden voorbereid die
de betrokken landen later in andere assemblees (bijvoorbeeld de OVSE PA) naar
voren brengen. De heer Darchiashvili van het Georgische parlement, sprak de
verwachting uit dat het overleg in een assemblee ertoe zou kunnen bijdragen
dat parlementariërs uit de partnerlanden de precieze eisen die aan samenwerking
met de EU worden gesteld, beter begrijpen. De details van een partnerschapsovereenkomst
waren in zijn waarneming nogal technisch en ingewikkeld van aard.
 In hun aanbeveling deden de partners concrete voorstellen voor de werkwijze
van een nieuwe assemblee van de EURONEAST, zoals het Oostelijk Partnerschap
officieel heet.
 De jaarlijkse sessies zouden beurtelings door het Europees Parlement en
door één van de nationale parlementen moeten worden georganiseerd.
Er zouden vier commissies moeten worden ingesteld, corresponderend met de vier platforms van het Partnerschap. De assemblee zou een eigen
secretariaat krijgen, samengesteld uit staf van het Europees Parlement en
de nationale parlementen. Leden van de EURONEAST assemblee zouden de status
van waarnemer moeten krijgen bij vergaderingen van COSAC (en vice versa).
 Namens het Europees Parlement sprak de Bulgaarse afgevaardigde Vigenin,
die door zijn parlement al is benoemd tot delegatieleider van het EP-smaldeel
in de nieuw op te richten assemblee. De conferentie van presidenten van het
EP heeft op 16 april 2009 reeds besloten tot de instelling van een assemblee
voor het Oostelijk Partnerschap, bestaande uit 120 leden, waarvan er zestig
uit het EP komen en zestig uit de partnerlanden. De heer Vigenin gaf aan dat
zijn parlement wenst te leren van ervaringen van de Euro-Mediterrane Parlementaire
Assemblee (EMPA), waarin de participatie van
delegaties van nationale parlementen van de EU-lidstaten het soms lastig maakt
om het werk effectief en met een gezamenlijke prioriteitstelling te organiseren.
Hij zag daarom meer in de suggestie om vertegenwoordigers van de Oostelijke
Partners te laten deelnemen aan COSAC. Op deze manier zou de betrokkenheid
van de nationale parlementen bij het partnerschap gewaarborgd zijn en worden
flexibiliteit en effectiviteit gehandhaafd. Hij benadrukte vervolgens nog
dat het Oostelijk Partnerschap niet moet worden opgevat als een instrument
om uiteindelijke toetreding van de zes partnerlanden tot de EU te verhinderen.
 In de daaropvolgende inbreng van de nationale parlementen stelde het lid Blom dat het belangrijk was om de verschillende competenties
van het Europees Parlement en de nationale parlementen goed uit elkaar te
houden. Het EP speelt geen rol in de uitbreidingspolitiek van de Europese
Unie, zo onderstreepte hij, en dit onderwerp zou dan ook niet tot de competentie
van een eventueel nieuw op te richten assemblee moeten behoren. De heer Blom
betwistte niet dat het nuttig kan zijn om met de zes partnerlanden te praten
over «rule of law» en andere democratische hervormingen, maar
daarover kan ook gesproken worden in de OVSE Parlementaire Assemblee of de
Parlementaire Assemblee voor de Raad van Europa. Hij riep de deelnemers aan
de conferentie op om nog eens goed na te denken over de noodzaak van een nieuwe
assemblee en de competenties die daaraan worden toebedeeld.
 Ook het lid Franken stelde de vraag of er
een speciale parlementaire dimensie voor het Oostelijk Partnerschap nodig
is. Hij stond op zich positief tegenover dit partnerschap, speciaal waar dat
zich bezighoudt met samenwerking op het gebied van democratische hervormingen,
milieubescherming en de bestrijding van criminaliteit. De belangrijkste vorderingen
op dit gebied zouden volgens hem echter op executief niveau moeten worden
gemaakt door de ministers van Buitenlandse Zaken die elkaar jaarlijks treffen
in het kader van het partnerschap en de regeringsleiders die elkaar eens in
de twee jaar ontmoeten. Alle betrokken landen zijn lid van de Raad van Europa,
de OVSE en de IPU, zo legde hij uit. Daarnaast was er klaarblijkelijk al besloten
tot een structureel overleg van het Europees Parlement met de parlementariërs
uit de partnerlanden. Aangezien tijd en geld schaars zijn, pleitte de heer
Franken ervoor om eerst de bestaande instituties uit te putten, eventueel
in aanvulling met een uitgebreide deelname aan COSAC, alvorens een nieuwe
assemblee voor het Oostelijk Partnerschap op te richten.
 Het standpunt van de Nederlandse delegatie werd gedeeld door enkele andere
delegaties, waaronder die uit het Verenigd Koninkrijk, Finland, Litouwen en
Estland. De delegaties uit Frankrijk en Italië, evenals die uit enkele
andere landen, pleitten juist voor een vertegenwoordiging van de nationale
parlementen in de assemblee die het EP heeft besloten op te richten. Het Duitse
parlement had een vertegenwoordiger op ambtelijk niveau gestuurd, die tijdens
de conferentie geen standpunt innam. 
 Conclusie
 De heer Lehnmarker concludeerde, als voorzitter van de vergadering, dat
alle deelnemers het belang van het Oostelijk Partnerschap inzagen en dat velen
hechtten aan een parlementaire dimensie hiervan. De veronderstelde tegenstrijdigheid
tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen moest volgens hem
niet overdreven worden; beiden krijgen volgens het Verdrag van Lissabon immers
een versterkte rol. Het Oostelijk Partnerschap betrof volgens hem een gedeelde
verantwoordelijkheid van alle 28 parlementen van de EU (EP en 27 nationale
parlementen). De wens om efficiënt met tijd en geld om te gaan, was door
meerdere delegaties geuit, evenals de wil om goed naar de behoeften van de
partnerlanden te luisteren.
 Hij stelde voor om een werkgroep in te stellen die begin 2010 op basis
van de besproken varianten een voorstel zou voorleggen aan de deelnemers van
de conferentie, die daartoe weer in het Zweedse parlement bijeen zullen komen.
De werkgroep zou bestaan uit elf personen, zes vertegenwoordigers uit de partnerlanden, één
uit Zweden (als huidig EU-voorzitter), één uit Spanje (als toekomstig
EU-voorzitter), één uit het Europees Parlement, één
uit Polen (het land dat samen met Zweden het initiatief tot het Oostelijk
Partnerschap heeft genomen) en één uit de Baltische landen.
Op voorstel van de delegaties uit Finland en Nederland werd besloten nog een
twaalfde vertegenwoordiger aan de werkgroep te voegen, te weten uit het Verenigd
Koninkrijk.
 
 De vertegenwoordiger van de Eerste Kamer,
 Franken
 De vertegenwoordiger van de Tweede Kamer,
 Blom
 De griffier van de delegatie,
 Westerhoff 
 
 
 
 
 De Zweedse discussienotitie is als bijlage ter inzage gelegd bij het Centraal
Informatiepunt van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.
 
 
 De verklaring van de zes Oostelijke Partners is als bijlage ter inzage
gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.
 
 
 De Staten-Generaal worden in de EMPA vertegenwoordigd door de leden Rosenthal
(EK, VVD), Ferrier (TK, CDA) en Arib (TK, PvdA).