Preventiebeleid voor de volksgezondheid; Verslag schriftelijk overleg over de kabinetsnota "Langer gezond leven; ook een kwestie van gezond verstand (kamerstuk 22894, nr. 20)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22894, nr. 21

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

04-02-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

22894 nr. 21

30-01-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamAntwoorden op de vragen van de vaste commissie voor Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de kabinetsnota «Langer gezond leven; Ook een
kwestie van gezond gedrag» (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004,
22 894, nr. 20)Vragen CDA-fractie12345678910111213141516171819202122Vragen PvdA-fractie2324252627282930313233343536373839404142434445Vragen VVD-fractie46474849TABEL 1. Uitkeringsafhankelijkheid in fte's, als percentage
van de bevolking van 15–64 jaar; aandeel ziekte- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
van het totaal aan uitkeringen; jaar 1999. TABEL 2. Uitkeringen ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid,
als percentage van het BBP. 5051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081COPD en Astma (voorheen CARA)Zwangere vrouwen828384Vragen SP-fractie8586878889909192939495969798Vragen GroenLinksfractie99100101102103104105106107108109110111112113114115116117Levensverwachting bij geboorte in jaren, 2000 118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137Vragen D66-fractie138139140141142143144145Vragen SGP-fractie146147148149150151152153154155156157158BIJLAGE 1Tabel behorend bij antwoorden op vraag 46 en 109
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22894Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 177 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 894Preventiebeleid voor de volksgezondheidnr. 21VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 30 januari 2004In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 bestond er bij enkele fracties behoefte een aantal vragen ter beantwoording
voor te leggen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over
de brief van 31 oktober 2003 inzake de kabinetsnota «Langer gezond
leven; ook een kwestie van gezond gedrag» (22 894, nr. 20).De op 18 december 2003 toegezonden vragen zijn met de door de minister
bij brief van 29 januari 2004 toegezonden antwoorden hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,De GraveDe adjunct-griffier van de commissie,SjerpAntwoorden op de vragen van de vaste commissie voor Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de kabinetsnota «Langer gezond leven; Ook een
kwestie van gezond gedrag» (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004,
22 894, nr. 20)Vragen CDA-fractie1De toename van hart- en vaatziekten, kanker, astma
en andere longziekten, diabetes mellitus en klachten bewegingsapparaat kosten
de samenleving jaarlijks tussen de 2,5 en 4 miljard euro. Kan de minister
inzicht geven hoe deze berekening tot stand is gekomen (blz. 2)Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het antwoord op vraag
2.2Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
heeft berekend dat tussen de vijf en negen procent van de totale uitgaven
aan gezondheidszorg het gevolg zijn van ongezond gedrag, overgewicht en hoge
bloeddruk. Kan de minister meer inzicht verschaffen in deze berekening van
het RIVM. (blz. 2)De gegevens zijn ontleend aan de «kosten van ziekten»-studie
die is uitgevoerd door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
en de Erasmus Universiteit. In de «kosten van ziekten»-studie
zijn de totale kosten van de gezondheidszorg voor het peiljaar 1999 opgedeeld
naar sectoren, ziekten en aandoeningen en leeftijd en geslacht van de patiënt.De kosten van de gezondheidszorg kunnen voor een deel worden toegerekend
aan een aantal persoonskenmerken en leefstijlfactoren, namelijk voor zover
bekend is hoe groot het risico is van een risicofactor op het optreden van
ziekte. Het gaat om:– Kosten die worden gemaakt om ongunstige niveaus van risicofactoren
tegen te gaan, zoals de medicamenteuze behandeling van een hoog cholesterol.– Kosten van ziekten die samenhangen met de risicofactoren (diabetes
komt bijvoorbeeld vaker voor bij mensen met overgewicht. De kosten die in
de gezondheidszorg worden gemaakt voor de behandeling van diabetes zijn dan
ook deels te herleiden op overgewicht).Van de totale zorgkosten in 1999 voor 20-plussers kon 4,8% worden toegewezen
aan verhoogde bloeddruk, verhoogd totaal cholesterol en ernstig overgewicht.
4,2% van de totale kosten van de gezondheidszorg kan worden toegewezen aan
roken, lichamelijke inactiviteit, te weinig groenten en fruit, overmatig alcoholgebruik
en/of druggebruik en teveel verzadigd vet.De persoonskenmerken en de leefstijlfactoren hangen samen. De cijfers
kunnen daardoor niet geheel bij elkaar worden opgeteld. Dat betekent dat minimaal
4,8 en maximaal 9% van de kosten van de gezondheidszorg zijn toe te schrijven
aan ongezond gedrag, overgewicht en hoge bloeddruk.In 2004 gaat er in totaal ruim 45 miljard euro om in de volksgezondheid
en de zorg in Nederland (paragraaf 12.2 van de nota). De ziekten die
worden veroorzaakt door ongezond gedrag, overgewicht en hoge bloeddruk kosten
de samenleving dus tussen de 4,8 en 9% van die 45 miljard euro. Dat is in
2004 tussen de 2,2 en 4,1 miljard euro.Bron: VTV-2002 3Zorgverzekeraars kunnen bijvoorbeeld door middel van
het aanvullende verzekeringspakket hun verzekerden «prikkelen»
tot een gezondere leefwijze. Kan de minister daarvan enige voorbeelden geven,
en wordt hierbij ook gedacht aan bijvoorbeeld premiekorting bij aantoonbaar
gezond gedrag? (blz. 4)Een actueel en duidelijk voorbeeld van de wijze waarop zorgverzekeraars
bijdragen aan het ontwikkelen van een gezonde levensstijl bij hun verzekerden
is het aanbieden van cursussen, begeleiding en ondersteuning bij het stoppen
met roken. Het mee opzetten en deelnemen in fitnesscentra waar de verzekerden
met korting programma's kunnen volgen is een ander voorbeeld van de wijze
waarop verzekeraars bijdragen aan het ontwikkelen van een gezonde levensstijl.
In vrijwel alle publicaties die de verzekerden gratis krijgen toegezonden
zijn artikelen opgenomen over gezonde voeding, bewegingsprogramma's en actuele
ontwikkelingen op het terrein van een gezonde leefstijl die aansluiten bij
verschillende doelgroepen (jongeren, ouderen, ouders met jonge kinderen).
Dikwijls worden verzekerden daarbij gewezen op te raadplegen websites, op
nieuw verschenen boeken of aanbieders van diensten gericht op het bevorderen
van een gezonde levensstijl. Een korting op de premie voor mensen die er een
gezonde levensstijl op nahouden bestaat niet. Ik verwacht dat verzekeraars
op basis van schadelastbeperking van vermijdbare zorgconsumptie op termijn
met eigen voorstellen en aanbiedingen gaan komen. Verder verwijs ik naar het
antwoord op vraag 38.4Verzekeraars moeten beter toezien op het totstandkomen
van «ketenzorg» inclusief preventie, en op het toepassen van bestaande
standaarden en protocollen in de zorg. Kan door middel van enkele voorbeelden
dit worden toegelicht? (blz. 4)Een voorbeeld van de wijze waarop verzekeraars van plan zijn de ketenzorg
inclusief preventie te stimuleren, is de zorg aan en begeleiding van diabetespatiënten.
In dit ziektebeeld doen zich gezondheidsklachten voor die, bij een goede medicatie
en met een goed preventief beleid kunnen worden uitgesteld en zelfs voorkomen.
Door de ontwikkeling van gerichte programma's zoals op het gebied van een
gezonde leefstijl, die bijvoorbeeld door verzekeraars worden aangeboden aan
diabetespatiënten, vindt een intensieve begeleiding plaats van deze patiënten.
Ook op het gebied van wondverzorging, het gebruik van hulpmiddelen en de aansluiting
van thuiszorg op een ziekenhuisopname, speelt de verzekeraar een belangrijke
rol in het organiseren van de juiste zorg. De ontwikkeling en toepassing van
protocollen en standaarden in de zorg is vooral een taak van de zorgverleners
zelf. Verzekeraars zullen zich ervan moeten vergewissen dat bij de zorg aan
hun verzekerden die protocollen in acht genomen worden. Daarover kunnen zij
in de overeenkomsten met de zorgverleners afspraken maken. Menig verzekeraar
maakt zich sterk best practices in de zorgverlening
te bevorderen. Protocollen en afspraken worden via de Stichting Harmonisatie
Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector (HKZ) geharmoniseerd.Verder ontvangt u binnenkort mijn reactie op het rapport van de Inspectie
voor de Gezondheidszorg (IGZ) «Staat van de gezondheidszorg 2003, ketenzorg
bij chronisch zieken» van november 2003 (Tweede Kamer, vergaderjaar
2003–2004, VWS 0301661).5De regering gaat de medeverantwoordelijke partijen
uitnodigen zitting te nemen in een tijdelijk Nationaal Platform Gezondheid.
Kan de minister een toelichting geven over de taak/functieomschrijving en
de zeggenschap van dit platform, alsmede de wijze van bekostiging.
Welke relatie heeft dit platform met het Nationaal Contract Openbare Gezondheidszorg?
(blz. 6)Ik kies ervoor om zo veel mogelijk gebruik te maken van en aan te sluiten
bij bestaande samenwerkingsverbanden, zoals het Netwerk Gezonde Steden en
de Commissie Werkend Perspectief. Mijns inziens is er geen behoefte aan een
nieuwe, grote overlegstructuur. Daarvoor stel ik dan ook geen substantiële
middelen beschikbaar. Wel is het denkbaar dat er voor specifieke, concrete
knelpunten rondom de speerpunten behoefte is aan een tijdelijke, actiegerichte
groep van medeverantwoordelijke partijen. Bijvoorbeeld als het gaat om het
betrekken van verzekeraars bij de preventie, zowel landelijk als lokaal.Er is geen relatie met het Nationaal Contract Openbare Gezondheidszorg. 6In paragraaf 1.4 worden doelstellingen geformuleerd
voor meer gezondheid. Het RIVM stelt vast dat op deze doelstellingen de afgelopen
jaren geen wezenlijke vooruitgang is geboekt. Sterker nog, er doen zich onder
meer ongunstige veranderingen in leefstijl voor. Is bekend welke analyse hieraan
ten grondslag ligt, ofwel bestaat er inzicht in de oorzaak zodat hieruit een
aanzet tot verbetering kan worden gegeven? (blz. 10)Het RIVM stelt vast dat de levensverwachting in Nederland de afgelopen
twintig jaar wel is gestegen, maar dat deze minder snel stijgt dan in andere
Europese landen. De toename van de levensverwachting van vrouwen is de laatste
jaren gestagneerd en ligt nu onder het EU-gemiddelde. Een belangrijke oorzaak
is de toegenomen sterfte door ziekten die zijn gerelateerd aan roken. De sterfte
aan longkanker, COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Diseases), borstkanker
en darmkanker is bij Nederlandse vrouwen hoger dan in andere Europese landen.De grote ziektelast die gepaard gaat met roken en overgewicht, en de ongelijke
verdeling van deze risicofactoren over de verschillende sociaal-economische
klassen zijn voor mij aanleiding geweest om de preventie van roken en overgewicht
aan te merken als speerpunten voor de komende jaren.Bron: VTV-20027Het werk ten aanzien van preventie is te veel verkokerd
en versnipperd, er moet meer maatwerk komen. Kan de minister enige voorbeelden
geven, en een uiteenzetting op welke wijze deze verkokering/versnippering
kan worden tegengegaan? (blz. 11)De nota is een belangrijk middel om meer eenheid te bevorderen. De nota
geeft de landelijke prioriteiten aan waardoor meer eenheid komt in het landelijke
en lokale beleid (zie ook mijn antwoord op vraag 15). Ook andere partijen
worden opgeroepen om vanuit hun verantwoordelijkheid bij te dragen aan de
landelijke prioriteiten. De nota gaat uit van een intersectorale en geïntegreerde
benadering o.a. in settings. Dit gaat verkokering/versnippering tegen. Voor
voorbeelden op het terrein van preventie in de zorg, put ik uit het boek «Moderne
patiëntenzorg in Nederland» (2003, redactie G. Schrijvers e.a.
Elsevier Gezondheidszorg). Hierin worden 21 projecten weergegeven waarin alle
hoofdvormen van preventie (primair, secundair en tertiair) geïncorporeerd
zijn in de zorg. Een aantal factoren ligt ten grondslag aan de successen van
deze projecten. Ik noem er drie die in dit kader mijns inziens van belang
zijn: ketenzorg (bijv. diabeteszorg en COPD-zorg), samenwerking – niet
alleen tussen de diverse beroepsgroepen maar ook door de keten heen –
en ten slotte standaardisering van de zorg – niet alleen
monodisciplinair maar juist multidisciplinair. Om de versnippering tegen te
gaan zal ik ketenzorg op de drie speerpunten bevorderen, via standaardisering
van die zorg.8Naast de rijksoverheid investeren ook vele andere instanties
en organisaties in preventie. De totale investeringen zijn dus veel hoger
dan alleen die van de regering. Kan een schatting worden gegeven om welk bedrag
het hier gaat? (blz. 12)Er zijn geen gegevens bekend over de uitgaven van bedrijfsleven en zorgverzekeraars
aan preventieve activiteiten. Voor de bestedingen door gemeenten verwijs ik
u naar het antwoord op vraag 135.9Mensen leven minder lang gezond in Zuid-Limburg, in
noordoost Nederland en in de grote steden. Is bekend wat de oorzaak is van
deze twee eerstgenoemde regio's? (blz. 15)Nederlanders leven gemiddeld bijna 78 jaar waarvan zo'n 61 jaar in goed
ervaren gezondheid. In twee regio's in Zuid-Limburg is de gezonde levensverwachting
slechts 55 tot 58 jaar. In twee regio's in noordoost Nederland is dit 58 tot
60 jaar. Daarentegen kunnen mensen uit enkele regio's in het westen van het
land, Noordwest-Veluwe en de regio Noorden Midden Drenthe verwachten 64 tot
67 jaar in goede gezondheid door te brengen.Het zijn vooral de regio's waar veel mensen wonen met een lage sociaal-economische
status, die een relatief geringe gezonde levensverwachting kennen. Mensen
met een lage sociaal-economische status hebben over het algemeen een slechtere
gezondheid en brengen ook een kortere periode van hun leven in goede gezondheid
door. Een belangrijk deel van de verklaring van de regionale gezondheidsverschillen
kan dan ook worden gevonden in de regionale verschillen in sociaal-economische
status.10Op dit moment lijden circa 175 000 mensen aan
dementie, dit zal oplopen tot boven de 400 000 mensen rond 2050. Het
louter prognosticeren van dit aantal betekent niet dat daarmee dit probleem
wordt opgelost. Welk beleid staat de regering voor ogen om deze sterke toename
op te kunnen vangen? Kan vroegtijdige screening op de verschillende oorzaken,
bijvoorbeeld verschillende ziektebeelden, daarbij een wezenlijke bijdrage
leveren? (blz. 18)Juist met het oog op de verwachte toename van het aantal mensen dat aan
dementie lijdt, wordt op verschillende beleidsterreinen ruim aandacht gevraagd
voor en voorrang gegeven aan initiatieven die zich specifiek richten op dementerenden.
In mijn brief van 19 mei 2003 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2002–2003,
26 631, nr. 44) heb ik u een overzicht gegeven van de vormen van
zorg die gerealiseerd kunnen worden om mensen met dementie en hun mantelzorgers
adequaat van dienst te kunnen zijn. Ik verwijs u daar kortheidshalve naar.De vraag naar vroegtijdige screening is van een geheel andere orde. Door
de Gezondheidsraad, de diverse Alzheimercentra en andere onderzoekscentra
wordt de noodzaak om in een vroeg stadium te kunnen beoordelen of iemand aan
dementie lijdt benadrukt. Vroegtijdige opsporing van mensen die aan het syndroom
lijden is belangrijk voor het tijdig inzetten van diverse vormen van hulp,
variërend van medicatie, zorg aan huis, soms een andere woning, vooral
veel informatie, etc. om mensen in staat te stellen zolang mogelijk een zo
normaal mogelijk leven te laten leiden. Daarnaast is het van belang dat in
de zorg inderdaad aandacht bestaat voor vroegtijdige signalering
c.q. casefinding van diverse ziekten waarvan het
vermoeden bestaat dat die mede van invloed zijn op het ontstaan van de ziekte
van Alzheimer en andere dementieën. De Gezondheidsraad adviseerde hier
in de publieksvoorlichting meer aandacht aan te besteden. Ook adviseerde zij
meer prioriteit toe te kennen aan onderzoek naar de effectiviteit van preventief
beleid. Wanneer zich onderzoek aandient dat kennis op zou kunnen leveren voor
preventieve maatregelen, zal dit betrokken worden in de onderzoeksprogrammering.
Overigens kunnen we ook gebruik maken van resultaten van buitenlands onderzoek.11De Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2002 (VTV-2002)
en een aanvullende studie van het RIVM hebben gegevens opgeleverd over de
kosteneffectiviteit van preventieve interventies. Kan de minister meer inzicht
verstrekken in de belangrijkste conclusies. (blz. 19)In de VTV-2002 wordt geconcludeerd dat preventieve interventies vaak flinke
gezondheidswinst opleveren, tegen lage kosten. Bovendien zijn preventieve
maatregelen aan het begin van de ziekteketen, zoals de hielprik, vaccinaties
of verkeersmaatregelen, vaak doelmatiger dan interventies aan het einde van
de zorgketen, zoals longtransplantatie.In de verkennende studie inventariseerde het RIVM 18 preventieprogramma's
(uit de internationale literatuur) die kostenbesparend tot zeer kosteneffectief
waren. Per gewonnen levensjaar kosten ze maximaal 2 500 euro. Vier van
de 18 preventieprogramma's zijn stevig verankerd in het Nederlandse gezondheidszorgsysteem.
Het gaat om BMR1 vaccinatie, griepvaccinatie van
ouderen, PKU/CHT screening2 en screening van zwangeren
op syfilis. Twaalf van de geïnventariseerde preventieprogramma's worden
niet regulier aangeboden. Een deel daarvan loopt in Nederland als proefproject
en een deel van die interventies staat in Nederland ter discussie (zoals de
fluoridering van drinkwater). Twee van de preventieprogramma's zijn aantrekkelijk
vanuit het perspectief van de werkgever; griepvaccinatie bij werknemers en
vaccinatie tegen hepatitis A bij geselecteerde groepen werknemers.Bronnen:– Dirkmaat T, Van Genugten MLL, Wit G de. De kosten-effectiviteit
van preventie. Een verkennende studie. Bilthoven: RIVM, rapport 260601001,
2003.– Oers JAM van (red.). Gezondheid op koers? Volksgezondheid Toekomst
Verkenning 2002. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, 2002. – blz. 13,
132–136.12De regering overweegt om in 2004 een nationaal platform
kankerbestrijding te installeren. Kan de minister meer concrete informatie
verschaffen wat de taak, de functie en de financiering zal inhouden. (blz. 19)In oktober 2003 heb ik mede de intentieverklaring ondertekend waarmee
vijf partijen, te weten de Vereniging van Integrale Kankercentra (VIKC), KWF
Kankerbestrijding, Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntverenigingen
(NFK), Zorgverzekeraars Nederland en VWS zich verbinden om te komen tot een
Nationaal Programma Kankerbestrijding voor de periode 2004–2009. Ik
overweeg in het kader van dit programma een nationaal platform kankerbestrijding
te installeren. Ik zal u hierover nog nader informeren. 13Het bevorderen van voldoende lichaamsbeweging is één
van de factoren die de toename van overgewicht moet tegengaan. Kan inzicht
worden gegeven in de toe- of afname de afgelopen jaren van het aantal gymnastieklesuren
op scholen? (blz. 28)Voor de beantwoording dient er onderscheid gemaakt te worden tussen basisonderwijs,
voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs en volwassenen educatie (BVE).De Commissie Evaluatie Basisonderwijs vermeldt in 1994 (deelrapport 3,
Onderwijs aan jonge kinderen, Inspectie van het onderwijs, januari 1994, blz. 55)
dat in de eerste twee groepen van het basisonderwijs gemiddeld vijf tot zes
uur per week aan bewegingsonderwijs wordt besteed. In de groepen 3 en 4 wordt
ongeveer twee uur per week aan bewegingsonderwijs gedaan. In 1997 verscheen
de Balans van de lichamelijke oefening in het basis- en speciaal onderwijs
(Cito, PPON-reeks nr. 9). Hierin wordt vermeld dat in 1995 de leerlingen uit
de hogere leerjaren van het basisonderwijs (de groepen 6, 7 en 8) twee keer
per week les in lichamelijke oefening krijgen met een gemiddelde duur van
40 tot 45 minuten per les (inclusief zwemlessen).De resultaten van deze peiling zijn vergeleken met een eerste aanbodinventarisatie
voor lichamelijke oefening in het basisonderwijs in 1987. Geconcludeerd wordt
dat het onderwijsaanbod voor lichamelijke oefening voor de hogere leerjaren
van het basisonderwijs in 1994 weinig afwijkt van het aanbod in 1987. In 2006
zal naar verwachting opnieuw een peiling van het gymnastiekonderwijs in het
primair onderwijs worden uitgevoerd.Overigens moeten gemeenten minimaal 1,5 klokuur per week accommodatie
beschikbaar stellen per groep basisschoolleerlingen van 6 jaar en ouder.Op het voortgezet onderwijs ligt het minimum aantal lesuren sinds 1993
vast en is sindsdien niet meer gewijzigd. Voor het VWO zijn dat 400 uur (komt
neer op gemiddeld 1,6 uur per week over de hele cursusduur), op het HAVO 360
(1,8 uur per week) en op het VMBO (2,0 uur per week).Op het BVE bestaat er geen verplichting om lichamelijke opvoeding te doceren.
Er zijn wel BVE instellingen die sportfaciliteiten aan hun leerlingen aanbieden.
In 1997 en 1999 is door de Koninklijke Vereniging van Leraren Lichamelijke
Opvoeding (KVLO) een inventarisatie naar de studiebelasting uren (SBU) Lichamelijke
Opvoeding op het BVE gedaan. Op 30% van de 160 opleidingen die gereageerd
hebben is over die twee jaar het aantal SBU afgenomen, waarvan er op 10% van
de opleidingen in het geheel geen lichamelijk onderwijs meer plaatsvindt.
Op 0,5% is het aantal SBU licht gestegen.14De regering overweegt de verantwoordelijkheid voor
de collectieve GGZ preventie bij gemeenten te leggen en de betreffende AWBZ
middelen over te hevelen. Welke activiteiten betreft dit, en welk bedrag is
hiermee gemoeid? (blz. 36)Het gaat hier in het algemeen om activiteiten op het terrein van preventie
en gezondheidsbevordering die dicht aanliggen tegen de openbare (geestelijke)
gezondheidszorg, het lokaal gezondheidsbeleid en het lokaal sociaal beleid.
Kenmerkend voor die activiteiten is dat zij vooral gericht zijn op de (lokale)
bevolking, delen daarvan of specifieke risicogroepen.Op dit moment wordt door het Trimbosinstituut een haalbaarheidsstudie
verricht naar de randvoorwaarden waaronder een overheveling van verantwoordelijkheden
voor de collectieve GGZ-preventie mogelijk is. De vraagstelling van dit haalbaarheidsonderzoek
heeft mede betrekking op de geldmiddelen. 15In de landelijke nota is de ziektebenadering dominant.
Bij de gemeentelijke nota's ligt het accent bij public health. Op welke wijze
wil de minister bevorderen dat alsnog aansluiting en afstemming met de gemeentelijke
nota's kan plaatsvinden? (blz. 37)Ik ben van mening dat er weinig licht zit tussen de landelijke nota en
de gemeentelijke nota's. Het kabinet heeft vanuit volksgezondheidsoogpunt
VTV-2002 leidend laten zijn waarin de gezondheidssituatie van Nederland is
beschreven. Hierin is door het RIVM aangegeven dat er aanzienlijke gezondheidswinst
is te boeken door het bevorderen van gezond gedrag. Als ik het verslag lees
van de Monitor lokaal gezondheidsbeleid van het SGBO (Monitor lokaal gezondheidsbeleid,
Resultaten nulmeting, SGBO Onderzoeks- en Adviesbureau van de VNG, oktober
2002), dan zie ik dezelfde prioriteiten terug als in de landelijke nota zoals
genotmiddelengebruik (tabak, alcohol, drugs), lichaamsbeweging, gezonde voeding,
hart- en vaatziekten, psychosociale problematiek. Daarnaast worden ook thema's
als gezondheidsrisico's en milieu, opvoedingsondersteuning, etc. aangehaald.
Verder nemen de gemeenten terecht de gezondheidssituatie van hun burgers als
uitgangspunt; de gezondheidssituatie verschilt nu eenmaal per gemeente.16De Wet collectieve preventie volksgezondheid (Wcpv)
verplicht gemeenten gezondheid intersectoraal te benaderen. De minister heeft
destijds toegezegd een implementatieprogram aan te bieden voor het oplossen
van de sociaal economische gezondheidsverschillen (SEGV) en dit program alsmede
de benodigde investeringen op te nemen in deze preventienota (brief 29 maart
2002, 28 000 XVI, nr. 111). Graag een toelichting waarom dit in
deze nota niet zichtbaar is gemaakt. Welk beleid staat de regering voor ogen
op het gebied van de SEGV? (blz. 37)Deze nota maakt onderdeel uit van de activiteiten van het kabinet voor
het terugdringen van sociaal-economische gezondheidsverschillen. Het beleid
gericht op het inlopen van gezondheidsachterstanden bij mensen met een laag
opleidingsniveau en laag inkomen (de zogenaamde lage sociaal-economische status)
staat integraal in deze nota. Beleidsvoorstellen gericht op het verhogen van
de sociaal-economische status staan omschreven in het Nationaal Actieplan
ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting van het ministerie van
SZW, aangeboden aan de Kamer op 3 juli 2003 (Tweede Kamer, vergaderjaar
2002–2003, 21 501–18, nr. 174). Het ministerie van OC&W
voert actief beleid gericht op het verbeteren van de onderwijssituatie van
leerlingen uit groepen met een lage sociaal-economische status, onder meer
door het faciliteren van onderwijsachterstandenbeleid, het Onderwijskansenbeleid
en het plan van aanpak Vroegtijdige schoolverlaters.Het Sociaal Cultureel Planbureau heeft in 2003 onderzocht hoe de verdeling
is van overheidsuitgaven en -inkomsten over de verschillende inkomensgroepen
in 1999. Daaruit bleek dat de lagere inkomensgroepen met name profiteren van
voorzieningen op het gebied van maatschappelijk dienstverlening en bestaanskosten.
Bovendien blijken lagere inkomensgroepen ook boven gemiddeld te profiteren
van sportvoorzieningen en sociaal-cultureel werk. Deze voorzieningen zijn
van groot belang bij het uitvoeren van interventies gericht op gezond gedrag.In West-Europa neemt Nederland een middenpositie in voor wat betreft de
zelfgerapporteerde gezondheids- en ziekteverschillen tussen opleidingsgroepen
(zie het antwoord op vraag 48).Zoals ik u reeds heb meegedeeld bij de beantwoording van Kamervraag 51
naar aanleiding van het Jaarbeeld Zorg 2002 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2002–2003,
28 880. nr. 59) heb ik besloten de uitwerking van het kabinetsstandpunt
en daarmee het implementatieprogramma SEGV te integreren in de nota preventiebeleid.In deze nota is het terugdringen van vermijdbare gezondheidsachterstanden
een van de twee hoofddoelstellingen, naast toename van het aantal gezonde
levensjaren op de totale levensverwachting. Dit komt om te beginnen tot uitdrukking
bij de beschrijving van de doelstellingen en van de doelgroepen. Vervolgens
is gesteld dat bij de uitwerking van de drie speerpunten (roken, overgewicht
en diabetes) acties worden uitgevoerd gericht op de belangrijkste doelgroepen.
Het gezondheidsachterstandenbeleid wordt zo geïntegreerd in het totale
preventiebeleid.De doelstelling van het beleid is het realiseren van een toename van het
aantal gezonde levensjaren en het terugdringen van vermijdbare gezondheidsachterstanden.
De prioriteit ligt bij de aanpak van zes prioritaire ziekten(clusters) die
systematisch – tot drie keer – vaker voorkomen bij mensen met
een lage opleiding vergeleken met mensen met een hoge opleiding. Om deze ziekten
aan te pakken, wordt met voorrang op drie speerpunten, roken, overgewicht
en diabetes, ingezet. Voor alle drie de speerpunten geldt dat zij vaker voorkomen
bij mensen met een laag opleidingsniveau. Bij de uitwerking van deze speerpunten
zal steeds gerichte aandacht zijn voor het beïnvloeden van de leefstijl
en leefomstandigheden van deze specifieke groepen. Dat zal onder meer gebeuren
door de settingaanpak: op school, op het werk, in de wijk, en in de spreekkamer
van de dokter. Deze aanpak is met name geschikt om mensen met een lage opleiding
te bereiken. Ook kan in zo'n setting concreet gewerkt worden aan een gezonde
leefomgeving.Uitgangspunt van het beleid gericht op het terugdringen van gezondheidsachterstanden
is dat gewerkt wordt vanuit een integrale aanpak, gericht op zowel psychosociale,
materiële als structurele omgevingsfactoren. Om deze integrale aanpak
te kunnen realiseren hebben Rijk en lokale overheden twee trajecten in gang
gezet. Om te beginnen wordt gezondheid opgenomen in het beleidskader van de
sociale pijler van het Grote Stedenbeleid (GSB). Het beleidskader van het
GSB leent zich bij uitstek voor een integrale aanpak van gezondheidsachterstanden,
vanwege de inzet van maatregelen in het kader van zowel de sociale, fysieke
als economische pijler. Bovendien is het GSB per definitie gericht op het
wegwerken van achterstanden. Het tweede traject is het starten van een programma
voor een gerichte sociale impuls in de (56) achterstandswijken in de grote
steden. Om de leefsituatie in achterstandwijken, die ook geselecteerd zijn
in het kader van de stedelijke vernieuwing te verbeteren wordt een sociaal
programma opgezet.17De stuurgroep van het nationaal Contract Openbare Gezondheid
heeft in 2002 geraamd dat 36,2 miljoen euro nodig is voor het uitvoeren van
de wijzigingen Wet collectieve preventie volksgezondheid (Wcpv) die per 1 januari
2003 geëffectueerd zou moeten zijn. Graag een toelichting op welke wijze
de wijziging Wcpv zal worden uitgevoerd alsmede de beschikbare middelen daarvoor.
(blz. 37)De Stuurgroep Nationaal Contract Openbare Gezondheidszorg claimde een
financiële impuls voor nieuwe taken c.q. taakverzwaring voor gemeenten
in het kader van de wijziging van de Wcpv. Door mijn ambtsvoorganger is gesteld
dat de voorgenomen wetswijzigingen hoofdzakelijk betrekking hebben op het
duidelijker omschrijven van de basistaken in de Wcpv. Hierbij is gesteld dat
voor de oude taken waarvan de verantwoordelijkheid reeds lag bij gemeenten,
de kosten gedragen dienen te worden door de gemeentelijke overheden. Voor
de nieuwe taken voor gemeenten op het terrein van de jeugdgezondheidszorg
zijn evenwel financiële middelen toegevoegd aan het Gemeentefonds (16
miljoen euro) en aan de specifieke uitkering JGZ (16 miljoen euro). Daarnaast overweeg ik voor de periode 2004–2006 jaarlijks circa
1,5 miljoen euro te reserveren binnen het kader van de projectsubsidies ten
behoeve van een versnelling in het kwaliteitsbeleid door de GGD'en.18Bij het versterken van onderzoek en ontwikkeling wordt
onder andere aansluiting gezocht bij de beleidsprogramma's van de Europese
Unie. Nederlandse organisaties en overheden kunnen, meer dan nu het geval
is, profiteren van de stimuleringsprogramma's van de Europese Unie. Op welke
wijze en door wie wordt deze informatie gecoördineerd? (blz. 49)De bedoelde informatie wordt vergaard, beoordeeld en wel of niet gebruikt
door de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging bij de Europese Unie, het
ministerie van Buitenlandse Zaken en de directies Internationale Zaken en
Preventie en Openbare Gezondheidszorg van het ministerie van VWS.19Is het mogelijk om door middel van een vergelijking
(benchmark) grofweg aan te geven welke bedragen andere Europese landen investeren
in preventie? Is bekend of bepaalde preventieprogramma's c.q. -beleid in andere
landen succesvol zijn? Zo ja, graag enige voorbeelden. (blz. 49 en 53)Het RIVM heeft in de VTV-2002 geconstateerd dat er verschillen in gezondheid
en in risicogedrag zijn tussen EU-landen. De oorzaken van deze verschillen
zijn zeer complex en nog niet goed ontrafeld. Ik heb het RIVM gevraagd een
internationale vergelijking uit te voeren van het public health beleid van
andere EU-landen. In de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2006 zal het RIVM
rapporteren over:– In welk opzicht (de effecten van) public health beleid van andere
landen verschilt met het Nederlandse beleid;– Welke mogelijkheden er bestaan om beleid dat in andere landen
effectief is in Nederland te implementeren. Preventiebeleid dat in andere
landen effectief is, kan in Nederland niet altijd worden geïmplementeerd,
onder meer door epidemiologische of cultuurverschillen. Voorbeeld hiervan
is de fluoridering van drinkwater, een in de Verenigde Staten uitgevoerde
maatregel die zeer effectief en kostenbesparend is, maar die in Nederland
niet acceptabel wordt gevonden.Het is niet mogelijk om bedragen van budgetten voor preventiebeleid van
verschillende landen met elkaar te vergelijken, vanwege gebrek aan inzicht
in de verschillen in de organisatie en financiering van preventie en zorg.20Instellingen welke de taken uit de kwaliteitswet zorginstellingen
moeten uitvoeren (GGD'en en consultatiebureau's) moeten aantoonbaar verantwoordelijke
zorg leveren. Welke prestatie indicatoren worden gehanteerd, op welke wijze
wordt gecontroleerd en worden deze gegevens ook openbaar gemaakt? (blz. 52)Per 1 januari 2003 zijn de overige basistaken in het kader van de Wcpv
onder de Kwaliteitswet zorginstellingen gebracht. De IGZ houdt toezicht op
de instellingen die de Wcpv-taken uitvoeren. In zijn rapporten maakt de IGZ
de uitkomsten van het algemeen toezicht op GGD'en openbaar. De IGZ heeft in
juni 2003 het rapport «Algemeen toezicht bij GGD'en:
resultaten uit de periode 1999–2002» uitgebracht. Dit
rapport bevat de geaggregeerde rapportage van de bezoeken die de IGZ in die
periode aan de GGD'en heeft gebracht. Naar aanleiding van het rapport en de
daarin gehanteerde indicatoren heeft GGD Nederland de IGZ in
zijn brief van 9 oktober 2003 aangeboden om bij te dragen aan de opzet
van een nieuw onderzoek. De IGZ heeft in antwoord hierop in zijn brief van
10 november 2003 (kenmerk: IGZ/PPR-03-12888) aangegeven het wegingskader
voorafgaand aan de analyse van de resultaten van het Algemeen Toezicht bij
GGD'en graag in overleg met GGD Nederland te willen opstellen. De IGZ wil
in samenwerking met GGD Nederland en andere relevante partijen een systeem
van prestatie-indicatoren opzetten dat een valide beeld geeft van de output
en outcome van de werkzaamheden van de GGD'en.Daarnaast brengt VWS vanaf 2001 (twee)jaarlijks de brancherapporten
uit, waaronder het brancherapport Preventie. Het RIVM stelt het brancherapport
Preventie samen. In de brancherapporten wordt aan de hand van feiten en cijfers
inzicht gegeven in de (zorg)vraag en het aanbod, het gebruik, de productie,
financiering en de kwaliteit van de activiteiten die in de branche worden
aangeboden. Eén van de kwaliteitsindicatoren is het percentage gecertificeerde
instellingen. VWS stimuleert de Stichting Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling
in de Zorgsector (HKZ) de certificatieschema's op- en vast te stellen in tripartiete
overleg van financiers, aanbieders en patiënten/consumentenvertegenwoordigers.De werkgroep benchmarking vanuit GGD Nederland werkt sinds 1998 aan de
ontwikkeling van een benchmarkinstrument voor GGD'en op productniveau. Op
basis van de uitkomsten van de benchmark kunnen gemeenten nadere afspraken
maken met hun GGD. In 2004/2005 zal ten behoeve van de benchmark een internetapplicatie
worden gebouwd om de gegevensinvoer en het terugkoppelen van resultaten te
vereenvoudigen. Ik ben van mening dat de uitkomsten van benchmarks openbaar
dienen te zijn.21De Kamer heeft tijdens de behandeling van de alcoholnota
uiteengezet dat scholen verregaand moeten worden ondersteund door preventieconsulenten
en activiteiten vanuit de GGD. Kan de minister inzicht geven in de stand van
zaken betreffende de preventieconsulenten alsmede welke financiële middelen
hiermee zijn gemoeid? Is deze investering onderdeel van de in deze nota toegezegde
extra middelen? (blz. 55)Extra investering in ondersteuning van scholen maakt deel uit van de in
deze nota toegezegde extra middelen. Voor de stedelijke prestaties gezondheid
in het kader van de nieuwe convenantperiode voor het Grote Stedenbeleid 2005–2009
stelt het kabinet vanaf 2005 jaarlijks 5 miljoen euro beschikbaar. Hierin
en in de al eerder beschikbaar gestelde gelden (zie het antwoord op vraag
135) zou de preventieconsulent een plek kunnen krijgen. Het is aan de gemeenten
om dit al dan niet op te pakken. Verder worden scholen ondersteund bij het
verder realiseren van het concept van de Gezonde School. De gezondheidsbevorderende
instellingen zullen dit concept verder uitwerken en een ondersteuningsaanbod
ontwikkelen.22Wat is uw mening over het gezamenlijke plan «pleidooi
voor extra investeren in gezonde jeugd» van de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG), GGD Nederland en het Nederlands Instituut voor Gezondheidsbevordering
en Ziektepreventie (NIGZ)? Bent u bereid dit plan te ondersteunen?De partijen onderschrijven de uitgangspunten van de nota, maar vinden
de door het kabinet toegezegde additionele 10 miljoen euro onvoldoende. Ze
pleiten voor additionele investeringen van circa 80 miljoen euro voor het
beleid gericht op gezondheidsbevordering dat de instellingen jeugdgezondheidszorg
en scholen voeren. Ik zie dit plan als een ondersteuning voor mijn beleid. Voor de verdeling
van de beschikbare additionele middelen verwijs ik u naar het antwoord op
vraag 60.Vragen PvdA-fractie23De regering lijkt in de nota vooral in te zetten op
maatregelen die een gezonde leefstijl bevorderen (tegen roken, overgewicht
en diabetes) en een inzet vormen tegen heel specifieke ziektelast. Hierbij
zijn eigen verantwoordelijkheid en het aanspreken op individueel ongezond
gedrag sleuteltermen. Dit beeld van public health is beperkt. Kan de minister
uiteenzetten waarom niet evenwichtiger is ingezet op de terreinen van bijvoorbeeld
gezondheidsbescherming, productbescherming, letselpreventie (zie blz. 18
en onderzoek Consument en Veiligheid) en andere omgevingsfactoren die traditioneel
deel uitmaken van public health en vroeger samengevat werden met de term facetbeleid?De nota besteedt zowel aandacht aan het bevorderen van gezond gedrag als
aan het handhaven van het hoge niveau van gezondheidsbescherming op terreinen
zoals voedselveiligheid, productveiligheid, letselpreventie en infectieziekten.
Zowel bij het bevorderen van gezond gedrag als bij gezondheidsbeschermingsinterventies
is veel aandacht voor de omgeving.24De regering constateert in de nota opnieuw dat sociaal
economische gezondheidsverschillen niet verminderen en op punten zelfs toenemen.
Men wil het RIVM weer laten onderzoeken waarom dit zo is. Waaruit bestaat
concreet de weging die wordt voorgesteld en het offensief dat de regering
op dit terrein voorstaat, en waarom is niet meer werk gemaakt van de aanbevelingen
van de commissie Albeda II (zie noot op blz. 10 en recent rapport Algemene
Rekenkamer)?In paragraaf 10.2 van de nota wordt aangegeven dat het RIVM gegevens
zal verzamelen en analyseren over de ontwikkelingen in gezondheidsverschillen
in de zogenaamde monitor sociaal economische gezondheidsverschillen. Het is
nadrukkelijk niet de bedoeling dat in het kader van deze monitor nader onderzoek
wordt gedaan naar de oorzaken van die verschillen. De oorzaken van sociaal
economische gezondheidsverschillen zijn goed beschreven door de commissie
Albeda. De monitor SEGV sluit aan bij de conclusies van die commissie en beoogt
trends in kaart te brengen in de omvang en determinanten van de gezondheidsverschillen.
De monitor maakt gebruik van bestaande databronnen met een landelijke dekking
en zal elke vier jaar informatie opleveren: de eerste keer in 2005.Het offensief dat de regering op dat terrein voor ogen staat is uitgebreid
beschreven bij het antwoord op vraag 16.Het kabinetsstandpunt SEGV van 16 november 2001 (Tweede Kamer, vergaderjaar
2001–2002, 28 000 XVI, nr. 18) behelst een reactie op de aanbevelingen
van de commissie Albeda. In dat standpunt is een beleidsagenda voor de toekomst
beschreven, met beleidsvoornemens die nadere uitwerking vragen. Een deel van
deze beleidsvoornemens is inmiddels uitgevoerd, een ander deel is nu uitgewerkt
in de preventienota.25De regering kondigt aan vanaf 2005 tien miljoen
euro structureel extra te investeren in public health, naast 5 miljoen euro
in 2004. Echter, veel van deze inzet komt vestzak-broekzak uit kortingen op
bijvoorbeeld landelijke sportbonden. Ook is aan veel andere public health
instituties de afgelopen periode een 10% korting opgelegd. Hoe verhouden beide
financiële bewegingen zich tot elkaar? (blz. 4)Het kabinet heeft zich voorgenomen te investeren in preventie en gezondheid.
Door herallocatie binnen de begroting van VWS is gezocht naar dekking voor
de aangekondigde extra investering. Zie het antwoord op vraag 60.26Anti-tabaksbeleid is een speerpunt van de regering
(blz. 23 e.v.). Toch zijn juist op dit terrein onlangs weer grote versoepelingen
aangebracht en zijn vergoedingen voor stoppen met roken onbespreekbaar. Hoe
verhoudt zich dat tot het algemene anti-rookbeleid en de motie Werner die
in de Eerste Kamer is aangenomen (26 472, nr. 59)?Met de invoering van het recht op een rookvrije werkplek en een rookvrij
personenvervoer per 1 januari 2004 en met de verhoging van de tabaksaccijns
per 1 februari 2004 geeft het kabinet een stevige impuls aan het tabaksontmoedigingsbeleid.
Voorzover er recent versoepelingen zijn aangebracht, met name waar het gaat
om de rookvrije werkplek en de al sinds 1990 bestaande regels voor zorginstellingen,
zijn die recent tot stand gekomen onder druk van de Tweede Kamer. De motie
Werner van december 2002, die tijdens de behandeling van de Tabakswet in de
Eerste Kamer is aangenomen, verzocht de regering extra middelen vrij te maken
voor preventie van roken en ondersteuning bij stoppen met roken. Deze motie
heeft ertoe geleid dat een bedrag van 10 miljoen euro extra beschikbaar is
gesteld in 2003; in het verlengde daarvan is ook voor 2004 een substantieel
bedrag – 5 miljoen euro – bovenop het structurele budget voor
tabaksontmoedigingsbeleid beschikbaar. In 2003 zijn uit deze extra middelen
onder meer de campagne «Kinderen kopiëren» en «Nederland
Start met Stoppen» gefinancierd.Waar het gaat om stoppen met roken zie ik de taak van de rijksoverheid
gelegen in een voorwaardenscheppende sfeer, waarbij ontmoediging en aansporing
tot stoppen de speerpunten zijn. In mijn brief van 21 november 2003 (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 200 XVI, nr. 52) heb ik
mijn visie hierop uitgebreid toegelicht, evenals mijn standpunt ten aanzien
van vergoedingen voor stoppen met roken. Voorts verwijs ik naar het antwoord
op vraag 90.27Wat is uw mening inzake de vergoeding van ondersteuning
bij stoppen met roken voor specifieke patiëntengroepen die hierbij een
directe gezondheidswinst kunnen behalen, zoals hart- en vaatpatiënten
of COPD patiënten?Stoppen met roken leidt tot gezondheidswinst op zowel de korte als lange
termijn. Dit geldt voor elke roker, dus ook voor rokers die niet tot bepaalde
risicogroepen behoren. Daarom gelden hier dezelfde argumenten waarom het kabinet
niet bereid is tot het vergoeden van ondersteuning bij stoppen met roken als
vermeld in mijn brief van 21 november 2003 (Tweede Kamer, vergaderjaar
2003–2004, 29 200 XVI, nr. 52). Nogmaals: ik verwacht dat
zorgverzekeraars op basis van schadelastbeperking van vermijdbare zorg zelf
tot arrangementen komen. Zie voorts mijn antwoord op vraag 90.28Kan puntsgewijs worden toegelicht in hoeverre het preventiebeleid
dat in de nota is uitgezet, ingesteld is op de te verwachten toename van het
aantal chronisch zieken? (blz. 10)Door vergrijzing en groei van de bevolking is de verwachting inderdaad
dat het aantal chronisch zieken in de toekomst flink zal toenemen (zie ook antwoord op vraag 68). Naarmate mensen ouder worden is de kans dat
ze een chronische ziekte krijgen namelijk groter. In het preventiebeleid is
de keuze gemaakt om zes clusters van ziekten met voorrang aan te pakken (zie
paragraaf 4.1 in de nota). Aan deze zes clusters van ziekten is prioriteit
gegeven omdat:– zij de hoogste ziektelast veroorzaken;– zij hoge maatschappelijke kosten veroorzaken (behandelkosten maar
ook arbeidsongeschiktheid en ziekteverzuim);– er ook in de toekomst sterke groei wordt verwacht van deze ziekten;– er voldoende mogelijkheden zijn om de ziekte en/of de last die
zij veroorzaken te bestrijden.Het preventiebeleid richt zich zowel op het voorkomen van ziekten als
op vroege opsporing van ziekten indien mogelijk en het voorkomen van complicaties
als mensen eenmaal ziek zijn. Bij het aanpakken van deze clusters van ziekten
zet het kabinet in op het bevorderen van gezond gedrag.Roken en overgewicht zijn vermijdbare gezondheidsrisico's die een belangrijke
rol spelen bij de clusters van ziekten waar het beleid zich de komende jaren
op richt. Roken is een bekend en groot volksgezondheidprobleem en overgewicht
dreigt een even groot gezondheidsprobleem te worden. Door in de preventie
aandacht te besteden aan roken en overgewicht, worden veel ziekten in de toekomst
voorkomen, naast de voordelen op korte termijn.Verder is veel gezondheidswinst te behalen door preventie in de zorg voor
mensen die al een chronische ziekte hebben. Bij diabetes is op die manier
veel gezondheidswinst te behalen.De inzet is om de diabeteszorg te verbeteren. Ik verwijs u tevens naar
het antwoord op vraag 33, 78 en 92.29In de nota wordt gesproken over een gedeelde verantwoordelijkheid
voor preventie. Kan puntsgewijs worden toegelicht waar deze nota in verantwoordelijkheidsdeling
tussen Rijk en andere partijen afwijkt van de gangbare praktijk van verantwoordelijkheidsverdeling?
(blz. 10)Er is geen sprake van een afwijkende verantwoordelijkheidsverdeling. Naast
de grondwettelijke verantwoordelijkheid ter bevordering van de volksgezondheid
voor de rijksoverheid en de plicht voor de lokale overheid om de gezondheid
te beschermen vanuit de gemeentewet, heeft de Wcpv een aantal taken neergelegd
bij de rijksoverheid (o.a. onderzoek, monitoring, toezicht, etc.) en een aantal
taken bij de lokale overheid (epidemiologie, jeugdgezondheidszorg, infectieziektebestrijding,
etc.). Verder komt een aantal taken samen. Het Rijk is bijvoorbeeld verantwoordelijk
voor het Rijksvaccinatieprogramma terwijl de lokale overheid verantwoordelijk
is voor de jeugdgezondheidszorg (JGZ) die de vaccinaties uitvoert.Zie ook de vragen 144 en 154.30Waarop is de bewering gebaseerd dat in de samenleving
een trend zichtbaar is waarin inactiviteit als gevolg van technologische ontwikkelingen,
arbeidsorganisatie en vrijetijds- en vervoerspatronen meer en meer de norm
dreigt te worden? (blz. 11)Deze bewering is eerder gedaan in de kabinetsnota Sport, Bewegen en Gezondheid
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2002–2003, 27 841, nr. 13) op
blz. 37, 38. Hierin wordt ook aangegeven dat deze ontwikkeling in de
toekomst zich vermoedelijk doorzet.De bewering is gebaseerd op drie bronnen: – Frederiks, A. M. e.a.: «Body index measurements in
1996–7 compared with 1980.» In: Arch Dis Child 2000 (82): blz. 107–112.– Kemper, H. C. G. e.a.: De effecten van 20 jaar sport,
lichamelijke activiteit en overige leefstijl op de gezondheid op latere leeftijd.
Amsterdam (VU/EMGO), mei 2000.– Seidell, J.: Trends in obesitas, energie-inname en indicatoren
van lichamelijke activiteit 1975–1995. Bilthoven: RIVM, 2001. (Interne
notitie.)Het RIVM geeft in het Nationaal Kompas Volksgezondheid aan dat in de periode
1975–1995 zittende activiteiten, zoals televisie kijken en computergebruik,
sterk zijn toegenomen. Het gemiddeld aantal uren per week dat besteed wordt
aan televisie kijken nam toe van 10 uur in 1975 naar ruim 12 uur in 1995.
De grootste toename was te zien bij jongeren, van 9 tot 13 uur. Ook is het
wekelijks computergebruik in de vrije tijd sinds 1985 toegenomen van 4% naar
23% in 1995. Tot slot zijn er sterke aanwijzingen dat de verschuiving van
lichamelijk zwaar werk naar meer zittend werk, zich nog steeds voortzet. Ook
in de periode 1987–1997 is het percentage mensen met zittend werk nog
verder toegenomen, mogelijk vanwege de automatisering en de introductie van
e-mail.31Op welke wijze gaat de minister de in hoofdstuk vijf
verwachte positieve effecten op gezondheid en kwaliteit van leven monitoren?
(blz. 20 e.v.)In hoofdstuk 5 van de nota worden verschillende doelen gesteld rondom
de speerpunten roken, overgewicht en diabetes. In het Project Indicatoren
Preventie (PIP)1 – dat loopt van begin
2003 tot eind 2004 – benoemen we indicatoren die inzicht kunnen verschaffen
in de realisatie van onze beleidsdoelen. De beleidsdoelen rondom roken, overgewicht
en diabetes worden hierin meegenomen. De indicatoren worden vanaf 2005
jaarlijks gerapporteerd in het jaarverslag en in het brancherapport preventie.32Is de minister voornemens om, gezien de enorme verschillen
in risico's voor obesitas tussen hoog- en laagopgeleiden en tussen de diverse
bevolkingsgroepen, een doelgroepspecifiek beleid te voeren? Zo ja, welke?
(blz. 27)Het terugdringen van vermijdbare gezondheidsachterstanden is – naast
toename van het aantal gezonde levensjaren op de totale levensverwachting –
een van de twee hoofddoelstellingen van het preventiebeleid voor de komende
jaren. Het gaat hier om mensen met een lage opleiding en een laag inkomen.
Personen van allochtone afkomst zijn in deze groep oververtegenwoordigd. Bij
de verdere uitwerking van de acties voor de drie speerpunten, waaronder overgewicht
en obesitas, wordt extra aandacht besteed aan het bereiken van deze doelgroepen.Voor het speerpunt overgewicht ontvangt u medio 2005 een evaluatie van
de voortgang van de in de nota beschreven acties en een verdere uitwerking
voor de rest van de looptijd van de nota. De doelgroepspecifieke uitwerking
zal daarin nader geconcretiseerd worden. 33Welke concrete maatregelen gaat de minister nemen in
de preventie van diabetes, wordt hierbij een doelgroepspecifiek beleid gevoerd?
Welke randvoorwaarden stelt de minister aan de inhoud, de uitkomsten en de
financiering van de diabeteszorg? (blz. 30)In aansluiting op de kabinetsnota «Langer gezond
leven; Ook een kwestie van gezond gedrag» zal ik binnen twee
maanden een brief aan de Kamer sturen en waarin ik aangeef hoe ik de diabetesproblematiek
wil verminderen. Daarbij ga ik uitdrukkelijk in op de rol van
alle partijen bij dit vraagstuk en schets ik de uitgangspunten en de contouren
van het te ontwikkelen diabetesprogramma 2004–2008. In het kader van
het diabetesprogramma zullen inhoud, uitkomsten en financiering aan de orde
komen.34In de nota wordt het belang niet miskend van psychische
aandoeningen (blz. 17 en 31 e.v.). Onduidelijk is echter op welke wijze
invulling wordt gegeven aan praktische prioriteit bij preventie van GGZ aandoeningen.
Op welke wijze gaat de regering de GGZ, bijvoorbeeld binnen de strakke budgettaire
kaders, ertoe bewegen prioriteit te geven aan preventie en vroegtijdige herkenning
van depressies? (blz. 32)De aanpak van depressie sluit sterk aan bij al ingezet beleid. Daarbij
gaat het niet alleen om de GGZ-instellingen, maar juist ook om inzet en betrokkenheid
van anderen zoals bijvoorbeeld huisartsen, werkgevers en werknemers (relatie
met psychische arbeidsongeschiktheid), maatschappelijke organisaties betrokken
bij de aanpak van huiselijk geweld, scholen en gemeenten (GGD'en). Elk van
die organisaties heeft, direct dan wel indirect, te maken met (de gevolgen
van) depressie. Door een gezamenlijke projectmatige aanpak rondom thema's
en doelgroepen op plaatselijk niveau kan met een bescheiden inzet van middelen
een maximaal effect worden bereikt.Deze projectmatige aanpak op lokaal niveau wordt verder uitgewerkt en
ondersteund vanuit het nog op te richten Platform depressiepreventie en door
het Trimbosinstituut.In een dergelijke opzet ligt het voor de hand dat GGZ-instellingen in
het kader van dergelijke lokale thematische projecten prioriteit geven aan
de preventie en vroegtijdige onderkenning van depressie binnen het eigen preventiebeleid
van de instelling, zoals door het kabinet gevraagd. De GGZ-instellingen zijn
daar uiteindelijk zelf verantwoordelijk voor.35Welke resultaten worden nagestreefd gezien de doelstelling
tot terugdringing van de arbeidsgerelateerde psychische problematiek? Kan
de minister uiteenzetten op welke termijn een richtlijn kan worden verwacht
voor de diagnostiek, begeleiding en behandeling van werknemers met psychische
klachten voor bedrijfsarts en huisarts? (blz. 35)Ik streef ernaar de onnodige uitval van mensen met lichte psychiatrische
klachten terug te dringen door een aanpak langs drie wegen: preventie, klachtbehandeling
en werkhervatting. Diverse activiteiten zijn ontplooid om deze doelstelling
te behalen, zoals het verzamelen en verspreiden van kennis door het Nederlands
Kenniscentrum Arbeid en Psyche, het ontwikkelen van een zorgaanbod met aandacht
voor de factor arbeid in het project Arbeid als Speerpunt in de GGZ, deskundigheidsbevordering
en richtlijnontwikkeling via het ZonMw programma Sociaal Medische Begeleiding,
het ontwikkelen van een interventie-instrument door de huisarts en het ontwikkelen
van een leidraad aanpak verzuim bij psychische klachten.Er bestaat sinds begin 2000 een richtlijn voor de behandeling van psychische
klachten door de bedrijfsarts. In het kader van het Project Afstemming Richtlijnen
Arbeid en Gezondheid (PARAG) is een samenwerkingsrichtlijn ontwikkeld voor
huisarts en bedrijfsarts voor behandeling van psychische klachten. Deze richtlijn
is het afgelopen jaar getest in een pilotregio en wordt momenteel vertaald
in een handzaam document dat naar verwachting begin 2004 beschikbaar komt.
De per 1 januari 2004 mogelijk geworden directe verwijsfunctie van geregistreerde
bedrijfsartsen ondersteunt deze ontwikkeling. 36Op welke wijze wordt invulling gegeven aan de monitoring
van de uitvoering van het gezondheidsbeleid door gemeenten, welke randvoorwaarden
worden gesteld aan het gemeentelijke beleid en hoe worden deze randvoorwaarden
financieel mogelijk gemaakt? (blz. 37)De randvoorwaarden die gelden voor het gemeentelijk beleid staan omschreven
in de Wcpv, het Besluit Collectieve Preventie Volksgezondheid en de bijbehorende
memories van toelichting.De instellingen die het gezondheidsbeleid uitvoeren, met name de GGD'en
en de Thuiszorginstellingen, vallen onder de Kwaliteitswet zorginstellingen.
De IGZ voert op basis hiervan periodieke inspecties uit. Verder zal de IGZ
in 2004 onderzoek doen naar de lokale nota's bij een steekproef van gemeenten.
Hierbij worden de wijze van totstandkomen van de nota's, in welke mate de
nota's voldoen aan de randvoorwaarden en hoe de kansen zijn voor implementatie
van het in de nota's beschreven beleid onderzocht. Specifiek zal de inspectie
willen bekijken of door de nota's de betrokkenheid van de gemeenten is verbeterd
ten opzichte van de situatie van onderzoek in oktober 1995 (Gemeentelijke
betrokkenheid collectieve preventie). IGZ zal in het najaar van 2005 rapporteren
over de openbare gezondheidszorg en het gemeentelijk gezondheidsbeleid.VWS draagt er zorg voor dat voldoende epidemiologische gegevens beschikbaar
komen over de gezondheidssituatie van de bevolking, uit bronnen als de Volksgezondheid
Toekomst Verkenningen van het RIVM.De uitvoering van het gezondheidsbeleid door gemeenten wordt op systeemniveau
gevolgd via de «monitor lokaal gezondheidsbeleid». Deze monitor
concentreert zich op de totstandkoming van de lokale nota's gezondheidsbeleid.
In oktober 2002 heeft SGBO de nulmeting van deze monitor uitgebracht (Monitor
lokaal gezondheidsbeleid, Resultaten nulmeting, SGBO Onderzoeks- en Adviesbureau
van de VNG, oktober 2002). In 2004 wordt de monitor herhaald.37Kan de minister uiteenzetten op welke wijze bedrijven
worden bewogen om een integraal gezondheidsbeleid te ontwikkelen met het oog
op de doelstellingen in de nota en de mogelijke besparingen van ziekteverzuim
voor bedrijven? (blz. 39)Vanuit de overheid stimuleren we onderzoek dat inzicht geeft in de mogelijkheden
en toepassing van integraal gezondheidsbeleid. De resultaten hiervan dragen
we uit naar de betrokken partijen (werkgevers, verzekeraars, arbodiensten)
zodat deze hier gebruik van kunnen maken. VWS heeft bijvoorbeeld aan TNO Arbeid
en het NIGZ-Werk en Gezondheid gevraagd een definitiestudie en methodiekontwikkeling
integraal gezondheidsmanagement (IGM) uit te voeren. Deze studie en methodiek
is ontwikkeld in nauwe samenwerking met belanghebbenden (werkgevers, werknemers,
arbodiensten en verzekeraars. In het rapport van september 2003 staat aangegeven
wat IGM is en hoe je dit als onderneming concreet kunt aanpakken. Dit gaat
verder dan de methodiek voor gezondheidsbevordering op de werkplek die het
NIGZ-Werk en Gezondheid eerder ontwikkeld heeft en die voornamelijk gericht
is op leefstijl. IGM biedt ondernemingen een moderne bedrijfsstrategie, die
zich onder meer richt op preventie van een slechte gezondheid op het werk
en die mogelijkheden aangrijpt om de gezondheid en het welzijn van werknemers
te bevorderen. TNO Arbeid en het NIGZ-Werk en Gezondheid begeleiden in 2004
enkele pilots bij arbeidsorganisaties om deze methodiek in de praktijk te
toetsen. Op verzoek van de Commissie Werkend Perspectief maakt DEXIS Arbeid
een overzicht van kennis en cases op het gebied van preventie- en reïntegratiebeleid.
Het NIGZ-Werk en Gezondheid bekroont al een aantal jaar bedrijven met een
goed gezondheidsbeleid (Models of Good Practice). Het NIGZ-Werk
en Gezondheid is betrokken bij een internationale kosten-baten studie in het
kader van het Europees netwerk voor gezondheidsbevordering op de werkplek.
En ten slotte inventariseert TNO Arbeid in 2004 de business-case (kosten-baten analyse) van bedrijven die integraal gezondheidsbeleid
toepassen. De studie laat vooralsnog zien dat op onderdelen van gezondheidsmanagement
de kosten en baten in financiële zin al goed inzichtelijk te maken zijn.
Er zijn diverse instrumenten om te berekenen hoeveel bezuinigd kan worden
door verzuimreductie, beperking van WAO-instroom en snellere reïntegratie.Een financiële prikkel voor werkgevers om de WAO-lasten te beteugelen
vormt de wet «Premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheid»
(Pemba). Deze wet regelt premiedifferentiatie en eigenrisicodragen in de WAO.38Op welke wijze wordt voorkomen dat zorgverzekeraars
uitsluitend in aanvullende verzekeringen mogelijkheden voor preventie aanbieden
aan verzekerden als gevolg waarvan tweedeling zou kunnen ontstaan? (blz. 39)Verzekeraars hebben belang bij een beheerste schadelastontwikkeling voor
vermijdbare zorg, zoals ik ook aangaf in het antwoord op vraag 3; immers dan
kunnen zij de premie laag houden voor vermijdbare zorg en daarmee een aantrekkelijke
positie voor nieuwe verzekerden op de markt verwerven. Preventie hoort daar
onlosmakelijk bij. Deze beperkt zich dan ook niet tot de aanvullende verzekering.
De verzekeraar richt zich daarbij zowel op de voorlichting en het aanbieden
van aantrekkelijke programma's voor het bevorderen van een gezonde levensstijl
als op het maken van afspraken met aanbieders van zorg over de wijze waarop
in de zorgverlening een vroegtijdige interventie erger kan voorkomen. Onder
andere in de eerstelijnszorg is een goede zorgverlening en preventief ingrijpen
effectief. Hier vinden, onder meer vanuit de arbo-curatieve zorg, ook ontwikkelingen
plaats die verschillende zorgdisciplines met elkaar verbinden tot een programma
dat meer gericht de vaak complexe gezondheidsproblematiek benadert. Te denken
valt daarbij aan de combinatie van psychologie en fysiotherapie en de medische
interventiebedrijven die zich richten op specifieke complexe klachten waarvoor
inmiddels doeltreffende – kortdurende – programma's zijn ontwikkeld
die zich niet alleen richten op het wegnemen van de klachten maar vooral ook
op het voorkomen van recidive.Ik verwijs u ook naar het antwoord op vraag 4.39De nota geeft aan dat de zorgverzekeraars door middel
van standaarden en protocollen moeten toezien op de realisatie van een goede
zorgketen. In hoeverre krijgt de Kamer en de burger inzicht in de prestatievergelijkingen,
en welke middelen hebben de zorgverzekeraars en de overheid om te sturen op
prestaties van zorgaanbieders voor wat betreft de preventietaak? (blz. 39)Standaarden en protocollen worden ontwikkeld door de zorgverleners zelf.
Verzekeraars (en in het geval van GGD'en en thuiszorgorganisaties, de gemeenten)
kunnen er in hun contracten met de aanbieders van zorg op aandringen dat de
protocollen worden nageleefd en er zodoende aan bijdragen dat patiëntgerichte
zorg geleverd wordt en best practices snel worden
ingevoerd. Voor harmonisatie van kwaliteitsbevordering verwijs ik u naar vraag
4.Prestatievergelijking van zorgaanbieders staat nog in de kinderschoenen.
Inzicht in de prestaties van zorgaanbieders en verzekeraars, maar ook inzicht
in de prestaties van het hele zorgsysteem, is des te meer van belang
in een toenemend marktgeoriënteerde zorg. Vrijwel alle partijen in de
zorg, ook de overheid zelf, ondernemen activiteiten op dit terrein. Vergroten
van de transparantie, het formuleren van certificeerbare veldnormen en versnelde
invoering van best practices vormen de basis van
een actiegericht kwaliteitsbevorderend programma in de preventieve zorg. Ik
verwijs u hiervoor naar het antwoord op vraag 20.40Het public health veld heeft onlangs een pleidooi voor
een gezonde jeugd gepresenteerd. Kan de minister toelichten of hiervan gebruik
is gemaakt bij de opstelling van de nota? In hoeverre zijn concrete aanbevelingen
overgenomen?De nota «Langer gezond leven; Ook een kwestie
van gezond gedrag» is op 31 oktober 2003 aan de Kamer gestuurd.
Het «Pleidooi voor beter investeren in Gezonde Jeugd» van de VNG, GGD Nederland en het NIGZ is pas op 18 november
2003 aan de Kamer gestuurd en beschikbaar gekomen. Voor verdere informatie
verwijs ik u naar mijn antwoord op vraag 22.41Hoe gaat u om met de afnemende bereidheid van ouders
hun kinderen te laten inenten voor de infectieziekten, waartegen vaccinaties
zijn opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma? (blz. 40)De vaccinatiegraad in Nederland is hoog (95%). Ik zal de ontwikkelingen
op dit gebied natuurlijk alert blijven volgen. Zoals ik al tijdens de beantwoording
van de vragen in het kader van de Rijksbegroting 2004 heb gesteld neem ik
de weerstand ten aanzien van vaccinatie uiterst serieus. De achtergronden
van deze tegenstand zijn divers maar kunnen grofweg in drie categorieën
worden ingedeeld. Een deel van de tegenstand heeft een religieuze achtergrond,
een deel vindt zijn oorsprong in de antroposofie en/of homeopathie, en een
deel betreft de zorgen van verontruste ouders over effectiviteit en veiligheid
van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Mijn beleid is met name op deze laatste
groep gericht.Door middel van tijdige, goede en mede op ouders afgestemde informatievoorziening
kan tegenwicht worden geboden aan de toenemende kritische geluiden over nut
en noodzaak van vaccinaties. De opzet is adequate en kwalitatief hoogwaardige
voorlichting te geven zowel in algemene zin, als aan professionals en aan
ouders/opvoeders.In 2003 zijn er reeds verbeteringen doorgevoerd: er zijn goede voorlichtingsbrochures
over de nieuwe vaccinaties, er zijn adequate websites van VWS en van de Entadministraties,
en in februari van dat jaar heeft VWS een groot congres georganiseerd voor
de uitvoerenden van het RVP waarin heel veel informatie is verstrekt. Ook
is een «vaccinatiegids voor ouders» uitgebracht door een private
partij.Voorts heb ik op 29 juli 2003 het RIVM gevraagd om samen met betrokken
organisaties de gehele voorlichting en communicatie rond het RVP te coördineren
en te moderniseren. Een aantal concrete activiteiten zijn al in 2003 uitgevoerd
zoals herziening van het beschikbare foldermateriaal, ontwikkeling nieuw foldermateriaal,
opzetten interactieve website, een nieuwsbrief voor professionals, inrichten
van een informatiepunt bij het RIVM, ontwikkeling nieuw logo.Voorts verwijs ik u naar de antwoorden op de recente Kamervragen van Kant,
Arib, en Schippers en De Vries over de kinkhoestvaccinatie (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2003–2004, Aanhangsel van de Handelingen, nr. 683,
684 en 686).42Hoe verhouden de oplossingen die moeten worden gezocht
voor het tekort aan jeugdartsen zich tot het structurele tekort aan artsen
in Nederland? Kan de minister inzicht geven in de ontwikkelingen
van het tekort en op welke termijn weer een voldoende aantal jeugdartsen gerealiseerd
zal zijn? (blz. 42)Het Capaciteitsorgaan raamt dat tegen 2012 capaciteitstekorten dreigen
te ontstaan met name bij de jeugdgezondheidszorg, huisartsen en een aantal
medische specialisten. De tekorten in de jeugdgezondheidszorg kunnen bij ongewijzigd
beleid oplopen naar 20% en meer. Bepalend voor de omvang van het capaciteitstekort
is de in- en uitstroom in de opleiding jeugdgezondheidszorg van (basis)artsen.Daarnaast zie ik de noodzaak dat binnen de jeugdgezondheidszorg een nieuwe
slag gemaakt wordt in taakherschikking tussen artsen en andere beroepsgroepen.Het ministerie van VWS zal samen met het veld een aantal initiatieven
in gang zetten, zie antwoord op Kamervragen van Aasted-Madsen 2003–2004,
nr. 609, van 14 januari 2004. Daarnaast start binnenkort de stuurgroep
Modernisering opleidingen en beroepen in de gezondheidszorg. De structuur
van de opleidingen voor de openbare gezondheidszorg en het bevorderen van
de noodzakelijke in- en uitstroom zijn speerpunten voor de stuurgroep.43Kunt u uiteenzetten hoe u staat tegenover grootschalige
prenatale screening met het oog op de hoge sterftecijfers van Nederlandse
zuigelingen in vergelijking tot die van andere Europese landen? (blz. 42)Over het kabinetsbeleid ten aanzien van het bevolkingsonderzoek op Down
Syndroom (DS) en neurale buisdefecten (NBD) is de Kamer bij brief van 21 november
2003 geïnformeerd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 323,
nr. 1).44Uit rapportages van de Inspectie voor de Gezondheidszorg
(IGZ) blijkt dat kwaliteitsbeleid bij de GGD onvoldoende van de grond is gekomen
en er nauwelijks normen en criteria zijn waaraan de kwaliteit kan worden gemeten.
Welke actie zal de minister ondernemen om te komen tot kwaliteitsnormen en
adequate toetsing op die normen van de prestaties van de GGD? (blz. 52)Zie mijn antwoord op vraag 20.45Wat is het standpunt van de minister over uitspraken
van de partijen van het Nationaal Contract Openbare Gezondheidszorg dat voor
de uitvoering van kwaliteit inzake de Wcpv taken 36,2 miljoen euro structureel
nodig is?Zie mijn antwoord op vraag 17.Vragen VVD-fractie46Hoeveel geld is de afgelopen vijf jaar jaarlijks aan
preventie besteed? Wat is met dit geld gebeurd, en waaraan is het geld precies
uitgegeven? Hoeveel wordt gemiddeld per inwoner besteed aan preventie? Hoe
hoog is dit bedrag in andere landen, en hoe kan het dat Nederland desondanks
ongezonder is geworden? Welke knelpunten doen zich voor, en waar?In bijlage 1 geef ik aan wat er in het kader van de Zorgnota en de Begroting
is uitgegeven aan preventie (zie ook het antwoord op vraag 109). De bestedingen
door gemeenten staan vermeld bij het antwoord op vraag 135. Er
zijn geen gegevens bekend over de uitgaven van bedrijfsleven en zorgverzekeraars.
Voor informatie over internationale vergelijkingen verwijs ik u naar het antwoord
op vraag 19.47Sinds begin jaren negentig heeft ons land als het gaat
om zuigelingensterfte zijn oorspronkelijke toppositie (lage perinatale sterfte)
verruild voor een positie die slechter is dan het EU-gemiddelde. Hoe heeft
dit kunnen gebeuren? Welke factoren bepalen de ongunstige positie van Nederland
als het gaat om zuigelingensterfte? Op welke wijze is sinds het begin van
de jaren negentig rekening gehouden in het preventiebeleid met zuigelingensterfte?Ik verwijs hier naar mijn brief aan de Kamer van 2 december 2003
(antwoorden op Kamervragen Tonkens; Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004,
Aanhangsel pagina 923–24). Als voorbeeld noem ik u de campagne «Niet
roken waar de kleine bij is». Voorlichting over slaaphouding heeft geleid
tot afname van zuigelingensterfte.48Hoe ongezond is Nederland vergeleken met andere EU-landen?
Zijn er significante verschillen? Wat zijn de belangrijkste oorzaken van het
ongezonder worden? (blz. 1)Het RIVM stelt vast dat de levensverwachting in Nederland de afgelopen
twintig jaar wel is gestegen, maar dat deze minder snel stijgt dan in andere
Europese landen. De toename van de levensverwachting van vrouwen is de laatste
jaren gestagneerd en ligt nu onder het EU-gemiddelde.Voor twee van de drie grootste Nederlandse doodsoorzaken ligt het gemiddelde
sterfteniveau rond (hartziekten) of onder (beroerte) het gemiddelde van de
Europese Unie. Voor longkanker is de sterfte bij Nederlandse mannen echter
het hoogst in de Europese Unie. De sterfte aan longkanker, COPD, borstkanker
en darmkanker is bij Nederlandse vrouwen hoger dan in andere Europese landen.Het zijn vooral de ziekten die zijn gerelateerd aan roken waaraan in Nederland
meer mensen sterven dan in andere landen. Het is dan ook niet opzienbarend
dat het aantal mensen dat rookt in Nederland er ongunstig uitspringt vergeleken
met andere landen in Europa. Nederland lijkt een middenmootpositie in te nemen
binnen West-Europa voor wat betreft de zelf gerapporteerde gezondheids- en
ziekteverschillen tussen opleidingsgroepen. De rangorde voor mannen is anders
dan voor vrouwen. De Nederlandse vrouwen scoren gunstiger dan de middelmoot,
de Nederlandse mannen juist ongunstiger.49Wat kosten ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid de
samenleving jaarlijks? Hoe is dit in andere EU-landen? (blz. 1)De kosten van ziekteverzuim bedragen bijna 30 miljard euro per jaar (Nationaal
Kompas Volksgezondheid). Dat is inclusief kosten voor preventie van ziekte
en voor ziekte-uitkering en gezondheidszorg van zieke werknemers. Werkgevers
betalen primair de verzuimkosten van zieke werknemers. Ondernemingen geven
momenteel in totaal zo'n € 900 miljoen uit aan arbozorg en gezondheidsmanagement
(CBS). Een aantal voorbeelden van kosten per leefstijlthema (Nationaal Kompas
Volksgezondheid):– Per jaar kost extra ziekteverzuim door alcohol het Nederlandse
bedrijfsleven 300 miljoen euro; – Per jaar kost ziekteverzuim als gevolg van inactiviteit (bewegingsarmoede)
van werknemers het Nederlandse bedrijfsleven 1 miljard euro;– Per jaar kost ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en sterfgevallen
door roken het Nederlandse bedrijfsleven 305 miljoen euro.Een vergelijking van de kosten van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid
in Nederland met die in het buitenland wordt bemoeilijkt door grote verschillen
in de structuur van de wettelijke sociale bescherming per land. In ons land
zijn de gezondheidsproblemen binnen de bevolkingsgroep van 15–64 jaar
primair terug te vinden onder het hoofd «ziekte» of «arbeidsongeschiktheid»;
in andere landen echter – afhankelijk van de toelatings- en uitkeringsvoorwaarden
per type regeling – deels ook onder het hoofd «(pré)pensioen»
of «werkloosheid». Dit leidt tot een statistische vertekening
per land van de ernst van de gezondheidsproblematiek van de leeftijdsgroep
beneden 65 jaar. Tabel 1 geeft een overzicht van de uitkeringsafhankelijkheid
per categorie van uitkeringen over 1999. Gemeten is het aantal uitkeringsjaren (full time equivalents, fte.), als percentage van de gehele
bevolkingsgroep van 15–64 jaar. Dit percentage ligt hoog in Zweden,
Denemarken en Nederland, maar laag in vooral België en Spanje. Zoals
eerder aangeduid, mogen hieruit op voorhand geen conclusies worden getrokken
omtrent de zwaarte van de ziekte- en arbeidsongeschiktheidsproblematiek per
land. Te zien is dat juist in Zweden en Nederland zo'n 60% van de uitkeringsafhankelijkheid
gerangschikt is onder het hoofd «ziekte- of arbeidsongeschiktheidsregelingen»,
tegen bijvoorbeeld 25 à 30% in Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk,
en minder dan 20% in België. Nederland scoort relatief gunstig als men
kijkt naar de totale uitkeringsafhankelijkheid.TABEL 1. Uitkeringsafhankelijkheid in fte's, als percentage
van de bevolking van 15–64 jaar; aandeel ziekte- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
van het totaal aan uitkeringen; jaar 1999.  Ziekte enWettelijkWerkloosheidOverigeUitkeringen,Aandeel ziekte arbeidsongeschiktheidprepensioen uitkeringentotaalen arbeidsonschiktheidNederland10,60,04,92,217,760%België4,67,26,94,723,520%Frankrijk6,67,04,75,323,728%Duitsland6,64,66,64,122,030%Denemarken11,34,04,43,322,949%Gr.-Brittannië7,23,42,94,918,439%Zweden12,20,44,03,520,161%Oostenrijk5,57,43,84,921,625%Spanje4,21,13,92,111,338%Bron: OECD, «Employment Outlook 2003. Towards more and better jobs».
OECD, 2003.Eurostat, het statistisch bureau van de Europese Unie, verzamelt gegevens
over de kosten van sociale bescherming en gezondheidszorg, evenwel zonder
differentiatie naar leeftijdsgroepen.Tabel 2 bevat voor het jaar 2000 – als benadering van de kosten
voor de leeftijdsgroep beneden 65 jaar – uitsluitend de loonvervangende
uitkeringen voor ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. De kosten zijn per
land weergegeven als percentage van hun bruto binnenlands produkt (BBP). De
bevindingen ten aanzien van verschillen in uitkeringsafhankelijkheid in tabel
1 worden in grote lijnen bevestigd in het financiële overzicht van tabel
2: een relatief hoog percentage BBP geldt voor Nederland en Zweden, met als
contrast verhoudingsgewijs lage percentages voor België, Frankrijk en
Spanje. TABEL 2. Uitkeringen ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid,
als percentage van het BBP.  Jaar 2000Nederland5,2 België2,5 Frankrijk2,0Duitsland3,4 Denemarken3,2Groot-Brittannië3,2 Zweden4,8 Oostenrijk3,2Spanje2,6Bron: Eurostat, Social protection in Europe in 2000. EU-Office, 2003 (bewerking
SZW).50Welke andere factoren, behalve ongezond gedrag, kunnen
van invloed zijn op de gezondheidssituatie van een land? In hoeverre zijn
deze factoren beïnvloedbaar?Naast ongezond gedrag zijn drie andere clusters van invloed op de gezondheidssituatie
van een land, conform het model van Lalonde1:– aangeboren en verworven eigenschappen: onder meer erfelijke aanleg
voor ziekten en tijdens het leven verworven eigenschappen zoals bloeddruk
en lichaamsgewicht.– sociale en fysieke omgeving: onder meer arbeidsomstandigheden,
huishoudsamenstelling, sociale relaties, leefomgeving, luchtverontreiniging,
blootstelling aan geluid, straling, etc.– gezondheidszorgsysteem: zorgvraag en zorgaanbod in de brede zin
van het woord (curatie, preventie, verpleging en verzorging, welzijn, maatschappelijke
opvang).Een aanzienlijk deel van deze factoren kan in gunstige zin worden beïnvloed,
onder meer door het overheidsbeleid.51Op grond waarvan wordt gesteld dat genoemde ziekten
en klachten de samenleving jaarlijks tussen de 2,5 en 4 miljard euro kosten?
Waaruit bestaat dit bedrag? (blz. 2)Zie het antwoord op vraag 2.52Zeven procent van de ziektelast, het totaal van korter
en minder goed leven door ziekten, wordt bepaald door overmatig alcoholgebruik.
Het tegengaan van overmatig alcoholgebruik wordt echter slechts zijdelings
genoemd en lijkt geen speerpunt van beleid. Wat is hiervan de reden? (blz. 2)Zie het antwoord op vraag 54.53Wat is het beleid ten aanzien van nieuwe griepvirussen
en andere virussen, onder andere pokken, die in de toekomst kunnen leiden
tot nieuwe epidemieën? Hoe groot is de kans dat nieuwe epidemieën
de wereld serieus bedreigen (onder meer prof. dr. A. Osterhaus van de Erasmus
Universiteit)? Kan de minister de kritiek van prof. dr. Osterhaus ten aanzien
van het huidige beleid weerleggen? Zo ja, hoe?Mijn huidige beleid ten aanzien van toekomstige grootschalige epidemieën
is in de eerste plaats gericht op versterking van de basisinfrastructuur
voor infectieziekten. Zo heb ik bijvoorbeeld geïnvesteerd in de verbetering
van de signaleringsfunctie, opdat een eventuele nieuwe epidemie sneller ontdekt
kan worden. Hiervoor heb ik onder andere de bestaande nationale surveillancesystemen
versterkt. Ook heb ik bijvoorbeeld geld beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling
nieuwe en snellere diagnostische tests.Voor de bestrijding van een epidemie is een landelijk netwerk van GGD'en
actief. Via protocollen en een systeem van certificering, wordt de kwaliteit
van deze organisaties op een hoog niveau gebracht.Naast investeringen in de basisinfrastructuur, zijn voor een aantal ziekten
met een voorspelbaar groot volksgezondheid en maatschappelijk effect, aanvullende
maatregelen genomen. Specifiek voor pokken heeft VWS vaccin laten maken voor
de gehele Nederlandse bevolking. Ter voorbereiding op een eventuele grieppandemie,
veroorzaakt door nieuwe griepvirussen, heeft VWS de Gezondheidsraad gevraagd
of aanschaf van antivirale middelen nodig is. Dit advies, waaraan prof. dr.
A. Osterhaus meewerkt, zal in het voorjaar van 2004 gereedkomen. Op basis
van het advies van de Gezondheidsraad zal ik een besluit nemen over het in
voorraad nemen van antivirale middelen. Verder zijn voor zowel griep als pokken
regionale en landelijke draaiboeken ontwikkeld. Daarnaast stelt GGD Nederland,
in opdracht van VWS, een generiek modulair landelijk draaiboek op. In dit
draaiboek wordt aangegeven welke algemene uitgangspunten en maatregelen van
toepassing zijn bij de bestrijding van een infectieziekte, onafhankelijk van
de specifieke verwekker.Hoe groot de kans is dat nieuwe epidemieën de wereld serieus bedreigen,
is niet getalsmatig weer te geven. Wél kan gesteld worden dat het waarschijnlijk
is dat zich in de toekomst nieuwe epidemieën zullen voordoen. Bekende
ziekteverwekkers veranderen voortdurend van eigenschap en het verleden heeft
laten zien dat nieuwe ziekteverwekkers, met soms zeer bedreigende eigenschappen,
onverwachts kunnen opduiken. Er zijn verschillende redenen om aan te nemen
dat een dergelijke veranderde ziekteverwekker zich razendsnel door de populatie
verspreiden kan. Hierbij valt te denken aan het intensieve (internationale)
contact tussen mensen. Maar ook het feit dat de bevolking onvoldoende weerstand
heeft tegen een dergelijke nieuwe ziekteverwekker draagt hieraan sterk bij.
De uitbraak van SARS in 2003 heeft aangetoond wat hiervan de gevolgen kunnen
zijn.54Waarom is gekozen voor slechts drie actieplannen? Waarom
zijn psychische klachten en alcoholverslaving niet aparte thema's die evenveel
aandacht vergen? (blz. 3)Psychische klachten zoals depressie en alcoholverslaving zijn ziekten
met een hoge maatschappelijke ziektelast. Het kabinet vindt preventie van
deze ziekten daarom van groot belang en wil dat deze worden aangepakt (zie
paragraaf 4.1 in de nota over Zes prioritaire ziekten). In hoofdstuk
6 van de nota is beschreven welke aanpak het kabinet bij de preventie van
psychische klachten voor ogen staat. Ze zijn echter niet als speerpunten benoemd.
De achtergrond daarvan is dat bij psychische klachten het gedrag van de burger
en de eigen verantwoordelijkheid daarvoor minder voorop dan bij genoemde andere
gezondheidsproblemen. Daarnaast is er voor wat betreft de oorzaken van psychische
stoornissen minder bekend. De ontwikkeling van preventie van psychische stoornissen
is – zoals in de nota aangegeven – een zaak van lange adem; in
vergelijking met de andere problemen, zoals roken en overgewicht, is er sprake
van een faseverschil. Dit kan uiteraard in de toekomst anders worden naarmate
meer kennis beschikbaar komt over de preventie bij psychische stoornissen
en de effectiviteit daarvan. Voor wat betreft de preventie van alcoholverslaving kan worden opgemerkt
dat daarover in 2000 al een beleidsnota is verschenen en een Actieplan Alcoholzorg
is opgesteld. Die nota en dat actieplan worden thans nog uitgevoerd.55Waarom zijn overgewicht en diabetes aparte thema's
terwijl sprake is van nauwe onderlinge samenhang? (blz. 3)Overgewicht is een belangrijk volksgezondheidsprobleem omdat het risico's
heeft voor chronische ziekten als hart- en vaatziekten, sommige vormen van
kanker en aandoeningen aan het bewegingsapparaat. Ook is overgewicht een belangrijke
oorzaak voor de toename van het aantal mensen met diabetes mellitus type 2
(ouderdomssuiker). De in de nota genoemde acties ter preventie van overgewicht
(gezonder eten, meer bewegen) zullen op termijn ook van invloed zijn op de
eerste doelstelling bij het speerpunt diabetes: het omlaag brengen van het
aantal mensen jonger dan 55 jaar met ouderdomssuiker.Verder wil het kabinet dat mensen met diabetes langer gezond leven door
te voorkomen dat vermijdbare complicaties ontstaan en door het verergeren
van de ziekte tegen te gaan (zogenaamde secundaire en tertiaire preventie).
Het bevorderen van een gezonde leefstijl is slecht één van de
acties die hiervoor nodig is.56Wat gaat de regering doen om de verantwoordelijkheid
van partijen geen vrijblijvende te laten zijn? Op welke wijze gaat de regering
deze verantwoordelijkheid bij welke partijen afdwingen? Welke alternatieven
heeft de regering mocht zij niet slagen in haar missie? Hoe voorkomt de regering
dat de overheid zich in de rol van levensstijlinquisiteur manoeuvreert? (blz. 3)De regering heeft een set aan instrumenten als blijkt dat partijen hun
verantwoordelijkheid niet voldoende op zich nemen. Het betreft hier onder
meer afspraken over zelfregulering met het bedrijfsleven, wetgeving (bijv.
Tabakswet, Drank- en Horecawet, Warenwet) en prijsprikkels. In het regeerakkoord
heeft het kabinet al aangegeven dat eigen verantwoordelijkheid en initiatief
van partijen in de zorg voorop komt te staan. In de lokale nota's is al sprake
van vele initiatieven van partijen om te komen tot preventieprogramma's. Het
kabinet wil dit verder ondersteunen. De rijksoverheid blijft uiteraard toegankelijkheid,
betaalbaarheid en kwaliteit van de zorg garanderen.57Kan de minister per genoemd thema conform de VBTB-systematiek
uiteenzetten wat de concrete streefwaarden zijn, wanneer deze bereikt moeten
zijn en met inzet van welke en hoeveel middelen? (blz. 3)Op het gebied van niet-roken is het streven om het percentage rokers eind
2007 terug te brengen tot 25% (paragraaf 5.1.1 van de nota).Wat betreft de preventie van overgewicht streven we ernaar dat het percentage
mensen met overgewicht en obesitas over de hele linie niet meer stijgt. In
het bijzonder voor kinderen hoopt het kabinet tot een reductie te komen: tijdig
signaleren en goed ingrijpen leidt bij kinderen in de groei nog relatief gemakkelijk
tot verbeteringen (paragraaf 5.2.1 van de nota). We hebben het RIVM gevraagd
een rapport op te stellen over een realistisch beleidsdoel voor overgewicht
over 5 en 10 jaar. Dit op basis van de kosten en effecten van de meest effectieve
maatregelen ter preventie van overgewicht of gewichtstijging. De effecten
worden berekend in termen van winst in gezonde levensverwachting en het optreden van ziekten die aan overgewicht zijn gerelateerd, zoals hart- en vaatziekten
en diabetes. Medio 2005 ontvangt u een evaluatie van de voortgang van de in
de nota beschreven acties en een verdere uitwerking voor de rest van de looptijd
van de nota (zie ook het antwoord op vraag 139). Ik zal u op dat moment informeren
over concretisering van de doelstelling.Met betrekking tot diabetes streven we naar drie doelen. Ten eerste: zorgen
voor minder ziektegevallen. Ten tweede: zorgen voor minder complicaties van
de aandoening en ten derde verminderen van de ernst van de complicaties. Binnen
twee maanden informeer ik u – middels een brief – over de wijze
waarop we de diabetesproblematiek willen verminderen. Daarbij ga ik ook in
op de rol van alle partijen bij dit vraagstuk en schets ik de uitgangspunten
en de contouren van het te ontwikkelen diabetesprogramma 2004–2008.
Dit programma zal de basis zijn voor het beleid in de komende jaren.Zie vraag 60 voor de middelen.58In hoeverre vindt de minister dat er een stimulerend
beleid wordt gevoerd door het scheppen van de juiste randvoorwaarden in plaats
van betuttelen? (blz. 3)In het regeerakkoord heeft het kabinet al aangegeven dat eigen verantwoordelijkheid
en initiatief van partijen voorop komt te staan. Het kabinet nodigt partijen
hiertoe uit en gaat dit verder ondersteunen. De landelijke kennisinstituten,
met subsidies van de overheid, dienen hun kennis hiervoor beschikbaar te stellen.
Verder zullen intermediaire organisaties als ZonMw en het Fonds Openbare Gezondheidszorg
(Fonds OGZ) met rijksmiddelen uitvoering in de praktijk faciliteren. De gezondheidsbevorderende
instituten werken aan een geïntegreerd aanbod rond de settings, zoals
de school. De rijksoverheid blijft uiteraard toegankelijkheid, betaalbaarheid
en kwaliteit van de zorg garanderen.59Hoe wordt berekend wat het effect (y) is van een belastingverhoging
op tabak (X)? Met hoeveel zijn de accijnzen op tabaksproducten de afgelopen
tien jaar verhoogd, en hoeveel minder rokers heeft dit opgeleverd? Is in deze
sprake van inelasticiteit van de prijs? (blz. 4)Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de accijnzen op tabaksproducten
in de afgelopen tien jaar. Product1 januari 19941 januari
20041 februari 2004 KleinhandelsprijsAccijnsKleinhandelsprijsAccijnsAccijnsSigaretten1€ 2,50 € 1,43 € 3,80€ 2,16 Stijging met
51% t.o.v. 1994 € 2,62 Stijging met
83% t.o.v. 1994 Rooktabak (shag)2€ 2,54€ 1,22 € 3,80 € 1,62 Stijging met
33% t.o.v. 1994€ 2,08 Stijging met
70% t.o.v. 19941 Prijs en accijns van meest gevraagde prijsklasse, zijnde
pakje van 25 stuks2 Prijs en accijns van meest gevraagde prijsklasse, zijnde
pakje van 50 gramEen groot deel van de accijnswijzigingen in de loop der tijd is toe te
schrijven aan aanpassingen van de accijns aan prijsstijgingen. Bij een prijsverhoging
door de tabaksindustrie dient tegelijkertijd de accijns te worden aangepast.
Autonome accijnswijzigingen (wijzigingen geïnitieerd door de overheid)
voor zowel sigaretten als shag hebben plaatsgevonden in 1997, 1998 en 2001
(deze laatste in verband met BTW-verhoging). Met ingang van 1 februari
2004 wordt de accijns met 46 eurocent verhoogd. In 1999 heeft de Wereldbank een uitgebreide studie gedaan naar maatregelen
ter beperking van tabaksgebruik1. De prijselasticiteit
van de vraag naar tabaksproducten schat de Wereldbank voor landen met hoge
inkomens op– 0,4. Dat wil zeggen dat bij een prijsstijging van
10% de vraag naar tabaksproducten met 4% daalt. Ook het Economisch Instituut
Midden- en Kleinbedrijf (EIM) geeft een prijselasticiteit van – 0,4%
voor Nederland2.In welke mate accijnsverhoging heeft bijgedragen aan het verminderen van
het aantal rokers is niet precies te kwantificeren. De invloed van prijsmaatregelen
is immers niet te scheiden van de invloed van andere maatregelen ter vermindering
van het tabaksgebruik zoals voorlichtingcampagnes, regelgeving, zelfregulering,
etc. Wel wordt in bovengenoemde onderzoeken geconcludeerd dat prijsveranderingen
vooral van invloed zijn op jongeren aangezien jongeren gevoeliger zijn voor
prijsveranderingen. De Wereldbank concludeert dat ook mensen met lage inkomens
in het algemeen gevoeliger zijn voor prijsveranderingen dan mensen met hoge
inkomens.60Kan de regering uiteenzetten hoe het extra bedrag van
5 miljoen euro in 2004 oplopend tot 10 miljoen euro structureel vanaf 2005
precies besteed gaat worden? Welke doelen liggen hier precies aan ten grondslag,
en wanneer mogen welke effecten worden verwacht? (blz. 4)Voor 2004 was initieel 5 miljoen euro en vanaf 2005 10 miljoen euro
voor de uitvoering van de nota extra beschikbaar gesteld. Door het amendement
Rijpstra c.s. (Tweede Kamer, 2004–2004, 29 200 XVI, nr. 138)
dat tijdens de recente begrotingsbehandeling door uw Kamer is aangenomen zal
de uitvoering van een aantal voornemens echter worden getemporiseerd. Met
dit amendement werd 2,6 miljoen euro geheralloceerd ten gunste van sportorganisaties
en stipendia voor topsporters.De resterende 2,4 miljoen euro voor preventie zal in 2004 worden besteed
aan de uitvoering van de acties voor het speerpunt overgewicht (1 miljoen
euro), een bijdrage ter voorbereiding van het Grote Stedenbeleid (0,3 miljoen
euro), het opzetten en uitvoeren van het actieprogramma depressie (0,6 miljoen
euro) en het bureau ter ondersteuning van integrale, lokale gezondheidszorg
van het RIVM (0,5 miljoen euro).Vanaf 2005 is jaarlijks structureel 10 miljoen extra beschikbaar.
De bijdrage aan de brede doeluitkering Grote Steden bedraagt 5 miljoen euro.
Voor de campagnes via het programma Leefstijlcampagnes van ZonMw wordt 3,5
miljoen beschikbaar gesteld. Voor de uitvoering van de acties ten behoeve
van de speerpunten is 1,5 miljoen euro gereserveerd.Met betrekking tot doelen en effecten verwijs ik u naar vraag 57.61Welke bestaande mogelijkheden in de praktijk worden
kennelijk onvoldoende benut? Wat is hiervan de reden? (blz. 4)Op veel terreinen bestaan goede initiatieven van partijen. Doublures én
hiaten liggen op de loer. De nota is een belangrijk middel om meer eenheid
te bevorderen. Partijen worden opgeroepen om aan deze landelijke prioriteiten
bij te dragen. Op verschillende manieren wordt verspreiding en toepassing
van best practices gestimuleerd.62De te ontplooien activiteiten zullen aansluiten op
de speerpunten en zich vooral richten op de doelgroepen jeugd en mensen met
een lage opleiding en een laag inkomen. Hoe verhoudt zich deze doelgroepenbenadering
tot eerdergenoemde thema's die een meer integrale aanpak inhouden? (blz. 4) Met een integrale benadering wordt bedoeld maatregelen in samenhang met
andere beleidsterreinen (zoals onderwijs, milieu, ruimtelijke ordening) die
een effect hebben op de gezondheid van burgers (bijvoorbeeld gymnastieklessen
op school, goede kwaliteit binnenmilieu, goed bereikbare sportvelden). Binnen
deze integrale benadering is het heel goed mogelijk aandacht te besteden aan
prioritaire doelgroepen als kinderen en mensen met een lage opleiding.63Op grond waarvan veronderstelt de regering dat andere
partijen, ook doorgaan met het verder investeren in preventie? Aan welke concrete
doelen moet in dat kader worden gedacht? Hoe wordt een wildgroei aan activiteiten
voorkomen? Waar ligt de regie? Hoe zorgt de rijksoverheid ervoor dat er een
relatie is tussen het provinciaal en het rijksbeleid? Op welke wijze verspreidt
de overheid «best practices»? Zo neen, is de overheid bereid dit
te doen? (blz. 4)In de landelijke nota wordt de richting aangegeven voor lokale overheden
en andere partijen (zie mijn antwoord op vraag 7).Het kabinet nodigt partijen uit om bij te dragen aan de speerpunten en
zal hen daarbij ondersteunen (zie het antwoord op vraag 58). De overheid heeft
instrumenten om deze verantwoordelijkheid niet vrijblijvend te laten zijn
(antwoord op vraag 56). De overheid ondersteunt de verspreiding van best practices, bijvoorbeeld voor de setting werk (zie
mijn antwoord op vraag 37), de zorg (zie de antwoorden op de vragen 39 en
77) en gemeenten (zie mijn antwoord op vraag 136).64Alleen het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport coördineert preventie. Waarom gebeurt dit niet interdepartementaal?Het ministerie van VWS coördineert het thema preventie op het gebied
van volksgezondheid als geheel, dus ook interdepartementaal. Op veel deelterreinen
wordt samengewerkt met één of meerdere andere departementen,
zoals bij arbeid en gezondheid, alcohol en verkeer, milieu en gezondheid,
letselpreventie, zorg-ICT, voedselveiligheid en schoolgezondheidsbeleid. De
samenwerking is meer of minder structureel en kan variëren van input
leveren bij de ontwikkeling van beleid tot gezamenlijke uitvoering van actieprogramma's.Concrete interdepartementale actiepunten op het terrein van preventie
zijn: uitwerken van het concept Gezonde School; vervolg van het project Sociale
Zekerheid en Zorg; uitwerking van het actieprogramma gezondheid en milieu;
inbedden van gezondheid in het Grote Stedenbeleid en het ontwikkelen van een
programma voor een sociale impuls in 56 achterstandswijken. Als structureel
samenwerkingsverband is nog te noemen de Operatie JONG.65Kan de minister reageren op het verdwijnen van groen
in de stad waardoor kinderen niet meer dicht bij huis kunnen sporten? Wat
is de relatie tussen het verdwijnen van groen en bewegingsarmoede? (blz. 4)Een van de negatieve effecten van verdichting in steden is dat de beschikbaarheid
van sportaanbod in de directe woonomgeving afneemt. Veel sportaccommodaties
zijn naar de rand van steden verplaatst. Van der Poel uit in zijn onderzoek
naar sport en ruimte het vermoeden dat de lagere sportdeelname in grote steden
deels verklaard kan worden door de slechtere bereikbaarheid. Het verdwijnen
van de sportaccommodaties heeft ook gevolgen gehad voor de sociale verbanden
in wijken («Bewegingsruimte: verkenning van de relatie sport en ruimte»,
van der Poel en Roques, 2000, Tilburg). In het omvormen van de
breedtesportimpuls naar een stimuleringsregeling Buurt, Onderwijs en Sport,
wordt hier aandacht aan besteed.De relatie tussen het verdwijnen van groen in steden en bewegingsarmoede
is onduidelijker. De verdichting in steden heeft een tweeledig effect. Enerzijds
zorgt verdichting ervoor dat verplaatsingsafstanden afnemen door een toenemend
aantal faciliteiten in de nabije omgeving. Anderzijds wordt de drempel voor
bewegen hoger (geldt vooral voor ouderen en jonge kinderen) door een afname
van de hoeveelheid openbare ruimte (RIVM, de gevolgen van de beleidsmaatregelen
uit de nota Wonen op de bewegingsarmoede in Nederland, 2002, Bilthoven). Uit
een onderzoek van TNO blijkt dat werknemers eerder gaan lunchwandelen als
hun werkplek in of nabij «groen» gelegen is.De relatie tussen leefomgeving en actieve leefstijl heeft mijn aandacht.
Momenteel laat het ministerie van VWS onderzoek doen naar de relatie tussen
leefomgeving en wandelen in de wijk door ouderen én naar de relatie
tussen beweeggedrag van jonge kinderen en de faciliteiten in hun directe omgeving.
De resultaten van beide onderzoeken verwacht ik in 2004 aan de Kamer te kunnen
presenteren.66Welke onderdelen van het preventiebeleid hebben de
afgelopen jaren ruimschoots hun waarde bewezen? Welke doelen (streefwaarden)
zijn concreet en met welke middelen bereikt? (blz. 5)Met het preventiebeleid streef ik naar een verbetering van de volksgezondheid;
een toename van de gezonde levensverwachting en het terugdringen van vermijdbare
gezondheidsachterstanden. Vaccinatieprogramma's, hygiënemaatregelen,
het volgsysteem van de jeugdgezondheidszorg, bevolkingsonderzoeken, maatregelen
op het gebied van gezondheid en milieu, productveiligheid en voedselveiligheid
(blz. 5 van de nota) hebben de afgelopen jaren bijgedragen aan deze doelstellingen.
Deze onderdelen van het preventiebeleid hebben hun waarde dan ook ruimschoots
bewezen.Sinds 1998 zijn er voor het preventiebeleid enkele streefcijfers benoemd.
Deze streefcijfers worden jaarlijks opgenomen in de VWS-begroting. De meeste
eindtermijnen van de doelen zijn nog niet verstreken. Voor enkele doelen,
waaronder de preventie van ongevallen, is een streefcijfer van 1,1 miljoen
(aantal slachtoffers dat medisch behandeld is) benoemd dat in 2002 diende
te worden bereikt. Dit doel is ruimschoots gehaald: Het aantal slachtoffers
dat medisch moest worden behandeld bedroeg in 2002 0,9 miljoen en in de periode
1997–2001 daalde dit aantal significant met 6%. Het aandeel slachtoffers
van privé- en sportongevallen – waarvoor mijn departement de
directe verantwoordelijkheid heeft – daalde in deze periode zelfs met
7%. Dit leverde een jaarlijkse besparing op aan directe medische kosten die
opliep tot 40 miljoen euro. De afgelopen jaren heb ik circa 3 miljoen euro
per jaar besteed aan letselpreventie.67Op welke wijze wordt ingespeeld op veranderende omgevingsfactoren,
bijvoorbeeld de uitbreiding van de EU, die ziekten als TBC terugbrengen? (blz. 5)De invloed van de uitbreiding van de EU op ziekten als tuberculose (TBC)
in Nederland is onbekend. Ik ben echter wel alert, omdat in een aantal nieuwe
lidstaten (de Baltische Staten) en zeker in een aantal nieuwe buurlanden het
probleem met bepaalde infectieziekten, waaronder TBC maar ook HIV/Aids, groter
is dan in de huidige lidstaten.Allereerst is van belang dat infectieziekten in de landen zelf zo goed
mogelijk worden bestreden. De nieuwe lidstaten moeten ter voorbereiding
op de toetreding, daar waar nodig, hun public health systemen op orde brengen.
Hier draagt VWS aan bij via EC-Twinning projecten (De Europese Commissie financiert
deze projecten, vakministeries brengen expertise in). Voor de nieuwe buurlanden
zijn er meerdere projecten op dit vlak binnen het Matra programma van het
ministerie van Buitenlandse Zaken (Nederlands bilateraal programma voor assistentie
aan Midden- en Oost-Europa). Specifiek op het vlak van TBC en HIV/Aids worden
in deze nieuwe buurlanden ook veel projecten uitgevoerd door Nederlandse veldorganisaties
zoals KNCV Tuberculosefonds en Soa Aids Nederland.Daarnaast beschermt Nederland zichzelf door asielzoekers en andere immigranten
die zich voor langer dan drie maanden willen vestigen bij binnenkomst in Nederland
te screenen op TBC. Deze screening is verplicht voor alle landen in Europa
behalve de EU lidstaten, Noorwegen, IJsland, Liechtenstein, Monaco en Zwitserland
en voor andere landen buiten Europa behalve de VS, Canada, Suriname, Japan,
Nieuw-Zeeland en Australië. Deze verplichte screening vervalt voor mensen
afkomstig uit de nieuwe EU-lidstaten zodra deze per 1 mei 2004 zijn toegetreden,
maar blijft nog wel bestaan voor de nieuwe buurlanden en de kandidaat lidstaten
Roemenië, Bulgarije en Turkije. Alle binnenkomende vluchtelingen worden
binnen een week na binnenkomst gescreend, onder andere via mobiele röntgenunits.
Via Justitie loopt in penitentiaire inrichtingen mobiele screening.Het screeningsbeleid voor immigranten verschilt per EU-lidstaat. Sommige
landen hebben een verplichte screening zoals in Nederland, terwijl andere
landen een vrijwillige screening kennen. In de nieuwe lidstaten wordt echter
voor zover mij bekend nauwelijks gescreend. Terwijl er juist aan de oostgrens
van de nieuwe EU niet alleen veel TBC voorkomt, maar ook relatief vaak in
een vorm die ongevoelig is voor de gebruikelijke medicijnen.Ik acht het dan ook wenselijk het TBC-screeningsbeleid verder te harmoniseren
binnen de EU. Het in 2005 op te richten European Centre for Disease Prevention
& Control kan hier mogelijk een rol in gaan spelen. In de tussentijd zal
ik bij de Europese Commissie aandacht blijven vragen voor harmonisatie van
het TBC-screeningsbeleid en voor het versterken van de structuur die noodzakelijk
is voor goede Europese infectieziektebestrijding. Op professioneel niveau
organiseert KNCV Tuberculosefonds al vele jaren werkconferenties gericht op
harmonisering van het TBC-bestrijdingbeleid in geheel Europa.Als laatste is het uiteraard ook van belang de infectieziektebestrijding
binnen Nederland op een hoog niveau te houden. Over maatregelen hiertoe zal
ik u binnen twee maanden informeren in een brief over de bestrijding van infectieziekten.68Welke chronische ziekten zijn er op dit moment en hoe
ontwikkelen deze zich met het oog op de vergrijzing? Welke nieuwe chronische
ziekten zijn te verwachten als gevolg van de vergrijzing en wat zijn de oorzaken
van deze ziekten? (blz. 9)Door de groei en het ouder worden van de bevolking neemt het aantal ziektegevallen
in de toekomst flink toe. Het gaat vooral om de ziekten die bij ouderen voorkomen.
Het aantal 75-plussers neemt de komende jaren met gemiddeld 15 000 mensen
per jaar toe tot ruim 1,1 miljoen in 2010. Ongeveer een kwart daarvan is ouder
dan 85 jaar. Van alle 75-plussers heeft 59% een of meer chronische ziekten.
Het aantal mensen met chronische aandoeningen zal dan ook sterk toenemen (paragraaf 3.4
in de nota).Chronische ziekten die op dit moment een groot verlies aan gezondheid
met zich meebrengen zijn:– Hart- en vaatziekten: coronaire hartziekten, beroerte en hartfalen– Kanker: longkanker, borstkanker, dikkedarm- en endeldarmkanker – Diabetes mellitus– Psychische aandoeningen: angststoornissen, depressie en afhankelijkheid
van alcohol– Chronische longziekten (COPD) en astma– Aandoeningen aan het bewegingsapparaat: artrose, reumatoïde
artritis en nek- en rugklachten– DementieAls gevolg van groei en vergrijzing van de bevolking zal voor 9 van de
16 hierboven genoemde ziekten het aantal patiënten met meer dan 35% stijgen
in de komende 20 jaar. Maar sommige ziekten zullen nog sterker toenemen als
gevolg van een groter percentage mensen dat aan risicofactoren is blootgesteld.
Zo zal het aantal mannen en vrouwen met diabetes (toename van het percentage
mensen met overgewicht) en het aantal vrouwen met longkanker en COPD (toegenomen
percentage rokende vrouwen) sterker stijgen dan op basis van groei en vergrijzing
van de bevolking is te verwachten.Omgekeerd is met de bevordering van gezond gedrag een aanzienlijk deel
van deze chronische ziekten dan ook te voorkomen. Dit is voor ons de reden
geweest om de leefstijlgerelateerde thema's roken, overgewicht en diabetes
aan te merken als speerpunt in de nota «Langer gezond
leven; Ook een kwestie van gezond gedrag». Ik verwijs u hiervoor
ook naar het antwoord op vraag 28.Overigens worden er als gevolg van de vergrijzing geen nieuwe chronische
ziekten verwacht.69Op welke onderdelen, bevindingen RIVM, scoort Nederland
aanzienlijk slechter dan andere landen? Gaat het hierbij alleen om ongezond
gedrag of scoort Nederland ook slechter als het gaat om chronische aandoeningen
en gezondheidsverschillen tussen groepen? (blz. 9)Zie het antwoord op vraag 48.70Is voor het terugdringen van vermijdbare gezondheidsachterstanden
door de regering een concrete doelstelling geformuleerd? Welke concrete doelstelling
ligt ten grondslag aan de toename van het aantal gezonde levensjaren op de
totale levensverwachting? Met hoeveel moet het aantal gezonde levensjaren
toenemen op de totale levensverwachting? Wanneer moet deze doelstelling bereikt
zijn oftewel wanneer is de minister tevreden? (blz. 9)Voor het terugdringen van vermijdbare gezondheidsachterstanden wordt de
doelstelling gehandhaafd zoals geformuleerd in het kabinetsstandpunt SEGV
(zie noot 1 op blz. 10 van de nota «Langer gezond
leven; Ook een kwestie van gezond gedrag»).Deze doelstelling luidt als volgt: het verlengen van de gezonde levensverwachting
van de lage sociaal-economische statusgroepen in 2020 met tenminste 25% van
het huidige verschil, i.c. derhalve drie jaren. Concreet betekent dit een
verlenging van ongeveer 53 gezonde levensjaren nu naar 56 in 2020.71Preventie is vooral een eerste verantwoordelijkheid
van burgers zelf. Waar houdt deze verantwoordelijkheid op? Wanneer en waar
is de overheid verantwoordelijk? Wanneer is sprake van aantasting van vrijheden
van burgers? (blz. 10)Van de rijksoverheid mag verwacht worden dat ze de aard en omvang van
gezondheidsrisico's goed kent en hierover communiceert naar bijvoorbeeld
de burger. Ook heeft de overheid de uitdrukkelijke verantwoordelijkheid om
te sturen op gezonde keuzes van burgers door te zorgen voor een gezonde en
veilige leef- en werkomgeving. De vrijheden van de rokende burger zijn recent
met de inwerkingtreding van de gewijzigde Tabakswet dusdanig ingeperkt dat
de niet-roker beschermd wordt tegen schadelijke tabaksrook op de werkplek.Zie ook het antwoord op vraag 74.72Burgers, zorgaanbieders, zorgverzekeraars, en dergelijke
zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor preventie. Wie heeft de regie en mag
daar wanneer op afgerekend worden? (blz. 10)De overheid – rijksoverheid en lokale overheden – hebben het
voortouw in de collectieve preventie. In de Wcpv is een aantal taken en verantwoordelijkheden
toebedeeld en vastgelegd waarop Rijk en gemeenten verantwoording afleggen
aan respectievelijk Tweede Kamer en gemeenteraad.73Bij het bevorderen van gezondheid en het beschermen
tegen ziekte is sprake van verkokering en versnippering. Waar doet zich deze
verkokering en versnippering vooral voor en wat hebben partijen, de regering
voorop, tot op heden gedaan om dit tegen te gaan? Wat gaat de regering in
de toekomst doen om verkokering en versnippering tegen te gaan? (blz. 11)Zie antwoord 7.74Gezondheidsnormen verdienen meer aandacht, zo wordt
gesteld. Wat wordt hiermee precies bedoeld? Betekent dit dat de regering zelf
gezondheidsnormen gaat bepalen en dwingend oplegt aan individuen? Op welke
wijze gaat de regering betutteling voorkomen? (blz. 11)Hiermee wordt bedoeld dat meer aandacht nodig is voor de invloed van gedrag
op (on)gezondheid. Het RIVM geeft in VTV-2002 immers aan dat ongezond gedrag
de belangrijkste oorzaak is van de stagnerende gezondheid.Het uitgangspunt van het preventiebeleid dat de burger in de eerste plaats
zelf verantwoordelijk is voor zijn of haar gedrag, brengt met zich mee dat
er geen sprake zal zijn van betutteling. Andere partijen, zoals de overheid,
kunnen de burger ondersteunen door voorwaarden te creëren die de gezonde
keuze gemakkelijker maken, bijvoorbeeld in de vorm van voorlichting of aanpassing
van de omgeving. Daar waar burgers door hun gedrag een gevaar vormen voor
anderen zullen normen meer dwingend opgelegd worden. Een belangrijk doel van
de nieuwe Tabakswet die 1 januari 2004 in werking is getreden is bijvoorbeeld
bescherming van de niet-roker.75Wat is de reden van het feit dat communicatie (massamediale
voorlichting) over gezondheidszorgrisico's naar jongeren en laagopgeleiden,
waaronder veel allochtonen, moeizaam verloopt? Kan de minister uiteenzetten
wat de concrete resultaten zijn van publiekscampagnes? Is de minister van
mening dat in deze campagnes onvoldoende helder wordt wat de directe relatie
is tussen bijvoorbeeld roken en de gevolgen daarvan voor de gezondheid (in
tegenstelling tot bijvoorbeeld de vuurwerkcampagnes van de afgelopen jaren)?
(blz. 13)Via uitsluitend massamediale voorlichting kan geen gedragsverandering
bereikt worden, ook niet bij jongeren, laagopgeleiden en allochtonen. In de leefstijlcampagnes die in mijn opdracht plaats vinden wordt derhalve
altijd een brede benadering voorgestaan (zie antwoord vraag 115).Uit evaluatie-onderzoek blijkt dat het bereik van en de waardering door
jongeren vaak goed is. De effecten op gedrag kunnen beter. Voor allochtone
(vaak tweede generatie) jongeren zijn de resultaten vergelijkbaar met die
van autochtone jongeren. Voor groepen met een lage sociaal-economische status
worden (dure) alternatieven gezocht, aangezien schriftelijk materiaal en eigen
zoekgedrag achterblijft. Dan moet men denken aan inkopen in populaire soapseries
(bijvoorbeeld Costa bij Veilig Vrijen), bezoeken van veelbezochte festivals
(Megafestival), bezoeken van stranden met peer-education, voorlichting eigen
taal en cultuur.In de brede definitie van leefstijlcampagnes (zie antwoord vraag 115)
komt alle evidence én practice based kennis samen, wat de beste waarborg vormt voor het
komen tot gedragsverandering.Het in beeld brengen van gevolgen van gedrag die op korte termijn optreden
blijkt vaak het meest geschikt. Bij vuurwerk is het gezondheidsrisico een
effect dat acuut optreedt. Bij gedragingen als roken treden gezondheidsgevolgen
vaak pas op langere termijn op. Vandaar dat de leefstijlcampagnes in massamediale
uitingen meestal inhaken op aansprekende korte termijn consequenties van gedrag
als ongelukken (alcohol) en hinder voor de omgeving (roken). In het onderliggende
materiaal, bijvoorbeeld in brochures, wordt uiteraard wel duidelijk ingegaan
op de gezondheidsconsequenties.Dat roken ongezond is, is overigens algemeen bekend.76Hoe kan het dat over de ziekte dementie tot op heden
nog weinig bekend is terwijl juist deze ziekte met het oog op de vergrijzing
een enorm maatschappelijk probleem gaat worden? Waarom moet preventie van
demente, in afgeleide zin, gebeuren? Waarom wordt van dementie, vergrijzingsziekte
nummer één, geen speerpunt van beleid gemaakt? (blz. 18)Het is niet zo dat er over de verschillende vormen van dementie, waarvan
de bekendste een symptoom is van de ziekte van Alzheimer, weinig bekend is.
Ook wordt er, onder andere door de drie Alzheimercentra in Nederland, onderzoek
gedaan naar de behandeling van mensen met dementie. Daarnaast wordt er onderzoek
gedaan naar medicijnen die mensen met dementie toegediend kunnen krijgen om
de symptomen die horen bij dementie te kunnen behandelen. Op dit moment zijn
er nog weinig concrete mogelijkheden voor preventie van dementie bekend waarvan
de effectiviteit bewezen is. Voorlopig wordt in ieder geval «geprofiteerd»
van onderzoek dat zich o.a. op hart- en vaatziekten richt, maar waarvan de
veronderstelling is dat ze ook effect hebben op het al dan niet ontstaan van
dementie. Ik verwijs u voor het onderdeel onderzoek ook naar het antwoord
op vraag 10. Dementie is in algemene zin wel degelijk speerpunt van beleid.
Zoals ik in mijn brief van 19 mei 2003 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2002–2003,
26 631, nr. 44) heb uiteengezet, wordt op tal van terreinen specifiek
aandacht gevraagd voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. Met het laten
ontwikkelen van twee heel gerichte programma's hoop ik later dit jaar de partijen
in de regio's een set gereedschap in handen te geven waarmee zij gericht de
dementiezorg in hun regio handen en voeten kunnen geven. Ik hecht er overigens
aan hier te vermelden dat al heel veel initiatieven worden genomen om tegemoet
te komen aan de vragen van de (groeiende) groep mensen met dementie op tal
van terreinen, van huisvesting tot en met specialistische zorg.77Wat gaat de regering doen om innovatieve ontwikkelingen
(de toepassing van nieuwe medische technologie, geïntegreerde of ketenzorg,
het verminderen van ongewenste effecten van medisch handelen,
voorspellende geneeskunde, en dergelijke) die risico's voor de gezondheid
aanzienlijk beperken, te bevorderen? Waarom wil de regering pas op termijn
een beleidsmatig antwoord geven op deze ontwikkelingen? (blz. 19)Nodig is dat in ons zorgsysteem prikkels worden ingebouwd die in de volle
breedte van de zorg de aandacht richten op het leveren van optimale kwaliteit
voor een aanvaardbare prijs. Op dit ogenblik zijn de verantwoordelijkheden
van partijen in het veld daarvoor nog te weinig afgebakend. Aanbieders zijn
verantwoordelijk voor de geboden kwaliteit van zorg en behoren daar verantwoording
over af te leggen. Zij worden nog te weinig aangesproken op de kwaliteit van
de door hen te leveren zorg. Verzekeraars letten nog te weinig op de kwalitatieve
aspecten van de door hen in te kopen zorg. Patiënten en hun organisaties
stellen nog te weinig de gerechtvaardigde eisen van een mondige consument.
Met de introductie van meer marktprikkels in de zorg geef ik de komende jaren
een aanzet tot een nieuw zorgstelsel. Het ontwikkelen en in de praktijk versneld
invoeren van bewezen goede praktijken (innovatie), patiëntgeoriënteerde
integrale- en ketenzorg en het vergroten van de veiligheid van (medisch) handelen
staan daarin centraal. Een nieuw, goed functionerend stelsel is dus het beleidsmatige
antwoord. Dat vraagt echter nog tijd.Met activiteiten zoals in de «Sneller Beter»-brief van 20 november
2003 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 28 439, nr. 3)
aangekondigd, start ik ter bevordering van die marktgerichte oriëntatie
een programma gericht op bewustwording en vergroting van de transparantie
door benchmarking. De IGZ ontwikkelt een systeem van prestatie-indicatoren,
die vooral inzicht bieden in waar zich de grootste risico's in de zorg bevinden.
Ik start per sector een tijdelijk ondersteunend programma om implementatie
van best practices op een beperkt aantal relevante
thema's te bevorderen. Dit programma richt zich vooralsnog op de ziekenhuizen,
maar zal zich uitbreiden naar de andere sectoren. In het verlengde van het
Sneller Beter-programma bereid ik een soortgelijke aanpak rond diabetes voor.
Binnen twee maanden informeer ik u hier nader over.Van sommige nieuwe ontwikkelingen (in diagnostiek, genetica, biotechnologie)
kan op dit moment de impact op volksgezondheid, kwaliteit van zorg, de hiermee
gepaard gaande kosten en de organisatorische veranderingen nog niet concreet
worden aangegeven. Ik houd de ontwikkelingen op deze terreinen goed in de
gaten. In het voorjaar 2004 zal ik de Kamer de beleidsagenda biotechnologie
doen toekomen.78Wat is de reden van het ontbreken van geschikte leeftijdspecifieke
cijfers als het gaat om afhankelijkheid van alcohol, dit terwijl afhankelijkheid
van alcohol in de top vijf staat als ziektelast? (blz. 20)De tabel op bladzijde 20 is gebaseerd op data van het RIVM. Bij gebrek
aan Nederlandse data heeft het RIVM voor alcoholafhankelijkheid inderdaad
geen demografische projecties opgesteld. Over alcoholafhankelijkheid zijn
voor de groep 13–64 jarigen wel prevalentiecijfers beschikbaar, maar
niet voor de leeftijdsgroep boven de 65 jaar.Onder ouderen is het aantal personen met alcoholafhankelijkheid niet verwaarloosbaar.
Daarom oordeelde het RIVM dat het onjuist is om een cijfer op te nemen over
de veranderingen tussen 2000 en 2020 in het aantal gevallen van alcoholafhankelijkheid.
Uiteraard is wel voor de groep 13–64 jaar een schatting te maken. Die
komt neer op een toename van het aantal personen met alcoholafhankelijkheid
(prevalentie) voor mannen van 3% en voor vrouwen van 4%. 79In de preventienota wordt weliswaar aandacht besteed
aan het onderwerp alcohol en jongeren, maar is op geen enkele wijze een verwijzing
gemaakt naar het Platform Alcohol en Jongeren, een betekenisvol initiatief
van een brede coalitie uit het maatschappelijke veld, die eveneens invulling
geeft aan publiek-private samenwerking zoals voorgesteld in het rapport van
onderzoeksbureau Lysias. Waarom wordt deze verwijzing niet gemaakt?De reden dat in de nota geen verwijzing is gemaakt naar het initiatief
van de alcoholbranche tot oprichting van een Platform Alcohol & Jongeren
is dat de initiatiefnemers ten tijde van het opstellen van de nota, en ook
thans nog, mij niet duidelijk hebben kunnen maken welke rol dit Platform in
hun ogen dient te krijgen en welke activiteiten het wil gaan (laten) uitvoeren.80De Kamer heeft – met de ondersteuning van de,
motie Buijs (27 565, nr. 9) aangegeven dat van de regering een actieve
rol wordt verwacht op het gebied van preventie en voorlichting, gericht op
het terugdringen van alcoholmisbruik onder jongeren. Op 28 mei jl. en
op 17 oktober jl. hebben betrokken partijen zich tot het ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport gericht met het verzoek om nader overleg
over actieve betrokkenheid van de minister in dit initiatief. Wat heeft u
met dit verzoek gedaan? Bent u bereid om de initiatieven van de oprichters
serieus te bestuderen en overleg met hen te voeren over een betekenisvolle
bijdrage van het platform bij de uitvoering van de preventienota op het terrein
van alcohol en jongeren, met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport rechtstreeks in dit platform te participeren en andere voor dit initiatief
relevante andere ministeries te enthousiasmeren? Zo ja, kunt u uiteenzetten
op welke termijn u aan bovenstaande invulling gaat geven?Of ik actief betrokken wil zijn bij het door de alcoholbranche op te richten
Platform Alcohol & Jongeren hangt nauw samen met de mogelijke rol en de
activiteiten van dit platform.Mijns inziens is er geen behoefte aan een nieuw overlegorgaan over het
alcoholbeleid. Het nu circa twee jaar bestaande Regulier Overleg Alcoholbeleid
(destijds opgestart in het kader van de Alcoholnota 2001–2003) fungeert
immers al als platform van overleg tussen de diverse relevante ministeries,
de maatschappelijke organisaties en het betrokken bedrijfsleven. Binnen dat
gremium kunnen alle beleidsvraagstukken op het terrein van alcoholbeleid aan
de orde komen.Het Platform Alcohol & Jongeren kan wél een betekenisvolle
meerwaarde hebben als de alcoholbranche daadwerkelijk activiteiten gaat (laten)
uitvoeren gericht op beperking van het alcoholmisbruik onder jongeren. Ik
denk dan aan nieuwe initiatieven binnen de verantwoordelijkheidssfeer van
de alcoholbranche. Als het platform een dergelijke invulling krijgt, sta ik
er positief tegenover.Tijdens het bestuurlijk overleg met Koninklijk Horeca Nederland op 8 september
2003 heb ik daarom gesuggereerd dergelijke initiatieven te ontwikkelen. Daarna
kan binnen het Regulier Overleg Alcoholbeleid en later ook met mij, besproken
worden hoe VWS de initiatiefnemers van deze projecten kan ondersteunen. Gezien
het recent vastgestelde subsidiebeleid behoort het beschikbaar stellen van
financiële bijdragen aan nieuwe projecten van de alcoholbranche niet
tot de mogelijkheden.81Hoe is het mogelijk dat slechts 50 procent van de CARA-patiënten
van de huisarts het advies krijgt om te stoppen met roken? Bestaan in deze
richtlijnen? Hoe hoog is het percentage vrouwen dat zwanger wil worden, of
is, dat advies krijgt van de dokter om te stoppen met roken? (blz. 25) COPD en Astma (voorheen CARA)Stoppen met roken advisering is nog geen standaardonderdeel van de dagelijkse
medische praktijk, noch van de opleidingen. Dat geldt onder meer voor de huisartsenpraktijk.
Veel artsen zien het nog niet als hun primaire verantwoordelijkheid om patiënten
aan te spreken op hun rookgedrag. In opdracht van het Partnership Stop met
Roken (een initiatief van VWS, waarin ook artsenorganisaties zijn vertegenwoordigd)
heeft de Universiteit Maastricht onderzoek gedaan naar de attitude van huisartsen
en (stoppen met) roken, onder meer naar de aanleidingen voor huisartsen om
stoppen met roken met patiënten te bespreken. «De patiënt
behoort tot een risicogroep» wordt slechts door 30% als aanleiding genoemd,
en «een patiënt heeft aan roken gerelateerde klachten» door
slechts 31% van de huisartsen. Er zijn onlangs twee klinische richtlijnen
opgesteld in samenwerking met het Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg
(CBO), die in deze van belang zijn. De ene heeft betrekking op de behandeling
van COPD en is in opdracht van het Nederlands Astma Fonds ontwikkeld. De tweede
betreft de behandeling van tabaksverslaving die in opdracht van het Partnership
Stop met Roken is ontwikkeld. De verwachting is dat deze richtlijnen ertoe
zullen leiden dat stoppen met roken advisering meer aandacht zal krijgen in
de medische wereld. Mijns inziens zouden huisartsen COPDen Astma-patiënten
standaard moeten adviseren om te stoppen met roken. Dat daar een richtlijn
voor nodig is geeft te denken.Zwangere vrouwenIn 1998 bleek 7,5% van de huisartsen betrokken te zijn bij prenatale zorg,
tegenover 75,7% van de verloskundigen. 3,6% van de bevallingen viel toen onder
de verantwoordelijkheid van huisartsen, 36,3% van verloskundigen en 60,1%
van gynaecologen (Nivel 2002).Jaarlijks worden ongeveer 200 000 baby's geboren. 21% van de vrouwen
blijft tijdens de zwangerschap doorroken. Uit onderzoek van het NIPO in 2002
blijkt dat bijna 70% van de zwangere vrouwen met de verloskundige over roken
heeft gesproken. 60% van de zwangere vrouwen krijgt een stopadvies en 36%
het advies minder te gaan roken. STIVORO heeft in samenwerking met de Universiteit
Maastricht de V-MIS ontwikkeld, een stappenplan voor het bespreken van stoppen
met roken en het bieden van ondersteuning bij stoppen voor verloskundigen.
Sinds de trainingen in 2003 zijn opgezet heeft ongeveer een derde van de verloskundigen
deze training gevolgd.82Hoe komt het dat overgewicht en obesitas de laatste
jaren verontrustend toeneemt? (blz. 26)De hoofdoorzaak van overgewicht is het uit balans zijn van de energie-inname
via de voeding en het energieverbruik door lichamelijke activiteit. Een kleine
positieve energiebalans leidt over langere perioden tot grote veranderingen
in het lichaamsgewicht. De laatste jaren is de energie-inname (consumptie)
hoger dan het energieverbruik (beweging). De Gezondheidsraad (Advies Overgewicht
en Obesitas, april 2003) heeft erop gewezen dat uit onderzoek blijkt dat omgevingsfactoren
hierbij een belangrijke rol spelen. Voorbeelden hiervan zijn: indringende
reclame, het ruime aanbod van producten met een vaak ongunstig voedingsprofiel,
toenemend gebruik van gemaksvoedsel en kant-en-klaarmaaltijden. Daarnaast
is de infrastructuur zodanig dat bewegen niet wordt gestimuleerd (liften,
roltrappen, televisie kijken, computergebruik, e.d.). Voor meer informatie
daarover verwijs ik u naar het antwoord op vraag 30. 83Waaruit bestaan de maatschappelijke kosten van depressie
ad 1,7 miljard euro? Met hoeveel nemen deze kosten de komende jaren toe? Waarom
volstaat de regering in deze slechts met het vragen aan GGZ-instellingen of
zij prioriteit willen geven aan preventie en vroeg herkenning van depressies?
Acht de regering deze aanpak voldoende om depressie geen volksziekte nummer
één te laten worden? Doen instellingen vanuit hun eigen verantwoordelijkheid
niet al aan preventie? Wat kunnen partijen nog meer doen om depressie tegen
te gaan? Welke doelstellingen hanteert de minister in de strijd tegen depressie?
(blz. 31)De totale kosten van depressie worden in wetenschappelijke publicaties
(bron: Trimbosinstituut, «Wetenschappelijke onderbouwing
van depressiepreventie», Utrecht, 2003) geraamd op 2,1 miljard
euro. Het genoemde bedrag van 1,7 miljard euro heeft betrekking op de zogenoemde
indirecte kosten: de productieverliezen als gevolg van depressie. Daarnaast
zijn er directe zorgkosten: deze worden geraamd op 0,4 miljard euro. Het betreft
hier overigens cijfers met als basisjaar 1999. Er zijn geen gegevens bekend
over de toename van de kosten verband houdend met depressie.De aanpak van depressie is, zoals in de nota aangegeven, breder dan de
genoemde prioritering binnen GGZ-instellingen. Zie hiervoor het antwoord op
vraag 34.Het kabinet beoogt met deze aanpak het bereik van de preventieve interventies
te vergroten en daarmee de gevolgen van depressie voor het individu, hun verwanten
en omgeving, alsmede voor de samenleving als geheel te beperken.84Waarom is (ook) depressie niet een van de belangrijkste,
zo niet het belangrijkste gezien de enorme maatschappelijke kosten, thema
in het preventiebeleid? (blz. 31)Anders dan aangenomen is er in de nota juist ook aandacht voor de preventie
van depressie.Zie het antwoord op vraag 54.Vragen SP-fractie85Als bepaalde thema's tot speerpunt van beleid worden
gekozen, dan sluit dat andere thema's als speerpunt uit. Betekent dit dat
voor thema's als seksueel overdraagbare aandoeningen, alcoholverslaving, en
psychische klachten minder aandacht is en dus ook minder geld wordt uitgetrokken?
(blz. 3 )Naast aandacht voor de drie speerpunten (roken, overgewicht en diabetes)
geeft de nota ook het beleid aan voor psychische aandoeningen als alcoholverslaving
en depressie. Tevens beoogt het kabinet het hoge niveau van gezondheidsbescherming
(zoals voor voedselveiligheid, productveiligheid, letselpreventie en infectieziekten)
te behouden. De nota geeft een overzicht van de middelen voor gezondheidsbevordering
en -bescherming in 2004 vanuit VWS. De consequenties van het amendement (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 200 XVI, nr. 138) komen aan de
orde bij mijn antwoord op vraag 60.Op 22 september 2003 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 220,
nr. 1) heb ik u geïnformeerd over mijn aanpak van de seksueel overdraagbare
aandoeningen (soa). In die brief heb ik beschreven dat ik de bestrijding van
soa juist ga versterken. Voor de aanvullende curatieve soa bestrijding heb
ik extra geld uitgetrokken (zie het antwoord op vraag 96). Zowel
beleidsinhoudelijk als financieel is er derhalve nadrukkelijk aandacht voor
andere thema's dan de drie speerpunten.86Het aspect van de eigen verantwoordelijkheid komt zeer
prominent naar voren. De conclusie wordt getrokken dat de gezondheid van mensen
niet altijd alleen afhankelijk is van hun eigen doen en laten. Heeft de minister
in de uitkomst van zijn beleid naar een balans gezocht tussen eigen verantwoordelijkheid
en situationeel bepaalde gezondheidsverminderende factoren? Kan de minister
uiteenzetten in hoeverre er rekening is gehouden in de beleidsafwegingen en
de beschikbare financiële middelen ten aanzien van de verschillende factoren?
(blz. 3)Gezondheid wordt bepaald door een combinatie van leefstijl, persoonskenmerken,
omgevingsfactoren en het gezondheidszorgsysteem (zie ook het antwoord op vraag
50). Gedragverandering kan dus zeker een bijdrage leveren aan een betere gezondheid.
In deze nota komt daarom de eigen verantwoordelijkheid voor een goede gezondheid
prominent naar voren. Maar er is ook expliciet aandacht voor omgevingsfactoren.
Gezond leven moet ook mogelijk en haalbaar zijn. Het is van belang dat de
omgeving ook bijdraagt aan en uitnodigt tot gezond gedrag. Daarom kiest de
nota voor de aanpak in settings: mensen worden bereikt in hun directe leefomgeving
en er wordt tegelijkertijd aandacht besteed aan die leefomgeving. Met name
voor mensen in achterstandswijken, waar veel omgevingsproblemen bij elkaar
komen, is het nodig dat maatregelen worden getroffen gericht op die omgeving.
Specifiek hiervoor heeft het Rijk samen met de lokale overheden twee trajecten
ingezet, het inbedden van gezondheid in het Grote Stedenbeleid en het inzetten
van een programma sociale activering in achterstandswijken.Bij de verdeling van de beschikbare middelen is dan ook ingezet op zowel
middelen gericht op gedragsverandering als op het beïnvloeden van de
omgeving (zie antwoord op vraag 60).87Hoe wordt het bedrijfsleven aangesproken op haar maatschappelijke
verantwoordelijkheid voor de volksgezondheid? Wanneer besluit de regering
dat zelfregulering niet werkt en wanneer kan men dan passende regelgeving
verwachten? (blz. 4)De wijze waarop het bedrijfsleven wordt aangesproken en het moment waarop
besloten wordt over passende regelgeving verschilt voor de drie genoemde onderwerpen
op pagina 4 van de nota: gezonde voeding, rookvrije horeca en reclameuitingen
gericht op kinderen.Op 7 oktober 2003 is vanuit het ministerie van VWS in het Regulier Overleg
Warenwet gestart met het maken van afspraken met aanbieders van voeding over
hun bijdrage aan de preventie van overgewicht. Het bedrijfsleven is onder
meer gevraagd om een «Gedragscode voor levensmiddelenlevering aan scholen»
en een «Gedragscode marketing gericht op kinderen». Vooralsnog
ga ik er vanuit dat de betrokken sector zijn verantwoordelijkheid neemt door
middel van zelfregulering.In het antwoord op vraag 152 wordt in gegaan op de regulering van reclameuitingen
(gericht op kinderen/jongeren) voor alcoholhoudende dranken.Voor wat betreft de rookvrije horeca gaat het om een tijdelijke uitzondering
op het recht op een rookvrije werkplek dat krachtens de Tabakswet op 1 januari
2004 in werking is getreden. In december 2003 heb ik een stappenplan ontvangen
dat Koninklijk Horeca Nederland op mijn verzoek heeft opgesteld. Inmiddels
heb ik het RIVM en TNO gevraagd een onderzoek te doen naar de effectiviteit
van ventilatiesystemen die een belangrijk element zijn in dit plan. Ik wacht
de resultaten van deze studie af alvorens ik u een definitief
oordeel doe toekomen over dit plan. Naar verwachting kan ik u nog dit voorjaar
nader berichten.88Voor een goede gezondheid moeten burgers aanspraak
kunnen maken op goede en toegankelijke zorg. Erkent de regering dat door de
verkleining van het ziektekostenpakket, voorgesteld door de minister, er een
grote kans is dat zowel de sociaal economische situatie als ook de gezondheidstoestand
van burgers er juist op achteruit zullen gaan? (blz. 10)Het kabinet is van mening dat het huidige pakket van noodzakelijke zorg
dat in de wettelijke verzekering en meeste particuliere ziektekostenverzekeringen
aan de burgers wordt aangeboden voorziet in toegankelijke en goede gezondheidszorg
voor iedereen. Het voor eigen rekening dan wel voor de eigen (aanvullende)
verzekering brengen van een deel van de zorg die tot dan toe behoorde tot
het wettelijk verzekerde pakket brengt weliswaar een verschuiving van de lasten
voor de verzekerden met zich mee maar leidt naar de mening van het kabinet
niet tot een grotere kans op een achteruitgang in de gezondheidstoestand of
de sociaal economische situatie van de burgers. Daar waar dit laatste mogelijk
wel het geval zou kunnen zijn voorziet een het kabinet in een inkomenscompensatie.89De verschillen in gezondheid lijken de afgelopen 10
jaar niet afgenomen. De nadruk in deze nota ligt op een gecombineerde aanpak,
waarbij de eigen verantwoordelijkheid voor een gezonde leefstijl centraal
staat. Uit onderzoek blijkt dat het verkleinen van de sociaal economische
gezondheidsverschillen primair zijn op te lossen door de oorzaken weg te nemen
en het geven van voorlichting, cursussen en het verbeteren van regelgeving.
Heeft de regering de bovengenoemde argumenten ook meegenomen in haar afwegingen
rondom het preventiebeleid? Zo ja, waar blijkt dit uit?De oorzaken van sociaal economische gezondheidsverschillen zijn divers.
Het gaat om ongezond gedrag, psychosociale factoren, materiële omstandigheden
en structurele omgevingsfactoren. De regering heeft deze factoren meegenomen
in haar beleid ten aanzien van sociaal economische gezondheidsverschillen.In deze nota gaat het met name om het bevorderen van gezond gedrag door
het beïnvloeden van de leefstijl en leefomstandigheden van mensen met
een laag opleidingsniveau. Dat zal onder meer gebeuren door de setting-aanpak,
zodat er ook aandacht kan zijn voor het bevorderen van een gezonde leefomgeving.
(Zie ook het antwoord op vraag 16.)In deze nota is gekozen voor de inzet van een mix aan maatregelen om gezond
gedrag te bevorderen. Het geven van voorlichting en cursussen is een van die
maatregelen. Daarnaast wordt onder andere ingezet op het beïnvloeden
van omgevingsfactoren, financiële prikkels (bijv. hogere accijns op tabak)
en het stimuleren van preventie in de zorg (bijv. preventie van diabetes).90Vooral een breed samengesteld en samenhangend pakket
met maatregelen heeft volgens de regering werkelijk effect in de strijd tegen
roken. Hier wordt onder andere genoemd het ondersteunen van stoppen met roken.
Uit onderzoek is gebleken dat ondersteuning voor het stoppen met roken in
de vorm van anti rookmiddelen en programma's leidt tot een aanzienlijke afname
van het aantal rokers in Nederland. Dit zal op den duur enorm kostenbesparend
werken. Waarom is de regering niet van plan ondersteuning voor het stoppen
met roken via het ziektekostenpakket te vergoeden? Dit vergroot immers de
kans dat iedereen toegang heeft tot ondersteuningsmogelijkheden.
(blz. 23)In mijn brief van 21 november 2003 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004,
29 200 XVI, nr. 52) heb ik mijn standpunt ten aanzien van vergoeding
van ondersteuning bij stoppen met roken uitgebreid toegelicht. Ik heb daarin
aangegeven vanwege principiële en budgettaire redenen niet bereid te
zijn tot het vergoeden van ondersteuning bij stoppen met roken. De primaire
verantwoordelijkheid voor het rookgedrag ligt bij de roker zelf. Daarnaast
leidt stoppen met roken onmiddellijk tot koopkrachtverbetering voor betrokkenen
en kunnen de kosten van ondersteuning dus makkelijker door betrokkenen zelf
worden gedragen. Ten slotte laat de huidige budgettaire situatie niet toe
stoppen met roken in het verstrekkingenpakket op te nemen, mede vanwege keuzes
die gemaakt zijn met betrekking tot de afslanking van het pakket. Binnen het
huidige Budgettair Kader Zorg is een uitbreiding van het verzekerd pakket
niet inpasbaar. Daarom is het niet verdedigbaar stoppen met rokenvergoeding
in het pakket op te nemen, terwijl behandelingen die niet veroorzaakt worden
door leefgedrag uit het pakket worden verwijderd.91Is de regering bereid om naast het gemakkelijker maken
van een gezonde keuze ook te onderzoeken of het mogelijk is de prijzen van
gezonde voeding te verlagen, zodat de toegang tot gezond voedsel voor iedereen
mogelijk is? (blz. 28)Het bij het speerpunt overgewicht aangekondigde overleg met aanbieders
van voeding in het Regulier Overleg Warenwet is op 7 oktober 2003 van
start gegaan. Tevens bevorder ik via het Voedingscentrum voorlichting en informatie
aan de consument. Verder stimuleert het Voedingscentrum een verantwoord aanbod
in schoolkantines. Vooralsnog lijkt het niet nodig te onderzoeken of het prijsmechanisme
ingezet kan worden om de keuze van mensen voor gezonde voeding te beïnvloeden.92Wordt in de taakverschuiving binnen de totale behandelketen
van de diabeteszorg, ook expliciet gekeken naar de rol van de praktijkondersteuner
in de huisartsenpraktijk in het verbeteren van de diabeteszorg? Hoe denkt
de regering dit te doen, en hoe wordt dit gefinancierd? (blz. 31)Zie het antwoord op vraag 33.93In hoeverre is er bereidheid bij de regering om extra
geld en middelen uit te trekken voor de preventie van psychische klachten
en alcoholverslaving? Hoe en wanneer wil de regering de vroegtijdige inzet
van minimale interventies via de GGD en andere organisaties realiseren? (blz. 32)Zie mijn antwoord op vraag 60 voor de inzet van de extra middelen voor
deze nota.94Binnen de GGZ instellingen is veel expertise ontwikkeld
en aanwezig rondom preventieprogramma's, op welke wijze wil de regering ervoor
zorg dragen dat door het anders organiseren van preventie, er geen kennis
en kunde van de GGZ preventiemedewerkers verloren gaat? (blz. 36)Door het Trimbosinstituut wordt momenteel een (haalbaarheids)onderzoek
gedaan naar onder meer de randvoorwaarden, waaronder overheveling
van de verantwoordelijkheid voor de collectieve GGZ-preventie naar de gemeenten
kan plaatsvinden.In dat kader wordt ook gekeken naar de vraag hoe de expertise van de GGZ-instellingen
optimaal kan worden ingezet.95Kan de regering garanderen dat verzekeraars mensen
die ongezond gedrag vertonen nu en in de toekomst niet mogen uitsluiten? (blz. 40)Ja. In de zorgverzekering die vanaf 1 januari 2006 voor alle Nederlanders
de zorg verzekert hebben de verzekeraars een ongeclausuleerde acceptatieplicht.
Dat betekent dat verzekerden jaarlijks van verzekeraar kunnen veranderen of
bij een verzekeraar jaarlijks hun vrijwillig gekozen eigen risico kunnen aanpassen.
Selectie op gezondheidsrisico's is verboden, en wordt mede door de compensatie
die verzekeraars ontvangen voor de hoge risico's in hun portefeuille uit het
risicovereveningssysteem ontmoedigd.96Landelijke cijfers laten zien dat de seksueel overdraagbare
aandoeningen toenemen. Is de regering bereid om extra geld beschikbaar te
stellen voor het verminderen van soa's? Is de toekomst van de drempelvrije
soa poli veilig gesteld? Wat gaat de regering verder voor activiteiten ontwikkelen
om soa's tegen te gaan? (blz. 40)De toename van de seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) vind ook ik
zorgwekkend. In mijn brief van 22 september 2003 (Tweede Kamer, vergaderjaar
2003–2004, 29 220, nr. 1) heb ik aangegeven dat ik de preventie
en bestrijding van soa wil verbeteren.Allereerst trek ik extra geld uit voor het testen op en behandelen van
soa. Deskundigen adviseren namelijk om meer te investeren in een actiever
testbeleid. Om dat mogelijk te maken zijn goede voorzieningen nodig. Omdat
de huidige voorzieningen niet optimaal zijn en er een tekort is aan capaciteit,
ga ik de curatieve soa-bestrijding herzien en stel ik extra geld beschikbaar.
De huidige middelen voor aanvullende curatieve soa-bestrijding (totaal 6,4
miljoen euro) worden aangevuld met 1,4 miljoen euro in 2004 oplopend tot ruim
2,6 miljoen euro in 2008. Op die manier is er in 2008, naast het geld dat
wordt besteed aan soa-zorg bij huisartsen en specialisten, in totaal ruim
9 miljoen euro beschikbaar voor de aanvullende curatieve voorzieningen. Dit
voorstel wordt momenteel met de betrokken partijen verder uitgewerkt. Daarbij
wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan de toegankelijkheid van de voorzieningen.Tevens wil ik de voorlichting op het terrein van soa en hiv efficiënter
en doelmatiger maken en nog meer toespitsen op risicogroepen. Per 1 januari
2004 is gestart met het standaard aanbieden van een HIV-screening aan alle
zwangere vrouwen. Verder financier ik ter bestrijding van soa verschillende
instellingen op het gebied van soa/hiv preventie en bestrijding. Daarnaast
vinden via ZonMw onderzoek en preventie-activiteiten plaats.97Er wordt een duidelijk verband vastgesteld tussen armoede
en de gezondheid van kinderen. Erkent de regering dat door het oplossen van
sociaal economische ongelijkheid er een stijgende lijn zal ontstaan in de
gezondheidstoestand van kinderen? Is de regering bereid mee te werken aan
de oplossing van het armoedeprobleem door het doen van concrete voorstellen?
(blz. 41)Het kabinet is zich bewust van de wederzijdse relatie tussen gezondheid
en sociaal-economische positie. Deze wederzijdse relatie is verwerkt in het Nationaal Actieplan ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting
2003, aangeboden op 3 juli 2003 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2002–2003,
21 501–18, nr. 174).Deze strategie gaat niet alleen in op inkomen en werk, maar ook op andere
risicofactoren die armoede bepalen, waaronder gezondheid en opleidingsniveau.
De aanpak van dit actieplan richt zich op het terugdringen van deze risico's,
met name wanneer er sprake is van een cumulatie van deze risicofactoren. Op
deze terreinen worden in het Nationaal Actieplan concrete streefdoelen geformuleerd.98Een groot probleem is het tekort aan artsen binnen
de jeugdgezondheidszorg en consultatiebureau's mede hierdoor is er vaak te
weinig tijd en gelegenheid om een goede screening en doorverwijzing te realiseren.
Welke stappen wil de regering ondernemen om de bovengenoemde kwalijke ontwikkeling
te stoppen? Is de regering bereid om verder onderzoek te doen naar de kwantiteit
en de kwaliteit binnen de jeugdgezondheidszorg? (blz. 42)Zie het antwoord op vraag 42 voor het dreigend tekort aan JGZ-artsen.Zie de antwoorden op vraag 17 en 20 over de kwaliteit binnen de JGZ.Vragen GroenLinksfractie99De gemeentelijke gezondheidsnota's bevatten ongeveer
dezelfde doelstellingen als de landelijke nota. Gemeenten kiezen echter voor
een andere strategie. De landelijke nota stelt een aanpak per ziekte of aandoening
voor. Gemeenten kiezen voor een integrale doelgroepgerichte benadering. Is
de minister niet bezorgd voor nog meer verkokering in het preventieveld als
er per ziekte/aandoening gewerkt gaat worden? Is deze verkokerde aanpak niet
tegenstrijdig met het behalen van doelmatigheid? Zou overleg met de lokale
overheid niet geleid hebben tot een meer efficiënte en integrale aanpak?De ziektespecifieke benadering in de landelijke nota brengt geen verkokering
met zich mee (zie mijn antwoord op vraag 141). De landelijke nota staat een
intersectorale en geïntegreerde benadering voor (zie ook mijn antwoord
op vraag 147). Bij de totstandkoming van de nota is overlegd met gemeenten.
Er zit dan ook weinig licht tussen de landelijke nota en de gemeentelijke
nota's (mijn antwoord op vraag 15).100De landelijke nota legt de verantwoordelijkheid voor
welvaartsziekten bij het individu. De gemeentelijke nota's leggen de nadruk
op de fysieke en sociale leefomgeving, waar een gemeente zelf direct ook invloed
op heeft. Waarom wil de minister individuen eenzijdig verantwoordelijk stellen
voor de ook veelal maatschappelijke factoren van welvaartsziekten (bijvoorbeeld
te weinig veilige speelruimte voor kinderen om voldoende te kunnen bewegen
en dergelijke)?Uitgangspunt van de nota is dat mensen allereerst zelf verantwoordelijk
zijn voor hun (on)gezonde gedrag. Het optreden van welvaartziekten wordt echter
ook beïnvloed door andere factoren. Hiervoor hebben andere partijen –
zeker ook de landelijke en lokale overheid – een belangrijke verantwoordelijkheid.
De nota staat een intersectorale en geïntegreerde benadering, o.a. in
settings, voor. Ik juich het dan ook toe dat gemeenten in hun lokale nota's
ruim aandacht besteden aan factoren in de omgeving die zij kunnen beïnvloeden. 101Er wordt in Nederland al jarenlang onderzoek gedaan
naar sociaal economische gezondheidsverschillen (SEGV). Ook is de commissie
Albeda (I en II) jarenlang bezig geweest om een serie beleidsaanbevelingen
te doen. De term SEGV wordt echter niet eens meer gebruikt in de nota. Het
is dan ook helemaal niet verbazingwekkend dat de conclusies van het recent
uitgebrachte Algemene Rekenkamer rapport over de preventieve zorg precies
in overeenstemming zijn met de beleidsaanbevelingen van de commissie Albeda
van een paar jaar geleden. Waarom laat uw ministerie zoveel onwil zien om
dit probleem serieus aan te pakken? Waarom hebben vele landen in Europa (zoals
Engeland en Zweden) wel een public health beleid waar SEGV centraal staat
en Nederland niet? Hoe kan het komen dat gemeentelijke nota's wel aansluiten
bij SEGV, maar dat landelijke niveau hier zo van afwijkt? Hoelang vindt de
minister het nog verantwoord om onderzoek naar SEGV te doen, maar vervolgens
geen serieuze actie te ondernemen?Het kabinet pakt het probleem serieus op. Zie het antwoord op vraag 16.Er is geen nieuw onderzoek gepland naar sociaal economische gezondheidsverschillen
(SEGV). De oorzaken van SEGV zijn goed beschreven door de commissie Albeda.
Het RIVM zal de trends in de omvang en determinanten van gezondheidsverschillen
monitoren.102Wat vindt u van het gezamenlijke plan «Pleidooi
voor extra investeren in gezonde jeugd» van de VNG, GGD Nederland en
het NIGZ? Is het niet hard nodig om dergelijk plan volledig te ondersteunen,
gezien de cijfers van het RIVM over de toekomst van de Nederlandse volksgezondheid?Zie het antwoord op vraag 22.103De minister onderschrijft het belang van preventie.
Toch constateren we dat de uitgaven voor de «cure» ieder jaar
weer stijgen en die van preventie niet. Het RIVM heeft in het laatste VTV-rapport
uiteengezet dat gezondheidswinst alleen te behalen is door preventie. Hoe
denkt de minister de onevenwichtigheid in investeringen tussen curatie en
preventie een keer op te heffen?Zoals de tabel in bijlage 1 laat zien, stijgen ook de uitgaven voor preventie
door de jaren heen (zie ook het antwoord op vraag 109). De uitgaven stijgen
echter niet zo sterk als de uitgaven voor de cure
en de care. Dit is mede te verklaren door de extra
middelen die aan deze zorgsectoren zijn toebedeeld om de toegenomen zorgvraag
en de wachtlijstproblematiek te dekken.104De minister stelt in de landelijke nota een Nationaal
Platform Gezondheid voor. In welk opzicht wijkt dat af van de stuurgroep Nationaal
Contract Openbare Gezondheidszorg? Beseft de minister dat de VNG en de GGD
Nederland uitermate teleurgesteld waren dat de aanbevelingen van de stuurgroep
in de wind zijn geslagen (vooral de financiële impuls van 36,2 miljoen
euro die nodig was voor de uitvoering van de gewijzigde Wet Collectieve Preventie
Volksgezondheid)? Hoe denkt de minister opnieuw «commitment» te
krijgen van deze belangrijke partners?Zoals aangeven in het antwoord op vraag 17 is er een duidelijke beleidsreactie
geweest op de aanbevelingen van de Stuurgroep Nationaal Contract Openbare
Gezondheidszorg Voor een nadere uitwerking van het Nationaal Platform Gezondheid
verwijs ik naar mijn antwoord op vraag 5.105Hoe beoordeelt de minister het voorstel van de Stichting
Verantwoord Alcoholgebruik tot oprichting van een Platform Alcohol en Jongeren,
waar voorlichtingsactiviteiten richting jongeren gecoördineerd kunnen
worden, en bent u bereid om daar gelden beschikbaar voor te stellen?Naar ik heb begrepen is het initiatief tot oprichting van een Platform
Alcohol & Jongeren niet van de Stichting Verantwoord Alcoholgebruik, maar
van vrijwel de gehele alcoholbranche. Ik verwijs verder naar het antwoord
op vraag 80.106Wat vindt u van het standpunt van de Nederlandse Vereniging
voor Preventie en Gezondheidsbevordering dat de totale kosten van depressies
niet 1,7 miljard euro bedragen maar 2,1 miljard euro per jaar?Dat standpunt is juist. Zie het antwoord op vraag 83.107Wat vindt u van de suggestie van de Nederlandse Vereniging
voor Preventie en Gezondheidsbevordering om de preventie van psychische klachten
als een van de speerpunten van beleid op te nemen aangezien de kosten een
veelvoud van de in de nota genoemde 1,7 miljard euro per jaar bedragen?In de nota is er extra aandacht voor de preventie van depressie. Zie mijn
antwoord op vraag 54.108Bent u bereid gedegen effectonderzoek te doen naar
de preventie van psychische klachten?Onderzoek naar effecten van preventie bij psychische klachten vindt al
plaats via ZonMw in het kader van de Preventieprogramma's I en II en het programma
Geestkracht.109Is het waar dat er feitelijk dit jaar minder wordt
uitgegeven aan preventie? Is het waar dat er eerst een bedrag van 934 miljoen
euro werd uitgegeven en dat er dit jaar een bedrag van 625 miljoen euro naar
preventiebeleid gaat? Kunt u een meerjarig overzicht van de uitgaven voor
preventie geven (zowel de gerealiseerde bedragen van de afgelopen jaren, als
de raming voor de komende jaren) in Nederland als percentage van de totale
zorguitgaven? (blz. 2)Ogenschijnlijk wordt er 312 miljoen euro minder uitgegeven. De verlaging
van het preventiekader is echter vooral technisch-statistisch van aard. De
begroting 2004 is de eerste begroting waarin de Zorgnota geïntegreerd
is. Tot vorig jaar ontving de Tweede Kamer twee documenten, te weten de begroting
en de Zorgnota. In dit geïntegreerde document worden zowel de begrotingsgefinancierde,
alswel de premiegefinancierde (preventie) activiteiten gepresenteerd. In tegenstelling
tot de Zorgnota's oude stijl worden niet meer de bedragen genoemd die lokale
overheden uitgeven aan preventie. Tot en met de Zorgnota 2003 waren ook altijd
ter informatie de bedragen opgenomen die gemeenten aan GGD'en uitgaven. Gemeenten
financierden GGD'en op basis van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds.
Deze kosten maakten geen deel uit van het Budgettair Kader Zorg. Met ingang
van 2004 zijn deze bedragen niet meer in de begrotingsstukken vermeld. In
2003 werd geschat dat gemeenten circa 335 miljoen euro hieraan zouden besteden. Voor een overzicht van de uitgaven aan preventie vanaf 1998 en een
raming van de voorgenomen uitgaven tot 2007 verwijs ik naar bijlage 1.Een verklaring van de toename van uitgaven van 2001 naar 2002 kan als
volgt verklaard worden. In 2002 is er een incidenteel bedrag beschikbaar gesteld
voor de landelijke meningokokken C vaccinatiecampagne (33 miljoen). Voor ZonMw
is er vanaf 2002 een bedrag gefourneerd van 37 miljoen, voor de regeling
vroegsignalering JGZ is er 16 miljoen structureel toegevoegd.110Wat wordt er bedoeld met de zinsnede op bladzijde 2
van de nota dat voor mensen met een handicap of chronische ziekte een andere
vorm (hier moet staan: norm) van gezond leven kan gelden? Op welke
wijze wordt daar op concrete wijze vorm aan gegeven? (blz. 2)Het kabinet pleit voor een gezonde en actieve levensstijl voor alle burgers.
Dit geldt dus ook voor mensen met een beperking en/of chronische aandoening.
Uiteraard heeft de aanwezigheid van een fysieke beperking of chronische aandoening
zijn neerslag op de mate waarin iemand bijvoorbeeld kan gaan sporten/bewegen.
Bij de beoordeling of iemand zijn levensstijl zou moeten veranderen, dienen
de beperkingen dan ook in ogenschouw te worden genomen.111Wanneer komt het implementatieprogramma SEGV naar de
Kamer, aangezien de Algemene Rekenkamer in haar advies «Preventieve
gezondheidszorg» heeft toegelicht dat snelle implementatie van het SEGV
beleid van belang is? (blz. 4)Zie antwoord vraag 16: Het beleid gericht op het terugdringen van gezondheidsachterstanden
staat integraal in deze nota. Er komt geen apart implementatieprogramma SEGV.112Op welke wijze moeten zorgverzekeraars verzekerden
gaan prikkelen tot een gezondere levenswijze? Aan welke prikkels denkt u dan?
Graag een aantal voorbeelden hiervan. Hoe beoordeelt de minister het risico
dat verzekerden ook geprikkeld gaan worden op onderdelen die nu nog in het
basispakket zitten zoals fysiotherapie, caesartherapie en dergelijke? (blz. 4)Verzekeraars hebben belang bij gezonde verzekerden en hebben dus belang
bij het investeren in een gezonde levenswijze. Zoals al uit de antwoorden
op voorgaande vragen blijkt nemen verzekeraars hierin op verschillende wijze
initiatieven. Het aanbieden – al dan niet met korting – van fitnessprogramma's,
gerichte voedingsadviezen, anti-rookcursussen e.d. zijn voorbeelden van de
diensten die verzekeraars hun verzekerden aanbieden. Daarnaast maken verzekeraars
afspraken in de contracten met zorgaanbieders over niet alleen de kwaliteit
van de behandeling maar ook een goede informatie over het omgaan met en/of
het voorkomen van gezondheidsklachten. Verzekeraars maken daarbij een onderscheid
naar de wijze waarop de zorg verzekerd is; in de basisverzekering of in de
aanvullende verzekering. Over beide lopen verzekeraars immers risico en is
het belang van beperking van de schadelast en dus gericht werken aan preventie.113Krijgen gemeenten ook extra middelen ten behoeve van
hun wettelijke taak op het terrein van preventie, en om welke geraamde bedragen
voor de aankomende jaren gaat het dan? Hoeveel geld is beschikbaar ter uitvoering
van het beleidskader grootstedenbeleid 2005–2009 specifiek voor
dit terrein van preventie? (blz. 4)Zie de antwoorden op de vragen 17 en 60.114Op grond van welke overwegingen en argumenten kent
Nederland een hoog niveau van gezondheidsbescherming? Graag een onderbouwing
van deze stellingname met vergelijkende cijfers tussen de landen in Europa?
(blz. 5)In aanvulling op de antwoorden op de vragen 19 en 66 enkele illustraties.Bijvoorbeeld voor wat betreft het Rijksvaccinatieprogramma kent Nederland
een hoge dekkingsgraad (circa 95%) vergeleken met andere Europese landen.
Hetzelfde geldt voor de grieppreventie onder specifieke groepen (circa 75%).Als het gaat om voedings- en productveiligheid dan kennen naast Nederland
ook andere landen in de Europese Unie een hoog beschermingsniveau van de consument.
De normen die Nederland en de Europese Unie hanteren leiden regelmatig tot
een dispuut met onze handelspartners buiten de Europese Unie en in de Codex
Alimentarius. Deze zijn dan van mening dat de door Nederland en de Europese
Unie gestelde normen vaak te streng zijn en wel wat soepeler kunnen. Dit hoge
beschermingsniveau blijkt ook uit de verslagen van de Keuringsdienst van Waren.
Het komt in Nederland weinig voor dat voedingsmiddelen of andere producten
een gevaar opleveren voor de gezondheid van de consument. Verder blijkt uit
consumentenonderzoek, zoals de Eurobarometer dat in Nederland het consumentenvertrouwen
in voedingsmiddelen tot de hoogste van de Europese Unie behoort.115Wat zijn de oorzaken van het feit dat massamediale
voorlichting niet meer voldoende lijkt te werken bij het bevorderen van een
gezonde levensstijl? (blz. 13)Bedoeld wordt dat gedragsverandering nooit bereikt kan worden door uitsluitend
massamediale voorlichting. Massamediale voorlichting dient altijd als agendasetting
voor publiek, intermediairen en bijvoorbeeld lokale overheden en organisaties
en ter ondersteuning van de andere activiteiten van een leefstijlcampagne.
De einddoelgroep kan door massamediale voorlichting geprikkeld worden om meer
informatie op te zoeken. Als dat gebeurt, is de effectiviteit van het massamediale
deel optimaal. Voor het bevorderen van een gezonde leefstijl is interpersoonlijke
voorlichting en ondersteuning nodig. En vaak eveneens een verandering van
omgevingsfactoren.ZonMw draagt voor mijn ministerie zorg voor de kwaliteit van de leefstijlcampagnes.
Binnen de leefstijlcampagnes wordt aan al deze factoren aandacht gegeven.
In de definitie van ZonMw is bovenstaande als volgt verwoord: Er is sprake
van een landelijke leefstijlcampagne als ze de volgende componenten bevat:
«Een leefstijlcampagne is een landelijk uitvoeringsprogramma met een
massamediale component, waarbij de boodschap op basis van formatief onderzoek
en in nauwe samenhang met de te bereiken doelgroep/setting wordt ontwikkeld,
zodanig dat de leefstijlcampagne uitnodigt tot interpersoonlijke communicatie
en een actief zoekgedrag stimuleert naar meer gerichte informatie cq. ondersteuning».116Wat is de inhoud van het meest ongunstige scenario
waarvan de levensverwachting van mannen en vrouwen in Nederland met 3 jaar
zou kunnen dalen? Is de minister voornemens om zich een doelstelling te stellen
met daarin een stijging van de levensverwachting van mannen en
vrouwen, in plaats van de stagnatie die er nu is? (blz. 14)Bij het meest ongunstige scenario heeft het RIVM de meest ongunstige waarden
van risicofactoren uit andere Europese landen toegepast op Nederland. Berekend
is wat het effect daarvan zou zijn op de levensverwachting bij geboorte in
2020. België kent bijvoorbeeld het hoogste percentage lichamelijk inactieve
mensen in Europa. Wanneer dit percentage wordt toegepast op de Nederlandse
situatie zou de levensverwachting van vrouwen bij geboorte in 2020 1,6 lager
zijn dan in 2000 en van mannen 1,4 jaar. De berekening is niet alleen uitgevoerd
voor lichamelijke inactiviteit, maar ook voor roken, overmatig alcoholgebruik,
verhoogde bloeddruk, verhoogd totaal cholesterol en ernstig overgewicht. In
totaal is het verlies in de levensverwachting bij het meest ongunstige scenario
2,8 jaar voor mannen en 3,0 jaar voor vrouwen.Met het preventiebeleid streven we ernaar dat mensen langer in goede gezondheid
leven. Het gaat dus om de toename van het aantal gezond levensjaren op de
totale levensverwachting (paragraaf 1.4 van de nota). Een stijging van
de levensverwachting zonder dat de gezonde levensverwachting stijgt, is niet
wenselijk. Ik ben dan ook niet voornemens om de stijging van de levensverwachting
nog als aparte doelstelling toe te voegen. Wel wil ik de veranderingen in
levensverwachting ten opzichte van andere landen en binnen de Nederlandse
bevolking in de gaten houden, zodat het mogelijk is om op negatieve ontwikkelingen
te anticiperen.Bron: VTV-2002117Kunt u in een tabel de levensverwachting van andere
landen van de EU weergeven? (blz. 14)In de onderstaande tabellen vindt u de levensverwachting van EU-landen
en enkele andere West-Europese landen.Levensverwachting bij geboorte in jaren, 2000  MannenVrouwenDenemarken (1999)74,178,9 Ierland74,079,3Portugal72,679,7 Verenigd Koninkrijk75,780,5Nederland75,780,8 België (1997)74,280,8Griekenland (1999)75,881,0 Finland74,381,3Duitsland75,281,3 Oostenrijk75,681,5 EU gemiddelde75,481,6 Noorwegen76,181,6 IJsland (1998)77,881,7 Luxemburg75,081,9Zweden77,582,3 Spanje75,282,4 Italië (1999)76,382,6 Frankrijk (1999)75,282,8Zwitserland (1999)77,082,8Bron: WHO Health For All database, 2003118Kunt u een opsomming/schets geven van alle beleidsmaatregelen
en campagnes die er voor jongeren op het terrein van preventieve gezondheidszorg plaats vinden en de afgelopen jaren hebben plaats gevonden,
met daarbij een vermelding van de resultaten? (blz. 15)Van oudsher vormen jongeren een belangrijke doelgroep in het preventiebeleid.
Een schets van de beleidsmaatregelen en activiteiten in de afgelopen periode:– De preventieve zorg voor jongeren is in de afgelopen periode onderwerp
van verscheidene beleidsmaatregelen geweest. Doel is kwaliteitsverbetering
en het wegnemen van ongewenste verschillen in de uitvoering. Sinds de wijziging
van de Wcpv is de gemeente de regisseur voor de integrale jeugdgezondheidszorg
0–19 jaar. Tegelijk is het basistakenpakket JGZ ingevoerd. Met het maatwerkdeel
blijft er ruimte voor gerichte variatie op lokaal niveau. Verder is er een
richtlijn contactmomenten opgesteld, zijn verschillende standaarden en protocollen
ontwikkeld, wordt een kwaliteitscertificaat ontwikkeld en wordt een handboek
eenheid van taal opgesteld.– Het Rijksvaccinatieprogramma kent een groot bereik (circa 95%)
en biedt daarmee bescherming tegen belangrijke infectieziekten. Door de Meningokokken
C campagne, is het aantal kinderen dat eraan overlijdt van circa 20 naar 2
gedaald.– Jongeren zijn een belangrijke doelgroep van de leefstijlcampagnes.
Zo liepen er in 2002 via ZonMw campagnes op het gebied van veilig vrijen,
sportblessures, alcoholgebruik en bewegen. STIVORO voerde een jongerencampagne
tegen roken uit. Uit evaluatie-onderzoek blijkt dat het bereik van en de waardering
vaak goed is. Er wordt gewerkt aan verdere verbetering van de effecten op
gedrag (antwoord op de vragen 75 en 115).119Wat is de onderliggende cijfermatige onderbouwing van
de grote gezondheidsverschillen tussen hoog- en laagopgeleiden? Ofwel in welke
mate zijn de verschillende oorzaken zoals ongezond leven (roken, overgewicht
en diabetes), psychosociale, materiele en structurele omgevingsfactoren als
een laag inkomen en ongunstige arbeidsomstandigheden hiervoor verantwoordelijk?
(blz. 16)Sociaal-economische verschillen in totale sterfte, hart- en vaatziekten,
acute hartinfarcten, kanker, en longkanker worden verklaard door zowel materiële
als gedragsfactoren. Materiële factoren, zoals inkomen en situatie of
de arbeidsmarkt, blijken belangrijker voor deze verklaring dan ongezond gedrag.
Van de gedragsfactoren levert lichamelijke inactiviteit de grootste bijdrage
aan de verklaring van de sterfteverschillen, gevolgd door excessief alcohol
gebruik. Rookgedrag en overgewicht verklaren als laatste beide evenveel van
de sociaal-economische verschillen. Deze gedragsfactoren zijn dan ook belangrijke
speerpunten in de nota.Kwantitatieve schattingen worden onder meer gegeven in:– Joung IMA, Schrijvers CTM, Mackenbach JP. Educational differences
in all cause, cardiovascular and cancer mortality: the intermediary role of
behavioral and material factors in a Dutch population, 1991–1998. In
preparation.– Van Lenthe FJ, Gevers E, Joung IM, Bosma H, Mackenbach JP. Material
and behavioral factors in the explanation of educational differences in incidence
of acute myocardial infarction: the GLOBE study. Annals of Epidemiology 2002;
12(8): 535–542.– Schrijvers CTM, Stronks K, van de Mheen D, Mackenbach JP. Explaining
educational differences in mortality: the role of behavioral and material
factors. American Journal of Public Health 1999; 89: 535–540. 120Hoe luiden precies de gezondheidsverschillen tussen
allochtonen en autochtonen, en wat zijn daarvan de onderliggende oorzaken?
Is daar onderzoek over bekend? (blz. 16)De afgelopen jaren is er steeds meer onderzoek gedaan en daardoor meer
bekend geworden over de gezondheidstoestand van allochtonen. De resultaten
geven een afgewogen, maar ook gevarieerd beeld. Er is weliswaar meer informatie
beschikbaar maar nog steeds is een allesomvattend beeld moeilijk te geven.
De meeste onderzoeken beperken zich namelijk tot de vier grootste groepen,
te weten Turken, Marokkanen, Surinamers en Antillianen. Daarnaast richten
zij zich meestal op één sector (bijvoorbeeld kraamzorg of huisartsenzorg)
en/of één stad of regio.Waar het gaat om de gezondheidstoestand, komt uit de Volksgezondheid Toekomst
Verkenning 2002 naar voren dat de veel geuite veronderstelling dat de gezondheid
van verschillende allochtone groepen slechter is dan van de autochtone bevolking,
genuanceerd moet worden. Sommige allochtone groepen hebben juist een hogere
levensverwachting dan autochtonen. Bij de risicofactoren die de gezondheid
bedreigen, is de situatie gevarieerder. Bij voeding, roken en alcoholgebruik
is het beeld bij allochtonen gunstiger, maar bij druggebruik en sportdeelname
ongunstiger. Verhoogd totaal cholesterolgehalte komt bij allochtonen minder
voor, maar verhoogde bloeddruk vaker. Ook overgewicht komt vaker voor (zie
ook het antwoord op vraag 127). Dit alles ligt weer verschillend voor de diverse
allochtone groepen, naar geslacht en leeftijd. Zo komt diabetes bijvoorbeeld
vooral voor binnen de Surinaams-Hindoestaanse en Marokkaanse gemeenschap.Uit bovenstaande kan worden geconcludeerd dat het bij de gezondheidstoestand
van allochtonen niet gaat om achterstanden in het algemeen ten opzichte van
de autochtone bevolking, maar om verschillen en differentiatie. Dit geldt
niet alleen tussen autochtonen en allochtonen, maar ook tussen en binnen groepen
allochtonen. Andere factoren, zoals migratiegeschiedenis, leeftijd (generatie)
en sekse spelen daarbij een rol.Verschillen in gezondheid kunnen verklaard worden door genetische factoren,
verschillen in gezondheidsgerelateerd gedrag, omgevingsfactoren en gebruik
van de gezondheidszorg. Ook ten aanzien van deze factoren bestaan verschillen
tussen etnische groepen. Zo is bijvoorbeeld bekend dat Turken en Marokkanen
over het algemeen gezond eten en weinig alcohol gebruiken, maar daarentegen
weinig bewegen.Over het algemeen kan worden gesteld dat de toegankelijkheid van de zorg
voor allochtonen goed is, maar dat er wel verschillen in zorggebruik tussen
allochtonen en autochtonen zijn. Allochtonen gaan bijvoorbeeld vaker naar
de huisarts die fungeert als een laagdrempelige voorziening. Van fysiotherapie
en andere medische zorg daarentegen maken Marokkanen, Antillianen en Turken
minder vaak gebruik dan autochtonen en andere groepen allochtonen.Zie ook: Bewijs voor verschil? Wat is het resultaat van de investering
van ZonMw in multiculturele gezondheidszorg in de afgelopen zeven jaar? 2003;
TSG-themanummer Gezondheidsverschillen en etniciteit, 2003; 4; RIVM, Zorg
in de grote steden, 2003; RIVM, Gezondheid in de grote steden, 2001; RIVM,
Tijd voor Gezond Gedrag, 2002; GG&GD Amsterdam, Ongezonde leefgewoonten
in Amsterdam. Verschillen tussen Turken, Marokkanen en Nederlander, 2002;
RIVM, Hart- en vaatziekten bij allochtonen in Nederland. Een cijfermatige
verkenning naar leefstijl- en risicofactoren, ziekte en sterfte, 2002; RVZ-rapport
Interculturalisatie van de zorg, 2000; Stronks, K. e.a. Allochtoon, dus ongezond?
in: TSG, 1999; 1; 33–40.121Waarom is er nog steeds zo weinig bekend over de preventie
van ziekten als dementie? (blz. 18) Er bestaat nog onvoldoende kennis over het ontstaan van dementie. Kennis
van oorzaken dan wel determinanten van dementie zou aanknopingspunten kunnen
bieden voor preventiebeleid, maar dat hoeft niet het geval te zijn. Daarvoor
is het noodzakelijk dat er ook effectieve en doelmatige strategieën beschikbaar
zijn om de oorzaken c.q. determinanten aan te pakken.Zie ook de antwoorden op de vragen 10 en 76.122Wat wordt bedoeld met onderzoek wordt «waar mogelijk»
ondersteund? Wat zijn hierbij de criteria? (blz. 19)Daarmee wordt bedoeld dat indien er financiële middelen beschikbaar
komen in de loop van de periode waarvoor de nota is geschreven er zal worden
beoordeeld of er onderzoeksvoorstellen zijn die zich richten op preventie
van dementie en als die er zijn of één of meer daarvan voor
honorering in aanmerking komen. Een belangrijk criterium voor de afweging
of voor een bepaald onderzoek middelen beschikbaar gesteld worden, is of de
onderzoeksresultaten op enig moment zichtbaar maatschappelijk effect zullen
sorteren, bijvoorbeeld in gezondheidswinst of besparing van maatschappelijke
kosten.123Hoe is het mogelijk dat andere landen zoveel beter
scoren in de ziektelast als gevolg van longkanker en coronaire harten vaatziekten?
Welke beleidsmaatregelen en oorzaken zijn daarvoor verantwoordelijk? (blz. 19)De stijging in incidentie en sterfte aan longkanker hangt vermoedelijk
voor een belangrijk deel samen met de stijging van het percentage vrouwelijke
rokers in de periode na de Tweede Wereldoorlog tot 1975. In Nederland was
deze stijging ten gevolge van het «emancipatie-effect» geprononceerder
dan in omliggende landen. De sterfte aan hart- en vaatziekten is in Nederland
in de afgelopen decennia echter sterk (sinds 1980 met tientallen procenten)
gedaald. Deze daling wordt toegeschreven aan een verbetering in het profiel
van risicofactoren (bij mannen gunstiger dan bij vrouwen) en aan verbeterde
behandelingsmogelijkheden.124Hoe verhoudt het cijfer van het Nederlands kankerinstituut,
dat er ieder jaar 200 mensen aan longkanker overlijden door het meeroken met
anderen, zich tot het onderzoek van de Gezondheidsraad dat duizenden mensen
overlijden als gevolg van meeroken? (blz. 23)De Gezondheidsraad stelt vast dat na het verschijnen van zijn advies in
1990 over de schadelijkheid van blootstelling aan omgevingstabaksrook veel
nieuwe informatie beschikbaar is gekomen. In zijn recent verschenen rapport «Volksgezondheidsschade door passief roken»
inventariseert de raad epidemiologische onderzoeken en meta-analyses die de
laatste 13 jaar zijn verricht. De raad betrekt daarbij ook het onderzoek van
het Nederlandse Kankerinstituut uit 1993. In zijn rapport stelt de Gezondheidsraad
dat in ons land naar schatting jaarlijks enkele honderden sterfgevallen door
longkanker veroorzaakt worden door passief roken. De raad wijkt hierbij niet
af van het cijfer van het Nederlandse Kankerinstituut. De duizenden sterfgevallen
veroorzaakt door meeroken worden met name veroorzaakt door sterfgevallen door
hartaandoeningen. Deze cijfers zijn door het rapport van de Gezondheidsraad
nu voor het eerst beschikbaar voor Nederland. 125Hoe groot is de besparing van de kosten van de gezondheidszorg
doordat rokers vaak veel eerder komen te overlijden en daardoor in hun hele
leven in totaal minder kosten maken voor hun gezondheid? (blz. 23)Voorzover er studies naar de kosten en baten (zowel voor de gezondheidszorg
als de maatschappelijke kosten en baten) zijn verricht, zijn die vaak niet
volledig en bovendien niet eensluidend, omdat de resultaten gevoelig zijn
voor de gehanteerde aannamen (o.m. verschil in levensverwachting rokers/niet-rokers,
disconteringsvoet, welke ziekten zijn betrokken, etc.). Sommige rokers zullen
door hun eerdere overlijden lage(re) kosten voor de gezondheidszorg veroorzaken.
Anderzijds is roken de oorzaak van tal van chronische ziekten, die vaak jarenlang
kosten met zich meebrengen. Het gaat dan niet alleen om kosten voor de gezondheidszorg,
maar ook maatschappelijke kosten in de vorm van productieverlies en sociale
uitkeringen doordat de roker door zijn ziekte niet in staat is te werken.
Bovendien geldt dat rokers gemiddeld gedurende een geringer aantal jaren premies
en belastingen – waaruit de gezondheidszorg bekostigd wordt –
betalen.Op grond van een review van diverse studies concludeert de Wereldbank
dat de kosten voor de gezondheidszorg van rokers in welvarende landen iets
hoger zijn dan die van niet-rokers, ondanks het feit dat rokers gemiddeld
korter leven (Wereldbank, 1999:4). Een in Nederland uitgevoerde kosten-batenanalyse
uit 1995 becijferde de kosten van rokers voor de gezondheidszorg op 1885 miljoen
gulden, tegenover 1471 miljoen gulden aan baten (gebaseerd op het jaar 1992;
STIVORO, 1995, onderzoek N. Pott).Tot slot geldt bovenal dat het volksgezondheidsbeleid erop gericht is
mensen «langer gezond te laten leven» zoals de titel van de preventienota
aangeeft. Extra gezonde levensjaren vormen een waarde op zich. Volksgezondheidsbeleid
is veel meer dan een berekening van kosten en baten.126Hoe luiden de regels voor roken in films en op de televisie?
Is een verbod van roken op de televisie en in films ooit overwogen? Zo neen,
waarom niet? (blz. 24)Op basis van de Tabakswet en Mediawet is reclame en sponsoring voor tabaksproducten
niet toegestaan, dus ook niet op tv en in Nederlandse films. De Tabakswet
bevat geen verbod op roken in Nederlandse films en op tv. Wel gaat het hier
om werkplekken. Dat betekent dat werkgevers op basis van artikel 11a, eerste
lid, van de Tabakswet de verplichting hebben om werknemers een rookvrije werkplek
te garanderen, ook in de tv-studio en op de filmset.127Zijn er meer onderzoeken gedaan naar overgewicht onder
andere allochtone groepen, dan alleen Turkse vrouwen in Amsterdam? Zo, neen
waarom niet en bent u bereid nader onderzoek te initiëren? (blz. 26)Er zijn verschillende onderzoeken gedaan naar verschillende etnische groepen.Het rapport van de GG&GD Amsterdam (2002) betreft overigens niet alleen
gegevens over Turkse vrouwen. Er zijn ook gegevens verzameld van Turkse mannen
en Marokkaanse vrouwen en mannen. In het rapport Hart- en vaatziekten bij
allochtonen in Nederland (van Leest, e.a. RIVM, 2002) staan ook gegevens van
Surinamers en Antillianen.Verder is onderzoek uitgevoerd naar prevalentie van overgewicht bij allochtone
kinderen (Frederiks, A. M., et al. Signaleren van overgewicht en obesitas bij kinderen van Nederlandse, Turkse en Marokkaanse afkomst
in Nederland aan de hand van internationale criteria, Tijdschrift Kindergeneeskunde
2001; 69:30).Brussaard e.a. (TNO Voeding, 1999) onderzochten de voedselconsumptie en
voedingstoestand van Marokkaanse, Turkse en Nederlandse 8-jarige kinderen
en hun moeders.Uit deze verschillende onderzoeken komt naar voren dat er over het algemeen
sprake is van een hoge prevalentie van overgewicht en obesitas. Prioriteit
ligt nu dan ook bij het voorkomen dat het aantal mensen met overgewicht en
obesitas verder stijgt. De nadruk moet nu liggen op het ontwikkelen en toepassen
van effectieve interventies, die met name ook deze specifieke doelgroep bereiken.Via ZonMw financier ik nu bijvoorbeeld een onderzoek van de GG&GD
Amsterdam naar de meest effectieve wijze om overgewicht bij deze groep aan
te pakken (looptijd november 2003 – november 2005). Op lokaal niveau
zijn al verschillende kleinschalige interventies uitgevoerd. Het NIGZ gaat
een cursus voorlichting over voeding en bewegen voor allochtonen ontwikkelen.
Het Voedingscentrum zal onder meer via samenwerkingsprojecten binnen de campagne
«Maak je niet dik!» specifieke aandacht aan allochtone doelgroepen
besteden.128Waarom hebben er maar 7000 mensen deelgenomen aan de
Nationale Gezondheidstest? Bent u bereid de doelgroep hiervan fors uit te
bereiden en overweegt u eventueel om alle Nederlanders (verplicht) hieraan
deel te laten nemen? Zo neen, waarom niet? (blz. 27)In 2003 was er een maximale testcapaciteit van 7000 personen. In 2004
wordt deze testcapaciteit tot 10 000 personen uitgebreid. Dit jaar wordt
verder onderzocht in hoeverre Nederlanders bereid zijn om een eigen bijdrage
te leveren, ook bedrijven kunnen een hoeveelheid testen tegen kostprijs inkopen.
Verder wordt er bekeken of het mogelijk is om mensen ook buiten fitnesscentra
te testen. Hierdoor is het eventueel mogelijk om de komende jaren de testcapaciteit
nog verder te vergroten.Doel van de Nationale Gezondheidstest is om mensen te confronteren met
hun leefstijl, om onderzoeksgegevens te verzamelen op het gebied van actieve
leefstijl en om massamediale publiciteit te genereren op het gebeid van actieve
leefstijl.Het confronteren van mensen met hun beweeggedrag maakt ook onderdeel uit
van de campagne Flsh van het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB).
Binnen deze campagne kan bij lokale evenementen de Flsh bus ingezet worden.
Hierdoor wordt de drempel verlaagd voor het deelnemen aan testonderzoek.Ten slotte wordt er een webversie van de Nationale Gezondheidstest ontwikkeld.
Deze is begin 2004 gereed. Hiermee kunnen Nederlanders hun leefstijl testen
en via internet een advies ontvangen. Deze webtest zal gekoppeld worden aan
de Flsh-campagne.129Is de campagne «Maak je niet dik» ook gericht
op jongeren en allochtonen? (blz. 28)De primaire doelgroep van de campagne «Maak je niet dik!»
bestaat uit jongvolwassenen in de leeftijd van 20–40 jaar (communicatiedoelgroep
25–35 jaar). Hierbinnen vallen ook de ouders van jonge kinderen; zo
wordt de doelgroep jonge kinderen indirect bereikt. Allochtonen zitten verweven
in de communicatiedoelgroep en worden dus wel degelijk bereikt via de landelijke
campagneactiviteiten.De campagne «Maak je niet dik!» wordt uitgevoerd door het
Voedingscentrum. Een van de speerpunten van het Voedingscentrum voor 2004
is het ontwikkelen van een totaalplan «Voeding en preventie
van overgewicht» (inclusief diabetes type 2). Binnen dit plan en via
samenwerkingsprojecten binnen de campagne «Maak je niet dik!»
zullen de doelgroepen jongeren en allochtonen specifieke aandacht krijgen.130Zijn er ooit campagnes geweest om mensen te wijzen
op de fabels over afslanken? Zo neen, waarom niet, en bent u bereid alsnog
dergelijke campagnes te ontwikkelen? (blz. 30)Nee, er zijn nooit specifieke campagnes geweest om mensen te wijzen op
de fabels over afslanken. De campagne «Maak je niet dik!» van
het Voedingscentrum is gericht op preventie van overgewicht, niet op afvallen.Regelmatig duiken er berichten op over nieuwe manieren om af te slanken
of producten om af te vallen (bijv. Atkins dieet, Montignac, bloedgroepdieet).
Via nieuwsberichten, de internetsite en interviews reageert het Voedingscentrum
zoveel mogelijk op deze berichten.In de reguliere voorlichting, o.a. via internet, geeft het Voedingscentrum
adviezen over verantwoord afvallen. Nadrukkelijk wordt gewaarschuwd voor te
snel afvallen, voor eenzijdige voeding en voor het jojo effect (snel afvallen
en daarna meer aankomen).131Op welke wijze gaat u gezonde voeding stimuleren? (blz. 31)Het beleid ten aanzien van het stimuleren van gezonde voeding treft u
in de nota aan in paragraaf 5.2 Overgewicht (in het bijzonder bij de
acties 1, 2 en 4 in paragraaf 5.2.2) en in paragraaf 9.2 Voeding
en voedselveiligheid. Het streven is dat meer personen gaan voldoen aan de
Richtlijnen Goede Voeding en de voedingsnormen voor verzadigd vet, transvetzuren
en groente en fruit.132Is een verbod op alcoholreclame ooit overwogen of een
verbod op alcoholreclame die gericht is op jongeren? Zo neen, waarom niet?
(blz. 33)Een algeheel verbod op alcoholreclame is nimmer overwogen. Wel streef
ik naar stopzetting van de alcoholreclame enmarketing gericht op minderjarigen.133Wat is het exacte verband tussen alcoholgebruik en
het gebruik van geweld in Nederland? Zijn er onderzoeken gedaan in Nederland?
Zo ja hoe luiden de resultaten hiervan? Zo neen, bent u bereid nader onderzoek
te doen naar dit verband? (blz. 33)Onderzoek uitgevoerd in 1996 door het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP)
liet zien dat er een relatie bestaat tussen de hoogte van het alcoholgebruik
en de gerapporteerde delinquentie. Van de jongeren die niet dronk, had 22%
een (gerapporteerd) delict begaan, van degenen die 40 glazen per week of meer
dronken 58%.In 1998 deed onderzoeksbureau Intraval een peiling onder uitgaande jongeren.
Ongeveer een op de vijf (19%) was in het jaar voorafgaande aan dat onderzoek
slachtoffer van agressie geweest. Volgens de ondervraagde jongeren komt van
de onder invloed gepleegde agressiedelicten 86% voor rekening van alcohol
en 14% voor rekening van gecombineerd gebruik van alcohol en drugs.Als uitvloeisel van de Alcoholnota 2001–2003 en de kamerbehandeling
daarvan (uitvoering motie 27 565 nr. 12) worden op dit moment twee onderzoeksprojecten gefinancierd naar het verband tussen alcoholgebruik
en geweld.Het Instituut voor Onderzoek naar Leefwijzen & Verslaving (IVO) voert
een project uit bij ziekenhuisafdelingen Spoedeisende hulp, waarin het alcoholgebruik
vastgesteld wordt bij mensen die daar binnen komen. Tevens wordt nagegaan
of geweld bij de verwonding een rol heeft gespeeld.Het tweede onderzoek wordt samen met het ministerie van Justitie gefinancierd.
Het betreft een onderzoek van de Universiteit Maastricht naar alcohol en agressie
in het uitgaansleven. Enerzijds gaat dit onderzoek in op het verband tussen
alcohol en agressie. Anderzijds wordt gekeken naar de omgevings- en persoonsgebonden
factoren die deze relatie beïnvloeden. Dit kan aanknopingspunten opleveren
voor preventie.De resultaten van beide onderzoeken komen nog dit jaar beschikbaar.134Wanneer wordt de notitie over de preventie van psychische
klachten van het RIVM en het Trimbos-instituut aan de Kamer gezonden? (blz. 34)Er is nog geen voorstel van RIVM en Trimbosinstituut voor deze notitie
ontvangen; de opdracht is dan ook nog niet verstrekt. Op dit moment valt nog
niet aan te geven wanneer de notitie aan de Kamer zal worden gezonden.135Hoeveel gemeenten hebben gezondheidsbeleid ontwikkeld
en in welke mate ontbreekt het in gemeenten aan aandacht voor gezondheidsbeleid?
Hoeveel geld gaat hiervoor jaarlijks naar het gemeentefonds? (blz. 37)Bijna alle gemeenten (96%) hebben inmiddels een nota gemeentelijke gezondheidsbeleid
opgesteld. In het verleden is voor dit doel geld in het Gemeentefonds gestort
dat nu niet meer geoormerkt is. In 2003 werd geschat dat gemeenten circa 335
miljoen euro aan gezondheidsbeleid hebben besteed. Vanuit de begroting van
VWS ging in 2003 circa 185 miljoen euro aanvullend via een specifieke uitkering
voor de jeugdgezondheidszorg naar de gemeenten.136Bent u bereid om het beleid van gemeenten via «best
practices» beschikbaar te stellen aan andere gemeenten of gebeurt dat
al? (blz. 37)Via diverse kanalen worden best practices
van gemeentelijk beleid beschikbaar gesteld aan andere gemeenten. Om te beginnen
zijn in het kader van het Nationaal Contract Openbare Gezondheidszorg de volgende
activiteiten uitgevoerd: ontwikkelen en verspreiden van een instrumentenkoffer
voor gemeenten met informatie in de vorm van boekjes over 8 thema's, met zowel
voorbeelden van beleid als concrete interventies. Uitvoerende organisaties
zijn de VNG en GGD Nederland. In de vorm van masterclasses worden kennis en
ervaringen van gemeenten met interventies, die door experts als effectief
zijn beoordeeld, overgedragen aan andere gemeenten. Uitvoerende organisaties
zijn het NIGZ en ZonMw.Ook het Netwerk Gezonde Gemeenten en de projecten thematische ondersteuning
van de VNG hebben onder andere tot doel best practices te verzamelen en verspreiden.Daarnaast vervult het Qui-project, een samenwerkingsproject van zowel
de VNG, GGD Nederland, RIVM, ZonMw en diverse gezondheidsbevorderende instituten
(GBI's), ondergebracht bij het NIGZ, een belangrijke rol bij het verzamelen
en overdragen van best practices. 137Steeds meer grote bedrijven maken gezondheid een onderdeel
van de bedrijfsvoering maar hoe zit het met de kleine gemeenten? Hoeveel gemeenten
maken daadwerkelijk werk van gezondheid? Is daar onderzoek naar gedaan? (blz. 39)Bij integraal gezondheidsbeleid houden bedrijven en instellingen bij alle
aspecten van hun bedrijfsvoering rekening met de effecten voor de gezondheid
van werknemers en hun omgeving. Bij de vraag of gemeenten daadwerkelijk werk
maken van gezondheid gaat het dus om zowel gezondheid van inwoners in de betreffende
gemeente als om de gezondheid van de eigen werknemers.Vanaf 1 juli 2003 is elke gemeente verplicht om zijn ambities voor
gezondheidsbeleid vast te leggen in een gemeentelijke nota gezondheidsbeleid.
Het doel van dit beleid is om een gezonde fysieke- en sociale omgeving voor
burgers te creëren en een gezonde leefstijl te stimuleren. Er is nagegaan
in hoeverre gemeenten daadwerkelijk werk maken van gezondheidsbeleid in hun
eigen gemeenten (zie ook mijn antwoord op vraag 15 en 36). Via www.rivm.nl/vtv/data/atlas/opgz
is te zien hoever elke gemeente is met het opstellen van deze nota.Sociale partners in de gemeentelijke sector en de staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid hebben in juli 2001 afspraken gemaakt om
de vier belangrijkste arbeidsrisico's voor personeel in gemeentelijke arbeidsorganisaties
terug te dringen. Dit betreft werkdruk, agressie en geweld, fysieke belasting
en risico's die tot RSI-klachten leiden. Deze bindende afspraken zijn neergelegd
in het Arboconvenant Gemeenten. Doel van het convenant is om te komen tot
een preventieve aanpak van de belangrijkste arbeidsrisico's en zo het ziekteverzuim
in de sector Gemeenten te verminderen. Het arboconvenant heeft een looptijd
van drie jaar en eindigt in juli 2004. Bij een tussenevaluatie bleek dat in
totaal 389 gemeenten (78%) aan de slag zijn met de arbeidsrisico's uit het
convenant. De 91 gemeenten die nog niet aan de slag zijn bleken met name te
bestaan uit kleinere gemeenten (totaal 260 gemeenten).Verder heeft het NIPO in opdracht van het NIGZ-Werk en Gezondheid onderzoek
verricht naar de vraag of bedrijven en instellingen beleid voeren of concrete
plannen hebben voor gezondheidsbevordering op de werkplek (NIPO 2002). Het
gaat dan om onderwerpen als roken, bewegen, voeding, alcohol, rsi en stress.
Daarbij blijkt dat over alle sectoren heen gemiddeld 30% van de bedrijven
hier aandacht aan besteed. Bij dit onderzoek is niet nagegaan hoeveel (kleine)
gemeenten daadwerkelijk werk maken van gezondheid. Wel blijkt 78% van de sector
overheid (gemeenten, provincies en rijksoverheid) beleid te voeren op deze
terreinen.Vragen D66-fractie138In de nota wordt de relatie tussen gezondheidsbevordering
en gezondheidsbescherming onderkend en in relatie tot de verschillende thema's
ook aangeduid. Maar als het gaat om nieuwe beleidsimpulsen beperkt de nota
zich tot maatregelen die beogen de leefstijl te beïnvloeden. Hiermee
wordt ernstig te kort gedaan aan het belang van maatregelen die meer gericht
zijn op de omgeving van de burger. Deze zijn vaak doelmatiger uit oogpunt
van kosteneffectiviteit en snelheid waarmee zij hun effect bereiken, en zeker
onmisbaar om gezond en veilig gedrag ook mogelijk te maken. Waarom heeft de
minister niet nader uitgewerkt hoe omgevingsfactoren en leefstijlinterventies
in samenhangend beleid moeten leiden tot een betere gezondheid? Bent u van
mening dat ook in de omgeving van individuen de juiste stimulansen moeten
worden aangebracht zodat de gezonde keuze ook de makkelijke keuze wordt? Zo
ja, kan er een nadere uitwerking hiervan worden verwacht, en wanneer? Wordt
hierover gezamenlijk beleid ontwikkeld door het ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en het ministerie Sport van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap?Naast aandacht voor de drie speerpunten (roken, overgewicht en diabetes)
geeft de nota ook het beleid aan voor psychische aandoeningen als alcoholverslaving
en depressie. Tevens beoogt het kabinet het hoge niveau van gezondheidsbescherming
(zoals voor voedselveiligheid, productveiligheid, letselpreventie en infectieziekten)
te behouden (zie ook mijn antwoord op vraag 85). Zowel bij het bevorderen
van een gezonde leefstijl als bij gezondheidsbeschermingsinterventies is veel
aandacht voor de omgeving.Voor de manieren waarop interdepartementaal wordt samengewerkt rond preventie
verwijs ik u naar het antwoord op vraag 64.139In de nota wordt het beleid voor de komende jaren in
grote lijnen geschetst. Wanneer kan de Kamer concreet uitgewerkte en te controleren
beleidslijnen verwachten?De nota bevat veel concrete acties, ook voor de speerpunten. De acties
voor roken zijn in volle gang. Die voor overgewicht zijn inmiddels opgestart.
Voor diabetes ontvangt u binnen twee maanden nog een beleidsbrief. Voor roken
en overgewicht ontvangt u medio 2005 een evaluatie van de voortgang van de
in de nota beschreven acties en een verdere uitwerking voor de rest van de
looptijd van de nota.Jaarlijks zal de Kamer in de jaarverslagen van VWS die elk voorjaar verschijnen
geïnformeerd worden over de voortgang van de activiteiten genoemd in
de nota.140Realiseert de minister zich dat veel interventies stagneren
omdat de infrastructuur op lokaal niveau (GGD'en), onvoldoende capaciteit
en middelen beschikbaar hebben? Hoe denkt u deze onwenselijke situatie zo
op te lossen dat beschikbare preventiekennis en ervaring zijn inbedding krijgt
in de lokale praktijk? (blz. 9)Het Rijk heeft financiering voor gezondheidsbeleid beschikbaar gesteld
(zie het antwoord op vraag 135). Gemeenten stellen hierbinnen zelf prioriteiten.
Gemeenten blijken de landelijk prioriteiten te volgen (zie het antwoord op
vraag 15). Inbedding van beschikbare preventiekennis en ervaring stimuleer
ik door verspreiding van best practices (zie het
antwoord op vraag136).141De prioriteitstelling in de nota kan versnippering
van de inspanningen en aandacht over verschillende leefstijlthema's in de
hand werken en daarmee de effectiviteit verkleinen. Is de minister zich bewust
van het risico van versnippering en hoe denkt hij dit aan te pakken? (blz. 17)De nota legt prioriteit bij het aanpakken van een zestal ziekten. Dit
brengt echter geen versnippering van de verschillende leefstijlthema's met
zich mee. Vaak is het optreden van deze ziekten immers gerelateerd aan meerdere
leefstijlfactoren. Bij hart- en vaatziekten bijvoorbeeld spelen roken, voeding,
bewegen en alcoholmisbruik een rol. Om daadwerkelijk iets te doen aan de prioritaire
ziekten dienen meerdere leefstijlfactoren aangepakt te worden. Ik stimuleer
dit op verschillende manieren. Zo bewerkstelligt het benaderen van mensen
in settings – een centraal thema in de nota – een integrale benadering
van gedrag en leefomgeving. Verder stel ik via ZonMw eisen aan de samenwerking
tussen de leefstijlcampagnes via ZonMw en bevorder ik samenwerking
tussen de gezondheidsbevorderende instituten.Zie ook het antwoord op vraag 99.142Bij de keuze van prioriteiten voor preventie laat de
minister zich grotendeels leiden door studies van het RIVM en vooral het VTV-2002
rapport. Echter, voor sommige aandoeningen zijn bijvoorbeeld gegevens over
ziektelast onvoldoende beschikbaar. In een reactie op het VTV-2002 rapport
heeft Consument en Veiligheid gesteld dat op basis van dezelfde gegevens als
gebruikt door het RIVM «letsels» als aandoening op vier van de
zeven door RIVM gehanteerde indicatoren hoog tot zeer hoog scoren. Over de
overige drie indicatoren is onvoldoende informatie beschikbaar. Alleen al
op basis van deze vier indicatoren zouden «letsels» op de vierde
plaats komen in de lijst van de belangrijkste gezondheidsaandoeningen. Het
RIVM heeft toegezegd in vervolgrapportages deze zienswijze te zullen meenemen.
Is de minister bekend met deze onvolkomenheden in de beschikbare informatie
over ziektelast en aandoening gerelateerde risicofactoren en daarmee in de
onderbouwing van de prioriteiten zoals genoemd op bladzijde 13? Welke consequenties
trekt de minister hieruit?Letsel is een zeer breed begrip. Het ontstaat na een ongeval in het verkeer,
tijdens de arbeid, tijdens sport, recreatie of thuis. Om het ontstane letsel
gericht te kunnen aanpakken is er voor gekozen om ongevallen te splitsen in
verkeers-, arbeids- en privé-ongevallen. De preventie van privé-ongevallen
(in en om het huis, tijdens recreatie en sport) valt onder mijn verantwoordelijkheid.
Daarom wordt in de nota de term «letsels» niet gebruikt als verzamelbegrip.Bij het bepalen van de prioriteiten is de omvang van de ziektelast leidend
geweest. Privé-ongevallen staan op basis van de huidige gegevens op
de 20ste plek in de rangorde van ziekten die de meeste ziektelast veroorzaken.
Daarom zijn ze niet aangemerkt als ziekten waarvan de bestrijding prioriteit
dient te hebben.Dat wil echter niet zeggen dat er geen aandacht meer aan wordt besteed,
temeer omdat er de afgelopen jaren goede resultaten zijn behaald (zie paragraaf 4.2
van de nota).Mij is bekend dat voor een aantal kengetallen rond privé-ongevallen
nog niet alle informatie beschikbaar is. Zo is er geen zicht op de omvang
van niet-blijvend letsel als gevolg van deze ongevallen.Voor de volledigheid is daarom nader onderzoek noodzakelijk. Dit onderzoek
is door RIVM, Erasmus Medisch Centrum, Academisch Medisch Centrum Amsterdam
en Consument en Veiligheid inmiddels in gang gezet en zal binnen een jaar
zijn afgerond.Wanneer de uitkomsten van dit onderzoek gevolgen hebben voor de prioriteitsstelling
zal ik u hierover informeren.143De VTV-rapportages werken ook door in prioriteitstelling
van onder andere ZonMw, daardoor geeft het tweede preventieprogramma (2003–2007),
in tegenstelling tot het eerste, geen aanknopingpunten meer voor ontwikkeling
en onderzoek inzake letselpreventie. In welke mate is de minister bereid om
extra ruimte te geven aan preventieprogramma's waarvan hij zelf in de nota
aangeeft dat ze een zeer hoge kosteneffectiviteit hebben? Wil de minister
in dit kader ook het preventieprogramma (2003–2007) van ZonMw bijsturen?
(blz. 14)Bij het vaststellen van de prioriteiten voor het Tweede Preventieprogramma
(2005–2008) was het belangrijkste criterium «te behalen gezondheidswinst».
Daarbij was VTV een van de bronnen om te komen tot een nadere prioriteitstelling
binnen het programma in de vorm van specifieke ziekten. Niet
alleen bij het vaststellen van de prioriteiten maar ook bij het toekennen
van projecten moet rekening worden gehouden met de te behalen gezondheidswinst.
Daarbij moeten, volgens de nota «Langer gezond leven;
Ook een kwestie van gezond gedrag» de kosten en opbrengsten
van risicobeperkende of gezondheidsbevorderende maatregelen worden afgewogen.
Zo zou een specifiek project ten behoeve van een niet prioritaire ziekte tot
meer gezondheidswinst kunnen leiden dan een ander project dat betrekking heeft
op een wel als prioriteit genoemde ziekte. Om financiering van projecten voor
niet prioritaire ziekten die naar verwachting veel gezondheidswinst opleveren
toch mogelijk te maken is ZonMw gevraagd om: «bij nadere uitwerking
van het programma allereerst uit te gaan van het vermelde VWS-kader. Omdat
het belangrijkste criterium is «te behalen gezondheidswinst» kan
hier in bijzondere gevallen beargumenteerd van worden afgeweken.»Dit biedt de mogelijkheid om projecten te financieren, ook als deze gaan
over ziekten die niet specifiek in het kader genoemd zijn, maar waarbij wel
relatief veel gezondheidswinst te verwachten is. Als dit het geval is voor
projecten op het gebied van letselpreventie zouden deze op grond hiervan toch
in aanmerking kunnen komen voor financiering. In het verleden is gebleken
dat ondermeer projecten op het gebied van preventie van ongevallen in de privésfeer
een goede kosteneffectiviteit hadden. Het lijkt mij daarom niet nodig om het
preventieprogramma op dit punt bij te sturen.144Het blijft in de gehele nota onduidelijk hoe de verantwoordelijkheden
van de verschillende partijen (Rijk, gemeenten, en GGD'en) voor de uitvoering
van preventiebeleid precies liggen. Kan de minister hier meer duidelijkheid
over verschaffen? Kunt u ook reageren op de kritiek van de VNG dat het beleid
van het ministerie niet of nauwelijks aansluit bij dat van gemeenten?De verantwoordelijkheidsverdeling tussen Rijk en lokale overheid staat
helder in de Wcpv. Zie ook het antwoord op vraag 154.Bij de totstandkoming van de landelijke nota is overlegd met gemeenten.
Er zit dan ook weinig licht tussen de landelijke nota en de gemeentelijke
nota's (zie ook mijn antwoord op vraag 15).145Kan de minister inzage geven in het globale bestedingspatroon
voor de aanwending van de extra middelen die hij in de nota beschikbaar stelt?
(blz. 53)Zie het antwoord op vraag 60.Vragen SGP-fractie146Waarom bevat de nota geen beoordeling van het tot op
heden gevoerde preventiebeleid? Hoe is de verhouding van deze nota tot de
vorige?De afgelopen jaren zijn er verschillende nota's verschenen over preventief
gezondheidsbeleid, waaronder de nota «Gezond en wel» (1995), «Nederland
goed gevoed?» (1998) en de Alcoholnota 2001–2003. Op blz. 5
van de nota heb ik verwoord welke onderdelen uit het preventiebeleid hun waarde
de afgelopen jaren ruimschoots hebben bewezen (zie ook antwoord 66). Ook geef
ik aan dat we de afgelopen jaren niet hebben kunnen voorkomen dat de groei
in de levensverwachting is gestagneerd (zie ook antwoord 147). In deze nota
zet ik de speerpunten van het preventief gezondheidsbeleid voor de komende
jaren uiteen die zijn gericht op langer gezond leven. 147Welke doelstellingen op het terrein van preventie uit
het verleden zijn naar de mening van de minister onvoldoende behaald? Welke
waarborgen zijn ingebouwd om mislukking door bijvoorbeeld onvoldoende afstemming
tegen te gaan?De afgelopen jaren hebben we niet kunnen voorkomen dat de groei in de
levensverwachting is gestagneerd. Het RIVM geeft in VTV-2002 aan dat ongezond
gedrag de belangrijkste oorzaak is van de stagnerende gezondheid. Dat is de
reden dat ik ervoor hebben gekozen om drie leefstijlgerelateerde thema's met
prioriteit aan te pakken en als speerpunt te benoemen; roken, overgewicht
en diabetes.Het RIVM geeft aan dat voor een succesvolle gezondheidsbevordering een
nieuwe preventieaanpak noodzakelijk is. Het gaat dan onder meer om een geïntegreerde
benadering en intersectorale samenwerking. In het preventiebeleid voor de
komende jaren neemt de intersectorale benadering een belangrijke plek in,
evenals de geïntegreerde activiteiten rondom de speerpunten. Om de doelstellingen
te kunnen realiseren verwacht ik een bijdrage van een groot aantal andere
partijen. Deze andere partijen zullen door ons worden aangesproken op hun
mogelijkheden en verantwoordelijkheden in het bevorderen van gezondheid en
gezond gedrag, voor zover zij deze al niet uit zichzelf oppakken.148Hoe is de verhouding tussen de drie door de minister
genoemde speerpunten en de overige in de nota genoemde doelstellingen? Wat
betekent de verschillende lading die de thema's hierdoor krijgen voor de inzet
in de praktijk? (blz. 3)Zie mijn antwoord op vraag 85.149De regering meldt dat er in de nota ook veel aandacht
is voor psychische klachten en alcoholverslaving. Waarom zijn deze thema's
niet benoemd tot speerpunt? (blz. 3)Zie mijn antwoord op vraag 54.150Op basis van welke argumenten is de keuze gemaakt om
de grote risico's van overmatig alcoholgebruik niet meer tot een speerpunt
van het beleid te rekenen? (blz. 3)Zie het antwoord op vraag 54.151Wat betekent de paragraaf «Lokaal invullen»
concreet voor het rijksbeleid? Kan de minister een analyse geven van de verschillen
tussen de landelijke preventienota en de gemeentelijke beleidsplannen? Hoe
is de afstemming tussen deze documenten? (blz. 13)Gemeenten maken een lokale vertaling van de landelijke prioriteiten. De
landelijke en lokale nota's sluiten goed op elkaar aan, Zie ook de antwoorden
op de vragen 15, 99 en 100.152Klopt onze indruk dat de problematiek van alcoholreclame
enmarketing steeds vooruit wordt geschoven? Wat is in dit verband de betekenis
van de toezeggingen in de antwoorden op de schriftelijke vragen van het lid
Van der Vlies1 ? Wanneer kan de Kamer het tweede
wetsvoorstel tot wijziging van de Drank- en Horecawet tegemoet
zien, met daarin onder meer een verbod tot verkoop beneden de kostprijs? (blz. 33)De huidige zelfregulering van de alcoholreclame enmarketing is tot stand
gekomen in 2000. Tijdens de kamerbehandeling van de Alcoholnota 2001–2003
op 8 oktober 2001 werden drie moties aangenomen waarin de regering verzocht
werd over te gaan tot het verbieden van bepaalde vormen van alcoholmarketing
gericht op jongeren (Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 27 565,
nrs. 7, 8, 16). Ook werd op verzoek van de Kamer de werking van de drie
zelfreguleringscodes al na één jaar na inwerkingtreding, dus
in 2001, geëvalueerd.Op basis van die evaluatie concludeerde de toenmalige minister van VWS
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 27 565, nr. 21) dat
het instrument van zelfregulering een onvoldoende bijdrage aan het alcoholpreventiebeleid
levert, in het bijzonder aan een krachtig preventiebeleid richting jongeren.
Daarom werd begin 2002 door mijn ambtenaren een concept-Reclamebesluit op
grond van de Drank- en Horecawet opgesteld. In de demissionaire periode 2002/2003
is het overleg hierover opgeschort. Het is dus juist dat de beleidsontwikkeling
op dit terrein enige tijd heeft stilgelegen.In de nota «Langer gezond leven; Ook een kwestie
van gezond gedrag» kondigt het huidige kabinet aan in het kader
van de aanpak van alcoholverslaving opnieuw met de alcoholbranche te zullen
overleggen om jongeren te vrijwaren van indringende alcoholreclame en -marketing.
Leidt dat overleg niet tot voorstellen die een duidelijke aanscherping en
voldoende jeugdbescherming inhouden, dan zal een Reclamebesluit worden voorgesteld.
Deze beleidslijn ligt in het verlengde van die van mijn ambtsvoorgangers en
spoort ook met de antwoorden van de staatssecretaris van VWS op schriftelijke
vragen van het lid Van der Vlies (Kamervragen 2002–2003, nr. 597).De Kamer kan het volgende wetsvoorstel tot wijziging van de Drank- en
Horecawet in de eerste helft van 2005 tegemoet zien.153Waarom besteedt de minister geen aandacht aan preventie
voor zelfdoding? Wat is in dit verband het standpunt van de minister op de
initiatieven die worden genomen om in Nederland te komen tot een Nationaal
Actieplan Suïcidepreventie? (blz. 31–32)Jaarlijks plegen zo'n 1500 mensen suïcide in Nederland. De redenen
waarom deze mensen suïcide plegen zijn zeer verschillend, zo blijkt uit
onderzoek. Deze diversiteit in oorzaken voor suicides en het gegeven dat suïcide
relatief zeldzaam is, maken het moeilijk om doelmatige en effectieve algemene
suïcidepreventieprogramma's op te zetten.Het Nederlandse preventiebeleid richt zich daarom in eerste instantie
niet op de suïcidaliteit, maar op de onderliggende oorzaken (zoals depressies
of andere psychische stoornissen). Bij het aanpakken van bijvoorbeeld depressiviteit
in een preventieprogramma worden zo ook de uit de depressie voortkomende suïcidale
gedachten gesignaleerd en kan zonodig verwezen worden naar de hulpverlening.
Aanpak van depressie heeft bijzondere aandacht in de nota «Langer gezond
leven; Ook een kwestie van gezond gedrag».De cijfers over het aantal suïcides in Nederland geven vooralsnog
geen aanleiding dit beleid te wijzigen. Het aantal suïcides is in Nederland
bijvoorbeeld lager dan in de meeste buurlanden. Sinds 1984 is het aantal suïcides
in Nederland jaarlijks steeds afgenomen (van 1902 suïcides in 1984 naar
1473 suïcides in 2001). In 2002 is voor het eerst sinds jaren het aantal
suïcides weer gestegen tot 1567. In hoeverre hier sprake is van een toevallige
stijging of dat er sprake is van daadwerkelijke omslag is op dit moment nog
niet te bepalen. Recent heeft een aantal organisaties en deskundigen het initiatief genomen
tot een nationaal actieplan suïcidepreventie. Dit actieplan is inmiddels
aan mij toegezonden. Voorafgaande aan een standpuntbepaling op dit actieplan
zal nog overleg met de initiatiefnemers van dit actieplan plaatsvinden, zodat
zij hun plannen nader kunnen toelichten.154De nota meldt dat goed bekeken wordt wie waarvoor verantwoordelijk
is op het gebied van preventie. Wat is de oorzaak van het gebrek aan duidelijkheid
over de verantwoordelijkheidsverdeling? Wanneer komt er meer duidelijkheid?
Is het de bedoeling om die verdeling wettelijk te verankeren? (blz. 36–37)Het gaat om de verantwoordelijkheidsverdeling tussen Rijk en gemeenten.
In de Wcpv staat een aantal taken die niet alleen een lokale component hebben
maar ook een landelijke zoals infectieziekten en medische milieukunde. Bij
een landelijke dreiging van bijvoorbeeld SARS of vogelgriep komt de verantwoordelijkheid
van de minister weer sterk naar voren terwijl hij niet voldoende instrumenten
heeft voor aansturing. U ontvangt binnen twee maanden een brief over infectieziekten.155Wat zijn de concrete knelpunten waartegen de gemeenten
aanlopen die nog geen lokaal gezondheidsbeleid voeren? Wat zijn de doelstellingen
van de minister op dit terrein? (blz. 37)In de monitor lokaal gezondheidsbeleid wordt aangegeven dat driekwart
van de gemeenten zegt over onvoldoende middelen te beschikken om het gezondheidsbeleid
op een goede manier vorm te geven en uit te voeren. Het ontbreekt vooral aan
geld, ambtelijke capaciteit, directe bevoegdheden en bij één
op de drie gemeenten politieke urgentie.Het Rijk heeft financiering voor gezondheidsbeleid beschikbaar gesteld
(zie het antwoord op vraag 135). Gemeenten stellen hierbinnen zelf prioriteiten.Per 1 juli 2003 is elke gemeente verplicht om zijn gezondheidsbeleid vast
te leggen in een gemeentelijke nota. De VNG monitort en ondersteunt de totstandkoming
van de gemeentelijke nota's. Veel gemeenten hebben inmiddels een nota vastgesteld.
Een aantal hiervan staat op de site van het Netwerk Gezonde Steden: www.vogz.nl.156Wat is de achterliggende gedachte achter de vermelding
van de belangrijke beletsels voor zorgverzekeraars en zorgverleners om te
investeren in preventie? Wat zijn de consequenties hiervan voor de praktijk?
(blz. 40)De vermelding van de feiten die kunnen bijdragen aan een terughoudende
opstelling van zowel verzekeraars als zorgaanbieders bij een al te nadrukkelijke
rol op het gebied van preventie(voorlichting) geeft aan dat zowel verzekeraars
als aanbieders van zorg soms gerichte afwegingen moeten maken die van invloed
kunnen zijn op de mate waarin zij investeren in preventie. Soms is dat een
kwestie van geld; soms is dat een overweging vanuit de relatie die er bestaat
tussen de patiënt en de zorgverlener en het wederzijds vertrouwen. De
consequentie is dat de mogelijkheden van preventie niet goed worden benut
en dat mensen eerder met een chronische ziekte worden geconfronteerd dan nodig
is en dat patiënten soms complicaties krijgen die vermeden hadden kunnen
worden.Tevens verwijs ik u naar het antwoord op vraag 3. 157Wat is de aard van de problemen met de onvoldoende
afstemming in de ketenzorg voor kinderen en jongeren? Op welke punten sluiten
de partners niet goed op elkaar aan? (blz. 42)Voor een inventarisatie van problemen met de afstemming in de ketenzorg
voor kinderen wijs ik u graag op Operatie JONG (www.operatiejong.nl). Met
Operatie JONG probeert het kabinet bij te dragen aan de oplossing van dit
probleem. In de proeve van de Jeugdagenda die 26 september 2003 door
de ministerraad is vastgesteld vindt u de inhoudelijke en instrumentele prioriteiten
die als eerste worden aangepakt.Voor de afstemming in de keten die bij de jeugdgezondheidszorg begint
is met name agendapunt d «vroeg en tijdig signaleren, beoordelen en
interveniëren» van belang. Uitgangspunt hierbij is «een sluitende
keten van signaleren, beoordelen en interveniëren met een integrale verantwoordelijkheid
voor de jongere».158Hoe is de stand van zaken om te komen tot een zo optimaal
mogelijke afstemming tussen de verschillende diensten bij rampen en ongevallen?
Welke concrete verbeteringen zijn nog nodig? Hoe en op welke termijn denkt
de minister deze verbeteringen te kunnen bereiken? (blz. 47)In alle 25 veiligheidsregio's fungeren GHOR1
-besturen en Regionale Gezondheids Functionarissen (RGF-en) en zijn er afspraken
gemaakt tussen zowel de partners binnen de witte – medische –
kolom als tussen de drie hulpverleningskolommen van de brandweer, de politie
en de geneeskundige hulpverlening.Tussen VWS en BZK is overeenstemming bereikt over het beleid om gemeenschappelijke
meldkamers (GMK) te realiseren en over de verantwoordelijkheidsverdeling daarbinnen,
waarbij de regionale ambulancevoorziening verantwoordelijk blijft voor de
dagelijkse aansturing van de centrale post ambulancevervoer binnen de GMK.De gehanteerde systematiek bij respectievelijk crisisbeheersing en rampenbestrijding
wordt geharmoniseerd en geoefend. Zo nodig worden afspraken gemaakt over de
handelwijze bij grensoverschrijdende gebeurtenissen.In 2003 is vooruitgang geboekt; toch moet geconstateerd worden dat enkele
regio's achterblijven in ontwikkeling. De Inspectie Gezondheidszorg voert
inspecties uit die aan het bestuur worden gerapporteerd. Met de achterblijvers
zal VWS in 2004 prestatieafspraken voor verbetering van de situatie maken.
Voorts zal VWS in 2004 een plan van aanpak opstellen voor verdere verbetering
van de GHOR. Hierbij gaat het vooral om verankering van de RGF in de structuur
van de GGD, betrekken van zorgverzekeraars bij de GHOR, versterking van de
relatie met de traumacentra en de ontwikkeling van de psychosociale nazorg.
Voor de borging van de kwaliteit zal in 2004 een certificatieschema van de
Stichting Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector (HKZ) gereed
komen. GHOR-bureaus kunnen zich zo onderwerpen aan externe onafhankelijke
certificering en hun kwaliteitsborging zichtbaar maken. BIJLAGE 1Tabel behorend bij antwoorden op vraag 46 en 109Preventie en Gezondheidsbescherming
in € mlnUitgavenBegroot19981999200020012002200320042005200620072.01 Preventie zorg (premie)127,0137,5144,5160,6172,5185,6185,2185,3185,3185,32.02 Preventieve zorg (begroting)109,085,4110,297,8175,9357,1358,1358,7359,3359,32.03 Inspectie waren en veterinaire zaken48,359,856,767,975,863,862,862,261,661,62.04 (inter)gemeentelijke gezondheidsdiensten (GGD'en)*          2.05 Ouder- en kindzorg/dieetadiversing gereserveerde
groeiruimte139,2146,2155,6169,1179,824,10,824,11,624,12,424,03,224,04,0Totaal preventie en gezondheidsbescherming423,5428,9467,0495,4603,9631,4631,8632,7633,4634,2Totale Zorguitgaven inclusief de Begrotingsuitgaven29 830,031 796,933 901,837 670,341 720,944 596,445 382,947 494,350 078,252 746,3Percentage preventie van de totale zorguitgaven inclusief
de begrotingsuitgaven1,421,351,381,321,451,421,391,331,261,20Aantal inwoners in Nederland15 654 19215 760 22515 863 95015 987 07516 105 28516 201 83916 283 90216 356 55216 422 78316 485 208Uitgaven aan preventie per inwoner€ 27,05€ 27,21€ 29,44€ 30,99€ 37,50€ 38,97€ 38,80€ 38,68€ 38,57€ 38,47Bron: VWS 2004 (Fritz)/CBS Statline* Tot en met Zorgnota 2003 werden ook de gemeentelijke uitgaven aan GGD'en
in beeld gebracht. In 2003 werd uitgegaan van een bedrag van ca € 334,9
mln.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Kalsbeek (PvdA), Rijpstra (VVD), De Grave
(VVD), Voorzitter, Lambrechts (D66), Buijs (CDA), Atsma (CDA), Arib (PvdA),
Vendrik (GL), Kant (SP), Smits (PvdA), Örgü (VVD), Verbeet (PvdA),
Van Oerle-van der Horst (CDA), Ondervoorzitter, Vergeer (SP), Vietsch (CDA),
Tonkens (GL), Joldersma (CDA), Van Heteren (PvdA), Smilde (CDA), Nawijn (LPF),
Van Dijken (PvdA), Timmer (PvdA), Van Miltenburg (VVD), Hermans (LPF), Schippers
(VVD) en Omtzigt (CDA). Plv. leden: Rouvoet (CU), Verdaas (PvdA), Griffith (VVD), Luchtenveld
(VVD), Bakker (D66), Ferrier (CDA), Çörüz (CDA), Blom (PvdA),
Halsema (GL), Gerkens (SP), Dijsselbloem (PvdA), Weekers (VVD), Tjon-A-Ten
(PvdA), Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), De Ruiter (SP), Ormel (CDA), Van
Gent (GL), Koomen (CDA), Waalkens (PvdA), Mosterd (CDA), Varela (LPF), Bussemaker
(PvdA), Heemskerk (PvdA), Blok (VVD), Kraneveldt (LPF), Hirsi Ali (VVD), Eski
(CDA).XNoot1BMR vaccinatie is de vaccinatie tegen bof, mazelen en rode hond.XNoot2PKU/CHT staat voor fenylketonurie/congenitale hypothyreoïdie, een
respectievelijk erfelijke en aangeboren aandoening waarop wordt gescreend
door middel van de hielprik. Sinds 2000 wordt via de hielprik ook gescreend
op AGS: androgenitaal syndroom.XNoot1Meer informatie vindt u in de Begroting VWS 2004, blz. 56, 57.XNoot1Lalonde, Marc, Minister of National Health and Welfare: A new perspective
on the health of Canadians, a working document; Government of Canada, Ottawa,
april 1974.XNoot1Wereldbank. Curbing the epidemic; Governments and the economics of tobacco
control. Washington, 1999.XNoot2EIM. Accijnsverhoging op tabaksproducten. Zoetermeer, 2002.XNoot1Aanhangsel Handelingen Tweede Kamer, 2002–2003, nr. 597.XNoot1GHOR staat voor Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22894-21.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl