Herziening procesrecht burgerlijke zaken, in het bijzonder de wijze van procederen in eerste aanleg; Voorlopig verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20002001-26855, nr. 250a

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

13-09-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

26855 nr. 250a

11-09-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingAlgemene opmerkingenArtikelsgewijsArtikel 1.1.3Artikel 1.1.4Artikel 1.1.6Artikel 1.2.2 juncto artikel 1.2.3Artikel 1.3.1Artikel 1.3.2Artikel 1.3.3Artikel 1.3.4Artikel 1.3.6Artikel 1.3.9Artikel 1.3.12Artikel 1.3.13VIERDE AFDELING: WRAKING EN VERSCHONING VAN RECHTERSArtikel 1.6.2Artikel 1.6.5Artikel 1.6.6Artikel 2.1.10 en 2.1.11Artikel 2.2.5Artikel 2.2.10Artikel 2.3.1Artikel 2.4.1Artikel 2.4.3Artikel 2.4.4Artikel 2.4.10Artikel 2.6.2Artikel 2.8.16Artikel 2.11.13Artikel 2.13.7De verzoekschriftprocedure in eerste aanlegArtikel 337Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26855Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 73 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 855Herziening van het procesrecht voor burgerlijke zaken, in het bijzonder
de wijze van procederen in eerste aanlegnr. 250aVOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR JUSTITIE1Vastgesteld 11 september 2001Het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel heeft de commissie aanleiding
gegeven tot het stellen van de navolgende vragen en het maken van de navolgende
opmerkingen.InleidingDe leden van de CDA-fractie hadden met belangstelling
kennis genomen van het voorliggende wetsvoorstel. Ze kunnen instemmen met
verscheidene van de gekozen uitgangspunten, te
weten vereenvoudiging van procesrecht, deformalisering, een zekere harmonisering
van het procesrecht, alsmede een zeer groot deel van de voorgestelde vernieuwingen:
de verbetering van de systematiek, de algemene wettelijke regels voor de rechtsmacht,
algemene voorschriften voor procedures, algemene regeling voor de betekening
van de exploiten, wissels bij verkeerde procesinleiding, erkenning van de
schriftelijke rol, harmonisering van termijnen, niet door de rechter benoemde
deskundigen, de verzoekschriftprocedure, algemene toepasselijkheid van de
regeling van de verzoekschriftprocedure, de verbetering en aanvulling van
vonnissen en beschikkingen, de nieuwe herroepingsregeling, de regeling voor
het afbreken van de instantie en de kwestie van de kosten van het deskundigenbericht
of -verhoor.Niettemin hadden de leden van deze fractie een aantal principiële
vragen met betrekking tot twee dominerende uitgangspunten bij dit wetsvoorstel,
te weten de modernisering van de verhouding tussen de rechter en partijen
en het streven naar efficiency. Voorts stelden de leden hier aan het woord
vragen met betrekking tot afzonderlijke voorgestelde wetsartikelen, mede met
het oog op voor de praktijk zo groot mogelijke duidelijkheid en hanteerbaarheid
van die bepalingen.De leden van de VVD-fractie hadden met instemming
kennis genomen van dit voorstel en hadden geconstateerd dat het een grote
verbetering inhoudt ten opzichte van de huidige procedures, ook al is er geen
sprake van een fundamentele breuk met de huidige procesgang met haar vele vertragingen. Deze leden wilden graag van de gelegenheid gebruik maken
de minister nog enkele algemene en een aantal meer technische vragen te stellen.De leden van de PvdA-fractie hadden met instemming
kennis genomen van het voorliggende wetsontwerp. Vereenvoudiging, modernisering,
systematisering, deformalisering en verhoging van de efficiency van het civiele
procesrecht zijn doeleinden die hun aanspreken. Zij menen dat het belang van
partijen in een procedure hiermee gediend is, evenzeer als het publiek belang.
Zij verwachten dat invoering van het voorliggende ontwerp aan deze doelen
in bescheiden mate (en meer kan waarschijnlijk niet van enige procesrechtelijke
hervorming verwacht worden) zal bijdragen. Zij tekenen hierbij aan, dat voor
hen van cruciaal belang is, dat bij dit alles de zorgvuldigheid niet in het
gedrang komt. Zij verwijzen in dit verband met instemming naar de opmerkingen
van de Raad van State. Zij achtten het voorts van groot belang, dat in voorkomende
gevallen de positie van de zwakkere partij in de procedure niet in het gedrang
komt. Zij zijn verder van mening, dat het verstandig is, dat over verder voerende
veranderingen, zoals daar zijn het geheel afschaffen van het onderscheid tussen
dagvaardings- en verzoekschrift-procedure, het mogelijk invoeren van verschillende
procedures voor «bulkzaken» en andere zaken, gelijktrekking van
civiele en bestuursrechtelijke procedure, verder wordt nagedacht. Wat de leden
van de PvdA-fractie betreft is het van meer belang dat er weloverwogen voorstellen
komen, dan dat daarbij een bepaalde datum gehaald wordt. Zij zouden graag
van de regering vernemen welke onderwerpen nu precies aan de orde zullen worden
gesteld bij de maatschappelijke discussie over verder gaande hervormingen
van het procesrecht en wie aan deze discussie zullen deelnemen. Behoort tot
de te bespreken onderwerpen ook het invoeren van een goedkope, eenvoudige,
snelle incassoprocedure?Wil de regering in dit verband reageren op het artikel van de heer Freudenthal
in NJB van 3 augustus 2001, p. 1295 e.v.? Deelt de regering haar visie op
de gevolgen van de voorgestelde wijzigingen van de Wet GBA? Zo ja, gaat zij
hier iets aan doen?De leden van de fractie van GroenLinks hadden
met belangstelling kennis genomen van dit omvangrijke wetsvoorstel.Zij juichen het toe dat op deze wijze een tekstuele en inhoudelijke modernisering
wordt bereikt van een groot deel van het wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
Het is hun overtuiging dat een versnelling van de behandeling van civielrechtelijke
geschillen verantwoord doorgevoerd kan worden zonder dat de kwaliteit van
de rechtspleging onder druk komt te staan. De procedure als bedoeld in artikel
7:685 van het Burgerlijk Wetboek betreffende de ontbinding van de arbeidsovereenkomst,
welke procedure naar de inhoud beoordeeld eigenlijk een contentieuze procedure
is, bewijst dat het in het algemeen goed te doen is om binnen een tijdsbestek
van ongeveer een maand een uitputtend beeld aan de rechter te schetsten van
de achtergronden van het geschil en van de belangen en standpunten van partijen.Dat procespartijen meer gedwongen zullen zijn om in een vroeger stadium
van de procedure hun kaarten op tafel te leggen, is een duidelijke verbetering.
In de praktijk blijkt met name de dagvaardingsprocedure gemakkelijk te kunnen
ontaarden in een oeverloos geprocedeer. De vraag is alleen hoe zeker het is
dat onder het nieuwe regiem in dagvaardingsprocedures beduidend vaker afgezien
zal worden van repliek en dupliek, nadere reactie en reactie op reactie en
in hoeverre ook de rechter zichzelf aan betrekkelijk korte beslistermijnen
zal willen binden.Ook voor deformalisering van het procesrecht is veel te zeggen. Nu worden
procedures niet zelden vertraagd vanwege formele vereisten die lang niet altijd
een zinnig doel dienen. De leden van de fractie van GroenLinks
vinden het, mede daarom, een gemiste kans dat bij de voorbereiding van dit
wetsvoorstel niet het fenomeen van de rol niet meer aan een kritische beoordeling
was onderworpen. In feite achten zij de rolzitting een overleefd en onpraktisch
instituut, dat debet is aan een deel van de traagheid van veel civiele processen.
Weliswaar verdwijnen enkele overbodige rolhandelingen, zoals het fourneren
van stukken, maar de vraag doemt op of, zeker in dit elektronische tijdperk,
niet een veel efficiëntere en voortvarendere wijze van communiceren met
de rechter en de griffie mogelijk en gewenst is dan door middel van het op
zijn snelst eenmaal per vier weken uitwisselen van berichten en stukken via
een rolwaarnemer, het «rolvakje» in de advocatenkamer en, als
het tegenzit, nog een verplicht ingeschakelde procureur en vice versa.Algemene opmerkingenDe in de Inleiding door de leden van de CDA-fractie
aangekondigde meer principiële vragen stelden zij in samenhang met enkele
door hen gesignaleerde ontwikkelingen. In de eerste plaats is ook uit de schriftelijke
voorbereiding van dit wetsvoorstel duidelijk, dat zowel de regering als fracties
in de Tweede Kamer de wenselijkheid onderschreven van een nieuwe herbezinning
op de beginselen van het procesrecht, te zijner tijd uitmondend in een fundamentele
herziening van in ieder geval het burgerlijk procesrecht. In de tweede plaats
treden er een aantal veranderingen op in de positie van de rechter. Deze leden
denken hierbij aan de gevolgen van de invoering van de Wet Raad voor de Rechtspraak
en de daarmee samenhangende wijzigingen, de positieverschuiving die optreedt
door een belangrijk pakket wetsvoorstellen op het snijvlak van civielrecht
en bestuursrecht: het buiten spel zetten van de civiele rechter in de Reconstructiewet
en de in voorbereiding zijnde wijzigingen van Onteigeningswet en de landinrichtingswetgeving,
alsmede de herbezinning op de Algemene Wet Bestuursrecht en de rol van de
bestuursrechter met name op het punt van materiële besluiten van de bestuursrechter
(vastellen inhoud van bijvoorbeeld vergunningen en vaststellen van schadevergoedingen);
deze ontwikkelingen kunnen niet los gezien worden van de visie op het procesrecht.
In de derde plaats constateerden de leden van de CDA-fractie, dat het procesrecht
nimmer los gezien kan worden van het materiële recht dat met dat procesrecht
gediend wordt. Dat laatste is én van belang voor het wezenlijke onderscheid
tussen bestuursrecht, strafrecht en burgerlijk recht én vanwege de
consequenties van een en ander voor het begrip lijdelijkheid. In dit verband
wijzen de leden hier aan het woord erop, dat met de codificatie van het nieuw
Burgerlijk Wetboek op tal van punten de rechter een zeker freies Ermessen heeft gekregen, ook al moeten partijen wel een beroep
doen op en toepasselijke wetsbepaling. Bijvoorbeeld: een geringe wanprestatie
rechtvaardigt niet zonder meer ontbinding van een overeenkomst en het is aan
de rechter om uit te maken of de wanprestatie ernstig genoeg is; of de matigingsbevoegdheid
ten aanzien van boetes. De rol van de civiele rechter is van nature dan ook
een andere dan die van de strafrechter of de bestuursrechter.In deze context zijn de leden van de CDA-fractie geïnteresseerd in
analyses naar de problematiek van de doorlooptijden in civiele zaken. Bekorting
daarvan is immers hoofddoel van dit wetsvoorstel. Uit de stukken bleek hen,
dat er in feite slechts een beperkte hoeveelheid materiaal te vinden is op
dit terrein. Het enige min of meer recente onderzoek van kwantitatieve aard
betreft het WODC-rapport 171: Een kwestie van tijd. Onderzoek
naar de doorlooptijd in handelszaken, en het andere min of meer kwalitatieve
onderzoek betreft het rapport van mei 1998 van de Werkgroep
Effecten Rechtspraak van het Ministerie van Justitie: Rechtspraak en rechtshandhaving: maatschappelijk effecten van verbetering. De uit deze gegevens blijkende vergelijkingen met ons omringende
landen komen deze leden nogal summier voor. Ze waren met name geïnteresseerd
in kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeken die duidelijkheid zouden kunnen
geven over de volgende vraagpunten. In de eerste plaats zijn de bij de rechter
aanhangig gemaakte processen niet identiek met het aantal civielrechtelijke
geschillen dat zich in de samenleving voordoet. Om die reden zou het nuttig
kunnen zijn inzicht te krijgen in de verhouding tussen bijvoorbeeld zaken
die zich bij rechtshulpverlening (inclusief deurwaarders en rechtsbijstandverzekeraars)
aandienen en het aantal daadwerkelijk gevoerde processen, ook bezien over
een aantal jaren. In de tweede plaats zou het nuttig kunnen zijn om inzicht
te verkrijgen in zaken die weliswaar bij de rechter worden aangebracht, maar
uiteindelijk niet door de rechter wordt beslist middels een einduitspraak.
In de derde plaats is het ook interessant na te gaan of partijen na een verkregen
eindvonnis conform dat vonnis hebben gehandeld, dan wel er zich geheel andere
ontwikkelingen hebben voorgedaan.De leden hier aan het woord roepen deze vraagpunten op, omdat uit de stukken
het beeld oprijst van de opvatting over het burgerlijk proces als een op zichzelf
staand verschijnsel, waarbij de betrokken partijen, althans de eiser of verzoeker,
er heel groot belang instelt om een uitspraak van de rechter te verkrijgen
en het proces door procespartijen als ultimum remedium worden gezien. Anders
gezegd: de leden hier aan het woord hebben de indruk, dat een proces vaak
een onderdeel uitmaakt van de maatschappelijke werkelijkheid waarin de betrokken
partijen verkeren en dat ook hun houding gedurende het proces niet los gezien
kan worden van allerlei wijzigingen in die omstandigheden. Wat eerst een ultimum
remedium was of voor de buitenstaander leek, kan in later een voorbijgaande
fase in de verhouding tussen partijen blijken te zijn (geweest).Een andere invalshoek leidt deze leden tot vraagpunten met betrekking
tot de procedure zelf. Bestaat kwantitatief inzicht in de verschillende fasen
die gemeten doorlooptijden uitmaakten? Te denken valt dus niet alleen aan
de periodes die verstreken tussen dagvaarding en het nemen van de conclusie
van antwoord, respectievelijk de conclusie van antwoord en het nemen van een
conclusie van repliek etc., maar ook periodes die gemoeid waren met het slaan
van tussenvonnissen (anders dan een kaal tussenvonnis met het oog op een comparitie
van partijen), het plannen van een comparitie, alsmede de tijd die gemoeid
was met plannen van bijvoorbeeld getuigenverhoren of het doen houden van een
deskundigenonderzoek, alsmede de tijd die benodigd werd voor het wijzen van
het eindvonnis.De leden van de CDA-fractie hebben de indruk, dat in de stukken de duur
van de doorlooptijd in feite in overwegende mate wordt toegeschreven aan ten
eerste de neiging van partijen om hun standpunten en argumenten «op
te zouten» en ten tweede om – en daarbij wordt dan uiteraard vooral
gedoeld op de advocatuur – elkaar over en weer royaal uitstellen toe
te staan voor het indienen van conclusies en eventueel stukken. Het WODC-onderzoek
toont dit niet aan, maakt het zelfs niet aannemelijk. De minister sprak zelf
in de memorie van toelichting naar aanleiding van de versneld regime-experimenten
(pagina 2) erover, dat een werkelijke trendbreuk in de gemiddelde doorlooptijd
over een totaal van civielrechtelijke zaken bij de Rechtbank nog niet is gebleken.
Een en ander is zowel van belang voor de beoordeling van de grondslag van
het voorliggende wetsvoorstel als voor de toekomstige ontwikkeling van het
procesrecht. Wat betreft rechtsvergelijkende aspecten wijzen deze leden erop, dat het
veelvuldig en positief aanhalen van de wijzigingen die in het burgerlijk procesrecht
in Engeland en Wales zijn aangebracht niet los kunnen worden gezien van het
archaïsche procesrecht dat deze delen van het Verenigd Koninkrijk tot
voor kort kenden. De vergaande consequenties van het onderscheid tussen barristers
en sollicitors in het Verenigd Koninkrijk voor duur en kostbaarheid van procedures
verklaart in niet onbelangrijke mate de uiterst kritische houding van de commissie
Woolf tegenover de rol van met name de procesvertegenwoordigers in Engeland
en Wales. In ieder geval zou een interessant aandachtspunt bij een rechtsvergelijkend
onderzoek in de visie van de leden hier aan het woord moeten zijn welke consequenties
versnellingen van de procedures in eerste instantie hebben gehad voor het
beroep op de tweede feitenrechter. Bestaat daar enig inzicht in?In dit verband wijzen deze leden erop, dat in de Nederlandse Antillen
en in Aruba zeer strikte termijnen worden gehanteerd, zowel in eerste als
in tweede instantie. De procedures in eerste instantie worden zeer snel afgewikkeld
in civiele zaken, zo vernamen zij. Zij vernamen echter ook, dat zeer veelvuldig –
in ieder geval meer dan in Nederland – geappelleerd werd van beslissingen
van de eerste rechter. Nu kan men natuurlijk het standpunt verdedigen, dat
iedere rechtzoekende er recht op heeft dat zijn zaak in twee feitelijke instanties
wordt beoordeeld, maar daar staat tegenover dan weer de vraag of in het kader
van de maatschappelijke context waarin de procedures zich afspelen het op
zich nu zo wenselijk is om door een aanzienlijke versnelling van de behandeling
in eerste instantie de behandeling van de zaak in tweede feitelijke instantie
aan te moedigen. Anders gezegd: dat kan ook dan weer een zelfstandige factor
zijn bij verdere juridisering van de samenleving. Kan de minister enig inzicht
bieden in de mate waarin geappelleerd wordt in de Nederlandse Antillen en
Aruba?In de voor te zetten discussie over de beginselen van het procesrecht
speelt ook het thema van de verhouding dagvaarding–verzoekschrift en
van de verhouding kantonrechter–rechtbank. In dat verband zou het nuttig
kunnen zijn om inzicht te krijgen in de praktijk van verwijzingen van enkelvoudige
kamers naar meervoudige kamers en omgekeerd bij de Rechtbanken en naar de
mate van afdoening van zaken door enkelvoudige kamers.De minister heeft zowel in de memorie van toelichting als in de nota naar
aanleiding van het verslag aan de Tweede Kamer erop gewezen, dat het gewenst
is om een nader onderzoek en een voortgaande wetenschappelijke discussie over
het procesrecht af te wachten. Deze leden vragen zich af of de minister in
dit opzicht ook voornemens is om initiatieven te nemen, door bijvoorbeeld
nieuwe onderzoeken aan het WODC op te dragen en – zo ja – of hij
dan voornemens is om aspecten als hierboven gereleveerd daarbij mee te nemen.
Zo hij niet voornemens zou zijn om initiatieven te nemen tot onderzoeken op
deze terreinen, is de minister bekend of er onderzoeken gaande zijn op de
Nederlandse universiteiten op terreinen waar ook de hierboven genoemde vraagpunten
aan de orde komen.Aangezien het voorliggende wetsvoorstel impliciet van een aantal voorstellingen
met betrekking tot het bestaande en toekomstige burgerlijk proces uitgaat,
hebben de leden van de CDA-fractie er behoefte aan om met betrekking tot enkele
principiële aspecten een visie te geven. Dit betreft dan met name de
onderlinge verhouding tussen rechtzoekenden, hun raadslieden en de rechter.
Daarbij moet meteen opgemerkt worden, dat niet alle rechtzoekenden zich laten
bijstaan door een raadsman of raadsvrouw en bovendien niet altijd
door een advocaat; zie met name de praktijk van de kanton-gerechtprocedure.
Die discussie concentreert zich echter primair op procedures waarbij ook raadslieden
zijn betrokken. De leden van de CDA-fractie hebben de indruk, dat de rol van
raadslieden de afgelopen 10 jaar aanzienlijk gewijzigd is. Zowel de commercialisering
van de advocatuur – een ontwikkeling die vanuit de advocatuur zelf op
gang is gebracht – als de grotere mondigheid van rechtzoekenden voor
de advocatuur een externe factor – hebben ertoe geleid, dat raadslieden
vanaf aanvaarding van een opdracht er veel meer dan vroeger op bedacht moeten
zijn, dat hun cliënten een spoedige afwikkeling van zaken verwachten.
In de gefinancierde rechtshulp zijn de vergoedingen van dien aard, dat deze
geen zelfstandige stimulans vormen om lang en uitgebreid te procederen. Ook
willen cliënten veel meer dan vroeger goed geïnformeerd worden over
de processuele aspecten van een zaak. De jurisprudentie van het Hof van Discipline
heeft er ook toe geleid, dat ook van alle rolverrichtingen cliënten op
de hoogte gesteld moeten worden en alle inkomende en uitgaande correspondentie
in kopie aan cliënten moet worden verstrekt. Een en ander leidt er ook
toe, dat de grote mate van welwillendheid tegenover verzoeker van raadslieden
van de andere partij om mee te werken aan uitstel snel afgestraft wordt. De
leden hier aan het woord hebben de indruk, dat het daarbij niet wezenlijk
veel verschil maakt op de cliënte een particulier is, dan wel een ondernemer
of rechtspersoon. De blijkens de stukken nog wijdverbreide veronderstelling,
dat er in de advocatuur een cultuur van welwillendheid heerst, leek de leden
hier aan het woord dan ook niet meer geheel te berusten op de praktijk van
vandaag. Daar komt bij, dat de balie zodanig in omvang is toegenomen, dat
een ander belangrijk aspect dat die welwillendheid in het verleden wel bevorderde,
vrijwel volledig verdwenen is. Zelfs in kleine arrondissementen kennen de
advocaten elkaar nog maar in beperkte mate; het sociëteitskarakter van
een lokale Orde van Advocaten is echt al geruime tijd volledig verdwenen.
Dat komt – zo hebben de leden van de CDA-fractie de indruk – ook
tot uitdrukking in de wijze van procederen. Behalve in uitgesproken incassozaken
(waar te voorzien valt op basis van de voorhanden zijnde correspondentie of
het ontbreken ervan, dat het enkel om betalingsonmacht aan de zijde van de
wederpartij gaat) komen dagvaardingen waarin slechts de strikt noodzakelijke
formele stellingen worden ingenomen en gegevens worden verschaft, maar zelden
nog voor. De druk vanuit de clientèle om – zeker eisend –
voortvarend te procederen moedigt ertoe aan om ook te anticiperen op het verweer
van de wederpartij.Vanuit deze – overigens bij gebreke van onderzoeken op dit punt –
onvolledige indruk van de leden hier aan het woord zetten zij dus vraagtekens
bij de invalshoek die ter bevordering van de efficiëntie en de als modernisering
van de verhouding tussen de rechter en partijen aangeduide maatregelen zijn
voorgesteld. Die vraagtekens worden nog versterkt door hier en daar in de
stukken te bespeuren tendens om de rechter in navolging van de wijziging van
het Engelse en Walese burgerlijk procesrecht, te gaan beschouwen als een «case
manager». De zienswijze van de zijde van de regering verraadt hier en
daar sterk bestuurlijke en bedrijfseconomisch georiënteerde kijk op het
rechtersambt. De leden hier aan het woord zien ook een zekere samenhang met
het nog bij de Tweede Kamer aanhangige wetsvoorstel tot instelling van de
Raad voor de Rechtspraak en de gerechtsbesturen. De regering lijkt dit gevaar
ook enigszins te onderkennen, waar op pagina 8 van de nota naar aanleiding
van het verslag valt te lezen: «Om te voorkomen dat
de gerechten alleen gestuurd en geprikkeld worden voor het systeem van werklastmeting,
productie en productiviteit – met eenzijdige nadruk op de cijfers –
is binnen het programma Versterking Rechterlijke Organisatie het project Kwaliteit
in het leven geroepen, dat ten behoeve van de gerechten instrumenten
ontwikkeld om de professionele kwaliteit die door en binnen de organisatie
wordt geleverd te kunnen beoordelen en waar nodig te verbeteren. Zo komt er
een bredere basis beschikbaar voor de verdeling van het budget over de verschillende
gerechten, waarbij geleverde productie en geleverde kwaliteit samen het criterium
zullen vormen.» Waar de eerste zin van dit citaat enigszins
geruststelt, verstrekt het totale citaat de vrees van de leden van de CDA-fractie,
dat het rechtersambt ook in zijn maatschappelijke context en in het kader
van de rechtsstaat – eenzijdig vanuit een bestuurskundig een bedrijfseconomisch
perspectief wordt benaderd.De leden van de CDA-fractie zijn de mening toegedaan, dat juist een andere
invalshoek met betrekking tot het rechtersambt gekozen zou moeten worden.
Die invalshoek hangt dan samen met een te ontwikkelen visie op het punt van
de lijdelijkheid van de rechter. Zoals al in het begin van de algemene opmerkingen
verwoord, kan het begrip lijdelijkheid niet los worden gezien van de materieel-rechterlijke
zaken die in een geschil aan de orde zijn. Evenals in het strafprocesrecht,
speelt in het burgerlijk procesrecht – naast de juridische implicaties
van de afbakening van het geschil door partijen in het civiele recht en in
het strafprocesrecht door het Openbaar Ministerie – de waarheidsvinding
een zeer belangrijke rol, een fenomeen dat in het bestuursprocesrecht niet
of nauwelijks aan de orde is. Op dit punt moet worden geconstateerd, dat het
civiele recht evenals het strafrecht een sterke stilering kent van die waarheidsvinding,
zij het dat de overtuiging van de rechter in het strafrecht wel, in het civiele
recht geen rol speelt. Het aan de hand van een rechterlijk probandum middels
het achtereenvolgens horen van getuigen trachten de waarheid te achterhalen,
is niet bepaald altijd een adequate methode van waarheidsvinding – nog
afgezien van het gegeven – dat de waarheid in dit ondermaanse en vrijwel
per definitie slechts benaderd kan worden. Een serieuze poging daartoe in
het kader van het burgerlijk proces vergt een herbezinning, ook op de rol
van de rechter, die juist op dit punt minder lijdelijk zou kunnen zijn door
een actieve regierol te vervullen bij gelegenheid van een comparitie van partijen,
maar ook in het kader van reconstructie van gebeurtenissen of situaties. Dat
vereist in zekere zin een onmiddellijke betrokkenheid van rechter, partijen
en getuigen niet op basis van een – in de praktijk: beperkend –
probandum, maar binnen juist het ruimer raamwerk van stellingen en feiten
zoals door partijen gepresenteerd. De onmiddellijke confrontatie met zienswijzen
van anderen of inhoud van stukken, bevordert ook dat partijen of getuigen
uiteindelijk ook zelf een zeker inzicht verkrijgen in feiten en vervolgens
ook in hun rechtsverhouding. Op dit punt wensen deze leden terug te grijpen
op een essentiële zin in het advies van de Raad van State (pagina 2): «Eerst in de loop van de procedure, die mede gericht is op
het ontwikkelen van een debat tussen partijen, worden in dergelijke gevallen
de feiten en de juridische grondslagen voor de stellingen van partijen voor
de rechter én voor de partijen helder, en vervolgens is de zaak rijp
voor een beslissing.» Dit aspect van ontsluiting, respectievelijk
ontvouwing van een zaak komt in de bestaande stilering van het burgerlijk
proces nauwelijks, althans te weinig tot uitdrukking. Mogelijk zit daarin
ook de aantrekkelijkheid van alternatieve vormen van geschillenbeslechting.
Die kenmerken zich doorgaans juist wel door sterke onmiddellijkheid en een
rol van bijvoorbeeld de bemiddelaar die gericht is op verheldering, ontvouwing
van een geschil en ontsluiting van gegevens en inzichten die aan het begin
van een bemiddelingsprocedure niet helder of niet voorhanden waren. De leden
van de CDA-fractie hebben de indruk, dat in dit opzicht thans voorgestelde
wijzigingen rondom met name de dagvaarding en de conclusie van antwoord alleen
maar weer voortbouwen op sterk gestileerde karakter van het burgerlijk proces,
temeer waar er ook processuele sancties aan verbonden worden of kunnen worden.
Deze leden komen daar bij de desbetreffende artikelen op terug.
Zij zouden een reactie van de zijde van de Minister van Justitie op deze meer
algemene overwegingen zeer op prijs stellen.De leden, behorende tot de fractie van de VVD
merkten op dat op dit moment de gerechtelijke procedures zijn gericht op juridisch
gelijk krijgen met geschilbeslechting. Daarnaast bestaat een steeds populairder
wordende weg namelijk die van de alternatieve geschillenoplossing. Ondanks
een oude wijsheid, dat (zelfs) een slechte schikking beter is dan een goede
procedure wordt aan deze alternatieve vormen van oplossing van geschillen
geen aandacht besteed. Of is de minister van mening dat alternatieve geschiloplossing
geen rol kan spelen in de rechtspraak? In elk geval zijn betrokkenen niet
gebonden aan regels van het procesrecht (er behoeft bijv. geen hoor en wederhoor
te worden toegepast). Zitten er in alternatieve geschillenoplossing elementen
die in strijd zijn met art. 6 Verdrag van Rome?Verwacht de minister dat partijen vaker dan onder het huidige recht in
hoger beroep zullen gaan omdat zij het gevoel hebben (terecht of niet) dat
zij in eerste aanleg niet voldoende gelegenheid hebben gehad hun argumenten
naar voren te brengen?Zou iets dergelijks ook met het kort geding kunnen gebeuren zodanig dat
partijen, wanneer zij maar enigszins een spoedeisend argument kunnen aanvoeren,
het kort geding als een voorfase, een extra mogelijkheid, gaan beschouwen
in plaats van direct een bodemprocedure aan te spannen? Zou het kort geding
dan ook niet gereserveerd moeten worden voor de «echte» spoedgevallen?Dienen er volgens de minister maatregelen (opleiding?) te worden genomen
om te bewerkstelligen dat advocaten die opgeleid zijn onder het «oude»
procesrecht en daar jaren mee gewerkt hebben hun werkwijze gaan veranderen?De leden van de PvdA-fractie zouden graag
vernemen welke Europese regelgeving op het gebeid van het procesrecht op korte
termijn in Nederland moet worden ingevoerd of reeds in werking is getreden
zonder dat dit wetsontwerp hiermee rekening houdt (zoals de Betekeningsverordening)?
Zal de minister er zorg voor dragen, dat deze regelgeving tijdig verwerkt
wordt in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering? Wat zijn de plannen
van de regering op dit punt?Hoe staat het met de invoeringswetgeving? Wanneer wordt indiening van
het voorstel verwacht? Wordt er rekening gehouden met voldoende tijd tussen
afsluiting parlementaire behandeling en inwerkingtreding, alvorens tot invoering
wordt overgegaan? Is er voorzien in voldoende mogelijkheden voor bijscholing
van al diegenen die in de rechtspraktijk moeten werken met het nieuwe procesrecht?ArtikelsgewijsArtikel 1.1.3In de memorie van toelichting wordt, zo merkten de leden van de PvdA-fractie op, gemeld, dat de kans dat het hier gekozen
aanknopingspunt voor rechtsmacht (forum actoris) in andere landen als exorbitant
zal worden beschouwd als te verwaarlozen beschouwd? Waarop is deze stelling
gegrond? Moet hieruit worden afgeleid, dat er geen problemen zijn geweest
met de erkenning/tenuitvoerlegging van beslissingen, waarin de Nederlandse
rechter bevoegdheid heeft aangenomen op grond van dit criterium? Geldt dit
zowel voor familiezaken als voor andere zaken waarin de verzoekschriftprocedure
toepasselijk is? Is het ook elders gebruikelijk het forum actoris
als aanknopingspunt te hanteren?Artikel 1.1.4De leden van de VVD-fractie merkten op dat
wat betreft de rechtsmacht van de rechter in art. 1.1.4 geldt, dat een verdelingsvordering
die tegelijk met een scheidingseis wordt ingesteld wel tot de rechtsmacht
van de Nederlandse rechter behoort, een afzonderlijk ingestelde actie niet.
Dit kan een in Nederland woonachtige partij voor grote problemen plaatsen
indien de gedaagde in het buitenland woont of onvindbaar is. Verdient het
geen aanbeveling een zodanige bepaling op te nemen dat bij een in Nederland
gesloten huwelijk/ geregistreerd partnerschap een na uitgesproken echtscheiding/ontbinding
van het partnerschap de Nederlandse rechter rechtsmacht behoudt indien er
voldoende aanknopingspunten zijn met de Nederlandse rechtssfeer.Artikel 1.1.6In het tweede lid wordt, zo merkten de leden van de CDA-fractie op, een uitzonderingsclausule opgenomen betreffende vorderingen
tot vrijwaring, voegingen of tussenkomst, namelijk voor het geval tussen deze
vordering en de oorspronkelijke vordering onvoldoende samenhang bestaat. In
de memorie van toelichting wordt voor de rechtvaardiging van deze clausulering
verwezen naar artikel 6, onderdeel 2, EEX/EVEX (pagina 37). In genoemd verdragsartikel
wordt echter niet gesproken over voldoende of onvoldoende samenhang, maar
over het geval dat de vordering (tot vrijwaring, voeging of tussenkomst) slechts
is ingesteld om de opgeroepenen af te trekken van de rechten die de wet hem
toekent. Dat is bepaald een andere criterium en ook een logischer criterium,
aangezien vrijwaring, voeging of tussenkomst uit hun aard worden geweigerd
door de rechter, indien er sprake is van onvoldoende samenhang. Wil oproeping
tot vrijwaring, voegingen of tussenkomst worden toegestaan, zal er ook wat
meer aan de hand moeten zijn dan alleen maar een samenhang. De vraag van de
leden van de CDA-fractie is dan ook of het niet beter ware geweest om de formulering
uit artikel 6 onderdeel 2 EEX/EVEX (pagina 37) over te nemen in plaats van
de clausulering met het begrip samenhang.Artikel 1.2.2 juncto artikel 1.2.3Het valt de leden van de CDA-fractie op, dat in lid 3 van artikel 1.2.2
niet gesproken wordt over terugverwijzing, zoals wel het geval is in artikel
1.2.3. Zoals blijkt uit de memorie van toelichting op artikel 1.2.2 lid 4
(pagina 48) is het niet de bedoeling, dat de rechter-commissaris van lid 4
de zaak afdoet door een uitspraak te doen. De praktijk is echter, dat een
zaak die meervoudig behandeld is (bijvoorbeeld: er is ook meervoudig gepleit)
na bijvoorbeeld een bewijsopdracht vaak door de rechter-commissaris enkelvoudig
wordt afgedaan: het vonnis wordt dan niet alleen enkelvoudig uitgesproken,
maar wordt ook gewoon enkelvoudig beslist. De leden van de CDA-fractie vragen
zich af hoe de minister hierover denkt. Hoe verdraagt zich dit met het recht
op een oral hearing, indien de rechters die de
zaak hoorden bepleiten uiteindelijk niet meewerken aan het daaropvolgende
vonnis? Kan de minister beargumenteren waarom in artikel 1.2.2 lid 3 niet
gesproken wordt over terugwijzing? Voorts is het in de praktijk zo, dat verwijzing
zich vaak onttrekt aan de waarneming door partijen en hun raadslieden. De
aanwijzing van de rechter-commissaris is uiteraard te vinden in een tussenvonnis,
maar verwijzing (of terugwijzing) is in de overwegingen over de procedure
in een vonnis of arrest nimmer terug te vinden. Ware het niet wenselijk –
zo vragen de leden van CDA-fractie zich af dat dergelijke beslissingen tot uitdrukking worden gebracht in de uitspraak? Het is immers voor justitiabelen
een merkwaardige situatie, dat er pleidooi plaatsvindt ten overstaan van drie
rechters of raadsheren en vervolgens de beslissing genomen blijkt te zijn
door één van hen.Artikel 1.3.1Bij deze bepaling valt het de leden van de CDA-fractie op, dat geen melding
wordt gemaakt van het essentiële element uit artikel 6 EVRM, namelijk
dat het hoor en wederhoor plaatsvindt in een openbare behandeling. Waarom
is in dit artikel de «oral hearing» van artikel 6 EVRM niet eveneens
opgenomen? Juist daarin komt immers – ook in het civiele recht –
het onmiddellijkheidsbeginsel tot uitdrukking.Artikel 1.3.2De leden van de CDA-fractie vragen zich af waarom in lid 1 het tussenvoegsel
«zonodig» is opgenomen. Dit leek de leden hier aan het woord van
belang, omdat de opdracht aan de rechter zoals deze uit de tekst van het artikellid
spreekt, zich niet uitsluitend lijkt te richten tot partijen, doch ook tot
de rechter zelf. In de memorie van toelichting (pagina 51) en de nota naar
aanleiding van het verslag (pagina 20 en volgende) worden uitsluitend maatregelen
genoemd die gericht zijn tegen een partij die de procedure onredelijk vertraagd.Het begrip «onredelijke vertraging» gaf de leden hier aan
het woord ook aanleiding tot het stellen van de vraag wat daar nu precies
onder wordt verstaan. Die vraag wordt met name ingegeven door de omstandigheid,
dat blijkens zowel de memorie van toelichting (pagina 51) als de nota naar
aanleiding van het verslag (pagina 20 en 21) de door de rechter tegen partijen
te treffen maatregelen alle maatregelen betreft die ook al onder het vigerende
procesrecht en ook onder de vigerende rolreglementen, alsmede het uniforme
landelijk rolreglement kunnen worden toegepast. Anders gezegd: Wat voegt artikel
1.3.2 nu toe aan het geldende recht, anders dan een instructie aan de rechter?
Eén en ander klemt temeer, omdat een rechter die tekort schiet in deze
verplichting om te waken tegen onredelijke vertraging geen procesrechtelijke
sanctie heeft te vrezen: vrijwel alle processuele beslissingen zijn immers
niet appellabel. De enige sanctie die de rechter heeft te vrezen, is een interne:
hij of zij zou kunnen worden aangesproken door het gerechtsbestuur op zijn
of haar productie. Een andere weg zou nog zijn, dat een justitiabele een klacht
indient tegen een rechter, maar dat komt dan uiteindelijk op hetzelfde neer:
ook daar gaat alleen een interne werking vanuit. Dit brengt de leden van de
CDA-fractie tot de conclusie, dat de regering het begrip «onredelijke
vertraging» – ook blijkens de visie die de regering heeft ontwikkeld
op pagina 22 van de nota naar aanleiding van het verslag over de betekenis
van artikel 6 EVRM en de samenwerkingsverplichting van artikel 1.3.3, inderdaad
vooral relateert aan een vermeend publiekrechtelijke belang, namelijk dat
van een optimale doorloopsnelheid en een optimale productie van de gerechten.
Sprekend over de redelijke termijn van artikel 6 EVRM merkt de regering immers
op op pagina 22 naar aanleiding van het verslag: «Daarbij
achten wij het verantwoord en passend om aan partijen ook over en weer de
verplichting op te leggen om onredelijke vertraging van de procedure te voorkomen.
Of een dergelijke verplichting van partijen rechtstreeks in artikel 6 EVRM
kan worden ontleend, zoals wordt betwijfeld door de Nederlandse Orde van Advocaten
(NOvA), doet minder terzake. Waar het om gaat is dat de staat er bij de verwezenlijking
van zijn uit artikel 6 EVRM voortvloeiende verplichtingen er goed aan doet
om een zodanige verplichting aan partijen op te leggen.» Daarbij
verwijst de regering vervolgens naar de Engelse pendant in rule 1.1 CPR. Dat benadrukt de sterk publiekrechtelijke georiënteerde opdracht
aan partijen tot samenwerking. Overigens moet hierbij terzijde worden opgemerkt,
dat het begrip samenwerking niet in de tekst van het wetsvoorstel voorkomt,
doch uitsluitend in de memorie van toelichting en de nota naar aanleiding
van het verslag. De leden van de CDA-fractie zijn van mening, dat het begrip
onredelijke vertraging niet gerelateerd mag worden aan de vraag of een gerecht
een redelijke doorloopsnelheid scoort of een goede productie aan vonnissen
weet te leveren. Onredelijke vertraging zou slechts gerelateerd mogen worden
aan het gedrag van één van de partijen die kennelijk ten nadele
van de andere partij of andere partijen tracht uitstel van een beslissing
te bewerkstelligen. Tegen deze achtergrond zouden de leden hier aan het woord
dus graag van de regering vernemen wat zij nu precies onder onredelijke vertraging
verstaat. Kan de minister uitspraken van de Commissie, resp. het Europees
Hof inzake de Rechten van de Mens noemen die de door de minister bedoelde
verplichting voor de Staten uit hoofde van artikel 6 EVRM onderbouwing verlenen?
Als die door de Nederlandse overheid op te leggen verplichting zich niet laten
gronden op het EVRM, kan de minister dan enig ander document aanwijzen dat
het standpunt van de regering ondersteunt?In samenhang daarmee stellen deze leden enkele vragen met betrekking tot
de beschouwing die de regering heeft gegeven in de nota naar aanleiding van
het verslag bij artikel 1.3.3 op bladzijde 25 en 26. Casus I: Stel een vennootschap
treedt op eisend of verwerend in een procedure over een zaak die zich afspeelde
onder verantwoordelijkheid van de vorige directie, waarbij het bovendien gaat
om een tamelijk complexe zaak waarvan een fors dossier voorhanden is. In de
loop van de procedure blijkt, dat er zich ergens in dat dossier een stuk bevindt
dat de andere partij niet kende en waarvan de vennootschap, respectievelijk
haar raadsman geen melding heeft gemaakt in de dagvaarding of conclusie van
antwoord, omdat de vennootschap het samenstellen van een dossier voor de raadsman
een aantal stukken waarvan gedacht werd dat deze niet relevant waren, niet
heeft verstrekt. Is het in zo'n situatie redelijk om de vennootschap daarop
af te reken, mogelijk zelfs een verzwaarde bewijslast op te leggen? Vergelijk
in dit verband het artikel van R.P.J.L. Tjittes: Wat weet
een organisatie? in: NTBR 2001/4, pag. 168 e.v. met betrekking tot
materieel-rechtelijke aspecten van toerekeningskwesties. Casus II: Dochter
erft onroerend goed van vader en deze blijkt al geruime tijd verwikkeld te
zijn in een geschil met buren over de grensafscheiding of over bijvoorbeeld
een buurtweg. Tijdens de comparitie zijn de betrokken partijen aanwezig en
blijkt een juridische stelling uit het processtuk van de buren voor de erfgenamen
ineens een andere betekenis te krijgen, omdat deze in huis- tuin- en keukentaal
wordt weergegeven, waardoor zij zich herinnerd ooit met haar vader te hebben
gesproken over het geschil, waarbij deze ook melding heeft gemaakt van een
bepaalde toezegging. Die toezegging wordt echter in het namens haar ingediende
processtuk niet genoemd. Is het in zo'n situatie redelijk, dat deze procespartij,
erfgename, wordt afgerekend op het ontbreken van volledigheid in de feiten
zoals deze namens haar zijn gesteld? Wordt hier voldoende rekening gehouden
met wat de Raad van State terecht opmerkt in het advies onder punt 1 (pagina
2 van de stukken onder hoofdletter B): «Eerst in
de loop van de procedure, die mede gericht is op het ontwikkelen van een debat
tussen partijen, wordt in dergelijke gevallen de feiten en juridische grondslagen
van de stellingen van partijen voor de rechter en voor partijen voor de partijenhelden
en vervolgens is de zaak rijp voor een beslissing.» De leden
hier aan het woord onderstrepen de woorden «en voor
de partijen». Indien rechters met miskenning van dit aspect
ertoe overgaan de zienswijze te volgen die blijkt uit de nota naar aanleiding
van het verslag, zal dat ertoe leiden, dat raadslieden zich gedwongen voelen
om binnen het proces als het ware een zelfstandig proces te gaan voeren over
de vraag of het wel redelijk is om een dergelijke sanctie zoals door de regering voorzien, te doen toepassen door de rechter. Dat zal niet
alleen leiden tot complicering van de procedure, maar ongetwijfeld ook tot
meer hoger-beroepen. Een verdere complicering zal zich met name ook voordoen
rondom de motivering. Van een rechter zal toch verlangd mogen worden, dat
hij bij toepassing van een sanctie in de zin van artikel 3.3 in fine of artikel
1.3.4 in fine zulks expliciet vermeld. Een dergelijk voorschrift ontbreekt
echter. Ook als een dergelijke motiveringsplicht wel zou zijn opgenomen in
de wet, bestaat altijd de mogelijkheid, dat bijvoorbeeld de met bewijs belaste
partij daarvan in hoger beroep zal opmerken dat dat kennelijk is ingegeven
door het onuitgesproken oordeel van de rechter, dat het door de tegenpartij
geuite verwijt van overtreding van artikel 1.3.3 of artikel 1.3.4 terecht
was. De leden hier aan het woord hebben dan ook de indruk, dat de zienswijze
van de regering tot apert onredelijke situaties kan leiden, alsmede tot allerlei
schimmige debatten, zowel in eerste instantie als in tweede instantie.Een vergelijkbare discussie binnen de procedure kan zich ontwikkelen rondom
een proceskostenveroordeling, indien artikel 2.11.9 eerste lid, derde zin
zo wordt toegepast, dat een partij in de proceskosten wordt veroordeeld, indien
deze «uit strategische overwegingen bepaalde gegevens tot een laat stadium
van de procedure opzouten», zoals vermeld op pagina 53 van de memorie
van toelichting. Er ontstaat immers al snel discussie over de vraag of zulke
strategische overwegingen hebben bestaan. De discussie zou – zeker bij
een behoorlijk financieel belang ten aanzien van die proceskosten –
er zelfs toe kunnen leiden, dat er – onafhankelijk van het bewijs met
betrekking tot de «daadzaken» in een procedure ook een bewijskwestie
rijst ten aanzien van die strategische overwegingen.Dat in het kader van een discussie over de sancties uit hoofde van bijvoorbeeld
artikel 1.3.3 en 1.3.4 zo'n intern debat ontstaat over die sancties blijkt
ook wel uit de passage op bladzijde 28 van de nota naar aanleiding van het
verslag omtrent de motiveringsplicht van de rechter, toegespitst op artikel
1.3.4, slotzin. Voor deze passage is er weer alle ruimte voor een hoger beroep,
niet alleen over de zaak zelve, maar ook over de toepassing van sancties in
de zin van artikel 1.3.3 en 1.3.4.Om deze redenen menen de leden van de CDA-fractie dan ook, dat de leden
van de rechterlijke macht zich in de praktijk genoodzaakt zullen zien tot
een minimalistische toepassing van sancties als bedoeld in onder andere artikel
1.3.3 en artikel 1.3.4. Gaarne vernemen de leden hier aan het woord de zienswijze
van de minister hierover. Kan de minister in dit kader ook enig inzicht geven
in de ervaringen in Engeland en Wales, met name betreffende de sanctie van «striking out» en «cost
penalty»?De leden van de VVD-fractie stelden vast dat
al eerder is opgemerkt, dat art 1.3.2. niet geconcretiseerd is en daardoor
een vrijblijvend karakter heeft. Wat is de praktische betekenis van dit artikel?
Een verdergaande formulering is, zo zegt de regering (memorie van toelichting,
p. 52) niet opgenomen op advies van de Adviescommissie Burgerlijk Procesrecht.
Kan de regering aangeven welke de argumenten van deze Adviescommissie zijn?
Kan de rechter, ondanks de wil van partijen, op grond van het eerste lid voortgang
gelasten?Artikel 1.3.3De leden van de VVD-fractie merkten op dat artikel 1.3.3 een wezenlijke
wijziging is van het burgerlijke procesrecht zoals we dat tot nu toe hebben
gekend en in strijd is met de partij-autonomie. Hoe verhoudt art. 1.3.3. zich
tot het niet gewijzigde art. 176 lid 1 Rv (in dit wetsvoorstel 2.8.1. eerste lid)? Zal art. 1.3.3 niet tot gevolg hebben dat advocaten hun
cliënten verzoeken hen vooral niet alles te vertellen (zie ook 2.3.1
lid 1 en 2.4.4. lid 3)?Is artikel 1.3.3 niet een uitvloeisel van het Anglo-Amerikaanse systeem?
De zgn. disclosure heeft in dat systeem tot gevolg dat er eindeloos wordt
geprocedeerd welke stukken er wel of niet overgelegd moeten worden. Ziet de
minister niet het risico dat dat hier ook zal gaan gebeuren met alle gevolgen
van vertraging, hogere kosten etc?Artikel 1.3.4De leden van de CDA-fractie vragen of met
betrekking tot het openbaar maken van gegevens door ter beschikkingstellen
van bescheiden en de gewichtige redenen die aanleiding kunnen geven om dit
te weigeren, ook nog is overwogen om de rechter de mogelijkheid te bieden
analoog aan de regeling in artikel 18 van de Mededingingswet om met bijvoorbeeld
anonimisering van namen van commercieel belangrijke klanten of namen van personen
die moeten vrezen voor represailles toch bescheiden in het geding te brengen
of te doen brengen. Een mogelijkheid daarbij zou ook nog zijn, dat –
daar waar namen of concrete gegevens vertrouwelijk gehouden zouden moeten
worden – de rechter beslist in raadkamer na de raadslieden daar buiten
aanwezigheid van partijen over gehoord te hebben. Gaarne vernemen de leden
hier aan het woord reactie van de zijde van de regering.Betreffende de toepassing van artikel 1.3.4 wijzen deze leden ook nog
op het debat over het voorstel van Van Nispen, besproken bij artikel 1.3.10a
(memorie van toelichting, pagina 60). Wordt in de beschouwing op dit punt
niet ook al impliciet de mogelijkheid geopend, dat wel de raadsman van de
wederpartij, maar niet die wederpartij zelf kennis zal nemen van vertrouwelijke
informatie die in bijvoorbeeld producties bij de conclusie van antwoord onleesbaar
zijn gemaakt?Bij dit artikel merken de leden van de CDA-fractie ook nog het één
en ander op naar aanleiding van het debat in de Tweede Kamer, ingeleid met
vragen van de zijde van de PvdA-fractie bij artikel 1.3.10a over de aangifteplicht
van de rechter. De eerste vraag heeft betrekking op het gewicht in een strafprocedure
van een dergelijke aangifte van een dergelijke aangifte door de rechter. Het
zal immers kunnen voorkomen, dat het Openbaar Ministerie over niets anders
komt te beschikken dan de aangifte van de rechter en een eventueel door deze
opgenomen verklaring van de betrokken partij, hetzij als partij bij een comparitie,
hetzij als getuige. Is bijvoorbeeld de tegenpartij een buitenlander, woonachtig
in Latijns-Amerika of een aldaar gevestigde vennootschap, is het in de praktijk
bepaald niet denkbeeldig, dat van een dergelijke buitenlandse partij geen
medewerking aan een strafrechterlijk onderzoek te verwachten valt. Werd die
tegenpartij bijgestaan door een advocaat, rijst de vraag of ook de geheimhoudingsplicht
van die advocaat jegens zijn cliënt niet met zich meebrengt, dat het
afleggen van een verklaring over een mogelijk gepleegd misdrijf door de tegenpartij
van zijn cliënt, daaraan aan de weg staat. De geheimhoudingsplicht staat
in ieder geval in de weg aan het afleggen van een verklaring door de advocaat
van de verdachte zelf. Kortom: politie en OM hebben dan enkel te maken met
de aangifte van de rechter en de in de civielrechtelijke procedure af te leggen
verklaring van de verdachte. De vraag is dan of de betrokken civiele partij
niet door de rechter gewaarschuwd moet worden voor mogelijke zelfincriminatie,
respectievelijk gewezen moet worden op het verschoningsrecht van artikel 2.8.17,
derde lid, met name indien de betrokken civiele partij niet wordt bijgestaan
door een raadsman of indien bij de rechter de verdenking rijst lopende een
comparitie of getuigenverhoor in aanwezigheid van die raadsman.
De tweede vraag die de leden hier aan het woord over deze problematiek zouden
willen stellen is die naar de sanctie in het geval een rechter die aangifte
niet doet. Welke sanctie zou hier denkbaar zijn? Is ook denkbaar, dat niet
de civiele tegenpartij, maar een derde blijkt slachtoffer te zijn van het
misdrijf dat aan de rechter bekend wordt en dat slachtoffer zich later zou
kunnen beklagen over het nalaten door de rechter van het doen van die aangifte?
Zou dat dan kunnen leiden tot civielrechtelijke aansprakelijkheid van de staat
jegens zo'n slachtoffer?De leden van de fractie van de PvdA vroegen
of de Hoge Raad al uitspraak heeft gedaan in de zaak, waar de regering op
wilde wachten. Zo ja, wat zijn de voornemens van de minister op dit punt?
Met het oog op mogelijke voornemens van de minister op dit punt, willen de
leden van de PvdA-fractie de minister vast enkele vragen/gedachten voorleggen:Hoe ziet de minister de verhouding tussen art.1.3.3.nRv en een eventuele
aangifteplicht van de rechter? Is er geen (potentieel) conflict met het nemo tenetur beginsel?Overweegt de minister ook om in plaats van of naast strafrechterlijke
consequenties, civielrechtelijke consequenties te verbinden aan vermoedelijke
strafbare feiten, bv. in die zin, dat niemand zich te zijnen voordele kan
beroepen op feiten die strafbaar zijn? Zou in elk geval niet verschil moeten
worden gemaakt tussen feiten, die een partij te zijnen voordele inroept en
feiten die de wederpartij stelt? De leden van de PvdA-fractie zouden ook graag
zien, dat de regering bij eventuele uitbreiding van de aangifteplicht van
rechters aandacht besteedt aan de vraag of een dergelijke plicht in alle gevallen
verenigbaar is met art.6 van het EVRM. Zou met andere woorden het verdragsrechtelijk
noodzakelijk kunnen zijn de aangifteplicht te blijven beperken tot alleen
sommige categorieën misdrijven?Artikel 1.3.6In de memorie van toelichting wordt op bladzijde 56 terecht opgemerkt,
dat de rechter niet meer mag toewijzen dan is gevraagd, zo stelden de leden
van de CDA-fractie. Bij de ontbindingsprocedure
in het arbeidsrecht doet zich echter de bijzondere omstandigheid voor, dat
artikel 7:685 lid 8 spreekt over toekenning van een vergoeding die de Kantonrechter
billijk voorkomt. Nu wordt van de zijde van de werknemer doorgaans in een
verzoekschrift of verweerschrift ook een vergoeding gevraagd, waarbij veelal
ook een concreet bedrag wordt genoemd. Er zijn Kantonrechters die menen, dat
de tekst van de wetsbepaling van artikel 7:685 met zich meebrengt, dat een
hogere vergoeding mag worden toegekend dan door de werknemer is gevraagd.
Voorts wordt vaak – met name wanneer het gaat om vaststelling van een
schadevergoeding (bijvoorbeeld betreffende smartengeld) in het petitum van
een dagvaarding of verzoekschrift een bedrag gevraagd onder de toevoeging
of een bedrag als de Kantonrechter in goede justitie zal vaststellen, respectievelijk
of een bedrag als de Rechtbank in goede justitie zal vaststellen. Ook die
omschrijving laat dus toewijzen van een hoger bedrag toe, al zal in de praktijk
de toegevoegde clausule vooral bedoeld zijn om toewijzing van een deel van
genoemde geldbedrag te bewerkstelligen. De vraag is derhalve hoe absoluut
het verbod is aan de rechter om mee toe te wijzen dan is gevraagd. Gaarne
vernemen deze leden de zienswijze van de regering.Artikel 1.3.9Naar aanleiding van vragen van de heer Santi heeft de minister tijdens
het wetgevingsoverleg beschouwingen gewijd aan de verschillen tussen de regeling
in het wetboek van Strafvordering ten aanzien van openbaarheid en die in dit
wetboek, zo stelden de leden van de PvdA-fractie
vast. Deze beschouwingen doen de vraag rijzen, wie dan in het
civiele recht het initiatief mag nemen aangaande deze beslissing. Neemt de
rechter deze beslissing ambtshalve of alleen op verzoek van een van de partijen.
Wat is de status van de pers? Zou het gezien het fundamentele karakter van
de openbaarheid toch niet overweging verdienen een en ander met grotere nauwkeurigheid
te regelen op een wijze vergelijkbaar aan die van het wetboek van strafvordering?
Waarom mogen minderjarigen in beginsel niet worden toegelaten bij strafzaken
en wel bij civiele zaken?Artikel 1.3.12Dit artikel handelt over de mogelijkheid tot het geven van een herstelvonnis,
aldus de leden van de VVD-fractie. In het derde
lid wordt bepaald dat de nieuwe uitspraak de oude vervangt, althans dat hiervan
een nieuw afschrift in executoriale vorm (grosse) wordt verstrekt. Is de minister
het ermee eens dat het voor de praktijk van groot belang is, zelfs noodzakelijk,
dat de nieuwe grosse wordt afgegeven met als datum van de uitspraak de oorspronkelijke
datum? Zou een regeling waarbij beide grossen hun kracht behouden en waarin
in het tweede vonnis wordt aangegeven wat er in het eerste vonnis wordt hersteld
(in de zin van: de veroordeling in vonnis 1 moet worden gelezen als volgt.)
niet de voorkeur verdienen? Zo is voor een ieder op elk moment in de executie
te reconstrueren wat het gebrek was en wat daaraan is hersteld.Mutatis mutandis geldt hetzelfde voor artikel 1.3.13 (aanvullen van vonnissen).Artikel 1.3.13De leden van de CDA-fractie wezen erop, dat
in de nota naar aanleiding van het verslag op pagina 34 en 35 is geantwoord
op het verzoek van de zijde van de SGP-fractie om geargumenteerd te reageren
op de opvatting van de Nederlandse Orde van Advocaten, dat er tegen de aanvulling
op de beslissing dezelfde rechtsmiddelen aangewend moeten kunnen worden als
die welke openstonden tegen de aangevulde beslissing en wel met een termijn
die aanvangt ten tijde van de aanvulling. De leden van de CDA-fractie hebben
de indruk, dat in het vervolg van de desbetreffende passage in de nota naar
aanleiding van het verslag nu juist dit standpunt van de Nederlandse Orde
van Advocaten niet is besproken door de regering, terwijl het onderwerp later
ook niet meer is teruggekomen. Het komt deze leden voor, dat het standpunt
van de Nederlandse Orde van Advocaten juist is, maar op zich in artikel 1.3.13
geen regeling behoeft. De aanvulling zal immers overeenkomstig artikel 3.13
lid 2 juncto 1.3.12 lid 2 worden uitgesproken en met vermelding van deze dag
op de minuut worden gesteld, zodat overeenkomstig de algemene regels voor
toepassing van rechtsmiddelen die dag zal hebben te gelden als de dag van
waaraf bijvoorbeeld de appèltermijn begint te lopen. Gaarne vernemen
de leden van de CDA-fractie of de regering het met deze zienswijze eens is.VIERDE AFDELING: WRAKING EN VERSCHONING VAN RECHTERSDe leden van de CDA-fractie constateerden,
dat na nota van de wijziging zowel de begrippen zo spoedig
mogelijk als onverwijld voorkomen in
deze regeling, thans geheel analoog aan de Algemene Wet Bestuursrecht. Zij
constateerden, dat thans nog wel een verschil van terminologie bestaat met
de regeling van titel IV Wetboek van strafvordering omtrent wraking en verschoning
van rechters. Ziet de regering hierin een bezwaar? Ziet de regering ook een
inhoudelijke overeenkomst met het begrip onverwijld zoals toegepast in het
Burgerlijk Wetboek (bijvoorbeeld artikel 6:219 lid 2 BW)? Bij het laatste
tekenen deze leden aan, dat in hun visie het begrip onverwijld
temporeel gezien neerkomt op onmiddellijk en bovendien in het Burgerlijk Wetboek
bijna het karakter heeft van een vervaltermijn.Artikel 1.6.2De leden van de VVD-fractie vragen zich af
wat onder het begrip huisgenoot (art. 1.6.2 lid 1) moet worden verstaan? Is
dit iemand met wie de geadresseerde samenleeft of die bij hem inwoont (au
pair, kamerverhuur/studentenhuizen) of nog iets anders? En hoe verhoudt zich
dit begrip tot art. 1.6.1 lid 2 sub e waar iemands hoedanigheid moet worden
vermeld? Wat voor hoedanigheid wordt hier bedoeld? De hoedanigheid van vriend(in)
of oma sluit niet uit dat het tevens een huisgenoot betreft? Is het de bedoeling
van de wetgever achter 2 sub e te lezen «indien het geen huisgenoot
betreft»?De leden van de CDA-fractie merkten op dat
het derde lid met zich mee brengt, dat weigering van ontvangst door de persoon
voor wie een exploit bestemd is terecht gevolg heeft, dat deze geacht wordt
het afschrift in persoon te hebben ontvangen. Dit is onder andere van belang
voor de verzetregeling. Treedt dat rechtsgevolg ook in, indien een huisgenoot
ontvangst heeft geweigerd en later is gebleken, dat die huisgenoot dat deed
op instructie van de persoon voor wie het exploit bekend was? Hoe verhoudt
lid 2 jo lid 3 zich met betrekking tot betekening aan rechtspersonen tot het
arrest van de Hoge Raad van 25 juni 1999, NJ 2000,33?Artikel 1.6.5In deze bepaling is niet langer vermeld de zetel van de rechtspersoon.
Zou dit – aldus de leden van de CDA-fractie – geen complicaties
kunnen opleveren in het geval van bijvoorbeeld kerkgenootschappen waarin geen
duidelijk bestuur aanwezig is en ook van een eventuele voorganger niet gezegd
kan worden, dat deze bestuurder is? Zou het in zo'n geval toch niet beter
zijn om te spreken van een zetel, te weten een fictieve zetel op het adres
waarvan het kerkgenootschap zich naar buiten toe bedient, ongeacht of het
daar een kantoor betreft? Onder een kantoor wordt immers in het algemeen spraakgebruik
verstaan een plaats waar administratie wordt gevoerd of bewaard. Dat behoeft
niet te zijn het adres waarvan de rechtspersoon, in het bijzonder een kerkgenootschap,
zich tegenover derden van bedient.Artikel 1.6.6Indien een rechtspersoon geen kantoor (meer) heeft en betekening vindt
plaats aan de woonplaats van één van de bestuurders, is er dan
geen aanleiding om artikel 1.6.2 lid 3 van overeenkomstige toepassing te achten,
zo vroegen de leden van de CDA-fractie.Artikel 2.1.10 en 2.1.11In «Oproep voor een beter nieuw civiel procesrecht» van professor Mr. J.B.M. Vranken en de zijnen (Nederlands Juristenblad
1999, pagina 46 en volgende) – waarvan de teneur overigens niet door
de leden hier aan het woord gedeeld wordt – wordt de vraag opgeworpen: «Waarom niet een soort comparitie-agenda opgesteld waarin
over een aantal aspecten van het vervolg van de procedure afspraken worden
gemaakt, bijv. over bemiddelingspoging, over nadere conclusie, over producties,
over bewijslevering e.d.m.?» Het komt de leden van de CDA-fractie
voor, dat de begrippen «beproeven van een schikking» en «het
geven van inlichtingen» niet zo beperkt hoeven worden uitgelegd in de
context van dit wetsvoorstel, dat het door Vranken c.s. beoogde wordt uitgesloten.
De leden hier aan het woord zagen geen reden om bijvoorbeeld
het begrip inlichtingen te beperken tot die van
feitelijke aard. Waarom zou een comparitierechter niet bij gelegenheid van
de comparitie kunnen vragen naar nog niet overgelegde documenten, die blijkens
dagvaarding en/of conclusie van antwoord, dan wel gedane mededelingen blijken
te bestaan? Waarom zou de comparitierechter niet kunnen vragen naar namen
van mogelijk te horen getuigen? Waarom zou de comparitierechter niet mogen
vragen naar het standpunt van partijen over het meest wenselijke vervolg van
de procedure? Nog een stap verder gaand: het kwam de leden van de CDA-fractie
voor, dat het voorliggende wetsvoorstel de rechter niet verbiedt om in een
wat uitvoeriger tussenvonnis na antwoord ook al concreet aan te geven wat
hij tijdens de comparitie wenst te bespreken en welke nadere informatie hij
zou wensen te ontvangen. Die bevoegdheid kan in de visie van de leden hier
aan het woord worden afgeleid uit de tekst van artikel 1.3.3, omdat de rechter
in een dergelijk tussenvonnis partijen zou kunnen wijzen op de in deze bepaling
neergelegde verplichting, te weten de in zijn visie van belang zijnde gegevens
te verschaffen. Overigens kan het daarbij natuurlijk voorkomen, dat de rechter
zich op basis van enkel de dagvaarding en de conclusie een onjuist beeld heeft
gevormd van de zaak, maar dat kan dan ook bij gelegenheid van de comparitie
door partijen en/of hun raadslieden worden rechtgezet. De leden van het CDA-fractie
zouden derhalve vanuit de in de algemene opmerkingen al weergegeven visie
op de regierol van de rechter bij de waarheidsvinding willen pleiten voor
een niet door de rechtshistorie van de in artikel 2 1.10 en artikel 2.1.11
gebezigde begrippen bepaalde uitleg. Bovendien past de hierboven gegeven visie
op de rol van de rechter voor en tijdens de comparitie ook bij inhoud en strekking
van lid 2 van artikel 2.8.43a, zoals dit bij nota van wijziging is ingevoerd
(comparitie na voorlopig getuigenverhoor). Blijkens de toelichting op pagina
11 van de nota van wijziging, beoogt 2.8.43a lid 2 nieuwe ontwikkelingen mogelijk
te maken. Dat geldt dan ook voor de comparitie na antwoord. Deelt de minister
deze analyse?De leden van de PvdA-fractie merkten op dat
in de artikelen 2.1.11 en 2.8.33 lijkt te worden uitgegaan van de in Nederland
in civiele zaken meest gebruikelijke gang van zaken, dat de rechter verklaringen
van comparanten en getuigen dicteert aan de griffier, waarna de verklaringen
worden voorgelezen en getekend. Het dicteren vergt tijd en aandacht. Een andere
gang van zaken is denkbaar, bv. het opmaken van een proces-verbaal door een
notulerend griffier, zoals in Nederland geschiedt, bv. in strafzaken; het
stenografisch opnemen, zoals elders wel gebeurt; het op de band opnemen, zoals
eveneens elders gebruikelijk schijnt te zijn. Wat vindt de regering ervan
om te bezien of een andere werkwijze in (sommige)civiele zaken de voorkeur
zou verdienen?Artikel 2.2.5De leden van de VVD-fractie stelden vast dat
in dit wetsvoorstel (art. 2.2.5) in zaken betreffende onroerende zaken de
rechter binnen wiens rechtsgebied de zaak of het grootste deel daarvan is
gelegen, mede (tot nu toe is dit exclusief) bevoegd wordt (naast de rechter
van de woonplaats van gedaagde en de gekozen rechter). Dit artikel geeft de
leden van de VVD-fractie aanleiding tot de volgende vragen.De Huurwet (art. 28d) en de Huurprijzenwet woonruimte (art. 27) kennen
een exclusieve bevoegdheidstoedeling naar de plaats van ligging. Het thans
voorliggende wetsontwerp voorziet niet in een wijziging daarvan. Bij het wetgevingsoverleg
op 26 maart jl. met de Vaste (Tweede Kamer) Commissie voor Justitie en de
Vaste Commissie voor Vrom over de wetsvoorstellen 26 089 (huur) en 26 932
(huur van bedrijfsruimte) is dit aan de orde geweest. Toegezegd is dat de
kwestie zal worden bekeken en geregeld óf in het kader
van de Invoeringswet bij de wetsvoorstellen 26 089 en 26 932 óf
van de Invoeringswet bij het onderhavige wetsvoorstel 26 855. Kan de
minister aangeven hoe het met deze kwestie staat? En is de minister van plan
art. 27 Huurprijzenwet woonruimte aan te passen? Zo nee, hoe verhoudt zich
dan dit artikel tot art. 2.2.5?Het verlaten van de exclusieve bevoegdheid van de kantonrechter van de
plaats van ligging in geschillen betreffende onroerende zaken is een voorstel
dat de leden van de fractie van GroenLinks niet aanstonds zinnig lijkt. Is
het niet juist in huurzaken nog altijd zo dat het plaatselijk gebruik een
rol speelt bij de afweging van de belangen en standpunten van de partijen.
Speelt ook niet het plaatselijke huurpeil niet zelden een belangrijke rol?
Is het niet belangrijk dat de rechter op de hoogte is van stand en ligging
van een bepaalde onroerende zaak? Komt het in onderhoudsgeschillen bij nader
inzien toch niet regelmatig voor dat plaatsopneming wenselijk en nodig is?
Met andere woorden: wat is nu eigenlijk de diepere drijfveer van de regering
om de regels over de relatieve competentie in geschillen betreffende onroerende
zaken te flexibiliseren, gezien het belang van de bekendheid van de rechter
met de situatie ter plaatse?Artikel 2.2.10Moeite hebben de leden van de fractie van GroenLinks met het in artikel 2.2.10 voorgestelde met betrekking tot de relatieve
bevoegdheid. Hetgeen zij op die bepaling hebben aan te merken geldt in mindere
mate overigens ook voor de overeenkomstige wijziging in de bepalingen over
de rechtsmacht van de Nederlandse rechter, artikel 1.1.7. Zij missen een toelichting
op de hier gemaakte keuze voor verregaande respectering van de contractsvrijheid
van (eventuele) procespartijen, ook waar sprake is van een grote maatschappelijke
ongelijkheid tussen deze partijen, bijvoorbeeld bij huurgeschillen en incassoprocedures
na verzuim. In dergelijke gevallen wordt vaak in algemene voorwaarden neergelegd
hoe te handelen bij geschillen. Artikel 2 210 zal er toe leiden dat vaker
in algemene voorwaarden de relatieve bevoegdheid bij geschillen wordt opgedragen
aan de rechter van de keuze van de opsteller van die algemene voorwaarden.
Komt het wetsvoorstel hiermee niet in strijd met de geest van artikel 6:236
aanhef en sub n. van het Burgerlijk Wetboek, dat als een onredelijk bezwarend
beding aanmerkt een beding dat de opsteller van de algemene voorwaarden de
keus geeft voor een bepaalde rechter bij geschillen. Weliswaar kunnen «repeat
players», zoals banken, verhuurders en andere grote bedrijven op grond
van artikel 2.2.10 kleine geldvorderingen niet aanhangig maken bij de rechter
die de overeenkomst noemt, anderzijds is bij kredietovereenkomsten al gauw
een (opeisbaar) bedrag van meer dan Hfl 10 000,– aan de orde
en gaan huurgeschillen vaak gepaard met een niet op geld waardeerbare vordering
tot ontruiming. Bovendien zijn de natuurlijke personen die zich indertijd
aan een overeenkomst hebben gebonden zelf wel gehouden bij geschillen de daarin
aangewezen rechter te adiëren, zodat in feite ook bijvoorbeeld in zaken
betreffende vorderingen na ontslag en vorderingen tot het plegen van onderhoud
aan het gehuurde, de opsteller van de overeenkomst bepaalt welke rechter relatieve
competentie toekomt en zelfs bij de wederpartij de indruk zou kunnen doen
postvatten dat de Nederlandse rechter geen rechtsmacht heeft (artikel 1.1.7),
zodat deze daardoor wellicht op een dwaalspoor verzeild raakt. Ten slotte
is het denkbaar dat twee particulieren, bijvoorbeeld een particuliere huurder
en een particuliere verhuurder geschillenbeslechting bij voorbaat aan een
bepaalde rechter opdragen, aan welk beding de partijen dan steeds gebonden
zullen zijn.Waarom is artikel 2.2.10, tweede lid, aanhef en sub b. trouwens niet even
strikt geredigeerd als artikel 1.1.7, vierde lid, aanhef en sub b?Artikel 2.3.1De leden van de VVD-fractie vroegen of een
domiciliekeuze ter griffie van een gerecht (art. 2.3.1 lid 2 sub e) nog steeds
van nut is voor andere dan kantongerechtzaken? Is één domicilie
binnen het rechtsgebied niet voldoende? Komt deze bepaling niet in aanmerking
om bij de Invoeringswet te worden geschrapt ter vermijding van overbodige
mogelijkheden tot nietigheid van de dagvaarding en daaruit voortvloeiende
vertraging?In dit artikel wordt voorts de zogenoemde substantiëringsplicht en
als onderdeel daarvan de bewijsaandraagplicht, geïntroduceerd. Vranken
heeft er in een artikel in het NJB (1999, 40, pp, 1879–1885) opgewezen
dat een substantiëringsplicht op zich niet voldoende is, maar dat deze
gepaard dient te gaan met andere maatregelen. Hij spreekt van doorrekenen
in die zin dat wanneer de plicht niet wordt nageleefd de partij in beginsel
het recht verliest dit later alsnog te doen. De leden van de VVD-fractie betwijfelen
of eventuele vluchtwegen (vermeerderen van eis, reconventie etc) wel voldoende
zijn afgesneden. Gaarne een reactie van de minister.Constaterende dat met name de eerste zin van het derde lid van dit artikel
al tot de nodige discussie aanleiding heeft gegeven, zien de leden van de PvdA-fractie graag nog een nadere beschouwing over de
vraag waarom de verplichting de verweren te melden bijdraagt aan een efficiënte
procesvoering. Zij zouden zich ook kunnen voorstellen, dat deze bepaling regelmatig
bijdraagt aan inefficiëntie Immers door deze bepaling wordt uitvoerigheid
bevorderd, die niet altijd bijdraagt aan leesbaarheid van het dossier. Vermelding
van de weren van gedaagde door eiser kan ook verwarrend werken. Veel van wat
vermeld wordt zal in de conclusie van antwoord door gedaagde in eigen woorden
moeten worden weergegeven. Graag nog eens een uitvoerige beschouwing over
de noodzaak voor deze bepaling en de verwachtingen van de regering over de
wijze waarop partijen en de rechter in de praktijk met deze bepaling om zullen
gaan.Geldt trouwens de substantiëringsplicht ook voor verzoekschriften?
Zo ja, op grond van welke bepaling?Het is de leden van de CDA-fractie opgevallen,
dat – zelfs niet naar aanleiding van het zojuist genoemde artikel van
Vranken c.s. – in de memorie van toelichting en in de behandeling in
de Tweede Kamer de vraag aan de orde is gekomen waarom artikel 2.3.1. lid
3 en zijn pendant voor de conclusie van antwoord in artikel 2.4.4 lid 5 niet
van overeenkomstige toepassing zijn verklaard op de verzoekschriftprocedure.
Gaarne leggen de leden hier aan het woord deze vraag alsnog aan de minister
voor. Daarbij merken zij op, dat naar analogie van de opmerkingen over de
comparitie en het tussenvonnis na antwoord zij geen principiële bezwaren
zien, ook niet op basis van de thans voorliggende wetstekst, dat de zittingrechter
voorafgaand in een tussenbeschikking te kennen geeft over specifieke punten
geïnformeerd te willen worden en daartoe stukken overgelegd zou willen
zien. De vraag aan de minister is derhalve of hij de opvatting van deze leden
deelt.In deze zelfde context vragen de leden van de CDA-fractie waarom artikel
2.3.1. lid 3 niet ook van overeenkomstige toepassing is verklaard op incidentele
vorderingen tot vrijwaring artikel 2.9.3) en tussenkomst (artikel 2.9.10). Artikel 2.4.1Deze nieuwe bepaling roept bij de leden van de CDA-fractie een vraag op
in verband met de praktische gevolgen voor het begrip aanhangigheid in artikel
2.8.40 lid 2 en 2.8.50 lid 2 betreffende verzoeken om een voorlopig getuigenverhoor
en een voorlopig deskundigenbericht. Indien in een appelabel tussenvonnis
of in een deelvonnis (tevens) een getuigenverhoor of deskundigenbericht is
gelast, schort het appèl de tenuitvoerlegging van dat vonnis op. Wil
één van beide partijen – het kan ook de appellerende zijn
die in hoger beroep komt vanwege een ander onderdeel van het tussenvonnis
of het deelvonnis dan de bewijsopdracht of opdracht aan deskundige –
toch een verhoor of onderzoek bewerken, kan dat thans alleen door een voorlopig
verhoor of deskundigenonderzoek te vragen. Aangenomen wordt in de praktijk,
dat dat dan moet bij de appèlrechter waar het hoger beroep wordt behandeld.
Die rechter is doorgaans niet erg gretig om op zo'n voorlopig verzoek in te
gaan en de wederpartij die belang heeft bij vertraging evenmin. Dit lijkt
de leden hier aan het woord zeer ongewenst. De vraag is of de minister genoemd
praktijkstandpunt (nog) van toepassing acht in het licht van de strekking
die het begrip aanhangigheid door artikel 2.4.1. krijgt. Zo ja, is de minister
dan bereid te bevorderen dat hetzij artikel 2.8.40 en 2.8.50 op dit punt worden
aangepast? Terzijde: artikel 2.11.5 (thans 52 Rv) is in ieder geval voor de
praktijk niet van betekenis als oplossing van het probleem, al was het maar
omdat het niet gebruikelijk is te vragen de andere partij – uitvoerbaar
bij voorraad – met het bewijs te belasten; de weg van 2.11.6 (53 Rv)
is te omslachtig. Artikel 337 Rv nieuw lost het probleem in ieder geval niet
op bij een deelvonnis.Artikel 2.4.3Dient in dit geval, zo vragen de leden van de CDA-fractie gedaagde's procureur
eiser bij exploit te doen oproepen of verzorgt de griffie van het gerecht
dit conform de werkwijze als omschreven in de memorie van toelichting bij
artikel 2.3.12?Artikel 2.4.4De leden van de VVD-fractie vroegen of de
in het tweede lid opgenomen verplichte overlegging van de dagvaarding bij
kantongerechten naar het oordeel van de minister gewenst is.De leden van de fractie van de PvdA stelden
vast dat artikel 47 Rv niet is gehandhaafd. Bestaat er een alternatieve voorziening
voor gevallen waarin zich nieuwe feiten of omstandigheden voordoen in de periode
tussen de laatste standpuntwisseling en de datum van wijzen van het vonnis/arrest?
Bestaat aan een dergelijke mogelijkheid geen behoefte speciaal in die gevallen,
waar tegen wil en dank het wijzen van het vonnis wel onredelijk vertraagd
wordt(een situatie, die zich, zoals de regering ongetwijfeld weet, regelmatig
voordoet)?Houdt dit artikel, voorzover het een recht op pleidooi verschaft, een
recht op mondeling pleidooi in, of kan worden volstaan met het bij een aantal
rechterlijke instanties gehanteerde «schriftelijk pleidooi»?Artikel 2.4.10Naar aanleiding van deze bij nota van wijziging aangepaste tekst en de
toelichting in de nota vroegen de leden van de CDA-fractie
of de minister in de uitspraak van de Hoge Raad van 15 maart 1996 (NJ
1997, 341) een uitleg van artikel 6 EVRM leest die inhoudt, dat de pleitende
partijen te allen tijde bij pleidooi een pleitnota mogen overleggen. De slotzin van de toelichting in de nota van wijziging, dat bij herziening
van de procedure in hoger beroep kan worden bezien of er aanleiding is om
aan het pleitrecht beperkingen te stellen, gaf de leden hier aan het woord
aanleiding op te merken, dat dit slechts mogelijk zou zijn, indien in appèl
een vergelijkbaar regime betreffende comparities van partijen zou worden ingevoerd;
zonder dat zouden beperkingen van het pleitrecht in hun visie strijd met artikel
6 EVRM kunnen opleveren, terwijl het door hen benadrukte onmiddellijkheidsbeginsel
ook in het civiele hoger beroep zijn plaats heeft. Gaarne vernemen deze leden
dat de minister deze zienswijze deelt.Artikel 2.6.2De leden van de VVD-fractie vroegen hoe artikel
2.6.2 zich verhoudt tot artikel 1.6.9? Is art. 2.6.2 ook van toepassing bij
het oproepen van erven. Er wordt immers een onbekende groep gedagvaard, dus
is het onbekend of er een of meer gedaagden zijn.Artikel 2.8.16Naar aanleiding van het herstel van de thans geldende tekst door amendering
in de Tweede Kamer en de discussie over het Dombo-arrest, merken de leden
van de CDA-fractie op, dat de beperkende clausule
ten aanzien van de waarde van de partij-verklaring een echo is van de oude
regel «één getuige is geen getuige», die ook een
niet te veronachtzamen betekenis heeft. Indien een partij met bewijs is belast
en enkel deze partij een verklaring aflegt die vervolgens door de rechter
als voldoende bewijs zou kunnen worden geaccepteerd, ontstaat feitelijk de
processuele situatie dat de niet met het bewijs belaste partij in contra-enquête
zelf een verklaring moet gaan afleggen of getuigen moet gaan oproepen om de
verklaring van de wederpartij te neutraliseren. Daarmee wordt die wederpartij
dan ipso facto met de tegenbewijs belast. Dit is principieel anders, indien
de met het bewijs belaste partij een derde als getuige voorbrengt en diens
verklaring door de rechter als voldoende bewijs zou kunnen worden aangemerkt,
omdat die met het bewijs belaste partij die getuige dan wel moet hebben; de
partij zelf is er immers altijd. Daarom leidde de oorspronkelijke tekst van
het wetsvoorstel tot een aantasting van de equality in
arms, namelijk ten nadele van de niet met het bewijs belaste partij.
Kan de minister deze opvatting onderschrijven?Artikel 2.11.13De leden van de VVD-fractie merkten op dat
volgens M. Freudenthal (Advocatenblad 2000, no 18 pp.753 e.v) «het huidige
beleid in Nederland met betrekking tot de regeling van de buitengerechtelijke
incassokosten niet in overeenstemming is met de in de richtlijn inzake betalingsachterstanden
bij handelstransacties (Pb L 200/35 van 8 augustus 2000) vereiste transparantie,
nu rechters verschillende toepassing geven aan de wettelijke bepalingen van
art. 57ab Rv (w.o 2.11.13), art. 6:96 lid 2 sub b en c BW en de aanbevelingen
van de werkgroep Voor-werk. De artikelen 57ab Rv en 6:96 lid 2 sub ben c BW
bieden weliswaar een regeling conform de richtlijn. De wetgever zal echter
regels moeten stellen omtrent de redelijkheid van het buitengerechtelijke
incassotarief en zal de vaststelling van de omvang hiervan niet moeten overlaten
aan de individuele rechter die ambtshalve de buitengerechtelijke kosten kan
matigen». Is de minister het hiermee eens? En zo ja, waar en wanneer
zullen deze regels komen?Artikel 2.13.7De leden van de PvdA-fractie vroegen of deze
regeling wel goed is doordacht. Dwingt zij niet tot het beginnen
van een bodemprocedure, ook in zaken, waarin de gedaagde geen bezwaar heeft
tegen het vonnis in kort geding? Brengt deze procedure geen onnodige kosten
mee? Is niet een procedure denkbaar, die verenigbaar is met het TRIPs-verdrag,
maar waaraan niet de genoemde bezwaren kleven?De verzoekschriftprocedure in eerste aanlegDe leden van de PvdA-fractie vroegen waarom
een bepaling over kracht van gewijsde vergelijkbaar met 2.11.8 ontbreekt.
Moet de titel betreffende de verzoekschriftprocedure niet aangevuld worden
met een dergelijke bepaling?Artikel 337Dit artikel wijzigt de regel met betrekking tot de mogelijkheid om appèl
in te stellen van tussenvonnissen. De toelichting op dit artikel is summier.
Zij verwijst naar de commissie Wind en de wens procedures vlot te laten verlopen.
De leden van de PvdA-fractie zouden graag zien, dat indringender dan tot nu
toe in de Tweede Kamer behandeling het geval is geweest wordt ingegaan op
de vraag of de uitsluiting van hoger beroep wel in alle gevallen versnellend
werkt. Met goede argumenten is door mensen die er (ook)verstand van hebben
betoogd, dat dit niet (altijd) het geval is. Met name in zaken waar in een
vroeg stadium beslissingen van fundamenteel belang worden genomen, zou een
uitsluiting van hoger beroep zeer wel vertragend kunnen werken. De argumenten
tegen uitsluiting van hoger beroep worden uitvoerig uiteengezet in het proefschrift
van mr. H.W. Wiersma, Tussenoordelen en eindbeslissingen(UvA, 1998), m.n.
nrs. 1, 150–152, 165, 166. Zou de regering nader kunnen ingaan op de
daar besproken argumenten tegen uitsluiting van tussentijds appèl?
Zou zij kunnen ingaan op de vraag in wat voor zaken een rechter tussentijds
appèl zou moeten toestaan? Verdient het mogelijk aanbeveling ook dit
onderwerp nog eens op de agenda te zetten voor een diepgaander beschouwing
van het procesrecht en te bezien of in alle soorten zaken en ten aanzien van
alle soorten tussenbeslissingen hoger beroep als regel uitgesloten moet worden?De voorzitter van de commissie,Timmerman-BuckDe griffier van de commissie,JanssenXNoot1Samenstelling: Holdijk (SGP), Rensema (VVD), Jurgens (PvdA), Le Poole
(PvdA), Ruers (SP), Rosenthal (VVD), (plv. voorzitter), Dölle (CDA),
Kohnstamm (D66), Kneppers-Heijnert (VVD), Timmerman-Buck (CDA), (voorzitter),
De Wolff (GL) en V.d. Beeten (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20002001-26855-250a.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl