Structuurverandering elektriciteitssector; Verslag algemeen overleg over privatisering monogasbedrijf Haarlemmermeer en de afwikkeling verplichtingen elektriciteitsproductiesector
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25097, nr. 31

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

23-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

25097 nr. 31

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een algemeen overleg van de vaste commissie
voor Economische Zaken
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25097Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 74 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 097Structuurverandering elektriciteitssectornr. 31VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 15 december 1999De vaste commissie voor Economische Zaken1
heeft op 9 december 1999 overleg gevoerd met de minister van Economische Zaken
over privatisering monogasbedrijf Haarlemmermeer en afwikkeling
verplichtingen elektriciteitsproductiesector.Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,BiesheuvelDe griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,Tielens-Tripels Stenografisch verslag van een algemeen overleg van de vaste commissie
voor Economische ZakenDonderdag 9 december 1999 10.00 uurDe voorzitter: BiesheuvelAanwezig zijn 5 leden der Kamer, te weten:Van den Akker, Biesheuvel, Crone, Voûte-Droste en Van Walsem,alsmede mevrouw Jorritsma-Lebbink, minister van Economische Zaken.Aan de orde is de behandeling van:de brief van
de minister van Economische Zaken d.d. 12 november 1999 inzake privatisering
monogasbedrijf Haarlemmermeer (EZ-99-700);de brief van de minister
van Economische Zaken d.d. 18 november 1999 inzake de afwikkeling verplichtingen
elektriciteitsproductiesector (EZ99000759).De heerVan Walsem(D66)Voorzitter! Ik wil beginnen met het rapport van de commissie-Herkströter
over de bakstenen. Het gaat om een langlopende, buitengewoon gecompliceerde
kwestie en het is duidelijk dat zo ongeveer iedereen snakt naar een eindoplossing.
De commissie-Herkströter heeft getracht een zo duidelijk mogelijk beeld
te schetsen en de zaken zoveel mogelijk te simplificeren, hetgeen ik kan waarderen.De inzet van D66 is erop gericht, zo snel mogelijk tot een akkoord te
komen. Ik zou graag zien dat wij voor 1 januari 2000 een finaal akkoord hebben
bereikt met de sector, waarbij ik mij ervan bewust ben dat het zetten van
druk op de ketel meestal geld kost. Ik denk dat iedereen gebaat is bij een
snelle oplossing. De dynamiek in de energiesector is groot, er zijn veel ontwikkelingen
gaande en zaken die blijven liggen stagneren de ontwikkelingen die waardevol
voor ons allen kunnen zijn.Stadsverwarmingsprojecten en Demkolec betreffen, zegt de commissie, door
de overheid geïnitieerde en gestimuleerde projecten waarvoor zij ook
financiële aansprakelijkheid heeft. Dat onderschrijft zo'n beetje iedereen,
maar ik denk dat er wel wat op valt af te dingen. In het nader verslag uit
1987 wordt in antwoord op een vraag, niet toevallig van een D66-lid van de
Kamer, gesteld door de toenmalige minister dat het beleid met betrekking tot
de stadsverwarming zich beperkt tot de opzet van financieel rendabele projecten.
Met de overheidsverantwoordelijkheid en overheidsaansprakelijkheid valt het
dus wel mee. Ik denk overigens dat in de praktijk de rol van de overheid iets
sterker was dan uit deze bewoordingen blijkt.Demkolec is op initiatief van de overheid tot stand gekomen. De commissie
stelt voor, een gedeelte te sluiten en daarvoor een bedrag te betalen van
ik meen 300 mln., alsmede het andere gedeelte te laten doordraaien. Ik denk
dat de redenen die hebben geleid tot de oprichting van Demkolec voor de overheid
nog steeds moeten gelden. Het lijkt mij nog steeds goed, op alternatieve wijze
energie te produceren. Ik heb de indruk dat steeds betere resultaten worden
geboekt. Mij lijkt er dan ook veel voor te zeggen om hiermee nog drie jaar
door te gaan. Dit leidt eventueel tot een extra overheidsbijdrage. Ik zou
die daarvoor over hebben.Ik kom tot het contract met Statoil. Ik denk dat er een ingrijpende verandering
heeft plaatsgevonden in de markt, hetgeen het mogelijk maakt te komen tot
heronderhandelingen. Ik neem aan dat men daar al mee bezig is. Ik zou dit
willen stimuleren. Naar mijn mening is de overheid daarvoor niet aansprakelijk.
Dat moet de sector maar zelf regelen.Door de BSB-opslag wordt de inkoop duurder. Ik pleit ervoor, die opslag
te schrappen. Vorige week is, meen ik, een motie aangenomen waarin dit is
neergelegd. Ik ga ervan uit dat de minister die motie uitvoert.Wat de kabel betreft, lijkt het mij gewenst geen voorkeursrecht voor de
contracthouders te hebben. Dit betekent dat het schrappen van artikel 77c
mijn voorkeur heeft.Ik denk dat de commissie-Herkströter terecht heeft gezegd: als je
het net overneemt, moet je bereid zijn de marktwaarde te betalen. Dat is tevens
het wisselgeld dat je hebt. Om welk bedrag het precies gaat, weet ik niet,
maar ik ben het ermee eens dat een redelijke prijs moet worden betaald. Ik
heb er geen bezwaar tegen als de overheid verdergaat dan 50% van de aandelen
plus 1 aandeel en eventueel het hele netwerk overneemt. Wellicht kan in een
later stadium weer tot verkoop van een deel worden overgegaan, maar voor de
rust lijkt het mij gewenst dat een meerderheid van de aandelen in handen is
van de overheid.Wat de verkoop van het nutsbedrijf van de gemeente Haarlemmermeer betreft,
komt de heer Crone straks met een initiatief. Dat heeft mijn steun.De heerVan den Akker(CDA)Als ik het goed begrijp, bent u nu geen tegenstander meer van het in overheidshanden krijgen van 100% van het net. Destijds heeft u wel
tegen het desbetreffende amendement gestemd.De heerVan Walsem(D66)Ik ben altijd voorstander geweest van 50% van de aandelen plus 1 aandeel
in handen van de overheid. Ik ben dat nog altijd, maar als gekozen wordt voor
een groter deel zal ik mij daar niet tegen verzetten. Later kan de overheid
dan eventueel een gedeelte verkopen.De heerCrone(PvdA)Voorzitter! Ik ben blij dat wij dit overleg nog kunnen voeren voor het
reces en dat de minister volop zal gaan onderhandelen of al aan het onderhandelen
is over de uitkomst van het onderzoek van de commissie-Herkströter en
alles wat dies meer zij. Ik verzoek haar verslag te doen van de resultaten
die in Brussel zijn bereikt. Zij heeft met grote instemming van de Kamer de
oorlog tegen de Franse concurrentieverstoring gestart in Brussel. Ik had het
genoegen op dezelfde dag een bijeenkomst te hebben met Franse energiespecialisten.
Dat zijn tegenwoordig bewindslieden van sociaal-democratische partijen. Zij
vertelden dat wij een tough minister hebben en voegden er met enige verwondering
en verbazing aan toe dat zij liberaal is. Dit zijn in mijn ogen deze keer
allemaal grote complimenten.Ik kom tot de voortgang van de liberalisering. Het gaat dan allereerst
om de bakstenen, de kosten die de oude nutsbedrijven "in het algemeen belang"
hebben gemaakt en die zij niet meer in een vrije markt kunnen terugverdienen.
Ik heb het dan over de niet-marktconforme kosten (NMK). De commissie-Herkströter
had de opdracht de omvang van de NMK vast te stellen, maar dat is slechts
ten dele gebeurd, want de commissie heeft vastgesteld dat een aantal van de
met name dure contracten voor verantwoordelijkheid van de sector komen, zodat
de hoogte van eventuele schades niet behoefde te worden vastgesteld. Ik wil
daar graag een toelichting op hebben. Het was altijd al onze opvatting dat
wij bij een prijs van 7 cent in de markt niets zouden moeten bijdragen aan
die kosten. Ingebakken was dat bij structureel lagere prijzen een deel zou
worden vergoed. Een deel zou de sector altijd zelf moeten betalen, zodat er
een sterke prikkel was om te heronderhandelen. Is het niet te simpel het geheel
weg te schuiven? Dit geldt te meer, omdat de contracten onderdeel zijn geweest
van door EZ en de Kamer vastgestelde energieplannen. Vanuit dat perspectief
vonden wij het altijd niet helemaal onredelijk om daarnaar te kijken. Dit
zou uiteindelijk niet leiden tot een lastenverzwaring voor de burgers, maar
tot een prijsdaling die iets minder minder is. De burger zou er niets van
merken, maar zou wel de zekerheid hebben dat een aantal van deze kosten gedekt
worden.De sector zal, denk ik, als dit zo blijft langdurige juridische procedures
niet uit de weg gaan. Er is sprake van een soort driehoeksverantwoordelijkheidsverdeling
in deze sector. De sector is altijd verantwoordelijk voor wat hij doet. Dit
lijkt mij het hoofduitgangspunt. Verder is de sector beïnvloed door de
overheid om in het beleid iets te doen. Voorts geldt de uitvoering. De sector
heeft een en ander altijd zelfstandig uitgevoerd. De vraag is of de sector,
wat de importcontracten betreft, bij de uitvoering wel verstandig te werk
is gegaan. De Kamer heeft die contracten nooit als bijlage bij de plannen
gekregen, laat staan kunnen goedkeuren. Ik wil graag de visie van de minister
hierop horen. Hoe zal zij zich in de onderhandelingen opstellen? Wij hebben
geen onderliggende juridische stukken kunnen vinden en wij hebben zelfs geen
juridische argumenten in het rapport van de commissie-Herkströter kunnen
vinden.Voorzitter! Wat Demkolec betreft, sluit ik mij aan bij de opmerkingen
van collega Van Walsem. Ik zou het zonde vinden als gezegd werd: het is lekker
goedkoop als wij al die innovatieve milieu-investeringen schrappen en wij
er een gewone gascentrale van maken. Ik geloof niet dat dit het perspectief
is dat wij moeten hebben met de industriële en technologische ontwikkelingen
in ons land.Een ander onderdeel van het debat over bakstenen en de liberalisering
betreft het landelijke net. De overheid zou van de aandelen de helft plus
een in handen krijgen. Het wordt echter steeds duidelijker dat, als de rest
in handen van particulieren is, die particulieren erg veel macht hebben, zeker
nu er steeds meer signalen op wijzen dat grote netbedrijven in Duitsland en
Engeland – de Franse komen ongetwijfeld ook – het Nederlandse
net willen openbreken. Ik verzoek de minister dit bij de onderhandelingen
te blijven betrekken. Daarbij is ons hoofddoel dat geen enkele marktpartij,
producent noch handelaar/distributeur, het beleid van Tennet mag kunnen beïnvloeden
en ook niet in de keuken van Tennet mag kijken. Beleid beïnvloeden is
bijzonder belangrijk, maar in de keuken kijken is ook erg belangrijk Als je
het laatste kan, weet je hoe de stroom door het landelijk koppelnet gaat en
hoeveel import en export er plaatsvindt. Ik hoor aan mijn linkerzijde spreken
over voorkennis. Het gaat in elk geval over zeer belangrijke strategische
informatie.MevrouwVoûte-Droste(VVD)U weet dat voorkennis strafbaar is.De heerCrone(PvdA)Het probleem is dat het vrijwel nooit te bewijzen is.MevrouwVoûte-Droste(VVD)Men is er druk mee bezig. Van belang is dat er waarborgen zijn dat die
buitenlanders op de zeggenschap geen invloed kunnen uitoefenen. Daarop moet
de nadruk worden gelegd.De heerCrone(PvdA)Ten principale heeft u gelijk. Het gaat erom wie zeggenschap hebben. Ik
voeg eraan toe dat ook van groot belang is wie een kijkje in de keuken heeft.
Je kunt proberen alles af te schermen, maar wij zijn in de wereld geen gekke
Henkie. Wij weten dat de directie altijd de vraag zal stellen hoe de aandeelhouders
erover denken, zeker als het om grote aandeelhouders gaat. Een grootaandeelhouder
kan zeggen dat hij zich niet bemoeit met het beleid van de directie, maar
als hij eraan toevoegt dat hij de directie financieel wat ruimte wil geven
als de investeringen een bepaalde kan uitgaan, weten wij niet hoe het gaat.
Wij zitten er niet bij. Een directeur van Tennet zal zich afvragen wat de
grootaandeelhouder ervan denkt. Natuurlijk zal er geen briefwisseling plaatsvinden
over hoe dit en dat gedaan zou kunnen worden, maar ik denk dat de gelegenheid
soms de dief maakt. Ik zie er geen enkel voordeel in dat naast de producenten
en de distributeurs bijvoorbeeld een buitenlands netbedrijf toegang krijgt
tot Tennet. Wij horen steeds meer berichten dat het Britse National Grid en Duitse en Franse netbedrijven belangstelling hebben. Zij zouden
best eens kunnen denken dat zij met voorrang de importcapaciteit met het moederland
kunnen uitbreiden. Ik ben niet zo naïef te denken dat dergelijke bedrijven
Tennet alleen willen kopen om financiële redenen, als een solide belegging
en dat zij geen enkele bijbedoeling hebben, bijvoorbeeld om het beleid te
beïnvloeden of kennis te vergaren. Als dat wel de bedoeling is, kunnen
zij beter de obligaties van Zalm kopen. Het feit dat die bedrijven belangstelling
tonen, is al een teken aan de wand. Ik zeg dan ook: hoofdpunt is 100% overheidscontrole
en voorlopig en in de overgangssituatie hoort daar 100% overheidseigendom
bij. Dat hoeft trouwens niet zo duur te zijn. Het is natuurlijk een solide
financiële asset. Wij kopen geen zinkend schip. Omdat het een overheidsonderneming
is, kan de solvabiliteit vrij laag zijn. Tennet kan een obligatielening nemen
en een deel van de aandelen zelf inkopen, zodat wij een kleiner aantal aandelen
behoeven in te kopen. In ruil met de bakstenenvergoeding en de tariefopslag
is dat denk ik een rendabele investering. Het wordt aldus minder minder, maar
is er dan wel sprake van veel meer in termen van kwaliteit en greep op wat
er in dit land gebeurt. Ik ben van mening – en ik vraag de minister
of zij het ermee eens is – dat in de onderhandelingen met de sector
de overgang in overheidshanden een belangrijke asset is. Voor de sector zit
er het voordeel in dat, als overeenstemming wordt bereikt, afgezien kan worden
van juridische procedures en dat wij eindelijk een streep kunnen zetten onder
deze bakstenenaffaire.Voorzitter! Een belangrijk punt betreft de verkoop van het nutsbedrijf –
gas en kabel – van de gemeente Haarlemmermeer aan de WVG, een dochter
van VEW, een van de grootste Duitse energiebedrijven. Voordat de koop gesloten
is, heeft een van de directeuren van dat bedrijf blijkens het Financieele
Dagblad gezegd: nu hebben wij eindelijk voet aan de grond in Nederland en
gaan wij door. Hij spreekt dan over NUON en Essent. De minister heeft duidelijk
gemaakt dat zij denkt dat zij juridisch beperkte mogelijkheden heeft om deze
transactie tegen te houden. In artikel 53 van de ontwerp-Gaswet staat dat
ingeval van privatisering van een gasbedrijf na 1 juli 1996 de minister een
leveringsvergunning aan dat bedrijf kan onthouden op het moment dat de wet
in werking treedt. Wij krijgen nog een hele discussie over die wet, zodat
wij aanvullende criteria daarin kunnen opnemen op basis waarvan geen vergunning
kan worden verleend aan de betrokken onderneming. De Gaswet is nog niet aangenomen,
heeft terugwerkende kracht en kan bovendien nog een andere inhoud krijgen.
De dreiging die hiervan uitgaat, heeft echter kennelijk niet geholpen, want
het lijkt erop dat het allemaal doorgaat. Hier dreigt het slechtste te gebeuren
van wat wij allemaal willen, namelijk dat wij nog discussiëren over marktwerking,
terwijl wij in de markt al staan voor voldongen feiten, waardoor wij in onze
keuzevrijheid belemmerd worden. Hoofdpunt moet zijn dat wij onze opties openhouden
voor het debat en dat wij ons nu al niet vastleggen op onomkeerbare zaken.Wat ons betreft, is de verkoop van dit Haarlemmermeerse nutsbedrijf ongewenst,
omdat niet voldoende duidelijk is of dit past in het beleid dat wij landelijk
willen vaststellen. Ik verzoek de minister niet alleen in een briefje aan
het college van burgemeester en wethouders, maar ook aan de gemeenteraad goed
uit te leggen welke risico's zich op lange termijn kunnen voordoen. Misschien
zegt deze gemeenteraad dan: het hoeft niet zo snel, wij kunnen er beter nog
een maandje over nadenken. Om te voorkomen dat dit soort activiteiten een
vervolg krijgen, verzoek ik de minister een noodwetje aan de Kamer voor te
leggen. Dat kan bestaan uit uitsluitend artikel 53 van de ontwerp-Gaswet,
welk stuk al is aangeboden aan de Kamer en waarop al de eerste nota naar aanleiding
van het verslag is verschenen. Ik zeg op voorhand dat ik er geen behoefte
aan heb, er ook maar een zin in te veranderen. Een en ander is al langs de
Raad van State geweest. Het lijkt mij dan ook heel goed mogelijk, de Raad
van State nog voor kerstmis te vragen of er bezwaar tegen bestaat dat dit
onderdeeltje in een apart wetje wordt verwoord. Als de Raad van State dan
bij wijze van spreken per kerende post daarop reageert, kunnen wij in januari/februari
a.s. vliegensvlug dat noodwetje afhandelen. Op die manier wordt het debat
over de ontwerp-Gaswet niet belast door dit soort dingen, waarbij ons opties
voor de toekomst worden ontnomen, en houden wij elkaar en de gemeenten een
beetje bij de les.Ik verzoek de minister ook nog om voor kerstmis met de VNG in contact
te treden en te onderzoeken of een beleidsmatige afstemming met de gemeenten
mogelijk is.Ik kan mij voorstellen dat bedoelde Duitse onderneming zegt: wij willen
de garantie hebben dat, als wij dat nutsbedrijf in de Haarlemmermeer gekocht
hebben, wij te zijner tijd een leveringsvergunning krijgen. Het lijkt mij
dat er geen sprake van kan zijn dat dit wordt toegezegd. Ik merk overigens
op dat ik niet zeg dat er in dit specifieke geval iets mis is. Het gaat er
mij om dat wij, als wij toestaan dat dit gebeurt, vervolgens – ik zeg
maar wat – niet tegen de BV Gas, dochteronderneming van de NUON, kunnen
zeggen: dat is even te snel.Gisteren hebben wij een brief van de minister ontvangen over de ontbundeling
in de elektriciteitssector van de netten en de distributiebedrijven en over
de visie van de minister inzake de manier waarop privatisering daarin zou
passen. Ik stel vast dat die brief niet op deze agenda staat zodat wij er
nu niet mee kunnen instemmen. Het lijkt mij dat er nu geen enkele beleidslijn
daaruit kan worden overgenomen. Ik zeg dit, omdat blijkt dat nog steeds een
flink aantal bedrijven de ontkoppeling niet voldoende tot stand hebben gebracht,
ook in de visie van de minister. Blijkbaar gaat die ontkoppeling niet zo makkelijk.
Ik wil niks weggeven in de vorm van privatisering, zelfs geen minderheidsaandelen,
zolang de infrastructurele voorzieningen niet goed geregeld zijn. In januari/februari
zullen wij in een AO daarover praten.De voorzitter:Deze brief zal dinsdag a.s. in de procedurevergadering aan de orde komen.
Ik begrijp dat de inbreng van de PvdA-fractie hierover al openbaar is gemaakt.De heerVan den Akker(CDA)Voorzitter! Zoals bekend, heeft de CDA-fractie in dit voorjaar tegen de
wijziging van de Elektriciteitswet gestemd. In een stemverklaring hebben wij
heel duidelijk de redenen naar voren gebracht. De eerste reden was dat de
overheid geen 100% van het hoogspanningsnet in handen kreeg. De tweede reden
was dat het niet aanging dat burgers en bedrijven zouden worden
opgezadeld met 8 mld. aan hogere tarieven als de kWh-prijs naar 5 cent zou
zakken. Wij hebben gezegd dat mogelijk alleen de stadsverwarmingsprojecten
en de kolenvergassingsinstallaties in aanmerking kunnen komen om als baksteen
te worden gedefinieerd. De derde reden was dat wij de warmtekrachtkoppeling
in grote problemen zouden brengen. Inmiddels heeft de minister dit erkend.
In haar brief van 25 november jl. zegt zij dat de situatie met betrekking
tot warmtekrachtkoppeling momenteel zorgwekkend is.Wij zijn er bijzonder verheugd over dat de minister terugkomt op haar
onzalige idee om burgers en bedrijven op te zadelen met 8 mld. aan extra lasten.De heerCrone(PvdA)Is dit sterke politieke retoriek of bedoelt u het serieus? Ik vraag dit
in alle ernst. Wij hebben al veel discussies met u gehad bij de behandeling
van de Elektriciteitswet en begrotingen. Waar het ook over ging, u noemde
dit thema. Maar wat u zegt, klopt niet. Wij hebben steeds gezegd: het gaat
om minder minder. Ik heb het net opnieuw uitgelegd. Het is geen lastenverzwaring.
Het gaat erom of wij bereid zijn, een deel van de maatschappelijke verantwoordelijkheid
te dragen, die ook uw voorgangers in deze Kamer hebben gedragen. Nogmaals,
er is geen sprake van een lastenverzwaring. Het gaat om een sterke prijsdaling
en de vraag is of wij een deel van de maatschappelijke kosten daarvan mogen
aftrekken.De heerVan den Akker(CDA)Een elektriciteitsprijs is een internationale prijs. Als die van 100 naar
50 gaat, is dat prima. Maar dan wordt gezegd: het wordt geen 50, maar 70 vanwege
die bakstenen; u moet niet zeuren want er is sprake van een verlaging met
30. Dat is grote flauwekul. Bedrijven en vooral internationaal opererende
bedrijven hebben te maken met 50. Dat is geen retoriek, maar werkelijkheid.
Wij zeggen: dat is een lastenverzwaring van 50 naar 70.De heerCrone(PvdA)Daar is geen sprake van als je tegelijkertijd zegt dat de burger via de
democratie, toen het CDA nog groot en sterk was_De heerVan den Akker(CDA)Ik kom daarop terug, want ik ben het niet met u eens.De heerCrone(PvdA)Dan wacht ik dat even af.De heerVan den Akker(CDA)De commissie-Herkströter zegt exact hetzelfde als de CDA-fractie
in maart jl. heeft gezegd, namelijk: alleen stadsverwarmingsprojecten en Demkolec
kunnen mogelijk in aanmerking komen als het gaat om doorberekening aan de
verbruikers. Alleen bij die contracten is er mogelijk sprake van overheidsbetrokkenheid,
voegt die commissie eraan toe. De conclusies van deze commissie zijn inmiddels
door de minister als een goede oplossing, zo staat in een persbericht van
EZ, gekwalificeerd. Des te cynischer is het dat de minister in maart 8 mld.
aan bakstenen nog gloedvol heeft verdedigd, daarin gesteund door de regeringspartijen.MevrouwVoûte-Droste(VVD)Een aantal zaken zijn blijkbaar niet duidelijk aan u te maken. Van 8 mld.
is nooit sprake geweest. Het is totaal afhankelijk van de situatie. Het zou
veel minder kunnen zijn. Laten wij er maar over ophouden. Wij hechten er in
elk geval aan dat een debat aan de hand van argumenten wordt gevoerd.De heerVan den Akker(CDA)Ik heb gezegd dat het om 8 mld. gaat als de kWh-prijs naar 5 cent daalt.
Is dat door de minister gezegd of niet?MevrouwVoûte-Droste(VVD)Er is nooit sprake geweest van 8 mld. op de manier waarop u het formuleert.
Het hangt af van de omstandigheden en het zou veel lager kunnen zijn. Uiteindelijk
heeft de consument – en daar gaat het om; dat proberen wij u steeds
duidelijk te maken – daar voordeel van.U hebt gezegd dat u een aantal punten in het rapport van de commissie-Herkströter
kunt onderschrijven. Ik ben erg benieuwd hoe u denkt over de laatste conclusie
van die commissie.De heerVan den Akker(CDA)Als u mij laat uitpraten, kom ik daar vanzelf op. Ons is voorgeschoteld
dat, als de kWh-prijs naar 5 cent daalt, de bakstenen 8 mld. zijn. Dat bedrag
daalt naarmate die prijs hoger wordt.De heerCrone(PvdA)Wij hebben altijd met elkaar gezegd: dit is een berekening en wij laten
een onafhankelijke toets houden, waarbij de draagkracht van de bedrijven een
rol speelt. U gaat echter maar door met uw retoriek en dat bevalt mij niet.
U zegt dat wij 8 mld. willen uitdelen, dat wij lastenverzwaring willen en
niet willen nadenken. Wij, de minister voorop, hebben het initiatief genomen
voor die onafhankelijke toets. U stemde tegen de wet en u had daardoor geen
mogelijkheden om de consument te beschermen. Als dit gevolgd was door uw partijgenoten
in de Eerste Kamer en de meerderheid in deze Kamer dan hadden wij geen wet
gehad op basis waarvan wij alles wat wij nu bespreken kunnen doen. Dat was
de sector via een koude sector ten onder gegaan.De heerVan den Akker(CDA)Die onafhankelijke toets had niets te maken met de hoogte van de bakstenen.
In het rapport van de commissie-Herkströter is sprake van het advies
inzake de onderlinge verdeling van verplichtingen.De voorzitter:Ik constateer dat u het hierover niet eens wordt. Ik verzoek de heer Van
den Akker zijn betoog te vervolgen.De heerVan den Akker(CDA)In de opdracht van de commissie-Herkströter staat: "Het advies dient
tevens in te gaan op de vraag of de bedrijven in staat zullen zijn de lasten
van de verdelingsregeling zelfstandig te dragen." Als die lasten gering zijn,
hoef je geen advies te vragen. Het gaat erom hoe, als de lasten 8 mld. bedragen,
deze over de vier bedrijven worden verdeeld. Dat was de achtergrond van het
advies, niks anders.MinisterJorritsma-LebbinkNu haalt u alles door elkaar, maar daar kom ik straks wel op.De heerVan den Akker(CDA)Voorzitter! Bij de stadsverwarmingsprojecten en Demkolec gaat het slechts
om 1,3 mld. volgens de commissie-Herkströter. Dus bijna was de Nederlandse
samenleving opgezadeld met 7 mld. aan lastenverzwaring. Ik blijf
dat zeggen. En dit is het kabinet van de lastenverlichting!De minister heeft zich door de sector op sleeptouw laten nemen en de situatie
volstrekt verkeerd ingeschat. De reden waarom de CDA-fractie tegen het doorberekenen
van de bakstenen aan de eindverbruikers was, is deze: er was geen overheidsbetrokkenheid.
Ik wil dit ook nog een keer aan de heer Crone melden.De voorzitter:Wij hebben een debat met de minister.De heerVan den Akker(CDA)Jawel, maar dit is heel belangrijk. Er is mogelijk sprake van overheidsbetrokkenheid
bij de stadsverwarmingsprojecten. Maar ik ben in goed gezelschap, namelijk
van de minister. In de Eerste Kamer heeft zij op vragen van de heer Loudon
gezegd: "Wat de importcontracten betreft, is er geen stimulerende rol van
de overheid geweest, zoals bij Demkolec en de stadsverwarmingsprojecten. Voor
die contracten is de mogelijkheid van compensatie gecreëerd, maar die
is afhankelijk van de draagkracht en de marktprijsontwikkeling." Is er dus
geen overheidsbetrokkenheid geweest. Bij de behandeling van de EZ-begroting
in 1998 is gesteld: of iets voor een baksteen in aanmerking komt, hangt af
van het feit of er sprake is geweest van overheidsbetrokkenheid. Die was er
dus niet. Door mismanagement van de SEP zijn destijds langlopende contracten
afgesloten tegen een vaste prijs zonder openbreekclausules. Het gaat niet
aan om burgers en bedrijven daarmee extra te belasten. De UNA-deal was tijdens
de debatten in de Kamer al bekend. Het standpunt van de CDA-fracties was:
als je al zoveel krijgt voor die bedrijven, stop dan de bakstenen erin. Je
krijgt er dan wel wat minder voor, maar je bent er dan in een keer af en je
hoeft niet tot in lengte van jaren het Nederlandse bedrijfsleven en particulieren
met bakstenen te belasten.Daarbij komt nog bij dat ten aanzien van de stadsverwarmingsprojecten
al 1,2 mld. is betaald door de distributiebedrijven op grond van het protocol.
Het gaat om vier keer 400 mln., terwijl al drie van de vier jaar om zijn.
Eigenlijk zijn er dus geen bakstenen meer over.De CDA-fractie vond, vindt en blijft vinden dat de overheid 100% van het
landelijk hoogspanningsnet in handen moet zien te krijgen, dus niet 50% van
de aandelen plus 1 aandeel zoals de minister oorspronkelijk wilde en ook niet
0% waarnaar haar voorkeur nu uitgaat, maar 100%. Deze wens van het CDA is
gesteund door andere oppositiepartijen in maart van dit jaar. Het was ook
de zo goed als unanieme wil van de Eerste Kamer. Het is tevens de wil van
MKB Nederland. Ik begrijp dat de heer Van Walsem van D66 zich er niet meer
tegen verzet. Als ik de heer Crone goed begrijp, is hij daar ook een voorstander
van. Ik ben het volstrekt eens met de redenen die hij daarvoor heeft aangevoerd.MevrouwVoûte-Droste(VVD)Hoeveel zal dit uiteindelijk de belastingbetaler kosten? Daardoor wordt
uw pleidooi voor lagere tarieven teniet gedaan. U bent dus nogal inconsequent.De heerVan den Akker(CDA)Dat ben ik niet, maar ik kom daar straks op.Waarom zei dat de minister dat de oorspronkelijke optie van 50% van de
aandelen plus 1 aandeel een extra waarborg was voor een betrouwbare elektriciteitsvoorziening?
Waarom zegt zij dat nu niet meer, nu wij naar 0% moeten? De drang om alles
te verkopen onder het mom van marktwerking overheerst toch weer. Wij verkopen
toch ook niet de Maas?MinisterJorritsma-LebbinkWat verkopen wij dan? Volgens mij is het nooit van ons geweest.De heerVan den Akker(CDA)Het is nu in handen van de overheid, direct of indirect. Het is niet van
de centrale overheid.MinisterJorritsma-LebbinkDan moet u niet zeggen dat wij het verkopen. Wij verkopen niks, want wij
hebben het niet.De heerVan den Akker(CDA)Luister_De voorzitter:De minister doet niets anders.De heerVan den Akker(CDA)Dat vraag ik mij af. Zij hoort mij wel, maar zij luistert niet.MinisterJorritsma-LebbinkU moet zeggen wat er precies aan de hand is. Wij verkopen niks.De heerVan den Akker(CDA)Het is in handen van de overheid. Waar wij op tegen zijn, is dat het in
privé-handen terechtkomt. Wij verkopen toch ook niet de Maas? Wat is
het wezenlijke verschil tussen een waterweg, een waterleidingweg – daarover
hebben wij gezegd: die moet in handen van de overheid blijven – en een
elektriciteitsweg? De overheid moet 100% in handen krijgen als, zoals de minister
het terecht formuleerde, extra waarborg voor een betrouwbare elektriciteitsvoorziening,
zeker in de wildwestsituatie waarin de sector zich momenteel bevindt.Voorzitter! Afhankelijk van de antwoorden van de minister overweegt mijn
fractie de aangehouden motie van CDA, GroenLinks en RPF in stemming te laten
komen.MevrouwVoûte-Droste(VVD)Hoeveel schat u dat_De heerVan den Akker(CDA)Daar kom ik nog op.Voorzitter! De minister kan terecht zeggen: wie zal dat betalen en betekent
dit geen extra lastenverzwaring? Het zal geen extra lastenverzwaring betekenen,
want wie ook het hoogspanningsnet in handen heeft – de overheid, de
sector, een particulier of een particuliere financieringsmaatschappij –
iedereen zal de kosten van het net, zoals afschrijvingskosten, rente, onderhoudskosten
en een redelijk rendement, moeten doorberekenen aan de eindverbruiker. Dat
is logisch. Daar zit dus geen lastenverzwaring in. De eenmalige investering
wordt automatisch terugbetaald.De minister moet onderhandelen met de sector en wij willen haar daarbij
niet voor de voeten lopen. Wel zeggen wij dat de overheid 100% van het landelijk
hoogspanningsnet in handen moet krijgen. Mijn fractie denkt dat dit geen probleem
hoeft op te leveren. Ik noem een paar ijkpunten en daarbij ga ik in op de
vraag van mevrouw Voûte.De sector zelf zegt dat het net 2,7 mld. waard is. In de boeken staat
het voor 1,2 mld. De minister heeft ook een waarde aangegeven. Zij heeft gezegd:
je mag er geen grote winsten mee maken. Wat is de waarde van een bedrijf?
Dat is de contante waarde van de toekomstige winsten. Dus als
de toekomstige winst nul plus is, is ook de contante waarde nul plus. Dat
is ook een indicatie. De commissie-Herkströter zegt dat de bakstenen
1,3 mld. bedragen. Daarop zegt mijn fractie dat er al 1,2 mld. van is betaald.
Misschien wel ten onrechte omdat zelfs de vraag kan worden gesteld of stadsverwarmingsprojecten
als baksteen überhaupt in aanmerking kunnen komen. De heer Van Walsem
sprak over wat in 1987 in de Kamer is gezegd. Dat waren geen onrendabele projecten.
Het waren rendabele projecten. Artikel 24 van de richtlijn zegt heel duidelijk
dat er op het moment van het aangaan van de verplichting sprake moet zijn
van onrendabele contracten. Als er bij het aangaan sprake was van rendabele
contracten kan het zijn dat Brussel de regering terugfluit. Ik denk dat dit
iets is om in de onderhandelingen mee te nemen. Er is genoeg onderhandelingsruimte.
Een klein beetje onderhandelaar moet hier redelijk snel kunnen uitkomen.Voorzitter! Ik wil nog een paar opmerkingen maken over de privatisering
van het monogasbedrijf Haarlemmermeer. Ik ben het helemaal eens met wat collega
Crone hierover heeft gezegd. Wij moeten zo snel mogelijk zien te bereiken
dat er een noodwetje komt om wildwestsituaties te vermijden en een en ander
op een ordentelijke manier te regelen. Wij hebben altijd gezegd: je moet eerst
liberaliseren en daarna pas privatiseren en dat moet niet omgedraaid worden.Ik had nog een paar vragen willen stellen over het jaarverslag van de
DTE waarover wij op 10 november over hebben gesproken. De minister heeft gezegd
met betrekking tot het monogasbedrijf dat zij een brief op poten had gestuurd.
Dit bleek achteraf helemaal niet zo te zijn. Die brief is pas daarna verstuurd.
Ik denk echter dat wij ons moeten concentreren op de bakstenen, want daarbij
gaat het om veel meer geld.MevrouwVoûte-Droste(VVD)Voorzitter! Dit is het zoveelste overleg over liberalisering en privatisering
in de elektriciteitssector. Mijn fractie is van mening dat het zo langzamerhand
tijd wordt om een aantal problemen snel op te lossen. Bij liberalisering en
privatisering gelden drie uitgangspunten. Het eerste is: is een en ander in
het belang van de Nederlandse consument? Het tweede is: gebeurt dat op een
manier, waarbij veiligheid, toegankelijkheid en met name kwaliteit voor de
Nederlandse consument gewaarborgd worden en er sprake is van een goede prijs/kwaliteitsverhouding?
Wij weten dat in dit liberaliseringsproces problemen zijn ontstaan, omdat
de productiebedrijven helaas samen niet in staat zijn gebleken om tot een
compromis te komen op het moment dat dit noodzakelijk was. De minister heeft
vervolgens advies gevraagd over de verdeling van de bakstenen aan de commissie-Herkströter.
Mijn fractie is zeer verheugd over de resultaten van het gedegen onderzoek
en de deskundige manier waarop conclusies zijn getrokken door deze commissie.De verdeling is duidelijk. Ik zal aangeven wat wij onderschrijven. Dat
is in de eerste plaats dat de financiële compensatie met name voor de
verplichtingen in het kader van de kolenvergassingsinstallaties, Demkolec
en de stadsverwarmingsprojecten, gemaximeerd tot een bedrag van 1,3 mld.Wij kunnen ons ook vinden in het tweede onderdeel, namelijk dat de negatieve
marktwaarde van de importcontracten gedragen moet worden door de productiebedrijven.
Dat geldt met name voor de verdeelsleutel via de OVS.De heerVan den Akker(CDA)In vergelijking met wat u in maart heeft gezegd bij het elektriciteitsdebat
heeft u dus uw standpunt gewijzigd.MevrouwVoûte-Droste(VVD)Wij hebben gezegd dat een aantal problemen opgelost moest worden. Hetgeen,
zoals de commissie-Herkströter heeft aangegeven, door overheidshandelen
is gebeurd, is heel goed gedefinieerd. Voor de rest zeggen wij dat contracten
in het verleden zijn gesloten omdat dit interessant was uit een oogpunt van
milieuwetgeving en er in die situatie andere criteria golden. Wij vonden het
voorstel terzake redelijk.De heerVan den Akker(CDA)Uw eigen minister was het er niet mee eens. Ik wijs op wat ik net geciteerd
heb uit het betoog van de minister in de Eerste Kamer.MevrouwVoûte-Droste(VVD)Misschien is het beter, even naar onze redenering te luisteren. Wij hebben
vaak de indruk dat u vastzit in uw eigen redenering.De heerVan den Akker(CDA)Als het om 8 mld. gaat wel.MevrouwVoûte-Droste(VVD)Voorzitter! In een politiek debat gaat het altijd om de argumenten en
de doelstellingen. Ik was bezig aan te geven dat wij de conclusies van de
commissie-Herkströter, die gebaseerd zijn op duidelijke argumenten, onderschrijven.Het laatste onderdeel gaat over de overdracht van de aandelen van het
hoogspanningsnet. De commissie heeft aangegeven dat deze dient te geschieden
tegen de marktwaarde. Ik wil van de minister graag weten op welke wijze die
marktwaarde tot stand komt. Er zijn verschillende mogelijkheden.Als alles zich in een goede, geliberaliseerde situatie bevindt waardoor
echt concurrentie kan plaatsvinden, kan je zeggen dat alle aandelen onder
de randvoorwaarden van wetgeving en toegankelijkheid overgedragen kunnen worden
aan marktpartijen. In de huidige situatie kan voor ons, gezien de zorgvuldigheid,
50% van de aandelen plus 1 aandeel een optie zijn.De heerVan den Akker(CDA)Kunt u zich ook vinden in 100%, zoals uw collega Loudon in de Eerste Kamer
heeft gezegd?MevrouwVoûte-Droste(VVD)Wij zeggen dat als de overheid randvoorwaarden op het gebied van wetgeving,
toegankelijkheid, kwaliteit en bereikbaarheid duidelijk formuleert, waarbij
ook de zeggenschap helder aangegeven wordt, wij geen bezwaar hebben tegen
50% van de aandelen plus 1 aandeel. Wij zien niet de noodzaak in van een overheidsaandeel
van 100%. Dat zou bijzonder veel geld kosten, wat de belastingbetaler moet
opbrengen.De heerVan den Akker(CDA)Maakt het wat uit wie het net in handen heeft voor de tarieven die worden
doorberekend aan de eindverbruikers?MevrouwVoûte-Droste(VVD)Waarom het gaat, is dat de zeggenschap zodanig wordt vormgegeven in de wetgeving dat de kwaliteit voor de klant gewaarborgd is.De heerCrone(PvdA)U zei ook zo retorisch dat het kopen van dat net ten koste van de belastingbetaler
gaat. Dat zou inhouden dat wij nu zo snel mogelijk allerlei wegen, het paleis
op de Dam en weet ik allemaal niet zouden moeten verkopen, want dat is allemaal
van de belastingbetaler.MevrouwVoûte-Droste(VVD)Er zijn taken die de overheid hoort te hebben. Ik denk aan taken op het
gebied van infrastructuur, veiligheid en onderwijs. Dat zijn de kerntaken.
Met betrekking tot liberalisering en privatisering heb ik de trits geschetst
waarom het ons gaat. Of je houdt als overheid zaken in eigen hand, zoals vroeger
in de nutssector, of je gaat de weg in die wij sowieso vanuit Europese wet-
en regelgeving moeten inslaan, namelijk de weg van liberaliserings- en privatiseringsprocessen.
Het doel in onze ogen is dat de Nederlandse klant er beter van wordt. Er is
nog een hele weg te gaan. Op die weg ligt het in de wet vastleggen van de
waarborging van kwaliteit en toegankelijkheid. Wij geloven in een overheid
die dat goed en kernachtig doet. Wij denken niet aan het verkopen van wegen,
wel aan het aanleggen van wegen via PPS-constructies. Maar dat is een andere
zaak.De heerCrone(PvdA)U ontloopt de vraag. Het is toch niet juist dat er lastenverzwaring optreedt
als wij er eigenaar van worden?MevrouwVoûte-Droste(VVD)Alles wat je moet kopen op dit gebied kost erg veel geld. Wij discussiëren
over een lastenverlichting van 5 mld. Het gaat om substantiële bedragen.
Ik zeg nogmaals dat het er ons om gaat dat de klant er uiteindelijk beter
van wordt. Als dat via wetgeving geregeld kan worden, is dat voor ons belangrijk.Voorzitter! De commissie-Herkströter heeft gezegd dat de aandelen
in COVRA gehouden worden. Wij kunnen ons daarin vinden. Wij vernemen daarop
graag de reactie van de minister.De sector heeft op het laatste moment nog een compromisvoorstel gedaan.
De minister heeft gesteld met de sector te zullen overleggen. Wat is de stand
van zaken? Kan de sector zich vinden in hetgeen de commissie-Herkströter
naar voren heeft gebracht of hecht de sector aan zijn eigen compromis? Wij
dringen aan op een oplossing van de problemen en doen een beroep op de sector
om daaraan bij te dragen. Men moet zijn verantwoordelijkheid nemen. Wij doen
als VVD-fractie het royale aanbod te zeggen dat 50% van de aandelen plus 1
aandeel in het hoogspanningsnet iets is waar wij op dit moment mee kunnen
leven, indien aan de geschetste criteria wordt voldaan.Voorzitter! Ten slotte wil ik iets zeggen over de privatisering van het
monogasbedrijf Haarlemmermeer. Ik denk dat het van groot belang is dat de
ontwerp-Gaswet zo snel mogelijk wordt behandeld, omdat daarmee dit soort problemen
kunnen worden opgelost. Kan het verstrekken van de leveringsvergunning een
voorwaarde zijn voor de verkoop?De voorzitter:Wij zijn toe aan de beantwoording. Ik meld nog even dat van de kant van
de fractie van GroenLinks gemeld is dat vanwege andere verplichtingen helaas
niemand van die fractie aan dit debat kan deelnemen.MinisterJorritsma-LebbinkVoorzitter! De heer Crone vroeg mij, hoe het in Brussel is gegaan. Ik
ben blij, dat mijn teksten blijkbaar enige indruk hebben gemaakt! Ik had dat
gevoel al een beetje, omdat ik de enige was die het in luid en duidelijk Nederlands –
dat wordt keurig vertaald – heeft gezegd. Meestal komt de manier waarop
ik mij uitdruk, redelijk duidelijk over. Dat was overigens de bedoeling: er
was geen woord Frans bij. Voor de Franse vertaling was dat weer wel noodzakelijk.
Mijn Franse collega en de ambtenaren hebben het goed begrepen. De Commissaris
was overigens uitermate duidelijk in haar opvattingen. De Franse staatssecretaris
heeft aangegeven, dat met het parlement een procedure is afgesproken, die
ertoe zou kunnen leiden dat het voorstel op 15 februari als wet door de president
kan worden afgetekend. Dat maakt het des te belangrijker dat wij de instrumenten
die wij in het Staatsblad hebben laten plaatsen, boven de markt laten hangen,
al was het maar om de Assemblee een steuntje in de rug te geven om zich aan
de Europese richtlijn te houden. Er zijn een paar problemen. Het eerste probleem
is het feit dat men het wetsvoorstel überhaupt niet wilde behandelen.
Het tweede probleem is dat de inhoud van de wet niet conform de richtlijn
is. Beide zaken zullen moeten worden geregeld. Laten wij hopen dat het op
15 februari ook in Frankrijk geregeld is, waarna wij onmiddellijk onze maatregelen
zullen intrekken. Maar ik ben er nog niet helemaal zeker van of het allemaal
goed zal gaan. Dat betekent dat het middel van dreiging van groot belang is.
Ik kom daar straks nog op terug als het over de Haarlemmermeer gaat.De heerCrone(PvdA)Het ging natuurlijk ook over de inhoud van die Franse wet.MinisterJorritsma-LebbinkJa, wij hebben ook gesproken over de duur van de contracten, namelijk
drie jaar. De Commissaris is daar met name op ingesprongen, want de inbreukprocedure
gaat niet alleen over de termijn, maar ook over de inhoud van de wet. Voor
het overige hebben mijn collega's van Finland, Duitsland, Groot-Brittannië
en Zweden – ik geloof dat dat toevallig allemaal socialistische broeders
en zusters zijn – fantastische verhalen verteld over het feit dat zij
al 100% geliberaliseerd zijn, en over de zegeningen daarvan, niet alleen voor
de bedrijven, maar ook voor de consumenten. Het gaat daarbij om prijsverlagingen
tussen de 20% en de 40%. In al die landen is geen hond meer die nog één
woord wil wijden aan mogelijke spijt van liberalisering, zeg ik tegen de heer
Van den Akker.De heerVan den Akker(CDA)Nu daagt u mij uit! U heeft de CDA-fractie nooit horen zeggen, dat zij
tegen liberalisering of privatisering is. Wel zeggen wij dat bij een belangrijk
product als elektriciteit – dat geldt ook voor water, wat uw fractie
met ons eens is – de infrastructuur in handen van de overheid moet blijven.
Maar dat heeft er niets mee te maken dat wij het er niet mee eens zouden zijn
dat de productiebedrijven worden geprivatiseerd. U moet de waarheid geen geweld
aandoen!MinisterJorritsma-LebbinkOver tempi kunnen wij verschillend denken. Maar destijds is in de wet
opgenomen, welke garanties er moeten zijn voor het hoogspanningsnet.
Daarbij is niet gesproken over nationalisering van het hoogspanningsnet. Ik
durf u dat te garanderen. Dat u dat vervolgens tot uw grote item heeft gemaakt,
mag u natuurlijk volstrekt doen. Maar doet u nu niet alsof vanaf het begin
duidelijk was dat de CDA-fractie het hoogspanningsnet nooit in private handen
wilde zien. Daarvoor zijn garanties vastgelegd, en op dat moment was er geen
sprake van dat het ooit naar de rijksoverheid zou komen.De heerVan den Akker(CDA)De heer Lansink heeft zich altijd op het standpunt gesteld – ik
heb alle Handelingen erop nagelezen – dat het zeer de voorkeur geniet
dat de overheid 100% van het hoogspanningsnet in handen houdt. De reciprociteitregel
is via een amendement van de heer Lansink in de wet gekomen.MinisterJorritsma-LebbinkMaar daarop heb ik toch geen kritiek uitgeoefend? Ik constateer toch maar
dat er geen amendement is ingediend om het hoogspanningsnet in rijkshanden
te krijgen.Voorzitter! Omdat de heer Van den Akker er zo'n soep van heeft gemaakt,
is het nodig de zaken heel goed op een rij te zetten. Hoe was het ook alweer?
De vier productiebedrijven en de SEP hadden het voornemen, gezamenlijk een
grootschalig productiebedrijf (GPB) te vormen. Als het er zou komen, zou de
overheid alleen de niet-marktconforme kosten van de stadsverwarmingcontracten
en Demkolec compenseren. De niet-marktconformiteit van de overige SEP-verplichtingen,
waaronder de importcontracten, kwamen dus voor rekening van het GPB. De Kamer
was het eens met die afspraak. Op 25 april 1998, een treurige dag, besloten
de vier productiebedrijven, dat niet te doen. Die treurigheid komt, omdat
wij hebben gezien dat het daarna niet mogelijk was, grote productiebedrijven
zelfstandig te laten voortbestaan. Je hebt geen zekerheid dat het wel had
gekund met een groot productiebedrijf, maar de kans daarop was in elk geval
wat groter geweest dan in de huidige situatie. Dat blijkt uit de realiteit.
Daarmee besloot elk zijn eigen weg te gaan in de markt, en de bestaande samenwerking
te beëindigen. Daardoor kwam het vraagstuk van de verdeling van de gezamenlijk
aangegane verplichtingen op tafel. De productiebedrijven en mijn ambtenaren
hebben daarna de onderhandelingen gevoerd, die leidden tot de Overeenkomst
op Hoofdlijnen. Die ging uit van compensatie voor de stadsverwarming en Demkolec.
De overeenkomst ging er ook van uit, dat de productiebedrijven in principe
de niet-marktconformiteit van de importcontracten zouden dragen. Wat eronder
zat, was een vangnet voor het geval de bedrijven niet in staat zouden zijn,
de niet-marktconformiteit van de importcontracten te dragen. Op dat moment
gaven signalen over sterk dalende marktprijzen, in relatie tot een beperkter
absorptievermogen van vier separate bedrijven in plaats van één
GPB mij aanleiding, een dergelijk vangnet in te bouwen. Tijdens de uitwerking
van die overeenkomst waren vervolgens de productiebedrijven niet zelfstandig
in staat, te komen tot een onderlinge verdeling van de verplichtingen. Daarmee
was er dus geen Overeenkomst op Hoofdlijnen meer.Voorzitter! Ik heb daarna voorgesteld, in de Elektriciteitswet bepalingen
op te nemen, op basis waarvan een verdelingsregeling kan worden vastgesteld.
Uitgangspunt daarbij is: gezamenlijke draagplicht van de vier productiebedrijven
voor de verplichtingen die in het kader van de OVS zijn aangegaan. Tijdens
de Kamerbehandeling van die bepalingen is uitgebreid gesproken over de draagkracht.
Waarom? Natuurlijk met name naar aanleiding van de berichtgeving over de overnameprijzen
van productiebedrijven. Tot dan toe hadden wij moeten varen op de informatie
terzake die door externen aan ons was gegeven. Wij hebben de NIB erop gezet,
en er zijn allerlei lieden bezig geweest om de waarde en de draagkracht van
de bedrijven enigszins vast te kunnen stellen. De overnameprijzen waren na
dit onderzoek pas bekend. Daarna heeft de Kamer er terecht op aangedrongen
dat alleen compensatie voor de importcontracten wordt gegeven als de draagkracht
van de bedrijven onvoldoende is. Dat is bij amendement in de wet vastgelegd.
Zoals bekend is dat niet bepaald op bezwaren van mijn kant gestuit. Sterker
nog: ik was daar zeer voor, want ook ik wist natuurlijk dat er iets aan de
hand zou zijn met de draagkracht van de bedrijven – daar ging het over –
iets wat wij tot dan toe niet hadden kunnen zien.De heerVan den Akker(CDA)Ik heb u destijds de eigenvermogensposities van die bedrijven voorgelezen.
Dat draagkrachtprincipe is erin gekomen vanwege het feit dat de bakstenen
tot 8 mld. zouden kunnen oplopen, als de kWh-prijs inderdaad naar 5 cent zou
gaan. Daarom maakten wij ons zorgen over de draagkracht van de bedrijven.
De hoogte van de bakstenen was buitengewoon belangrijk, omdat die bedrijven
anders zouden omvallen. U draait het nu een beetje om!MinisterJorritsma-LebbinkDat was precies de reden van het vangnet. Die 8 mld. is geen 8 mld., maar
een vangnet voor het geval de prijzen van de elektriciteit ernstig zakken
en de bedrijven die kosten uit het eigen vermogen zouden moeten betalen. Dit
was gebaseerd op een inschatting, mede door externen gedaan, van de draagkracht
van de bedrijven. Inmiddels was UNA aan de gang gegaan. Het was een zegen
dat wij dat op dat moment wisten. Wij wisten dat er mogelijk iets anders aan
de hand was met de draagkracht van de bedrijven dan wij tot dat moment inschatten.
Dit interesseerde het CDA overigens al niet zozeer, want de heren Van Walsem
en Van den Akker vonden op dat moment al dat de importcontracten sowieso voor
rekening van de productiebedrijven moesten komen.De heerVan den Akker(CDA)Wij hebben in de debatten over de Elektriciteitswet in maart heel duidelijk
aangegeven dat als die bedrijven voor die prijzen worden verkocht –
de 4 mld. van UNA was bekend – het belachelijk is dat je het UNA-deel
in rekening brengt bij de eindverbruikers. Trek het dan af van de prijs. Dan
krijg je wat minder voor het bedrijf, maar je bent er wel in één
keer vanaf. Dat was de inbreng van het CDA.MinisterJorritsma-LebbinkIk heb het debat als zodanig verstaan, en dat hebben wij dus ook gedaan.
Sterker nog: het is bij amendement in de wet opgenomen dat wij nader zullen
onderzoeken of dat mogelijk is. De commissie-Herkströter is tot zo'n conclusie gekomen. Dat is door mij gevraagd, hoor. U doet nu
net alsof u dat allemaal hebt bedacht, maar het is zo gegaan. Wij moesten
twee dingen doen. Om te beginnen moest de verdeling worden geregeld, waarvoor
de commissie-Herkströter is ingesteld. Tijdens de behandeling van de
wet is daaraan bij amendement toegevoegd dat die commissie ook zou moeten
kijken naar de draagkracht van de bedrijven.Voorzitter! Ik noem de belangrijkste punten uit het advies van de commissie-Herkströter.
Compensatie door de overheid beperken tot verplichtingen die door de overheid
specifiek zijn gestimuleerd, en waaruit de niet-marktconforme kosten zijn
ontstaan. Dat betekent dus alleen Demkolec en de stadsverwarmingcontracten.
Het onderzoek naar de draagkracht van de productiebedrijven, in relatie tot
de omvang van de NMC, wijst uit dat verwacht kan worden dat de bedrijven de
lasten van de elektriciteits- en gasimportcontracten kunnen dragen. De commissie
adviseert, niet over te gaan tot compensatie van de importcontracten. De commissie
meent ook dat de overdracht van de aandelen van SEP in Tennet tegen marktwaarde
onderdeel moet zijn van de afwikkeling van de verplichtingen. Ik wil dat wel
even toevoegen, omdat de heer Van den Akker denkt dat de overdracht van de
aandelen van Tennet voldoende zal zijn om de niet-marktconforme kosten te
betalen. Nee, nadrukkelijk onderdeel van het advies is dat dat moet worden
gebruikt om de andere zaken mee te kunnen financieren. Het is wel eventjes
bij elkaar opgeteld!De heerVan den Akker(CDA)De minister heeft mij niet horen zeggen dat ik tegen overdracht tegen
marktwaarde zou zijn. Wel heb ik gezegd dat er ijkpunten zijn om tot een onderhandelingsresultaat
te komen, en die heb ik genoemd.MinisterJorritsma-LebbinkMaar u noemde daarbij als ijkpunten andere zaken dan door de commissie-Herkströter
zijn aangegeven. U zegt dat als de aandelen nu maar verkocht worden aan de
overheid tegen marktwaarde, daarmee Demkolec en de stadsverwarmingcontracten
voldoende zijn afgedekt. Dat is niet het advies van de commissie-Herkströter.
Ik heb u dat horen zeggen. Zo niet, dan heeft u helemaal verward gesproken.
Ik heb u horen zeggen dat dat geen probleem mag zijn.De heerVan den Akker(CDA)Ik heb gezegd dat een aantal ijkpunten in de onderhandelingen kunnen worden
meegenomen om 100% van het hoogspanningsnet in handen te krijgen. Een van
de ijkpunten is dat de stadsverwarmingprojecten en Demkolec 1,3 mld. bedragen
volgens de commissie-Herkströter. Een ander ijkpunt is de vraag, of dat
überhaupt wel zo is. Immers, 1,2 mld. is al betaald. Verder kun je denken
aan het debat in de Tweede Kamer in 1989 over de Europese richtlijn.MinisterJorritsma-LebbinkIk houd er niet van, de SEP te beschuldigen van onhandig gedrag. In 1989
dacht geen hond in Europa, dus ook niet in deze Kamer, dat de elektriciteit
ooit geliberaliseerd zou kunnen worden. Iedereen ging er dus van uit, dat
er stabiele prijsniveaus zouden zijn. Ik vind het dus iets te makkelijk om
jegens Kamerleden of anderen te zeggen dat de SEP dat slecht heeft gedaan.
Terugkijkend vind ik natuurlijk dat het nooit zo had mogen gebeuren, maar
daaraan is zo ongeveer iedereen schuldig, dus ook de CDA-fractie. Wat de 1,2
mld. betreft, dat is de bijdrage van de distributiebedrijven aan de niet-marktconforme
kosten van de productiebedrijven. Overigens is het bedrag aan niet-marktconforme
kosten waarover wij nú spreken voor de stadsverwarming berekend vanaf
2001. Dan is er geen bijdrage meer van de distributiebedrijven. Het protocol
loopt tot en met 2000. De heer Van den Akker boekt dubbel in. Alles waarmee
wij bezig zijn geweest, zijn de kosten vanaf 2001. Alles wat wij berekend
hebben, is altijd gebaseerd op afwikkeling van het protocol. Het kan dus niet
zo zijn dat het één van het ander wordt afgetrokken. Dan blijft
er nul over, maar zo kan ik het ook. Daarmee wordt de zaak niet geholpen!Voorzitter! Wat vind ik van dat advies? Ik vind het een heel consistent
en samenhangend advies, met een goede oplossing voor het verdelingsvraagstuk.
Ik vind het heel belangrijk dat dat duidelijk en definitief kan worden opgelost.
Dat is van groot belang voor de betrokken partijen en de bedrijven, maar ook
voor andere marktpartijen. Ik deel de conclusie dat wij niet hoeven te voorzien
in een compensatie voor de importcontracten. De overheidsbetrokkenheid daarbij
is echt niet vergelijkbaar met die bij Demkolec en stadsverwarming. Dat heb
ik altijd gezegd. Ik heb nooit gezegd dat het daarbij ging om overheidsbetrokkenheid;
daar ging het slechts over de draagkracht van de bedrijven. Bij Demkolec en
stadsverwarming was natuurlijk wel sprake van een specifieke stimulerende
rol, vanuit milieuoverwegingen.De heerVan den Akker(CDA)In de Tweede Kamer heeft u heel duidelijk gezegd dat de importcontracten
wel degelijk in aanmerking komen voor definiëring als baksteen, vanwege
de overheidsbetrokkenheid. U heeft dat in de Eerste Kamer teruggedraaid.MinisterJorritsma-LebbinkNee. Wij hebben gezegd dat er overheidsbetrokkenheid was, omdat dat in
het Elektriciteitsplan was opgenomen. Maar het is niet door de overheid gestimuleerd.
De bedrijven hebben zelf de contracten gesloten. U probeert mij dingen in
de mond te leggen die niet waar zijn. Betrokkenheid is iets anders. Het gaat
om de rol van de overheid, die in die tijd overal bij betrokken was. Waarin
heeft de overheid een stimulerende rol gespeeld? Dat was bij Demkolec en de
stadsverwarmingprojecten. Bij de andere zaken hadden wij slechts betrokkenheid
via het Elektriciteitsplan, wat door de Kamer is vastgesteld. U had ook een
betrokkenheid. De vraag is alleen, wat je daarmee moet doen. De conclusie
die u moest trekken, is dat gekeken moet worden naar draagkracht. Je kon niet
zomaar zeggen: wij laten de bedrijven omvallen, ook al vanwege de contracten
die er liggen. Daarnaar hebben wij kritisch laten kijken door de commissie-Herkströter.
Die commissie is tot de conclusie gekomen dat de bedrijven niet omvallen op
het moment dat de importcontracten gewoon door hen gefinancierd worden. Dat
is het belangrijkste.De heerCrone(PvdA)Over de orde: de heer Van den Akker gaat maar door, te roepen over de
omvang van de bakstenen. Het begrip "baksteen" slaat echter steeds op twee
dingen: hoe zwaar is die baksteen, en wie kan hem dragen? Wil
hij nu eindelijk afstappen van zijn eenzijdige visie dat het alleen maar om
het gewicht gaat? Wil hij er rekening mee houden dat wij steeds aandacht hebben
gehad voor de vraag, wie de last zal dragen. Natuurlijk is dat nooit zwart-wit
geweest, noch het dragen, noch de omvang. Natuurlijk heeft de heer Van den
Akker altijd gelijk gehad, maar voor de voortgang van het debat stel ik hem
deze vragen.De heerVan den Akker(CDA)Ik ben blij dat u dat erkent. Het ging om de vraag, of er destijds in
maart überhaupt bakstenen waren. Daarvan zeiden wij dat het er twee waren:
stadsverwarming en Demkolec.De heerCrone(PvdA)Het zijn nog steeds bakstenen, ook als wij ze niet dragen. Maar dan moeten
zij ze dragen. Dát is het punt!MinisterJorritsma-LebbinkHet had iets te maken met milieuoverwegingen. Uitgaande van de toenmalige
gasprijsscenario's zouden het rendabele projecten zijn. De gasprijzen zijn
anders uitgevallen, en daaruit volgt de niet-marktconformiteit. Een feit blijft
wel dat de overheid stadsverwarming zeer gestimuleerd heeft.Voorzitter! Op zichzelf ben ik het er niet mee oneens dat het aardig zou
zijn, als Demkolec kan doorgaan als kolenvergasser. Maar essentieel in de
nieuwe structuur is natuurlijk wel dat bedrijven beslissen of zij dat doen.
Een bedrijf moet dus bereid zijn, deze technologie te kiezen. Wellicht blijkt
bij verkoop wel degelijk dat zo'n bedrijf bestaat. Dat is geen taak van de
overheid. Je hebt helaas heel weinig aan nieuwe technologie als geen bedrijf
het gebruiken wil. Dat zal dus moeten blijken.De heerCrone(PvdA)Hier ontgaat mij iets. Wij hebben altijd gezegd: ook in een marktsituatie
mag de overheid de milieuprestaties beïnvloeden. Wij hebben ooit bedacht
dat dit een milieuprestatie kan opleveren, en ook nog innovatief. Je mag in
de markt altijd technologie subsidiëren of cumuleren. Heeft het zin om
deze technologie verder te ontwikkelen omdat zij nog steeds kansrijk is? Die
vraag hadden wij ons ook moeten stellen als het een nutsbedrijf zou blijven.
Vervolgens is het de vraag, of wij het geld ervoor over hebben. Dan is het
een maatschappelijke kostenfactor. Moeten wij dat dekken uit bakstenenheffing,
of anderszins? Ik vind dat de commissie-Herkströter te simpel zegt dat
het niet doorgaat als de marktpartijen het niet willen betalen. Dat geldt
voor heel veel milieuzaken.MinisterJorritsma-LebbinkDemkolec was een demonstratieproject, dat klaar is. Het gaat vervolgens
om het commerciële vervolg. Als wij aan het eind van de rit vinden dat
het moet blijven bestaan, of verder ontwikkeld moet worden, zullen wij het
moeten subsidiëren. Dat is dan de enige consequentie die wij daaruit
moeten trekken. Daar moeten wij op terugkomen. Eerst moeten wij kijken of
iemand bereid is, dat bedrijf zo voort te zetten en zo ja, tegen welke prijs.Voorzitter! Een en ander heeft geresulteerd in financiële steun voor
de investeringen in de vorm van subsidies of garantstellingen. Bij de importcontracten
is dat niet gebeurd. Wel pasten zij in het Elektriciteitsplan, goedgekeurd
door de overheid. Dat laat onverlet dat de overheid noch op de duur, noch
op de inhoud van de contracten enige invloed heeft gehad. Destijds hadden
wij natuurlijk zorgen over de draagkracht, waarin wij aanleiding vonden om
over te gaan tot compensatie voor de importcontracten. Die draagkracht blijkt
nu voldoende te zijn. Het oordeel van de commissie daarover berust op onderzoeksgegevens
die de productiebedrijven vertrouwelijk aan de commissie hebben gegeven, welke
gegevens lopen tot 1998. Zelfs op die basis zou het dus kunnen. De overnameprijzen
van UNA, EZH en EPON wijzen daar overigens ook op. Wij zijn dus in feite weer
terug bij de compensatie waarmee de Tweede Kamer destijds instemde, dus in
de fase waarin het GPB werd beproefd. Ook vanuit het gezichtspunt van de consumenten
en de grootverbruikers is dit natuurlijk prachtig. Het compensatiebedrag kan
dus lager liggen. Uiteindelijk zou dat bedrag via de consumenten opgehaald
moeten zijn. De opslag nu zal zeer beperkt zijn. Maar dat hangt af van de
looptijd die wij kiezen.Voorzitter! De bedrijven hebben gedurende de afgelopen twee jaar voortdurend
de kans gehad, met een eigen oplossing te komen. Zoals bekend heb ik daar
telkens om gevraagd, zelfs toen ik de commissie-Herkströter instelde.
Ik heb steeds gezegd: vrienden, als u in de tussentijd iets heeft te melden,
kom er dan in vredesnaam mee. Ik heb daarvoor expliciet de ruimte geboden,
wat ik ook blijf doen. Het verdient uiteindelijk natuurlijk de voorkeur dat
je gezamenlijk tot een oplossing komt, in plaats van een afgedwongen regeling.
Uiteindelijk hebben de bedrijven helaas één dag voor de bekendmaking
van het advies van de commissie-Herkströter een plan bij mij ingediend.
Als ik dat plan naast het advies van de commissie leg, zie ik overeenkomsten,
maar ook een heel belangrijk principieel verschil. Dat principiële verschil
ligt met name in de inschatting van de bijdrage die de bedrijven zelf moeten
leveren aan de NMC-kosten. Naar aanleiding van het plan zijn inmiddels een
aantal gesprekken gevoerd met de bedrijven. Daarin hebben wij aangegeven dat
het advies van de commissie-Herkströter uitgangspunt zal moeten zijn
voor het vinden van een oplossing. Inmiddels lijken de bedrijven het daarover
met mij eens te zijn. De sfeer van de gesprekken is goed, wat ik bemoedigend
acht om tot een gezamenlijke oplossing te komen.Voorzitter! Hoe gaan wij nu verder? Ik ben van mening dat wij niet meer
tijd moeten verliezen dan strikt noodzakelijk is. Het proces moet nu echt
doorlopen. Daarom wil ik de afwikkeling van de verplichtingen nu wel wettelijk
vastleggen. Wij gaan dus aan de slag met de voorbereiding van een wetsvoorstel,
uitgaande van het advies van de commissie-Herkströter. Ik wil de verdeling
van de verplichtingen en de compensatie gewoon bij wet regelen, dus niet zoals
in de Elektriciteitswet is voorzien bij ministerieel besluit, respectievelijk
algemene maatregel van bestuur. Het gaat bij de verdeling van verplichtingen
en compensatie immers om inhoudelijk heel nauw verbonden zaken. Bovendien
denk ik bij een regeling bij wet ook aan de wens van beide Kamers tegemoet
te komen. Ik wil die regeling zo opzetten, dat een eventuele gezamenlijke
oplossing daarin een plaats kan krijgen. Ik wil graag van de Kamer horen of
zij het met mij eens is dat die problematiek zo snel mogelijk bij wet zou
moeten worden geregeld.Voorzitter! Ik sta nog even stil bij de vraag, of de Staat aandeelhouder
zou moeten zijn in het hoogspanningsnet. In de Overeenkomst
op Hoofdlijnen was bepaald, dat de Staat aandeelhouder zou worden in Tennet.
Dat is vastgelegd in de wet. Dat aandeelhouderschap stond tegenover de compensatie
voor de importcontracten. Wat dat betreft is de situatie nu anders. Ik ben
immers niet meer voornemens, compensatie te geven voor de importcontracten.
Dat betekent dat een aandeelhouder van de Staat een zelfstandige transactie
zou zijn, waarbij aandelen worden overgedragen tegen marktwaarde. Dat is overigens
niet een paar honderd miljoen gulden, maar veel meer. De boekwaarde zal het
ook niet zijn. De conclusie van de commissie wat het aandeelhouderschap betreft,
onderschrijf ik. Ik acht aandeelhouderschap van de Staat in Tennet niet strikt
noodzakelijk voor het waarborgen van de onafhankelijke positie van het landelijk
net. Dat dat heel belangrijk is, deel ik zeker. Die onafhankelijkheid is op
zich ook publiekrechtelijk via de Elektriciteitswet geregeld, en zou indien
nodig in eerste instantie ook via diezelfde weg mogelijk nog versterkt kunnen
worden. Als wij tot de conclusie komen dat de publiekrechtelijke kant nog
onvoldoende in de wet is vastgelegd, is dat ook een manier om daarvoor nog
een oplossing te vinden. Ik heb destijds gezegd – ik herhaal dat nog
eens, omdat de heer Van den Akker het telkens wat anders zegt – dat
gedurende de transitiefase, waarin de elektriciteitsmarkt zich nu bevindt,
enige vorm van aandeelhouderschap van de Staat zou kunnen worden overwogen.
Daarom had ik niet zoveel problemen met de "50 + 1"-gedachte. Maar wij moeten
dan wel heel scherp formuleren, welk doel ons voor ogen staat met dat aandeelhouderschap.
Ik wil op basis van de discussie een aantal modaliteiten van het aandeelhouderschap
verder uitwerken. Ik ben het er niet mee eens, dat het tot in lengte van jaren
100% zou moeten zijn. Ik ben het er ook niet mee eens, dat het voor de eeuwigheid
"50 + 1" moet zijn. Ik vind het namelijk nogal wat als wij nu weer een soort
nationalisatieproces ingaan. De Staat gaat zich plotseling weer als de nationale
bezitter gedragen. Ik vraag mij ook af, of dat noodzakelijk is en of wij daarvoor
belastinggeld zouden moeten willen gebruiken. Wij gaan dan weer staatsvermogen
opkopen. Het kan best een rendabele investering zijn, maar dan is het nog
de vraag of je het moet willen. Ik heb goed geluisterd naar wat de heer Crone
heeft gezegd over wat absoluut wel en wat absoluut niet mag. Ik wil eens bekijken
of daarvoor nog andere modaliteiten zijn te bedenken, zodat je de garanties
hebt dat wat je wilt bewaken – dus waar marktpartijen geen invloed op
of kennis van mogen hebben – op publiekrechtelijke manier voldoende
inhoud kan worden gegeven. Daarvoor heb je de wet en toezicht nodig. Toezicht
is namelijk bepalend voor het goed verlopen van een liberaliserings- en een
privatiseringsproces. Eigendom is misschien wel het minst interessante. Het
gaat om de wet, plus het toezicht dat daarop wordt gehouden. Hoe krijg je
voor elkaar dat die zaken niet zomaar door elkaar lopen? Dat kan namelijk
niet. Ik zou ook eens kunnen kijken naar de vraag, bij wie het zou kunnen
worden ondergebracht als het niet in overheidshanden moet komen. Als dat bij
een partij is met een mogelijk ander belang dan het algemeen belang voor de
BV Nederland, moet je daar nog eens goed naar kijken. Kortom, ik zeg de Kamer
een notitie toe over hoe je dat precies in het vat giet. Waartoe ik nog niet
bereid ben, is nu te zeggen dat we dat zaakje tegen marktprijs, op basis van
taxatie, naar de overheid overhevelen, wat we dan vastleggen voor de eeuwigheid.
Dat lijkt mij de meest ongewenste weg, omdat wij daarmee het doel wat wij
willen bereiken niet bereiken. Daarmee hebben wij niets meer bereikt dan wat
al bestaat. Dan zou ik goed willen bekijken, wat er precies in de wet moet
worden opgelegd, in welke vormen en met een bepaalde vorm van eindigheid.
Het gaat over de transitieperiode. Op het moment dat het toezicht functioneert
zoals het behoort te functioneren, zou ik niet goed weten waarom alle infrastructuur
in overheidshanden zou moeten blijven. Wij hebben trouwens niet alle infrastructuur
in overheidshanden. Heel veel infrastructuur is in private handen, die vervolgens
via de overheid wel is gereguleerd. De hele telecominfrastructuur is niet
in overheidshanden, maar daar bestaat wel heel goed toezicht, en een goede
wet om ervoor te zorgen dat men zich als monopolist niet kan misdragen. Om
af te komen van het principiële gepraat wil ik eens bekijken wat echt
van ons moet zijn, waar het toezicht goed geregeld moet zijn, wat er in een
transitieperiode kan gebeuren en hoelang ermee aan de slag moet worden gegaan.
Daarover krijgt de Kamer op korte termijn een nadere notitie.De heerVan den Akker(CDA)U zegt zelf dat de "50 + 1" in een uitruil met de bakstenen tot stand
is gekomen. Maar u heeft ook gezegd dat dat een extra waarborg is voor een
betrouwbare elektriciteitsvoorziening. Is dat dan niet meer waar? In het debat
in de Tweede Kamer heb ik gezegd dat wij het eens zijn over het principe,
maar niet over de hoogte van het percentage. Wij willen naar 100, en u naar
"50 + 1".MinisterJorritsma-LebbinkIk heb net gezegd dat het in een transitieperiode niet gek is om een extra
waarborg in te bouwen. U kunt dat nu wel ontkennen, maar ik heb het altijd
zo gezegd. U kunt absoluut niet aantonen dat ik dat niet zo heb gezegd. U
moet nu eens ophouden met mij dingen in de mond te leggen die niet waar zijn,
want daar krijg ik een beetje genoeg van!De heerVan den Akker(CDA)Ik lees voor uit verzamelde werken!MinisterJorritsma-LebbinkJa, maar altijd maar de helft!Voorzitter! Ik kom toe aan de brief over de aanwijzing van de netbeheerders.
Wij gaan daarover nog apart praten, wat naar ik hoop redelijk snel kan gebeuren.
Overigens geef ik juist in die brief aan dat er geen sprake van kan zijn dat
men welk privatiseringsvoorstel dan ook goedgekeurd krijgt als de zaken rond
de netbeheerder niet goed geregeld zijn. Dat kan natuurlijk echt niet het
geval zijn. De heer Crone vroeg nog of goed gewaarborgd is dat geen strategische
informatie van de netbeheerder uitlekt. Op zich is dat goed gewaarborgd in
de wet. Producenten, leveranciers en aandeelhouders mogen zich van de wet –
daarop is het toezicht gericht – niet bemoeien met Tennet. Op grond
van artikel 59 van de wet moet dus ook een netbeheerder vertrouwelijke en
strategische informatie geheimhouden. Een van de zeer belangrijke punten daarbij
is dat de DTE daarop toezicht moet houden. Daarbij is "the proof of the pudding
in the eating". Een en ander zal afhangen van de inhoud van
het toezicht van de DTE. Wij zijn bezig met het slaan van de piketpaaltjes.
Uit alle informatie die ik krijg van de DTE blijkt, dat de DTE dat heel nauwkeurig
doet. Meestal gebeurt dat niet tot genoegen van de bedrijven. De Kamer kan
de komende weken dus nog enige stormpjes verwachten op dit terrein!Voorzitter! De commissie maakt zich zorgen over de consequenties van de
verkoop van het gasnet aan private partijen, en met name aan buitenlandse
private partijen. Overigens is het in dit geval geen privaat bedrijf, maar
een overheidsbedrijf, zij het van de Duitse overheid. Het gaat daarbij om
het monogasbedrijf Haarlemmermeer. Inderdaad is bekend geworden dat de gemeenteraad
van Haarlemmermeer zeer waarschijnlijk zal instemmen met de verkoop van alle
aandelen in het monogasbedrijf Haarlemmermeer. Niet uitgesloten is dat ook
andere gemeenten hun aandeel in dat monogasbedrijf willen verkopen. Hoe moeten
wij tegen deze ontwikkeling aankijken? In eerdere debatten heb ik mij steeds
op het standpunt gesteld dat deelname van private partijen in gasbedrijven
op zich past in het liberaliseringproces. Natuurlijk kan een en ander ook
Nederlandse bedrijven de gelegenheid bieden, hun financiële positie te
versterken. Het kan ook bijdragen aan commerciële kennis en ervaring
ten behoeve van de bedrijfsvoering, en het opent de mogelijkheid tot internationale
samenwerking. Ik vind overigens wel dat een onderscheid tussen Nederlandse
en buitenlandse private bedrijven niet mag worden gemaakt, zeker niet als
het om Europese private bedrijven gaat. Maar dat is lastig. Uiteindelijk moet
de beslissing tot verkoop van de aandelen wel genomen worden door de bestaande
aandeelhouders. Die beslissingen zijn onderworpen aan democratische controle,
omdat de huidige aandeelhouders gemeenten of provincies zijn. Het gemeentebestuur
van Haarlemmermeer heeft er mijns inziens blijk van gegeven, zich bewust te
zijn van een aantal risico's. Voorzover ik heb begrepen, hebben zij voorwaarden
gesteld aan de verkoop in het belang van de afnemers, onder andere op het
terrein van de tarieven, de leveringsvoorwaarden en de zeggenschap. Overigens
hebben zij kennis van de brief, die ik aan de kopende partij heb gestuurd.
De heer Van den Akker probeerde misleiding van mijn kant te suggereren. Tijdens
de behandeling van het VAO heb ik nadrukkelijk gemeld dat ik een vergissing
had gemaakt: ik had het aan de kopende partij gemeld, die de brief in kopie
aan de gemeente Haarlemmermeer had doorgestuurd. Daarna hebben wij nog een
kopie gestuurd. Ik had daarover al een corrigerende opmerking gemaakt.Voorzitter! Het gemeentebestuur wordt zoals gezegd democratisch gecontroleerd.
Voorzover ik kan overzien, vormen Partij van de Arbeid, CDA, D66 en GroenLinks,
plus NieuwGroen, een meerderheid in de Haarlemmermeerse raad die, als zij
het eens zijn met hun landelijke vertegenwoordigers, het tegen zouden kunnen
houden. Wat dat betreft, ben ik heel terughoudend en huiverig om mij te bemoeien
met de lokale democratie. Ik heb ook geen formele bevoegdheid. Als het gaat
om een noodwet, kan ik zeggen dat dat de Gaswet is. Ik heb begrepen dat de
Kamer behoefte heeft aan een nader verslag bij de Gaswet, waarvoor ik enig
begrip kan opbrengen. Ik wil er dan wel heel erg op aandringen, dat nader
verslag zo snel mogelijk naar ons te sturen, liefst zodanig dat mijn ambtenaren
daaraan voor kerst nog kunnen werken.De voorzitter:Dat kan ik u als voorzitter toezeggen!MinisterJorritsma-LebbinkDat zou heel plezierig zijn. Dan maakt het niet veel uit als wij direct
na het kerstreces de Gaswet kunnen behandelen. Hoewel die veel groter is,
kan die gewoon in één week worden behandeld. Daarna kan zij
naar de Eerste Kamer, want zij moet echt voor 1 augustus in het Staatsblad
komen. Wij slaan echt een modderfiguur, waar wij de Fransen aan de schandpaal
nagelen bij het niet-implementeren van de Elektriciteitswet, als wij vervolgens
zelf niet in staat zouden zijn, de Gaswet voor 1 augustus 2000 in het Staatsblad
te krijgen. Daarvoor kunnen de Fransen ons immers aan de schandpaal nagelen.
Wij zitten hier in de verdachtenbank, want wij zijn een grote gasproducent.
Ik zou het zeer beschamend vinden als wij door onze eigen procedures de Gaswet
niet op tijd in het Staatsblad kunnen krijgen. Dan is ook geen noodwet nodig.
Als de Kamer het wetsvoorstel in januari behandelt – dat had met het
noodwetje ook moeten gebeuren – kan het zo snel mogelijk naar de Eerste
Kamer, die met een fors debat en eventueel een AO de zaak zo snel mogelijk
kan afhandelen.De heerVan den Akker(CDA)Ik steun het noodwetje van de heer Crone. Aan ons zal een tijdige behandeling
van de Gaswet niet liggen. Wij hebben er geen enkel belang bij om dat te vertragen,
zodat wij dat absoluut niet zullen doen. Maar je praat toch al snel over zeven
à acht maanden, voordat de procedure is afgerond.MinisterJorritsma-LebbinkNee, het wetsvoorstel ligt voor ter behandeling. Als u een noodwetje wilt,
moet ik nu naar de Raad van State, en dan krijgt u dat na het kerstreces,
bespreekt u het in de procedurevergadering en kan het de week daarna op de
Kameragenda. Dat kan met de Gaswet ook.De heerVan den Akker(CDA)Misschien is het een goed idee dat wat hier besproken is, kort wordt vastgelegd
en aan de betrokken partijen wordt toegestuurd. Zij zien dan dat op dit punt
grote zorg bestaat in de Kamer.De voorzitter:Er is zelfs pers aanwezig, die daarover ongetwijfeld iets in de krant
schrijft. Dan gaat het nog sneller!MinisterJorritsma-LebbinkWe kunnen het stenogram van dit deel van de vergadering doorgeleiden naar
de betrokken partijen.De heerCrone(PvdA)Dat lijkt mij sowieso wenselijk! Ik snap dat de minister druk op de ketel
houdt met de Gaswet. Net als Van den Akker en de anderen zal ik proberen ervoor
te zorgen dat dat allemaal lukt. Maar die wet is natuurlijk veel omvangrijker.
Als wij dit onderdeeltje uit die wet halen, kan dat via een versnelde procedure
langs de Raad van State bijna bij hamerslag behandeld worden, omdat hier al
blijkt dat er brede steun bestaat. Dat zal natuurlijk nooit kunnen voor de
hele Gaswet. Waar wij allemaal ons best zullen moeten doen om 1 augustus 2000
te halen – niet alleen als politieke wens, maar ook puur procedureel –
zal het hier veel sneller kunnen, en is het haalbaar om het voorstel voor
1 maart bij de Eerste Kamer te hebben, en per 1 april in het Staatsblad. Dat
scheelt heel wat maanden. Het gaat mij overigens niet alleen om Hoofddorp.
Stel dat de betrokken Duitse ondernemer zoals in de krant staat ook een stukje
van NUON wil hebben – wie weet doen zij dat voor 1 augustus –
dan kunnen wij dat niet meer tegenhouden. Iedere maand is er één.
Ik wil daarin geen enkel risico lopen, want wij kunnen nooit meer terug.MinisterJorritsma-LebbinkIk ben echt niet bereid, dit eruit te halen, en ik zal zeggen waarom.
Alles heeft namelijk met alles te maken. Wel zouden wij voor de periode tussen
nu en het moment van inwerkingtreding de eisen voor privatisering kunnen aanscherpen,
zodat wij bijvoorbeeld voorkomen dat een al geprivatiseerd bedrijf via een
leveringsvergunning een monopolie krijgt. Naar die mogelijkheid wil ik wel
kijken. Je kunt zeggen: als u nu nog komt, moet u er rekening mee houden dat
privatisering niet leidt tot een leveringsvergunning. Dat kan overigens bij
Haarlemmermeer niet meer, want dat moet van tevoren bekend zijn. Als er veel
tijdsverschil zat tussen het in het Staatsblad krijgen van een noodwetje en
van de Gaswet zelf, zou er een probleem zijn. Als wij geen haast zouden hebben
met het één en wel met het ander, zou er ook een reden voor
zijn. Maar wij hebben haast met het totaal van de wet, welke haast niet uiteenloopt.
Ik vraag de Kamer daarom zo snel mogelijk het wetsvoorstel op de agenda te
plaatsen, zodat het voorstel na de discussie hier zo snel mogelijk naar de
Eerste Kamer kan. Dan is het overigens heel helder wat de mogelijke consequenties
van privatisering zijn, en kan de Kamer zich over het totaal uitspreken. Ik
kan niet overzien, of de Kamer nog andere eisen wil stellen. Ik wil ook wel
een totaalafweging kunnen maken. Als de Kamer aan de ene kant iets meer wil
en aan de andere kant iets minder, moet ik die balans in zijn totaliteit kunnen
overzien.De heerCrone(PvdA)Wij zullen zeker bij de behandeling van de Gaswet en nu in het aanvullende
vragenrondje vragen, of de splitsing tussen gas en distributie op lokaal niveau
moet worden toegepast, conform de Elektriciteitswet. Die discussie is dus
zeker nog open. Dat is een extra waarschuwing aan iedereen die daarop vooruit
wil lopen. Uw aanbod van een andere juridische constructie neem ik serieus.
Misschien kunnen wij afspreken dat u zo spoedig mogelijk op papier zet of
er juridische mogelijkheden zijn. Ik ben er zeer van overtuigd dat wat wij
hier zeggen van invloed is op de maatschappij. Maar mensen die zeggen: voordat
de markt sluit moet ik mij invechten, kunnen juist denken dat het handig is,
bijvoorbeeld een stukje van NUON te kopen. Wij kunnen het onze lokale bestuurders
niet kwalijk nemen dat zij af en toe DM-tekens in de ogen hebben. Kan die
notitie uiterlijk maandag bij ons zijn, om daarop eventueel volgende week
terug te komen in een debat over het verslag van dit AO? Ik voel namelijk
niet de ruimte voor ook maar een millimeter risico, maar wat u voorstelt is
misschien nog sneller dan een noodwet.MinisterJorritsma-LebbinkIk moet kijken of dat überhaupt tot de mogelijkheden behoort. U krijgt
begin volgende week daarover een brief.Voorzitter! De heer Crone stelde een vraag over de juridische positie
met betrekking tot de importcontracten. Het advies is opgesteld binnen de
kaders van de Elektriciteitswet. Aan de wet ligt ten grondslag dat productiebedrijven
een draagplicht hebben voor de lasten die nog voortvloeien uit de OVS. Draagplicht
berust op de aard en de inhoud van de contractuele samenwerking van de partijen
in het kader van de OVS. Ik heb daarover juridisch advies ingewonnen. Dat
advies is openbaar, en gevoegd bij de memorie van antwoord aan de Eerste Kamer.
Wij zullen nog even checken of de commissieleden dat ontvangen hebben. Verder
heb ik over de wettelijke regels ter afwikkeling van de NMC-kosten deze zomer
advies gevraagd aan de Raad van State. Dat advies en mijn reactie daarop heb
ik aan de Kamer toegezonden. De Raad van State heeft aangegeven, als zodanig
geen bezwaar te hebben tegen het vaststellen van een verdeling van de verplichting
tussen de productiebedrijven. Ik ben van oordeel dat de verdeling juridisch
houdbaar is. Iets anders is natuurlijk dat er rechtsbescherming bestaat. Ik
kan partijen nooit beletten, de verdeling eventueel ter toetsing voor te leggen
aan de rechter. Natuurlijk proberen wij dat te voorkomen. Wij hopen dat het
gesprek met de bedrijven over hun recente alternatieve benadering daaraan
bijdraagt.Voorzitter! Het is waar dat in algemene zin de afschaffing van de BSB
tot een lastenverlichting voor de productiesector leidt. Ik was overigens
bijna verheugd dat de heer Van Walsem naar mijn gevoel iets verder ging dan
zijn collega bij de behandeling van de Klimaatnota. Wij hebben natuurlijk
tot nu toe een iets lichtere relatie gelegd tussen de BSB en CO2-vermindering.
Ik heb gezien dat de Kamer de motie over omvorming van de BSB heeft aanvaard.
Daarnaast is een motie van de heer Van den Akker aanvaard over vrijwillige
CO2-reductie van de kolencentrales. Het is waar dat afschaffing
van de BSB een heel belangrijke bijdrage kan leveren aan een oplossing voor
de afwikkeling van de verplichtingen. Wat mij betreft, blijft er een lichte
koppeling bestaan tussen de afschaffing van de BSB en de CO2-reductie.
Wij zullen pogen, zo snel mogelijk met de sector afspraken te maken. Mijns
inziens moeten wij daar gezamenlijk uit kunnen komen.De heerCrone(PvdA)Voorzitter! Wij wachten de toegezegde notitie van de minister af. Om volgende
week geen tijd te verliezen, kunnen wij daarover wellicht in een debat over
het verslag van dit AO verder praten. Het lijkt mij goed dat de minister een
aanbod heeft gedaan dat misschien nog sneller werkt dan wat ik had voorgesteld.
Het betere moet overigens niet de vijand van het goede worden.Voorzitter! Wat het al of niet bezitten van Tennet betreft, was mijn al
jaren heel consistente redenering dat marktpartijen geen invloed moeten hebben.
Dat moet gebeuren via allerlei waarborgen. De tweede stap is dat wel overheidscontrole
over en toezicht op wat er gebeurt moet worden behouden. De derde stap is
dat je je het veiligst voelt als een ander geen eigenaar is en derhalve geen
positie heeft. De minister zegt gelukkig toe dat zij dat in de transitiefase
een overweging van belang vindt. Ik vind dat een belangrijke uitspraak. Laten
wij in combinatie met de transitie van de markt – daaronder
vallen ook de bakstenen – hopen dat de minister een en ander in het
brede perspectief van bakstenen, eigendom en controle houdt. Zij heeft een
notitie toegezegd – die hoeft er volgende week nog niet te zijn –
over exacte regeling daarvan. Ik ben er absoluut nog steeds voor dat wij zeker
in de transitiefase overheidseigendom serieus nemen. Ik heb gezegd dat dat
absoluut niet duur hoeft te zijn, als wij daarmee slim omgaan. Dan is het
een zeer waardevolle investering van de overheid om daarin op zijn minst tijdelijk
flink te investeren. Ik reserveer mijn positie op dat punt volledig.Voorzitter! Over Demkolec wil ik precies vaststellen dat het kabinet niet
alleen moet kijken of er een marktpartij is die daarmee commercieel verder
wil gaan. Dat zou natuurlijk de beste optie zijn, maar als dat niet zo is,
moet de overheid een eigenstandige milieubeoordeling maken van de vraag, of
dit een zinvolle milieu-investering is, hetzij als innovatieproject, hetzij
duurzaam in de markt. Als het kabinet dit niet meer zinvol vindt, is dat een
ander punt.Voorzitter! Voor ons wegen het realiseren van de CO2-doelstelling
en wat in de helaas aangenomen moties stond, even zwaar. In die moties kwam
het woord "CO2-doelstelling" in relatie tot de BSB namelijk niet
voor. De heer Van Walsem zal eraan herinnerd worden dat hij, net als de PvdA,
heeft gezegd dat de BSB mag worden omgewisseld, zij het in relatie tot het
CO2-dossier. Dat zal onderdeel van het pakket zijn.De heerVan den Akker(CDA)Voorzitter! Ik sluit mij aan bij wat de heer Crone zegt: kijk nog eens
goed naar het bezit van het hoogspanningsnet. Als private partijen worden
toegelaten tot de raad van commissarissen van Tennet, hebben zij inzicht in
wat daar wordt besproken. Als voorbeeld noem ik beslissingen over investeren
of dividend uitkeren. Ik kan mij voorstellen dat daar een conflict of interests
ontstaat. Probeer dat te vermijden.MevrouwVoûte-Droste(VVD)Voorzitter! Ik dank de minister voor de verduidelijking op het punt van
de Gaswet. Wij zeggen toe, mee te werken aan een zo snel mogelijke behandeling
van dat voorstel. Het is goed dat de minister bekijkt, wat de juridische mogelijkheden
zijn om vergunningverlening aan striktere voorwaarden te verbinden. Dat zal
de beste oplossing zijn, omdat anders de totale afweging in het geding komt.
Het is belangrijk, daarop te anticiperen.Voorzitter! Wij hopen van ganser harte dat het compromis, vastgelegd in
het advies van de commissie-Herkströter, vrij ongeschonden de eindstreep
zal halen. Wij doen nogmaals een beroep op de productiebedrijven, hiermee
in te stemmen en de zaak na twee jaar – dat is uitermate lang –
af te ronden. Wij wensen de minister daarmee succes.MinisterJorritsma-LebbinkVoorzitter! Zoals gezegd zal ik de notitie laten opstellen. Wij zouden
daarbij kunnen nadenken over een soort "golden share"-formule, waarbij de
overheid niet alle aandelen in handen heeft, maar wel vormen van zeggenschap
aan zich kan trekken. Ik vind het nogal wat om veel overheidsvermogen te steken
in iets, waarvan ik nog steeds denk dat dat ook via andere opties, bijvoorbeeld
zeggenschap, kan worden bereikt. Ik ben er redelijk huiverig voor om daarin
zomaar overheidsvermogen te steken. Ik heb dan altijd het gevoel dat wij dat
beter in andere zaken kunnen steken.Voorzitter! Met VROM hebben wij gesproken over Demkolec, waarbij is afgesproken
dat naar een marktpartij zal worden gezocht. De demonstratie is achter de
rug. Als er helaas geen marktpartij blijkt te zijn, zouden wij moeten kiezen
voor de financieel voordeligste aanpak. Dat kan zijn door te stoppen met kolen
vergassen en door te draaien als gascentrale. Nogmaals, met de commissie hoop
ik dat er wél een marktpartij is te vinden die dit een interessante
optie vindt. Maar wij hebben niet het gevoel dat het veel bijdraagt aan de
kennis, want die hebben wij inmiddels, als wij ten koste van overheidsgeld,
oftewel van bijdragen van de klant, de technologie in stand houden, terwijl
dat uit demonstratieoverwegingen niet meer echt noodzakelijk is.De heerVan den Akker(CDA)U zegt dat de demonstratie achter de rug is. Maar het rendement dat was
beoogd, is toch nog lang niet bereikt?MinisterJorritsma-LebbinkDat was precies het probleem. Daarom moeten wij bekijken of er een marktpartij
is die denkt dat er nog meer uit te halen is en dat het beter kan. Zo ja,
dan is er niets aan de hand en kan Demkolec marktconform doordraaien. Als
men het vermoeden heeft dat dat niet lukt, moeten wij naar de kosten kijken.Sluiting 11.55 uur.XNoot1 Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Biesheuvel (CDA), voorzitter, Witteveen-Hevinga (PvdA),
Leers (CDA), Voûte-Droste (VVD), ondervoorzitter, Rabbae (GroenLinks),
Hessing (VVD), Giskes (D66), Marijnissen (SP), Crone (PvdA), Van Dijke (RPF),
M.B. Vos (GroenLinks), Van Zuijlen (PvdA), Augusteijn-Esser (D66), Hofstra
(VVD), Van Walsem (D66), Wagenaar (PvdA), Stroeken (CDA), De Boer (PvdA),
Van den Akker (CDA), Geluk (VVD), Verburg (CDA), Bos (PvdA), Blok (VVD) en
Hindriks (PvdA). Plv. leden: Verbugt (VVD), Atsma (CDA), Kalsbeek (PvdA), Wijn (CDA), Klein
Molekamp (VVD), Vendrik (GroenLinks), Kamp (VVD), Van den Berg (SGP), Poppe
(SP), Kuijper (PvdA), Van Middelkoop (GPV), Van der Steenhoven (GroenLinks),
Schoenmakers (PvdA), Bakker (D66), Van Baalen (VVD), Schimmel (D66), Herrebrugh
(PvdA), Van der Hoeven (CDA), Smits (PvdA), De Haan (CDA), Van Beek (VVD),
Schreijer-Pierik (CDA), Koenders (PvdA), Udo (VVD) en Hamer (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25097-31.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl