Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2010; Brief minister over voortgang van acties die zijn aangekondigd in beleidsvisie over gevolgen van 'Europa' voor binnenlands bestuur
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136900
 2009-2010
 
 32 123 VII
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2010
 
 
 
 
 Nr. 
 7
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 10 november 2009
 Aanleiding
 Eind 2007 heb ik mijn beleidsvisie over de gevolgen van «Europa»
voor het binnenlands bestuur (TK 31 200 VII nr. 4) aan uw Kamer
gezonden. In deze beleidvisie heb ik een aantal acties aangekondigd om de
positie van decentrale overheden in de Europese beleidsdomeinen verder te
verstevigen. Met deze brief bericht ik u mede namens de staatssecretaris voor
Europese Zaken over de voortgang van de aangekondigde acties. Daarmee kom
ik tevens tegemoet aan het verzoek van uw Commissie BZK (brief met kenmerk
2009Z04567/2009D16734).
 In het Coalitieakkoord (Samen Werken, Samen Leven) staat zowel een goed
functionerende overheid, als een actieve en constructieve rol van Nederland
in Europa centraal. In het streven om deze actieve en constructieve rol van
Nederland in Europa te bewerkstellingen speelt ook de positie van het binnenlands
bestuur een belangrijke rol. Met de aangekondigde acties uit de genoemde beleidsvisie
streef ik samen met de staatssecretaris voor Europese Zaken naar betere borging
van de positie van het binnenlands bestuur in de Europese beleidscyclus.
 Het versterken van de binnenlandse bestuurskracht in Europa
 In de verschillende beleidsdomeinen van gemeenten en provincies is Europese
wet- en regelgeving in steeds meer gevallen een vast onderdeel. Dit is een
ontwikkeling die aansluit bij het Nederlandse streven dat ook publieke taken
die voortvloeien uit Europese wet- en regelgeving in beginsel op een zo laag
mogelijk territoriaal-bestuurlijk niveau worden behartigd (subsidiariteit).
Deze toenemende invloed van Europese regels op het decentraal bestuur vraagt
wel om decentrale overheden die kennis hebben van Europese regelgeving en
deze regelgeving juist toepassen en uitvoeren. Gemeenten en provincies dienen
daarom Europaproof te zijn. Dat is een eigen verantwoordelijkheid voor het
decentraal bestuur, maar het Rijk dient hen hier in te faciliteren. In dat
licht heb ik eind 2007 besloten tot een structurele subsidie aan
de stichting Kenniscentrum Europa Decentraal (KED), teneinde gemeenten, provincies
en waterschappen te informeren over Europese regelgeving en Europees beleid
dat voor deze instanties van toepassing is. Het KED geeft op verschillende
manieren invulling aan deze rol, ondermeer met een helpdesk waar bestuurders
en ambtenaren vragen kunnen stellen over specifieke situaties. Daarnaast beschikt
het KED over een uitgebreide website en een wekelijkse digitale nieuwsbrief.
Ook ontwikkelt het KED in samenspraak met het rijk diverse handreikingen over
actuele thema’s en organiseren zij inhoudelijke seminars bij gemeenten,
provincies en waterschappen.
 Staatssteun door decentrale overheden
 In deze context zijn de staatssteunregels een belangrijk voorbeeld van
Europese voorschriften die ook decentrale overheden direct raken. Binnen de
Nederlandse interbestuurlijke verhoudingen zijn decentrale overheden zelf
verantwoordelijk voor de juiste toepassing en naleving van de staatssteunregels,
inclusief het ter goedkeuring melden van staatssteun bij de Europese Commissie.
Staatssteunmeldingen en kennisgevingen van provincies, gemeenten en waterschappen
moeten conform de procedures van de Europese Commissie echter door de lidstaat
worden gemeld. Het Coördinatiepunt staatssteun decentrale overheden,
dat bij BZK is ondergebracht, geleidt de meldingen van gemeenten en provincies
daarom door naar de Europese Commissie. Het Ministerie van Verkeer en Waterstaat
doet dit voor de meldingen van de waterschappen.
 
 Het aantal meldingen en kennisgevingen van staatssteun door decentrale
overheden is de afgelopen jaren toegenomen. In de periode 2007 tot heden waren
dat er bijna 100. Ook het aantal klachten van private partijen bij de Europese
Commissie over vermeende staatssteun door decentrale overheden neemt toe (sinds
2007 tot gemiddeld 5 per jaar, daarvoor was dat 1 per jaar). Het Coördinatiepunt
begeleidt decentrale overheden bij de afhandeling van dergelijke staatssteunklachten.
 
 Voor een effectief en efficiënt procesverloop is het van belang dat
de provinciale en gemeentelijke staatssteunmeldingen en kennisgevingen van
goede kwaliteit zijn, omdat dit de goedkeuringsprocedure door de Europese
Commissie kan versnellen. Het Coördinatiepunt speelt hierin een coördinerende
en adviserende rol. Daarnaast streef ik er naar om door middel van voorlichtingsbijeenkomsten,
presentaties, publicaties en rechtstreeks advies de kwaliteit van de meldingen
verder te verbeteren. Zo heeft het Coördinatiepunt in november 2008 samen
met het KED de vernieuwde Informatiewijzer Staatssteun voor Decentrale Overheden
uitgebracht.
 
 Het Coördinatiepunt publiceerde ook, in samenwerking met de andere
departementen, VNG, IPO en KED, in oktober 2008 de handreiking «Diensten
van Algemeen Economisch Belang en Staatssteun». In vervolg daarop vindt
momenteel in samenwerking met de minister van Economische Zaken onderzoek
plaats naar de toepassing van de Europese regels bij het doen uitvoeren van
diensten van algemeen economisch belang door decentrale overheden. Afhankelijk
van de uitkomsten van dit onderzoek zal ik samen met de minister voor Economische
Zaken bezien of verdere acties voor een goede toepassing van die regels wenselijk
zijn.
 
 In 2008 is daarnaast onder begeleiding van het Coördinatiepunt de «Omnibusregeling
voor provincies en gemeenten inzake de staatssteunaspecten van subsidiemaatregelen
ten behoeve van onderzoek, ontwikkeling en innovatie» door de Europese
Commissie goedgekeurd. Deze omnibus is door het IPO bij de Europese Commissie
gemeld, en maakt het decentrale overheden binnen de kaders van
de omnibus, mogelijk steun voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie te verlenen
zonder een aparte en complexe staatssteunmelding. Op de website van het KED
worden de meldingen die onder de «Omnibusregeling» vallen verzameld.
In 2010 wordt evenzo gemonitord op welke onderwerpen overkoepelende nationale
steunmeldingen wenselijk zijn.
 
 Een aan staatssteun verwant thema is de Europese regelgeving rond aanbesteding.
De uitvoerbaarheid van deze regels door decentrale overheden blijft een belangrijk
aandachtspunt. In de onderzoeken naar de rechtmatigheidscontrole door accountants
bij decentrale overheden, heeft BZK specifiek onderzocht of het aanbesteden
tot rechtmatigheidsfouten heeft geleid. Ook in de komende jaren blijft BZK
de naleving en uitvoerbaarheid van deze regels door decentrale overheden monitoren.
In 2010 zal daarbij extra aandacht worden geschonken aan het aanbesteden bij
publiek private samenwerking (PPS) en gebiedsontwikkeling.
 Implementatie en uitvoerbaarheid Europese regels
 De activiteiten met betrekking tot het versterken van de Europese bestuurskracht
van decentrale overheden beperken zich niet alleen tot het faciliteren van
decentrale overheden bij het naleven van Europese regelgeving. BZK is vanuit
haar verantwoordelijkheid voor het decentraal bestuur ook betrokken bij het
omzetten van Europese regelgeving, met gevolgen voor het decentraal bestuur,
in Nederlandse wet- en regelgeving.
 
 Actueel in dat verband is de implementatie van de dienstenrichtlijn. Samen
met EZ (primair verantwoordelijk) en Justitie werkt BZK in de vorm van een
interdepartementale projectgroep aan de implementatie van de Dienstenrichtlijn,
welke eind 2009 in Nederland moet zijn geïmplementeerd. Deze interdepartementale
projectgroep werkt nauw samen met de VNG, het IPO, de Unie van Waterschappen,
het KED en individuele decentrale overheden. De projectgroep ondersteunt decentrale
overheden met regionale informatiebijeenkomsten, handleidingen, stappenplannen,
factsheets, cursussen en een maandelijkse nieuwsbrief. De verstrekte informatie
heeft voornamelijk betrekking op het screenen (doorlichten) van decentrale
regelgeving, de reikwijdte van de richtlijn, aansluiting op en het ontsluiten
van de betreffende regelgeving via het Dienstenloket, het aanmelden van nieuwe
of gewijzigde regelgeving en overige samenhangende verplichtingen van de dienstenrichtlijn.
Daarnaast beantwoordt de projectgroep vrijwel dagelijks diverse vragen van
decentrale overheden over de betekenis en de gevolgen van de dienstenrichtlijn
voor decentrale overheden in de praktijk. Het KED vervult daarnaast een centrale
rol in de informatievoorziening over de diverse juridische aspecten van de
dienstenrichtlijn en zal ook na de implementatie van de richtlijn deze rol
blijven vervullen. Na de implementatie van de richtlijn zal een coördinatiepunt
de notificaties van nieuwe of gewijzigde regelgeving van decentrale overheden
vallend onder de dienstenrichtlijn doorgeleiden naar de Europese Commissie,
in lijn met het proces van doorgeleiden van staatssteunmeldingen door decentrale
overheden. Ten slotte wordt medio november 2009 in samenwerking met het KED
de handreiking dienstenrichtlijn uitgegeven.
 Actieplan Europa en decentrale overheden
 Om goede uitvoering en naleving van Europese regelgeving door decentrale
overheden te realiseren en te garanderen is het van evident belang om ook
tijdens de fase van beleidsontwikkeling aandacht te schenken aan de impact
van Europese regelgeving op het decentraal bestuur. In december
2008 hebben de staatssecretaris voor Europese Zaken en ik daarom namens het
kabinet met IPO en VNG het actieplan «Europa en decentrale
overheden» ondertekend. In het actieplan, dat tevens op uw
verzoek is bijgevoegd, hebben Rijk en decentrale overheden afspraken gemaakt
over de samenwerking op EU-dossiers met een impact op decentrale overheden. De afspraken in dit actieplan hebben het waarborgen van
interbestuurlijke samenwerking en informatie-uitwisseling in een zo vroeg
mogelijk stadium van het beleidsproces als uitgangspunt. De afspraken in het
actieplan leiden niet tot verplichte samenwerkingsvormen, maar departementen
en decentrale overheden bepalen zelf op welke wijze zij de samenwerking vormgeven.
 
 Een samenwerkingsvorm waar decentrale overheden en departementen in toenemende
mate voor kiezen is het interbestuurlijke dossierteam (IBDT). In navolging
van de positieve ervaringen van het ministerie van VROM is BZK het afgelopen
jaar samen met IPO en VNG een pilot gestart om de randvoorwaarden en de verdere
toepassingsmogelijkheden van deze samenwerkingsvorm te verkennen. De eerste
resultaten van deze pilot IBDT zijn positief. Samen met IPO en VNG wordt nu
verkend op welke wijze de toepassing van IBDT’s op basis van deze inzichten
verder kan worden verbeterd.
 
 Het maandelijkse ambtelijke Europa Overleg Binnenlands Bestuur (EOBB)
dat door mijn voorganger is opgericht biedt een praktisch platform voor het
waarborgen van de in het actieplan «Europa en decentrale overheden»
beoogde vroegtijdige interbestuurlijke samenwerking. Tevens vindt er op basis
van de, in deze kabinetsperiode gesloten, bestuursakkoorden regelmatig een
bestuurlijk overleg over Europa plaats van de staatssecretaris voor Europese
Zaken en mijzelf met IPO, VNG. Tijdens dit overleg kunnen ook knelpunten in
de naleving van het actieplan worden besproken.
 High Level Network on Governance
 Het actieplan «Europa en decentrale overheden» richt zich
op de nationale samenwerking rond Europese dossiers met een impact op het
decentraal bestuur. Ik ben echter van mening dat ook in de Europese beleidsdomeinen
meer aandacht moet worden geschonken aan de gevolgen van Europese regelgeving
voor het decentraal bestuur. Nederland vraagt in EU verband al langer aandacht
voor dit thema en heeft mede daarom tijdens het Nederlandse voorzitterschap
in 2004 het hoogambtelijke «High Level Network for Governance»
(HLNG) opgericht. Dit intergouvernementele ambtelijke netwerk, waaraan ook
de Europese Commissie deelneemt, fungeert als platform om Europese beleidsontwikkelingen
met gevolgen voor het decentraal bestuur te bespreken en om aandacht voor
mogelijke knelpunten te vragen. Op 8 en 9 oktober van dit jaar is de
zesde HLNG bijeenkomst onder het Zweedse voorzitterschap georganiseerd.
 
 Om meer inzicht te krijgen op de feitelijke impact van Europese regelgeving
op decentrale overheden is in de context van het HNLG in 2008 op initiatief
van BZK een onderzoek gestart naar de feitelijke gevolgen voor decentrale
overheden bij de implementatie van Europese regelgeving. Met het onderzoek,
dat is uitgevoerd door het European Institute of Public Administration (EIPA),
is de impact van Europese regelgeving in zes landen onderzocht (Verenigd Koninkrijk,
Frankrijk, Zweden, Nederland en de leden van de Europese Economische Ruimte
Noorwegen en IJsland). De uitkomsten van het onderzoek zijn tijdens de HLNG
bijeenkomst onder het Zweedse voorzitterschap gepresenteerd. Deze onderzoeksresultaten
moeten een feitelijke basis bieden voor een discussie binnen het HLNG, onder het Spaanse en Belgische voorzitterschap, over het beter verankeren
van de positie van decentrale overheden in de Europese beleidscyclus.
 Naleving Europese regels
 Met de genoemde beleidsactiviteiten van de afgelopen periode streef ik
naar effectievere en efficiëntere implementatie en naleving van de Europese
regelgeving door decentrale overheden. Echter, voor de uiterste gevallen waarin
de inzet van de instrumenten informatieverstrekking, voorlichting en (ambtelijk
en bestuurlijk) overleg niet tot de correcte naleving van Europese regels
door een gemeente of provincie leidt heb ik een wettelijk instrumentarium
in voorbereiding waarmee de juiste naleving van Europese regelgeving door
decentrale overheden kan worden verzekerd. Met dit wetsvoorstel dat zich overigens
op alle publieke entiteiten richt wordt een bestuurlijk instrumentarium geïntroduceerd,
waarmee wordt beoogd het evenwicht te verbeteren tussen enerzijds de gevolgen
van de verplichtingen van het rijk tegenover de Europese Unie en anderzijds
de uitgangspunten van de Nederlandse interbestuurlijke verhoudingen, waarbij
de decentrale overheden maar ook andere publieke entiteiten, een eigen verantwoordelijkheid
hebben. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan het Kabinetstandpunt «De
Europese dimensie van toezicht». Het wetsvoorstel
is recent aan uw Kamer aangeboden.
 Grensoverschrijdende samenwerking
 Het verstevigen van de binnenlandse bestuurskracht in Europa beperkt zich
niet tot goede implementatie en naleving van Europese regelgeving. Een actieve
opstelling van decentrale overheden in Europa biedt hen veel kansen en mogelijkheden
om hun positie en dus ook hun bestuurskracht verder te versterken. Dit kan
onder meer door deelname van Nederlandse gemeenten, regio’s en provincies
aan Europese (structuur) programma’s, door samen te werken in de grensregio’s
en door kennis en ervaringen uit te wisselen met andere lidstaten.
 
 De staatsecretaris voor Europese Zaken en ik zijn van mening dat zeker
voor de Nederlandse grensregio’s, grensoverschrijdende samenwerking
(GROS) veel mogelijkheden en kansen biedt om regionale vraagstukken op te
lossen en het voorzieningenniveau voor burgers in deze regio’s te vergroten.
Het realiseren van daadwerkelijke grensoverschrijdende samenwerking stuit
echter regelmatig op knelpunten als gevolg van verschillen in beleid, bevoegdheden
en regelgeving aan weerszijden van de grens. Om dit proces van Rijkszijde
te kunnen faciliteren is in 2008 de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) door
het kabinet om een advies gevraagd. In haar advies (Besturen over grenzen,
opgave voor alle bestuurslagen) stelt de Rob ondermeer voor om een taskforce
in te stellen met als taak het oplossen van knelpunten in de samenwerking
tussen de grensregio’s. Het Kabinet heeft dit advies overgenomen en
in haar reactie op het ROB advies kondigt het
kabinet de instelling van een taskforce grensoverschrijdende samenwerking
aan.
 
 Op basis van dit kabinetstandpunt is ter voorbereiding op de start van
de taskforce grensoverschrijdende samenwerking samen met de grensregio’s
gewerkt aan het opstellen van een agenda met de meest urgente knelpunten in
de grensregio’s ter verbetering van de grensoverschrijdende samenwerking.
Op 17 december 2008 is samen met de grensregio’s deze GROS-agenda
vastgesteld. Hierin staan knelpunten in de grensoverschrijdende samenwerking
geformuleerd die binnen afzienbare tijd, door Rijk en grensregio’s gezamenlijk
zullen worden opgelost. Deze bestuurlijk vastgestelde agenda is het uitgangspunt
van de taskforce GROS.
 
 De taskforce heeft op 25 juni 2009 haar eerste bijeenkomst gehouden.
De voorzitter van de taskforce (grensmakelaar) is de heer drs. W.T. van
Gelder, oud Commissaris van de Koningin van Zeeland. Een van de hoofdtaken
van de taskforce GROS is het realiseren van een gezamenlijke agenda GROS met
Duitsland en België. De motie van de Tweede Kamer om een experimenteerregio
rondom Limburg te realiseren is overigens onderdeel van deze voorbereidingen.
Over de voortgang van de werkzaamheden van de taskforce en de grensmakelaar
wordt u op korte termijn separaat geïnformeerd.
 Europese groepering voor territoriale samenwerking
 Het GROS traject is een Nederlands initiatief dat zich richt tot de samenwerking
met Duitsland en België. De Europese Commissie is inhoudelijk niet betrokken
bij het GROS traject. De Europese Commissie beschouwt de samenwerking tussen
grensregio’s tot het domein van lidstaten zelf, maar de Europese Commissie
wil dergelijke processen wel faciliteren. Op
basis van een Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking (EGTS) kunnen
diverse lidstaten, in samenwerking met lokale en regionale overheden en ook
samen met andere publiekrechtelijke instellingen grensoverschrijdend binnen
de EU concrete samenwerkingsprogramma’s of -projecten uitvoeren. Het
wetsvoorstel ter implementatie van de EGTS verordening ligt ter behandeling
bij de Eerste Kamer en zou eind 2009 in werking kunnen treden.
 Kennisnetwerken
 Naast de concrete grensoverschrijdende samenwerking door decentrale overheden
op specifieke dossiers, kunnen óók decentrale overheden baat
hebben bij het delen van kennis en ervaringen met andere Europese overheden.
Ik vind het daarom ook van belang om dergelijke kennisnetwerken te faciliteren.
BZK fungeert vanuit die gedachte sinds 2004 als management autoriteit voor
het intergouvernementele «European Urban Knowlegde Network» (EUKN).
Dit netwerk, waaraan 17 Europese landen deelnemen, biedt lokale overheden
de mogelijkheid om informatie en kennis uit te wisselen over stedelijke vraagstukken.
BZK is tevens lid van de stuurgroep van het programma van de Europese Commissie
voor duurzame stedelijke ontwikkeling (URBACT). Dit Europese programma stelt
fondsen (op basis van cofinanciering) ter beschikking om stedelijke vraagstukken
op te lossen.
 
 Dergelijke programma’s vragen een actieve betrokkenheid van decentrale
overheden zelf. Met deze betrokkenheid wordt geborgd dat problemen vanuit
een lokale filosofie worden benaderd en dat kennis over deze aanpak ook op
het lokale niveau wordt gedeeld. Ik vind dat van belang en BZK zal daarom
ook in de komende jaren betrokken blijven bij dergelijke initiatieven om daarmee
decentrale overheden te faciliteren in het oplossen van stedelijke vraagstukken
en het ontwikkelen en delen van kennis rond deze vraagstukken. Nederland staat
hierin overigens niet alleen. Het Franse voorzitterschap heeft vorig jaar
vanuit die gedachte een Europese werkgroep opgericht om een referentiekader
te ontwikkelen voor duurzame stedelijke ontwikkeling. BZK neemt samen met
WWI deel aan deze werkgroep die uiteindelijk een instrument moet opleveren
om decentrale overheden te faciliteren bij het realiseren van de doelstellingen
van de «Lissabon strategie» en de «Leipzig agenda».
 
 BZK verkent tevens met het ministerie van WWI op welke wijze het eerder
genoemde EUKN, waarvan de huidige programmaperiode per 2010 afloopt, in de
periode 2010–2015 kan worden gecontinueerd. Het secretariaat van het
EUKN wordt gevoerd door het NICIS (voorheen Kenniscentrum Grote
Steden). Tevens verkennen de gemeente Den Haag, WWI, BZ en BZK of onder de
hoede van het NICIS een European Metropolitan Institute (EMI) kan worden opgericht.
Een dergelijk instituut zou het wetenschappelijke sluitstuk zijn van een door
Nederland geïnitieerde samenwerkingsketen tussen Europese lidstaten rond
stedelijke vraagstukken.
 Raad van Europa
 Op 16 en 17 november 2009 vindt in Utrecht de zestiende zitting van
de ministeriële conferentie van de Raad van Europa plaats over lokale
en regionale democratie in Europa. Ministers verantwoordelijk voor lokaal
en regionaal bestuur uit alle lidstaten van de Raad van Europa zijn door de
Staatssecretaris voor Europese Zaken en mij uitgenodigd in Utrecht voor een
gedachtewisseling over de uitdagingen waar nationale en decentrale overheden
momenteel voor staan.
 
 Tijdens deze ministersconferentie staan twee actuele thema’s centraal
die voor Nederland en andere Europese landen van belang zijn. Allereerst de
gevolgen van de wereldwijde economische crisis voor het lokaal en regionaal
bestuur en de daarmee samenhangende uitdagingen waarmee nationale regeringen
worden geconfronteerd. In de tweede plaats de rol van centrale overheden bij
het opheffen van belemmeringen voor grensoverschrijdende samenwerking op lokaal
en regionaal niveau. Op dat laatste terrein heeft de Raad van Europa in 2005
een aantal concrete aanbevelingen geformuleerd op basis van ervaringen van
verschillende lidstaten.
 
 Nederland hecht belang aan deze vorm van Europese samenwerking. Twee jaar
geleden heeft de staatssecretaris voor Europese Zaken op de ministersconferentie
in Valencia benadrukt dat in Europees verband moet worden bezien op welke
wijze de Raad van Europa een meerwaarde kan vervullen en hoe tegelijkertijd
synergie kan worden gecreëerd tussen de EU en de Raad van Europa. Daarbij
refereerde de staatssecretaris aan het rapport van de Luxemburgse premier
Jean-Claude Juncker. In Valencia heeft Nederland
voorgesteld dat in het kader van Raad van Europa dit thema specifiek zou worden
uitgediept voor het lokaal en regionaal bestuur. Dit voorstel werd met algemene
instemming aanvaard.
 
 Bij die gelegenheid is in Valencia de Finse minister voor lokaal bestuur,
Mari Kiviniemi, aangewezen als rapporteur over dit onderwerp. In haar rapport heeft zij een aantal voorstellen geformuleerd die tijdens
de bijeenkomst in Utrecht uitgebreid aan de orde zullen komen. Daarbij gaat
het enerzijds om het versterken van de rol van vakministeries zoals BZK in
het functioneren van de Raad van Europa (m.n. de ontwikkeling van een strategische
samenwerking tussen het Comité van Ministers en de vakministersconferenties)
en anderzijds om efficiënte samenwerking met andere internationale organisaties,
waaronder de EU.
 
 Het is mijn overtuiging en die van de staatsecretaris voor Europese Zaken
dat de Raad van Europa, 60 jaar geleden opgericht, de lokale en regionale
democratie in Europa kan versterken, ook bij de uitdagingen waar we nu voor
staan. Op dit moment kampen alle landen, weliswaar in uiteenlopende mate,
met de gevolgen van de wereldwijde financiële en economische crisis.
Maar ook eerder al zette de globalisering een externe druk op staten om zorgvuldig
te kijken naar de kwaliteit en kosten van hun lokaal en regionaal bestuur
in relatie met de dienstverlening aan de burger. Vragen dringen zich op als
welke invloed deze ontwikkelingen zullen hebben op de bestuurlijke en financiële
verhoudingen enerzijds, en op lokale belastingen of – meer algemeen –
op de financiële positie van lokale en regionale overheden anderzijds.
Daarnaast ervaren democratische landen ook een sterke interne druk om de kwaliteit
van hun bestuurssysteem aan te passen aan de complexiteit van
de hedendaagse samenleving. Door in Europees verband met elkaar samen te werken
kunnen regeringen van elkaar leren bij het maken van beleidskeuzes.
 
 De vraag is actueel in hoeverre het Europees Handvest voor lokale autonomie –
een verdrag dat inmiddels door bijna alle lidstaten van de Raad van Europa
is geratificeerd – een bron van inspiratie kan vormen bij het zoeken
van oplossingen. In 2007 waren de ministers op de conferentie in Valencia
van oordeel dat het Handvest aanvulling behoeft. Oorspronkelijk, bij de totstandkoming
van het handvest in 1985, lag de nadruk op de bestuurlijke en financiële
verhouding tussen lokale overheden en de centrale overheid. Wat destijds amper
aan de orde kwam, is de relatie tussen lokaal bestuur en burgers. Inmiddels
is die relatie in bijna alle Europese landen steeds meer een punt van aandacht
en zorg. Tegen die achtergrond hebben de ministers in 2007 in Valencia besloten
dat het wenselijk is om op dit punt het Europees Handvest inzake lokale autonomie
aan te vullen met een nieuw verdrag van de Raad van Europa over burgerparticipatie
op lokaal niveau. In de afgelopen twee jaar hebben de lidstaten binnen de
Raad van Europa op ambtelijk niveau gewerkt aan de totstandkoming van een
tekst voor een nieuw verdrag. Ook op het terrein van grensoverschrijdende
samenwerking heeft de Raad van Europa een nieuw aanvullend verdrag voorbereid
dat inhoudelijk voortbouwt op de hierboven genoemde EGTS-verordening. Mogelijk
worden tijdens de ministersconferentie in Utrecht beide verdragen opengesteld
voor ondertekening.
 
 Los van de ministersconferentie zijn de afgelopen jaren onder mijn verantwoordelijkheid
nog een aantal zaken in het kader van de Raad van Europa tot stand gekomen
die graag met u wil delen. Een geactualiseerd rapport over de inrichting van
het openbaar bestuur van Nederland is in 2008 gepubliceerd. Verder is bij de totstandkoming van de Nederlandse Code voor goed
openbaar bestuur – bedoeld voor besturen van gemeenten, provincies,
waterschappen en Rijk– rekening gehouden met relevante rapporten, richtsnoeren
en aanbevelingen voor het openbaar bestuur van de Raad van Europa. In 2008
hadden alle lidstaten van de Raad van Europa, waaronder Nederland, zich politiek
gecommitteerd aan de zogeheten Strategie voor goed lokaal bestuur, waar de
12 «Principles of Good Democratic Governance on local level» van
de Raad van Europa deel van uitmaken. Ten slotte is de Nederlandse vertaling
van het Europees Handvest inzake lokale autonomie– inclusief de toelichting –
geplaatst op de website van het ministerie van BZK.
In mijn beleidsvisie van 2007 heb ik er al op gewezen dat ik het Europees
Handvest beschouw«als een belangrijk ijkpunt voor het rijksbeleid aangaande
de inrichting en werking van provincies en gemeenten». Dat het Handvest,
zoals eerder opgemerkt, nu zal worden gecompleteerd met een nieuw verdrag
over burgerparticipatie op lokaal niveau, zie ik als een welkome aanvulling.
 
 De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 G. ter Horst
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Kamerstukken II, 2003/04, 21 109, nr. 138.
 
 
 Kamerstukken II 2009/10, 32 157, nr. 2, 3 (MvT) en 4.
 
 
 Kamerstukken II, 2006/07, 31 700 nr. 50.
 
 
 EU-Verordening 1082/2006 voor een Europese groepering voor territoriale
samenwerking (EGTS).
 
 
 Council of Europe – European Union: «A sole ambition for the
European continent», 2006.
 
 
 How to enhance the work of the Council of Europe in the field of local
and regional democracy?
 
 
 www.coe.int/local
 
 
 www.minbzk.nl/ebb