Verbetering verantwoording en begroting; Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133816
 2008-2009
 
 31 865
 Verbetering verantwoording en begroting
 
 
 
 
 Nr. 
 7
 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 21 juli 2009
 De commissie voor de Rijksuitgaven, en de
vaste commissie voor Financiën, hebben een
aantal vragen voorgelegd aan de minister van Financiën over de brief
van 29 april 2009 inzake het kader financieel beheer rijkssubsidies (Kamerstuk
31 865/31 031, nr. 5)
 De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 20 juli 2009.
Vragen en antwoorden, voorzien van een inleiding, zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,
 Aptroot
 De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
 Blok
 De griffier van de commissie voor de Rijksuitgaven,
 Groen
 
 Inleiding
 Het kabinet heeft met belangstelling kennis genomen van de vragen over
het Kader financieel beheer subsidies. Bij de beantwoording van de vragen
is er een clustering aangebracht waarin de vragen per thema zijn beantwoord.
Hierbij is de volgende indeling gehanteerd:
 I Een sluitend systeem om misbuik tegen te gaan (vragen 3, 14, 15, 28,
29)
 II Naar een efficientere en effectievere controle (vragen 18, 19, 23,
27, 42, 48)
 III Sanctie-instrumentarium (vragen 4, 5, 9, 10, 11, 12, 16, 17, 37, 38,
39, 61, 62)
 IV Departementale registratie van misbruik (vragen 17, 30, 50, 59, 60)
 V Prestatie subsidiering (vragen 8, 32 40, 41, 42, 43, 44, 45, 52)
 VI Accountantsverklaringen en Sisa (vragen 46, 47, 53, 54, 55, 56)
 VII Rechtmatigheid geborgd (vragen 19, 49, 51)
 VIII Overzicht van subsidies (vragen 7, 26)
 IX Besparingspotentieel van het subsidiekader (vragen 6, 25, 34, 35, 36)
 X Kosten van implementatie (vragen 20, 21)
 XI Overig (vragen 1, 2, 13, 22, 24, 31, 33, 39, 57, 58)
 Per cluster is aangegeven welke vragen er worden beantwoord. Daarnaast
is in bijlage 1 een tabel opgenomen waarin de vragen in oorspronkelijke volgorde
zijn opgenomen en wordt verwezen naar het onderdeel waar het antwoord aan
de orde komt.
 
 Veel vragen gaan in op de controle- en sanctiemogelijkheden, elementen
die pas aan het einde van het subsidieproces aan bod komen. Het subsidiekader
legt juist de nadruk en effort op de voorkant van het proces in de vorm van
vereenvoudigen van voorwaarden en verplichtingen, goede risicoanalyse van
de regeling en doelgroepen, en een kritische toets vooraf bij de subsidieverlening.
Er vindt dan vooraf een scherpe beoordeling van de begroting plaats, in plaats
van achteraf naar de verantwoording te kijken. Op basis van deze beoordeling
wordt een vast bedrag gesubsidieerd voor een afgesproken prestatie. Deze werkwijze
is vergelijkbaar met aanbesteden waar veelal een «fixed price»
wordt afgesproken. Gedurende het subsidieproces blijven er adequate mogelijkheden
om te kunnen controleren en consequent te kunnen sanctioneren.
 Het subsidiekader leidt daardoor tot een efficiëntere werkwijze en
een structurele indicatieve besparing van circa 75 miljoen per jaar.
 Als medeoverheden zich bij het subsidiekader aansluiten kan een nog veel
grotere besparing worden bereikt. De (zorg)instellingen Spirit, de Blijfgroep
Amsterdam, het Altra College en het Leger des Heils hebben het ministerie
van Financiën gevraagd de mogelijkheid te verkennen of ook andere overheidslagen
op basis van het subsidiekader kunnen subsidiëren. Als deze instellingen
bijvoorbeeld overheidsbreed in één keer over alle subsidies
kunnen verantwoorden zou dat een behoorlijke besparing betekenen.
 I Een sluitend systeem om misbuik tegen te gaan (vragen
3, 14, 15, 28, 29)
 Het uniform subsidiekader introduceert een sluitend systeem van eigen
verantwoordelijkheid, (steekproefsgewijze) verantwoording, risicogerichte
controle en een consequente aanpak van misbruik. Het systeem past daarmee
binnen de lijnen van het zogenaamde «high trust» beleid. Er is
geen sprake van minder en/of lagere sancties, evenmin van het vervallen van
controlemogelijkheden. Het sanctie-instrumentarium wordt juist uitgebreid
en nadrukkelijker consequent ingezet. De controle wordt afhankelijk van risicoanalyse.
Dit zal betekenen dat bij sommige regelingen en doelgroepen met een hoger
risicoprofiel de controle wordt geïntensiveerd. Daarmee is
de kans op misbruik is niet minder of groter dan nu en biedt het systeem voldoende
mogelijkheden om op rijksniveau verantwoording af te leggen over de rechtmatigheid.
 
 Er is sprake van een sluitend en lerend systeem waarbij het uitvoeren
en handelen op basis van risicoanalyses centraal staat. Gedurende het hele
subsidieproces is en blijft controleren en ingrijpen mogelijk (zie figuur
a). Bij het opstellen van de regeling, is er aandacht voor (uitvoerings-)risico’s
en het formuleren van heldere en controleerbare voorwaarden. De subsidieaanvragen
die op basis van de regeling worden ingediend zullen kritisch worden beoordeeld.
Als op basis van objectieve gronden de risico’s van een subsidieaanvraag
hoog worden ingeschat is het mogelijk een nadere controle uit te voeren, de
aanvrager bij de verantwoording intensiever te controleren of de subsidie
preventief te weigeren. De uitvoering van de subsidie wordt gekenschetst door
meer vertrouwen in de subsidieontvanger en minder lasten (minder tussenrapportages
e.d.). Daartegenover staat meer verantwoordelijkheid voor de subsidieontvanger,
die verplicht wordt te melden wanneer zaken anders lopen dan vooraf afgesproken.
Bij de verantwoording en de controle is er sprake van een veel gerichter en
effectievere controle op risicogroepen, waardoor de pakkans voor misbruikers
groter wordt. Er zijn ruim voldoende controlemiddelen die op deze wijze efficiënt
worden ingezet. Wanneer misbruik wordt geconstateerd zal dit consequent leiden
tot sancties, waar een afschrikwekkende werking vanuit gaat. Het sanctie-instrumentarium
is uitgebreid met de mogelijkheid tot het vorderen van wettelijke rente. Ook
wordt met de introductie van een departementale registratie van misbruik een
veel beter inzicht verkregen in de mate van misbruik en risicogroepen. Deze
informatie wordt ingezet bij de evaluatie van subsidieregelingen, de risicoanalyses
bij de totstandkoming van nieuwe regelingen, als input voor de risicogerichte
controles en bij de risicoanalyse bij toekomstige aanvragen. Over deze risicogerichte
benadering en de mogelijke sancties wordt gedurende alle stappen in het subsidieproces
(aanvraag, uitvoering, verantwoording en controle) gecommuniceerd richting
de subsidieontvanger. Bijvoorbeeld door in de verleningsbeschikking op te
nemen dat bij fraude consequent aangifte wordt gedaan bij het openbaar ministerie,
er wordt teruggevorderd inclusief wettelijke rente en dat misbruik departementaal wordt
geregistreerd wat van invloed kan zijn op toekomstige aanvragen. 
 Figuur a Tegengaan misbruik in subsidieproces  
 II Naar een efficiëntere en effectievere controle
(vragen 18, 19, 23, 27, 42, 48)
 Controle heeft tot doel het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid
dat de subsidievoorwaarden zijn nageleefd. Waar de controle zich op richt
is dan ook afhankelijk van de voorwaarden die aan een subsidie worden gesteld.
Bij kleine subsidies zijn deze voorwaarden gericht op het behalen van een
prestatie en richt de controle zich op de vraag of deze prestatie wel of niet
is geleverd. De uitkomsten van de verantwoording en/of controle kunnen er
toe leiden dat de subsidie niet of slechts gedeeltelijk wordt uitgekeerd of
dat de subsidie wordt teruggevorderd met wettelijke rente.
 
 De aandacht in de verantwoording en controle verschuift naar de risicogebieden
en -groepen, en naar de uitzonderingen. Bij de risicoanalyse kunnen onder
meer de doelgroep van subsidieontvangers, het type regeling en de hoogte van
het subsidiebedrag in beschouwing worden genomen. De departementale auditdiensten
kunnen een adviesrol vervullen ten aanzien van deze risico-inschatting en
de controleaspecten. Dit zal betekenen dat bij sommige regelingen en doelgroepen
de controle wordt geïntensiveerd. De pakkans voor misbruikers wordt met
deze aanpak groter. Naar aanleiding van vraag 48 waarin wordt gevraagd of
de subsidieaanvrager er bij variant 1a van verzekerd is dat er achteraf geen
controle gaat plaatsvinden wordt opgemerkt dat de subsidieaanvrager hier in
geen enkel geval van verzekerd is.
 
 Bij vraag 27 wordt gevraagd welke minimale controlemiddelen de regering
wil gaan invoeren. Er is sprake van meerdere soorten controlemiddelen:
 1. administratieve controle van de (steekproefsgewijze) verantwoording; 
 2. aanvullende administratieve controle door het schriftelijk opvragen
van extra informatie;
 3. Controle aan de hand van andere systemen of openbare bronnen; en
 4. fysieke controle ter plekke.
 
 De subsidieverstrekker controleert altijd of de (steekproefsgewijze) verantwoording
voldoet aan de voorwaarden die hieraan zijn gesteld. In sommige gevallen geeft
de verantwoording al een voldoende mate van zekerheid bijvoorbeeld door het
toezenden van de gesubsidieerde publicatie of het bestaan van de gesubsidieerde
website. Het besluit om aanvullende administratieve controles en/of controles
ter plekke uit te voeren is afhankelijk van risicoanalyse. Indien een verhoogd
risico ten aanzien van een restrisico misbruik en oneigenlijk gebruik aanwezig
wordt geacht, kunnen (extra) steekproeven worden getrokken door de verantwoordelijke
beleidsdirectie. Als de (Rijks)auditdienst van mening is dat het subsidiebeheer
niet toereikend is zal dat ook aanleiding kunnen zijn tot het uitvoeren van
extra steekproeven.
 
 Doordat voorafgaand aan de subsidieverlening mogelijke risico’s
in beeld worden gebracht, goed worden afgewogen en dat hierop wordt geanticipeerd,
zal de controle zodoende veel efficiënter en daarmee effectiever worden.
 III Sanctie-instrumentarium (vragen 4, 5, 9, 10,
11, 12, 16, 17, 37, 38, 39, 61, 62)
 Er is nadrukkelijk geen sprake van een lager sanctie-instrumentarium.
Tegelijk met het subsidiekader wordt een rijksbreed beleid geïntroduceerd
om beter dan voorheen misbruik van subsidies te voorkomen en te bestrijden.
De focus ligt hierbij in eerste instantie op een consequente toepassing van
het ruime sanctie-instrumentarium:
 a. preventief weigeren van een subsidie;
 b. de subsidie lager of niet uitkeren;
 c. terugvorderen van de subsidie inclusief wettelijke rente; en
 d. aangifte bij openbaar ministerie.
 Departementen zijn vrij om als ze dat nodig achten, in verband met risico’s
bij bepaalde regelingen, bovenop het rijksbrede beleid om misbruik tegen te
gaan aanvullende maatregelen te treffen en sancties te ontwikkelen. Alle ervaringen
met het sanctie-instrumentarium worden meegenomen in de evaluatie waarbij
de toereikendheid van het beschikbare sanctie-instrumentarium expliciet zal
worden bezien.
 
 Het subsidiekader introduceert vooralsnog geen centrale mogelijkheid tot
het opleggen van bestuurlijke boetes bij misbruik van subsidies. Dit kader
krijgt de vorm van Aanwijzingen voor de Rijksdienst waardoor de introductie
van een boete niet mogelijk is. Voor het opleggen van bestuurlijke boetes
is immers een wettelijke grondslag vereist. Een eventuele centrale wettelijke
verankering in de toekomst zou na de evaluatie van het sanctie-instrumentarium
mogelijk kunnen zijn. Zoals gezegd zijn departementen zijn wel vrij om de
mogelijkheid tot het opleggen van bestuurlijke boetes in hun (kader)wetten
op kunnen nemen.
 
 De voorbeelden van mogelijke straffen die in vraag 5 worden genoemd (5
jaar geen subsidie, inkomenssteun, toeslagen of andere specifieke uitkeringen
van gemeente, provincies en waterschappen) zijn niet aan de orde. Voor degelijkere
ver strekkende maatregelen is, los van de juridische haalbaarheid, geen aanleiding.
Van geval tot geval zal worden bezien of een subsidie preventief zal worden
geweigerd. 
 
 Als antwoord op vraag 37 waarin wordt gevraagd of er sprake is van strijdigheid
met de benadering van handhaving bij andere wetten (zoals Mededingingswet
en de Wet financieel toezicht) wordt opgemerkt dat er van strijdigheid met
andere wetten geen sprake is.
 Aangifte van fraude
 Bij vraag 61 wordt gevraagd of er altijd aangifte bij het openbaar ministerie
wordt gedaan. Met de introductie van het uniform subsidiekader zal bij fraude
of valsheid in geschrifte consequent aangifte worden gedaan bij het Openbaar
Ministerie (OM) en zal dit ook worden geregistreerd. Er wordt momenteel ook
aangifte gedaan bij het openbaar ministerie in geval van fraude. Er is echter
geen zicht op de mate waarin dit voorkomt.
 
 Bij vraag 62 wordt gevraagd tegen wie of wat er aangifte bij het openbaar
ministerie wordt gedaan. Net als voorheen blijft de aanvrager verantwoordelijk
voor het indienen van een aanvraag. Aangifte wordt gedaan van een strafbaar
feit, waarbij zo mogelijk wordt aangegeven wie het feit heeft gepleegd. In
een subsidieverhouding zal dit veelal de aanvrager zijn. Indien, zoals het
voorbeeld in vraag 9 stelt, een penningmeester subsidie aanvraagt namens de
vereniging, dan is en blijft de vereniging verantwoordelijk. Het subsidiekader
leidt hierbij niet tot een verandering. Aangifte bij het openbaar ministerie
kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. Er is dus niet gekozen voor een
straf van civielrechtelijke aard zoals in vraag 11 wordt geïmpliceerd.
 
 Bij vraag 10 wordt gevraagd of iemand die voor de aangevraagde subsidie
verantwoordelijk strafrechterlijk kan en wordt vervolgd indien het vertrouwen
geschonden blijkt te zijn. Het schenden van vertrouwen is als zodanig geen
strafbaar feit dat tot vervolging kan leiden. Indien die schending is aan
te merken als fraude of valsheid in geschrifte, wordt wel aangifte gedaan
van een strafbaar feit. Of dit leidt tot straf ligt buiten de invloedssfeer
van de subsidieverstrekker. Het besluit tot strafvervolging is immers een
bevoegdheid van het OM. In de overige gevallen wordt de schending, bijvoorbeeld
het niet voldoen aan de meldingsplicht wanneer activiteiten niet worden uitgevoerd,
aangemerkt als misbruik en wordt het subsidiebedrag teruggevorderd inclusief
wettelijke rente. Het schenden van het vertrouwen heeft zodoende altijd consequenties
voor de subsidieontvanger.
 IV Departementale registratie van misbruik (vragen
17, 30, 50, 59, 60)
 Er zijn op dit moment geen kwantitatieve gegevens beschikbaar van de mate
waarin misbruik en oneigenlijk gebruik plaatsvindt. Het subsidiekader introduceert
een departementale registratie van misbruik om dit beter in kaart te brengen.
Ten eerste kan deze registratie bijdragen aan de risicoanalyse die ten grondslag
ligt aan een subsidieregeling, de controles en een individuele subsidietoekenning
(preventieve weigering). Daarnaast biedt de registratie op departementaal
niveau inzicht in de aard en omvang van misbruik. Deze informatie kan gebruikt
worden bij het ontwerpen en bijstellen van subsidieregelingen en bij de evaluatie
van regelingen. Ook worden de departementale bevindingen en registratie van
misbruik meegenomen in de evaluatie van het subsidiekader, met name bij de
toereikendheid van het beschikbare sanctie-instrumentarium. De mate waarin
er bij een regeling sprake is van oneigenlijk gebruik zal expliciet bij de
periodieke evaluatie van subsidieregelingen aan de orde komen. 
 
 Naar aanleiding van vraag 60 waarin wordt gevraagd of alle fraudeurs vanaf 2012
weer met een schone lei beginnen wordt opgemerkt dat er op dit moment geen
sprake is van centrale registratie van misbruik op departementaal niveau,
zoals voorgesteld in het subsidiekader. Wel wordt nu al in het individuele
dossier opgenomen of er sprake is van fraude. Deze informatie blijft relevant
voor toekomstige subsidieverstrekkingen aan deze subsidieontvangers. Dit geldt
ook onder het uniforme subsidiekader. Dus fraudeurs beginnen niet met een
schone lei vanaf 2012.
 Uitwisseling van gegevens over misbruik
 Vooralsnog is niet gekozen voor een interdepartementale registratie van
misbruik. Het opzetten van een dergelijk registratiesysteem van misbruik bij
subsidies moet zorgvuldig gebeuren in verband met de bescherming van de persoonsgegevens.
De lasten van een interdepartementale registratie zullen als gevolg hiervan
aanzienlijk hoger zijn dan een departementale registratie. De focus ligt daarom
in eerste instantie op departementale registratie van misbruik. De wenselijkheid
en noodzaak van interdepartementale registratie van subsidies wordt bij de
evaluatie bezien. Ten aanzien de suggestie in vraag 59 om gegevens met de
belastingdienst en visa versa uit te wisselen, wordt opgemerkt dat gelet op
de fiscale geheimhoudingsplicht enerzijds en de vereisten van de Wet Bescherming
Persoonsgegevens anderzijds uitwisseling van gegevens tussen subsidieverstrekkende
bestuursorganen en de Belastingdienst aan strenge regels is gebonden. Zonder
wettelijke voorziening is doorlevering van dergelijke (geregistreerde) gegevens
over en weer niet toegestaan.
 V Prestatie subsidiering (vragen 8, 32, 40, 41, 42,
43, 44, 45, 52)
 Het subsidiekader gaat, vooral voor kleinere subsidies (arrangementen
1 en 2), uit van prestatiesubsidiëring in plaats van subsidiëring
van de input op basis van werkelijke kosten. Prestatiesubsidiëring betekent
dat er een vast bedrag verleend wordt voor een bepaalde prestatie of het uitvoeren
van een bepaalde activiteit. De nadruk bij de subsidieverlening komt, veel
meer dan nu, te liggen op het vooraf vaststellen en definiëren van de
prestatie/activiteit waarvoor de subsidie wordt verstrekt tegen een vooraf
afgesproken bedrag. Dit bedrag wordt bepaald in de regeling of op basis van
een begroting die wordt ingediend bij de aanvraag. Deze begroting wordt vooraf
kritisch onderzocht en deze toets kan er (eventueel) leiden tot een verlaging
van het toe te kennen subsidiebedrag. Bij de verantwoording en/of controle
ligt de nadruk op de vraag of de prestatie is geleverd. Als de prestatie is
geleverd wordt dit bedrag uitgekeerd. Indien niet kan worden aangetoond dat
de gesubsidieerde activiteiten voldoende zijn uitgevoerd of dat aan alle aan
de subsidie verbonden verplichtingen (bijv. meldingsplicht) is voldaan, zal
de subsidie niet of slechts gedeeltelijk worden uitgekeerd of worden teruggevorderd
met wettelijke rente.
 
 Door het afrekenen op basis van prestaties en het vervallen van (de gedetailleerde)
financiële verantwoording bij kleine subsidies worden de administratieve
lasten en de uitvoeringslasten fors verminderd. Daarnaast ontstaat een prikkel
om de subsidie efficiënt te besteden, omdat – zolang de subsidieontvanger
de prestatie/activiteit verricht – het subsidiebedrag hoger kan zijn
dan de werkelijke kosten.
 
 Naar aanleiding van vraag 32 waar wordt gevraagd of er voor de toetsing
van de effectiviteit van het beleid wel wordt verzicht om inzage te geven
in wat de activiteiten hebben gekost wordt opgemerkt dat voor het toetsen
van de effectiviteit van beleid vooral van belang is inzicht te hebben op
het behalen van de prestaties en activiteiten. Het op microniveau
inzicht hebben in de werkelijke kosten van een activiteit is hiervoor niet
van belang.
 «Overschotten»
 Bij prestatiesubsidiëring is geen sprake van overschotten omdat het
systeem uitgaat van het subsidiëren van voor een vooraf overeengekomen
prestatie voor een vast bedrag. Het kan incidenteel voorkomen dat –
zolang de subsidieontvanger de prestatie/activiteit verricht – het subsidiebedrag
hoger kan zijn dan de werkelijke kosten. Excessen waarbij er 20 000 euro
meer wordt gesubsidieerd dan dat een activiteit werkelijk gekost heeft, zoals
in vraag 40 wordt beschreven acht het kabinet niet wenselijk. Om dit soort
excessen te voorkomen kunnen verschillende maatregelen worden genomen. Ten
eerste komt de nadruk bij de subsidieverlening te liggen op het vaststellen
van een realistisch subsidiebedrag voor een bepaalde prestatie. Departementen
moeten dit vooraf bij het opstellen van de regeling of op basis van de bij
de aanvraag ingediende begroting bepalen. Hiervoor wordt zoveel mogelijk gebruik
gemaakt van instrumenten zoals marktverkenningen, referentielijsten en normbedragen
of forfaitaire (uur-)tarieven. Daarnaast kan het risico op «overschotten»
worden beperkt door het project niet voor 100% te subsidiëren.
Bijkomend voordeel daarbij is een grotere betrokkenheid van de subsidieontvanger
of van andere financiers bij het behalen van de prestatie. Ten slotte is het
mogelijk, wanneer de kosten van de prestatie niet realistisch kunnen worden
begroot, om bij subsidies tussen de 25 000 en 125 000 euro te verantwoorden
op basis van een opgave van de totale kosten (bijvoorbeeld bij innovatiesubsidies).
De verantwoording vindt plaats op basis van een (bestuurs-)verklaring van
de subsidieontvanger over het totaal van kosten en baten van de prestatie:
dus geen gedetailleerde kostenverantwoording.
 Overigens wordt deze systematiek van prestatiesubsidiëring voornamelijk
toegepast bij kleine subsidies waarmee de omvang van «overschotten»
wordt beperkt. Voor subsidies boven de 125 000 euro kan altijd een kostenverantwoording
worden gevraagd.
 
 Het koppelen van een meldingsplicht en/of bestedingsvoorwaarden aan «overschotten»,
zoals wordt gesuggereerd in respectievelijk vraag 43 en 44, past niet in een
systeem waarin de focus ligt op het behalen van de prestatie in plaats van
op het vergoeden van de werkelijke kosten. Daarnaast zouden dergelijke voorwaarden
veel administratieve- en controlelasten lasten met zich meebrengen, omdat
hier een aparte administratie voor moet worden bijgehouden en de instelling
zou moeten monitoren of het normpercentage wordt overschreden. Er geldt wel
een meldingsplicht ten aanzien van de prestatie. De subsidieontvanger moet
melden wanneer de prestatie niet wordt geleverd volgens de afspraken in de
subsidiebeschikking, op basis waarvan de subsidie kan worden bijgesteld. Indien
de subsidieontvanger niet meldt terwijl wel gemeld had moeten worden, wordt
de subsidie in zijn geheel teruggevorderd.
 VI Accountantsverklaringen en Sisa (vragen 46, 47,
53, 54, 55, 56)
 Met het subsidiekader komt de mogelijkheid tot het opvragen van een accountantsverklaring
tot 125 000 euro te vervallen. In reactie op vraag 46 waarbij wordt gevraagd
naar uitzonderingsmogelijkheden op deze regel wordt allereerst opgemerkt dat
er bij subsidies onder de 125 000 euro niet wordt gekeken naar de besteding
van de middelen, maar naar het verkrijgen van zekerheid over de prestatie
voor een vooraf overeengekomen subsidiebedrag. Hiervoor is ondermeer gekozen
omdat de kosten van een financiële verantwoording met een accountantsverklaring
bij relatief kleine bedragen niet in verhouding staat tot het
subsidiebedrag. Het laten vervallen van de financiële verantwoording
en accountantsverklaring bij subsidies tot 125 000 euro bespaart ca.
13% in de administratieve lasten voor de subsidieontvanger en ca. 10%
in de uitvoeringslasten voor de overheid. Dit komt neer op een jaarlijkse
besparing van ruim 32 miljoen euro. In uitzonderlijke gevallen kan er wel
gebruik worden gemaakt van de bestuursverklaring over de werkelijke kosten
(zie ook onderdeel V). Steekproefsgewijs kan de subsidieverstrekker, zoals
thans ook al het geval is, de opgegeven totalen controleren.
 Bevoegdheid tot verstrekking accountantsverklaringen
 Het Subsidiekader sluit aan bij de bestaande wet- en regelgeving op het
gebied van de accountantscontrole. Dit betekent dat inderdaad alleen accountants
die op grond van de Wet op de Registeraccountants (WRA) of de Wet op de Accountants-Administratieconsulenten
(WAA) ingeschreven zijn en voldoen aan de beroepsregelgeving die op grond
van deze wet is opgesteld in aanmerking komen om een verklaring af te geven
bij een subsidieverantwoording. De reden hiervoor is dat het wetgevingsarrangement
voor het accountantsberoep voorziet in eisen ten aanzien van onder andere
de opleiding, de kwaliteitsbewaking en -toetsing en het tuchtrecht. Evenals
ten aanzien van jaarrekeningen op grond van Titel 9 BW 2 sluiten wij hierbij
aan.
 AFM-vergunning
 Bij vraag 53 wordt ingegaan op de vraag of bij een accountantsverklaring
wordt geëist dat het accountantskantoor in het bezit is van een AFM-vergunning.
Indien de verantwoording is genoemd in de bijlage van de Wet toezicht accountantsorganisaties
(WTA) is een vergunning van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) noodzakelijk.
Indien de verantwoording niet op de lijst staat is een AFM-vergunning niet
verplicht. Het criterium voor opname in deze lijst is het openbare karakter
van de verantwoording waarbij de accountantsverklaring wordt afgegeven. Subsidieverantwoordingen
(anders dan Single information single audit bij gemeenten en provincies) staan
in de regel niet op deze lijst.
 Single information en single audit (SiSa)
 Bij Single information Single audit is er sprake van één
verantwoordingsdocument, met één accountantsverklaring en waarbij
met één controletolerantie wordt gecontroleerd, in plaats van
meerdere verantwoordingen die elk met hun eigen controletolerantie worden
gecontroleerd. De controle tolerantie heeft dan betrekking op het totale bedrag
van de subsidies. Deze aanpak leidt tot
 a) een vermindering van de controledruk en controlekosten (systeemgerichte
controle en per groep); en
 b) adequate zekerheid bij de verantwoording over de rechtmatigheid, waarbij
de huidige onnodige hoge controle intensiteit wordt weggenomen.
 In het hoger onderwijs wordt al verantwoord langs deze, met de algemene
rekenkamer afgestemde systematiek (zie kader). De controle geschiedt op basis
van de professionele risicobeoordeling van de accountant. Die moet een zekerheid
bieden bij de totale massa. Hij kijkt hierbij niet alleen naar de grootste
geldstromen.
 
 
 Pilot Lastenreductie doelsubsidies Hoger onderwijs:
tot 80% kostenbesparing
 
 Universiteiten kunnen zich sinds 2007 over specifieke doelsubsidies verantwoorden
met één financieel verantwoordingsdocument, één
controle en één accountantsverklaring. De Rijksoverheid (FIN,
OCW, EZ, VROM, WWI en LNV) heeft hiertoe een convenant afgesloten met
de Vereniging van Universiteiten (VSNU) en de HBO-raad. Dit betekent dat de
universiteit zich jaarlijks verantwoordt met één subsidieverantwoording
voor alle ontvangen specifieke rijkssubsidies (oplopend tot tientallen per
jaar). Naar schatting besparen universiteiten hiermee tot circa 80%
in administratieen controlelasten ten aanzien van de financiële verantwoording.
 VII Rechtmatigheid geborgd (vragen 19, 49, 51)
 Zoals hiervoor aangegeven is in dit subsidiekader absoluut geen sprake
van «het geheel achterwege laten van controle». De rechtmatigheid
van de subsidies worden onder het voorgestelde subsidiekader goed geborgd.
 
 In algemene zin moeten de beheersprocessen van het departement leiden
tot de uitkomst in de financiële verantwoording dat aan rechtmatigheidseisen
is voldaan, met inachtneming van de geldende betrouwbaarheids- en nauwkeurigheidseisen
op artikelniveau. Het subsidiebeheer moet daarbij van kwalitatief goed niveau
zijn. Daarbij zijn de bepalingen van dit subsidiekader leidend. De invoering
van het subsidiekader leidt tot aanpassing van wet- en regelgeving op het
terrein van subsidies. Wanneer de naleving in de praktijk conform deze wet-
en regelgeving is heeft dit voor de rechtmatigheid geen gevolg. Rechtmatigheid
van de subsidie betekent immers dat de daarvoor relevante wet- en regelgeving
is nageleefd. Als bijvoorbeeld in de subsidieregeling is opgenomen dat bij
bedragen tot 25 000 euro «verlenen is vaststellen», is dat
bij het controlebeleid het uitgangspunt. Zekerheid ten aanzien van de uitgaven
en beheer wordt slechts verlangd ten aanzien van eisen die in wet- en regelgeving
zijn opgenomen. Indien de regeling minimale eisen stelt, betekent dit ook
toetsing aan deze minimale eisen. In het kader van beleid om misbruik te voorkomen
worden dan nog steekproeven getrokken en sancties opgelegd. Voor het controlearrangement
maakt het niet uit of een subsidieregeling wordt verantwoord op een klein
of een groot begrotingsartikel. Wanneer fouten of onzekerheden ten opzichte
van de van toepassing zijnde subsidieregels voorkomen bestaat er in de rapportage
aan de Tweede Kamer in de bedrijfsvoeringsparagraaf bij een kleiner artikel
een ruimere marge voordat daarover gerapporteerd moet worden dan bij grote
artikelen. Dit is in het experiment toleranties ook zo met uw Kamer afgesproken
(brief van 20 december 2007, Kamerstukken 31 031, nr. 19).
 
 De met de controle van het jaarverslag van het ministerie belaste accountant
zal vaststellen aan welke eisen het toezicht door de beleidsdirectie die verantwoordelijk
is voor de regeling moet voldoen wil de betrokken accountant daarop kunnen
steunen voor diens oordeel over de rechtmatigheid van de subsidiestromen.
Dat betekent eigenlijk dat de accountant een vertaling maakt van dit deel
van het financieel beheer naar zekerheid over de gelden op artikelniveau,
inclusief een vertaling van de betrouwbaarheids- en nauwkeurigheidseisen.
Deze vertaling is een kwalitatief afwegingsproces, waarbij uiteindelijk de
rechtmatigheid op artikelniveau moet zijn geborgd. Hierbij worden, mede met
het oog op de doelmatigheid, het totaal van de uitgaven en de risico-inschattingen
binnen een artikel in aanmerking genomen.
 
 Als de (Rijks)auditdienst van mening is dat het subsidiebeheer niet toereikend
is zal dat aanleiding zijn tot extra werkzaamheden (bijvoorbeeld steekproeven).
Het is raadzaam de inrichting van het subsidiebeheer vooraf af te stemmen
met de (Rijks)auditdienst om problemen achteraf, zoals tekortkomingen in financieel
beheer, onrechtmatigheden of aanvullende informatievragen naar het veld, te
voorkomen. 
 VIII Overzicht van subsidies (vragen 7, 26)
 In het kader van de ontwikkeling van het subsidiekader is in 2007 een
inventarisatie van het aantal subsidieverstrekkingen uitgevoerd. Het Rijk
heeft in 2007 ca. 70 000 subsidies verstrekt. Het kabinet beschikt niet
over het gevraagde overzicht van subsidies en de daarbij behorende bedragen/financieel
belang, voorwaarden, doelen en looptijden. In 2003 heeft de minister van Financiën
in een debat over het rapport ’Zicht op Subsidies’ met de Kamer
afgesproken dat eens in de vier jaar (voorafgaand aan het jaar van een kabinetsformatie)
een overzicht van subsidies zal worden opgesteld. In 2006 is het Instrumentoverzicht
Rijk (IOR) en een managementsamenvatting aan de Tweede Kamer gezonden (2005–2006,
30 300 IXB, nr. 27). Het IOR geeft inzicht in alle geldstromen die
het Rijk verlaten, waaronder uitgaven aan subsidies en overdrachten. Per begroting
geeft het IOR op regelingniveau inzicht in de uitgaven, het doel, de doelgroep
en de looptijd van een regeling. Een nieuw subsidieoverzicht wordt in 2010
aan de Tweede Kamer gezonden.
 IX Besparingspotentieel van het subsidiekader (vragen
6, 25, 34, 35, 36)
 In vraag 36 wordt gevraagd wat de regering een acceptabele hoogte van
administratieve lasten en uitvoeringslasten vindt. Het kabinet beoogt met
het subsidiekader de administratieve lasten van subsidieontvangers en de uitvoeringslasten
van de overheid op verantwoorde wijze zoveel mogelijk te verminderen. Daarom
wordt geen absolute norm, in bedragen of procenten, als acceptabele hoogte
van de administratieve lasten en uitvoeringslasten gehanteerd. Het kabinet
streeft naar zo min mogelijk lasten.
 
 Onderzoeksbureau EIM heeft het besparingspotentieel van het subsidiekader
berekend, uitgedrukt in vermindering van de administratieve lasten en de uitvoeringslasten. Het EIM-rapport wordt aan de Kamer beschikbaar gesteld. Door toepassing van het subsidiekader is een totale
besparing van de administratieve lasten te bereiken van bijna 58 miljoen euro,
overeenkomend met 30% van de huidige lasten. Naast besparingsmogelijkheden
zijn er ook maatregelen om misbruik tegen te gaan die tot een verzwaring van
lasten kunnen leiden zoals het uitvoeren van extra steekproeven ter plekke
en het eventueel vooraf opvragen van meer informatie. Toepassing van deze
maatregelen zou kunnen leiden tot een lastenverzwaring van bijna 2 miljoen
euro. Bij saldering van het besparingspotentieel en de mogelijke lastenverzwaring
is er sprake van een netto besparingspotentieel van ongeveer 56 miljoen euro
op de administratieve lasten. Tabel a geeft inzicht in het besparingspotentieel
per maatregel.
 Tabel a Besparingspotentieel administratieve lasten
in euro’s per jaar 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Besparingsmaatregelen subsidiekader
 Potentiële
lastenvermindering
 
 
 
 
 
 
 In %*
 In miljoenen euro 
 
 
 1
 Vereenvoudiging en uniformering begrippen,
berekeningen en tarieven
 6
 11 
 
 
 2
 Subsidie < € 25 000
op basis van 1 aanvraag
 8
 16
 
 
 3
 Vereenvoudiging en uniformering bevoorschotting
 2
 3
 
 
 4
 Minder tussenrapportages
 1
 3 
 
 
 5
 Geen financiële
verantwoording en geen accountantsverklaring bij subsidies tot € 125 000
 13
 25 
 
 
 
 
 Totaal bruto
 
 
 30
 
 
 58
 
 
 
 6
 Mogelijke verzwaring
i.v.m. maatregelen om misbruik te voorkomen
 – 1
 – 2 
 
 
 
 
 Totaal netto
 
 
 29
 
 
 56
 
 
 
 
 
 * afgeronde percentages: de percentages zijn berekende gemiddelden
voor alle rijkssubsidies. Per subsidieregeling kan de besparing lager of hoger
uitvallen. Bron: EIM, 2008
 
 Door toepassing van het subsidiekader is een totale besparing van de uitvoeringslasten
te bereiken van 18 miljoen euro, overeenkomend met 23% van de huidige
lasten. Toepassing van maatregelen om misbruik tegen te gaan zouden kunnen
leiden tot een lastenverzwaring van bijna 1 miljoen euro. Bij saldering van
het besparingspotentieel en de mogelijke lastenverzwaring (zoals het uitvoeren
van extra steekproeven ter plekke) is er sprake van een netto besparingspotentieel
van ongeveer 17 miljoen euro op de uitvoeringslasten. Tabel b geeft inzicht
in het besparingspotentieel per maatregel.
 Tabel b Besparingspotentieel uitvoeringslasten in
euro’s per jaar 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Besparingsmaatregelen subsidiekader
 Potentiële
lastenvermindering
 
 
 
 
 
 
 In %*
 In miljoenen euro 
 
 
 1
 Vereenvoudiging en uniformering begrippen,
berekeningen en tarieven
 6
 4 
 
 
 2
 Subsidie < € 25 000
op basis van 1 aanvraag
 6
 5 
 
 
 3
 Vereenvoudiging en uniformering bevoorschotting
 1
 1 
 
 
 4
 Minder tussenrapportages
 0
 0 
 
 
 5
 Geen financiële
verantwoording en geen accountantsverklaring bij subsidies tot € 125 000
 10
 8 
 
 
 
 
 Totaal bruto
 
 
 23
 
 
 18
 
 
 
 6
 Mogelijke verzwaring i.v.m. maatregelen
om misbruik te voorkomen
 – 1
 – 1 
 
 
 
 
 Totaal netto
 
 
 22
 
 
 17
 
 
 
 
 
 * afgeronde percentages: de percentages zijn berekende gemiddelden
voor alle rijkssubsidies. Per subsidieregeling kan de besparing lager of hoger
uitvallen.
 Bron: EIM, 2008
 
 Naar aanleiding van vraag 25, waar wordt gevraagd of de kostenvermindering
van UL en AL in mindering wordt gebracht op de verstrekte subsidies, wordt
opgemerkt dat de vermindering van uitvoeringslasten en administratieve lasten
niet leidt tot lagere individuele subsidieverstrekkingen.
 
 Vraag 35 gaat in op de vraag waarom er geen relatie is gelegd tussen de
bespaarde administratieve lasten en de hoogte van het subsidiebedrag. De hoogte
van de te bereiken besparing is niet afhankelijk van de hoogte van het subsidiebedrag.
Bij de ontwikkeling van het subsidiekader is proportionaliteit tussen de lasten
en het subsidiebedrag wel als één van de uitgangspunten gehanteerd.
Mede hierom is gekozen voor toepassing van drie standaard uitvoerings- en
verantwoordingsarrangementen op basis van de hoogte van het verleende subsidiebedrag.
 
 Net als bij het onderzoek van EIM was het doel van het Sira-onderzoek
om de potentiële lastenreductie als gevolg van toepassing van het subsidiekader
in kaart te brengen. Het Sira-onderzoek had het karakter van een pilot. In
dit onderzoek is voor een achttal verschillende subsidieregelingen de
lastenreductie in kaart gebracht op basis van de, destijds beschikbare, contouren
van het subsidiekader. Gezien het pilot-karakter van het Sira-onderzoek, zijn
hierin geen uitspraken gedaan over gemiddelde lasten en besparingen. De in
vraag 34 genoemde gemiddelden van 21% (AL) en 11% (UL) kunnen
wij in dit verband niet plaatsen. In het onderzoek van EIM is op basis van
het in de tussentijd uitgewerkte subsidiekader een representatieve inschatting
berekend van het besparingspotentieel van het subsidiekader. De uitkomsten
van zowel het Sira-onderzoek als het EIM-onderzoek wijzen in dezelfde richting:
door toepassing van het subsidiekader kunnen aanzienlijke reducties worden
gerealiseerd op zowel de administratieve lasten als de uitvoeringslasten.
 X Kosten van implementatie (vragen 20, 21)
 De geschatte kosten van de implementatie van het subsidiekader zijn niet
bekend. Toepassing van het subsidiekader op nieuwe subsidieregelingen brengt
naar verwachting geen extra kosten met zich mee. Om de kosten van implementatie
voor bestaande regelingen zoveel mogelijk te beperken, is gekozen voor een
overgangstermijn van twee jaar. Dit biedt de mogelijkheid om bij de aanpassing
van subsidieregelingen en werkprocessen aan te sluiten bij geplande herzieningen
en vereenvoudigingsinitiatieven. Een voorbeeld hiervan is de invoering van
het EZ-kaderbesluit. Ook hoeven regelingen die binnen twee jaar aflopen niet
te worden aangepast. In vraag 21 wordt gevraagd naar de kosten voor het vormen
van elektronische formulieren en loketten. Deze kosten zijn niet bekend. Door
de invoering van het subsidiekader worden veelgebruikte begrippen en voorwaarden
vereenvoudigd en geüniformeerd. In dit kader zal ook zoveel mogelijk
met modelformulieren worden gewerkt. Deze elementen vormen een goed uitgangspunt
voor de verdere ontwikkeling van elektronische formulieren en loketten. Tegenover
initiële kosten voor die ontwikkeling zal natuurlijk ook weer een besparing
in de administratieve en uitvoeringslasten worden bereikt. Initiatieven hiertoe
maken geen deel uit van de implementatie van het subsidiekader maar zullen
in een vervolgfase aan bod komen, zoals ook aangekondigd in de brief die de
minister van Financiën aan de Tweede Kamer heeft gestuurd (kamerstukken
II 31 865/31 031, nr. 5).
 XI Overig (vragen 1, 2, 13, 22, 24, 33, 57, 58)
 
 (vraag 1) Waarom wordt er niet geëxperimenteerd
met de voorgestelde aanpak in een of meerdere departementale subsidiekaders,
zoals bijvoorbeeld de Algemene Rekenkamer suggereert?
 
 
 De Algemene Rekenkamer geeft aan dat het subsidiekader de mogelijkheid
biedt verschillende varianten van het sanctiebeleid uit te werken. Met de
invoering van het rijksbrede uniforme subsidiekader wordt een rijksbreed beleid
geïntroduceerd om misbruik te bestrijden. Daarbij zijn departementen
vrij om als ze dat nodig achten bovenop dit rijksbrede beleid aanvullende
maatregelen te treffen en sancties te ontwikkelen. Eventuele ervaringen worden
meegenomen in de evaluatie waarbij de toereikendheid van het beschikbare sanctie-instrumentarium
expliciet zal worden bezien.
 
 Mogelijk is de vraag niet gericht op de suggestie van de Rekenkamer ten
aanzien van het sanctiebeleid, maar werd met de vraag een experiment met het
subsidiekader gesuggereerd. Experimenteren met de systematiek van het subsidiekader
ligt niet voor de hand omdat een belangrijke doelstelling juist is het uniformeren
van de regels voor het financiële beheer van subsidies (aanvraag, uitvoering
en de verantwoording). Bij de ontwikkeling is al veel en nadrukkelijk aandacht
geweest voor de effecten van het kader op de uitvoering. Ten
eerste is zoveel mogelijk uitgegaan van maatregelen die zich in de praktijk
al hebben bewezen, zoals het verhogen van de grens voor een accountantsverklaring,
automatische bevoorschotting en lumpsumsubsidiëring. Hierbij is gebruik
gemaakt van de kennis en expertise van departementen die al langer op verschillende
wijzen met het vereenvoudigen van het subsidiebeheer bezig zijn zoals het
Kaderbesluit EZ-subsidies, de VWS subsidieregeling en de pilot Lastenreductie
doelsubsidies universiteiten. Daarnaast zijn de uitvoeringsorganisaties nauw
betrokken geweest bij de uitwerking van dit kader. Ten slotte is er gedurende
de uitwerking voor ca. 20 regelingen gekeken naar de effecten van het kader
op het uitvoeringsproces en zijn de uitkomsten hiervan mee genomen bij de
verdere ontwikkeling van het kader. De uitvoeringsaspecten zijn hiermee uitgebreid
bij de ontwikkeling van het subsidiekader aan bod gekomen. Daarom is er niet
voor gekozen om met het subsidiekader te experimenteren, temeer uniformering
van de uitvoering en verantwoordingéén van de kerndoelstellingen
is.
 
 
 (vraag 2) In hoeverre biedt dit subsidiekader een oplossing
voor de problemen in het subsidiebeheer, die de Algemene Rekenkamer signaleert
in de departementale jaarverslagen over 2008?
 
 
 Het subsidiekader biedt een oplossing voor de problemen die de Algemene
Rekenkamer signaleert met betrekking tot bevoorschotting en termijnen: eenvoud
en uniformiteit leiden tot een eenvoudiger uitvoeringsproces. Ook biedt het
kader handvatten voor het tegengaan van misbruik. Overigens zal de subsidieontvanger
binnenkort door wijzigingen in de Algemene Wet bestuursrecht en door het van
kracht worden van de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen een
instrument in handen krijgen om de overheid te dwingen zich aan termijnen
te houden.
 
 
 (vraag 13) Waarom regelt de minister zijn aanwijzingen
(waaronder het sanctie-instrumentarium) niet in een wetsvoorstel?
 
 
 Het subsidiekader betreft een nieuw kader voor de uitvoering en de verantwoording
van subsidies. Door dit kader vorm te geven in Aanwijzingen voor de Rijksdienst
kan een snelle invoering van het kader worden gerealiseerd en is er voldoende
flexibiliteit om snel en adequaat in te spelen op ervaringen met het subsidiekader
in de komende tijd. Het subsidiekader zal in 2012 worden geëvalueerd.
In de evaluatie zullen de volgende aspecten in ieder geval worden meegenomen:
 • de werking van het subsidiekader;
 • de bindende werking van de Aanwijzingen voor de Rijksdienst; en
 • de toereikendheid van het beschikbare sanctie-instrumentarium.
 Gelijktijdig met de implementatie wordt en de komende periode met vertegenwoordigers
van de betrokken medeoverheden verkend of het toepassing van het subsidiekader
op de financiële stromen van de medeoverheden mogelijk is. Dit kan mogelijk
tot aanzienlijke extra lastenbesparingen leiden vanwege de grote aantallen
subsidieverleningen.
 De uitkomsten van de evaluatie van het subsidiekader en de gesprekken
met medeoverheden over toepassing van het subsidiekader vormen een moment
om de mogelijkheden van concentratie van wet- en regelgeving in één
subsidiewet te bezien. De ministers van Financiën en Justitie zullen
te zijner tijd hier eventuele voorstellen voor doen.
 
 
 (vraag 22) De vergemakkelijking van de subsidie zal
een extra stroom van aanvragen opgang brengen, kunt u duidelijk aangeven wat
de verwachte stijging van subsidieverstrekking zal zijn?
 
 
 Het is mogelijk dat er, vanwege de lastenvermindering, meer aanvragen
worden gedaan. Niet bekend is hoe groot dit effect is. Voor zover er sprake is van een subsidieplafond leiden mogelijke extra aanvragen
niet tot een hoger budgettair beslag.
 
 
 (vraag 24) Indien bestaande subsidieregelingen na 2012
niet voldoen aan de nieuwe wet- en regelgeving mogen deze regelingen dan nog
in stand worden gehouden?
 
 
 Het subsidiekader wordt vastgelegd in Aanwijzingen voor de Rijksdienst.
Het kabinet heeft besloten dat alle subsidieregelingen per 1 januari
2012 aan deze aanwijzingen moeten voldoen. De ministeries zullen hieraan uitvoering
geven. Er is geen aanleiding om te twijfelen dat dit niet gebeurt.
 
 
 (vraag 31) Waarom is er gekozen voor het rijksbreed
invoeren van het subsidiekader, en niet voor het tegelijk invoeren op gemeenteniveau?
 
 
 Subsidieverstrekking door gemeenten behoort tot het gemeentelijke domein.
Zoals in de brief aan de Tweede kamer (kamerstukken II 31 865/31 031,
nr. 5) is aangegeven worden de mogelijkheden daarvoor met de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten (VNG) en vertegenwoordigers van gemeenten verkend.
De VNG is voornemens om nog dit jaar een model Algemene Subsidieverordening
(ASV) voor gemeenten te publiceren op basis van de uitgangspunten van het
subsidiekader. Daarnaast wordt aan medeoverheden voorlichting gegeven over
de mogelijkheden van het subsidiekader. Ten slotte wordt er samen met de gemeenten
en andere subsidieverstrekkers onderzocht of het subsidiekader kan worden
toegepast bij de (jeugd)zorginstellingen die overheidsbreed veel subsidies
ontvangen zoals Spirit Amsterdam, het Altra College te Amsterdam, de Blijfgroep
en het Leger des Heils.
 
 
 (vraag 33) Waarom worden de grenzen gehanteerd van
25 000 euro en 125 000 euro voor de verschillende verantwoordings-
en controlearrangementen?
 
 
 Om de proportionaliteit te borgen is de toepassing van de arrangementen
gebonden aan een objectief criterium: het toegekende subsidiebedrag. Bij de
keuze van de grensbedragen is aangesloten bij bestaande praktijken. Een aantal
ministeries vraagt bijvoorbeeld al standaard geen accountantsverklaring bij
de verantwoording beneden de 125 000 euro. Tevens is gekeken naar de
impact op de huidige subsidies. Veruit de meeste subsidies die door het Rijk
worden verstrekt zijn kleine subsidies, dat wil zeggen subsidies onder de
25 000 euro. Dit betekent dat met de gekozen indeling de meeste subsidies
in een eenvoudig arrangement vallen in plaats van een zwaar verantwoordingsregime
op basis van werkelijke kosten. Niettemin blijft de keuze voor deze grenzen
deels arbitrair. De grensbedragen kunnen periodiek worden aangepast indien
daar aanleiding toe is.
 
 
 (vraag 39) Kan de regering in dit kader ingaan op de
inhoudelijke kritiek van de Rekenkamer en Actal?
 
 
 De reactie op het advies van de Algemene Rekenkamer is bijgevoegd bij
de nota «Kader financieel beheer subsidies» (kamerstukken II 31 865/31 031,
nr. 5). Ten aanzien van de opmerkingen van Actal en de AR over het sanctie-instrumentarium
wordt verwezen naar onderdeel 2 van de nota.
 
 
 (vraag 57) In welk opzicht wijken de subsidies en de
lasten hiervan van de nationale subsidieregelingen af van de Europese regelingen?
 
 
 Europese subsidieregelingen kenschetsen zich veelal door ingewikkelde
voorwaarden en meerdere controles. De lasten van deze subsidies worden, ook
ten opzichte van nationale regelingen, als hoog ervaren.
 
 De lidstaat voert zelf de eerste controles uit. Vanuit haar supervisie
rol doet de Europese Commissie steekproefsgewijs controles in lidstaten. Ook
de Europese Rekenkamer voert in lidstaten controles uit voor haar onderzoek
ten behoeve van haar jaarverslag over de EU begroting. Een voorbeeld is de
cross compliance regeling bij de landbouwfondsen waarbij boeren aan circa
200 aanvullende voorwaarden moeten voldoen. Deze voorwaarden, de ’Randvoorwaarden
GLB’ bestaan uit het naleven van wettelijke eisen (’beheerseisen’)
door landbouwers. Het gaat om eisen op het gebied van milieu, volksgezondheid,
diergezondheid, plantgezondheid en dierenwelzijn. De eisen komen voort uit
19 Europese richtlijnen of verordeningen. Als tijdens een controlebezoek wordt
vastgesteld dat een of meerdere randvoorwaarden door een landbouwer niet zijn
nageleefd, moet een korting worden toegepast op het totale bedrag van alle
door hem of haar aangevraagde steun. Met name de complexiteit van regels verhoogd
het risico op onregelmatigheden en interpretatie discussies tussen de lidstaat,
de Europese Commissie en de Europese Rekenkamer. De Europese Commissie behoudt
zich in veel gevallen het recht voor om pas in concrete geschillen tussen
de lidstaat zich uit te spreken over haar interpretatie. Nederland heeft in
het kader van de vereenvoudiging van regels bij de Europese Commissie erop
aangedrongen in een eerder stadium en op verzoek van lidstaten duidelijkheid
te geven over de uitleg en betekenis van EU regels.
 
 
 (vraag 58) Kan toegelicht worden waarom er afgeweken
wordt van de strengere verantwoordingseisen van de EU?
 
 
 Het subsidiekader is niet in strijd met EU-regelgeving. Het subsidiekader
maakt gebruik van de mogelijkheden die Europa biedt om kleine subsidies waarop
Europese regelgeving van toepassing is zonder tussenkomst van de Europese
Commissie te vertrekken. Hierdoor is het mogelijk om ook voor deze subsidies
een lastenverlichting te realiseren. 
 
 BIJLAGE 1
 In onderstaande tabel zijn de vragen in oorspronkelijke volgorde opgenomen
en wordt verwezen naar het thema waar het antwoord op deze vraag aan de orde
komt. 
 
 
 
 
 
 
 
 Nr
 Vraag
 Beantwoord bij onderdeel: 
 
 
 
 
 1
 Waarom wordt er niet
geëxperimenteerd met de voorgestelde aanpak in een of meerdere departementale
subsidiekaders, zoals bijvoorbeeld de Algemene Rekenkamer suggereert?
 XI 
 
 
 2
 In hoeverre biedt dit
subsidiekader een oplossing voor de problemen in het subsidiebeheer, die de
Algemene Rekenkamer signaleert in de departementale jaarverslagen over 2008?
 XI 
 
 
 3
 Is het juist dat de «high
trust» benadering tot nu toe niet alleen voorzag in meer vertrouwen
en minder controles, maar dat daartegenover stond dat bij overtreding hogere
boetes worden uitgedeeld en waarom lijkt dit uitgangspunt nu verlaten te worden?
 III 
 
 
 4
 Is er een voornemen
de stichtingen/instellingen/burgers of bedrijven die misbruik van de subsidie
maken ook te straffen?
 III 
 
 
 5
 Indien er voornemens
zijn de stichtingen/instellingen/burgers of bedrijven te straffen voor het
misbruik van de subsidies, kunt aangeven welke straffen hiervoor staan en
wat dit inhoudt? (bijvoorbeeld 5 jaar geen subsidie, inkomenssteun, toeslagen
of andere specifieke uitkeringen van gemeente, provincies en waterschappen). 
 III 
 
 
 6
 Kunt u de kostenbesparing
voor deze regeling volledig uitsplitsen en onderbouwen?
 IX 
 
 
 7
 Kunt u aangeven welke
subsidies er verstrekt zijn in 2007 en 2008 met daarbij volledig aangegeven
aan wie deze zijn verstrekt voor welk bedrag, met welke voorwaarden met welk
doel en met welke looptijd?
 VIII 
 
 
 8
 Wordt bij de risicobenadering
ook gekeken naar het bedrag van de subsidie ten opzichten van de totale kosten
een project?
 V 
 
 
 9
 Bij de kleine subsidiebedragen
gaat er gestuurd worden op vertrouwen, wordt bij de aanvraag iemand op persoonlijke
titel (bijvoorbeeld penningmeester) hoofdelijk verantwoordelijk gesteld?
 III 
 
 
 10
 Indien iemand voor
de aangevraagde subsidie verantwoordelijk is, kan en gaat deze ook strafrechtelijk
vervolgd worden indien het vertrouwen geschonden blijkt te zijn?
 III 
 
 
 11 
 Waarom wordt is er
gekozen voor een straf van civielrechtelijke aard en niet van strafrechtelijke
aard? 
 III
 
 
 12
 Waarom kiest de minister
niet voor een strenger sanctie-instrumentarium, zoals Actal en de Algemene
Rekenkamer hebben aanbevolen?
 III 
 
 
 13
 Waarom regelt de minister
zijn aanwijzingen (waaronder het sanctie-instrumentarium) niet in een wetsvoorstel?
 XI 
 
 
 14
 Hoe staat het lagere
sanctie-instrumentarium in verhouding met minder controle?
 I
 
 
 15
 Hoe verhoudt het high
trust beleid zich met minder controle en lagere sancties?
 I 
 
 
 16
 Wat zijn de redenen
dat de bestuurlijke boetes ontbreken?
 III 
 
 
 17
 Hoe staat het lagere
sanctie-instrumentarium in verhouding naar mogelijk misbruik of oneigenlijk
gebruik?
 III 
 
 
 18
 Waarom wijkt de minister
af van de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer om bij alle subsidies steekproefsgewijze
controle uit te voeren en laat hij de mogelijkheid open voor een minimumvariant
met alleen steekproefsgewijze verantwoording?
 II 
 
 
 19
 Welke gevolgen heeft
het geheel achterwege laten van controle voor de zekerheid over de rechtmatigheid
van de uitgaven?
 II+VII 
 
 
 20
 Wat zijn de geschatte
kosten van de implementatie t/m 2012?
 X 
 
 
 21
 Wat zijn de verwachte
kosten voor het vormen van elektronische formulieren en loketten?
 X
 
 
 22
 De vergemakkelijking
van de subsidie zal een extra stroom van aanvragen opgang brengen, kunt u
duidelijk aangeven wat de verwachte stijging van subsidieverstrekking zal
zijn?
 XI 
 
 
 23
 Kunt u volledig aangeven
waarop de steekproeven worden gebaseerd?
 II
 
 
 24
 Indien bestaan de subsidieregelingen
na 2012 niet voldoen aan de nieuwe wet- en regelgeving mogen deze regelingen
dan nog in stand worden gehouden?
 XI 
 
 
 25
 Worden de kostenvermindering
van zowel uitvoeringslasten van de overheid als de administratieve last wel
in mindering gebracht op de verstrekte subsidies?
 IX 
 
 
 26
 Kan uitgesplitst naar
arrangement aangeven worden: het aantal subsidieregelingen, het financieel
belang van de subsidieregelingen en het aantal subsidies?
 VIII
 
 
 27
 Welke minimale controlemiddelen
wil de regering gaan invoeren?
 II 
 
 
 28
 Welke risico’s
brengt dit systeem van goed vertrouwen met zich mee?
 I 
 
 
 29
 Hoe wordt ontmoedigd
dat burgers of bedrijven misbruik maken van dit systeem?
 I 
 
 
 30
 Zal na het invoeren
van dit subsidiekader bijgehouden worden hoeveel misbruik er wordt gemaakt
van deze regeling?
 IV 
 
 
 31
 Waarom is er gekozen
voor het rijksbreed invoeren van het subsidiekader, en niet voor het tegelijk
invoeren op gemeenteniveau?
 XI 
 
 
 32
 Wordt er voor de toetsing
van de effectiviteit van het beleid wel verzocht om inzage te geven wat de
activiteiten hebben gekost?
 V
 
 
 33
 Waarom worden de grenzen
gehanteerd van 25 000 euro en 125 000 euro voor de verschillende
verantwoordings- en controlearrangementen?
 V 
 
 
 34
 Kan het EIM-rapport
over het besparingspotentieel van het subsidiekader aan de Kamer beschikbaar
gesteld worden? Hoe verhouden de besparingspercentages van 30% (administratieve
lasten) en 23% (uitvoeringslasten) zich tot de gemiddelde uitvoeringslasten
van 21% (AL) en 11% (UL) van het SIRA-onderzoek?
 IX 
 
 
 35
 Waarom wordt geen relatie
gelegd tussen de bespaarde administratieve lasten en de hoogte van het subsidiebedrag?
 IX 
 
 
 36
 Wat vindt de regering
een acceptabele hoogte van de administratieve lasten en de uitvoeringslasten?
 IX
 
 
 37
 Is het sanctie-instrumentarium
niet in strijd met de gekozen benadering bij de handhaving van de Mededingingswet
en de Wet financieel toezicht?
 III 
 
 
 38
 Waarom is er niet gekozen
niet voor een strenger sanctie-instrumentarium, zoals Actal en de Algemene
Rekenkamer hebben aanbevolen?
 III 
 
 
 39
 Kan de regering in
dit kader ingaan op de inhoudelijke kritiek van de Rekenkamer en Actal?
 III+ XI 
 
 
 40
 Vindt de regering het
wenselijk en doelmatig dat met een subsidie van bijvoorbeeld 100 000
euro met 80 000 euro een vooraf overeen gekomen prestatie wordt geleverd
en dat de gesubsidieerde het overschot van 20 000 euro mag houden?
 V
 
 
 41
 Welke maatregelen zet
de regering in om grote overschotten bij de lumpsumsubsidiëring te voorkomen?
 V 
 
 
 42
 Hoe ziet de regering
de mogelijkheid die het subsidiekader biedt om geen controle uit te voeren
op een subsidieregeling in relatie tot de lumpsumfinanciering?
 V 
 
 
 43
 Waarom regelt de regering
geen terugbetalingsregeling of meldingsplicht voor overschotten boven een
bepaald niveau, bijvoorbeeld van meer dan 5 of 10 procent?
 V
 
 
 44
 Zitten er bepaalde
eisen aan de overschotten, met andere woorden kan bijvoorbeeld een overschot
van de innovatievoucher aan onderwijs worden besteed?
 V 
 
 
 45
 Waarom wordt voor het
al of niet verstrekken van een lumpsumsubsidie in het subsidiekader geen onderscheid
naar bijvoorbeeld de mate van inzicht van departementen in de kostprijs van
prestaties, of in de elasticiteit van de kostprijs?
 V 
 
 
 46
 Waarom worden er geen
mogelijkheden open gelaten voor uitzonderingen op de regel dat beneden de
125 000 euro geen accountantsverklaringen meer mogen worden gevraagd
(bijvoorbeeld voor risicovolle subsidies met moeilijk meetbare prestaties)
en op welke manier wordt voor deze subsidies redelijke zekerheid verschaft
over de bestede middelen?
 VII 
 
 
 47
 Komen voor de verstrekking
van de accountantsverklaring voor subsidies boven de 125 000 euro alleen
de Nivra- en NOvAA-accountants in aanmerking, of ook de OvRAN-accountants
en wat is de reden hiervoor?
 VII 
 
 
 48
 Is bij variant A) de
subsidievrager er verzekerd van dat er geen controle achteraf gaat plaatsvinden?
 II 
 
 
 49
 Welke gevolgen heeft
het geheel achterwege laten van controle voor de zekerheid over de rechtmatigheid
van de uitgaven?
 VII
 
 
 50
 Waarom wordt er niet
een interdepartementale registratie georganiseerd van misbruik, waarin mogelijk
ook andersoortig misbruik zoals belastingfraude wordt opgenomen?
 IV 
 
 
 51
 Maakt het een verschil
voor het controlearrangement of een subsidieregeling wordt verantwoord op
een klein of een groot begrotingsartikel en is een dergelijk verschil wenselijk?
 VII 
 
 
 52
 Waarom is ervoor gekozen
bij prestatieverplichting als de prestatie niet volledig is geleverd het toch
mogelijk is de subsidie te behouden?
 V 
 
 
 53
 Wordt er bij de mogelijke
accountantsverklaring ook geëist dat het accountantskantoor in het bezit
is van een AFM-vergunning (voor controleopdrachten)?
 VII 
 
 
 54
 Indien er één
accountantsverklaring komt dienen als nog alle subsidievoorwaarden te worden
gecontroleerd en allen geldstromen, hoe verwacht men dan dat dit voor kostenreductie
zorgt?
 VII 
 
 
 55
 Gaat men bij één
accountantsverklaring er vanuit dat de controle tolerantie van de accountant
betrekking heeft op het totale bedrag van de subsidies of en controle tolerantie
per subsidie?
 VII 
 
 
 56
 Als er één
controle tolerantie komt voor de accountantsverklaring komt kan het zijn dat
van de twintig subsidies er voorheen maar één goed werd gekeurd
en dat door de grootte van die ene subsidie kan het zijn dat alle 20 subsidies
worden goedgekeurd, hoe gaat men dit ondervangen?
 VII 
 
 
 57
 In welk opzicht wijken
de subsidies en de lasten hiervan van de nationale subsidieregelingen af van
de Europese regelingen?
 XI 
 
 
 58
 Kan toegelicht worden
waarom er afgeweken wordt van de strengere verantwoordingseisen van de EU?
 XI
 
 
 59
 Waarom wordt de fraude
ook niet bij de belastingdienst geregistreerd, zodat deze ook gebruik kan
maken voor de risico analyse en visa versa?
 IV 
 
 
 60
 Is nu al een registratie
van fraude of beginnen alle fraudeurs vanaf 2012 weer met een schone
lij?
 IV
 
 
 61
 Wordt de aangifte bij
het openbaar ministerie altijd gedaan?
 III 
 
 
 62
 Tegen wie of wat er
aangifte gedaan bij het openbaar ministerie?
 III
 
 
 
 
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Blok (VVD), Ten Hoopen (CDA), Weekers (VVD),
Van Haersma Buma (CDA), De Nerée tot Babberich (CDA), Aptroot (VVD),
Voorzitter, Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt (CDA), Koşer
Kaya (D66), Luijben (SP), Van der Veen (PvdA), Kalma (PvdA), Van Gerven (SP),
Blanksma-van den Heuvel (CDA), Cramer (CU), Van Dijck (PVV), Gesthuizen (SP),
Ouwehand (PvdD), Heijnen (PvdA), Tang (PvdA), Vos (PvdA), ondervoorzitter,
Bashir (SP), Sap (GL) en Vacature (CDA).
 Plv. leden: van der Staaij (SGP), Van der Burg (VVD), Jonker (CDA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), De Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Van Beek (VVD), Boekestijn (VVD),
De Pater-van der Meer (CDA), Van der Ham (D66), Gerkens (SP), Vermeij (PvdA),
Kuiken (PvdA), Kant (SP), Vacature (CDA), Anker (CU), De Roon (PVV), Irrgang
(SP), Thieme (PvdD), Linhard (PvdA), Besselink (PvdA), Depla (PvdA), Roemer
(SP), Vendrik (GL) en Mastwijk (CDA).
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Blok (VVD), voorzitter, Ten Hoopen (CDA),
ondervoorzitter, Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De Nerée tot
Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP), Luijben (SP), Kalma
(PvdA), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Cramer (CU), van der Burg (VVD), Van
Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD), Tang (PvdA),
Vos (PvdA), Bashir (SP), Sap (GL) en Linhard (PvdA).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Remkes (VVD), Pieper (CDA), Aptroot
(VVD), De Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Mastwijk (CDA), Elias (VVD), De Pater-van
der Meer (CDA), Pechtold (D66), Kant (SP), Ulenbelt (SP), Van der Veen (PvdA),
Smilde (CDA), Anker (CU), Nicolaï (VVD), De Roon (PVV), Kuiken (PvdA),
Karabulut (SP), Thieme (PvdD), Heijnen (PvdA), Roefs (PvdA), Van Gerven (SP),
Vendrik (GL) en Smeets (PvdA).
 
 
 Besparingspotentieel van het nieuwe Rijksbrede subsidiekader Effecten
op administratieve lasten en uitvoeringslasten in kaart gebracht; EIM; 2008.
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.