Goedkeuring van het op 17 juli 1998 totstandgekomen Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof (Trb. 2000, 120); Lijst van vragen en antwoorden over ondermeer een tussenrapportage met betrekking tot het NOVO-team en Wos-team
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27484, nr. 15

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

04-10-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

27484-(R1669) nr. 15

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1234567 en 258910111213141516 en 171819 en 2021 en 222324262728 en 29303132, 33 en 343536
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27484Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 484 (R 1669)Goedkeuring van het op 17 juli 1998 totstandgekomen Statuut van Rome
inzake het Internationaal Strafhofnr. 15LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 1 oktober 2001De vaste commissie voor Justitie1 heeft de
minister van Justitie de volgende vragen ter beantwoording voorgelegd over
diens brief van 13 juli 2001 inzake onder meer een tussenrapportage met betrekking
tot het NOVO-team en Wos-team. De minister heeft deze vragen beantwoord bij
brief van 28 september 2001.De vragen en antwoorden zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,Swildens-RozendaalDe griffier voor deze lijst,Stahlie1Is er al enig zicht op welke opsporing en vervolging
zich, buiten de opsporing en vervolging van Joegoslavische oorlogsmisdadigers
en de zogenaamde 1F-zaken, in de nabije toekomst mogelijk zal aandienen? Zo
niet, wanneer zal hier duidelijkheid over kunnen worden verschaft, voornamelijk
in relatie tot de benodigde financiering en hoeveelheid fte's die op dat moment
nodig zullen zijn?Neen. Het NOVO-team richt zich thans op basis van het gestelde in de Wet
Oorlogsstrafrecht primair op de opsporing van oorlogsmisdrijven gepleegd tijdens
een (internationaal) gewapend conflict, waar ook ter wereld. Er valt niet
op een verantwoorde wijze te voorspellen welke zaken zich in de toekomst,
in het bijzonder na inwerkingtreding van de Wet internationale misdrijven,
zullen voordoen.2Hoe is het mogelijk dat het College van procureurs-generaal
tot de conclusie komt dat een uitbreiding van het NOVO-team niet noodzakelijk
is, terwijl in het Evaluatierapport wordt aangegeven dat gezien het aantal
zaken in combinatie met de complexiteit ervan de huidige capaciteit van het
NOVO-team volstrekt onvoldoende is? Wat is het oordeel van het kabinet hierover?Het College is van mening dat om uitsluitend de taken betreffende de opsporing
en vervolging van Joegoslavische oorlogsmisdadigers uit te voeren, een uitbreiding
van de formatie van het WOS-team en van het NOVO-team, zoals opgenomen in
het plan van aanpak van januari 1998 niet nodig is. Het College heeft hierbij,
in de aanbiedingsbrief bij het evaluatierapport, nadrukkelijk aangegeven dat
dit voor de aanpak van andere zaken, waaronder de 1F-zaken, geheel anders
ligt. Berekeningen wijzen er, aldus het College, op dat voor die zaken een
uitbreiding van het WOS-team en NOVO-team met tenminste 60 fte noodzakelijk
is. Waar in het evaluatierapport gesteld wordt dat de huidige capaciteit van
het NOVO-team volstrekt onvoldoende is, wordt gedoeld op de capaciteit om
alle zaken (derhalve niet enkel de zaken betreffende Joegoslavische oorlogsmisdadigers)
adequaat af te handelen. Er zit mitsdien geen enkel licht tussen de desbetreffende
opmerkingen in de aanbiedingsbrief van het College en in het evaluatierapport.3De verplichting tot samenwerking met het Strafhof vloeit
voort uit het feit dat een land partij is bij het Statuut en niet uit het
al dan niet beschikken over uitvoeringswetgeving. Impliceert dit dat de uitvoeringswetgeving
blijvend mag ontbreken?Op Nederland als partij bij het Statuut van het Strafhof rust een volkenrechtelijke
verplichting tot samenwerking met het Strafhof, maar dat betekent niet dat
uitvoeringswetgeving mag ontbreken. Hoewel ter uitvoering van de verplichtingen
uit het Statuut kan worden teruggevallen op de in het Statuut opgenomen regels,
is het uit oogpunt van transparante wetgeving en ter completering, invulling
en verfijning van de daarin opgenomen regels van belang dat de op Nederland
rustende verplichtingen worden omgezet in nationaal recht. Zonder een dergelijke
omzetting zal Nederland wel reeds in staat zijn om het Strafhof samenwerking
te verlenen, maar de mogelijkheden daartoe zijn bij nader inzien beperkter
dan in de brief van 13 juli jl. (Kamerstukken II, 2000–2001, 27 484
(R 1669), nr. 13) werd geschetst. In het licht van een uitspraak die
de civiele kamer van de Hoge Raad enkele jaren terug deed in een Arubaanse
zaak (9 januari 1998, NJ 1998, 724, m.nt. Sch.), is voor de beantwoording
van die vraag met name van belang of de desbetreffende bepalingen van het Statuut voldoende gedetailleerd zijn om zich voor rechtstreekse toepassing
in de Nederlandse rechtsorde te lenen. Zoals reeds eerder aan de Kamer meegedeeld
heeft de regering inmiddels een wetsontwerp ter regeling van de samenwerking
met het Strafhof voor advies voorgelegd aan de Raad van State; dit advies
wordt een dezer dagen verwacht. Daar de inwerkingtreding van het Statuut niet
voor medio 2002 wordt verwacht en het dan nog enige maanden zal duren alvorens
de daartoe bevoegde functionarissen van het Strafhof kunnen aantreden, reken
ik erop dat deze wet in werking zal kunnen treden voordat het Strafhof Nederland
om strafrechtelijke samenwerking kan verzoeken.4Nederland wordt middels het Statuut verplicht om mee
te werken aan de strafrechtelijke vervolging van een ander land en desgevraagd
een zich in Nederland verblijvende verdachte uit te leveren. Is het mogelijk
dat door deze regeling personen moeten worden uitgeleverd die in het buitenland
worden verdacht van een feit dat in dat betreffende buitenland strafbaar is,
maar niet in Nederland? Zo ja, zal Nederland dit dan ook daadwerkelijk doen?Het Statuut van het Strafhof heeft geen gevolgen voor de rechtshulp- en
uitleveringsverplichtingen van de staten die partij zijn onderling, maar regelt
slechts de verhoudingen tussen deze staten en het Strafhof. Wanneer een staat
na inwerkingtreding van het Statuut aan Nederland verzoekt om uitlevering
van een persoon ter berechting voor een in het Statuut genoemd misdrijf, zal
Nederland dat verzoek toetsen aan hetzelfde verdragsrechtelijke en wettelijk
instrumentarium als voorheen, waarbij de vraag naar de dubbele strafbaarheid
dezelfde centrale rol zal blijven spelen. Overigens bestaat er slechts een
zeer geringe kans dat daarbij de uitlevering wordt gevraagd voor een feit
dat naar Nederlands recht niet als commuun delict strafbaar is gesteld, zodat
steeds aan het vereiste van de dubbele strafbaarheid zal zijn voldaan.5Wat is de laatste stand van zaken ten aanzien van de
misdrijvenwet en het zogenaamde «strafbaarheidsgat»? Op welke
termijn zullen in Nederland genocide en misdrijven tegen de menselijkheid
onder alle omstandigheden strafbaar zijn ongeacht door wie en waar ze zijn
begaan? Is het mogelijk om de strafbaarheid van deze zeer ernstige misdrijven
ook met terugwerkende kracht strafbaar te stellen?In voorbereiding is thans een voorstel voor een «Wet internationale
misdrijven», waarin de strafbaarstellingen van genocide, misdrijven
tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven zullen worden opgenomen. Daarin
zal ook universele rechtsmacht voor die delicten worden gevestigd. Dit voorstel
wordt opgesteld in nauw overleg met de departementen van Buitenlandse Zaken
en Defensie. Het ontwerp zal binnen enkele weken voor advies aan een aantal
instanties worden voorgelegd. Het streven is het voorstel voor de Kerst naar
de Ministerraad en vervolgens naar de Raad van State te sturen. Indiening
bij de Tweede Kamer wordt voorzien in het voorjaar van 2002.Bij brief van 30 mei 2001 (Kamerstukken II 2000/2001, 27 484 (R 1669),
nr. 12, p. 3) is de Kamer bericht dat de Wet internationale misdrijven nog
voor het einde van dit jaar bij haar zou worden ingediend. Dit blijkt helaas
niet haalbaar. Gelet op de complexe en fundamentele aard van de materie, is
meer voorbereidingstijd nodig gebleken, alsmede een nauwgezette consultatie
van deskundigen en adviesinstanties. De vraag of het mogelijk is om deze zeer ernstige misdrijven met terugwerkende
kracht strafbaar te stellen moet mijns inziens op grond van de beslissing
van de Hoge Raad van 18 september jl. inzake de Decembermoorden ontkennend
worden beantwoord. De Hoge Raad heeft daarin namelijk uitgemaakt:1. dat de artikelen 16 Grondwet en 1 WvSr een «ongeclausuleerd verbod»
bevatten om iemand te berechten voor een feit dat ten tijde van het begaan
daarvan nog niet bij wet strafbaar was gesteld; en2. dat het de rechter niet vrijstaat om die bepalingen wegens strijd met
ongeschreven volkenrecht buiten toepassing te laten en een wettelijke strafbepaling
(i.c. vervat in de Uitvoeringswet folteringverdrag) met terugwerkende kracht
toe te passen.6Bestaat er ten aanzien van het misdrijf «foltering»
ook een «strafbaarheidsgat» in de Nederlandse wetgeving? Is het
waar dat, zoals in het Evaluatierapport wordt aangegeven, slechts ambtenaren
en overheidsdienaren voor foltering kunnen worden vervolgd? Is geen vervolging
wegens foltering mogelijk wanneer de mishandeling is begaan door, bijvoorbeeld,
personeel van geprivatiseerde gevangenissen of particuliere veiligheidsdiensten
die wellicht verdachten voor een kortere of langere tijd kunnen vasthouden?Foltering is in Nederland strafbaar gesteld in de artikelen 1 en 2 van
de Uitvoeringswet folteringverdrag. Krachtens artikel 1 is niet slechts de
ambtenaar die zich in de uitoefening van zijn functie aan de betrokken handeling
schuldig maakt, strafbaar, maar ook de «anderszins ten dienste van de
overheid werkzame persoon». Daarmee wordt volgens de memorie van toelichting
gedoeld «op andere personen (dan overheidsfunctionarissen) die in een
officiële hoedanigheid handelen. Gedacht zou kunnen worden aan situaties
waarin een particulier praktiserende arts wordt ingeschakeld om medische ingrepen
op gedetineerden te plegen» (Kamerstukken II 1986/87, 20 042, nr.
3, p. 7). Overigens vloeit de beperking van artikel 1 Uitvoeringswet folteringverdrag
tot foltering gepleegd door personen die een relatie hebben met de overheid,
uit het folteringverdrag zelf voort.Verder zij nog vermeld dat in de in voorbereiding zijnde Wet internationale
misdrijven foltering of marteling ook strafbaar zal worden gesteld als misdrijf
tegen de menselijkheid, overeenkomstig artikel 7, eerste lid, onder f, van
het Statuut van het Internationaal Strafhof (ISH). Als zodanig lijkt foltering
een ruimere betekenis te hebben en niet beperkt te zijn tot foltering gepleegd
door personen in dienst van of werkzaam ten behoeve van de overheid.7 en 25Hoeveel aangiftezaken en hoeveel 1F-zaken zijn er vanaf
de oprichting van het NOVO-team onderzocht over conflicten in voormalig Joegoslavië
en overige aangifte- en 1F-zaken elders in de wereld?Kan worden meegedeeld hoeveel aangiften zijn binnengekomen
van slachtoffers, getuigen en/of hulpverleners en hoe vaak dat precies tot
opsporingshandelingen heeft geleid?Vanaf zijn oprichting tot september 2001 heeft het NOVO-team 45 «aangiftezaken»
over het gewapende conflict in voormalig Joegoslavië en 8 «aangiftezaken»
over gewapende conflicten elders in de wereld onderzocht. Van die zaken zijn
er inmiddels 46 afgedaan (zie ook het antwoord op vraag 23). Vanaf 1998 tot heden zijn bij het OM ingekomen 217 «1F-zaken»,
waarvan 3 tegen Bosniërs. Van deze 217 1F-zaken zijn inmiddels 47 zaken,
waaronder één Bosnische zaak, afgevoerd van de lijst «te
onderzoeken zaken», omdat Nederland geen rechtsmacht heeft, betrokkene
geen verdachte is of onvoldoende aanknopingspunten aanwezig zijn om een opsporingsonderzoek
te starten.8Kunnen opsporing en vervolging in het kader van de
Wos in Nederland niet op een andere wijze worden geregeld dan middels rechtshulpverzoeken?
Zo ja, welke mogelijkheden zijn er en wat zijn daarvan de voor- en nadelen?Voor opsporing en vervolging van delicten uit de Wet Oorlogsstrafrecht
zullen in veel gevallen onderzoekshandelingen buiten Nederland moeten plaatsvinden.
Gelet op de daarbij te respecteren nationale soevereiniteit zal dat alleen
mogelijk zijn op basis van een rechtshulpverzoek, al dan niet gebaseerd op
een verdrag. Op deze wijze wordt eveneens gewaarborgd dat de informatie met
toestemming van de buitenlandse autoriteiten wordt verkregen en kan worden
gebruikt als bewijs in een Nederlandse strafzaak. Dit laatste kan immers een
probleem zijn wanneer het bewijsmateriaal op andere wijze uit het buitenland
is verkregen, waardoor de rechtmatigheid en de betrouwbaarheid niet goed te
toetsen zijn.9Welke instantie zal in de toekomst de hulpverlening
aan de slachtoffers op zich nemen?Ten aanzien van slachtoffers van strafbare feiten die door het NOVO-team
worden onderzocht, is en blijft de aanwijzing slachtofferzorg van het College
van procureurs-generaal van toepassing.Voor zover u doelt op de berechting van strafbare feiten door het ISH
is in art. 43, zesde lid van het Statuut vermeld dat binnen de griffie van
het Strafhof een afdeling voor slachtoffers en getuigen in het leven geroepen
dient te worden. Deze afdeling dient onder meer te beschikken over personeel
met deskundigheid op het gebied van trauma's, met inbegrip van trauma's in
verband met seksuele misdrijven. Een en ander is uitgewerkt in subsectie 2
van het reglement voor proces- en bewijsvoering van het ISH.10Om welke redenen is het tot op heden niet gelukt een
tweede officier van justitie te werven voor het OM-team Wos?Voor de vacante functie van (tweede) officier van justitie bij het WOS-team
hebben zich aanvankelijk twee kandidaten aangemeld. Beiden hebben zich echter
om persoonlijke redenen teruggetrokken.11Zullen er stappen ondernomen worden om een tweede officier
aan te trekken voor het NOVO-team en zo ja, wat voor stappen?Het College zal gelet op het toekomstige werkaanbod met betrekking tot
de 1F-zaken, de vacature opnieuw openstellen, maar daarnaast ook gericht gaan
werven.12In de tussenrapportage staat dat de bezetting van het
OM-team Wos, zoals deze in de begroting is opgenomen, kan worden gezien als
de gewenste sterkte. Bovendien wordt in deze rapportage de sterkte
van het OM-team Wos gekoppeld aan het wel of niet op sterkte zijn van het
NOVO-team. Kan er volgens de minister geconcludeerd worden dat de gewenste
sterkte van het OM-team Wos te hoog is, aangezien er naast de vacature voor
een tweede officier van justitie, geen aanstalten gemaakt werd de overige
fte's (2,2 fte's meer begroot dan werkelijk) te realiseren?Neen. Zoals uit het evaluatierapport blijkt, gaf het werkaanbod in de
praktijk geen aanleiding om het WOS-team uit te breiden naar de in het plan
van aanpak van januari 1998 opgenomen formatiebehoefte. Het zou om die reden
bedrijfsmatig gezien niet verantwoord zijn geweest alle vacatures te vervullen.
Zodra het feitelijke werkaanbod daartoe aanleiding vormt, zal de bezetting
op peil worden gebracht.13Betekent de actualisering van het plan van aanpak dat
de taken die tot nu toe niet uitgevoerd konden worden, zullen worden geschrapt?
Worden die taken niet langer nuttig of noodzakelijk geacht?Neen. Het NOVO-team zal blijven intermediëren bij de hulp van slachtoffers,
maar niet meer zelfstandig de rol van hulpverlener vervullen. De ervaring
met een andere taak van het NOVO-team, het verzamelen van voldoende bewijs
om te kunnen komen tot een vordering ontneming wederrechtelijk verkregen voordeel
is evenwel dat er doorgaans geen sprake zal zijn van een verrijking door de
verdachten als gevolg van de gepleegde feiten. Waar dat wel het geval is,
zal uiteraard alles in het werk gezet worden om voldoende bewijs te vergaren
teneinde met succes een vordering ontneming wederrechtelijk verkregen voordeel
in te kunnen dienen.14Heeft het College van procureurs-generaal vanaf het
begin van uitvoering van het plan van aanpak aanvaard dat de bezetting van
het NOVO-team en het Wos-team aanzienlijk afweek van hetgeen daarover afgesproken
was? Is deze situatie ooit met u besproken?Het College van procureurs-generaal beschouwt de wisselende bezetting –
en soms zelfs onderbezetting – van het NOVO-team als een groot punt
van zorg en heeft dit ook meermalen, zowel schriftelijk als mondeling, bij
mij (alsmede bij het KLPD) aangekaart. Voor de bezetting van het WOS-team
verwijs ik naar het antwoord op vraag 11 en 12.15Waarom zijn er door het KLPD 2 rechercheurs tijdelijk
aan het NOVO-team uitgeleend? Is de minister van oordeel dat de investeringen
die gedaan zijn om deze rechercheurs op te leiden voor de specifieke aspecten
van het NOVO-werk verspilling of in elk geval niet van duurzame aard zijn?
Zo neen, bent u van plan op deze wijze het NOVO-team in de toekomst op sterkte
te houden? Zo ja, wat gaat de minister er aan doen om er zorg voor te dragen
dat er in de toekomst geen detachering meer plaats zal vinden en dat de werving
van NOVO-rechercheurs voorspoedig gaat verlopen?Vanaf de oprichting maakt het NOVO-team deel uit van het KLPD. Daarmee
vormen de taken zoals eertijds voor het team vastgelegd een deel van de taken
van het KLPD. Voortvloeiend uit de thans in gang zijnde reorganisatie van
het KLPD is het NOVO-team binnen de Dienst Recherche Onderzoeken ondergebracht.
Voor deze dienst geldt de opsporing van oorlogsmisdrijven als één
van de resultaatgebieden. Afhankelijk van werkdruk en urgentie wordt de beschikbare
capaciteit van de Dienst Recherche Onderzoeken verdeeld over de
toegewezen resultaatgebieden. Het behalen van met het Openbaar Ministerie
afgesproken resultaten is hierbij leidend. Teneinde voor het resultaatgebied
oorlogsmisdrijven voldoende continuïteit te waarborgen, zijn daarom twee
rechercheurs behorend tot de Dienst Recherche Onderzoeken aanvullend ingezet
binnen dit resultaatgebied.De investering die is gepleegd om deze rechercheurs te voorzien van basale
kennis betreffende het resultaatgebied heeft een meerwaarde, aangezien de
inzet een substantiële duur heeft en betrokkenen ook in de toekomst,
indien noodzakelijk, wederom binnen dit resultaatgebied zullen worden ingezet.
Ook in de toekomst zal op deze wijze worden voorzien in toereikende capaciteit
voor het resultaatgebied oorlogsmisdrijven.16 en 17Uit het Evaluatierapport komt ten aanzien van de werkomgeving
van het NOVO-team een nogal somber beeld naar voren: lange reistijden voor
het woon- werkverkeer, langslepende zaken die maar niet voor de rechter komen,
gebrek aan personeel en afwezigheid van specialistische kennis. Hoe denkt
de minister verbetering in deze situatie te kunnen brengen zodat niet alleen
het personeelsverloop wordt gestuit, maar het voor rechercheurs juist interessant
en aantrekkelijk wordt om bij het NOVO-team te gaan werken?In het Evaluatierapport wordt gesteld dat het geen
goede zaak zou zijn wanneer het NOVO-team als zelfstandige eenheid zou worden
opgeheven en op zou gaan in de Dienst Recherche Onderzoeken van het KLPD.
Wat is de opvatting van de minister hierover?Ik heb begrepen dat het de bedoeling is dat het NOVO-team ophoudt te bestaan
als zelfstandig onderdeel van de KLPD. Ik ben evenwel van mening dat het NOVO-team
een zelfstandig onderdeel van de KLPD moet blijven, waar mensen gedurende
langere tijd, dat wil zeggen ten minste een aantal jaren, werkzaam zouden
moeten zijn. Ik zal daartoe in overleg treden met mijn ambtgenoot van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en u van de uitkomst van dat overleg in kennis
stellen.18Is bekeken hoe het systeem werkt in landen als België
waar de vervolging van oorlogsmisdadigers wel van de grond lijkt te komen?Het NOVO-team heeft driemaandelijks overleg met zijn «counterparts»
in België en Duitsland. Tijdens die contacten wordt informatie uitgewisseld
over onderzoeksmethodieken en specifieke landenkennis. Ik wil daarbij aantekenen
dat in België de juridische mogelijkheden tot vervolging ruimer zijn
dan in Nederland vanwege de in de Wet betreffende de bestraffing van ernstige
schendingen van het internationaal humanitair recht uit 1999 neergelegde universele
jurisdictie. Overigens geldt in België een verplichting om alle aangiften
ingevolge de voornoemde wet in behandeling te nemen,19 en 20Is de minister bereid te onderzoeken waardoor er zo
weinig asielzoekers bereid zijn aangifte te doen of een getuigenis af te leggen?
Het Evaluatierapport doet een aantal aanbevelingen die mogelijk de aangiftebereidheid
zouden kunnen doen vergroten. Is het kabinet van zins deze aanbevelingen over
te nemen? Kan de minister het antwoord motiveren? Kan de minister een betere
bronafscherming van getuigen garanderen?Hoe denkt het kabinet de bereidheid van asielzoekers
om aangifte te doen van oorlogsmisdadigers te stimuleren? De tussenrapportage noemt op p. 16 al een aantal redenen waarom de bereidheid
aangifte te doen of een getuigenis af te leggen onder asielzoekers gering
is. Te denken valt aan opgelopen trauma's, herinneringen die zijn vervaagd,
bedreigingen, de wens om ooit weer ongestoord in het land van herkomst te
kunnen leven. Al deze factoren werpen voor asielzoekers en vluchtelingen een
drempel op voor het doen van aangifte en het afleggen van getuigenverklaringen.Asielzoekers en vluchtelingen zullen er dus van overtuigd moeten worden
dat het doen van aangifte en het afleggen van verklaringen wel degelijk van
belang is, omdat het bijvoorbeeld ook kan helpen bij het verwerken van opgelopen
trauma's. Om hen hiervan te kunnen overtuigen, is het nodig om met degenen
onder hen die als slachtoffer of getuige van oorlogsmisdrijven kunnen worden
aangemerkt in contact te komen. Om dat te realiseren, is er vanaf de aanvang
van het NOVO-team naar gestreefd om die instanties/personen die vanuit hun
taakstelling (dagelijks) contact hebben met asielzoekers en vluchtelingen
(bijvoorbeeld IND, Vluchtelingenwerk, vluchtelingenhulporganisaties, vreemdelingendiensten,
e.d.) te informeren omtrent de activiteiten van het team, om aldus deze instanties
en personen een brugfunctiete kunnen laten vervullen
naar de vreemdelingen. Hiertoe zijn bij deze instanties voorlichtingsbijeenkomsten
gehouden, is een folder ontwikkeld die ter beschikking werd gesteld, zijn
artikelen verschenen in diverse vakbladen (Algemeen Politieblad, bedrijfsmagazine
van de IND, periodieke uitgave van Vluchtelingenwerk, etc.) en is op het Internet
een webpagina geplaatst. De effecten van deze inspanningen ijlen na, maar
gesteld kan worden dat de groeiende bekendheid van het NOVO-team bij deze
instanties in toenemende mate reacties oplevert en daarmee contacten met asielzoekers
en vluchtelingen die hun verhaal aan de medewerkers van NOVO kwijt willen.
Het voornemen is daarom dit beleid voort te zetten en de samenwerking met
deze organisaties, conform de aanbeveling in de tussenrapportage, verder uit
te bouwen en om daardoor de aangiftebereidheid verder te stimuleren. Dat ondersteun
ik vanzelfsprekend.Het Wetboek van Strafvordering – met name de bepalingen daarin betreffende
bedreigde getuigen – is uiteraard ook van toepassing bij de strafrechtelijke
onderzoeken van het NOVO-team. Daarnaast kan opgemerkt worden dat, voor het
geval een getuige door het afleggen van een verklaring in een dreigingssituatie
terecht is gekomen, het College van procureurs-generaal kan besluiten maatregelen
te treffen ter bescherming van de veiligheid van de getuige.21 en 22Wat wordt er gedaan met zaken waarvan zich in Nederland
getuigen bevinden (wordt er bijvoorbeeld contact gelegd met buitenlandse opsporingsdiensten)?Zijn er ook aangiften ingekomen met betrekking tot
personen die zich niet in Nederland bevinden, en zo ja, wat is daarmee gedaan?Indien zich bij het OM of bij het NOVO-team getuigen of aangevers melden
met betrekking tot uit voormalig Joegoslavië of Rwanda afkomstige verdachten
die zich niet in Nederland bevinden, worden dezen doorverwezen naar de Tribunalen
die daarvoor in het leven zijn geroepen. Indien de vermoedelijke verblijfplaats
van verdachten buiten Nederland bekend is, wordt (tevens) contact opgenomen
met de buitenlandse opsporingsinstanties. Indien de verdachte zich in Nederland
bevindt, stelt het NOVO-team uiteraard een onderzoek in. Indien deze verdachten
uit voormalig Joegoslavië en Rwanda afkomstig zijn, vindt daarover overleg
plaats met de desbetreffende Tribunalen. 23Kan een exact overzicht worden gegeven van de 46 beslissingen
die in de periode 1998–2000 zijn genomen?In de periode november 1998 tot november 2000 heeft het OM in 46 zaken,
na onderzoek door het NOVO-team, een eindbeslissing genomen. Dit betrof 41
aangiftezaken over het gewapende conflict in voormalig Joegoslavië en
5 zaken over gewapende conflicten elders.In totaal zijn 12 zaken tegen «ex-Joegoslaven» opgelegd wegens
onvoldoende bewijs, doch niet dan nadat uitgebreide onderzoeksactiviteiten
waren verricht, zoals het horen van aangevers en getuigen (veelal in het buitenland),
pogingen waren gedaan verdere getuigen te achterhalen en na informatie-uitwisseling
met het Joegoslavië-Tribunaal.De overige 29 zaken tegen «ex-Joegoslaven» werden, na beoordeling
van de dossiers en op basis van bij het Joegoslavië-Tribunaal ingewonnen
informatie, (voorlopig) opgelegd omdat er onvoldoende aanknopingspunten aanwezig
waren om het opsporingsonderzoek voort te zetten.De 5 zaken over mogelijke oorlogsmisdrijven gepleegd tijdens gewapende
conflicten elders in de wereld werden na uitgebreide opsporingshandelingen,
opgelegd, omdat het onderzoek onvoldoende bewijs opleverde.24Welke houding wordt IND-medewerkers getraind aan te
nemen ten opzichte van asielzoekers tijdens het (nader) gehoor en worden de
trainingen van IND-medewerkers aangepast om de aandacht voor oorlogsmisdrijven
te verhogen?Het nader gehoor in een asielprocedure is erop gericht om de vluchtmotieven
van een asielzoeker in kaart te brengen. Tijdens de trainingen krijgen de
IND-medewerkers interviewtechnieken aangereikt om dit doel te bereiken. De
nadruk bij de gehoren ligt op het verkrijgen van een volledig beeld van de
vluchtmotieven en op het doorvragen op aspecten die in eerste instantie onvoldoende
duidelijk zijn. Om te kunnen achterhalen of een asielzoeker betrokken is geweest
bij oorlogsmisdrijven en/of misdrijven tegen de menselijkheid, is het doorgaans
niet voldoende om alleen een helder beeld te hebben van de vluchtmotieven.
Immers, om een ernstig vermoeden te kunnen uiten over het plegen van oorlogsmisdrijven
en/of misdrijven tegen de menselijkheid dient tijdens het nader gehoor ook
naar voren te komen precies welke werkzaamheden een asielzoeker heeft verricht,
wat zijn/haar taken en verantwoordelijkheden daarbij waren en of de asielzoeker
zich aan die werkzaamheden en/of activiteiten kon onttrekken. Tijdens leerwerktrajecten
van nieuwe medewerkers bij de IND wordt hieraan reeds aandacht besteed. Verder
wordt vanaf begin volgend jaar in het Kennis- en Leercentrum van de IND een
opleidingsmodule aangeboden die onder andere ook hier op is gericht.In dit verband is ook van belang om te melden, dat op de afdeling van
de IND die belast is met het behandelen van 1F-zaken, gespecialiseerde hoormedewerkers
werkzaam zijn die reeds een aantal jaren ervaring hebben met het verrichten
van gehoren waarin 1F-aspecten aan de orde komen. Indien tijdens een nader
gehoor blijkt dat onvoldoende aandacht is besteed aan mogelijke 1F-aspecten,
volgt er een aanvullend gehoor waarin een gespecialiseerde hoormedewerker
doorvraagt over aspecten die onvoldoende naar voren zijn gekomen tijdens het
nader gehoor. Tenslotte is nog vermeldenswaardig dat de IND-medewerkers die
belast worden met de behandeling van 1F-zaken, een opleiding over artikel
1F krijgen aangeboden bij het T.M.C. Asser Instituut te Den Haag. 26Kan worden aangegeven in hoeverre een onderzoek op
basis van een aangifte in aanpak verschilt van een onderzoek dat op basis
van een 1F-melding wordt gedaan?Bij aangiftezaken wordt, na een eerste beoordeling aan de hand van de
aangifte en andere beschikbaar zijnde gegevens bezien of er sprake is van
eengewapend conflict, of anderszins voldaan wordt aan de voorwaarden waaronder
Nederland rechtsmacht heeft, het slachtoffer of de getuige doorgaans als eerste
gehoord. Op basis daarvan wordt verder gerechercheerd. Zo zullen meer getuigen
gezocht moeten worden en zal veelal nog ook de (juiste) identiteit en/of de
verblijfplaats van de potentiële verdachte vastgesteld dienen te worden.
Deze onderzoeken starten derhalve op basis van een concreet strafbaar feit.In tegenstelling tot deze onderzoeken starten de onderzoeken op basis
van een 1F-dossier, nadat eerst onderzocht is of er sprake zou kunnen zijn
van misdrijven waarvoor Nederland universele rechtsmacht heeft gevestigd en
betrokkene als verdachte kan worden aangemerkt, met een verdachte, waaraan
vervolgens nog concrete strafbare feiten gekoppeld dienen te worden. Slechts
in enkele zaken wordt in individuele ambtsberichten van het ministerie van
Buitenlandse Zaken melding gemaakt van aanwijzingen omtrent de rol van betrokkene
bij concreet gepleegde misdrijven.27Wat gebeurt er met de desbetreffende persoon als zijn/haar
1F-zaak door het OM van de lijst wordt afgevoerd? Wat is de vervolgprocedure?
Betekent dit dat de 1F-beschikking door de IND niet meer in stand kan blijven
en dat betrokkene opnieuw in de asielprocedure moet worden genomen?Artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag kan reeds worden tegengeworpen
wanneer sprake is van «serious reasons for considering that [...]».
In het (internationaal) strafrecht geldt een veel stringentere bewijslast.
Dat betekent dat er hele goede redenen kunnen zijn om wel artikel 1F toe te
passen, ook al is er strafrechtelijk geen of onvoldoende bewijs dat sprake
is van bijvoorbeeld medeplichtigheid aan oorlogsmisdrijven. In de praktijk
zal dus veel vaker sprake zijn van het ernstige vermoeden dat de betrokken
vreemdeling een oorlogsmisdaad of misdaad tegen de menselijkheid heeft begaan
(en dus van tegenwerping van artikel 1F) dan van voldoende bewijzen voor strafrechtelijke
vervolging. De IF-beschikking blijft gewoon in stand.28 en 29In de tussenrapportage wordt aangegeven dat er in wetenschappelijk
onderzoek moet worden geïnvesteerd voor de behandeling van 1F-zaken.
Hoe groot schat u deze investeringen in personeel en financieel opzicht?Is het kabinet bereid te investeren in wetenschappelijk
onderzoek ten behoeve van de behandeling van zogenaamde 1F-meldingen. Zo ja
hoeveel en zo nee, waarom niet?Het is niet juist dat in de tussenrapportage wordt aangegeven dat er in
wetenschappelijk onderzoek moet worden geïnvesteerd. Wel is daarin gesteld
dat er geïnvesteerd zal moeten worden in wetenschappelijke ondersteuning
van het WOS-team en NOVO-team. Hierbij moet bijvoorbeeld gedacht worden aan
historici en antropologen. Het evaluatierapport maakt melding van een noodzakelijke
formatieve uitbreiding van tenminste 60 fte en deze wordt door het College
onderschreven. Daarbij is reeds rekening gehouden met deze behoefte aan wetenschappelijke
ondersteuning. Voordat er een definitieve beslissing is genomen over de toekomst
van het NOVO-team (zie hierna de vragen 32–34), inclusief de eventuele
(wetenschappelijke) versterking daarvan, is het moeilijk precies in te schatten
hoe groot de investeringen in personeel en financieel zullen bedragen.30In het Evaluatierapport wordt gesproken over de problemen
waarmee het OM-team Wos en het NOVO-team worden geconfronteerd wanneer er
bewijsmateriaal in het buitenland moet worden verzameld. In welke mate worden
beide teams daarin bijgestaan door het Ministerie van Buitenlandse Zaken en
de Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland?Het probleem waarop in het evaluatierapport wordt gedoeld, betreft onder
meer de omstandigheid dat rechtshulp uit bepaalde landen niet of slechts zeer
moeizaam te verkrijgen is. In veel gevallen komt dat doordat met het betreffende
land geen rechtshulpverdrag van kracht is. Daarnaast kan de mensenrechtensituatie
in het betrokken land een rol spelen. In deze gevallen wordt telkens, in overleg
met de desbetreffende directie van het ministerie van Justitie en met het
ministerie van Buitenlandse Zaken, bekeken of en in hoeverre het verzoeken
van rechtshulp mogelijk is. Tevens wordt met behulp van die directie en het
ministerie van Buitenlandse Zaken middels de Nederlandse vertegenwoordigingen
in het buitenland de voortgang van de uitvoering van de verzoeken bewaakt.31Kan worden aangegeven hoeveel 1F-meldingen per half
jaar zijn ingekomen en hoeveel daarvan inmiddels zijn verwerkt?Onderstaand treft u het gevraagde overzicht van ingekomen 1F-meldingen
aan :eerste halfjaar 1998: 4, waarvan er 3 zijn verwerkt (afgevoerd)tweede halfjaar 1998: 10, waarvan er 5 zijn verwerkteerste halfjaar 1999: 17, waarvan er 6 zijn verwerkttweede halfjaar 1999: 30, waarvan er 8 zijn verwerkteerste halfjaar 2000: 42, waarvan er 5 zijn verwerkttweede halfjaar 2000: 58, waarvan er 10 zijn verwerkteerste halfjaar 2001: 34, waarvan er 9 zijn verwerkttweede halfjaar 2001 tot heden: 22, waarvan er 1 is verwerktIn het totaal betreft het dus 217 ingekomen 1F-meldingen, waarvan er 47
zijn verwerkt.32, 33 en 34Meent u ook dat het NOVO-team een capaciteit van 60
fte's moet hebben om alle zaken te kunnen behandelen? Zo neen, waarom niet?
Zo ja, wat zijn de financiële consequenties hiervan en ziet u mogelijkheden
tot verdere samenwerking in dit verband met de overige lidstaten binnen de
Europese Unie?Vindt de minister het toelaatbaar dat er met een inzet
van 60 fte's maar van 1 tot 5% van de zaken verwacht mag worden dat deze bij
de rechter aanhangig worden gemaakt? Zo ja, waarom?Is het kabinet bereid het aantal formatieplaatsen drastisch
te verhogen gezien de aanbevelingen uit het evaluatierapport?Ik ben alleszins bereid te bezien of een uitbreiding van de capaciteit
van het NOVO-team, zoals ook het College van procureurs-generaal heeft bepleit,
wenselijk is en daartoe, in voorkomend geval, in overleg te treden met mijn
ambtgenoot van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De effectiviteit
van het WOS-team en NOVO-team wordt momenteel onderzocht door het WODC. Ik
acht het raadzaam dit onderzoek af te wachten alvorens een definitief
standpunt in te nemen. Dat onderzoek zal naar verwachting aan het eind van
dit jaar kunnen worden afgerond.Bij de beslissing zullen uiteraard alle relevante aspecten moeten worden
betrokken. Ik denk daarbij onder meer aan de prognoses over het aantal zaken
dat zal moeten behandeld, de ideeën over de precieze bezetting van een
versterkt NOVO-team, zowel in kwalitatief als kwantitatief opzicht, de financiële
consequenties daarvan, de inbedding van het NOVO-team binnen de KLPD en de
relatie tussen een eventuele uitbreiding van het NOVO-team en de verwachting
omtrent het aantal zaken dat uiteindelijk aan de rechter kan worden voorgelegd.
Deze aspecten moet zeer zorgvuldig worden bezien.In het kader van de WODC-onderzoek zal ook de praktijk van de vervolging
van oorlogsmisdadigers in een aantal andere Europese landen worden onderzocht.
In algemene zin acht ik intensievere internationale samenwerking op dit terrein
onontbeerlijk en daarom ondersteun ik alle daarop gerichte inspanningen. Waar
mogelijk werkt het NOVO-team reeds samen met instanties in andere landen,
waaronder de andere lidstaten binnen de Europese Unie.35Is het kabinet van zins te bewerkstelligen dat Nederland
ook universele rechtsmacht vestigt voor niet in het kader van een gewapend
conflict gepleegde misdrijven tegen de menselijkheid? Kan de minister zijn
antwoord toelichten?In de eerdergenoemde Wet internationale misdrijven zal de strafbaarstelling
van misdrijven tegen de menselijkheid niet beperkt zijn tot misdrijven gepleegd
in het kader van een gewapend conflict. Overeenkomstig artikel 7, eerste lid,
aanhef, van het Statuut van het Internationaal Strafhof zullen die misdrijven
niet «gekoppeld» worden aan het bestaan van een (internationaal
of intern) gewapend conflict maar aan «een wijdverbreide of stelselmatige
aanval gericht tegen een burgerbevolking». De rechtsmacht daartoe zal
gegrond zijn op het universaliteitsbeginsel, althans voor zover de verdachte
zich in Nederland bevindt.36Hoe beoordeelt het kabinet de effectiviteit van het
OM-team Wos en het NOVO-team?Het Wos-team en NOVO-team vervullen met grote inzet en toewijding een
buitengewoon lastige taak in een zeer complexe en politiek gevoelige omgeving.
Ik acht het nochtans van groot belang te onderstrepen dat van hun werk het
signaal uitgaat naar alle in Nederland verblijvende verdachten van (oorlogs)misdrijven,
en met name hun slachtoffers, dat de Nederlandse overheid zich beijvert om
deze verdachten zoveel mogelijk voor de rechter te brengen, uitgaande van
de bestaande wetgeving en voor zover de samenwerking in internationaal verband
dat feitelijk mogelijk maakt. Een finale beoordeling van de effectiviteit
van het NOVO-team vind ik overigens pas aan de orde komen als het WODC-onderzoek
is afgerond. In mijn definitieve standpunt zal ik zeker niet voorbij gaan
aan de wetenschap dat het oneindig veel ingewikkelder is om verdachten van
in het buitenland gepleegde (oorlogs)misdrijven in Nederland voor de rechter
te brengen dan verdachten van misdrijven die hier zijn begaan, waarbij ik
onder meer verwijs naar de problemen met bewijsgaring.XNoot1Samenstelling: Leden: Swildens-Rozendaal (PvdA), voorzitter, Van de Camp
(CDA), Biesheuvel (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Zijlstra (PvdA), Apostolou
(PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), Dittrich (D66), Rabbae (GroenLinks),
Van Oven (PvdA), Kamp (VVD), ondervoorzitter, Rouvoet (ChristenUnie), O. P. G.
Vos (VVD), Passtoors (VVD), Van Wijmen (CDA), De Wit (SP), Ross-van Dorp (CDA),
Niederer (VVD), Nicolaï (VVD), Halsema (GroenLinks), Weekers (VVD), Van
der Staaij (SGP), Wijn (CDA), Vacature (PvdA).Plv. leden: Wagenaar (PvdA), Balkenende (CDA), C. Cörüz (CDA),
Van Vliet (D66), Duijkers (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA), Barth (PvdA),
Hoekema (D66), Karimi (GroenLinks), Santi (PvdA), Luchtenveld (VVD), Slob
(ChristenUnie), Van den Doel (VVD), Rijpstra (VVD), Rietkerk (CDA), Marijnissen
(SP), Buijs (CDA), Van Baalen (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Vacature (GroenLinks),
De Vries (VVD), Van Walsem (D66), De Pater-van der Meer (CDA), Arib (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27484-15.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl