Wijziging Politiewet 1993 i.v.m. onder meer versterken bevoegdheden op rijksniveau t.a.v. politie; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29704, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

30-05-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29704 nr. 7

26-05-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeen1. Inleiding: moment van indiening van het wetsvoorstel
en samenhang met de evaluatie2. Probleemschets2.A Beperkte sturingsmogelijkheden op rijksniveau2.A.1 Noodzaak tot versterking van de sturingsmogelijkheden
op centraal niveau2.A.2 Effecten van het voorgestelde instrumentarium2.A.3 Strafrechtelijke handhaving versus handhaving van
de openbare orde2.B Onduidelijke verantwoordelijkheidsverdeling op regionaal
niveau3. De beoogde verbeteringen die via twee wegen tot stand
komen en op elkaar aansluiten4. Hoofdelementen van het wetsvoorstel4.A Verantwoordelijkheidsverhouding Rijk–regio:
de versterking van de sturing4.B Verduidelijking van verantwoordelijkheden op regionaal
niveau5 en 6. Hoofdlijnen en landelijke doelstellingen op regionaal
niveau: onderdelen van de beleids- en beheerscyclus; aard en karakter7. De aanwijzingsbevoegdheid8. Verantwoordelijkheidsverdeling op regionaal niveau,
alsmede de relatie rijk–regioDe korpsbeheerder (in relatie tot de gekozen burgemeester)De commissaris van de Koningin en het College van procureurs-generaal9. Democratische controle en verantwoording10. Raad voor het KLPD11. Reacties12. Kosten en administratieve lastenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29704Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 73 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 704Wijziging van de Politiewet 1993 in verband met het versterken van de
bevoegdheden op rijksniveau ten aanzien van de politie en de aanpassing van
de bevoegdheden op regionaal niveau, alsmede de opheffing van de Raad voor
het Korps landelijke politiedienstennr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 26 mei 2005AlgemeenMet belangstelling hebben wij kennisgenomen van het verslag van de vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Wij constateren
dat bij een groot deel van de fracties vragen over het wetsvoorstel leven.
Dit bleek eerder tijdens het wetgevingsoverleg dat wij met de vaste commissie
voerden op 15 december jl.In het verslag merken de leden van een aantal fracties op dat de commentaren
op het voorstel van belanghebbenden en andere bij het «politieveld»
betrokken partijen zeer kritisch zijn. Uiteraard zijn wij ons hiervan bewust.
Niettemin menen wij dat het onderhavige wetsvoorstel dermate urgent en van
inhoudelijke betekenis is, dat een voortvarende behandeling is geboden. Met
deze nota hopen wij de bestaande twijfels en vragen, en op onderdelen misverstanden,
weg te nemen en daarmee ook het draagvlak voor het voorstel te vergroten.Onderstaand gaan wij in op de in het verslag gestelde vragen. De antwoorden
zijn, vanwege de samenhang tussen de vele verschillende vragen, waar mogelijk
gebundeld. Wel is hierbij omwille van de duidelijkheid de paragraafindeling
van het verslag in grote lijnen aangehouden.1. Inleiding: moment van indiening van het wetsvoorstel
en samenhang met de evaluatieDe leden van de fractie van het CDA vragen waarom niet eerder is besloten
het sturingsinstrumentarium ten aanzien van de politie te verbeteren. De leden
van de PvdA-fractie verbazen zich over het tijdstip van indiening van het
wetsvoorstel en vragen wat de regering vindt van de suggestie een staatscommissie
in te stellen of een regeringsfunctionaris te benoemen. Deze zou, mede gelet
op de bevindingen van de commissie Leemhuis-Stout, de conclusies van die commissie
nader kunnen uitwerken. Ook de leden van de fractie van de ChristenUnie plaatsen
vraagtekens bij de timing van het wetsvoorstel. Zij vragen of het niet voor
de hand ligt met de bespreking van het voorstel te wachten tot de uitkomsten
van de evaluatie van de politieorganisatie bekend zijn. Daarbij zijn zij benieuwd
of uitstel van behandeling tot onoverkomelijke problemen zal leiden.
De leden van de SGP-fractie vragen waarom de regering het voorziene evaluatierapport
niet bij de voorliggende voorstellen heeft willen betrekken.In het hoofdlijnenakkoord van 16 mei 2003 heeft de regering bewust
gekozen voor het verder versterken van de ministeriële bevoegdheden ten
aanzien van de politie. In eerste instantie op de korte termijn en vervolgens,
indien uit de evaluatie blijkt dat dit nodig is, op de langere termijn. Dit
streven is geen doel op zich. Het is ingegeven door het belang dat dit kabinet
hecht aan het verbeteren van de veiligheid en een effectievere aanpak van
de criminaliteit. Daartoe kan en moet het functioneren van de politie effectiever
en efficiënter.De huidige politieorganisatie is nu een tiental jaren in bedrijf en dus
relatief jong. In die periode is de maatschappij aanzienlijk veranderd, onder
meer door de toename van de (internationale) criminaliteit en de opkomst van
het wereldwijde terrorisme. Logischerwijs kon een aantal tekortkomingen in
de organisatie dan ook pas de laatste jaren aan het licht komen. Ten algemene
moet de politie opereren in een steeds complexer wordende omgeving die wordt
gekenschetst door een grote dynamiek. De samenstelling van de bevolking is
meer divers dan voorheen, de Nederlandse economie is grotendeels afhankelijk
van internationale ontwikkelingen, de verstedelijking is sterk toegenomen
en het proces van individualisering heeft zich onverminderd voortgezet. Daarbij
komen zeker ook de vlucht die de technische ontwikkelingen op ICT-gebied en
daarmee de mogelijkheden tot informatie-uitwisseling hebben genomen. De politie
wordt door deze veranderingen geconfronteerd met een grote verscheidenheid
aan problemen op het terrein van de veiligheid, waarop de organisatie beter
moet worden toegesneden.In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie kunnen wij aangeven
dat met name op het terrein van het beheer van de politie de afgelopen jaren
al een aantal verbeteringen is doorgevoerd. Wij wijzen op de wet inzake de
overdracht van het beheer van het Korps landelijke politiediensten aan de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Stb. 1999, 575 en
576) en de wet inzake de concentratie van beheersbevoegdheden op rijksniveau
met betrekking tot de regionale politiekorpsen bij voornoemde minister (Stb.
2000, 450 en 472). Ook noemen wij de wijziging van artikel 45 van de Politiewet
1993 inzake het vermogensbeheer van de politieregio's (Stb. 2002, 392). In
2000 is bovendien het wetsvoorstel Bestel in balans bij de Tweede Kamer ingediend
dat ten doel had de verantwoordelijkheden op regionaal niveau te verduidelijken
(Kamerstukken II, 2000–2001, 27 560, nrs. 2–3). Onduidelijkheden
in de gezags- en beheersverantwoordelijkheden op regionaal niveau waren onder
meer gebleken uit een eerdere evaluatie van de wet, het breedte- en diepteonderzoek,
uit 1998.Het onderhavige wetsvoorstel moet, mede in antwoord op de vraag van de
leden van de VVD-fractie, in dit bredere kader worden gezien. Het borduurt
voort op voornoemde verbeteringen met het overnemen van de belangrijkste elementen
uit het wetsvoorstel Bestel in balans. Daarnaast biedt het voorstel een antwoord
op meer recente ontwikkelingen en tekortkomingen die uit verschillende onderzoeken
zijn gebleken en waarop wij in paragraaf 2 van deze nota nader ingaan.
Dit antwoord bestaat met name uit het aanbrengen van een scherpere verantwoordelijkheidsverdeling
op nationaal en regionaal niveau. Het voorstel strekt samen met het wetsvoorstel
samenwerkingsvoorzieningen politie, dat inmiddels door de Tweede en Eerste
Kamer is aanvaard (Kamerstukken II, 2004–2005, 29 703), tot het
op korte termijn oplossen van de op dit moment als meest prangend ervaren
knelpunten. De evaluatie moet informatie aanleveren over de vraag of in de
toekomst nog verdergaande wijzigingen nodig zijn. Wij willen vanwege bedoelde
prangendheid met de voorgestelde veranderingen niet wachten tot
de evaluatie is afgerond. Immers, indien de evaluatie aanleiding geeft tot
verdergaande wijzigingen, zal de nodige tijd zijn gemoeid met het realiseren
daarvan. De evaluatie komt in de zomer van dit jaar gereed; het kabinetsstandpunt
over de uitkomsten van de evaluatie volgt in het najaar van 2005. Eventuele
nieuwe wetsvoorstellen kunnen dan niet eerder dan in de loop van 2006 bij
de Tweede Kamer worden ingediend, waardoor afronding van die voorstellen pas
in de volgende beleids- en beheerscyclus van de politie haar beslag kan krijgen.
Ook vóór die periode willen wij voortgang boeken. Uitstel van
behandeling van dit wetsvoorstel, zoals de leden van de fractie van de ChristenUnie
suggereren, achten wij dan ook ongewenst.Het wetsvoorstel betreft naar de mening van de regering geen fundamentele
wijziging van het politiebestel. Zo blijft de korpsbeheerder belast met het
beheer van de politie. Aan het gezag van burgemeester en officier van justitie
over de politie wordt niet getornd. Het voorstel beoogt met name oplossingen
aan te dragen voor de in de huidige praktijk meest in het oog springende gebreken
ten aanzien van de regionale verantwoordelijkheidsverdeling en de sturingsmogelijkheden
op rijksniveau. Dit laatste opdat de uitvoering van landelijke prioriteiten
beter kan worden gewaarborgd. De noodzaak daartoe is in het huidige tijdsgewricht
evident. Zoals wij tijdens eerdergenoemd wetgevingsoverleg aangaven, is dit
ook van belang voor een adequate parlementaire controle op het beleid van
de regering ten aanzien van de politie. In paragraaf 2 gaan wij nader
op de noodzaak van de voorstellen in.Het onderhavige wetsvoorstel vormt dan ook een belangrijke pijler van
het voornemen van het kabinet binnen afzienbare tijd aanvullende verbeteringen
in de politieorganisatie aan te brengen. Deze kunnen en hoeven ook niet te
wachten op de uitkomsten van de evaluatie. Aan de commissie Leemhuis-Stout
is gevraagd te bezien of het in het wetsvoorstel vervatte instrumentarium
ook op de langere termijn voldoende is, dan wel of verdergaande maatregelen
nodig zijn. In deze opdracht komt het ex ante karakter van de evaluatie tot
uitdrukking. De aanbevelingen van de commissie over eventuele verdergaande
maatregelen zal het kabinet op haar eigen merites beoordelen. Een en ander
doet niet af aan de noodzaak van een aantal basale veranderingen, opgenomen
in dit wetsvoorstel. De commissie heeft deze veranderingen als uitgangspunt
in haar taakopdracht meegekregen.De leden van de fractie van de VVD vragen een reactie van de regering
op hun wens na ontvangst van de nota naar aanleiding van het verslag een gesprek
te hebben met de voorzitters van de commissie Leemhuis-Stout en de commissie
Hendrikx, die het Interdepartementaal beleidsonderzoek «modellen voor
beheer van de politie» begeleidt. Vanzelfsprekend staat het de vaste
commissie vrij genoemde voorzitters uit te nodigen. Wij hebben de voorzitter
van de commissie Leemhuis-Stout gevraagd haar onderzoek op onafhankelijke
wijze uit te voeren en daarover uiterlijk op 1 juli as. te rapporteren.
Mevrouw Leemhuis heeft inmiddels aangegeven haar rapportage op 30 juni
2005 te zullen aanbieden. Ons streven is erop gericht het kabinetsstandpunt
naar aanleiding van zowel de evaluatie als het IBO-onderzoek dit najaar aan
uw Kamer aan te bieden.Het instellen van een staatscommissie, zoals bepleit door de leden van
de PvdA-fractie, vinden wij niet noodzakelijk. Wij vertrouwen erop dat de
commissie Leemhuis-Stout de nodige bouwstenen zal aanleveren voor het beantwoorden
van de vraag of het thans voorgestelde wettelijk instrumentarium voldoende
toekomstbestendig is, of verdere aanpassing behoeft.2. Probleemschets2.A Beperkte sturingsmogelijkheden op rijksniveau2.A.1 Noodzaak tot versterking van de sturingsmogelijkheden
op centraal niveauIn het verslag worden de nodige vraagtekens geplaatst bij de noodzaak
en urgentie van het voorgestelde instrumentarium. De leden van de fractie
van het CDA vragen zich af of de ministers ontevreden zijn over de methode
of de resultaten zoals die tussen de politieministers en korpsbeheerders zijn
overeengekomen in het huidige Landelijk Kader Nederlandse Politie 2003–2006.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarop de aanname van de Minister van
Justitie is gebaseerd dat dit Landelijk Kader niet kan worden verlengd. Zijn
de huidige wettelijke kaders onvoldoende om de met het Landelijk Kader ingezette
koers voort te zetten, zo vragen deze leden zich af. Daarbij vernemen zij
graag van de regering welke argumenten een rol hebben gespeeld bij de overweging
of van bestaande instrumenten en mogelijkheden niet beter gebruik kan worden
gemaakt. Ook de leden van de fractie van de ChristenUnie vragen de regering
toe te lichten waarom zij over te weinig centrale sturingsmogelijkheden beschikt
en of de systematiek van het eerdergenoemde Landelijk Kader naar de mening
van de regering niet voldoende functioneert. Deze leden vernemen ook graag
de belangrijkste reden en het beoogde doel van het voorliggende wetsvoorstel:
gaat het om het verbeteren van de effectiviteit en de efficiëntie, of
om het feit dat gemaakte afspraken niet worden nagekomen? De leden van de
SGP-fractie zijn benieuwd welke bestaande instrumenten kunnen worden gebruikt
en in hoeverre dit ook uitputtend gebeurt. Daarbij vragen zij de regering
tevens in te gaan op het functioneren van de prestatiecontracten.In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel hebben wij uiteengezet
dat de huidige wettelijke kaders de afgelopen jaren een aantal gebreken hebben
laten zien, die nog niet op alle fronten zijn opgelost. Met name uit de ook
door de leden van de VVD-fractie aangehaalde evaluatie van de beleids- en
beheerscyclus gedurende de werking van het Beleidsplan Nederlandse politie
«Vooruitgang of regendans?» door professor In 't Veld en het onderzoek
«Zicht op de taakuitvoering politie» van de Algemene Rekenkamer
van 4 februari 20031 is gebleken dat de politieministers
over onvoldoende sturingsmogelijkheden beschikken. Met de huidige systematiek
waarin de ministers gebruik maken van het Landelijk Kader Nederlandse Politie
2003–2006, uitgewerkt in convenanten met resultaatafspraken per politiekorps,
zijn op dit punt de nodige verbeteringen ingezet. Deze systematiek leidt tot
goede resultaten. De politie ligt op schema bij het nakomen van de gemaakte
afspraken. Wij zijn, in antwoord op de vraag van de leden van de bovengenoemde
fracties, dan ook zeker niet ontevreden over het functioneren van het Landelijk
Kader en de regionale convenanten. Naar onze mening biedt dit instrumentarium,
door het uitgangspunt van vrijwilligheid, echter onvoldoende garanties dat
wij de verwezenlijking van landelijke prioriteiten ook in de toekomst kunnen
waarborgen. Feit is dat de totstandkoming van de regionale convenanten door
veelvuldig overleg en onderhandelingen lang heeft geduurd. Voor een belangrijk
deel heeft dit gelegen aan het ontbreken van passende bevoegdheden voor de
ministers en aan het eerdergenoemde vrijwillige karakter van de afspraken.Wij achten het principe van vrijwilligheid in het huidige tijdsgewricht
niet langer verantwoord. Hoewel verlenging van het Landelijk Kader theoretisch
tot de mogelijkheden behoort, kiezen wij voor een meer daadkrachtige aansturing.
Wij kiezen voor verbetering van de effectiviteit en de efficiëntie
van het functioneren van de politie door verantwoordelijkheden duidelijker
te definiëren. Met het voorliggende wetsvoorstel wordt de essentie van
de huidige systematiek van het Landelijk Kader vastgelegd, met dit wezenlijke
verschil dat aan de ministers «doorzettingsmacht» wordt toegekend.
Als het erop aankomt, moeten de ministers de knoop kunnen doorhakken. Dit
doen zij ingevolge het wetsvoorstel door de periodieke vaststelling van hoofdlijnen,
vertaald in landelijke doelstellingen voor iedere regio, waarin de landelijke
prioriteiten van de politie een plaats krijgen. Vervolgens kunnen de ministers
«tijdens de rit» de korpsbeheerder aanspreken op het verwezenlijken
van die doelstellingen. Daarbij hebben zij de mogelijkheid periodiek en zonodig
bijzonder onderzoek te doen.Hierbij tekenen wij aan dat een belangrijk voordeel van de in het wetsvoorstel
opgenomen systematiek boven die van de resultaatsafspraken is dat de ministers
op landelijk niveau niet met alle korpsbeheerders gezamenlijk overeenstemming
hoeven te bereiken over de landelijke prioriteiten. Dit laatste bergt het
gevaar in zich dat een enkele korpsbeheerder de totstandkoming van deze prioriteiten
kan traineren of tegenhouden. Ook zijn met het wetsvoorstel de in de huidige
situatie per korps afzonderlijk op te stellen convenanten, die overeenstemming
tussen de beide ministers en de korpsbeheerder vereisen over de bijdrage van
de desbetreffende regio aan de landelijke prioriteiten, overbodig. Dit beperkt
de bureaucratie en vergroot de snelheid bij het vaststellen van landelijke
prioriteiten en de bijdragen van de afzonderlijke regio's daaraan.Het bovenstaande neemt niet weg dat bestuurlijk overleg tussen ministers
en de betrokken partners van groot belang blijft. Wij hechten hier ook aan.
Het vaststellen van de landelijke doelstellingen op regionaal niveau zal in
goed overleg met de betreffende gremia plaatsvinden. Een en ander komt in
artikel 43b van het wetsvoorstel expliciet tot uitdrukking met de aldaar beschreven
procedure van advisering door het College van procureurs-generaal en de korpsbeheerders,
waarbij ook de hoofdofficieren van justitie en de regionale colleges worden
betrokken.De beweging van de politie te komen tot een «concern Nederlandse
politie» en shared services waarbinnen in toenemende mate wordt samengewerkt,
hebben wij vanzelfsprekend betrokken bij onze overwegingen de onderhavige
voorstellen door te zetten. Wij ondersteunen deze beweging. In antwoord op
de vraag van de leden van de VVD-fractie, kunnen wij aangeven dat de ontwikkelingen
op dit terrein, evenals als de oprichting van de nationale en bovenregionale
recherche, voor ons mede reden zijn geweest de opzet van het onderhavige wetsvoorstel
vooralsnog beperkt te houden. Zij vormen echter geen grond niet over te gaan
tot de voorgestelde wijzigingen. Het onderhavige wetsvoorstel heeft naast
het verduidelijken van de verantwoordelijkheden op regionaal niveau immers
vooral ten doel de uitvoering van landelijke prioriteiten beter te waarborgen.
Bovengeschetste ontwikkelingen bieden daarvoor geen garantie; zij zijn er
met name op gericht de samenwerking binnen de politie te verbeteren. Het wetsvoorstel
samenwerkingsvoorzieningen politie kan daarvoor een aanvullend wettelijk kader
bieden, bijvoorbeeld voor samenwerking op het terrein van ICT. Dit voorstel
beoogt de samenwerking tussen korpsen te bevorderen en in die samenwerking
meer inzicht en structuur aan te brengen. Gezien deze beperkte doelstelling
biedt het wetsvoorstel samenwerkingsvoorzieningen politie, in antwoord op
de vraag van de leden van de VVD-fractie, echter evenmin afdoende garanties
voor de uitvoering van landelijke prioriteiten. Ook niet op het terrein van
ICT. Het onderhavige wetsvoorstel schept in dit verband aanvullende mogelijkheden
doordat de ministers gewenste prioriteiten kunnen vastleggen in de hoofdlijnen,
bedoeld in artikel 43a van het voorstel. In reactie op de vraag van de leden
van de fractie van het CDA over de verbetering van de informatiehuishouding
van de politie, kunnen wij opmerken dat de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en de korpsbeheerders voornemens zijn om in januari
2006 twee publiekrechtelijke organisaties op te richten: de zogenoemde vraag-
en aanbodorganisatie ICT. De wettelijke basis hiervoor biedt het wetsvoorstel
samenwerkingsvoorzieningen politie. Binnen deze organisaties zal een landelijke,
uniforme informatiehuishouding van de politie worden gerealiseerd op basis
van gestandaardiseerde systemen. De oprichting van de organisaties wordt op
dit moment voorbereid door een projectorganisatie waarin alle betrokken partijen
participeren.Uiteraard hebben wij, in antwoord op de vraag van de leden van de fracties
van PvdA en SGP, bezien in hoeverre het bestaande sturingsinstrumentarium
voor de ministers al dan niet toereikend is. Hierboven gaven wij aan dat uit
onderzoek is gebleken dat de huidige beleids- en beheerscyclus, thans vervat
in de geldende artikelen 43a tot en met 43d van de wet, onvoldoende effect
sorteert. Naar onze mening zijn ook de overige wettelijke mogelijkheden ofwel
naar hun aard onvoldoende geschikt ofwel onvoldoende adequaat gebleken om
de noodzakelijk geachte sturing te kunnen uitoefenen. Algemeen verbindende
voorschriften zijn minder geschikt om concrete, tijdsgebonden resultaten voor
de politie vast te leggen, die bovendien per korps kunnen verschillen. Ook
de huidige aanwijzingsbevoegdheden kunnen niet voor dit doel worden ingezet.
Kenmerk van deze aanwijzingsbevoegdheden is dat het gaat om correctieve sturing,
achteraf. In paragraaf 7 gaan wij op de aanwijzingsbevoegdheid nader
in. Met de in het wetsvoorstel neergelegde bevoegdheid om hoofdlijnen vast
te stellen, deze te vertalen in concrete doelstellingen per korps en de verwezenlijking
van deze doelstellingen gedurende een aantal jaren te volgen en ze zonodig
bij te stellen, kunnen de politieministers beter -en ook voorafsturen op resultaat.
Dit betekent overigens niet dat de bestaande instrumenten zonder betekenis
zijn. Zo is en blijft de mogelijkheid tot het geven van algemeen verbindende
voorschriften, bijvoorbeeld in het Besluit beheer regionale politiekorpsen,
onontbeerlijk als het gaat om regels met een grote duurzaamheid.Wij benadrukken dat de met het wetsvoorstel beoogde aanpassingen ook het
overleg tussen ministers en parlement ten goede komen. De Tweede Kamer vraagt
de ministers immers regelmatig verantwoordelijkheid te nemen voor onderwerpen
op het terrein van politie, terwijl onvoldoende duidelijk is in hoeverre de
ministers voor die onderwerpen verantwoordelijkheid dragen. Gedacht kan worden
aan thema's als de groei van de politiesterkte en de aanpak van de terreurbestrijding,
maar ook aan de intensivering van opsporing, handhaving en toezicht, waaronder
de aanpak van veelplegers en harde kernjongeren, of aan het verminderen van
administratieve lasten. Veelal onderwerpen die ook deel uitmaken van de huidige
resultaatsafspraken. Het wetsvoorstel vergroot de mogelijkheden tot regievoering
op rijksniveau en daarmee ook de mogelijkheden voor het parlement om de ministers
op die regievoering aan te spreken.2.A.2 Effecten van het voorgestelde instrumentariumDe leden van de fracties van de VVD en SP hebben een verduidelijking gevraagd
van het begrip «beleid ten aanzien van de taakuitvoering van de politie»,
mede in relatie tot de begrippen gezag en beheer. De leden van de fractie
van D66 vragen een reactie van de regering op de zorgen van vertegenwoordigers
uit het politieveld over de ruimte die de gezagsdragers over de politie zullen
behouden bij het bepalen van regionale prioriteiten. Daarbij zijn deze leden
benieuwd hoe, bij een grotere centrale invloed, wordt voorkomen dat de basispolitiezorg
een sluitstuk wordt en hoe de basisveiligheid in gemeenten wordt gegarandeerd.Wij merken in dit verband allereerst op dat een zekere bemoeienis van
de ministers met het beleid inzake de taakuitvoering van de politie niet nieuw
is. Het huidige artikel 43a van de wet biedt de ministers de mogelijkheid
tot het benoemen van landelijke beleidsthema's. Daarbij maakt de wet geen
onderscheid naar aard van de thematiek: de landelijke beleidsthema's kunnen
zowel de handhaving van de strafrechtelijke rechtsorde als de handhaving van
de openbare orde betreffen. Op grond van de geldende wettelijke bepalingen
zijn landelijke beleidsthema's vastgesteld in het Beleidsplan Nederlandse
Politie 1999–2002.Vervolgens zijn ook in het Landelijk Kader Nederlandse Politie 2003–2006
en de regionale convenanten afspraken gemaakt die het beleid met betrekking
tot de taakuitvoering van de politie raken. Ook dit is dus geen noviteit.
Een voorbeeld hiervan zijn de afspraken over de versterking van de algemene
criminaliteitsbestrijding met daarbij als beleidsprioriteiten de aanpak van
(jeugdige) veelplegers en harde kernjongeren. Op deze wijze is een aantal
landelijke prioriteiten benoemd waarmee de politie bij haar taakuitvoering
rekening dient te houden. In dit wetsvoorstel wordt deze lijn inhoudelijk
voortgezet met de hoofdlijnen vertaald in landelijke doelstellingen per regio,
met dit verschil dat de verantwoordelijkheid voor de vaststelling van de landelijke
hoofdlijnen en doelstellingen principieel en duidelijk bij de ministers wordt
belegd. Juist daarin is de toegevoegde waarde van het voorstel gelegen.Een en ander betekent geenszins dat de ministers de beleidsmatige component
van de gezagsuitoefening, die onderwerp vormt van het driehoeksoverleg en
zijn weerslag heeft in het regionale beleidsplan, overnemen. Ten onrechte
wordt in de brief van de korpsbeheerders van 3 februari 2005 deze suggestie
gewekt. Het gezag is thans wat betreft de handhaving van de openbare orde
en de hulpverlening belegd bij de burgemeester. Voor de strafrechtelijke handhaving
van de rechtsorde is het gezag belegd bij de officier van justitie. Deze gezagstoedeling
blijft ongewijzigd. De korpsbeheerders vrezen wellicht dat de gezagsverantwoordelijkheid
van de burgemeester en de officier van justitie wordt aangetast door de vanuit
het rijk vastgestelde hoofdlijnen. Deze vrees is naar onze mening ongegrond.
Zoals hierboven aangegeven, wordt in het wetsvoorstel de inhoudelijke lijn
van het Landelijk Kader Nederlandse Politie 2003–2006 voortgezet. In
die zin volgen wij de redenering van de korpsbeheerders niet wanneer zij stellen
dat het wetsvoorstel een fundamenteel andere opvatting inzage de zeggenschap
over de politie behelst dan tot nu toe. Zij onderschrijven zelf immers de
inhoudelijke benadering die met het Landelijk Kader is gekozen. Anders is
slechts dat de ministers eindverantwoordelijk worden voor het benoemen van
de landelijke prioriteiten. De hoofdlijnen hebben daarbij slechts betrekking
op een deel van het op regionaal niveau te voeren beleid en zullen geen concrete
aanwijzingen bevatten voor de invulling van de gezagstaak. Op regionaal niveau
blijft aldus voldoende ruimte om eigen beleid te ontwikkelen, zowel ten aanzien
van onderwerpen waarover in het geheel geen landelijke hoofdlijnen en doelstellingen
per regio zijn vastgesteld als ten aanzien van die landelijke hoofdlijnen
en doelstellingen zelf, waaraan op regionaal niveau nader invulling kan worden
gegeven. Ditzelfde geldt voor de regionale ruimte op het gebied van het beheer
van de politie. Daarbij is steeds uitgangspunt dat de gezagsdragers en de
korpsbeheerder ieder hun inbreng hebben in het regionale college.Politiesterkte, ICT, terrorismebestrijding en bestrijding van jeugdcriminaliteit,
drugs en overlast vormen voorbeelden van onderwerpen die zich lenen voor bedoelde
landelijke hoofdlijnen. Dit zijn geen verrassende vraagstukken; laatstgenoemde
thema's vormen in overwegende mate reeds onderwerp van de vigerende prestatieafspraken.
De vraag is dan ook of bij betrokkenen in het politieveld, met name de burgemeesters,
geen sprake is van een zekere koudwatervrees op dit punt. Gelet op het bovenstaande hoeft ons inziens ook geen vrees te bestaan voor het in
het gedrang komen van de basispolitiezorg en daarmee de basisveiligheid in
gemeenten. Op de aard en het karakter van de landelijke hoofdlijnen en doelstellingen
per regio gaan wij nader in in de gebundelde paragrafen 5 en 6 van deze nota.De leden van de SP-fractie vragen welke verbetering het centraliseren
van het beleid brengt voor de veiligheid en verzoekt de regering aan te tonen
dat met een centraal aangestuurd model een effectievere criminaliteitsbestrijding
plaatsvindt dan met een decentraal aangestuurd model.In reactie hierop stellen wij dat het huidige politiebestel door haar
primair regionale oriëntatie te weinig oog heeft voor bovenregionale,
landelijke en internationale belangen. In dit bestel zullen met name de ministers
moeten waken voor deze belangen. Vooral de toename van de criminaliteit en
de bestrijding van het terrorisme stellen steeds hogere eisen aan een samenhangende
aanpak van de criminaliteitsbestrijding op bovenregionaal, nationaal en zelfs
internationaal niveau. De eenheid van de Nederlandse politie is daarbij essentieel.
Om die reden hebben wij twee jaar geleden ook gekozen voor de koerswijziging
ingezet met het Landelijk Kader Nederlandse Politie 2003–2006 en de
regionale convenanten. Deze koerswijziging, waarbij de ministers sterker zijn
gaan sturen op het verwezenlijken van concrete resultaten bij de politie,
lijkt inmiddels zijn vruchten af te werpen. Uiteraard worden de prestaties
van de politie in belangrijke mate beïnvloed door de kwaliteit van de
mensen die het werk moeten doen, zoals de leden van de SP-fractie met een
verwijzing naar het commentaar van de heer van de Bunt aangeven. Dit sluit
naar onze mening echter geenszins uit dat ook een verbeterde aansturing van
de politie tot het verbeteren van de prestaties bij de politie leidt. De mogelijkheden
voor de ministers om hoofdlijnen van politiebeleid vast te stellen zullen
dan ook in belangrijke mate bijdragen aan de steeds groter wordende noodzaak
van eenheid van de Nederlandse politie; dat geldt zowel voor de taakuitvoering
door de politie als voor het beheer.Deze noodzaak is eens te meer evident, in antwoord op de vraag van de
leden van de PvdA-fractie over de internationale dimensie van dit wetsvoorstel,
nu Europese samenwerking op het terrein van politie en justitie steeds belangrijker
wordt. Deze samenwerking wordt in toenemende mate geïntensiveerd. Dit
blijkt onder meer uit de aanstelling van een Europese coördinator terrorismebestrijding
en uit de bereidheid om op Europees niveau afspraken te maken over met name
de uitwisseling van gegevens tussen overheidsdiensten. Nu de samenwerking
op Europees niveau toeneemt, is het onontkoombaar dat ook politieregio's hun
onderlinge samenwerking versterken en de wetgeving de ministers mogelijkheden
biedt internationale afspraken te vertalen in landelijke prioriteiten waarvan
de doorwerking op regionaal niveau is gewaarborgd.Overigens zien wij geen tegenstelling met de opvatting van de leden van
de fractie van de SP, die opmerken dat de feitelijke werkzaamheden van de
politie voornamelijk moeten worden ingegeven door lokale behoeften. Het overgrote
deel van het politiewerk is en blijft lokaal van aard. Met dit wetsvoorstel
verandert er dan ook, zoals hierboven aangeven, niets aan het gezag over de
politie. Het centrale beleid komt niet in de plaats van het regionale of het
lokale beleid; het is aanvullend op of overlappend met het regionale en lokale
beleid.2.A.3 Strafrechtelijke handhaving versus handhaving van
de openbare ordeDe vraag van de leden van de PvdA-fractie of het wetsvoorstel een opmaat
is naar landelijke of meer justitiële politie is met dit wetsvoorstel
niet aan de orde. Het wetsvoorstel beoogt binnen het bestaande regionale bestel onder meer het instrumentarium van beide ministers te verbeteren
om adequaat sturing te kunnen geven aan de politie; zie ook paragraaf 2.A.1.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van het CDA of
de veronderstelde concurrentie tussen de strafrechtelijke rechtshandhaving
en openbare orde nu niet verlegd wordt naar het landelijke niveau, antwoorden
wij dat dit niet het geval is. Immers, de bevoegdheid om op landelijk niveau
hoofdlijnen van beleid voor de politie vast te stellen is, zoals eerder in
deze paragraaf aangeven, op zich niet nieuw. Nieuw is dat de ministers de
beschikking krijgen over een voldoende sluitend instrumentarium om deze hoofdlijnen
daadwerkelijk te realiseren. Dat zit vooral in de bevoegdheid voor de ministers
om op basis en binnen de kaders van de bedoelde hoofdlijnen, met inachtneming
van de omstandigheden in de betrokken regio, voor iedere regio landelijke
doelstellingen vast te stellen.Uit de eerder aangehaalde onderwerpen uit het Landelijk Kader Nederlandse
Politie 2003–2006 blijkt dat de landelijke hoofdlijnen met betrekking
tot het beleid inzake de taakuitvoering van de politie op dit moment vooral
de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde betreffen en in mindere mate
de handhaving van de openbare orde. Dit heeft, in antwoord op de vraag van
de leden van de fractie van het CDA, niet zozeer te maken met een keuze op
nationaal niveau voor prioriteit van de strafrechtelijke handhaving boven
de handhaving van de openbare orde. Wel is het zo dat de noodzaak tot het stellen van landelijke beleidsprioriteiten inzake
de taakuitvoering van de politie zich in de regel sterker zal voordoen bij
onderwerpen die te maken hebben met de opsporing. Voor een concurrentie op
landelijk niveau tussen de strafrechtelijke handhaving en de handhaving van
de openbare orde hoeft derhalve niet direct te worden gevreesd. Daarbij geldt
bovendien dat voor de regio's substantiële ruimte blijft bestaan voor
het oplossen van specifieke lokale en regionale problemen, zowel op het terrein
van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde als van de handhaving
van de openbare orde. De vertaling door de ministers van de hoofdlijnen in
landelijke doelstellingen op korpsniveau betreft de bijdrage van ieder korps
aan de verwezenlijking van die hoofdlijnen, en geen verdere invulling daarvan
door de ministers.De vraag van de leden van de fractie van het CDA welke handhaving in de
praktijk prioriteit krijgt, is niet in algemene zin te beantwoorden. Hoewel
de landelijke hoofdlijnen en doelstellingen per regio in de praktijk vooral
van bovenregionaal, nationaal of internationaal belang zullen zijn, kan de
wijze waarop daaraan nader invulling wordt gegeven, veelal ook regionale en
lokale prioriteiten in zich bergen. Zo kan de intensivering van het toezicht,
de handhaving en de opsporing, voorbeelden van prioriteiten uit het programma
«Naar een veiliger samenleving» – het Veiligheidsprogramma –
door de invulling op regionaal niveau in lijn worden gebracht met regionale
prioriteiten. Het is juist aan de gezagsdragers in de regio een en ander te
bepalen.Ter verduidelijking moge het volgende voorbeeld uit de huidige praktijk
dienen. Deze praktijk is, zoals in paragraaf 2.A.1 uiteengezet, in essentie
inhoudelijk vervat in het onderhavige wetsvoorstel. Als landelijke prioriteit
is in het Landelijk Kader Nederlandse Politie 2003–2006 opgenomen dat
de politie met het oog op het intensiveren van de opsporing in het jaar 2006
40 000 meer verdachten aan het openbaar ministerie – of ook wel
rechtbankzaken – aanlevert dan in het jaar 2002. Inhoudelijk hebben
de ministers de aanpak van (jeugdige) veelplegers en harde kernjongeren daarbij
als speerpunt benoemd. In termen van het voorliggende wetsvoorstel zijn dit
hoofdlijnen met betrekking tot het te voeren beleid ten aanzien van de taakuitvoering
door de politie. Teneinde er daadwerkelijk voor te zorgen dat ieder korps
zijn steentje bijdraagt aan de realisatie van deze hoofdlijnen,
zijn de ministers met de afzonderlijke korpsbeheerders resultaatafspraken
overeengekomen over het aantal extra verdachten dat ieder korps in 2006 aanlevert
ten opzichte van 2002. In termen van het voorliggende wetsvoorstel zijn dit
de landelijke doelstellingen op regionaal niveau. Op dit regionale niveau
wordt vervolgens door het regionale college invulling gegeven aan de landelijke
doelstellingen, bijvoorbeeld door in het regionale beleidsplan als speerpunt
de aanpak van straatroof of autokrakers te benoemen. Het regionale college
stelt immers het regionale politiebeleid en daarmee de regionale prioriteiten
vast.De leden van de CDA-fractie stellen mede met het oog op het bovenstaande
de vraag of een en ander niet impliceert dat er altijd spanning zal blijven
tussen de verschillende aspecten van het politiewerk. Naar onze mening is
een zekere spanning onvermijdelijk; deze is inherent aan het feit dat politiecapaciteit
een schaars goed is.2.B Onduidelijke verantwoordelijkheidsverdeling op regionaal
niveauDe leden van de CDA-fractie vragen de regering of het mogelijk is een
duidelijke scheiding tussen gezag en beheer aan te brengen en of de ministers
deze scheiding met het onderhavige wetsvoorstel ook nadrukkelijk beogen. Zij
vragen zich tevens af waarom deze scheiding vooral op regionaal niveau wordt
nagestreefd en minder op landelijk niveau.De leden van de fractie van de VVD vragen de regering om een inhoudelijke
reactie op de mening van de heer Docters van Leeuwen, verwoord in het artikel
«Het huis van Thorbecke in de steigers» (Stcrt. 2005, 27). Meer
specifiek zouden deze leden willen vernemen op welke wijze erin kan worden
voorzien dat de gezagsdragers over de politie voldoende invloed hebben op
de beheersuitoefening.Wij menen dat het aanbrengen van een duidelijker scheiding in taken en
verantwoordelijkheden op het gebied van gezag en beheer op regionaal niveau
mogelijk en ook wenselijk is. In paragraaf 4.B van deze nota lichten
wij dit nader toe en gaan wij ook in op de beïnvloedingsmogelijkheden
die de gezagsdragers over de politie zullen houden op de beheersuitoefening.
Bij hun vraag of bedoelde scheiding op landelijk niveau minder wordt nagestreefd
dan op regionaal niveau, doelen de leden van de fractie van het CDA mogelijkerwijs
op het voorstel dat de Ministers van Binnenlandse Zaken en van Justitie gezamenlijk
de landelijke hoofdlijnen en doelstellingen per regio vaststellen, en daarmee
gezamenlijk de landelijke prioriteiten ten aanzien van het beheer en ten aanzien
van het beleid voor de taakuitvoering door de politie formuleren. Wij tekenen
hierbij echter aan dat de ministers in dit verband zullen handelen vanuit
hun onderscheiden verantwoordelijkheden: de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties als verantwoordelijke minister voor de hoofdlijnen
en doelstellingen op het gebied van het beheer van de politie en, voor zover
aan de orde, het landelijke beleid inzake de handhaving van de openbare orde,
en de Minister van Justitie als verantwoordelijke voor de hoofdlijnen en doelstellingen
voor het beleid inzake de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde. Ook
op landelijk niveau bestaat derhalve een scheiding in verantwoordelijkheden.Voor het antwoord op de vraag of een politieprofessional als de korpschef
zou moeten worden belast met het korpsbeheerderschap, zoals aan de orde gesteld
in voornoemd artikel in de Staatscourant, verwijzen wij naar het antwoord
in paragraaf 4.A op de gelijksoortige vraag van de leden van de VVD-fractie.3. De beoogde verbeteringen die via twee wegen tot stand
komen en op elkaar aansluitenDe bij deze paragraaf gestelde vragen van de leden van de fracties van
de VVD en de ChristenUnie zijn beantwoord in paragraaf 2.A.2 onderscheidenlijk
2.A.1 van deze nota.4. Hoofdelementen van het wetsvoorstel4.A Verantwoordelijkheidsverhouding Rijk–regio:
de versterking van de sturingDe leden van de VVD-fractie plaatsen vraagtekens bij de gevolgen van het
onderhavige wetsvoorstel voor de zogeheten dubbele dualiteit. Hiermee wordt
gedoeld op enerzijds de dualiteit tussen beheer en gezag en anderzijds de
dualiteit tussen de verschillende gezagsdragers: burgemeester en officier
van justitie. In dit kader zijn genoemde leden benieuwd hoe de voorgestelde
verantwoordelijkheid van de korpsbeheerder voor de verwezenlijking van de
landelijke doelstellingen in zijn regio, met name op het terrein van de strafrechtelijke
handhaving van de rechtsorde, zich tot deze dubbele dualiteit verhoudt. Waarom,
zo vragen deze leden zich af, is in het wetsvoorstel vastgehouden aan het
model burgmeester/korpsbeheerder en niet gekozen voor het model korpschef/korpsbeheerder,
zoals voorgesteld door de heren Borghouts, Staal en Docters van Leeuwen? De
leden van de fractie van de ChristenUnie vragen de regering of de voorgestelde
verticale lijn tussen minister en korpsbeheerder op dit punt niet meer van
de korpsbeheerder vraagt dan waartoe hij bevoegd is.Wij zijn van mening dat zowel de dualiteit tussen gezag en beheer als
de dualiteit tussen burgemeester en officier van justitie met het onderhavige
wetsvoorstel in stand blijft.De dualiteit tussen gezag en beheer wordt ten opzichte van de huidige
situatie zelfs versterkt: het voorstel brengt immers een duidelijker scheiding
aan tussen de beheers- en gezagsverantwoordelijkheden op regionaal niveau,
onder meer door de korpsbeheerder te belasten met het vaststellen van de regionale
beheersstukken en het regionale college, de verzamelde gezagsdragers, verantwoordelijk
te maken voor de vaststelling van het regionale beleidsplan. Ook op landelijk
niveau hoeft niet te worden gevreesd voor een aantasting van de dubbele dualiteit.
Eerder in deze nota gaven wij reeds aan dat het gezag over de politie blijft
waar het is: bij de burgemeester en de officier van justitie. De directe verantwoordingslijn
die met het wetsvoorstel tussen korpsbeheerder en ministers wordt bewerkstelligd,
heeft niet tot gevolg dat de korpsbeheerder ook verantwoordelijk wordt voor
de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde. Met de zinsnede «onverminderd
de zeggenschap van het bevoegd gezag» in artikel 43d van het wetvoorstel
wordt dit nog eens benadrukt. Als het gaat om het realiseren van landelijke
beleidsdoelstellingen op het terrein van de taakuitvoering van de politie
wordt de korpsbeheerder door de ministers niet aangesproken als beheerder
van het politiekorps of afzonderlijke gezagsdrager, maar in zijn hoedanigheid
van voorzitter van het regionale college en eindverantwoordelijke voor de
uitvoering van het regionale beleidsplan.Vanzelfsprekend zal de korpsbeheerder niet worden afgerekend op omstandigheden
waarvoor primair het openbaar ministerie verantwoordelijk is. In het wetsvoorstel
is mede om die reden vastgelegd dat bij het periodieke overleg tussen ministers
en korpsbeheerder over het verwezenlijken van de landelijke doelstellingen
op regionaal niveau, tevens de hoofdofficier van justitie aanwezig is. De
Minister van Justitie zal het openbaar ministerie indien nodig rechtstreeks
aanspreken langs de daarvoor geëigende gezagslijn van artikel 127 van
de Wet op de rechterlijke organisatie. Alle betrokkenen, dus
ook de politieministers, zullen zich steeds goed rekenschap moeten geven van
de verantwoordelijkheden die met de onderscheiden rollen van de korpsbeheerder
gepaard gaan. Deze verschillende rollen heeft de korpsbeheerder binnen de
huidige wetsystematiek echter ook. Wij menen daarom dat de voorgestelde positie
van de korpsbeheerder vanuit bestuurlijk opzicht goed werkbaar is.De commissie Leemhuis-Stout heeft in haar taakopdracht nadrukkelijk meegekregen
te onderzoeken of de rol van korpsbeheerder ook op de langere termijn moet
worden vervuld door een burgemeester. Op de uitkomsten van dit onderzoek willen
wij niet vooruitlopen.Wij hebben er om die reden, in antwoord op de vraag van de leden van de
VVD-fractie en de fractie van het CDA, voor gekozen in dit wetsvoorstel de
koppeling tussen burgemeester en korpsbeheerder vooralsnog te handhaven.De vraag van de leden van de VVD-fractie over de noodzaak om op ministerieel
niveau hoofdlijnen ten aanzien van het beleid inzake de taakuitvoering van
de politie vast te stellen, is beantwoord in paragraaf 2 van deze nota.4.B Verduidelijking van verantwoordelijkheden op regionaal
niveauDe leden van de fractie van de ChristenUnie zijn benieuwd waarom er in
dit wetsvoorstel voor gekozen is de korpsbeheerder de beheerstukken te laten
vaststellen. Zij vragen zich af of terzake in de praktijk niet samengewerkt
zal worden tussen korpsbeheerder en regionaal college en ook of het ontwerpartikel
28, eerste lid, van het wetsvoorstel Bestel in balans niet moet worden overgenomen.
Dit ontwerpartikel voorziet in het vaststellen van het ontwerp van het regionale
beleidsplan door de korpsbeheerder, in overeenstemming met de hoofdofficier
van justitie. De leden van de fractie van de VVD vragen zich af of het niet
logischer zou zijn om de korpsbeheerder de ontwerpbegroting te laten opstellen,
rekening houdend met regionale en landelijke doelstellingen, en het regionale
college de begroting te laten vaststellen met daarbij een goedkeuringsbevoegdheid
voor de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De korpsbeheerder
zou in dit model gehouden zijn de goedgekeurde begroting uit te voeren. Eenzelfde
procedure zou volgens deze leden kunnen gelden voor de jaarrekening en het
jaarverslag. Ook ten aanzien van het regionale beleidsplan zou de korpsbeheerder
het ontwerp kunnen presenteren en het regionale college de vaststelling voor
zijn rekening kunnen nemen, wederom met goedkeuring van de minister. Zij vragen
de regering om een reactie op dit voorstel.In het wetsvoorstel Bestel en balans heeft de toenmalige regering gekozen
voor een duidelijker scheiding in verantwoordelijkheden bij het vaststellen
van de beleidsen beheersstukken op regionaal niveau. Deze keuze hebben wij
in het onderhavige wetsvoorstel overgenomen. In de huidige situatie is de
korpsbeheerder verantwoordelijk voor het beheer van het politiekorps, maar
met het vaststellen van de beheersstukken is het regionale college belast.
Door deze discrepantie is niet altijd duidelijk welk orgaan in de regio op
welke zaken kan worden aangesproken. Deze onduidelijkheid wordt nog versterkt
doordat dat de hoofdofficier van justitie thans ten aanzien van de beheersstukken
een instemmingsrecht heeft. Wij menen dat de korpsbeheerder zijn beheersverantwoordelijkheid
beter zal kunnen waarmaken indien hij ook formeel wordt belast met de vaststelling
van de beheersstukken. Ditzelfde geldt voor het regionale college wat betreft
de vaststelling van de regionale beleidsstukken. Een en ander is eens te meer
van belang nu het onderhavige wetsvoorstel een zogeheten verticale verantwoordingslijn
tussen korpsbeheerder en ministers introduceert. Zoals in paragraaf 4.A
aangegeven, zullen de ministers zich hierbij steeds moeten realiseren in welke
hoedanigheid zij de korpsbeheerder aanspreken. De korpsbeheerder wordt, als
verantwoordelijke voor het vaststellen van de regionale beheersstukken, ook
verantwoordelijk voor de vertaling in die stukken van de landelijke beheersdoelstellingen
die voor zijn regio zijn vastgesteld, en voor de realisatie van die doelstellingen.
Als het gaat om de vertaling en verwezenlijking van landelijke doelen op het
gebied van de taakuitvoering door de politie, wordt de korpsbeheerder voor
de ministers aanspreekbaar als voorzitter van het regionale college en eindverantwoordelijke
voor de uitvoering van het regionale beleidsplan. Bij het periodieke overleg
van de korpsbeheerder met de ministers is om die reden zoals gezegd ook de
hoofdofficier van justitie betrokken.Terecht merken de leden van de fractie van de ChristenUnie op dat in de
praktijk een nauwe samenhang tussen beleid en beheer bestaat. Uitgangspunt
blijft «beheer volgt gezag»: de korpsbeheerder zal de gezagsdragers
in staat moeten stellen de politie haar taken naar behoren te laten uitvoeren,
door het ter beschikking stellen van mensen en middelen en daarbij te streven
naar een optimale allocatie. Beheer en beleid zijn derhalve onlosmakelijk
met elkaar verbonden. Het wetsvoorstel staat er geenszins aan in de weg dat
korpsbeheerder en regionaal college op dit punt samenwerken. Het waarborgt
die samenwerking zelfs met de bepaling dat de korpsbeheerder voor het vaststellen
van de beheersstukken met de hoofdofficier van justitie in overleg treedt
en het regionale college moet horen. Daarnaast voorziet het voorgestelde artikel
34 in beroepsmogelijkheden voor zowel de afzonderlijke leden van het regionale
college als de gemeenteraden van de regio. Afstemming van het beheer op de
wensen van het gezag kan aldus afdoende worden verzekerd. Dit kan in onze
ogen, met de hiervoor genoemde waarborgen, ook zonder dat de gemeenteraden
over een specifieke formele betrokkenheid bij de totstandkoming van de beheersstukken
beschikken. De wezenlijke zeggenschap over de politie ligt bij het gezag.
Om die reden dient de betrokkenheid van de gemeenteraden in onze ogen juist
te worden versterkt bij de totstandkoming van de regionale beleidsplannen.
In het voorgestelde artikel 28, eerste lid, krijgt deze versterking gestalte
met het wettelijk inbrengrecht van de gemeenteraden.Gelet op het voorgaande hechten wij eraan de voorgestelde verantwoordelijkheidsverdeling
voor het vaststellen van de regionale beleids- en beheersstukken te handhaven.
Een algemene goedkeuringsbevoegdheid voor de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties ten aanzien van deze stukken zou naar onze mening onnodige
bureaucratische lasten met zich mee brengen en is ook niet nodig. De verantwoordelijkheid
van de ministers op dit punt beperkt zich in het kader van het wetsvoorstel
immers tot een goede vertaling van de landelijke doelstellingen voor de regio
in de beleids- en beheersstukken. Terecht refereren de leden van de VVD-fractie
met hun suggestie aan deze verantwoordelijkheid; het wetsvoorstel bevat terzake
een specifieke voorziening in onderdeel S. Daarin wordt een wijziging van
artikel 45 van de wet voorgesteld. Deze wijziging biedt de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties de mogelijkheid, in overeenstemming met de Minister
van Justitie, te bepalen dat de regionale begroting of het regionale beleidsplan
zijn goedkeuring behoeft indien uit deze stukken niet aannemelijk wordt dat
voldoende waarborgen bestaan voor het verwezenlijken van de landelijke doelstellingen
in de desbetreffende regio. Ministeriële goedkeuring aan het regionale
beleidsplan of de regionale begroting kan vervolgens worden onthouden, als
naar het oordeel van de ministers onvoldoende waarborgen bestaan voor het
realiseren van die doelstellingen door het politiekorps. Zo blijft de goedkeuringsbevoegdheid
van de ministers beperkt tot die situaties waarin de verwezenlijking
van de landelijke doelstellingen in de regio in gevaar zou kunnen komen doordat
in de regionale stukken onvoldoende rekening met die doelstellingen wordt
gehouden.In de brief van de korpsbeheerders van 3 februari jl. wordt gesteld
dat onduidelijk is wat de status van het vastgestelde regionale beleidsplan
is wanneer de ministers besluiten dat dit plan hun goedkeuring behoeft. Daarbij
vrezen de korpsbeheerders voor een mogelijke vertraging bij de uitvoering
van dit plan. Terzake merken wij op dat het wetsvoorstel bepaalt dat het regionale
beleidsplan aan de ministers dient te worden gezonden zodra het is vastgesteld.
De ministers zullen vervolgens zo spoedig mogelijk besluiten of het plan hun
goedkeuring behoeft, zodat niet hoeft te worden gevreesd voor een langdurige
periode waarin niet zou kunnen worden begonnen met de uitvoering van het beleidsplan.5 en 6. Hoofdlijnen en landelijke doelstellingen op regionaal
niveau: onderdelen van de beleids- en beheerscyclus; aard en karakterDe leden van de fractie van het CDA vragen hoe specifiek de ministers
hun beider verantwoordelijkheidsgebieden willen toepassen voor het vaststellen
van de hoofdlijnen. Welke percentages aan invloedsruimte staat de ministers
voor ogen?Zoals in paragraaf 2.A.2 aangegeven, zijn wij ervan overtuigd dat
op regionaal niveau substantiële ruimte moet en zal blijven bestaan voor
het lokale en het regionale politiebeleid. Het is in dit verband van belang
dat het begrip hoofdlijnen tevens een beperking voor de ministers met zich
meebrengt. De door de ministers vast te stellen landelijke hoofdlijnen en
de daarop gebaseerde landelijke doelstellingen per regio zijn daarbij te zien
als kaders waaraan op regionaal en lokaal niveau invulling kan worden gegeven.De vertaling door de ministers van de hoofdlijnen in landelijke doelstellingen
op korpsniveau zal niet alleen rekening houden met de omstandigheden van de
desbetreffende regio, maar tevens in goed bestuurlijk overleg met de politie
en het openbaar ministerie geschieden. Artikel 43b, tweede lid, van het wetsvoorstel
voorziet in dit overleg. Bij de landelijke doelstellingen op regionaal niveau
gaat het om de bijdragen van ieder korps aan de realisatie van die hoofdlijnen,
niet om een verdere invulling door de ministers van die hoofdlijnen. In zoverre
vormt het voorgestelde instrumentarium voor de regio's een waarborg dat de
ministers niet in detail sturen op het te voeren beleid ten aanzien van de
taakuitvoering van de politie en het te voeren beheer van de politie. In beginsel
zullen de regio's op een eigen, bij de regio passende wijze invulling moeten
geven aan de door de ministers gestelde landelijke doelstellingen op regionaal
niveau. Deze doelstellingen kunnen overigens voor een belangrijk deel overeenkomen
met regionale doelstellingen. Zo zal de huidige landelijke prioriteit voor
veelplegers en jeugd in de regio's ook een belangrijke prioriteit zijn. De
hoeveelheid regionale ruimte laat zich, alleen al door een mogelijke overlap
tussen landelijke en regionale doelstellingen, niet uitdrukken in percentages.
Evenmin kan, zoals de leden van de fractie van de ChristenUnie vragen, bij
voorbaat worden aangegeven hoeveel ruimte er voor de regionale doelstellingen
over blijft. Uitgangspunt is wel dat de regionale ruimte voor het vaststellen
van regio-eigen doelstellingen substantieel moet zijn.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen de regering ook in
welke fase de korpsbeheerder advies over de landelijke doelstellingen voor
de regio kan geven en welk inhoudelijk gewicht dit advies heeft.In antwoord hierop merken wij op dat de korpsbeheerder in de gelegenheid
zal worden gesteld om advies uit te brengen aan de ministers over het ontwerp
van de doelstellingen, dus na de ontwerpfase. Dit betekent niet dat de ontwerpdoelstellingen
voor de korpsbeheerder op dat moment een volslagen verrassing zullen zijn.
Het is de bedoeling dat de korpsen bouwstenen aanleveren voor het vaststellen
van de landelijke hoofdlijnen, waarna deze rekening houdend met de regionale
omstandigheden, per regio worden vertaald. Artikel 43b van het wetsvoorstel
bevat voorschriften voor het precieze verloop van de procedure voor de totstandkoming
van de landelijke doelstellingen voor iedere regio.Het belang dat de ministers aan het advies van de korpsbeheerder zullen
hechten is groot. Het is voor een goede werking van het beoogde stelsel immers
essentieel dat de landelijke doelstellingen op regionaal niveau zoveel mogelijk
worden onderschreven door de regio. Met het oog hierop is het ook van groot
belang dat waar van toepassing de verdere invulling van de landelijke doelstellingen
op regionaal niveau wordt overgelaten aan het bevoegde gezag in de regio,
opdat ook bij landelijke prioriteiten regionaal en lokaal maatwerk kan worden
geleverd. Dit laat onverlet dat, in afwijking van de huidige systematiek van
de regionale convenanten, de uiteindelijke bevoegdheid tot het vaststellen
van de landelijke doelstellingen berust bij de Ministers van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en van Justitie. Daarbij beschikken de ministers,
in reactie op de opmerking van de leden van de CDA-fractie, ook over een specifieke
aanwijzingsbevoegdheid om de verwezenlijking van die doelstellingen zonodig
kracht bij te zetten. Deze bevoegdheid is neergelegd in artikel 43g van het
wetsvoorstel en ziet tevens op de verwezenlijking van landelijke doelstellingen
met betrekking tot het beheer.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen op welke wijze wordt
bepaald of een hoofdlijn van bovenregionaal, nationaal of internationaal belang
is, in plaats van een hoofdlijn van lokaal belang. Dit is niet bij voorbaat
concreet aan te geven. Zoals thans het Landelijk Kader Nederlandse Politie
2003–2006 en de daarop gebaseerde regionale convenanten zijn gebaseerd
op het Veiligheidsprogramma, zullen ook in de toekomst de landelijke hoofdlijnen
en de daarop gestoelde landelijke doelstellingen voor iedere regio zijn gebaseerd
op een nationale politieke visie op veiligheid. Vanzelfsprekend zal de totstandkoming
van een dergelijke visie gestalte krijgen door overleg en discussie met alle
betrokken partijen over de op dat moment als meest belangrijk ervaren maatschappelijke
problemen op het terrein van de veiligheid. Daarbij geldt dat hoofdlijnen
van internationaal belang met name zullen worden ingegeven door internationale
verplichtingen, zoals op het gebied van de internationale rechtshulp.Terecht merken de leden van de VVD-fractie op dat het bij de door de ministers
vast te stellen landelijke hoofdlijnen gaat om één beleids-
en beheerscyclus. Wij menen daarbij echter dat het aanbrengen van een zeker
onderscheid tussen hoofdlijnen met betrekking tot het te voeren beleid inzake
de taakuitvoering van de politie en het te voeren beheer van belang is. Een
en ander is in lijn met de voorgestelde verdeling van bevoegdheden op regionaal
niveau tussen korpsbeheerder en regionaal college. Op rijksniveau is een onderscheid
onder meer relevant met het oog op de verschillende verantwoordelijkheden
van de Ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Justitie.
De leden van de fractie van de ChristenUnie zijn in dit verband benieuwd of
steeds een goed onderscheid kan worden gemaakt tussen landelijke hoofdlijnen
die zien op het beheer van de politie of op het landelijke beleid met betrekking
tot de handhaving van de openbare orde, en die ten aanzien van de strafrechtelijke
handhaving en de taken ten dienste van de justitie. Hoe wordt bepaald welke
minister voor welke hoofdlijn verantwoordelijk is, zo vragen
deze leden zich af, wanneer over de verantwoordelijkheidsverdeling onduidelijkheid
bestaat.Op dit punt zullen wij naar bevind van zaken handelen. Wij verwachten
dat in de regel is aan te geven of het gaat om een hoofdlijn met een beheersmatig
karakter, zoals de groei van de politiesterkte of het terugdringen van het
ziekteverzuim, of om een hoofdlijn die ziet op het beleid inzake de taakuitvoering
van de politie, zoals de aanpak van veelplegers en harde kernjongeren. De
artikelen 43a en 43b gaan overigens uit van het gezamenlijk door beide ministers
vaststellen van landelijke hoofdlijnen en doelstellingen, ieder vanuit zijn
verantwoordelijkheid, waardoor de samenhang tussen verschillende typen landelijke
prioriteiten wordt gewaarborgd.Een andere belangrijke overweging voor een onderscheid naar aard tussen
de verschillende hoofdlijnen is dat de korpsbeheerder aanspreekpunt voor de
ministers zal zijn voor het verwezenlijken van de landelijke doelstellingen
in zijn regio. Zoals wij in paragraaf 4.A uiteen hebben gezet, zal hierbij
steeds moeten worden gewogen in welke hoedanigheid de korpsbeheerder wordt
aangesproken: als beheerder van het politiekorps of als verantwoordelijke
voor de uitvoering van het beleidsplan? In dit laatste geval zal, als het
om het doelstellingen met betrekking tot de strafrechtelijke handhaving van
de rechtsorde gaat, ook de rol van het openbaar ministerie bij het verwezenlijken
van die doelstellingen worden bezien.De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties geen eerste ondertekenaar is van het onderhavige
wetsvoorstel.In antwoord hierop geven wij allereerst aan dat de aanduiding van de Minister
van Justitie als eerste ondertekenaar niet afdoet aan de gezamenlijke verantwoordelijkheid
die wij voor de voorgestelde wijzigingen hebben en die ook in de tekst van
het voorstel tot uitdrukking komt. De eerste ondertekening door de Minister
van Justitie is vooral ingegeven door historische redenen; bij de totstandkoming
van de Politiewet 1993 was deze minister ook eerste ondertekenaar. Onlangs
hebben wij onderling de afspraak gemaakt de eerste ondertekening bij toekomstige
wijzigingen van de Politiewet 1993 aan die minister te laten die ook het voortouw
heeft bij de voorbereiding van het desbetreffende wetsvoorstel. Het voortouw
zal bij die minister liggen wiens beleidsterrein het voorstel in hoofdzaak
betreft.De vragen van de leden van de fracties van CDA en PvdA over het Landelijk
Kader Nederlandse Politie 2003–2006 zijn beantwoord in paragraaf 2.A.1.De vraag van de leden van de VVD-fractie over een mogelijke vermindering
van de administratieve lasten door middel door het samenvoegen van een aantal
financiële besluiten is beantwoord in paragraaf 12.7. De aanwijzingsbevoegdheidDe regering heeft laten weten dat de huidige aanwijzingsbevoegdheid niet
bedoeld was voor een centrale aansturing van de politiekorpsen, zo stellen
de leden van de PvdA-fractie. Dit wordt echter niet gestaafd door de memorie
van toelichting of andere stukken. Graag vernemen deze leden waarop de regering
haar zienswijze baseert. Aanwijzingsbevoegdheden ten aanzien van de politie,
zowel die vervat in de bestaande Politiewet 1993 als in het onderhavige wetsvoorstel,
kunnen naar onze mening niet zonder meer worden gezien als afdoende instrument
voor centrale aansturing. Centrale aansturing veronderstelt immers een zekere
duurzaamheid van het desbetreffende overheidshandelen, bij voorkeur al in
het stadium van de ontwikkeling van beleid, en heeft veelal een
algemeen karakter. Er ligt een afgewogen beleid aan ten grondslag. Deze kenmerken
zien we niet terug bij de ministeriële aanwijzing. Deze ziet op gevallen
waarin het op rijksniveau incidenteel noodzakelijk wordt geacht in te grijpen
in een concreet geval. Beleid ten aanzien van een aanwijzingsbevoegdheid is
op zich mogelijk; er kan daarbij echter niet worden gesproken van een bewust,
structureel en planmatig optreden van de minister aan wie de bevoegdheid toekomt.De leden van de VVD-fractie vragen of nader kan worden toegelicht waarom
in het wetsvoorstel een bepaling is opgenomen om terzake van de handhaving
van de openbare orde en veiligheid op landelijk niveau te kunnen sturen. Zou
het, aldus deze leden, niet veel beter zijn om in voorkomende gevallen van
de al bestaande aanwijzingsbevoegdheid gebruik te maken?Wij zien een toegevoegde waarde in de mogelijkheden tot landelijke aansturing,
vooraf, ten aanzien van het beleid inzake de handhaving van de openbare orde.
Zoals gezegd is de aanwijzingsbevoegdheid minder geschikt om op vooraf in
het beleidsproces te kunnen sturen.Wel menen wij dat met landelijke aansturing op het terrein van de handhaving
van de openbare orde met enige terughoudendheid gebruik moet worden gemaakt,
met name gelet op de verantwoordelijkheden van de burgemeester en de gemeenten.
Bij een landelijke aansturing als hier bedoeld valt te denken aan beleid inzake
de aanpak door de politie van bovengemeentelijke verstoringen van de openbare
orde bij (dreigende) rellen in of in de nabijheid van treinen. Enige landelijke
sturing is ook denkbaar op het terrein van de hulpverlening bij crisisen rampenbeheersing.
Hoewel de behoefte aan landelijke sturing op het terrein van de handhaving
van de openbare orde geringer zal zijn dan die ten aanzien van de strafrechtelijke
handhaving, zal niet geheel kunnen worden voorbijgegaan aan het belang om
te komen tot een meer uniforme en bovenlokale benadering van dit onderdeel
van de politietaak.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen waarom de al bestaande
aanwijzingsbevoegdheid in de huidige praktijk nauwelijks gebruikt wordt. Dit
is met name het gevolg van het in de huidige wet neergelegde uitgangspunt
«decentraal, tenzij». Ingrijpen op rijksniveau werd in die context
vooral gezien als ultimum remedium. Een en ander betekent niet dat de huidige
aanwijzingsbevoegdheid in het verleden zonder betekenis is gebleven; herhaaldelijk
heeft voorafgaand bestuurlijk overleg het geven van een formele aanwijzing
kunnen voorkomen.8. Verantwoordelijkheidsverdeling op regionaal niveau,
alsmede de relatie rijk–regioDe korpsbeheerder (in relatie tot de gekozen burgemeester)In algemene zin informeren de leden van de fracties van CDA, PvdA, VVD,
SP, ChristenUnie en SGP naar het verband tussen het voorliggende wetsvoorstel
en de wetsvoorstellen inzake de introductie van de gekozen burgemeester.Meer specifiek merken de leden van de fractie van het CDA op dat in het
onderhavige wetsvoorstel een andere rol zal zijn weggelegd voor de korpsbeheerder.
Enerzijds lijkt de korpsbeheerder een grotere beheersvrijheid te krijgen,
anderzijds komt hij in een strakkere relatie tot de ministers te staan. In
dat licht vragen de leden van deze fractie zich af waarom ervoor is gekozen
de koppeling tussen het korpsbeheerderschap en het burgemeesterschap te handhaven
en niet vooruit te lopen op de plannen om de burgemeester rechtstreeks te
kiezen. Nu de regering ernaar streeft die plannen ongeveer gelijktijdig met
het voorliggende wetsvoorstel te realiseren, vernemen de leden van de CDA-fractie
graag welke gevolgen het rechtstreeks gekozen burgemeesterschap zal hebben
voor het korpsbeheerderschap. Ook de leden van de fractie van
de PvdA vragen de regering hoe zij de toekomstige positie van de gekozen burgemeester
ziet, in het bijzonder wat diens feitelijke mogelijkheden tot sturing op het
terrein van de openbare orde en veiligheid betreft. Juist op dit terrein immers
zal de rechtstreeks door de bevolking gekozen burgemeester zich willen profileren,
aldus de leden van de PvdA-fractie.Wij hechten eraan nogmaals te benadrukken dat het voorliggende wetsvoorstel
op geen enkele wijze beoogt afbreuk te doen aan de bestaande gezagsverhoudingen
op het gebied van de lokale veiligheidszorg. Met de leden van de VVD-fractie
zijn wij van oordeel dat de burgemeester, ongeacht of deze benoemd of gekozen
is, belast moet blijven met lokale gezag over de politie waar het gaat om
de handhaving van de openbare orde en de hulpverlening, evenals de officier
van justitie belast blijft met de opsporing en vervolging van strafbare feiten.Het is inderdaad juist, zo bevestigen wij aan de leden van de VVD-fractie,
dat dit wetsvoorstel geen gevolgen heeft voor de overgrote meerderheid van
burgemeesters die uitsluitend verantwoordelijk zijn voor het lokale veiligheidsbeleid
en niet tevens belast zijn met het beheer van een regionaal politiekorps.
Doch ook ten aanzien van de 25 overige burgemeestersposities hebben wij bij
het voorbereiden van het onderhavige wetsvoorstel geen aanleiding gezien te
veronderstellen dat, indien deze posities zouden worden ingenomen door rechtstreeks
door de bevolking gekozen burgemeesters, om die reden het korpsbeheer daar
niet langer belegd zou kunnen worden. Wel hebben wij de commissie Leemhuis,
zoals aangegeven in paragraaf 4.A, nadrukkelijk verzocht in het kader
van haar evaluatie tevens aandacht te besteden aan de vraag of het korpsbeheer
ten algemene ook in de toekomst belegd moet blijven bij een burgemeester.
De invoering van de gekozen burgemeester is daarbij een relevante overweging,
maar geen doorslaggevend argument geweest. Het is derhalve niet zo, mede in
antwoord op de vraag van de leden van de fractie van de ChristenUnie, dat
wij bij voorbaat vrezen dat een gekozen burgemeester de functie van korpsbeheerder
niet zou kunnen vervullen. Nu de voorgestelde deconstitutionalisering van
de aanstellingswijze van de burgemeester onlangs in de Eerste Kamer is gestrand,
is overigens het moment waarop een gekozen burgemeester voor het eerst zijn
intrede zou kunnen doen, aanzienlijk in de tijd opgeschoven. Dit is een van
de redenen waarom wij het geven van een uiteenzetting over de positie van
de gekozen burgemeester in de politieorganisatie thans prematuur achten. De
andere reden is dat wij niet willen en kunnen vooruitlopen op de bevindingen
van de commissie Leemhuis, die – zoals opgemerkt – op 30 juni
as. verslag uitbrengt. De suggestie van de leden van de ChristenUnie-fractie
het rapport van de commissie Leemhuis af te wachten omdat die commissie zeer
waarschijnlijk zal adviseren het burgemeesterschap en het korpsbeheerderschap
te ontkoppelen, onderschrijven wij niet. Afgezien van de vraag of de inschatting
van deze leden reëel is, omvat het wetsvoorstel tal van elementen die,
zoals wij in paragraaf 1 hebben beargumenteerd, geen verder uitstel kunnen
velen.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen waarom de regering
ervoor heeft gekozen het bestaande automatisme, dat de burgemeester van de
centrumgemeente tevens korpsbeheerder is, te veranderen. Wij merken dienaangaande
op dat de toenmalige regering reeds in eerdergenoemd wetsvoorstel Bestel in
balans heeft gekozen voor het loslaten van de automatische koppeling tussen
het korpsbeheerderschap en het burgemeesterschap van de centrumgemeente. Deze
keuze hebben wij overgenomen. Dit omdat onder meer uit de evaluatie van de
Politiewet 1993 van eind jaren negentig is gebleken dat juist het automatisme
in de dubbelrol van korpsbeheerder en burgemeester van de centrumgemeente in de praktijk in de gemeenteraad van de centrumgemeente tot verwarring
kan leiden. Met het loslaten van de automatische koppeling wordt tevens beoogd
enige flexibiliteit in te bouwen: het kan in sommige gevallen wenselijk zijn,
bijvoorbeeld omdat betrokkene dit zelf aangeeft, de burgemeester van de centrumgemeente
niet als korpsbeheerder te benoemen.Bovendien past het bij de voorgestelde verantwoordingsrelatie tussen ministers
en korpsbeheerder dat de korpsbeheerder bij koninklijk besluit kan worden
benoemd, geschorst en ontslagen. Ook dit deel van het wetsvoorstel vormt derhalve
een uitwerking van het in het hoofdlijnenakkoord vermelde voornemen de beheersbevoegdheden
van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties te versterken.
Wij gaan er overigens van uit dat in de regel doorgaans nog steeds de burgemeester
van de centrumgemeente met het korpsbeheer zal worden belast.De leden van de VVD-fractie geven de regering in overweging het regionale
college het recht te geven om iemand als korpsbeheerder voor te dragen bij
de Kroon. Tevens zou het volgens deze leden logisch zijn dat dit college ook
de korpschef bij de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
voor benoeming voordraagt.In artikel 23, eerste lid van het wetsvoorstel hebben wij opgenomen dat
de korpsbeheerder voor benoeming bij koninklijk besluit wordt voorgedragen
door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het voordrachtsrecht
van deze minister past bij de beoogde versterking van diens beheersbevoegdheden.
De betrokkenheid van het regionale college bij de voordracht wordt gegarandeerd
doordat de minister het college voorafgaand aan de voordracht moet horen.
Artikel 25 van de huidige wet bevat een uitgebreide procedure voor de benoeming
van de korpschef waarbij de korpsbeheerder, gehoord het regionale college,
een aanbeveling opstelt. Wij menen, in antwoord op de suggestie van de leden
van de VVD-fractie, dat hiermee de nodige waarborgen voor regionale betrokkenheid
bij het benoemen van de korpsbeheerder respectievelijk de korpschef zijn gegeven.
Het advies van het regionale college speelt uiteraard een belangrijke rol
bij het doen van de uiteindelijke voordracht. Indien de evaluatie van de politieorganisatie
daartoe aanleiding geeft, zullen wij overwegen de benoemingsprocedure op onderdelen
aan te passen.Ten aanzien van de overlegplicht en de hoorplicht merken de leden van
de VVD-fractie op dat er naar hun oordeel in alle gevallen overleg gepleegd
dient te worden. Volgens deze leden behoort er een adequate geschillenprocedure
te zijn voor die gevallen waarin overleg niet tot overeenstemming leidt. Wellicht
is de Commissaris van de koning de meest aangewezen figuur om in eerste aanleg
geschillen op te lossen, zo opperen zij.De overleg- en hoorplicht waarop genoemde leden naar onze veronderstelling
doelen, is neergelegd in artikel 33 van het wetsvoorstel en betreft de totstandkoming
van de beheersstukken. De korpsbeheerder dient over het ontwerp van de desbetreffende
stukken overleg te voeren met de hoofdofficier van justitie en het regionale
college te horen. Aan de suggestie van de leden van de fractie van de VVD
terzake een geschillenprocedure op te nemen, is gehoor gegeven: artikel 34
van het wetsvoorstel voorziet in de mogelijkheid tot het instellen van administratief
beroep tegen de vaststelling van de beheersstukken bij de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties. De keuze voor deze minister bij de oplossing
van geschillen is ingegeven door diens verantwoordelijkheid voor het beheer
van de politie op het centrale niveau. Een doorslaggevende rol van de commissaris
van de Koningin bij de beslechting van geschillen over de beheersstukken ligt
om die reden minder voor de hand. Het beroepschrift wordt wel ingediend door
tussenkomst van de commissaris van de Koningin, die zo in de voorfase eventueel
een bemiddelende rol kan spelen. De mogelijkheid van administratief beroep
komt ieder lid van het regionale college toe, alsmede -in overeenstemming
met de zienswijze van de burgemeester- een gemeenteraad.De commissaris van de Koningin en het College van procureurs-generaalDe commissaris van de Koningin en het College van procureurs-generaal
hebben, in antwoord op de vraag van de leden van de fractie van het CDA, thans
reeds een toezichthoudende rol bij de uitvoering van de politietaak ter handhaving
van de openbare orde respectievelijk de strafrechtelijke handhaving van de
rechtsorde en de taken ten dienste van de justitie. Aan deze taak hebben wij
met het onderhavige wetsvoorstel niet willen tornen; de rol van de commissaris
van de Koningin en het College van procureurs-generaal zal bij de evaluatie
van de politieorganisatie tegen het licht worden gehouden.De vaststelling van de regionale beleidsstukken houdt uit de aard der
zaak nauw verband met de toezichthoudende rol van de commissaris van de Koningin
en het College van procureurs-generaal. Om die reden hebben wij hun taak bij
de beslechting van geschillen over het regionale beleidsplan, anders dan bepleit
door de korpsbeheerders in hun brief van 3 februari jl., gehandhaafd.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft om redenen
die in de voorgaande alinea zijn toegelicht, een taak gekregen bij de beslechting
van geschillen ten aanzien van de beheersstukken. De commissaris van de Koningin
beslist in overeenstemming met het College van procureurs-generaal op het
beroep tegen het regionale beleidsplan. Hun stem in het geschil is, in antwoord
op de vraag van de leden van de CDA-fractie over de positie van de commissaris
en het college ten opzichte van de burgemeesters, het regionale college, de
korpsbeheerder en de hoofdofficier van justitie, doorslaggevend. Tegen de
betrokken beslissing staat geen beroep open bij de bestuursrechter. Een geschil
over het regionale beleidsplan zal de provinciegrenzen in de regel niet overschrijden,
zo merken wij op in reactie op de vraag van de leden van de fractie van het
CDA. Het plan ziet immers op de regio waarbinnen het politiekorps in kwestie
zijn taken uitvoert en een politieregio bevindt zich altijd binnen de grenzen
van één provincie.9. Democratische controle en verantwoordingHet verheugt ons dat de leden van de fracties van CDA en VVD instemmen
met de in het wetsvoorstel voorziene versteviging van de positie van de gemeenteraden.
De leden van de CDA-fractie vragen evenwel waarom het oordeel van de gemeenteraden
gekoppeld is aan de zienswijze van de burgemeester. De leden van de VVD-fractie
merken in dat verband op dat iedere burgemeester als lid van het regionale
college het algemeen veiligheidsbelang dient te dienen, hetgeen kan prevaleren
boven het enge belang van zijn gemeente. De leden van de fracties van D66
en de ChristenUnie stellen daarbij aan de orde dat het gemeentelijk inbrengrecht
zich beperkt tot het vaststellen van het beleid op regionaal niveau, nu het
wetsvoorstel tevens voorziet in het vastleggen van de beheersverantwoordelijkheid
in een relatie tussen de korpsbeheerder en de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties. Ook de leden van de SP-fractie en de leden van de
SGP-fractie stellen vragen over de rol van de lokale democratie voor het veiligheidsbeleid.Terzake merken wij op dat het gemeentelijk inbrengrecht niet los kan worden
gezien van de gezagsrol die de burgemeester vervult. De burgemeester is op
grond van de Gemeentewet verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare
orde en veiligheid en de hulpverlening in zijn gemeente. Mede op basis van
het op lokaal niveau vastgestelde integrale veiligheidsbeleid zal de burgemeester
invulling geven aan de hem toegekende verantwoordelijkheden. Ook zal hij vanuit
dit kader in het regionale college zijn bijdrage leveren aan
de totstandkoming van het op regionaal niveau vast te stellen beleid ten aanzien
van de taakuitoefening van de politie. Gezien deze positie van de burgemeester,
die zijn inbreng in het regionale college baseert op het door de gemeenteraad
vastgestelde integrale veiligheidsbeleid, is het passend de inbreng van de
gemeenteraad over het beleidsplan te verbinden aan de zienswijze van de burgemeester.
Met de introductie van het gemeentelijk inbrengrecht wordt de positie van
de gemeenteraden versterkt. Gemeenten kunnen zo actief bijdragen aan de totstandkoming
van het beleidsplan. Thans kan een gemeenteraad immers slechts beroep tegen
een beleidsplan instellen nadat dit tot stand is gekomen. Hiermee wordt het
«democratisch gat», waarover de leden van de SP-fractie spreken,
verkleind. Omdat het voorliggende wetsvoorstel een aantal aanpassingen betreft
binnen de contouren van het huidige politiebestel, lijken thans verdergaande
aanpassingen over de democratische inbedding en aanpassen van verantwoordingsrelaties,
waarover ook professor Huberts in zijn bijdrage in de publicatie «Uit
balans: »politie en bestel in de knel» spreekt, niet aan de orde.
Dat het inbrengrecht van de gemeenteraden zich beperkt tot het beleidsplan
en niet tevens het beheer omvat, is naar het oordeel van het kabinet geen
beperking van dit inbrengrecht. Ook met het onderhavige wetsvoorstel blijft
het adagium «beheer volgt gezag» van kracht. Een verdergaande
zeggenschap van gemeenteraden bij het beheer van de regionale politiekorpsen
zou daarnaast niet aansluiten bij de nu voorgestelde verantwoordingsrelatie
tussen de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de korpsbeheerder.10. Raad voor het KLPDDe leden van de VVD-fractie onderschrijven, evenals de overige fracties
die op dit punt geen bezwaren hebben aangedragen, de beoogde opheffing van
de Raad voor het KLPD. Bij de overwegingen hoe op andere wijze eventueel kan
worden voorzien in nieuwe gremia die voor de Nederlandse politie als geheel
van belang zijn, wordt door genoemde leden terecht gewezen op het belang van
de scheiding tussen advies en overleg. In dit verband wijzen zij op het voorstel
van de commissarissen der Koningin Borghouts en Staal om te komen tot een
Raad van Bestuur voor de politie als overlegorgaan en de Raad voor het openbaar
bestuur als adviesinstantie, zoals ook gesuggereerd in de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel. Het gaat hier om belangrijke aangelegenheden die wel
dienen te worden gescheiden, doch ook niet los van elkaar kunnen worden gezien.
Wij willen in dit kader niet vooruitlopen op de uitkomsten van de lopende
evaluatie van de politieorganisatie. Definitieve besluitvorming zal dan ook
pas plaatsvinden naar aanleiding van het kabinetsstandpunt over de uitkomsten
van de evaluatie. Daarbij zal tevens duidelijk worden of en op welke wijze
genoemde advies-en overlegfunctie een wettelijke inbedding behoeven.11. ReactiesDe leden van de fracties van de VVD en de PvdA hebben de regering een
algemene reactie gevraagd op de kritiekpunten uit eerdergenoemde brief van
de korpsbeheerders van 3 februari jl. In de voorgaande paragrafen zijn
wij bij de behandeling van de afzonderlijke onderwerpen uitvoerig op deze
punten ingegaan.Over de verhouding van het voorliggende wetsvoorstel met ontwikkelingen
rondom de veiligheidsregio kunnen wij, in antwoord op de vraag van de leden
van de VVD-fractie, opmerken dat het onderhavige wetsvoorstel aan die ontwikkelingen
niet in de weg staat. Zoals eerder aangegeven laten de voorliggende voorstellen
de fundamenten van het huidige bestel in stand: de burgemeester
en de officier van justitie blijven belast met het gezag over de politie en
de korpsbeheerder blijft verantwoordelijk voor het beheer.Bij brief van 27 april jl. heeft de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties uw Kamer geïnformeerd over de voorgenomen kaders
van het regionale veiligheidsbestuur.In het kader van het programma Andere Overheid ontwikkelt de Gemengde
Commissie Veiligheid onder voorzitterschap van de heer L.C. Brinkman, in opdracht
van de Ministerraad, alternatieve voorstellen voor de organisatie-inrichting
op rijksniveau van (onderdelen van) organisaties die betrokken zijn bij het
beleidsterrein (nationale) veiligheid. Daarbij zal, zo merken wij op in reactie
op de vraag van de leden van de VVD-fractie, ook worden ingegaan op de voor-
en nadelen van een Ministerie van of voor Veiligheid. De Tweede Kamer zal
voor Prinsjesdag over de voortgang en de resultaten van deze en de andere
rijksbrede takenanalyses worden geïnformeerd. De voorstellen terzake
zullen, evenals de evaluatie van de politieorganisatie, mogelijk kunnen leiden
tot nadere aanpassing van de wetgeving op het terrein van de politieorganisatie.
Indien verdergaande aanpassingen noodzakelijk mochten blijken, zullen deze
via een afzonderlijk traject worden gerealiseerd.De relatie van het wetsvoorstel met de gekozen burgemeester is, in antwoord
op de vraag van eerdergenoemde leden, behandeld in paragraaf 8 van deze
nota.12. Kosten en administratieve lastenDoor de leden van de fractie van de ChristenUnie is gevraagd of de bewindspersonen
niet moeten erkennen dat het wetsvoorstel veel nieuwe administratieve lasten
met zich meebrengt, evenals veel extra werk voor beide ministeries. Daarbij
wordt gewezen op het controleren van de regionale beleidsplannen. Ook in de
brief van de korpsbeheerders van 3 februari jl. wordt de vrees uitgesproken
voor vergroting van de bureaucratie.Wij zijn van oordeel dat in de praktijk geen sprake hoeft te zijn van
een toename van de administratieve lastendruk voor de korpsen. In dit verband
zij er met nadruk op gewezen dat binnen het huidige stelsel van de zogenoemde
beleids- en beheercyclus van de politie reeds verplichtingen voor de korpsen
bestaan die vergelijkbare lasten met zich meebrengen. Reeds nu ook wordt,
mede op basis van afspraken in het Landelijk Kader Nederlandse Politie 2003–2006,
een beperking van de administratieve lasten voor de korpsen nagestreefd. In
paragraaf 2.A.1 van deze nota hebben wij aangegeven dat de voorgestelde
systematiek bovendien tot minder bureaucratie kan leiden doordat voortaan
niet met alle individuele korpsbeheerders afzonderlijke convenanten zullen
hoeven te worden gesloten.De in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel aangekondigde formats
kunnen een belangrijke rol spelen om de lastendruk zo beperkt mogelijk te
houden en wel zonder dat, zoals de leden van de fractie van de ChristenUnie
vrezen, standaardisatie van beleid het gevolg zal zijn. Mede met het oog hierop
zullen de korpsen van departementale zijde deugdelijk nader worden geïnformeerd
over de wijze waarop zo adequaat mogelijk via die formats informatie kan worden
verschaft. Daarbij moet overigens worden bedacht dat bedoelde formats een
hulpmiddel zijn met het oogmerk de informatieverstrekking te faciliteren en
dat zij als zodanig niet van invloed zijn op de uitkomsten van bepaalde prestaties.Over de opmerkingen van de VVD-fractie, gemaakt in paragraaf 6 van
het verslag, betreffende de vermindering van de administratieve lastendruk en het in dat verband samenvoegen van het Besluit beheer regionale
politiekorpsen, het Besluit financiën regionale politiekorpsen en het
Besluit comptabele regelgeving regionale politie merken wij het volgende op.Samenvoeging van genoemde algemene maatregelen van bestuur valt buiten
de reikwijdte van het thans voorliggende wetsvoorstel. Wij zullen de suggestie
van de leden van de VVD-fractie bezien indien de evaluatie van de politieorganisatie
daartoe aanleiding geeft.De Minister van Justitie,J. P. H. DonnerDe Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J. W. RemkesXNoot1Kamerstukken II, 2002–2003, 28 791, nrs. 1–2. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29704-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl